xi

T
U IAI, NGAN HA NG THL GIO I ÐA NHA N THU C
duo c rà ng, xoa do i gia m ngle o va làng lruo ng plu
lluô c va o su lu u liô u cu a lô llô ng la i clinl quô c gia.
Cli riông viô c lim liô u la i clinl do ng go p nlu llô na o clo
làng lruo ng – va mô l clinl sa cl lô l co llô giu p clo viô c da m
ba o su do ng go p cu a la i clinl ra sao - da Ia lro ng lâm cu a mô l
nô Iu c ngliôn cu u Io n cu a Ngân la ng lrong nlu ng nàm qua.
Ngliôn cu u na y bao gô m nlu ng plân licl linl luô ng lô
llô ng vô kinl ngliô m cu a mô l sô nuo c cu llô , cu ng nlu
nlu ng plân licl kinl lô Iuo ng mo i dây dô i vo i ca c bô sô Iiô u
plong plu cu a ca c nuo c. Taâ i chñnh cho Tùng trûúã ng du a lrôn
ngliôn cu u na y, va su du ng no dô co duo c mô l ca i nlin lô ng
lo p vô viô c clinl sa cl clo klu vu c la i clinl duo c su du ng
nlu llô na o lrong llô ky mo i dô llu c dâ y làng lruo ng va go p
plâ n xoa do i gia m ngle o.
Kli mo i viô c lô l de p, la i clinl se loa l dô ng âm llâ m dà ng
sau, nlung kli mo i llu xâ u di, lli llâ l ba i cu a klu vu c la i
clinl Ia i liô n Iôn mô l ca cl dau do n. Ca lla nl công va llâ l
ba i dô u clu yô u bà l nguô n lu môi lruo ng clinl sa cl. Clinl
sa cl câ n pla i la o ra va duy lri mô l co so la lâ ng llô clô –
lrong nlu ng Iìnl vu c nlu llông lin, Iuâ l pla p, va diô u liô l –
lu c Ia nlu ng diô u lliô l yô u dô vâ n la nl suôn se ca c lo p dô ng
la i clinl. Trôn lô l, ca c nla loa cl dinl clinl sa cl câ n Ia m
viô c cu ng vo i lli lruo ng dô gà n dô ng co kluyô n klicl lu
nlân vo i Io i icl clung. Kli linl lra ng cli pli công nglô
llông lin Iiôn Ia c la llâ p clua lu ng co , dâ n dô n su lô i nlâ p
la | na | 4â a
Io n lon cu a lli lruo ng la i clinl loa n câ u, lli ca c nla loa cl
dinl clinl sa cl du ng lruo c mô l lla cl llu c mo i dô da m ba o
su gà n bo na y. Clinl plu câ n cluâ n bi sà n sa ng dô xây du ng
Ia i ca c clinl sa cl cu a minl nlà m lranl llu nlu ng co lô i na y
sinl lu qua lrinl lô i nlâ p loa n câ u, va cu ng dô dô plo ng
lruo c nlu ng ru i ro co Iiôn quan.
Cuô n sa cl na y du a lrôn nlu ng ngliôn cu u mo i nlâ l dô
klà ng dinl mô l sô quan diô m da duo c ba o Iuu lu Iâu, va clâ l
vâ n nlu ng quan diô m kla c. Mô l sô nla binl Iuâ n, lu Iâu da
coi la i clinl Ia mô l bô plâ n gâ n nlu klông co Iiôn quan gi
vo i plong lra o xoa do i gia m ngle o, nlung bà ng clu ng o dây
da clo llâ y ro ra ng rà ng, pla l lriô n la i clinl co vai lro dô c
Iâ p va ma nl me lrong viô c làng llôm su llinl vuo ng no i
clung. Nuo c na o xây du ng duo c mô l môi lruo ng llô clô an
loa n clo ca c lo p dô ng la i clinl, giu p clo ngân la ng va lli
lruo ng clu ng kloa n co lô clu c lung llinl lon, lli nuo c do
se duo c clu ng kiô n nlu ng nô Iu c cu a minl gà l la i duo c
nliô u lla nl qua lrong cuô c cliô n clô ng do i ngle o.
Ðiô u liô l lo p Iy ca c công ly la i clinl Ia mô l plâ n lliô l yô u
lrong câu cluyô n na y. Nlung viô c diô u liô l cu ng nga y ca ng
lro nôn plu c la p, va cuô n sa cl na y dua ra mô l sô luo ng dâ n
dô da m pla n vô su plu c la p â y. Ca c nla loa cl dinl clinl
sa cl pla i dà c biô l clu y dô n nlu ng dô ng co kluyô n klicl do
lô llô ng diô u liô l la o ra: pla i gà n ca c kluyô n klicl lu nlân
vo i Io i icl công cô ng lleo mô l ca cl na o do dô clo su lleo do i
clà l cle ca c llô clô la i clinl cu a co quan gia m sa l clinl llu c
duo c cu ng cô vu ng clà c llôm bà ng su gia m sa l cu a ca c dô i
luo ng llam gia lli lruo ng. Cuô n sa cl na y se Ia m ro mô l diô u
Ia , ca i gi co la c du ng lô l nlâ l se plu lluô c va o loa n ca nl cu a
lu ng nuo c – lli du , o mô l sô nuo c, viô c ban la nl cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i công klai co llô câ n pla i clo viô c
làng cuo ng llô clô dô bô lro .
Mà c du co n râ l nliô u viô c clinl plu pla i Ia m, nlung
cu ng co n nlu ng Iìnl vu c kla c ma klu vu c công duo ng nlu
klông co duo c Io i llô so sa nl, lrong do da ng Iuu y nlâ l Ia
viô c so lu u ca c công ly la i clinl. Mô l Iâ n nu a, vâ n dô Ia i Ia
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
xii
ca c dô ng co kluyô n klicl va nlu ng mô i quan lâm vô mà l
clinl lri. Ngoa i ca c vâ n dô kla c, ca c quyô l dinl lluo ng
klông du a lrôn liôu cli liô u qua , ma Ia i du a lrôn mong muô n
duo c ban lluo ng clo ca c nlo m Io i icl dà c biô l. Vi Iy do do ,
cluong lrinl lu nlân loa duo c lliô l kô ky ca ng co llô mang
Ia i nlu ng Io i icl xa lô i lo Io n. Trong diô u kiô n klu ng loa ng,
ngay ca kli clinl plu llâ y co Io i nô u du ng ra kiô m soa l ngân
la ng, lli mu c dicl cu a clinl plu cu ng cli Ia dô Ia i ru l klo i
ca ng so m ca ng lô l – va Iuôn ca nl gia c vo i nguy co pla sa n
va bo n ru l cu a nlu ng nguo i lrong cuô c, nô u qua lrinl lu nlân
loa diô n ra qua nlanl lrong mô l môi lruo ng llô clô yô u.
Nliô u nuo c dang nga y ca ng Iô lluô c nliô u lon va o ca c
công ly nuo c ngoa i dô cung câ p mô l sô dicl vu la i clinl. Xu
llô na y se liô p diô n Ia diô u klông llô lra nl klo i. Truo c lô l,
vi lô llô ng la i clinl cu a lâ u lô l ca c nô n kinl lô dô u qua nlo
so vo i nô n la i clinl loa n llô gio i. Tlu nu a, Inlernel va ca c
công nglô co Iiôn quan da Ia m làng linl Iinl loa l cu a ca c gio i
la n la i clinl quô c gia. Mà c du clinl plu co llô a p du ng biô n
pla p kiô m soa l vô n dô i vo i ca c Iuô ng vô n va o lrong mô l va i
lruo ng lo p, nlung lo se llâ l klôn ngoan nô u biô l su du ng de
dà l ca c clinl sa cl ba o lô công ly la i clinl lrong nuo c lruo c
su ca nl lranl cu a nuo c ngoa i. Bà ng clu ng da clu ng lo ro
ra ng Ia , làng lruo ng va su ô n dinl nô n kinl lô quô c dân se
duo c llu c liô n lô l nlâ l bà ng ca cl da m ba o kla nàng liô p câ n
nlu ng nguo i cung u ng dicl vu la i clinl co liô u qua va co uy
lin cao nlâ l. Mà c du dô mo cu a vô la i clinl llu c su da la o ra
nliô u kônl mo i dô nlâ p klâ u su rô i Ioa n kinl lô lu bôn ngoa i
va o nlung nlu ng ru i ro na y da bi Io i icl cu a viô c mo cu a Iâ n
a l loa n loa n.
Su pla l lriô n mo i lrong công nglô llông lin Iiôn Ia c cu ng
Ia mô l nguo i câ m Ia i quan lro ng clo la i clinl. Clu ng klông
nlu ng giu p clo la i clinl co linl clâ l quô c lô lon, ma co n
giu p clo viô c mo rô ng pla m vi vuon rô ng cu a la i clinl, nlo
do da Ia m làng ma nl kla nàng liô p câ n cu a ca c doanl ngliô p
nlo va ca c doanl ngliô p kla c, ma liô n nay, lrôn llu c lô , da
bi ga l klo i lô llô ng la i clinl clinl llu c. Ta i clinl pli clinl
IO I NO I ÐA I
xiii
llu c vâ n liô p lu c do ng vai lro quan lro ng va Ia mô l clu dô se
duo c dô câ p lo i lrong la i Iiô u sà p xuâ l ba n cu a nàm nay - Baá o
caá o Phaá t triïí n Thïë giúá i 2001/2002: Xêy dûå ng thïí chïë cho caá c thõ
trûúâ ng, mô l la i Iiô u bô sung clo cuô n sa cl na y.
Nô u duo c llu c liô n, ca c ca i ca cl la i clinl dô xuâ l lrong
cuô n sa cl co llô se co a nl luo ng sâu rô ng – va lluo ng mang
linl vô linl – dô n viô c làng cuo ng su llinl vuo ng kinl lô .
Ðô ng llo i, nliô u ca i ca cl lrong sô na y da bi ca c nlo m Io i icl
dà c biô l dâ y quyô n llô clô ng dô i. Tiô n dà l cuo c lrong cuô c
dua na y kla Io n. Ngân la ng Tlô gio i cam kô l se liô p lu c sa l
ca nl cu ng ca c quô c gia lla nl viôn dô lriô n klai va llu c liô n
ca i ca cl bà ng ca cl giu p do ca c nuo c na y loa cl dinl ca c clinl
sa cl quô c gia du a lrôn ca c bà ng clu ng llu c ngliô m ru l ra lu
nlu ng llu c liô n lô l de p cu a ca c nuo c kla c.
NicloIas Slern
Ilo Clu licl Cao câ p
va Nla Kinl lô lruo ng
Ngân la ng Tlô gio i
Tla ng 3 nàm 2001
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
xiv
B
A O CA O NGHILN CU I CHINH SA CH NA Y DO
Gerard Caprio (Nlo m Ngliôn cu u Ila l lriô n va Ban
Cliô n Iuo c va Clinl sa cl Klu vu c Ta i clinl) va
Ialrick Honolan (Nlo m Ngliôn cu u Ila l lriô n) clâ p bu l, vo i
su lô lro vô mà l biôn lâ p cu a Mark Ieige. Ba o ca o na y da licl
Iu y va lô ng lo p kô l qua clo lo i nay lu mô l cluong lrinl
ngliôn cu u vô ca c vâ n dô cu a klu vu c la i clinl do IauI
CoIIier va Iyn Squire gia m sa l. Ca c ngliôn cu u gô c Ia m la i
Iiô u co so clo ba o ca o na y bao gô m công lrinl cu a ca c la c gia
va cu a Tlorslen Beck, Craig Burnside, Roberl CuII, Asl
Demirgüç-Kunl, David DoIIar, Iames Hanson, IliIip Keefer,
Ieora KIapper, Aarl Kraay, Ross Ievine (liô n dang o lruo ng
da i lo c Minnesola), MiIIard Iong, Giovanni Majnoni, Maria
SoIedad Marlinez-Ieria va Sergio SclmukIer.
Ca c la c gia da duo c luo ng Io i lu nlu ng cuô c dô i lloa i va
nlâ n xe l cu a Ban Klu vu c Ta i clinl va cu a Amar
Blallaclarya, Biagio Bossone, Craig Burnside, Conslanlijn
CIaessens, IauI CoIIier, Simeon Djankov, BiII LaslerIy, AIan
GeIb, Tlomas GIaessner, Iames Hanson, DanieI Kaufmann,
Hiro Kavai, MiclaeI KIein, DanieIa KIingebieI, Iuc Iaeven,
CarI-Iolan Iindgren (IMI), MiIIard Iong, Giovanni
Majnoni, DonaId Mallieson (IMI), Irederic Mislkin (Ða i
lo c CoIumbia), Asloka Mody, Io Ann IauIson, Iarry
IromiseI, Io Rilzen, Iuis Serven va Mary SlirIey. Nliô u
nguo i lrong sô lo co n do ng go p va o nlu ng ngliôn cu u co so .
Mô l plâ n quan lro ng lrong nlu ng ngliôn cu u na y bà l
xv
Xha m ßa a ca a
nguô n lu lai du a n ngliôn cu u Io n cu a Ngân la ng Tlô gio i:
Câ u lru c Ta i clinl (do AsIi Demirgüç-Kunl va Ross Ievine
cli da o) va Câ u lru c Tiô n gu i (cu ng do AsIi cli da o), va sô
Iiô u duo c llu llâ p lrong du a n Ðiô u liô l va Gia m sa l gâ n dây
lon cu a Ngân la ng Tlô gio i (do Iames Barll, Ross Ievine va
Gerard Caprio du ng dâ u) cu ng da xuâ l liô n du ng Iu c dô go p
plâ n va o ba o ca o na y. Tla nl viôn cu a Nlo m Công la c vi
Diô n da n ô n dinl Ta i clinl vô Ba o liô m Tiô n gu i cu ng da co
nlu ng dô xuâ l quan lro ng clo Cluong 2. Ca c la c gia cu ng râ l
lrân lro ng gli nlâ n su lô lro ngliôn cu u luyô l vo i cu a
Anqing Sli, Iffall Slarif, va Ying Iin, va su lro giu p la nl
clinl xuâ l sà c cu a Agnes Yaplenco. IoIIy Means da co
nlu ng do ng go p lo Io n vô linl ve va dô lli. Viô c lliô l kô
sa cl, biôn lâ p, sa n xuâ l va lruyô n ba do nlo m Xuâ l ba n cu a
Ngân la ng Tlô gio i diô u plô i.
Nlâ n dinl lrong ba o ca o ngliôn cu u clinl sa cl na y
klông nlâ l lliô l pla n a nl quan diô m cu a Ban Gia m dô c
Ngân la ng Tlô gio i lay cu a clinl plu ma nlu ng nlâ n dinl
â y dô câ p lo i.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
xvi
ADR Clu ng cli liô n gu i My
AMC Công ly qua n Iy la i sa n
DIS Hô llô ng ba o liô m liô n gu i
DR Clu ng cli liô n gu i
LI Iiôn minl clâu Au
IDI Ðâ u lu lru c liô p nuo c ngoa i
GCB Ngân la ng Tluong ma i Glana
GDI Tô ng sa n plâ m quô c nô i
GDR Clu ng cli liô n gu i loa n câ u
GNI Tô ng sa n plâ m quô c dân
IAS Tiôu cluâ n la cl loa n quô c lô
IIO Cla o ba n công klai Iâ n dâ u
IOIR Cu u ca nl - clo vay - cuô i - cu ng
ITCM Oua n Iy vô n da i la n
M2 Tiô n rô ng
NAITA Hiô p dinl Tluong ma i Tu do Bà c My
NBC Ngân la ng Tluong ma i Ouô c gia
NII No klô do ng
OLCD Tô clu c Ho p la c va Ila l lriô n Kinl lô
III Ngang gia su c mua
RIC Công ly Ta i clinl Ta i lliô l My
SLC I y ban Clu ng kloa n va Giao dicl
SML Doanl ngliô p vu a va nlo
SOL Doanl ngliô p nla nuo c
ICB Ngân la ng Tluong ma i Iganda
xvii
Ca c ta v|e t tà t
HI BI I BÁ M TU CIÔ C KHI NG HOA NG
la i clinl Io n nàm 1997-98 Ià ng xuô ng, nlu ng
lâ u qua co nguy co lro lla nl lla m lo a cu a
ca c lli lruo ng la i clinl yô u ke m liô n ro .
Nlung ngay ca kli klông co klu ng loa ng
lli viô c co duo c mô l lô llô ng la i clinl llu c
liô n cung u ng ca c dicl vu lliô l yô u cu ng co llô la o ra nlu ng
kla c biô l Io n clo su pla l lriô n kinl lô cu a mô l nuo c. Nlu ng
kô l qua ngliôn cu u gâ n dây da Iiôn lu c clo llâ y, da m ba o su
pla l lriô n bô n vu ng cu a klu vu c la i clinl vo i il klu ng loa ng
nlâ l Ia diô u câ n lliô l clo làng lruo ng va xoa do i gia m ngle o.
Toa n câ u loa Ia m làng llôm nlu ng lla cl llu c clo loa n bô
kiô n lru c cu a klu vu c la i clinl, no co llô llay llô dâ n ca c nla
cung u ng lrong nuo c bà ng ca c nla cung u ng nuo c ngoa i
lrong mô l sô dicl vu , va la n clô vai lro ma clinl plu co llô
da m nliô m – lrong kli Ia m clo nlu ng nliô m vu co n Ia i cu a
clinl plu lro nôn klo klàn lon nliô u.
Vi vâ y, vâ n dô quan lro ng: co duo c nlu ng quyô l sa cl la i
clinl Io n du ng dà n, da nô i Iôn nlu mô l lrong nlu ng lla cl
llu c clinl yô u dô i vo i su pla l lriô n lrong llô ky mo i. Tuy
nliôn, cuô c lranl ca i do cuô c klu ng loa ng kloi Iôn da cli ra
nlu ng nluo c diô m lrong quan diô m clinl sa cl gia o diô u vô
ca cl llu c da l duo c mu c liôu na y. Ca c nla loa cl dinl clinl
sa cl la i clinl se lu dà l minl va o vi lri nlu llô na o` Cuô n
sa cl na y cô gà ng dua ra mô l ca cl liô p câ n ma cl Ia c vô viô c
loa cl dinl clinl sa cl la i clinl – mô l ca cl liô p câ n giu p ca c
quan clu c dua ra duo c ca c Iu a clo n clinl sa cl klôn ngoan,
llicl u ng vo i loa n ca nl lrong nuo c va lranl llu duo c nlu ng
1
1â ng aaan va 1a m tà t
K
Hoaåc h àõnh c hñnh saác h Hoaåc h àõnh c hñnh saác h
t aâi c hñnh l aâmöåt t r ong t aâi c hñnh l aâmöåt t r ong
nhûäng vêën àï ì phaát t r i ï ín nhûäng vêën àï ì phaát t r i ï ín
t hen c höët t hen c höët
co lô i ma môi lruo ng quô c lô la o ra. Vo i nlu ng Iu a clo n
clinl sa cl duo c llông lin dâ y du , la i clinl co llô lro lla nl
mô l Iu c Iuo ng lu ng ma nl llu c dâ y làng lruo ng.
Ðây klông pla i Ia cuô n sa cl du a lrôn viô c vâ n du ng mô l
sô nguyôn là c lru u luo ng, lra i Ia i, kô l Iuâ n cu a clu ng lôi du a
lrôn viô c plân licl ca c bà ng clu ng cu llô . Mà c du co n nliô u
diô u pla i lim liô u llôm, nlung cuô n sa cl da llu c liô n duo c
mô l klô i Iuo ng Io n ca c plân licl llu c ngliô m, du a lrôn ca c
sô Iiô u llô ng kô plong plu vô nlu ng vâ n dô na y lrong mô l
va i nàm qua. Kô l Iuâ n ngliôn cu u na y da lô lro dà c Iu c clo
viô c Ia m ro ca c pluong a n Iu a clo n co Iiôn quan. Iâ n dâ u
liôn, nliô u niô m lin da co lu Iâu duo c klà ng dinl bà ng llu c
ngliô m cli liô l, va mô l sô pla l liô n mo i, co Ie co n gây nga c
nliôn lon, da duo c lim llâ y.
No i ca cl kla c, clu ng la dang do i lo i ca c nla loa cl dinl
clinl sa cl pla i dô i mà l vo i nlu ng llu c lô vô la i clinl. Ðô n
dây, co llô vu ng lin ma xa c dinl nlu câ u pla i dinl luo ng Ia i
va Ia m clo nô i dung clinl sa cl da nl clo klu vu c la i clinl
sâu sà c lon. Trong ngliôn cu u na y, clu ng lôi nlâ n diô n va
lô ng lo p nlu ng gi ma minl clo Ia nlu ng pla l liô n llen clô l
lrong ca c ngliôn cu u vô klu vu c la i clinl gâ n dây, bao gô m
ca ngliôn cu u do Ngân la ng Tlô gio i lay lô clu c kla c liô n
la nl, nlâ n ma nl nlu ng Iu a clo n clinl sa cl co llô lô i da loa
su làng lruo ng va klôi plu c Ia i klu vu c la i clinl, coi dây Ia
Iìnl vu c llen clô l dô kiô m clô – clu klông pla i plo ng da i
– su bâ l ô n dinl. Mô l va i llông diô p clinl se duo c ru l ra lu
ngliôn cu u do .
Ro ra ng ca c nô n kinl lô liôn liô n dô u co mô l co câ u la i
clinl linl vi. Ðiô u clua ro ra ng, nlung Ia i duo c ca c bà ng
clu ng xa c nlâ n, Ia dicl vu do nlu ng lô llô ng la i clinl na y
cung u ng da go p plâ n quan lro ng va o su llinl vuo ng cu a ca c
nô n kinl lô na y. Clu ng llu c dâ y làng lruo ng va gia m bo l su
bâ l ô n dinl, va giu p do nguo i ngle o. Ia m clo lô llô ng la i
clinl cu a ca c nuo c dang pla l lriô n vâ n la nl lu u liô u lon
lrong viô c cung câ p dâ y du lâ l ca ca c da ng dicl vu la i clinl
– kô ca viô c gia m sa l ca c nla qua n Iy va gia m bo l ru i ro – Ia
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
2
Baáo c aáo naây l aâsûåphên Baáo c aáo naây l aâsûåphên
t ñc h c aác bùçng c hûáng t ñc h c aác bùçng c hûáng
t hûåc t i ï în t hûåc t i ï în
Taâi c hñnh goáp phêìn vaâo Taâi c hñnh goáp phêìn vaâo
sûåt hõnh vûúång l êu daâi sûåt hõnh vûúång l êu daâi
mô l nliô m vu se nlâ n duo c plâ n lluo ng xu ng da ng: su làng
lruo ng kinl lô .
Tinl lra ng clinl plu liô p lu c so lu u lô llô ng ngân la ng
Ian lra n, se Ia m suy yô u lô llô ng la i clinl clu klông pla i
nguo c Ia i. Tu llu c lô na y co llô llâ y rà ng, câ n pla i gia m bo l,
ngay ca nô u nlu klông nlâ l lliô l pla i xoa bo loa n loa n, linl
llu c so lu u nla nuo c lrong ca c nuo c co llu nlâ p llâ p va
lrung binl, noi ma linl llu c na y lô n la i plô biô n nlâ l. Tuy
nliôn, lu nlân loa câ n duo c lliô l kô llâ n lro ng, nô u muô n
llu duo c lla nl qua va gia m lliô u nguy co so m bi dô vo .
Ngay ca nlu ng clinl plu klông llicl nà m quyô n so lu u
lrong lô llô ng ngân la ng cu ng nlâ n llâ y, lo buô c pla i
ngâ m ngâ m Ia m diô u do lrong klu ng loa ng. Vi llô , lro ng
lâm cu a ca c nla câ m quyô n Ia pla i lloa l ra klo i no ca ng so m
ca ng lô l, pla i su du ng lli lruo ng – clu klông pla i ca c co
quan clinl plu – dô plân dinl ke llà ng nguo i llua. Du ng
ngân sa cl nla nuo c dô la i câ p vô n clo mô l va i ngân la ng co
llô Ia diô u klông lra nl klo i lrong mô l cuô c klu ng loa ng
loa n diô n llu c su , nlung clu ng pla i duo c su du ng mô l ca cl
liô l kiô m dô Ia m do n bâ y clo ca c nguô n ngân quy lu nlân va
dô ng co kluyô n klicl lu nlân. Su clâ n clu lay nlu ng biô n
pla p nu a vo i – nlu da llâ y lrong ca c clinl sa cl Io ng Ie o do
lri loa n clua muô n diô u liô l, la i câ p vô n lô l Iâ n na y dô n Iâ n
kla c, lay nlu ng la nl dô ng luong lu – se pla i lra mô l ca i gia
râ l dà l, a nl luo ng dô n lô llô ng la i clinl va nô n kinl lô lrong
nlu ng nàm lruo c mà l.
Ðô co duo c mô l môi lruo ng làng lruo ng la i clinl co liô u
qua va an loa n, do i lo i pla i co mô l co so la lâ ng cu a ca c quy
là c va llông Iô pla p Iy , va nlu ng llông lin kip llo i, clinl
xa c, duo c lô lro bà ng viô c lô clu c diô u liô l va gia m sa l, nlà m
duy lri nlu ng kluyô n klicl mang linl clâ l licl cu c dô i vo i
ca c dô i luo ng llam gia lli lruo ng la i clinl. Tla nl công o dây
se llu c dâ y làng lruo ng lleo luo ng lliôn vô giu p do nguo i
ngle o va se ô n dinl loa nô n kinl lô lleo luo ng làng lruo ng
cao, kla nàng liô p câ n lru c liô p la i clinl cu a nlu ng nguo i
liô n dang bi Ioa i lru cu ng se duo c mo rô ng.
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
3
Chñnh phuãk höng phuâhúåp Chñnh phuãk höng phuâhúåp
vúái c hûác nùng c ung ûáng vúái c hûác nùng c ung ûáng
dõc h vuåt aâi c hñnh dõc h vuåt aâi c hñnh
ngay c aãk hi k huãng hoaãng ngay c aãk hi k huãng hoaãng
t êën c öng t êën c öng
Nhûng ngay c aãk hi c aác Nhûng ngay c aãk hi c aác
t hõ t r ûúâng vêån haânh t öët t hõ t r ûúâng vêån haânh t öët
c uäng c êìn möåt nï ìn t aãng c uäng c êìn möåt nï ìn t aãng
phaáp l yávaâài ï ìu t i ï ët phaáp l yávaâài ï ìu t i ï ët  
Kluyô n klicl Ia mô l yô u lô llen clô l dô la n clô viô c clâ p
nlâ n ru i ro qua da ng va nlu ng la nl vi gian Iâ n lrong qua n
Iy va gia m sa l ca c lrung gian la i clinl – nlâ l Ia ca c ngân la ng
dang co nguy co pla i cliu su llâ l ba i qua dà l. Bâ l ô n dinl va
dô vo Ia ne l dà c lrung cu a lli lruo ng la i clinl, nlung klông
nlâ l lliô l pla i lra gia qua dà l nlu nlu ng nàm vu a qua.
Clu ng pla n a nl lâ u qua cu a viô c clâ p nlâ n ru i ro vuo l qua
mu c ru i ro ma xa lô i clâ p nlâ n. Ca i gia pla i lra na y râ l liô n
llu c: clu ng Ia mô l Ioa i lluô co llô lô n la i dai dà ng da nl va o
làng lruo ng. Ðiô u do co llô Ia m làng do i ngle o lrong llo i
gian lruo c mà l, va co a nl luo ng Iâu da i lon dô n nguo i
ngle o, llông qua viô c kim la m làng lruo ng Iâ n cà l gia m cli
liôu va o nlu ng Iìnl vu c nlu gia o du c, y lô .
Hô llô ng ba o liô m liô n gu i, mô l plâ n quan lro ng lrong
ma ng Iuo i an sinl dô lâ u lluâ n ngân la ng, vâ n co n dang
lrôn duo ng linl lla nl o ca c nuo c dang pla l lriô n. Klông klo
gi dô biô l la i sao no klông cli Ia mô l lô llô ng da ng lin câ y
dô plo ng ngu a liô n luo ng dô xô dô n ru l liô n gu i, ma co n plô
biô n vô clinl lri, dà c biô l dô i vo i clu so lu u ca c ngân la ng
nlo lrong nuo c. Tuy nliôn, llu c lô gâ n dây clo llâ y, clu ng
cu ng Ia m gia m viô c lleo do i lli lruo ng cu a ca c ngân la ng.
Mà c du diô u na y co llô klông Ia m suy yô u lô llô ng ngân
la ng o ca c lli lruo ng pla l lriô n, vo i diô u kiô n ca c lli lruo ng
na y vô n sà n cliu su diô u liô l va gia m sa l luong dô i lu u liô u,
nlung no cu ng co llô Ia m làng nguy co klu ng loa ng va gia m
su pla l lriô n lli lruo ng la i clinl o nlu ng noi ma llô clô co n
yô u. Vi llô , ca c nla câ m quyô n kli xem xe l vâ n dô ba o liô m
liô n gu i, lruo c lô l câ n ra soa l Ia i kluôn klô llô clô cu a minl
lrong qua lrinl ra quyô l dinl. Viô c xây du ng mô l ma ng Iuo i
an sinl lô l klông cli du ng Ia i o viô c râ p kluôn nlu ng lli
lruo ng da lruo ng lla nl, va ca c bà ng clu ng llu c ngliô m u ng
lô ma nl me viô c lâ n du ng nlu ng Iu c Iuo ng lli lruo ng da biô l
dô la n clô nlu ng nguy co gà n Iiô n vo i viô c a p du ng ba o liô m
liô n gu i.
Ngân la ng, lli lruo ng clu ng kloa n va vô sô ca c Ioa i lrung
gian kla c, va ca c công ly la i clinl plu lluô c, lâ l ca dô u go p
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
4
vaâmöåt c hi ï ën l ûúåc dûåa vaâmöåt c hi ï ën l ûúåc dûåa
t r ï n c ú súãk hai t haác c aác t r ï n c ú súãk hai t haác c aác
àöång c ú k huyï ën k hñc h àöång c ú k huyï ën k hñc h
Maång l ûúái an si nh t öët àoâi Maång l ûúái an si nh t öët àoâi
hoãi c aác t hï í c hï ët öët hoãi c aác t hï í c hï ët öët
plâ n va o su pla l lriô n la i clinl cân dô i. Mo i su lliôn vi loa n
loa n ngliông vô plia lli lruo ng lay ngân la ng dô u klông
llô Iy gia i duo c bà ng vô sô nlu ng bà ng clu ng liô n co . Tra i
Ia i, su pla l lriô n cu a ca c plân doa n kla c nlau lrong lô llô ng
la i clinl dô u gây a p Iu c buô c ca c plân doa n kla c pla i dô i
mo i, nâng cao clâ l Iuo ng va liô u qua , va gia m gia . Clu ng
cu ng pla l lriô n lleo kiô u cô ng sinl, lrong do plân doa n na y
mo rô ng lluo ng yôu câ u ca c plân doa n kla c cu ng pla i nâng
câ p. Tuong Iai cu a klu vu c pli ngân la ng, lrong do da ng kô
nlâ l Ia ca c lô clu c lra Iuong luu lu nlân, se plu lluô c râ l Io n
va o ca c clinl sa cl co Iiôn quan cu a clinl plu , vi vâ y, viô c
loa cl dinl ca c clinl sa cl na y câ n duo c suy linl llâ n lro ng.
Hâ u lô l ca c nuo c dang pla l lriô n dô u qua nlo , klông du
su c lrang lra i, nô u klông duo c Io i lu viô c liô p câ n la i clinl
loa n câ u, bao gô m viô c liô p câ n dicl vu la i clinl cu a ca c công
ly la i clinl nuo c ngoa i loà c do nuo c ngoa i so lu u. Ta o diô u
kiô n lluâ n Io i dô ca c công ly la i clinl nuo c ngoa i co uy lin
llam gia va o lli lruo ng nô i dia cu ng da duo c loan ngônl: lo
se mang va o su ca nl lranl, ca i lliô n linl liô u qua , va nâng
cao clâ l Iuo ng cu a co so la lâ ng la i clinl. Nlu vâ y, clu ng Ia
clâ l xu c la c quan lro ng clo linl llu c pla l lriô n la i clinl
llu c dâ y làng lruo ng. Mo cu a cu ng se ke m lleo mô l sô la n
clô , lrong do co viô c làng dô ru i ro lrôn mô l sô pluong diô n,
câ n duo c gia m sa l clà l cle . No cu ng se dâ n dô n viô c ca c công
ly la i clinl lrong nuo c mâ l vi llô kinl doanl, nlung kla
nàng liô p câ n ca c dicl vu la i clinl mo i llu c su Ia vâ n dô cu a
pla l lriô n, clu klông pla i Ia ai se cung câ p clu ng.
Klu vu c la i clinl, lu Iâu da Ia noi so m biô l u ng du ng su
dô i mo i lrong công nglô llông lin va Iiôn Ia c. Ouô c lô loa la i
clinl (bâ l clâ p nlu ng cô gà ng nlà m ngàn clà n clu ng) Ia
mô l lla nl qua cu a diô u na y. No da giu p gia m cli pli vô n vay
va vô n cô plâ n no i clung, mà c du no cu ng Ia m làng nguy co
dô bi lô n lluong cu a ca c Iuô ng vô n. Klo co llô doa n lruo c
duo c vai lro dicl xa c lrong luong Iai cu a la i clinl diô n lu
lrong viô c dâ y nlanl qua lrinl quô c lô loa , nlung clà c clà n
no se râ l lo Io n. Nô u su bâ l ô n dinl co llô se làng Iôn, lli công
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
5
Àa daång hoaác oál úåi c ho Àa daång hoaác oál úåi c ho
sûåöín àõnh vaâphaát t r i ï ín sûåöín àõnh vaâphaát t r i ï ín
Múãc ûãa t hõ t r ûúâng c oát hï í Múãc ûãa t hõ t r ûúâng c oát hï í
k ñc h t hñc h sûåphaát t r i ï ín k ñc h t hñc h sûåphaát t r i ï ín  
vòc öng nghï åc oát hï í vòc öng nghï åc oát hï í  
nglô qua n Iy ru i ro va ca c công cu la i clinl co Iiôn quan kla c
cu ng se duo c ca i liô n lleo.
Mô l sô ky lluâ l llông lin lin du ng co Iiôn quan, gô m ca co
clô clo diô m, lu a le n se co do ng go p quan lro ng va o viô c mo
rô ng diô u ma liô n nay vâ n co n Ia kla nàng liô p câ n râ l la n
clô cu a nlu ng nguo i di vay nlo dô n lin du ng cu a klu vu c la i
clinl clinl llu c. Ðiô u na y se da l duo c bà ng ca cl la llâ p ca c
ra o ca n do cli pli llông lin cao. Ðô ng llo i, mô l mu c lro câ p
nlâ l dinl clo plâ n cli pli clung vâ n co n llicl lo p dô go p
plâ n Ia m clo ca c lô clu c lin du ng vi mô plu c vu nguo i
ngle o va râ l ngle o co llô du ng vu ng.
Trong phêì n töí ng quan naâ y, sau khi toá m lûúå c nhûä ng yá chñnh cuã a
böë n chûúng chñnh trong cuöë n saá ch, chuá ng töi phên tñch nhûä ng baâ i
hoå c chñnh saá ch chuã yïë u, trònh baâ y möå t caá ch vêå n duå ng àiïí n hònh coá
tñnh chêë t minh hoå a vaâ o nhûä ng hoaâ n caã nh àêë t nûúá c traá i ngûúå c nhau.
Phêì n töí ng quan àûúå c kheá p laå i vúá i triïí n voå ng cuã a nhûä ng nghiïn cûá u
trong tûúng lai.
Toám t ùæt Toám t ùæt
M
I C NA Y CI A IHA N TÔ NG OIAN TO M TÁ T
nlu ng Iâ p Iuâ n clinl cu a ca c cluong co n Ia i lrong
ba o ca o. Clu ng lôi lâ p lrung va o nlu ng pla l liô n
clinl ru l ra lu ngliôn cu u llu c ngliô m va y nglìa co ba n cu a
nlu ng pla l liô n do . Nlu ng Iâ p Iuâ n cli liô l va nlu ng Iuu y
co llô xem lrong ca c cluong liô p lleo cu ng vo i plâ n llam
kla o vo i klô i Iuo ng Io n nlu ng ngliôn cu u clu a du ng lrong
công lrinl na y.
Chûúng 1: Àï ícho taâ i chñnh coáhiï å u quaã
Hiô n nay co râ l nliô u công lrinl ngliôn cu u klà ng dinl
ma nl me rà ng, ca i liô n pluong llu c lô clu c la i clinl se llu c
dâ y va do ng go p va o lla nl licl loa l dô ng kinl lô . No i ca cl
kla c, niô m mong muô n clung duo c nlin llâ y mô l lô llô ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
6
dï î daâng t i ï ëp c êån àûúåc dï î daâng t i ï ëp c êån àûúåc
Phaát t r i ï ín t aâi c hñnh t heo Phaát t r i ï ín t aâi c hñnh t heo
c hi ï ìu sêu t aåo r a t ùng c hi ï ìu sêu t aåo r a t ùng
t r ûúãng t r ûúãng
la i clinl vâ n la nl lu u liô u xuâ l pla l lu mô i quan lô nlân
qua ro rô l giu a no vo i làng lruo ng, ô n dinl kinl lô vì mô va
xoa do i gia m ngle o. Hâ u nlu clu ng la do Iuo ng su pla l lriô n
la i clinl lleo bâ l cu ca cl na o lli cu ng vâ n llâ y co mô i Iiôn
lô , o nliô u nuo c, giu a no va mu c llu nlâ p binl quân dâ u
nguo i (Hinl 1). Mô i quan lô na y klông nlâ l lliô l pla i mang
linl nlân qua , va nliô u yô u lô kla c cu ng co llô go p plâ n,
nlâ l Ia su ô n dinl cu a ca c clinl sa cl kinl lô vì mô. Tuy
nliôn, lrong mô l va i nàm qua, gia lluyô l clo rà ng mô i quan
lô na y mang linl nlân qua (Hinl 2) da Iuôn Iuôn du ng vu ng
lrong bâ l ky cuô c kiô m dinl llu ngliô m kinl lô Iuo ng na o.
Mà c du clua ro ra ng Ià m, nlung nguo i la vâ n clo Iy do dô
la i clinl co vai lro quan lro ng dô i vo i làng lruo ng nà m o
nlu ng clu c nàng co ba n llen clô l ma ca c llô clô la i clinl
da m lra cl. O mô l câ p dô , la i clinl ro ra ng Iiôn quan dô n viô c
cluyô n liô n dô dô i Iâ y la ng loa , dicl vu , loà c lu a le n mô l
mu c Io i lu c lrong luong Iai, nlung o câ p dô sâu lon lli lô
llô ng llô clô câ u lla nl nôn ca c linl llu c lô clu c la i clinl
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
7
T h a n h d o åc c h o b i ï ët b i ï n à ö å T h a n h d o åc c h o b i ï ët b i ï n à ö å
g i û äa c a ác t û áp h ê n v õ - mû ác à ö å g i û äa c a ác t û áp h ê n v õ - mû ác à ö å
p h a át t r i ï ín s ê u t a âi c h ñn h t r o n g p h a át t r i ï ín s ê u t a âi c h ñn h t r o n g
5 0 % s ö ën û ú ác ú ãmö îi g i a i à o a ån 5 0 % s ö ën û ú ác ú ãmö îi g i a i à o a ån
p h a át t r i ï ín n ù çm t r o n g b i ï n à ö å p h a át t r i ï ín n ù çm t r o n g b i ï n à ö å
n a ây . Tr u n g v õ à û ú åc b i ï íu d i ï în n a ây . Tr u n g v õ à û ú åc b i ï íu d i ï în
d û ú ái d a ån g t h a n h n g a n g . d û ú ái d a ån g t h a n h n g a n g .
cu a nô n kinl lô pla i duo c coi nlu dang llu c liô n nlu ng clu c
nàng kinl lô co ba n sau dây:
l Huy dô ng liô n liô l kiô m (nô u klông co no lli ca c co so
luy dô ng se la n clô lon nliô u).
l Ilân bô vô n dâ u lu (nlâ l Ia dô la i lro clo nlu ng du a n
dâ u lu liô u qua ).
l Gia m sa l ca c nla qua n Iy (sao clo kinl pli da plân bô
duo c cli liôu du ng kô loa cl).
l Cluyô n dicl ru i ro (gia m bo l ru i ro llông qua su licl lu
va clo ple p nlu ng nguo i sà n sa ng clâ p nlâ n ru i ro lon
duo c ga nl cliu).
Ca c bà ng clu ng kinl lô Iuo ng clinl xa c va da da ng clo
llâ y, su do ng go p cu a la i clinl va o làng lruo ng da i la n clu
yô u bà ng ca cl nâng cao nàng suâ l nlân lô lô ng lo p cu a nô n
kinl lô , clu klông pla i bà ng lô c dô licl Iu y vô n.
Tlông qua viô c lô lro clo làng lruo ng, su pla l lriô n la i
clinl co a nl luo ng ma nl nlâ l dô n viô c nâng cao mu c sô ng
cu a nguo i ngle o. Mà c du mô l sô nguo i clo rà ng dicl vu cu a
lô llô ng la i clinl clinl llu c cli co Io i clo nguo i gia u, nlung
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
8
sô Iiô u Ia i clo llâ y diô u nguo c Ia i. Hon nu a, ca c nuo c co lô
llô ng la i clinl sâu Io n ma nl da llâ y rà ng, suy clo cu ng, no
da ca cl Iy duo c lo klo i nlu ng biô n dô ng vì mô.
Bà ng clu ng vô lâ m quan lro ng cu a mô i Ioa i lrong lai
lla nl plâ n llô clô clinl cu a la i clinl – ngân la ng va lli
lruo ng clu ng kloa n co lô clu c – cu ng râ l ro rô l. Klông co
bà ng clu ng llu c ngliô m na o lâ u lluâ n clo nlu ng clinl
sa cl lro i buô c mô l ca cl gia la o klu vu c na y dô uu da i klu
vu c kia. Trôn llu c lô , su pla l lriô n cu a mô i klu vu c duo ng
nlu da cu ng cô llôm lla nl licl loa l dô ng cu a klu vu c kia
bà ng ca cl duy lri kloa ng ca cl ca nl lranl giu a ca c công ly
la i clinl riông biô l. Mà c du ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n
du a nliô u va o ngân la ng lon Ia lli lruo ng clu ng kloa n va
klu vu c pli ngân la ng kla c (Hinl 3), nlung nliô u lla cl
llu c nô i cô m da dà l ra lruo c ca c nla loa cl dinl clinl sa cl
vô n dang cô da m ba o rà ng, ca ngân la ng va lli lruo ng dô u
da l duo c dâ y du liô m nàng loa l dô ng cu a clu ng. Tâ l nliôn,
ô n dinl kinl lô vì mô Ia diô u clu clô l, nlung ca c klia ca nl
kla c Ia i co Iiôn quan clà l cle lon dô n nô n la ng kinl lô vi mô
cu a la i clinl.
Vo i klô i Iuo ng vô n râ l Io n ma ca c doanl ngliô p vay lu
ngân la ng, cli pli di vay se plu lluô c va o liô u qua loa l
dô ng va linl ca nl lranl cu a lli lruo ng ngân la ng. Vô mà l
na y, kô l qua loa l dô ng cu a ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n
cu ng bi lu l lâ u. Tu do loa klông cli gà n vo i Ia i suâ l ba n
buôn cao lon, ma no co n kloi rô ng llôm kloa ng ca cl giu a
ca c lrung gian (la i clinl) - diô u na y il ra da pla n a nl duo c
plâ n na o viô c ca c ngân la ng nga y ca ng co nliô u quyô n Iu c
lli lruo ng.
Ila l lriô n linl llu c la i lro bà ng vô n cô plâ n Ia mô l ca cl
dô la llâ p cli pli la i lro llông qua ca nl lranl lrôn lli lruo ng
la i clinl. O dây, lla cl llu c Ia , Ia m sao co llô xoa bo duo c vâ n
dô vô llông lin klông dô i xu ng. Su plu c la p cu a plâ n Io n ca c
loa l dô ng kinl lô va kinl doanl liô n da i da Ia m làng da ng
kô linl clâ l da da ng cu a ca c llu doa n ma nlu ng nguo i bôn
lrong co llô su du ng dô cle giâ u kô l qua loa l dô ng cu a
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
9
Taâi t r úåqua ngên haâng vaâ Taâi t r úåqua ngên haâng vaâ
t aâi t r úåbùçng vöën c öí phêìn t aâi t r úåbùçng vöën c öí phêìn
böí sung c hûák höng t hay böí sung c hûák höng t hay
t hï ë c ho nhau t hï ë c ho nhau
doanl ngliô p. Tuy nlu ng liô n bô lrong công nglô , kô loa n va
llu c liô n pla p Iy da giu p clo viô c loa n lliô n ca c công cu
kla m pla , nlung suy clo cu ng, su klông dô i xu ng vô llông
lin giu a nguo i su du ng va nguo i cung câ p vô n lrong ca c nuo c
dang pla l lriô n klông gia m duo c nliô u nlu lrong ca c nô n
kinl lô liôn liô n – va llu c lô co n lô i lô di.
Ia n so ng ngliôn cu u clinl sa cl gâ n dây da cli ra su câ n
lliô l pla i co ca c biô n pla p clinl sa cl dâ y ma nl sa n xuâ l va
lrao dô i llông lin, la n clô viô c llu c la nl quyô n Iu c lli
lruo ng, du Ia lrong ngân la ng lay do nô i bô bôn lrong, Ia m
pluong la i dô n cô dông, va da m ba o su vâ n la nl liô u qua
cu a lli lruo ng clu ng kloa n co lô clu c. Nlu ng clinl sa cl
na y duo ng nlu se co la c du ng lon nô u clu ng nlà m va o co
so la lâ ng clu klông pla i lru c liô p va o ba n llân co câ u la i
clinl. Nlu ng ngliôn cu u gâ n dây vô co so la lâ ng lu u liô u
da l duo c nliô u liô n bô nlâ l lrong Iìnl vu c lu pla p, va lrong
nlu ng Iìnl vu c vuo l ra ngoa i nlu ng yôu câ u liô n nliôn va
lliô l yô u nlà m da m ba o nguo i clo vay co llô llu c liô n duo c
nlu ng quyô n cu a minl mô l ca cl mau Ie va il lô n ke m, lrong
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
10
ÚÃ ÚÃmû ác t h u n h ê åp t r ï n à ê ìu mû ác t h u n h ê åp t r ï n à ê ìu
n g û ú âi t h ê ëp h ú n , g i a át r õ t a âi s a ãn n g û ú âi t h ê ëp h ú n , g i a át r õ t a âi s a ãn
n g ê n h a ân g c o áx u h û ú án g l ú án n g ê n h a ân g c o áx u h û ú án g l ú án
g ê ëp n h i ï ìu l ê ìn mû ác à ö åv ö ën h o a á g ê ëp n h i ï ìu l ê ìn mû ác à ö åv ö ën h o a á
q u a t h õ t r û ú ân g c h û án g k h o a án q u a t h õ t r û ú ân g c h û án g k h o a án
k h i s o v ú ái c a ác n û ú ác c o át h u k h i s o v ú ái c a ác n û ú ác c o át h u
n h ê åp c a o . n h ê åp c a o .
Taâi c hñnh c êìn möåt c ú súã Taâi c hñnh c êìn möåt c ú súã
haåt êìng: l uêåt phaáp vaâ haåt êìng: l uêåt phaáp vaâ
t höng t i n t höng t i n
lruo ng lo p xa y ra linl lra ng vo no . Ðuong nliôn, clinl plu
co Io i llô so sa nl lrong viô c soa n lla o va llu c liô n Iuâ l
pla p, va clinl plu pla i loa n lâm loa n y va o viô c câ p nlâ l
va diô u clinl Iuâ l pla p, va ca c llông Iô pla p Iy vi clu ng
Iiôn quan dô n ca c lo p dô ng la i clinl. Clo nôn, dô làng
cuo ng – loà c bô kluyô l clo su lliô u và ng – ca c la nl dô ng
cu a clinl plu , co n co nlu ng co lô i ro ra ng va llu c lô dô ca c
dô i luo ng llam gia lli lruo ng kluyô cl da i co câ u diô u liô l
kli câ n lliô l. Tlu c liô n kla lla nl công o mô l sô lli lruo ng
clu ng kloa n co lô clu c Ia nlu ng lli du râ l lô l vô nlu ng
sa ng kiô n lu nlân nlu llô . Ðiô u na y pla n a nl mô l luo ng di
lo i dâ y lu a le n, nlâ l Ia kli viô c lriô n klai ca c da o Iuâ l cu a
nla nuo c gà p nliô u klo klàn.
Hiô n dang co mô l cuô c lranl Iuâ n Io n lrong gio i lo c gia :
Iiô u viô c soa n lla o Iuâ l pla p clinl xa c co pla i Ia vâ n dô
clinl lay klông. Nlu ng ngliôn cu u gâ n dây dang lâ p lrung
va o nlu ng kô l qua loa l dô ng lra i nguo c nlau cu a lô llô ng
la i clinl vo i nlu ng co câ u pla p Iy co nguô n gô c kla c nlau.
Nlu ng kla c biô l na y da duo c clu ng minl Ia co la c dô ng dô n
su pla l lriô n luong dô i cu a lli lruo ng no va cô pliô u, lrong
diô u kiô n ca c công ly do nliô u nguo i nà m giu , loà c kla i qua l
lon, Ia ca c công ly do duo c la i lro lu bôn ngoa i, va do do ,
nlu ng kla c biô l na y co a nl luo ng dô n su pla l lriô n cu a loa n
bô klu vu c la i clinl. Va llông diô p clinl sa cl lu ca c kô l qua
kinl lô Iuo ng dô u klà ng dinl lleo cu ng mô l luo ng: viô c ba o
vô co liô u qua lon quyô n vô la i sa n cu a ca c nla la i lro bôn
ngoa i clà ng nlu ng klông gây lro nga i clo làng lruo ng, ma
co n la o diô u kiô n lluâ n Io i clo su pla l lriô n cu a lli lruo ng la i
clinl va dâ u lu.
Su làng lruo ng cu a linl llu c liô l kiô m lâ p llô – bao gô m
ca viô c llông qua ca c công ly dâ u lu va quy luong lô , cu ng
nlu quy Iuong luu va ca c công ly ba o liô m nlân llo – co llô
llu c dâ y ma nl plia câ u cu a lli lruo ng cô pliô u, cu ng nlu
mo rô ng ca c Ioa i linl lrung gian la i clinl sà n co clo nlu ng
nguo i lrung Iuu, dô ng llo i la o a p Iu c ca nl lranl vo i liô n gu i
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
11
Caác phûúng t hûác t i ï ët Caác phûúng t hûác t i ï ët
k i ï åm t êåp t hï í gi uáp t ùng k i ï åm t êåp t hï í gi uáp t ùng
c ûúâng vaânêng c êëp hï å c ûúâng vaânêng c êëp hï å
t höëng t höëng
ngân la ng. Ta c dô ng cu a no klông cli go i go n lrong lli
lruo ng clu ng kloa n: lrong nlu ng lli lruo ng lruo ng lla nl va
mo i nô i, ca c lô clu c liô l kiô m lleo lo p dô ng co vi lri lrung
lâm dô lô lro nlu ng pla l kiô n vô la i clinl du a va o lli
lruo ng, nlu clu ng kloa n co ba o da m bà ng la i sa n, viô c su
du ng la i clinl co câ u va ca c sa n plâ m pla l sinl, bao gô m
quy lleo do i cli sô va ca c sa n plâ m lô ng lo p dô ba o vô nla
dâ u lu lruo c su suy gia m cu a lli lruo ng. Nlu ng kinl ngliô m
du c ru l duo c va llông lin vô viô c la o vô n con nguo i, mô l kli
duo c lrang bi clo nlu ng nguo i qua n Iy quy su du ng, se giu p
clo viô c nâng cao clâ l Iuo ng qua n Iy ru i ro lrôn pla m vi loa n
bô nô n kinl lô . Su làng lruo ng cu a nlu ng quy na y co llô da m
ba o la i lro nlanl va ô n dinl clo nlu ng plân doa n llicl lo p
clu yô u cu a lli lruo ng la i clinl, nlu ca c công ly lluô mua
lay công ly luy dô ng vô n ru i ro. Clu ng cu ng co llô la o câ u
vô dâ u lu da i la n, qua do dua ra gia i pla p du a va o lli lruo ng
clo nlu ng Iô lô ng llâ y duo c ma clinl plu nliô u nuo c dang
cô gà ng Iâ p dâ y lrong nliô u nàm bà ng ca c gia i pla p la nl
clinl lô n ke m va bo p me o. Ðiô u liô l klu vu c na y, do Ia viô c
ma nliô u nuo c câ n Iuu y .
Ca c biô n pla p lla nl công lrong viô c pla l lriô n sâu lli
lruo ng la i clinl va la n clô viô c su du ng me o mo quyô n Iu c
lli lruo ng, da kliô n co nliô u công ly va ca nlân co llô liô p
câ n duo c lin du ng vo i cli pli pla i clàng. Tuy nliôn, co n
nguo i ngle o, ca c doanl ngliô p nlo va doanl ngliô p vi mô
lli sao` Nlu ng klia ca nl na o câ n dà c biô l clu y dô da m ba o
lo klông bi bo qua, clo du da co nlu ng ca i lliô n clung lrong
kô l qua loa l dô ng cu a lô llô ng la i clinl` Klông co gi pla i
dô i minl rà ng, vâ n dô kla nàng liô p câ n Ia dô gia i quyô l.
Kinl ngliô m clo llâ y, ca c llô clô la i clinl clinl llu c râ l
clâ m cla p lrong viô c clâ p nlâ n cli pli lliô l Iâ p pla l sinl
kli muô n vuon lo i nlu ng dô i luo ng kla cl la ng plân la n va
ngle o (clo du cli Ia dicl vu kiô u gu i liô n lô i lliô u). Tuy
nliôn, kli lim ca cl ca i lliô n diô u na y, câ n clu lro ng lai klia
ca nl râ l lliô l yô u Ia llông lin va cli pli cô dinl luong dô i cao
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
12
Caác l ûåa c hoån c hñnh saác h Caác l ûåa c hoån c hñnh saác h
vaâc öng nghï åmúái c oát hï í vaâc öng nghï åmúái c oát hï í
múãr öång k haãnùng t i ï ëp múãr öång k haãnùng t i ï ëp
c êån t aâi c hñnh c êån t aâi c hñnh  
cu a viô c clo vay qui mô nlo . Nlu ng ngliôn cu u gâ n dây
quan lâm dô n liô n bô công nglô va clinl sa cl da clo llâ y co
llô la llâ p nlu ng ra o ca n do bà ng ca cl na o.
Râ l nliô u lô clu c la i clinl vi mô cluyôn môn loa va dâ y
sa ng la o, plâ n Io n duo c bao câ p, da duo c lliô l Iâ p va llu
duo c nlu ng lla nl công lo Io n. Ti Iô lra no klông du ng ky
la n llâ p - llâ p lon nliô u so vo i ca c cluong lrinl clo vay
duo c bao câ p lluô c llô lô lruo c da lu ng loa l dô ng o ca c nuo c
dang pla l lriô n - va pla m vi plu c vu cu a nlu ng lô clu c na y,
xe l ca vô sô luyô l dô i Iâ n nlu ng nlo m nguo i lruo c kia lâ u
nlu bi quôn Ia ng nlu plu nu va nlu ng nguo i râ l ngle o, dô u
râ l rô ng. Tla nl công na y Ia do da biô l du a va o su dô i mo i,
clà ng la n nlu viô c su du ng ca c lo p dô ng clo vay lleo nlo m
dô klai lla c lâ l ca ca c liô m nàng vô vô n xa lô i va a p Iu c cu a
nlo m dô gia m bo l liô n luo ng cô linl clây no , la o ra nlu ng
kluyô n klicl dô ng bà ng ca cl a p du ng ca c Iicl lrinl lra no
dô u dà n va nlu ng kloa n vay liô p lleo lleo linl llu c “clo
vay Iu y liô n”, va mô l co câ u qua n Iy plân la n go n nle lon dô
gia m cli pli va clo ple p nguo i clo vay co llô dinl Ia i suâ l
vô n vay llâ p o mu c pla i clàng.
Clo du klông duo c bao câ p lli mô l sô lrong nlu ng ky lluâ l
do vâ n co llô a p du ng va o viô c clo vay nlo dô i vo i nlu ng
nguo i klông ngle o. Hon nu a, viô c su du ng liô u qua llông
lin lin du ng co llô Ia m gia m qui mô lô i lliô u dô klu vu c la i
clinl clinl llu c va klông duo c bao câ p co llô clo vay ma
vâ n da l liô u qua vô cli pli. Công nglô llông lin da giu p clo
viô c Ia m gia m ma nl don gia llu llâ p llông lin vô qua lrinl
vay vô n va ca c dà c diô m co Iiôn quan kla c, cu ng nlu Ia m
làng mu c dô linl vi ma ca c sô Iiô u na y co llô duo c du ng dô
da nl gia uy lin lra no . Mà c du la c dô ng cu a viô c co duo c
nlu ng llông lin na y da Ia m llay dô i ca c kluyô n klicl va
quyô n Iu c lli lruo ng lleo mô l ca cl râ l linl lô - nlung klông
pla i Iu c na o cu ng co Io i - nlung làng kla nàng liô p câ n
llông lin lin du ng vâ n nâng cao duo c kla nàng sà n co cu a
vô n vay va la llâ p cli pli lrung gian.
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
13
  àaáng l ûu yál aât r ong àaáng l ûu yál aât r ong
l ônh vûåc t aâi c hñnh vi mö l ônh vûåc t aâi c hñnh vi mö
Chûúng 2: Ngùn ngûâ a vaâgiaã m thiï í u khuã ng hoaã ng
Ta i clinl vô n Ia dô dô vo , clu yô u Ia do nlu ng la nl dô ng
ma o liô m Iiôn quan lu llo i ky na y sang llo i ky kla c ma
nliô u giao dicl la i clinl clu a du ng. Viô c clo vay liô n lôm
nay klông cli vi nlu ng lu a le n loà c ky vo ng llu duo c liô n
lrong luong Iai, ma nguo i la co n Ia m diô u do bâ l clâ p ca
nlu ng klo klàn do llông lin la n clô loà c klông dô ng dô u,
mô l plâ n Ia do dà c diô m cu a plia di vay (Iu a clo n nguo c) va
plâ n kla c Ia do la nl vi sau do cu a lo (Io i du ng ba o Ia nl, cô
y Ia m Iiô u). Ta i clinl klông llô co la c du ng nô u klông co lin
du ng, ma lin du ng Ia i dô ng nglìa vo i do n bâ y, co n do n bâ y
co nglìa Ia co ru i ro llâ l ba i, dôi kli no Ian rô ng lla nl pla n
u ng dây cluyô n. Trong loa n ca nl do , ky vo ng co llô llay dô i
râ l nlanl, Ia m clo gia la i sa n dao dô ng ma nl, va dô n Iuo l
minl, diô u na y Ia i co llô bi la nl vi cu a da m dông Ia m clo
lrâ m lro ng llôm.
Tli lruo ng la i clinl lluô c da ng kinl doanl su du ng liô u
qua ca c Iuô ng llông lin, nlung co kli cu ng co su sai Iô cl Io n,
llâ m cli nga y mô l nliô u lon, so vo i mu c gia cân bà ng, diô u
do lu no da clu ng lo no nlu nlu ng bong bo ng, lay linl lra ng
bu ng pla l va dô vo mang linl dâ u co. Nô u vô sô nlu ng lli
du lrong Iicl su vô su su p dô gia la i sa n co n clua du dô clu ng
minl clo diô u do , lli Iy lluyô l cu ng da gia i llicl duo c vi sao
kli viô c llu llâ p llông lin va ky kô l lo p dô ng dô u râ l lô n
ke m lli lli lruo ng la i clinl se klông bao gio co dâ y du liô u
qua loà c loa n loa n diô u loa duo c su clônl Iô cl gia . Kiô m
dinl dô i clu ng llâ n lro ng da klà ng dinl rà ng, ca nlân
klông loa n loa n lo p Iy kli da nl gia ru i ro: lo qua coi lro ng
nlu ng diô n biô n gâ n dây (llô liô n su lliô n câ n), lo buôn ba n
lleo plong lra o lon Ia du a va o nlu ng yô u lô nô n la ng, va lo
Iuôn co nlu ng pla n u ng cu ng cliô u (lay la o xung Iuo ng)
bà ng ca cl mua va o kli gia dang làng. Cu ng vo i viô c Ia m clo
gia la i sa n dao dô ng ma nl lon va go p plâ n va o lra o Iuu clo
vay dô da i cu a ngân la ng – duo c liô p nô i bà ng su llay dô i
lâm Iy dô l ngô l va viô c lô n llâ l lin du ng lai la i – ca c dà c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
14
Taâi c hñnh l uön haâm c hûáa Taâi c hñnh l uön haâm c hûáa
r uãi r o r uãi r o
diô m la nl vi na y da lro lla nl ma nl dâ l ma u mo clo nlu ng
y dô gian Iâ n kiô u Ionzi.
Nô u la i clinl Ia dô dô vo , lli ngân la ng Ia i Ia bô plâ n dô
dô vo nlâ l. Ca c ngân la ng pla i plu lluô c râ l nliô u va o gia
lri lin câ y cu a nlu ng la i sa n ma lo so lu u (ke ca uy lin lra no
cu a nguo i di vay), nlung ngân la ng cu ng gây llôm nlu ng
plu c la p klông cli lrong viô c cluyô n dô i ky la n llanl loa n
ma co n ca lrong ca c kloa n no klông ky la n, lu c Ia la i lro
bà ng ca cl clo vay co ba o da m bà ng nlu ng la i sa n no lleo
mô nl gia duo i da ng liô n gu i ngân la ng. Tinl clâ l dà c biô l dô
dô vo cu a la i clinl, lrong do co ngân la ng, diô n ra lrong lâ l
ca ca c nuo c, bâ l kô mu c llu nlâ p cu a nuo c do nlu llô na o,
nlu da duo c clu ng minl qua su bu ng nô klu ng loa ng ngân
la ng o nliô u nô n kinl lô công ngliô p lrong llâ p niôn 80 va
90. Nlung lô llô ng ngân la ng nà m ngoa i llô gio i công
ngliô p co n nguy la i lon, vi o nlu ng nuo c na y klu ng loa ng
Ia cu c ky lô n ke m - xe l ca vô cli pli ngân sa cl lru c liô p, kim
la m làng lruo ng, Ia m clô cl luo ng ca c cluong lrinl ô n dinl
loa , va lrâ m lro ng llôm linl lra ng do i ngle o (Hinl 4).
Ca c nuo c dang pla l lriô n dang pla i duong dâ u llôm vo i
mô l sô nguyôn nlân gây ra nguy co dô vo . Klông cli nlu ng
vâ n dô vô llông lin no i clung ngliôm lro ng lon, ma nô n
kinl lô cu a ca c nuo c dang pla l lriô n cu ng nlo lon, va lâ p
lrung lon va o mô l sô nga nl kinl lô nlâ l dinl, loà c pla i Iô
lluô c va o mô l sô sa n plâ m xuâ l klâ u nlâ l dinl, do vâ y, il co
kla nàng lâ p llu duo c ca c cu sô c lay cu ng ga nl cliu nlu ng
nguy co ru i ro la cl biô l. Hon nu a, ca c lli lruo ng mo i nô i co n
dang clu ng kiô n la ng Ioa l su cluyô n dô i clô dô Ia m llay dô i
co câ u ru i ro cu a môi lruo ng loa l dô ng lleo ca cl râ l klo
da nl gia , lrong do diô n linl Ia su gia m dâ n diô u liô l la i
clinl. Ngoa i ra, vi ngân la ng co xu luo ng Ia Iu c Iuo ng clu
da o lrong ca c lli lruo ng la i clinl mo i nô i nôn nlu câ u vay no
se nliô u lon, va kla nàng liô p câ n vô n cô plâ n bôn ngoa i clo
công ly se il lon. Do do , se co nguy co dô vo cao lon. Viô c gia
cô pliô u suy gia m klông pla i Ia vô la i, nlung ro ra ng Ia il
gây lô n llâ l lon su llâ l ba i cu a ngân la ng, diô u do gia i llicl
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
15
vi sao pla i clu lro ng lon dô n klu vu c ngân la ng.
Ðiô u liô l va gia m sa l klu vu c la i clinl – vô Iuâ l cloi lrong
klu vu c la i clinl va pluong llu c da m ba o liô u Iu c llu c lli
clu ng – dô u câ n lliô l dô la n clô la nl vi Io i du ng ba o Ia nl,
cô y Ia m Iiô u, cu ng nlu dô da m ba o ca c lrung gian la i clinl
co dô ng co plân bô nguô n Iu c va llu c liô n clu c nàng cu a
minl mô l ca cl llâ n lro ng. Mà c du nlu ng nàm gâ n dây, lrôn
sa cl ba o da co râ l nliô u quan diô m llô ng nlâ l vo i nlau
nlung vâ n co n nlu ng kla c biô l ro rô l lrong môi lruo ng diô u
liô l lrôn klà p llô gio i, va yô u ke m lrong Iìnl vu c na y Ia
nguyôn nlân liô m â n gây llôm nguy co dô bi lô n lluong clo
ca c lli lruo ng mo i nô i.
Su diô u liô l sâu rô ng co llô Ia câ n lliô l, nlung ba i lo c ro
ra ng lu nlu ng ngliôn cu u mo i dây va lruo c kia Ia , su diô u liô l
do câ n duo c bô sung bà ng viô c su du ng ca c do n bâ y kluyô n
klicl va llông lin dô làng cuo ng dô n mu c lô i da sô Iuo ng ca c
dô i luo ng duo c llông lin dâ y du va co dô ng Iu c ma nl me dô
lleo do i ca c lrung gian la i clinl. Ða da ng loa lô llô ng ca c
dô i luo ng lleo do i ngân la ng Ia diô u nôn co , klông pla i cli
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
16
Àoá i ngheâ o t ùng vaâvêî n t i ï ë p
t uå c l eo t hang möå t t húâ i gi an
sau khuã ng hoaã ng
vi nlu ng co quan na y co llô co ca c nguô n llông lin kla c
nlau, ma co n vi dô ng co cu a clu ng klông giô ng nlau va co
llô co n klông minl ba cl nu a. Nlung ai co llô lleo do i ngân
la ng` Co ba Ioa i dô i luo ng clinl:
l Clu so lu u, bao gô m ban gia m dô c va ca c nla qua n Iy
câ p cao cu a ngân la ng, nlu ng nguo i ma la i sa n ro ng cu a
lo plu lluô c va o kô l qua loa l dô ng llâ n lro ng cu a llô
clô na y.
l Tli lruo ng, lay lâ l ca nlu ng nguo i clo vay bôn ngoa i
pli clinl llu c, va ca c bôn dô i la c, nlu ng nguo i lu biô l
minl klông lluô c diô n duo c “cu u lro ”.
l Nlu ng nguo i gia m sa l clinl llu c, do Ia nlu ng dô i
luo ng loa l dô ng lrong mô l co câ u kluyô n klicl duo c
xây du ng ky ca ng.
Nlu ng yô u lô da nôu lrôn, go p plâ n Ia m làng nguy co dô
vo lrong ca c lli lruo ng mo i nô i, co nglìa Ia clu ng câ n pla i
da m ba o sao clo lâ l ca ba dô i luo ng lleo do i na y dô u llu c
liô n ngliôm lu c clu c nàng cu a minl. Tlông lin câ n nliô u
lon, va nlu ng vâ n dô vô dô ng co kluyô n klicl clo llâ y mô l
diô u liô n nliôn Ia , se klông klôn ngoan nô u cli lâ p lrung
va o mô l lrong ca c nlo m dô i luo ng na y. Va viô c ca c lli lruo ng
na y biô n dô ng nliô u lon co nglìa Ia , ngay ca viô c a p du ng
mô l mô linl”lla nl công nlâ l” na o lu ca c nô n kinl lô công
ngliô p cu ng co llô klông da l duo c mu c liôu da dinl.
Ba o ca o na y klâ n lliô l dô ngli ca c co quan clu c nàng
klông nôn du ng Ia i o ca c nguyôn là c BaseI liô n co . Ða m ba o
clo ca c ngân la ng duo c da da ng loa ma nl, diô u na y co
nglìa Ia lrong nliô u nô n kinl lô nlo viô c co mà l ca c ngân
la ng vu ng loà c ngân la ng nuo c ngoa i Ia vâ n dô quan lro ng.
Ðô ng viôn duo c nguo i clo vay, clà ng la n nlu bà l buô c ca c
ngân la ng pla i pla l la nl nlu ng kloa n vay plu klông
duo c ba o Ia nl, Ia mô l plâ n gia i pla p dâ y lriô n vo ng, nlung
no do i lo i ca c co quan clu c nàng pla i clu lro ng làng cuo ng
cung câ p llông lin clo ca c dô i luo ng lleo do i na y, va pla i
lâ p lrung va o mô l nliô m vu klo klàn Ia Ia m llô na o dô ca c
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
17
Sûãduång c aác k huyï ën Sûãduång c aác k huyï ën
k hñc h dûåa vaâo t hõ t r ûúâng k hñc h dûåa vaâo t hõ t r ûúâng
àï í böí sung c ho c aác quy àï í böí sung c ho c aác quy
àõnh ài ï ìu t i ï ët àõnh ài ï ìu t i ï ët
Cêìn phaãi ài x a hún t aâi Cêìn phaãi ài x a hún t aâi
l i ï åu hûúáng dêîn Basel l i ï åu hûúáng dêîn Basel
dô i luo ng na y klông co quan lô llân lliô l vo i ngân la ng
pla l la nl no . Ðô ng llo i, cu ng câ n da m ba o duy lri dô ng co
kluyô n klicl dô i vo i nlu ng nguo i gia m sa l. Ðô lo co llô
llu c liô n lu u liô u công viô c cu a minl, viô c lra llu Iao cao
lôm nay, va dà c biô l Ia lrong luong Iai (llông qua ca c kloa n
liô n lluo ng loà c nlu ng kloa n Iuong luu la o plo ng) câ n di
dôi vo i vo i viô c ba o vô klông dô lo bi lruy cu u pla p Iuâ l la i
llo i diô m liô n nay.
Truo c nguy co dô vo la i clinl, nliô u clinl plu da xây
du ng ca c Ioa i ma ng Iuo i an sinl, ma vô co ba n dô u llông qua
pluong llu c cu u ca nl - clo vay - cuô i cu ng va nga y ca ng plô
biô n Ia llông qua cluong lrinl ba o liô m liô n gu i công klai.
Ba o liô m liô n gu i nga y ca ng llông du ng o ca c lli lruo ng mo i
nô i, vi xem ra clu ng Ia mô l ca cl lu u liô u dô kiô m clô linl
lra ng dua nlau ru l liô n o ngân la ng, il ra Ia o ca c nuo c co llu
nlâ p cao, va giu p nuôi duo ng ca c ngân la ng ba n dia. Tuy
nliôn, su lô n la i cu a ca c cluong lrinl na y llu c lô co llô Ia m
xâ u di môi lruo ng kluyô n klicl va llông lin, Ia m làng mu c
dô va lâ n suâ l cu a ca c cuô c klu ng loa ng. Trong mô l clu ng
mu c na o do , viô c lla nl Iâ p ca c cluong lrinl ba o liô m liô n
gu i clinl llu c co llô xui kliô n viô c clâ p nlâ n dô ru i ro cao
lon – lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m Iiô u lruyô n llô ng,
vô n co xu luo ng di Iiô n vo i lâ u lô l ca c linl llu c ba o liô m.
Se co y kiô n pla n dô i viô c xây du ng ca c cluong lrinl clinl
llu c, nlung câ n llu a nlâ n rà ng, lliô u mô l cluong lrinl
clinl llu c co llô luong duong vo i su xuâ l liô n mô l da ng ba o
liô m liô n gu i ngâ m – co llô klông la n clô pla m vi ba o liô m
va cu ng co nguy co gây ra lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m
Iiô u. Vi llô , co nôn a p du ng mô l lô llô ng công klai lay
klông, va nô u co , lli nôn a p du ng kiô u lô llô ng na o, vâ n co n
Ia vâ n dô llu c ngliô m.
Dung Iuo ng ca c bà ng clu ng lu nlu ng ngliôn cu u gâ n dây
clo llâ y, lrong llu c lô , llay vi gia m bo l kla nàng xa y ra
klu ng loa ng, viô c a p du ng mô l cluong lrinl ba o liô m liô n
gu i công klai noá i chung Ia i ke o lleo linl lra ng bâ l ô n dinl
lon cu a klu vu c ngân la ng, va kô l qua na y duo ng nlu klông
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
18
diô n ra lleo cliô u nguo c Ia i. O dây, lu noá i chung râ l quan
lro ng: ba o liô m liô n gu i klông co liô u u ng da ng kô o nlu ng
nuo c co llô clô ma nl, nlung lrong mô l môi lruo ng llô clô
yô u lli no co nguy co gây bâ l ô n dinl. Kô l qua do duo c cu ng
cô llôm bà ng kô l Iuâ n clo rà ng, kli klai lla c su sà n co cu a
ca c kloa n liô n gu i da duo c ba o liô m lli ca c ngân la ng da
clâ p nlâ n mu c dô ru i ro Io n lon.
Ba o liô m Ia m gia m loa l dô ng gia m sa l cu a nguo i gu i liô n,
va diô u na y Ia i klông duo c bu Ia i dâ y du bà ng su gia m sa l
clinl llu c, kli ca c llô clô co n yô u. Hon nu a, lrong môi
lruo ng llô clô yô u, su lô n la i cu a ba o liô m liô n gu i Ia i di
ke m vo i su pla l lriô n llâ p lon cu a klu vu c la i clinl, dô ng
llo i Ia m làng llôm nguy co xa y ra klu ng loa ng. Mà c du co
llô lô n la i mô l nglicl Iy Ia , cung câ p ba o liô m Ia i dua dô n il
loa l dô ng lon, nlung cu ng co llô , kli nguo i do ng lluô o ca c
nuo c yô u ke m vô llô clô nlâ n llâ y clinl quyô n nuo c lo
công klai du ng ra ba o Ia nl, lli lo liô u rà ng, môi lruo ng se
klông ngliông lleo luo ng kiô m clô cli pli cu a su ba o Ia nl
do . Kô l qua Ia , co llô nlu ng nguo i ba o liô m llu c llu , lay
ba n llân nlu ng nguo i lra lluô , se clo n ca cl giâ u la i sa n cu a
minl ngoa i lô llô ng ngân la ng, llâ m cli co llô o ngoa i
nuo c, dô lra nl bi da nl lluô dô Iâ y liô n cli lra ba o liô m. Ila l
liô n na y luong pla n ma nl me vo i lo c lluyô l plô biô n clo
rà ng, ba o liô m liô n gu i se llu c dâ y qua lrinl pla l lriô n la i
clinl lleo cliô u sâu – va do do , llu c dâ y làng lruo ng – o
ca c nuo c ngle o.
Vai lro cu a llô clô lo p Iy – ma lrong ngliôn cu u na y duo c
do bà ng ca c cli sô vô pla p quyô n, qua n lri quô c gia co liô u
qua (mô l biô n sô llay llô clo viô c diô u liô l va gia m sa l lu u
liô u), va na n llam nlu ng il – co Ie Ia nlu ng diô u kiô n co ba n
dô gia m bo l co lô i clâ p nlâ n ru i ro. Ba o liô m liô n gu i, nô u
duo c lliô l kô lô l, cu ng co llô dua dô n nlu ng kô l cu c lô l lon,
nlung lrong diô u kiô n dang co su lri loa n lrong viô c loa n
lliô n diô u liô l, gia m sa l, pla p quyô n va ca c llô clô co ba n
kla c, lli ca c nla duong cu c dang xem xe l viô c ban la nl ba o
liô m liô n gu i, lruo c lô l câ n lâ p lrung gia i quyô l ca c llô clô
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
19
co Iiôn quan na y dô gia m bo l nguy co clâ p nlâ n ru i ro qua
mu c. Co n vo i nlu ng nuo c da co sà n ba o liô m liô n gu i công
klai lli klông co nglìa Ia lo pla i clâ m du l ngay Iâ p lu c
nlu ng cluong lrinl na y – Ia m nlu vâ y co kli co n dâ n dô n
klu ng loa ng – ma llay va o do nôn xem xe l Ia i lliô l kô cu a
lô llô ng ba o liô m, lleo luo ng cu a nlu ng bà ng clu ng duo c
lrinl ba y o dây. Ðô quyô l dinl linl clâ l cu a lliô l kô (cluong
lrinl ba o liô m), ba o ca o na y clo rà ng, ca c nla duong cu c câ n
ru l kinl ngliô m lu llu c lô , dà c biô l câ n lâ n du ng ca c Iu c
Iuo ng lli lruo ng, da m ba o lô l su c llâ n lro ng, clu klông cli
don gia n Ia gà ng sao cle p llu c lô da co sà n – ma ba n llân
clu ng da râ l da da ng – lu ca c nuo c co llu nlâ p cao. Vâ n dô
cu c ky quan lro ng Ia , ca c clinl plu klông duo c cung câ p clo
ca c ngân la ng mô l ma ng Iuo i an sinl qua la o plo ng, vi diô u
na y se gây lro nga i clo su pla l lriô n cu a ca c bô plâ n kla c
lrong klu vu c na y, cu ng nlu co nguy co no se lro lla nl su
ba o Ia nl clo la nl vi clâ p nlâ n ru i ro qua mu c.
Chûúng 3: Thêë t baå i cuã a chñnh phuãtrong lônh vûå c taâ i chñnh
Hon 40° dân sô llô gio i liô n vâ n dang sô ng o nlu ng nuo c
ma da sô la i sa n ngân la ng dô u nà m lrong nlu ng ngân la ng
do nla nuo c nà m quyô n so lu u cli plô i. Hinl llu c so lu u
cu a clinl plu duo ng nlu plô biô n lon o ca c nuo c dang pla l
lriô n (Hinl 5). So lu u nla nuo c lrong lô llô ng ngân la ng
vâ n liô p lu c plô biô n o nliô u nuo c Ia do mô l sô nguyôn nlân.
Tlu nlâ l, nlu ng nguo i u ng lô su kiô m soa l cu a nla nuo c clo
rà ng, clinl plu co llô plân bô lô l lon nguô n vô n clo ca c du
a n dâ u lu co liô u qua cao. Tlu lai, cu ng co nguo i e nga i rà ng,
vo i linl llu c so lu u lu nlân, su lâ p lrung qua mu c va o Iìnl
vu c ngân la ng co llô kliô n nliô u bô plâ n lrong xa lô i cli co
kla nàng liô p câ n la n clô dô n lin du ng. Tlu ba, mô l ca m
nlâ n clung co Iiôn quan – Ia i duo c cu ng cô bo i su Ia m du ng
va nlu ng vuo ng mà c lrong vâ n dô qua n lri la i ca c ngân la ng
lu nlân o nliô u nuo c – clo rà ng, ngân la ng lu nlân co nguy
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
20
Súãhûäu nhaânûúác àöëi vúái Súãhûäu nhaânûúác àöëi vúái
ngên haâng úãc aác nûúác ngên haâng úãc aác nûúác
ngheâo phöí bi ï ën hún ngheâo phöí bi ï ën hún
co Iâm va o klu ng loa ng nliô u lon.
Mà c du nlu ng mu c dicl cao quy lluo ng duo c nlu ng
nguo i u ng lô so lu u nla nuo c la n lla nl – va clo du cu ng
da co mô l va i lla nl công Ie le – nlung viô c da l duo c nlu ng
mu c dicl na y, nô u pla l biô u kliôm lô n nlâ l, lli no i clung
vâ n co n râ l mo nla l.
Tlâ l ba i cu a clinl plu vo i lu ca cl Ia clu so lu u, Ia do
nlu ng dô ng co kluyô n klicl ma qua lrinl clinl lri da a p
dà l, va mô l va i lruo ng lo p ngân la ng quô c doanl lla nl công
lon duo ng nlu cu ng co mô i quan lô vo i mô l môi lruo ng llô
clô ma nl lon va mô l quyô n Iu c clinl lri plân la n lon. Bà ng
clu ng llô ng kô mo i, quan lro ng, duo c lo m là l lrong Cluong
3 klà ng dinl rà ng, so lu u nla nuo c no i clung Ia diô u klông
lô l dô i vo i su pla l lriô n cu a klu vu c la i clinl va làng lruo ng.
Hinl llu c nla nuo c so lu u ngân la ng plô biô n lon gà n Iiô n
vo i biôn dô Ia i suâ l cao lon, il lin du ng lu nlân lon, il loa l
dô ng lrao dô i clu ng kloa n lon, va il lin du ng ngoa i ngân
la ng lon, ngay ca sau kli da giu cô dinl nliô u yô u lô kla c.
Klông cli co su pla l lriô n la i clinl cliu a nl luo ng: mô l
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
21
Àöång c ú c hñnh t r õk hi ï ën Àöång c ú c hñnh t r õk hi ï ën
c hñnh phuãl aânhûäng c huã c hñnh phuãl aânhûäng c huã
ngên haâng k eám c oäi ngên haâng k eám c oäi
Ngên haâ ng quöë c doanh l aâhi ï å n
t ûúå ng phöíbi ï ë n úãcaá c nûúá c coá
t hu nhêå p t hêë p
ngliôn cu u da clo llâ y, ca c nuo c co so lu u nla nuo c lrong
ngân la ng nliô u lon lrong nàm 1970 co xu luo ng làng
lruo ng clâ m lon, vi nàng suâ l llâ p lon, nlâ l Ia lrong ca c
nuo c ngle o, noi ma viô c ba o vô quyô n so lu u la i sa n co n râ l
non yô u. Ilân bô lin du ng cu ng co linl lâ p lrung lon, vo i 20
doanl ngliô p Io n nlâ l – lluo ng bao gô m ca c doanl ngliô p
nla nuo c pli liô u qua – duo c luo ng nliô u lin du ng lon kli
linl llu c so lu u nla nuo c plô biô n lon. Ngoa i ra, co n co
bà ng clu ng clu ng lo so lu u nla nuo c Io n lon gà n Iiô n vo i su
bâ l ô n dinl vô la i clinl.
Tlu c ra, cu ng co nlu ng ngoa i Iô : Tli du , Ðu c co râ l il so
lu u nla nuo c lrong klu vu c doanl ngliô p (ngoa i giao llông
va la i clinl), diô u do da Ia m gia m xu luo ng plân bô lin du ng
clo ca c nga nl công ngliô p cu a clinl plu . Hon nu a, nlu ng
quy dinl lru ng pla l klà l kle dô i vo i su vo no lay pla sa n da
kliô n plâ n Io n ca c ngân la ng ca m llâ y dô llo lon, ngay ca
nlu ng ngân la ng do nla nuo c diô u la nl. Mà c du ca c nuo c
dang pla l lriô n vâ n co kla nàng lim duo c ca cl la n clô
nlu ng lô n la i do so lu u nla nuo c gây ra, nlung la n clô so
lu u nla nuo c duo ng nlu vâ n dô llu c liô n lon so vo i nlu ng
ca i ca cl llô clô va clinl lri kla c vô n râ l câ n lliô l dô lra nl
linl lra ng Ia m du ng lay pli liô u qua lrong klu vu c ngân
la ng quô c doanl.
Oui mô liô m la ng cu a Io i icl do lu nlân loa ngân la ng da
duo c clu ng minl qua kô l qua diô u lra cli liô l lrong mô l
ngliôn cu u cu a Ngân la ng Tlô gio i vô mô l quô c gia co sô Iiô u
dâ y du va co nliô u kinl ngliô m lrong viô c lu nlân loa , do Ia
A clenlina. Ngliôn cu u na y clo llâ y, lrong mô l môi lruo ng
ca c kluyô n klicl co linl luong llicl, viô c diô u la nl ca c ngân
la ng duo c lu nlân loa – pla n a nl qua ba ng lô ng kô l la i sa n
va ba o ca o llu nlâ p cu a ngân la ng – qua llo i gian da bà l
dâ u mang duo ng ne l cu a ca c ngân la ng lu nlân kla c. Ðiô u
na y dà c biô l du ng kli xe l vô li Iô giu a cli pli la nl clinl so
vo i llu nlâ p cu a ca c ngân la ng na y, va quan lro ng nlâ l Ia xe l
vô viô c mo rô ng lin du ng dô n clo ca c doanl ngliô p công
cô ng, mô l diô u nlâ l qua n vo i bà ng clu ng nôu lrôn vô viô c ca i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
22
Tû nhên hoaác oát hï í dêîn Tû nhên hoaác oát hï í dêîn
àï ën möåt k hu vûåc ngên àï ën möåt k hu vûåc ngên
haâng hi ï åu quaãhún haâng hi ï åu quaãhún  
liô n plân bô nguô n Iu c. Ia mô l plâ n lrong qua lrinl lu nlân
loa , viô c linl gia n lay su du ng co liô u qua lon dô i ngu nlân
viôn cu ng da cluyô n biô n lleo cu ng xu luo ng do , clo du il
co y nglìa lon dô i vo i lô ng llô nô n kinl lô .
Cu ng nlu lruo ng lo p so lu u cu a klu vu c lu nlân lrong
nga nl ngân la ng, viô c cluyô n dô i sang so lu u lu nlân lrong
mô l môi lruo ng diô u liô l yô u ke m co llô gây ra klu ng loa ng
– nlu da clu ng kiô n lrong lruo ng lo p Môlicô dâ u llâ p niôn
90, CliIô cuô i llâ p niôn 70, va râ l nliô u ca c nô n kinl lô
cluyô n dô i kla c. Tuy lu nlân loa dô l ngô l va clua clin muô i
co llô râ l nguy liô m, nlung cliô n Iuo c dô mà c clo so lu u
nla nuo c cu ng lai la i klông ke m. Klông nlu ng da co bà ng
clu ng clo llâ y no kiô m clô làng lruo ng, ma nlu lruo ng lo p
cu a Se c da clo llâ y, viô c liô p lu c dô klu vu c nla nuo c kiô m
soa l lô llô ng ngân la ng duo ng nlu da la o lluâ n Io i clo lô
“bo n ru l”, – linl lra ng ca c doanl ngliô p liô p lu c vay ma
klông câ n Io viô c lra no .
Vo i lâ u lô l ca c nuo c, viô c lu nlân loa dô l ngô l va loa n
diô n Ia klông nôn. Truo c lô l vi nliô u nuo c da da l dô n lrinl
dô pla l lriô n liôn liô n vo i linl llu c so lu u nla nuo c râ l
kliôm lô n. Ðô ng llo i, viô c cluyô n dô l ngô l lu mô l llo i gian
da i lluô c vô so lu u nla nuo c sang linl llu c so lu u lu nlân
Ia cu c ky nguy liô m. Nla duong cu c, loà c pla i râ l lu lin vô
lrinl dô pla l lriô n llô clô cu a minl, loà c pla i ba n clo ngân
la ng nuo c ngoa i nlu ng lôn luô i loa n la o – va pla i sà n sa ng
da nl ba c lrong cuô c cloi do . Tra i Ia i, cluyô n dô i lu lu , llâ n
lro ng qua lrinl lu nlân loa ngân la ng – lrong kli vâ n cluâ n
bi pla l ma i ca c ngân la ng quô c doanl va klà c plu c nlu ng
yô u ke m lrong môi lruo ng kluyô n klicl no i clung – duo ng
nlu Ia mô l cliô n Iuo c klôn ngoan lon. Bôn ca nl viô c ca i liô n
co so la lâ ng, qua lrinl cluâ n bi co llô co mô i Iiôn lô nlâ l
dinl vo i viô c dô n bu clo ca c nla qua n Iy Iâu nàm lrong ngân
la ng quô c doanl lleo gia lri lâ u lu nlân loa lrong luong Iai
cu a ngân la ng – clà ng la n nlu qua ca c quyô n mua clu ng
kloa n, mô l ca cl Ia m da lu ng co la c du ng o Ba Ian. Trôn llu c
lô , ca cl Ia m na y cli lla nl công kli qua lrinl do da ng lin câ y,
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
23
nhûng quaát r ònh naây c êìn nhûng quaát r ònh naây c êìn
àûúåc t i ï ën haânh t hêån àûúåc t i ï ën haânh t hêån
t r oång t r oång
nô u klông lli viô c dô n bu duo c lra clâ m do se bi cliô l klâ u
qua da ng dô n mu c clà ng co n clu l gia lri na o. Nlu se dô câ p
duo i dây, viô c ba n ngân la ng quô c doanl clo ca c ngân la ng
nuo c ngoa i ma nl co llô Ia mô l ca cl dô dua nlu ng ky nàng,
sa n plâ m va nàng Iu c lô l vô da o la o clo ca c ca n bô ngân la ng
lrong nuo c, va llâ m cli co n la o diô u kiô n lluâ n Io i clo qua
lrinl làng cuo ng môi lruo ng diô u liô l. Clu ng na o ngân la ng
nuo c ngoa i co n co dô ng co ba o vô uy lin cu a lo dô la nl xu
plu lo p vo i ca c liôu cluâ n lin du ng cao nlâ l, lli clu ng do
ca cl liô p câ n na y co n dâ y nlanl lô c dô ra ca c quyô l dinl
plân bô lleo nguyôn là c lli lruo ng, lrong kli gia m lliô u
duo c nguy co klu ng loa ng.
Ia m llô na o dô co llô quyô l dinl xem klu ng loa ng da da l
dô n linl lra ng sâu rô ng lay clua, va kli na o clinl plu nôn
can lliô p cu ng vo i nlu ng su lro giu p kla c` Tlu c ra klông llô
cli ra duo c co clô co lo c clo kiô u nlâ n dinl na y. Truo c lô l,
vi ca c sô Iiô u Iiôn quan lluo ng dô n muô n, loà c ca c lluo c do
klu ng loa ng râ l klông loa n la o. Ngoa i ra, kli nô n kinl lô
da l dô n mu c nguo ng da biô l, lli lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô
y Ia m Iiô u se làng Iôn, ngân la ng va ca c dô i luo ng llam gia
lli lruo ng kla c se clâ p nlâ n ru i ro qua mu c. Clinl plu se
clà ng co mâ y Iu a clo n dô liô p lu c dâ y ma nl su can lliô p cu a
minl, mà c du clua dô n mu c pla l nô . Do vâ n dô na y, ma lâ u
lô l ca c nla duong cu c vô la i clinl dô u quyô l dinl coi su mo
lô ngâ m liô u Ia gia i pla p clinl.
Kli dua ra quyô l dinl can lliô p, clinl plu co nliô u mu c
liôu. Truo c lô l, duy lri loà c klôi plu c loa l dô ng cu a lô
llô ng la i clinl. Mu c liôu na y klo ma lranl ca i duo c, mà c du
pluong liô n lô l nlâ l dô da l mu c liôu do klông pla i Iu c na o
cu ng ro ra ng. Tlu lai, clinl plu pla i ga nl cliu cli pli la i
clinl clo su can lliô p cu a minl. Câ n râ l llâ n lro ng kli loa cl
dinl ca c kô loa c la i co câ u, clà ng la n câ n quan lâm sao clo
viô c liô l kiô m lô i da cli pli liô n mà l ngà n la n klông cluyô n
lla nl nlu ng mo n no ngân sa cl da i la n Io n lon. Va llu ba,
clinl plu câ n da m ba o viô c la i co câ u se giu p gia m lliô u
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
24
Chñnh phuãc hónï n c an Chñnh phuãc hónï n c an
t hi ï åp k hi c uöåc k huãng t hi ï åp k hi c uöåc k huãng
hoaãng mang t ñnh t oaân hoaãng mang t ñnh t oaân
di ï å n di ï å n
  vaâc huêín bõ t r ûúác möåt vaâc huêín bõ t r ûúác möåt
c hi ï ën l ûúåc r uát l ui r oär aâng c hi ï ën l ûúåc r uát l ui r oär aâng
nguy co gây ra nlu ng cuô c klu ng loa ng kô liô p – nlâ l Ia kli
xe l vô co câ u kluyô n klicl ngâ m.
Tiô c llay, nlu da llu c liô n o nliô u nuo c, ca c cluong
lrinl la i câ p vô n clo ngân la ng do nla nuo c la i lro – ro l vô n
va o, lluo ng duo i linl llu c lra i pliô u clo ngân la ng –
lluo ng dô u bo Io co lô i la o ra nlu ng dô ng co kluyô n klicl
ma nl me dô i vo i la nl vi llâ n lro ng lrong luong Iai. Sau do ,
diô u na y da bung bil mô l llông diô p: loa l dô ng yô u ke m se
râ l lô n ke m. Ta i câ p vô n ma klông di ke m vo i nlu ng yôu
câ u vô la i clinl luong u ng clo ngân la ng – va sau do Ia
llu c liô n nlu ng yôu câ u na y – se cli Ia su cluyô n giao
nguô n Iu c lu nguo i lra lluô sang clo ca c cô dông, nlo m
nguo i dang so lu u nlu ng gia lri co n Ia i cu a ngân la ng
klông lon klông ke m.
Vi llô , nô u câ n ro l vô n lu ngân sa cl cu a clinl plu lli
clinl plu câ n pla i co su llam gia nlâ l dinl. Clinl plu ro l
plâ n vô n cu a minl va o vo i mong muô n da m ba o nguô n vô n
do cli duo c du ng kli câ n lliô l dô Iâ p dâ y nlu ng Iô lô ng do
mâ l kla nàng lra no , va nlâ l Ia clu ng klông bi cuo p di.
Nlung lo pla i llâ y rà ng klông nôn llu c liô n clu c nàng
nguo i so lu u ngân la ng, va luong u ng, plâ n vô n cô plâ n cu a
clinl plu lrong ngân la ng cu ng cli nôn lô n la i lrong mô l
llo i gian co la n. Mô l ca cl dô da l duo c ca lai mu c liôu na y Ia
dô nla duong cu c duo c câ p mô l plâ n ngân quy dô la i câ p vô n
clo ngân la ng, nlung cli clo nlu ng ngân la ng na o:
l Ða m ba o la i lro song song lu nguô n ngân quy cu a klu
vu c lu nlân lleo li Iô nlâ l dinl.
l Ðô ng y la n clô cô lu c va ca c linl llu c ru l vô n kla c cu a
nlu ng nguo i lrong cuô c lrong mô l llo i gian (cu ng nlu
vâ y, viô c lloa lluâ n vo i ca c nla qua n Iy Iâu nàm cu ng
câ n duo c da n xô p sao clo nlâ n ma nl dô n viô c dô n bu
bà ng ca cl lra clâ m lu y lleo kô l qua loa l dô ng cu a ngân
la ng).
l Tuân llu ngliôm ngà l ca c qui dinl vô linl minl ba cl.
Ba n clâ l cu a ca cl Ia m na y Ia dô clinl plu loà c ca c co
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
25
Sûãduång t hõ t r ûúâng àï í Sûãduång t hõ t r ûúâng àï í
nhêån di ï ån ngên haâng c êìn nhêån di ï ån ngên haâng c êìn
“ c ûáu gi uáp” “ c ûáu gi uáp”
quan do clinl plu la i lro klông llam gia va o qua lrinl clo n
“ke llà ng”, mô l qua lrinl dâ y râ y su Ia m du ng. Bà ng ca cl
luyôn bô công klai ca c diô u kloa n ma clinl plu se lô lro
ngân la ng va ca c cô dông mo i cu a no , va da m ba o rà ng
nlu ng diô u kloa n na y se la o dô ng Iu c dô ca c ngân la ng da
la i co câ u liô p lu c liô n Iôn, clinl plu co llô su du ng lô l nlâ l
ca c Iu c Iuo ng lli lruo ng lrong kli vâ n gia m lliô u duo c viô c
lu minl du ng ra lru c liô p so lu u.
Chûúng 4: Taâ i chñnh khöng biï n giúá i?
Cu ng vo i viô c mo rô ng nlanl clo ng – luy klông dô u – ca c
mo n no quô c lô va ca c Iuô ng vô n cô plâ n, kô ca dâ u lu lru c
liô p nuo c ngoa i (IDI), gâ n dây co n co su làng Iôn ma nl me
cu a ca c dicl vu la i clinl lrong nliô u nuo c dang pla l lriô n do
ca c công ly la i clinl so lu u nuo c ngoa i cung câ p. Toa n câ u
loa la i clinl dang Ia m gia làng liô m nàng co duo c làng
lruo ng va ca c Io i icl kla c lu la i clinl, nlung dô ng llo i no
cu ng Ia m làng ru i ro.
Trong mô l llô gio i, noi ma ngay ca ca c nuo c dang pla l
lriô n Io n nlâ l cu ng co mô l lô llô ng la i clinl vo i qui mô râ l
nlo so vo i qui mô va linl Iuu dô ng cu a la i clinl loa n câ u, lli
lu duy clinl sa cl câ n pla i duo c dinl luo ng Ia i, lâ p lrung
va o nlu ng pla m vi co la n nlung quan lro ng cu a ca c la nl
dô ng clinl sa cl lrong nuo c, nlà m lô i da loa nàng Iu c cu a
mô l nuo c dô da m ba o cung câ p lô l nlâ l ca c dicl vu la i clinl,
clo du clu ng bà l nguô n lu dâu, va la n clô nguy co nlâ p
klâ u su bâ l ô n dinl.
Ngoa i Trung Ouô c, Braxin Ia nuo c dang pla l lriô n duy
nlâ l cliô m 1° lô llô ng la i clinl llô gio i, lô llô ng la i clinl
cu a ca c nuo c dang pla l lriô n Ia nlo be , va câ n duo c qua n Iy
vo i nlâ n dinl na y (Hinl 6). Hô llô ng la i clinl nlo loa l dô ng
yô u ke m. Clu ng pla i cliu su lâ p lrung cu a nliô u Ioa i ru i ro:
lô llô ng la i clinl ca ng nlo , ca ng co nliô u nguy co bi lô n
lluong lruo c ca c cu sô c bôn ngoa i, va ca ng co il kla nàng ca cl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
26
Hêåu quaãc uãa t ñnh c hêët Hêåu quaãc uãa t ñnh c hêët
nhoãbeá nhoãbeá
Iy lay lu ba o liô m ca c lô llô ng la i clinl do lruo c nlu ng cu
sô c na y – lru pli ba n llân lô llô ng la i clinl do da lô i nlâ p
mô l ca cl an loa n va o lô llô ng la i clinl llô gio i, llông qua
ca c linl llu c so lu u va ca c mô i Iiôn kô l co câ u dâ u lu. Hô
llô ng la i clinl nlo cung câ p duo c il dicl vu vo i don gia cao,
mô l plâ n, Ia do clu ng klông lâ n du ng duo c Io i llô kinl lô
nlo qui mô, va mô l plâ n kla c, Ia do lliô u linl ca nl lranl.
Ðiô u liô l va gia m sa l ca c lô llô ng nlo lô n ke m lon, va ngay
ca kli câ p du kinl pli cu ng klo co llô da m ba o su ô n dinl,
nô u la i clinl cli la n clô lrong nlu ng llô clô nô i dia loa l
dô ng lrong nuo c. Nliô u lô llô ng la i clinl da klông da l
duo c qui mô liô u qua lô i lliô u, va do do , klông lranl llu
duo c nliô u Io i icl lu viô c ca c công ly nuo c ngoa i cluyô n dicl
vu la i clinl sang nuo c kla c.
Clà c clà n rà ng, nô u dô ng co kluyô n klicl sai lli no se lro
lla nl mô i de doa . Cu ng co nlu ng Io i icl liô n nliôn lu viô c
lu do loa o bôn ngoa i, va lrôn lô l Ia linl lâ l yô u cu a viô c pla i
mo cu a lon nu a clo lli lruo ng vô n va ca c llô clô la i clinl
nuo c ngoa i. Tuy da co nliô u công lrinl ngliôn cu u nlung
clo dô n nay vâ n clua liô n dô n duo c mô l su nlâ l lri vô mà l
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
27
Töí ng t aâ i saã n t rong hï åt höë ng
ngên haâ ng t rong khoaã ng 1/3
söënûúá c c hûa àaå t t úá i 1 t ó$;
1/3 söënûúá c k haá c c oáhï åt höë ng
ngên haâ ng chûa àaå t 10 t yãàöl a
cluyôn môn xem Iiô u la c dô ng lluâ n cu a viô c lu do loa loa n
loa n la i kloa n vô n dô n làng lruo ng, do i ngle o va su bâ l ô n
dinl Ia co Io i lay klông.
Clinl plu klông llô liô p lu c ly vo ng duy lri mô l kloa ng
ca cl rô ng, lluo ng xuyôn, giu a li gia lrong llu c lô va li gia cân
bà ng lli lruo ng vo i Ia i suâ l llu c ba n buôn nô u klông co duo c
su kiô m soa l loa n loa n vô mà l la nl clinl dô i vo i lluong ma i
quô c lô , cu ng nlu dô i vo i loa l dô ng llanl loa n, vo i diô u kiô n
no gây lliô l la i ro ra ng dô n làng lruo ng va mu c sô ng. Ðinl
dô na y ba n llân no klông plu nlâ n nlu ng linl llu c kiô m
soa l ôn loa lon, nlu lluô , lay viô c la n clô clo ple p ca c
công ly dicl vu la i clinl do nuo c ngoa i so lu u (nlu ngân
la ng clà ng la n) duo c loa l dô ng, la n clô viô c nguo i nuo c
ngoa i mua cô plâ n lrong nuo c, lay la n clô su clu cluyô n
vô n quô c lô . Tuy nliôn, bà ng clu ng clo llâ y, nlu ng la n clô
nlu llô câ n duo c su du ng râ l llâ n lro ng.
Ouô c lô loa viô c cung câ p dicl vu la i clinl, bao gô m ca
viô c ca c ngân la ng nô i liô ng cu a nuo c ngoa i lay ca c công ly
la i clinl kla c cu ng llam gia, co llô Ia mô l dô ng Iu c ma nl
me dô nâng cao liô u qua loa l dô ng va linl ca nl lranl, va
cuô i cu ng, no cu ng clu ng lo Ia mô l Iu c Iuo ng ô n dinl loa
(Hinl 7).
Mô l sô nuo c vâ n co n râ l clâ m lrong viô c clo ple p ca c
doanl ngliô p la i clinl do nuo c ngoa i so lu u llam gia lli
lruo ng lrong nuo c, vi so rà ng, clu ng se Ia m clo lô llô ng la i
clinl nô i dia mâ l ô n dinl, va dâ y ca c công ly la i clinl lrong
nuo c ra klo i kinl doanl. Kô l qua cuô i cu ng Ia , nlu ng nga nl
cu llô va nlu câ u cu llô cu a quô c gia duo c plu c vu ke m. Tuy
nliôn, klông co bà ng clu ng lluyô l plu c clo llâ y su xuâ l
liô n lrong nuo c cu a ngân la ng nuo c ngoa i da Ia m mâ l ô n
dinl Iuô ng lin du ng, loà c la n clô kla nàng liô p câ n cu a ca c
doanl ngliô p nlo . Tra i Ia i, su llam gia cu a nlu ng ngân la ng
na y di Iiô n vo i su ca i lliô n da ng kô clâ l Iuo ng cu a su diô u liô l
va công klai. Mô i de doa dicl llu c cu a su llam gia na y
lluo ng du Io n dô kliô n ca c ngân la ng nô i dia pla i xem xe l
Ia i loa n bô co câ u cli pli cu a minl, cu ng nlu Ioa i linl va
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
28
Sûåx êm nhêåp c uãa Ngên Sûåx êm nhêåp c uãa Ngên
haâng nûúác ngoaâi c oát hï í haâng nûúác ngoaâi c oát hï í
l aâm c ho hï åt höëng maånh l aâm c ho hï åt höëng maånh
hún hún
clâ l Iuo ng cu a ca c dicl vu cu a minl, vo i kô l qua Ia , su llam
gia cu a nuo c ngoa i lluo ng duo c clu ng lo Ia klông sinl Io i
nliô u clo nlu ng lô clu c nuo c ngoa i llam gia nlu nguo i la
vâ n nglì.
Co llô co su llu le p qui mô: a p Iu c ca nl lranl nuo c ngoa i
dô i vo i ca c ngân la ng nô i dia co llô Ia mô l nguy co vô linl
llâ n lro ng, nô u no Ia m xo i mo n gia lri dà c quyô n kinl doanl
cu a nlu ng ngân la ng co cli pli cao dô n mu c nlu ng ngân
la ng na y pla i da nl ba c dô lô n la i. Ðô ng llo i, cu ng co nguy
co mô l sô ngân la ng nuo c ngoa i il uy lin llam gia va o lli
lruo ng co dâ u liô u klông Ia nl ma nl. Ro ra ng nlu ng quan
nga i na y da Ia m làng llôm linl câ p lliô l pla i làng cuo ng
nlu ng quy dinl vô linl llâ n lro ng. Tlu c ra, su gia nlâ p cu a
ca c ngân la ng nuo c ngoa i co uy lin lluo ng di ke m vo i su ca i
lliô n vô linl minl ba cl lrong ca lô llô ng (nlâ l Ia nô u nlu ng
ngân la ng na y mang lleo lo nlu ng pluong pla p kô loa n
liôn liô n).
Su pla l lriô n co câ u ma nl me nlâ l lrong la i clinl quô c lô
da nl clo ca c nuo c dang pla l lriô n lrong llâ p ky vu a qua Ia
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
29
Cú cêë u súãhûä u coávai t roâquan
t roå ng àöë i vúá i vi ï å c phoâ ng t raá nh
khuã ng hoaã ng
su làng lruo ng cu a ca c Iuô ng dâ u lu bà ng cô pliô u lu nuo c
na y sang nuo c kla c, du duo i linl llu c dâ u lu lru c liô p nuo c
ngoa i (noi ca c nla dâ u lu nà m quyô n kiô m soa l) lay dâ u lu
gia n liô p qua cô pliô u niôm yô l loà c klông niôm yô l. Su su p
dô nlanl clo ng cu a lli lruo ng clu ng kloa n o Ðông A lrong
nàm 1997 va 1998 da Ia m Iu mo lla nl licl duo c xem nlu su
lu do loa gâ n nlu klông gây pliô n loa i gi clo la ng la lli
lruo ng cô pliô u lrong lai llâ p ky lruo c do , mô l lla nl lu u da
dà l ra nliô u câu lo i vô lâ u qua , Io i icl va cli pli cu a viô c lu
do loa lli lruo ng cô pliô u.
Ðô i vo i nlu ng nuo c co mô l lli lruo ng cô pliô u licl cu c, lli
viô c mo cu a lli lruo ng do clo ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i Ia
mô l buo c di quyô l doa n vo i du kiô n se co a nl luo ng dô n mu c
dô va dô ng lla i cu a viô c dinl gia la i sa n. Hon ba muoi so giao
dicl clu ng kloa n lâ m co lrong ca c nô n kinl lô mo i nô i da
liô n la nl lu do loa ma nl me lâ u nlu cli lâ p lrung lrong giai
doa n 10 nàm, lu giu a llâ p niôn 80 dô n giu a llâ p niôn 90. Vi
llô , Ie lu nliôn ca c câu lo i duo c dà l ra Ia : Iiô u liô u u ng ky
vo ng co xa y ra lrong llu c lô lay klông` Iiô u gia clu ng
kloa n no i clung co cao lon mu c Ie ra da co lay klông` Su
bâ l ô n dinl cu a lli lruo ng clu ng kloa n làng lay gia m`
Trôn llu c lô , nlu ng câu lo i na y klo lra Io i lon so vo i la
luo ng Iu c dâ u. Mà c du vâ y, no i clung qua ca c kô l Iuâ n
ngliôn cu u, duo ng nlu gia cô pliô u da làng, do do Ia m gia m
cli pli vô n, ma klông Ia m làng qua mu c su biô n dô ng cu a lli
lruo ng. Mo cu a cu ng da dâ y nlanl qua lrinl làng cuo ng linl
công klai va liô u qua cu a lli lruo ng clu ng kloa lrong nuo c,
mà c du mô l sô cô plâ n cu a clu ng lrong nlu ng doanl ngliô p
dang Ia m àn klâ m kla da bi llâ l Ia c lrong qua lrinl niôm yô l
va buôn ba n cô pliô u lrong nuo c.
Truo c kli dâ u lu cô pliô u quô c lô bu ng nô , linl llu c la i
clinl quô c lô cô diô n Ia ca c do ng no : clo vay va di vay quô c
lô . Tuy nlu ng biô n pla p luong lu nlu lluô da duo c lliô l kô
câ n llâ n dôi kli cu ng co la c du ng lrong viô c la n clô bo l ca c
do ng no ngà n la n, nlung mo cu a clo ca c do ng vô n quô c lô
liô n nliôn se la c dô ng dô n Ia i suâ l nô i dia va li gia lô i doa i.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
30
Mùåc duâc oámöåt vaâi sûå Mùåc duâc oámöåt vaâi sûå
t huåt l uâi t huåt l uâi  
  nhûng t ûådo hoaát hõ nhûng t ûådo hoaát hõ
t r ûúâng c öí phi ï ëu àaäl aâm t r ûúâng c öí phi ï ëu àaäl aâm
gi aãm c hi phñ vöën maâ gi aãm c hi phñ vöën maâ
k höng l aâm t ùng mûác àöå k höng l aâm t ùng mûác àöå
bêët öín àõnh bêët öín àõnh
Ðây Ia Iu c ma ru i ro làng Iôn, va Ia noi ca c clinl sa cl kinl lô
vì mô, la i kloa va liô n lô Iiôn lu c duo c luo ng va o viô c kiô m
clô nlu ng ru i ro na y. Su co xa l cu a ca c lrung gian la i clinl
va ca c lô clu c kla c vo i ru i ro li gia , ca lru c liô p Iâ n gia n liô p,
dô u co llô Ia nlu ng nguyôn nlân dà c biô l ngliôm lro ng gây
ra nlu ng klo klàn.
Tu do loa la i clinl nô i dia vâ n co llô llu c liô n duo c, clo
du klông mo cu a nô n kinl lô clo ca c cluyô n dicl vô n quô c
lô , co n kli da mo cu a lli no Ia diô u klông llô lra nl klo i. Tu
do loa la i kloa n vô n da Ia m suy yô u va bo p me o klu vu c la i
clinl nô i dia dang bi kiô m clô , va suy clo cu ng, no cu ng
buô c pla i lu do loa lrong nuo c. Nô u qua lrinl na y bi ke o da i
lli viô c lu do loa la i clinl nu a vo i lrong va ngoa i nuo c co llô
gây ra linl lra ng cu c ky nguy liô m va klông Ia nl ma nl.
Tu do loa ca la i clinl lrong nuo c va quô c lô co llô dâ n
dô n su lô i lu cu a su cluyô n dicl Ia i suâ l, mà c du ca c nuo c
dang pla l lriô n liô n nay dang pla i lra i qua mô l su bâ l ô n
dinl nlâ l dinl nga y mô l làng vô Ia i suâ l va clônl Iô cl Ia i
suâ l do ru i ro co câ u, mô l linl lra ng plâ n na o pla n a nl ru i
ro li gia va ca c ru i ro clinl sa cl kla c.
Su pla l lriô n Iiôn lu c lrong công nglô ma y linl va llông
lin Iiôn Ia c duo ng nlu clà c clà n se dinl linl Ia i con duo ng
pla l lriô n cu a dicl vu la i clinl lrôn loa n llô gio i. O mô l
clu ng mu c nlâ l dinl, la c dô ng dô n ca c nô n kinl lô dang pla l
lriô n se Ia su Io n ma nl cu a ca c xu llô lrong nlu ng nàm gâ n
dây, va ca su llay dô i dinl linl. Hiô u qua kinl lô nlo qui mô
lrong mô l sô dicl vu la i clinl se gia m, nlung lrong mô l sô
kla c Ia i làng Iôn, lrong kli su dan xen giu a dicl vu la i clinl
va ca c dicl vu kinl lô kla c Ia i llay dô i, va cu ng nga y ca ng
làng Iôn. Ðiô u na y se Ia m llay dô i lô clu c nga nl, vo i su sa p
nlâ p lrong Iìnl vu c na y va su plân la cl lrong Iìnl vu c kia.
Oua lrinl na y llô liô n mô l sô co lô i clo nlu ng nguo i
cung câ p dicl vu la i clinl lrong ca c nô n kinl lô nlo , nlâ l Ia
kli klông co nliô u sa n plâ m la i clinl dô Ia i ca c sa n plâ m
plu co llô sa n xuâ l duo c mô l ca cl liô u qua vo i cli pli clim
llâ p, va lâ n du ng duo c Io i llô vô vi lri clu klông pla i vô qui
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
31
Ngaây c aâng t hêëy r oä, c aác Ngaây c aâng t hêëy r oä, c aác
nûúác c oát hï í c hoån l oaåi nûúác c oát hï í c hoån l oaåi
dõc h vuåt aâi c hñnh naâo nï n dõc h vuåt aâi c hñnh naâo nï n
mua vaâl oaåi dõc h vuåt aâi mua vaâl oaåi dõc h vuåt aâi
c hñnh naâo nï n x êy dûång c hñnh naâo nï n x êy dûång
mô. Tuy nliôn, Io i icl liô m nàng Io n lon lrong luong Iai dô i
vo i ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n se da nl clo nlu ng nguo i
su du ng dicl vu la i clinl, kô ca nlu ng dicl vu lluo ng clua
duo c pla l lriô n ma nl – nlu quì luu lri lay ca c linl llu c liô l
kiô m lâ p llô kla c – va llanl loa n quô c lô . Công nglô cu ng
clo ple p ca c nuo c na y liô p câ n duo c ca c dicl vu do vo i mô l
llo i la n luong duong vo i nguo i liôu du ng o ca c nuo c liôn
liô n, nlâ l Ia kli kloa ng ca cl dia Iy dô n nguo i cung câ p dicl
vu bà l dâ u mâ l dâ n y nglìa nlu liô n nay. Klông co n ngli
ngo gi nu a, su go p mà l nlanl clo ng cu a Inlernel se bà l dâ u
giu p clo ca c giao dicl la i clinl quô c lô lru c liô p dô n duo c vo i
ca nlu ng doanl ngliô p nlo va lu ng ca nlân.
Tô c dô cu a nlu ng pla l lriô n na y, va mu c dô ma clu ng
llay llô duo c clo su câ n lliô l pla i co mà l ca c công ly dicl vu
la i clinl o lu ng nuo c, vâ n co n clua ro ra ng. Mô l câu lo i se
nga y ca ng duo c nliô u nguo i nôu Iôn Ia , ca c nuo c dang pla l
lriô n nlo be co câ n pla i co lli lruo ng clu ng kloa n va vay no
lrong nuo c lleo nglìa lruyô n llô ng lay klông, va ngay ca
bao nliôu plâ n loa l dô ng ngân la ng pla i mang linl nô i dia.
Ðô i vo i ca c nla loa cl dinl clinl sa cl o ca c nuo c dang pla l
lriô n, câu lo i se cluyô n sang viô c xem xe l kla nàng ô n dinl
cu a ca c llô clô la i clinl lrong nuo c kli du ng lruo c su ca nl
lranl quô c lô . Kla nàng liô p câ n ca c dicl vu la i clinl nuo c
ngoa i nga y mô l dô da ng lon se Ia m pla l sinl nlu câ u su
du ng ngoa i lô nliô u lon, va diô u na y se Ia m nô i bâ l llôm ru i
ro li gia va su bâ l ô n dinl Ia i suâ l clo nlu ng nuo c clo n ca cl
duy lri dô ng ba n lô cu a minl. Mô l Iâ n nu a, câ n ca nl gia c cao
dô vô linl llâ n lro ng.
YÁ YÁnghôa c hñnh saác h vaâc aác ûáng duång ài ï ín hònh nghôa c hñnh saác h vaâc aác ûáng duång ài ï ín hònh
C
a cl liô p câ n clung nô i bâ l lu ngliôn cu u na y râ l ro
ra ng. Bà ng clu ng vô vai lro cu a co so la lâ ng la i clinl
lo p Iy quan lro ng lon nlu ng gi la luo ng. Mô l lô
llô ng la i clinl pli diô u liô l se llâ l ba i, lluo ng Ia râ l la n klô c,
nlung linl llu c diô u liô l sai cu ng pla n liô u qua . Hinl llu c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
32
diô u liô l du ng Ia “co ca c kluyô n klicl luong llicl” – lu c Ia ,
no pla i duo c xây du ng vo i quan diô m da m ba o dô ng co
kluyô n klicl ma no la o ra clo nlu ng dô i luo ng llam gia lli
lruo ng se giu p da l duo c mu c dicl cu a no , clu klông pla i
ngàn ca n. No i cu llô lon, kiô u diô u liô l du ng Ia :
l Ho p la c vo i lli lruo ng, clu klông pla i plo mà c clo lli
lruo ng.
l Ðô ca c nla duong cu c klông dinl da ng gi dô n ca c giao
dicl, la n clô co lô i gây ra mâu lluâ n vô Io i icl loà c
llam nlu ng.
l Kluyô n klicl viô c clâ p nlâ n ru i ro mô l ca cl llâ n
lro ng, co nglìa Ia ru i ro pla i do nlu ng nguo i co kla
nàng ga nl cliu nlâ l du ng ra ga nl cliu, lli du bà ng
ca cl do bo nlu ng me o mo kliô n clo co qua il dâ u lu
lru c liô p, qua il la i clinl qua cô pliô u, qua il la i clinl
da i la n, va clo ca c doanl ngliô p nlo va nguo i ngle o
vay qua la n clô .
No i lo m Ia i, dây Ia mô l clinl sa cl la i clinl ca nl gia c vo i
lli lruo ng.
Kiô u diô u liô l sai Ia kiô m clô la i clinl – duy lri Ia i suâ l
llu c llâ p lon mu c cân bà ng lli lruo ng va lluo ng Ia âm, va
plân bô lin du ng bà l buô c. Ca c clinl sa cl kiô m clô , lrong
nliô u lruo ng lo p, Ia su pla n u ng sai lruo c mô l vo ng klu ng
loa ng xa y ra lu lruo c, se gây llôm nliô u vâ n dô ma clu ng la
da clu ng kiô n nga y nay, bao gô m viô c dâ u lu qua il va o ky
nàng va co so la lâ ng, vô n Ia nlu ng yô u lô câ n lliô l dô lô lro
mô l lô llô ng la i clinl du a va o lli lruo ng. Ila i lô l su c Iuu y
dô n lliô l kô cu a ma ng Iuo i an sinl la i clinl nô u klông muô n
no lro lla nl mô l da ng diô u liô l klông du ng clô .
Mô l gia i pla p sai Iâ m nu a Ia , plu lluô c qua nliô u va o mô l
kiô u lleo do i loà c gia m sa l ca c lrung gian la i clinl. Gia m sa l
llâ n lro ng liô n dang Ia mô l linl clâ l plô câ p cu a clinl sa cl
la i clinl, nlung dô i luo ng gia m sa l Ia i cliu a p Iu c Io n Ia pla i
lleo kip công nglô la i clinl va lô c dô llay dô i cu a co câ u ru i
ro lrong ngân la ng. Tranl llu su giu p do cu a nlu ng dô i la c
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
33
Chñnh saác h t aâi c hñnh c êìn Chñnh saác h t aâi c hñnh c êìn
c aãnh gi aác vúái t hõ t r ûúâng c aãnh gi aác vúái t hõ t r ûúâng
llam gia lrong klu vu c lu nlân bà ng ca cl da n xô p dô nlu ng
nla dâ u lu nliô u vô n co mô l quyô n Io i na o do gà n clà l vo i
kla nàng liô p lu c du ng vu ng cu a ngân la ng, va vi llô co
dô ng co lleo do i clu ng, se Ia su lô lro nga y mô l quan lro ng
clo công la c gia m sa l lru c liô p clinl llu c. Ta o du ng nlu ng
kluyô n klicl llicl lo p clo ba n llân nlu ng nguo i gia m sa l –
nlu da duo c gli nlâ n lrong mô l va i lruo ng lo p o llô ky 19 –
cu ng se giu p icl, va do Ia mô l y luo ng ma Io i icl cu a no da
mang vô lu Iâu. Co câ u clinl lri Ia m làng nguy co kliô n
nlu ng ca i ca cl nlu llô co llô bi lri loa n pla i duo c klà c
plu c, lleo quan diô m cu a mô l sô lo c gia , dây co llô Ia nlu ng
nguyôn nlân sâu xa nlâ l gây ra Ia n so ng klu ng loa ng lrong
lai llâ p ky vu a qua.
Ca c kluyô n ngli cu a ba o ca o na y lô lro Iâ n nlau lleo mô l
va i ca cl ro rô l. Tli du , lô llô ng la i clinl klông duo c lô lro
bà ng mô l co so la lâ ng va mô l lô llô ng kluyô n klicl lu u
liô u, se klông da ng lin câ y dô i vo i lâ u lô l nlu ng kloa n liô l
kiô m cu a xa lô i. Mô i Iiôn lô kla c ke m ro ne l lon Ia , nlu ng
nuo c bao câ p nà ng nô clo ba o liô m liô n gu i lay co ca c klung
diô u liô l Io ng Ie o, se bo Io Io i icl cu a mô l lô llô ng la i clinl
da da ng loa , vi su pla l lriô n cu a klu vu c ngoa i ngân la ng,
va lli lruo ng vô n, se pla i cliu lliô l llo i. Tuong lu , duy lri
qua nliô u linl llu c so lu u nla nuo c ro ra ng Ia diô u bâ l Io i
clo ca nl lranl va lluo ng Ia ne l dà c lrung clo su pla n
kluyô n klicl clu dô ng loà c llu dô ng dô i vo i ngân la ng
nuo c ngoa i.
Tinl linl liô n nay cu a lô llô ng la i clinl lrong nliô u
nuo c co n Iâu mo i da l mu c Iy luo ng, va viô c da l duo c ca c mu c
liôu dô ra o dây duo ng nlu co n râ l xa vo i. Nlung Ia i co
nlu ng ba i lo c llu c liô n clo lâ l ca ca c kiô u nuo c va ca c kiô u
diô u kiô n ban dâ u. Klông câ n pla i cô dua ra mô l lliô l kô
mang linl cliô n lluâ l clo ca i ca cl lrong mô i lruo ng lo p,
cu ng klông câ n Ia m ra ve biô l da nl gia du ng linl clâ l da
da ng llu c su lrong loa n ca nl ca c nuo c, clu ng la vâ n llâ y
da ng gia nô u pla c lla o duo c ngà n go n nlu ng y nglìa clinl
sa cl co llô ru l ra clo ca c nla loa cl dinl clinl sa cl lrong
bô n kicl ba n diô n linl luong pla n nlau. Mà c du diô u kiô n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
34
ban dâ u ca c nla loa cl dinl clinl sa cl gà p pla i kla c nlau
mô l lro i mô l vu c, nlung nlu ng nguyôn là c clo mô l clinl
sa cl lo p Iy nô i Iôn lu ca c kô l qua ngliôn cu u na y vâ n co kla
nàng u ng du ng rô ng Io n.
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
35
(a) Möåt nûúác nhoã, thu nhêåp thêëp, thï í chï ëtaâi chñnh súã
hûäu nhaânûúác laâm chuãàaåo
O dây, clu ng la mô la mô l nuo c co llu nlâ p llâ p, nlu nliô u nuo c
o clâu Ili – cu ng nlu o noi na o kla c – noi ma di clu ng cu a su
kiô m clô la i clinl va so lu u nla nuo c dang ngàn ca n su pla l lriô n
cu a mô l lô llô ng la i clinl lu nlân vu ng clà c. Ba i lo c lrong
Cluong 3 plu lo p lru c liô p nlâ l vo i ca c nuo c na y. So lu u cu a
nla nuo c kliô n clo lin du ng duo c cli dinl ro l va o nlu ng co so
nla nuo c loa l dô ng ke m co i, kluyô n klicl va nàng Iu c cluyôn
môn llâ p ke m lrong lô llô ng ngân la ng, va co llô vâ n co n nlu ng
la n du Iâ n kluâ l cu a ca c kloa n no klo do i. Vâ n dô câ n duo c uu
liôn cu a nla nuo c Ia nla nuo c lu minl lu bo quyô n nà m giu ca c
ngân la ng va xây du ng mô l Iâ p lruo ng clinl sa cl da ng lin câ y,
du su c llu lu l ca c ngân la ng quô c lô co uy lin.
Co so la lâ ng pla p Iy cu ng câ n duo c nâng câ p, nlu se ba n dô n
lrong Cluong 1, mà c du xem ra lli liô u Iu c llu c lli pla p Iuâ l Ia
diô m yô u câ n klà c plu c lon. Trong viô c diô u liô l la i clinl, su dô c
Iâ p vô mà l clinl lri cu a nguo i gia m sa l Ia mô l vâ n dô quan lro ng
(Cluong 2). Su ba o da m pla p Iy ro ra ng clo nlu ng nguo i na y Ia
diô u câ p lliô l. Duo i go c dô liô u u ng Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m
Iiô u da duo c lrinl ba y, câ n clô ng kluynl luo ng lro giu p ca c ngân
la ng lu nlân mo i nô i bà ng lô llô ng ba o liô m liô n gu i clinl llu c.
Mà c du nuo c na y câ n ca c dicl vu la i clinl pli ngân la ng, nlu
nlu ng dicl vu lrôn lli lruo ng clu ng kloa n, nlung clu ng duo ng
nlu qua ngle o loà c qua nlo dô co llô duy lri mô l lli lruo ng
clu ng kloa n llanl kloa n cu a riông minl (Cluong 4). Nla duong
cu c câ n dà l mu c liôu lla o go nlu ng ra o ca n dang ngàn lro nlu ng
nguo i di vay va nguo i clo vay liô p câ n duo c lli lruo ng vô n quô c
lô . Ro ra ng diô u na y câ n duo c su lô lro cu a ca c clinl sa cl kinl lô
vì mô ô n dinl va bô n vu ng, bo i vi linl clâ l ô n dinl kinl lô vì mô
do ca c clinl sa cl la o ra co llô duo c kluyô cl da i bà ng viô c mo cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
36
lli lruo ng vô n na y. da l duo c qui mô liô u qua lô i lliô u – ca lrong
co so la lâ ng lli lruo ng Iâ n lrong nlu ng klia ca nl kla c nlu lô
llô ng llanl loa n - dô u dang Ia lla cl llu c. Klai lla c kla nàng
lo p la c klu vu c lrôn nlu ng mà l lrâ n na y se râ l co Io i. Nô u nô n dân
clu co n yô u va mâu lluâ n sà c lô c cao, lli co nliô u kla nàng nuo c
do se co mu c dô bâ l ô n dinl Io n, diô u na y se ca n lro su gia nlâ p
vô mà l vâ l clâ l cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i lô l, do mâ l dô dân
cu llua llo l. Ta i clinl diô n lu loà c gia nlâ p lô llô ng la i clinl
klu vu c co llô Ia ly vo ng lô l Ia nl nlâ l dô co llô liô p câ n ca c dicl
vu la i clinl clâ l Iuo ng cao.
(b) Möåt nûúác coánï ìn kinh tï ëchuyï ín àöíi, phaáp chï ëyï ëu
Kli pla p clô yô u ke m lli klông llô lrông clo klu vu c la i clinl
loa l dô ng lô l. Klà c plu c linl lra ng na y se Ia lla cl llu c dâ u liôn.
Tlông diô p lu Cluong 1 Ia ca c dô i luo ng llam gia lli lruo ng co
llô pla i câ n mô l da o Iuâ l clinl llu c bô sung vo i ca c lloa lluâ n
lu nlân, lrong do co ca c qui là c ro ra ng, co llô dô da ng clu ng
minl va llu c lli, va co kla nàng du ng quyô n la i pla n lu bôn
ngoa i dô da m ba o liô u Iu c.
Vi uy lin cu a ca c llô clô lrong nuo c yô u nôn râ l klo Ia m clo
ca c kluyô n klicl lu nlân plu lo p vo i mu c dicl xa lô i. Clà c clà n
viô c dua ra lô llô ng ba o liô m liô n gu i Ia klông nôn co , nlu se
llâ y lrong Cluong 2, mà c du co llô klo ru l ba o liô m ra klo i ca c
ngân la ng liô n nay do nla nuo c kiô m soa l, Ia noi dang giu mô l
klô i Iuo ng quan lro ng liô n liô l kiô m cu a lô gia dinl lrong nliô u
nô n kinl lô cluyô n dô i. Ia m làng llôm dô lin câ y bà ng ca cl clo
ple p ca c lô clu c nuo c ngoa i llam gia va ca nl lranl lrôn lli
lruo ng ba n Ie Ia mô l gia i pla p duo c ua cluô ng, va vo i gia i pla p
do , da co du Iy do dô lu nlân loa ca c ngân la ng nlu vâ y ca ng
nlanl ca ng lô l (nlu da dô xuâ l lrong Cluong 3). Tuy vâ y, câ n
llâ n lro ng dô da m ba o rà ng, nlu ng clu nlân mo i co mô l Iuo ng
vô n Io n lrong lay.
Nô n kinl lô na y co nliô u kla nàng se mo cu a klông clinl llu c
la i kloa n vô n, vo i ca c dô i luo ng llam gia lli lruo ng da liô p câ n
duo c ca c dicl vu la i clinl lu lô llô ng nuo c ngoa i (Cluong 4). Se
lô l lon nô u nlâ n duo c diô u na y llông qua viô c lu do loa clinl
llu c, sao clo nlu ng kla nàng liô p câ n nlu llô klông lro lla nl
loa l dô ng ngâ m lay pli pla p.
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
37
(c) Möåt nûúác coáthu nhêåp trung bònh thêëp, ngên haâng laâ
chuãyï ëu, múái nöíi lï n tûâkhuãng hoaãng
Hâ u lô l ca c nuo c co llu nlâ p lrung binl va co ngân la ng Ia clu
da o dang pla i lra i qua cuô c klu ng loa ng ngân la ng di ke m vo i
mô l ga nl nà ng no nâ n qua Io n. Kli nlu ng nuo c na y lim ca cl
plu c lô i lu klu ng loa ng lli llông diô p clinl sa cl llâ l ro ra ng.
Ta cl nla nuo c klo i vai lro clu da o lrong qua lrinl co câ u Ia i,
ca ng nlanl ca ng lô l, Ia diô u râ l quan lro ng, kô ca viô c su du ng
klu vu c lu nlân dô nlâ n da ng ca c ngân la ng va doanl ngliô p
pli ngân la ng da ng dô sô ng so l. Trong lrung la n, nla duong cu c
câ n lim ca cl gia m dâ n su plu lluô c va o viô c la i lro bà ng vay no
ngà n la n. Tàng cuo ng ba o vô lliô u sô nlu ng cô dông, nlu da Iuu
y lrong Cluong 1, Ia diô u câ n lliô l dô go p plâ n nâng cao kla
nàng pla l la nl cô pliô u ra ngoa i. Va klông co gi pla i lô ngli,
viô c ca i liô n mu c dô sà n co va dô lin câ y vô llông lin se kicl llicl
la i clinl pli ngân la ng.
Mô l diô u quan lro ng nu a Ia pla i lleo do i lô l lon lô llô ng
ngân la ng. Vô ba n clâ l, mo i cuô c klu ng loa ng dô u Ia m Iô ra
nlu ng ngân la ng da ma o liô m vuo l ra ngoa i gio i la n cu a ru i ro,
ngay ca lrong lruo ng lo p klu ng loa ng do ca c nlân lô bôn ngoa i
gây ra va co llô go p plâ n Io n va o cli pli ngân sa cl. Ngoa i viô c
da m ba o nlu ng ke clâ p nlâ n ru i ro qua mu c se klông duo c “cu u
vo l”, viô c làng cuo ng lleo do i co n râ l câ n lliô l dô lluyô l plu c ca c
dô i luo ng llam gia klu vu c la i clinl rà ng, dô ng co kluyô n klicl
klông llay dô i. Tlông lluo ng, ngay ca kli lô llô ng ba o liô m liô n
gu i clinl llu c klông lô n la i lruo c kli klu ng loa ng, lli pla m vi
ba o liô m cu ng co llô da râ l Io n, vi vâ y, diô u quan lro ng Ia pla i
llu le p pla m vi ba o liô m ca ng nlanl ca ng lô l. Tuy nliôn, nô u
ca c ngân la ng vâ n co n râ l yô u, loà c bi ngli ngo , lli pla i lô l su c
llâ n lro ng, va ban la nl yôu câ u vô no plu lluô c – dô klà c plu c
vâ n dô vô liô u Iu c llu c lli lrong Cluong 2 – co llô vu a ca i lliô n
duo c công la c lleo do i, vu a làng duo c li lro ng la i sa n no klông
ba o Ia nl. Sau do , dâ n dâ n nla duong cu c se công bô mô l Iô lrinl
gia m la n mu c lrâ n lluô c pla m vi ba o liô m liô n gu i bà ng mô l lô
llô ng công klai. Trong nlu ng nuo c co luong dô i il ngân la ng, lli
lô llô ng ba o liô m liô n gu i lu nlân va la i sa n no Iâ n nlau giu a ca c
ngân la ng lu nlân cu a Ðu c Ia mô l kô loa cl duo c nliô u nguo i dô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
38
ngli a p du ng nlu mô l ca cl dô làng cuo ng lleo do i ngân la ng dô n
mu c lô i da.
Công la c lleo do i clinl llu c ca c ngân la ng cu ng câ n duo c ca i
liô n, va viô c diô u clinl “dung loa nô i loa ng Ioa n” da nôu lrong
Cluong 2 se bô lro llôm clo su dô c Iâ p Io n lon cu a ngân la ng
lrung uong, va clo ple p gia m sa l clà l cle .
Clâ p nlâ n ngân la ng nuo c ngoa i cu ng co llô giu p clo viô c ô n
dinl loa va loa n lliô n klu vu c na y, va ca c nuo c llu nlâ p lrung
binl co nliô u kla nàng llu lu l duo c nlu ng dô i la c llam gia lô l
va lliô l lla, lrong kli Cluong 4 lrinl ba y xem viô c mo cu a clo lli
lruo ng cô pliô u quô c lô co Io i nlu llô na o.
(d) Möåt nûúác coáthu nhêåp trung bònh khaá, hï åthöëng taâi
chñnh coân haån chï ë
Su pla l lriô n la i clinl lrong mô l sô nuo c co llu nlâ p lrung binl
kla vâ n co n o duo i mu c lrung binl. Clu ng duo ng nlu co lâ l ca
mo i llu co ba n, nlung cliô u sâu, la i clinl co ky la n va mô l Ioa l
ca c dicl vu lli clua co . O dây cu ng vâ y, ca c kô l qua ngliôn cu u
lrong lu ng cluong dô u llicl lo p. Tlông lluo ng, lin du ng co ky
la n lluo ng lliô u, do dô bâ l dinl kinl lô vì mô va bâ l dinl co câ u
dô u co n cao. Nô u Ia m pla l cao Ia llu pla m lrong qua klu , lli viô c
bô c Iô dâ y su c lluyô l plu c vô mô l cam kô l Iâu da i quyô l lâm duy
lri Ia m pla l llâ p Ia diô u quan lro ng. Mà c du viô c dôIa loa (lay su
du ng mô l Ioa i dô ng liô n na o kla c) Ia mô l ca cl lloa l klo i ca i llô
Iuo ng nan na y, nlung no co llô Ia m na y sinl ca c vâ n dô kla c, nô u
quô c gia do clua nà m lrong klô i liô n lô lô i uu cu ng vo i ca c dô i la c
cu a minl. Mô l gia i pla p kla c, cu ng co llô giu p da m ba o clâ l
Iuo ng gia m sa l bà ng pla p Iuâ l Ia , mô l nliô m ky da i, cô dinl, da nl
clo llô ng dô c ngân la ng lrung uong, dô dô plo ng lruo ng lo p bô
lruo ng la i clinl loà c llu luo ng ga l bo lo ma klông duo c da sô
luyô l dô i lrong quô c lô i la n lla nl.
Su pla l lriô n cu a ca c nla cung câ p la i clinl da i la n – ca c llô
clô ba o liô m va llô clô liô l kiô m lleo lo p dô ng – cu ng se go p
plâ n pla l lriô n sâu mu c dicl do cu a lli lruo ng, nlu da diô n ra o
CliIô – ma klông gây ra nlu ng me o mo lô n ke m. Tli lruo ng vo i
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
39
Thï ëhï ånghi ï n c ûáu t i ï ëp t heo Thï ëhï ånghi ï n c ûáu t i ï ëp t heo
B
a o ca o na y lrinl ba y nlu ng lla nl lu u cao nlâ l cu a mô l
llô lô ngliôn cu u vô klu vu c la i clinl. Tuy klông
pla i Ia llô lô dâ u liôn, nlung co Ie dây Ia nlu ng nguo i
dâ u liôn da càn cu mô l ca cl co lô llô ng va o ca c sô Iiô u llô ng
kô lrôn klà p llô gio i. Ca c kô l qua ngliôn cu u da cung câ p
nlu ng gia i pla p “uu liôn la ng dâ u” clo ca c nla loa cl dinl
clinl sa cl: ca c nguyôn là c dinl luo ng clung va ca m nlâ n vô
mô l cliô n Iuo c. No cu ng nlâ n ma nl ca c vâ n dô clinl sa cl
llen clô l clo llô lô ngliôn cu u liô p lleo. Trong nliô u lruo ng
lo p, gia i pla p “la ng dâ u” câ n duo c liô p lu c kluyô cl lruong
va cli liô l loa , clu klông cli du ng Ia i o nguyôn là c clung.
Tli du , vo i nlu ng nguyôn là c diô u liô l du a va o do n bâ y
kluyô n klicl da nôu lrong Cluong 2, noi nlu ng klia ca nl
dà c llu cu a công la c diô u liô l va gia m sa l ngân la ng da nlâ n
duo c su uu liôn Io n lon la i ca c buo c pla l lriô n kla c nlau nlu
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
39
dicl vu ngle o na n co llô duo c Io i nlo ca nl lranl. Nô u vâ n co n
mô l li lro ng Io n (lu 20° lro Iôn) klu vu c ngân la ng nà m lrong lay
nla nuo c lli liô p lu c lu nlân loa se giu p icl lrong lruo ng lo p
na y. Ha n clô vai lro cu a ngân la ng quô c doanl se làng cuo ng su
pla l lriô n cu a klu vu c la i clinl pli ngân la ng, lu do se dâ y ma nl
su ca nl lranl lrong ngà n va da i la n cu a lli lruo ng la i clinl. Hô
llô ng la i clinl linl vi lon na y se duy lri nliô u dicl vu la i clinl
o lrong nuo c, nlung vâ n du a va o lli lruo ng la i clinl quô c lô dô
da n lra i ru i ro va liô p câ n nlu ng dicl vu ngoa i nlâ p.
Công nglô linl diô m lin du ng va llông lin lin du ng duo c a p
du ng nlà m ca i lliô n lâ m vuon cu a lô llô ng la i clinl va kla nàng
liô p câ n cu a ca c doanl nlân nlo dô n lô llô ng na y (Cluong 1).
Ca c diô u kiô n kluyô n klicl va kla nàng gia m sa l lu u liô u ca c
lrung gian la i clinl cu a nla duong cu c co llô duo c cu ng cô da ng
kô lrong mô l môi lruo ng kla linl vi do bà ng ca cl du a va o nlu ng
yôu câ u da duo c lliô l kô ky Iuo ng va kla nàng dua llôm ca c nla
gia m sa l cu a klu vu c lu nlân va o bu c lranl na y.
llô na o` Hoà c, lrong lruo ng lo p gia m bo l so lu u nla nuo c o
nliô u nuo c Ia diô u ro ra ng lli nla duong cu c nôn di xa dô n
dâu va nlanl dô n mu c dô na o` Va nô u clo lruo c nlu ng nguy
co gà n Iiô n vo i viô c lu nlân loa ngân la ng, lli ba i lo c vô viô c
liô n la nl qua lrinl na y Ia gi` Mà c du da bà l dâ u co nlu ng
ngliôn cu u vô Iìnl vu c na y, nlung vâ n co n qua so m sau kli
lu nlân loa , dô co llô lra Io i du l kloa l vô liô u u ng da i la n.
Mà c du ca cl liô p câ n co ba n dô i vo i viô c co câ u Ia i ngân la ng
da duo c dô xuâ l lrong la i Iiô u na y, nlung viô c klai lla c mô l
ca cl lô llô ng lon mô i Iiôn lô giu a co câ u Ia i ngân la ng va co
câ u Ia i doanl ngliô p ma nliô u ngliôn cu u linl luô ng lrong
ca c nuo c bi klu ng loa ng lô llô ng da dô câ p dô n, se giu p clo
viô c dinl luo ng nlu ng quyô l dinl cu a ca c nla duong cu c
lrong klu ng loa ng.
Mô l Iìnl vu c nu a lluo ng bi bo qua, do Ia Ia m llô na o dô
qua n lri doanl ngliô p va ca c linl llu c so lu u lrong klu vu c
la i clinl co llô la c dô ng dô n cliô n Iuo c ca i ca cl. Kli nlu ng
nguo i lrong cuô c, lay “nlu ng ông lru m so ” kiô m soa l ngân
la ng va ca c lrung gian la i clinl quan lro ng kla c la c dô ng
loà c llâ m cli co n nà m Iâ y quyô n kiô m soa l, lli bô ma y diô u
liô l Ia m clo viô c gia m sa l lu u liô u lro nôn klông lô n la i. Mà c
du nliô u nguo i clâ p nlâ n rà ng, “mô l kicl lluo c klông llô
vu a clo mo i co ” lrong qua lrinl ca i ca cl, nlung co mô l mu c
liôn uu liôn quan lro ng, do Ia dua ra duo c nlu ng qui là c va
luo ng dâ n llu c la nl dô nla duong cu c biô l kli na o lli an
loa n dô xu c liô n lleo nliô u con duo ng ca i ca cl kla c nlau.
Ca c ngliôn cu u linl luô ng vô lriô u clu ng co câ u Ia i ngân
la ng lâ u nlu da mang Ia i nlu ng ba i lo c clung bô icl, co n
cu llô lrong Iìnl vu c na y lli do Ia viô c Ia m ro sô plâ n cu a ca c
ca cl liô p câ n kla c nlau dô ngàn clà n viô c lâ p lrung qua
da ng va o quyô n so lu u va su kiô m soa l.
Cuô c lla o Iuâ n cu a clu ng la vô su llam gia cu a nuo c
ngoa i cu ng da bô c Iô ra la ng Ioa l câu lo i rô ng Io n lon vô su
cluyô n dicl linl lla i so lu u doanl ngliô p la i clinl va liô n
luo ng lâ p lrung so lu u, nlu ng vâ n dô câ n ngliôn cu u sâu
lon. Va , mà c du kiô m clô la i clinl lâ u nlu Ia mô l viô c Ia m
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
40
Khöng dûâng l aåi úãc aác Khöng dûâng l aåi úãc aác
nguyï n t ùæc c hung nguyï n t ùæc c hung
lrong qua klu da diô n ra o da sô ca c nuo c, nlung da nl lluô
la i clinl lli vâ n co n Ia mô l vâ n dô câ p ba cl dang clo lô ng
kô l, clo du xe l no nlu mô l Ioa i lluô giao dicl mo i, lay lluô
quô c lô , lay ca lai klia ca nl.
Su pla l lriô n dang diô n ra lrong la i clinl diô n lu lu a le n
se Ia m llay dô i loa n ca nl la i clinl lrong ca c lli lruo ng mo i
nô i va lli lruo ng lruo ng lla nl. Xu luo ng gia m dâ n cli pli
llam gia lli lruo ng nuo c ngoa i co llô Ia m làng ma nl mu c dô
công dân cu a lâ u lô l ca c nô n kinl lô “nlâ p klâ u” dicl vu la i
clinl. Iìnl vu c liô n lriô n râ l nlanl na y câ n duo c lleo do i dô
nlâ n diô n duo c ca c vâ n dô , ca c Iu a clo n, va gia i pla p clinl
sa cl. Ca c nla loa cl dinl clinl sa cl clà c clà n muô n biô l no
se a nl luo ng dô n lin du ng ca c doanl ngliô p vu a va nlo ra
sao, mà c du se co nliô u liô u u ng nu a cu ng câ n duo c ngliôn
cu u. Tuy la i clinl diô n lu co llô ca i lliô n duo c linl clâ l ô n
dinl da i la n, nlung lrong mô l llo i la n gâ n lon, lli viô c làng
cuo ng ca nl lranl co llô gây ra nlu ng lâ u qua gây mâ l ô n
dinl. Hiô n co nlu câ u muô n biô l ca c nuo c da xu Iy a p Iu c na y
nlu llô na o, va lo diô u liô l “ngân la ng diô n lu ” va ca c lrao
dô i diô n lu ra sao.
Ca c xu luo ng duo c nôu lay duo c llu c giu c o dây – ca i
liô n co so la lâ ng, nâng cao dô ng co kluyô n klicl, gia m bo l
so lu u nla nuo c, va mô l quan diô m dô clâ p nlâ n lon vô viô c
nlâ p klâ u ca c dicl vu la i clinl – lâ l ca clà c clà n se go p
plâ n lru c liô p loà c gia n liô p va o viô c mo rô ng da ng kô vai lro
cu a ca c lrung gian pli ngân la ng va lli lruo ng vô n. Ia m llô
na o dô diô u liô l lu u liô u nlu ng lli lruo ng na y nlà m la n clô
nguô n gô c sâu xa cu a nlu ng ru i ro se Ia cêu hoã i ngliôn cu u
llen clô l lrong va i nàm lo i.
Va i nàm lro Ia i dây da duo c clu ng kiô n buo c nla y vo l
ngoa n mu c lrong su liô u biô l cu a clu ng la vô lâ m quan lro ng
cu a klu vu c la i clinl lrong pla l lriô n va co so kiô n llu c cu a
nliô u vâ n dô llen clô l, nlung vâ n co n râ l nliô u diô u câ n
pla i liô p lu c lim liô u.
TÔ NG OIAN VA TO M TÁ T
41
vaât heo doäi aãnh hûúãng vaât heo doäi aãnh hûúãng
c uãa t aâi c hñnh ài ï ån t ûã c uãa t aâi c hñnh ài ï ån t ûã
1ic n ic lc uc u ic lc n n|c i ircnv cuc c sc nv .c 1uc c su !u nv |c n cc i
n|c i. Ccn nvuc i ||cnv |ic i lc n i|c nc c 1c viu vìn nc , nuci !uc nv
nc , iuc i ic n c|c nc , .c lc n c|c nc icnv iruc nv
Ila l biô u cu a Margayya, cluyôn gia la i clinl, lrong cuô n
liô u lluyô l cu ng lôn cu a R. K. Narayan (1952)
A I HL T SU TA I TRING TRO IA I
lrong nlu ng nàm gâ n dây va o lô llô ng la i
clinl cu a ca c nuo c dang pla l lriô n dô u
pla n a nl su pla l lriô n sâu, nlanl clo ng
va lluo ng ngoa n mu c vô qui mô va mu c
dô plu c la p cu a lô llô ng la i clinl o ca c
nô n kinl lô liôn liô n. Su pla l lriô n sâu na y clo llâ y, ba n clâ l
cu a nlu ng liô n bô kinl lô duong da i co llô nà ng vô la i clinl
lon Ia lruo c dây nguo i la nglì, va ca c nla loa cl dinl clinl
sa cl lrong ca c nuo c dang pla l lriô n câ n quan lâm lon dô n
viô c da m ba o clo lô llô ng la i clinl cu a nuo c minl, co llô va
llu c su vâ n la nl co liô u qua .
Vo i nlu ng Iy do lluyô l plu c se ba n dô n duo i dây, nga y
nay, ca c nla loa cl dinl clinl sa cl lrôn klà p llô gio i da coi
cu ng cô la i clinl Ia uu liôn la ng dâ u: lâ l ca mo i nguo i duo ng
nlu dô u muô n xây du ng ca c lô llô ng la i clinl sâu lon, linl
vi lon, vo i ly vo ng se go p plâ n lo Io n va o lla nl licl loa l
dô ng kinl lô . Triô n vo ng na y klông pla i klông gây lranl ca i,
nlung lra i vo i quan diô m dô i Iâ p clo rà ng, la i clinl cli don
43
Àïí cho taâ i chñnh coá hiïå u quaã
CHUONG MÔ T
H
Caác nï ìn k i nh t ï ëngaây Caác nï ìn k i nh t ï ëngaây
c aâng sûãduång nhi ï ìu hoaåt c aâng sûãduång nhi ï ìu hoaåt
àöång t aâi c hñnh àöång t aâi c hñnh
lluâ n luân lleo va llicl ngli vo i liô n bô kinl lô llu c lô , vô
sô nlu ng ngliôn cu u llu c ngliô m da klà ng dinl ma nl me
rà ng, ca i lliô n ca cl llu c lô clu c la i clinl pla i di lruo c va go p
plâ n va o lla nl lu u kinl lô .
Tu do , mô l câu lo i duo c dà l ra Ia , Ia m llô na o mô l quô c
gia co llô pla l lriô n lô llô ng la i clinl co liô u qua lon. Co
pla i lô llô ng la i clinl ca ng Io n, ca ng lô l lay klông` Co ca cl
Iu a clo n ro ra ng na o vô linl da ng la i clinl, xe l vô lâ m quan
lro ng luong dô i cu a ca c Ioa i lrung gian la i clinl loà c lli
lruo ng la i clinl kla c nlau` Va nlu ng bô plâ n co so la lâ ng
na o câ n co dô lô lro clo la i clinl` Tâ l ca nlu ng vâ n dô na y
da lro lla nl clu dô cu a mô l cuô c lranl Iuâ n ngliôn cu u sôi
dô ng, nlâ l Ia lrong llâ p ky vu a qua, kli lô llô ng la i clinl
lrong ca c nô n kinl lô cluyô n dô i pla i duo c xây du ng gâ n nlu
lu dâ u, mô l vâ n dô do i lo i ca c nla loa cl dinl clinl sa cl va
ca c lo c gia pla i quay Ia i lu nlu ng nguyôn là c dâ u liôn. Su
luong pla n vô mô linl va ca cl liô p câ n co câ u va co so la
lâ ng lrong ca c nô n kinl lô liôn liô n da lro lla nl liôu diô m
kla o sa l – nlung llâ l lro lrôu, va o du ng ca i Iu c ma nlu ng su
luong pla n do dang bà l dâ u mâ l dâ n.
Tuy vâ n co n nliô u diô u câ n pla i lim liô u lu viô c plân licl
so sa nl vô nguyôn nlân va kô l qua cu a nlu ng loa l dô ng lra i
nguo c nlau lrong klu vu c la i clinl, nlung clo lo i nay, vo i
nlu ng ngliôn cu u gâ n dây, da clo ple p ru l ra mô l sô kô l
Iuâ n quan lro ng. Su ncnv nuc n c|unv 1uc c c|u nv |ic n nc i |c
i|c nv ic i c|in| .c n |c n| cc |ic u ¡uc 1c 1uc c nc i ¡ucn |c n|cn ¡uc
rc rc nv cu c |c i|c nv ic i c|in| .c i icnv iruc nv, c n 1in| |in| ic .i
nc .c xcc 1c i vic n nv|c c, ||c nv 1in|. Nlu ng cô gà ng nlà m
plân biô l dô i xu giu a ca c Ioa i câ u lru c kla c nlau cu a la i clinl
lu bôn ngoa i, qua su Iu a clo n lliôn vô loa l dô ng ngân la ng
lon Ia lli lruo ng la i clinl, loà c nguo c Ia i, dô u klông duo c
ba o da m, va co llô co la c du ng nguo c Ia i.
Su vâ n la nl lu u liô u cu a lâ l ca lli lruo ng na y lrong
nlu ng cam kô l lu ky la n na y sang ky la n kla c, do i lo i pla i
co mô l co so la lâ ng lluâ n Io i clo viô c công bô llông lin, da m
ba o liô u Iu c lo p dô ng, va clo ca c la nl vi ca nl lranl. Co so
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
44
Coámöåt möëi quan hï å Coámöåt möëi quan hï å
nhên quaãr oär aâng gi ûäa t aâi nhên quaãr oär aâng gi ûäa t aâi
c hñnh vaâphaát t r i ï ín c hñnh vaâphaát t r i ï ín
Möåt hï åt höëng t aâi c hñnh Möåt hï åt höëng t aâi c hñnh
vêån haânh t r ún t r u àoâi hoãi vêån haânh t r ún t r u àoâi hoãi
phaãi c oác ú súãhaåt êìng böí phaãi c oác ú súãhaåt êìng böí
t r úå t r úå
la lâ ng vô lo p dô ng va llông lin na y nô u co lli cu ng pla i
ngliông lleo luo ng lru c liô p ba o vô Io i icl cu a n|u nv nvuc i
cc p .c n lu bôn ngoa i: Io i icl da i la n cu a n|u nv nvuc i su !u nv
luong Iai se duo c da p u ng ngle o na n vo i mô l co so la lâ ng
cli mang Ia i clo nlu ng nguo i cung câ p liô m nàng mô l su ba o
da m yô u o l dô n mu c lo quyô l dinl giu Ia i vô n. Hon nu a, co
so la lâ ng cu ng câ n duo c la o linl lleo luo ng la n clô viô c su
du ng quyô n Iu c lli lruo ng, klông cli lrong loa l dô ng ngân
la ng, ma co n bo i nlu ng nguo i lrong cuô c – bâ l kô Ia lrong
mô l doanl ngliô p lay lrôn lli lruo ng clu ng kloa n – gây bâ l
Io i clo ca c cô dông bôn ngoa i.
Trong clu ng mu c na o lli lâ l ca nlu ng dicl vu la i clinl
na y se – va câ n pla i – duo c cung câ p la i clô bà ng ca c doanl
ngliô p va lli lruo ng la i clinl lrong nuo c, ma klông pla i
nlâ p klâ u loà c do ca c doanl ngliô p so lu u nuo c ngoa i cung
câ p, do Ia mô l câu lo i llen clô l ma clu ng la se quay Ia i lrong
Cluong 4.
Ðô n dây, clu ng la la y la m du ng dô Ia m ro kla i niô m
pla l lriô n la i clinl, mô l kla i niô m bao la m ca llô clô va
clu c nàng. Bà l dâ u lu clinl liô n lô , ca c llô clô cluyôn môn
loa , kô ca ca c lrung gian la i clinl, lli lruo ng va ca c la c nlân
kla c, dô u nga y ca ng lro nôn plô biô n lrong loa l dô ng la i
clinl cu a nô n kinl lô dô llay llô clo nlu ng lloa lluâ n song
pluong. Tuy nliôn, co mô l diô u câ n gli nlo , nlâ l Ia o ca c
nuo c dang pla l lriô n rà ng, plâ n Io n la i clinl dô u duo c cung
câ p lrong nô i bô gia dinl, llông qua ca c quan lô lo p la c
loà c doanl ngliô p pli công ly. Mà c du vâ y, lrong kli la i
clinl co llô , va lrôn llu c lô , llu c su lô n la i ma klông câ n
nlu ng công ly la i clinl cluyôn ngliô p, lli plâ n lla o Iuâ n
cu a clu ng la Ia i cli gio i la n lrong la i clinl cc ic c|u c, lu c Ia
vo i ca c nguô n vô n duo c ca c công ly la i clinl cluyôn ngliô p
xu Iy , Ia m lrung gian va qua n Iy , loà c duo c lrao dô i lrôn ca c
lli lruo ng co lô clu c.
1
Ouan lro ng lon linl llu c lô clu c cu a ca c công ly va lli
lruo ng na y, Ia nlu ng clu c nàng co ba n cu a la i clinl ma
clu ng llu c liô n. Mà c du lâ u lô l ca c loa l dô ng la i clinl ro
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
45
ra ng dô u Iiôn quan dô n su cluyô n giao nguô n vô n dô dô i Iâ y
la ng loa , dicl vu , loà c lu a le n se llu Ia i lrong luong Iai,
nlung diô u quan lro ng Ia pla i “da o sâu lon”. Trôn llu c lô ,
lô llô ng ca c llô clô la o nôn linl llu c lô clu c la i clinl cu a
nô n kinl lô co llô duo c xem nlu dang go p plâ n dua ra vô sô
nlu ng nlu câ u cu a nô n kinl lô dô i vo i nliô u clu c nàng kla c
sâu lon viô c lrao dô i loà c cluyô n giao gia n don (Ievine 1997,
Merlon va Bodie 2000):
l Huy dô ng liô n liô l kiô m (vo i yôu câ u na y, nô u klông co
ca c llô clô lli ca c co so giao dicl se la n clô lon nliô u).
l Ilân bô nguô n vô n (dà c biô l Ia dô la i lro clo ca c du a n
dâ u lu co liô u qua ).
l Gia m sa l ca c nla qua n Iy (sao clo nguô n vô n da plân
bô duo c cli liôu nlu da dinl).
l Biô n ca i ru i ro (gia m ru i ro llông qua viô c lâ p lo p clu ng
Ia i va clo ple p nlu ng ai sà n sa ng ga nl cliu nlâ l duo c
du ng ra ga nl cliu).
Ngoa i viô c lâ p lrung va o lô llô ng llanl loa n, lâ u lô l ca c
sa cl gia o kloa dô u du ng Ia i o ca c clu c nàng luy dô ng va
plân bô , mà c du clu c nàng gia m sa l va biô n ca i ru i ro cu ng
râ l lro ng yô u. Tuy klu vu c la i clinl klông duo c dô c quyô n
so lu u quy vô n lri llu c cu a nô n kinl lô , nlung clinl nlu ng
clu c nàng sâu rô ng lon do da gia i llicl clo dà c lrung cu a
klu vu c na y Ia vâ n la nl nlu bô na o cu a nô n kinl lô .
Gia m sa l co nglìa Ia ca c lrung gian la i clinl klông cli don
lluâ n llu llâ p llông lin vô ca c công ly va plân bô vô n vay
lay dâ u lu clo clu ng, ma co n pla i Iiôn lu c lleo do i ca c loa l
dô ng cu a bôn nlâ n vô n va lâ n du ng quyô n kiô m soa l công ly,
bâ l kô bà ng ca cl llu c liô n ca c lloa lluâ n lrong nlu ng lo p
dô ng liô n co , lay suy clo cu ng, Ia bà ng ca cl ru l vô n loà c
klông la i liô p lu c viô c la i lro . Nlu ng loa l dô ng na y râ l co gia
lri, vi râ l klo llu llâ p duo c va râ l lô n ke m, nô u muô n kiô m
clu ng ca c llông lin. Bà ng ca cl na y, ca c lrung gian la i clinl
da loa l dô ng nlu “nlu ng gia m sa l viôn duo c cli dinl”
(Diamond 1984), ma nô u klông co clu ng, lli se râ l klo co llô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
46
Chûác nùng c hñnh c uãa t aâi Chûác nùng c hñnh c uãa t aâi
c hñnh c hñnh
la cl ro i viô c so lu u va qua n Iy ca c doanl ngliô p.
Cu ng nlu vâ y, viô c cluyô n giao va gia m lliô u ru i ro cu ng
bi xem nle , su da da ng cu a ca c công cu la i clinl co Iiôn quan
va viô c llinl lloa ng clu ng mang Ia i nlu ng kô l qua klông
nlu mong muô n, lluo ng da Ia m clo clu c nàng na y il duo c
coi lro ng nlu nlu ng gi clu ng xu ng da ng duo c luo ng. Mô l sô
ru i ro co llô lriô l liôu duo c don gia n bà ng viô c liô p câ n dô n
kla nàng llanl kloa n. Vi llô , ca c doanl nlân liô p câ n duo c
ca c nguô n liô l kiô m dô llanl kloa n – clinl lo va nlu ng
nguo i kla c – co llô sà n sa ng liô n la nl ca c du a n ru i ro cao
lon, nlung Ia i suâ l cu ng Io n lon, ma ca c du a n na y llu c dâ y
làng lruo ng, loà c ca c nla dâ u lu co llô sà n sa ng la i lro clo
du a n (loà c clo mô l nuo c) nô u lo biô l rà ng, lo co llô lloa l
ra klo i du a n bà ng ca cl ba n di ma klông câ n co nlu ng la nl
dô ng Ia m clo gia bi ke o xuô ng llâ p dô n mu c viô c mua ba n â y
clà ng co n clu l gia lri na o. Nlu ng ru i ro cu llô ma ai cu ng
gà p pla i – lu nlu ng con ba o lay liô n luo ng |l Ninc dô i vo i
nông dân dô n nlu ng biô n dô i công nglô dô i vo i ca c doanl
nlân diô n lu – cu ng co llô duo c gia m nle bà ng ca cl clia se
ru i ro vo i ca c nla dâ u lu kla c. Nlu ng công cu cluyôn môn
loa da duo c pla l kiô n ra lluo ng xuyôn dô la cl ro i ra va lâ p
lo p Ia i ca c ru i ro.
Taâi c hñnh c oát hï í t r úågi uáp nhû t hï ënaâo? Taâi c hñnh c oát hï í t r úågi uáp nhû t hï ënaâo?
C
HI NG TA SL THA Y NHU NG ÐO NG GO I IO N
cu a la i clinl va o lla nl licl loa l dô ng kinl lô lrôn ba
pluong diô n. Tlu nlâ l, va co Ie cu ng Ia quan lro ng
nlâ l Ia , Iiô u no co llu c su co nlu ng do ng go p clung va o su
tùng trûúãng kinl lô lrung binl da i la n lay klông, llu lai,
Iiô u no co do ng go p gi llôm va o công cuô c gia m àoái ngheâo
lay klông, va llu ba, Iiô u la i clinl co lla nl công lrong viô c
öín àõnh hoaáca c loa l dô ng kinl lô va llu nlâ p lay klông.
Trôn ca ba pluong diô n na y, ca c kô l qua ngliôn cu u gâ n dây
dô u clo llâ y vai lro licl cu c ro ra ng cu a ca c llô clô la i clinl
clinl llu c.
Hâ u nlu bâ l kô clu ng la do Iuo ng su pla l lriô n la i clinl
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
47
bà ng ca cl na o lli cu ng vâ n llâ y mô i Iiôn lô qua nliô u nuo c
giu a la i clinl va mu c llu nlâ p binl quân dâ u nguo i (Hinl
1.1). Tuy nliôn, mô i quan lô na y klông nlâ l lliô l pla i mang
linl nlân qua , va nlu biô u dô da llô liô n, llâ m cli co n co su
kla c biô l râ l Io n giu a lrinl dô pla l lriô n la i clinl giu a ca c
nuo c o cu ng mu c llu nlâ p luong duong nlau, va su kla c biô l
na y lô n la i dai dà ng cu ng llo i gian (Hinl 1.2). Tuy nliôn,
lrong nliô u nàm lruo c dây, gia lluyô l clo rà ng, mô i quan lô
na y co linl nlân qua da Iiôn lu c du ng vu ng sau la ng Ioa l ca c
cuô c kiô m dinl kla o sa l kinl lô Iuo ng.
Viô c lim liô u llu c ngliô m clinl llu c vâ n dô na y da bà l
dâ u lu lon 30 nàm nay, va da licl Iu y duo c râ l nliô u bà ng
clu ng.
2
Co Ie dâ u liô u co ba n ro rô l nlâ l clu ng lo mô i quan
lô na y mang linl nlân qua – nlu da llâ y lrong Hinl 2 plâ n
Tô ng quan – Ia lrinl dô pla l lriô n la i clinl lu nàm 1960 co
llô giu p clo du doa n su làng lruo ng kinl lô liô p lleo, ngay
ca kli da linl dô n ca c yô u lô quyô l dinl làng lruo ng kla c da
biô l (kô ca liô u u ng duô i kip lu mu c llu nlâ p binl quân dâ u
nguo i ban dâ u llâ p va li Iô nlâ p lo c plô llông nàm 1960).
Iâ n dâ u liôn King va Ievine (1993a) da lrinl ba y su làng
lruo ng kinl lô clo dô n nàm 1989, va su c ma nl duo c du ba o
na y da liô p lu c diô n ra clo dô n lâ n liô n nay, kli bô sung
llôm ca c sô Iiô u làng lruo ng clo nlu ng nàm liô p lleo.
Co Ie lluyô l plu c nlâ l lrong sô nlu ng ngliôn cu u gâ n dây
lon (Ievine, Ioayza va Beck 2000) Ia viô c su du ng bô sô Iiô u
plong plu clo giai doa n 1960-95 dô dua ra su da nl gia loa n
diô n lon, dà c biô l Ia dô i vo i vâ n dô llen clô l: Iiô u co pla i
clinl qua lrinl làng lruo ng kinl lô pla n lô i Ia i su pla l lriô n
la i clinl, clu klông pla i nguo c Ia i lay klông` Mô l sô klia
ca nl cu a klu vu c la i clinl ro ra ng da duo c quyô l dinl lruo c
kli co su làng lruo ng liô n nay, va diô u ma Ievine, Ioayza va
Beck da cli ra, vô ba n clâ l, Ia lrinl dô pla l lriô n la i clinl cu a
mô i nuo c co llô plâ n na o du ba o duo c bà ng mô l yô u lô di
lruo c nlu vâ y, vo i lôn go i Ia xuâ l xu cu a lô llô ng pla p Iy
(lu c Ia , no du a lrôn lruyô n llô ng cu a Anl, Ila p, Ðu c lay
Xcàngdinavi).
3
Nlu clu ng la se llâ y, klông cli co vai lro cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
48
Phaát t r i ï ín t aâi c hñnh t aåo Phaát t r i ï ín t aâi c hñnh t aåo
r a t ùng t r ûúãng r a t ùng t r ûúãng
ca c yô u lô pla p Iuâ l lrong lla o Iuâ n cu a clu ng la, lrong bô i
ca nl liô n la i, clu ng co n clo la mô l công cu kinl lô Iuo ng câ n
lliô l. Ievine, Ioayza va Beck da pla l lriô n liô p dô llâ y rà ng,
lrinl dô pla l lriô n la i clinl du ba o lruo c cu ng co mô i luong
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
49
Tùng t hu nhêå p t hûúâ ng gùæ n l i ï ì n
vúá i phaá t t ri ï í n t aâ i c hònh sêu hún.
Doanh t hu t hõt rûúâ ng chûá ng
khoaá n, núåt hanh khoaã n cuã a ngên
haâ ng vaâcaá c t öíchûá c gêì n nhû
ngên haâ ng, vaâmûá c àöåvöë n hoaá
qua t raá i phi ï ë u noá i chung cuä ng
àï ì u gùæ n l i ï ì n vúá i mûá c àöåphaá t
t ri ï í n sêu hún cuã a t aâ i chñnh
quan vo i làng lruo ng da i la n (ngay ca kli da giu nguyôn ca c
yô u lô quyô l dinl cluâ n dô i vo i làng lruo ng kla c), lu do ,
duo ng nlu da Ioa i bo duo c y luo ng clo rà ng, lâ l ca lay plâ n
Io n ca c mô i Iiôn lô la i clinl – pla l lriô n dô u Ia quan lô nlân
qua lleo cliô u nguo c Ia i.
Tluo c do ua llicl vô su pla l lriô n la i clinl cu a Ievine,
Ioayza va Beck Ia li Iô lin du ng ngân la ng (lay gâ n nlu ngân
la ng) duo c plân bô clo klu vu c lu nlân, llô liô n duo i da ng
li lro ng lrong GDI. Su nlâ n ma nl klu vu c lu nlân pla n a nl
mô l diô u: lin du ng clo clinl plu klông bao la m nliô u clu c
nàng plân bô , gia m sa l va qua n Iy ru i ro. Vi llô , no klông cli
Ia lluo c do vô dô sâu la i clinl, nlu li Iô giu a liô n lô va GDI.
No cu ng klông loa n loa n Ia lluo c do vai lro cu a klu vu c lu
nlân lrong plân bô lin du ng, mô l lluo c do lô l lon clo vâ n
dô na y Ia li Iô giu a la i sa n cu a ngân la ng lrung uong so vo i
ca c ngân la ng kla c. Ðiô u da ng Iuu y Ia , ca lai lluo c do llay
llô clo nlau na y dô u co llô co mô i luong quan vo i làng
lruo ng GDI. Va ca lai dô u da du ng vu ng lrong kiô m dinl vô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
50
Tól ï åt ñn duå ng ngên haâ ng daâ nh
cho khu vûå c t û nhên t ùng
t ûúng àöë i so vúá i GDP, nhûng
mûá c àöåbi ï ë n t hi ï n cuä ng múã
röå ng
mô i quan lô nlân qua nguo c. Kô l qua luong lu cu ng da llâ y
dô i vo i ca c lluo c do mu c dô vô n loa va llanl kloa n cu a lli
lruo ng clu ng kloa n, nlu se lrinl ba y duo i dây.
Oui mô la c dô ng uo c Iuo ng duo c râ l Io n, llâ m cli co n Io n
lon ca nlu ng gi du doa n duo c bà ng mô linl lô i quy llô so
vô lô c dô làng lruo ng cu a su pla l lriô n la i clinl (Hinl 1.3):
làng gâ p dôi li Iô lin du ng lu nlân (lli du , lu 19° GDI Iôn
dô n mu c lrung binl cu a mâ u Ia 38°) se ke o lleo lô c dô làng
lruo ng da i la n lrung binl cao lon gâ n 2° (Hô p 1.1). Oua
llu c, li Iô na y cu ng nlu ca c li sô kla c lrong klu vu c la i clinl
dô u klông pla i Ia biô n sô clinl sa cl, va su pla l lriô n Ia nl
ma nl cu a klu vu c na y plu lluô c va o clâ l Iuo ng cu a co so la
lâ ng va môi lruo ng do n ba y kluyô n klicl ma lrong do klu
vu c la i clinl vâ n la nl.
4
Tlông qua viô c lô lro làng lruo ng, su pla l lriô n la i clinl
co liô u u ng ma nl nlâ l dô n viô c ca i lliô n mu c sô ng cu a nguo i
ngle o. Tuy nliôn, co mô l sô nguo i clo rà ng, dicl vu cu a lô
llô ng la i clinl clinl llu c cli co Io i clo nguo i gia u, llâ m cli
lo co n clo rà ng, co llô pla i lra gia clo su làng lruo ng duo c
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
51
Tùng t r ûúãng dûåa vaâo t aâi Tùng t r ûúãng dûåa vaâo t aâi
c hñnh l aâc oál úåi c ho ngûúâi c hñnh l aâc oál úåi c ho ngûúâi
ngheâo ngheâo  
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
52
VIL C SU DI NG CA C HL SÔ HÔ I OIY UO C
Iuo ng duo c dô du doa n xem diô u gi se xa y ra
lrong mô l nuo c kli mô l lrong ca c biô n gia i
llicl bi clinl sa cl Ia m clo llay dô i, co su c
lâ p dâ n râ l Io n. Ðô bà l dâ u, clu ng la câ n
nlâ n llu c duo c nlu ng la n clô cu a plân licl
lô i quy: su plu lluô c va o ca c sô Iiô u co ve dô
sô nlung lliô u loa n clinl, va kla nàng su
du ng ca c linl clâ l mô linl kla c co llô Ia m
llay dô i kô l qua dinl Iuo ng. Ngay ca kli
clu ng la lu clo rà ng ple p lô i quy ma clu ng
la da clo n Ia clâ p nlâ n duo c vo i nlu ng liô u
biô l liô n co , lli vâ n câ n pla i lloa ma n ba
kiô m dinl nu a lruo c kli co llô su du ng mô i
quan lô uo c Iuo ng duo c dô du ba o la c dô ng
cu a clinl sa cl.
Tlu nlâ l, mô i quan lô na y klông duo c
clu a du ng lliôn luo ng nô i sinl. Tlu lai,
klông duo c bo qua nlu ng biô n sô Iiôn quan
ma nlu ng biô n sô na y Ia i co mô i luong quan
vo i biô n sô dang xe l. Tlu ba, biô n sô pla i
llu c su dô i clu ng duo c.
1
Xe l mô i quan lô da nôu lrong plâ n nô i
dung: lin du ng lu nlân → làng lruo ng. O dây
il nlâ l co lai vâ n dô ro ra ng co Iiôn quan va
pla i duo c kla o sa l.
Vâ n dô Tlu nlâ l vô linl clâ l nô i sinl
(duo c dinl nglìa mô l ca cl lliô u clà l cle o
lrong ba i Ia “quan lô nlân qua nguo c”), Ia
diô u da duo c xu Iy bà ng ca c pluong liô n công
cu lrong nliô u ngliôn cu u da lricl dâ n, diô u
na y co llô Ia m llay dô i Io n la c dô ng do Iuo ng
duo c, va lluo ng – clu klông pla i Iuôn Iuôn
– Ia m gia m la c dô ng na y.
Vâ n dô llu lai cu ng râ l quan lro ng. Oua
llu c, biô n sô lin du ng lu nlân ro ra ng cli Ia
mô l biô n llay llô clo la c dô ng da cliô u
nlung klông do Iuo ng duo c cu a ca c lrung
gian la i clinl dô n nàng suâ l. Ðiô u na y co su
du ng lrong ple p lô i quy, vi no lluo ng co
luong quan vo i ca c cliô u kla c, nlung nô u no
lro lla nl lro ng lâm clinl sa cl cu a clinl plu
lli mô i luong quan lruyô n llô ng vo i ca c biô n
sô bi bo qua loà c klông duo c quan sa l clà c
clà n se bi pla vo , va nlu ng la c dô ng ky vo ng
cu a làng lruo ng se klông xa y ra. (Mô l vâ n dô
luong lu duo c nliô u nguo i biô l dô n lrong Iy
lluyô l ô n dinl loa liô n lô vo i lôn go i “Oui
Iuâ l Goodlarl”. No i lo m Ia i, cli don lluâ n
dâ y ma nl làng lruo ng lin du ng lli klông co
gi da m ba o rà ng sa n Iuo ng se làng lruo ng
Ia nl ma nl lrong da i la n.
Kla nàng co llô dô i clu ng Ia mô l vâ n dô
gay câ n lon kli xe l dô n ca c yô u lô llô clô
nlu se ba n dô n o plâ n sau lrong cluong na y
va mô l sô noi kla c. Iiô u clu ng la co llu c su
co duo c nlu ng pluong ca cl da ng lin câ y dô
nâng cao, lleo ca cl co llô do Iuo ng duo c, linl
lo p pla p loà c clâ l Iuo ng cu a nô n la nl
clinl lay klông` O dây, xa c dinl mô l luo ng
llay dô i clinl sa cl plu lo p co llô co n dô
lon xa c dinl la c dô ng dinl Iuo ng co llô co
cu a clu ng.
Höåp 1.1. Duâng hï åsöët ûúng quan höìi quy àï í suy àoaán hi ï åu ûáng c hñnh saác h Höåp 1.1. Duâng hï åsöët ûúng quan höìi quy àï í suy àoaán hi ï åu ûáng c hñnh saác h
1. Kla nàng co llô dô i clu ng klông co nglia Ia co mô l lliôn luo ng nô i sinl, lru pli biô n sô bi clinl sa cl cli plô i
kli pla n u ng Ia i vo i nlu ng biô n dô ng lrong mô i quan lô uo c Iuo ng duo c.
la i clinl lô lro duo i da ng plân plô i llu nlâ p lrong ca c nô n
kinl lô pla l lriô n vô mà l la i clinl se bi xâ u di. Tuy nliôn,
bà ng clu ng llu c ngliô m liô n co da plu nlâ n bâ l ky su da nl
dô i na o nlu llô : lra i Ia i, ca c lluo c do su pla l lriô n la i clinl
nô u co mô i luong quan na o lli do Ia luong quan lluâ n cliô u
(luy klông ma nl) vo i li lro ng llu nlâ p cu a ngu plân vi llâ p
nlâ l lrong plân plô i llu nlâ p. Câ n Iuu y rà ng, do i ngle o
lrong mô l nuo c duo c xa c dinl bà ng sô Iuo ng nguo i ngle o va
llu nlâ p cu a lo . Tàng lruo ng nlanl lon se la c dô ng dô n ca
lai diô u na y. Nlu ng ngliôn cu u gâ n dây vô mô i quan lô qua
Ia i giu a bâ l binl dà ng va làng lruo ng da cli ra lâ m quan
lro ng cu a su bâ l binl dà ng vô cu a ca i lrong viô c la n clô làng
lruo ng, cu ng nlu da clo llâ y nlu ng la c dô ng pla n lô i lu
làng lruo ng lleo luo ng Ia m gia m bâ l binl dà ng. Ilân licl
cu a Ii, Squire va Zou (1998) vô ca c sô Iiô u bâ l binl dà ng lrong
49 nuo c da clo llâ y, pla l lriô n la i clinl Ia mô l clâ l xu c la c
licl cu c clo ca lai mô i quan lô na y. O lâ l ca ca c nuo c dô u
nlâ n llâ y pla l lriô n la i clinl co mô i quan lô llô ng kô klông
nlu ng vo i làng lruo ng cao, bâ l clâ p mu c dô bâ l binl dà ng vô
cu a ca i, ma co n co quan lô vo i mu c dô bâ l binl dà ng llâ p
lon vô llu nlâ p (duo c do bà ng lô sô Gini loà c li lro ng llu
nlâ p cu a ngu plân vi gia u nlâ l), clo du lô c dô làng lruo ng
nlu llô na o. Câ n pla i liô p lu c ngliôn cu u dô xem nlu ng kô l
qua na y co giu nguyôn gia lri qua llo i gian va o lâ l ca ca c
nuo c lay klông.
Tuy nliôn, kô l qua na y klông co gi da ng ngli ngo . Tli du ,
ngay kla nàng liô p câ n ca c linl llu c liô l kiô m an loa n cu ng
co llô ba o vô duo c nguo i ngle o klo i vô sô nlu ng cu sô c dà c
lrung ma lo gà p pla i, co n viô c gia m xa c suâ l xa y ra lrong
mô l nàm llâ l ba l kliô n lo bi roi va o diô n ngle o, va kla nàng
liô p câ n ca c dicl vu la i clinl kla c co llô clo ple p lo a p
du ng duo c nlu ng công nglô liôn liô n lon.
Ha m sô gia m ru i ro nlu llô na o` O câ p kinl lô vi mô, la ng
Ioa l ca c công cu la i clinl, kô ca lo p dô ng ba o liô m, co llô
licl lo p ru i ro Ia i va cluyô n clu ng dô n clo nlu ng nguo i sà n
sa ng ga nl cliu no nliô u lon.
5
Tu nlu ng ngliôn cu u gâ n dây,
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
53
  vaânoái c hung l aâmöåt vaânoái c hung l aâmöåt
l ûåc l ûúång öín àõnh hoaá l ûåc l ûúång öín àõnh hoaá 
duo ng nlu su pla l lriô n la i clinl cu ng co xu luo ng Ia m gia m
su bâ l ô n dinl kinl lô lô ng llô . Tli du , LaslerIy, IsIam va
SligIilz (2001) da pla l liô n llâ y lrinl dô pla l lriô n la i clinl
(o dây mô l Iâ n nu a Ia i duo c do bà ng cli sô lin du ng lu nlân
nlu da lla o Iuâ n o lrôn) Ia mô l biô n sô gia i llicl ma nl va co
y nglìa lrong ple p lô i quy duo c xây du ng nlà m gia i llicl vô
su bâ l ô n dinl lrong làng lruo ng sa n Iuo ng o kloa ng 60 nuo c.
Tàng gâ p dôi lin du ng lu nlân, lu 20° GDI Iôn dô n 40°
lrong ple p lô i quy na y du kiô n se Ia m gia m dô Iô cl cluâ n
cu a làng lruo ng lu 4 xuô ng 3° mô l nàm (Hinl 1.4). Ðiô u llu
vi Ia , su ca i lliô n na y klông duy lri duo c nu a kli liô p lu c pla l
lriô n la i clinl lleo cliô u sâu: qua llu c, uo c Iuo ng cu a ca c la c
gia clo llâ y, gia lri râ l cao lrong lluo c do lin du ng lu nlân
cu a su pla l lriô n la i clinl co llô co quan lô vo i su biô n dô ng
Io n lon lrong làng lruo ng sa n Iuo ng, mà c du sô Iiô u vô diô u
na y co n râ l kla c nlau. Mô l dâ u liô u ca nl ba o nu a lu ngliôn
cu u na y Ia su bâ l ô n dinl lrong lô ng liô n cu ng gà n Iiô n vo i su
biô n dô ng cu a sa n Iuo ng.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
54
Hï åt höë ng t aâ i chñnh caâ ng phaá t
t ri ï í n sêu t hòsûåbêë t öí n àõnh
k i nh t ï ëc aâ ng nhoã(c oál eäc hót rûâ
k hi t ót roå ng t ñn duå ng so vúá i
GDP quaác ao)
Ta i clinl Ia công cu clô ng do mô l sô Ioa i sô c na y lô l lon
ca c Ioa i sô c kla c. Nlu Beck, Iundberg va Majnoni (2001) da
cli ra, su pla l lriô n la i clinl (do bà ng cli sô vô lin du ng lu
nlân) da ca cl Iy duo c su làng lruo ng sa n Iuo ng klo i ca c cu
sô c vô li Iô lrao dô i lluong ma i, nlung duo ng nlu no Ia i
kluyô cl da i la c dô ng cu a ca c cu sô c Ia m pla l dô n su biô n
dô ng vô sa n Iuo ng o ca c nuo c co llu nlâ p llâ p va lrung binl.
Co Ie clà ng co gi da ng nga c nliôn rà ng, ca c cu sô c Ia m pla l
Ia i Ia vâ n dô ngliôm lro ng lon lrong ca c nô n kinl lô da liô n
lô loa sâu sà c lon, nlung dây cu ng Ia dâ u liô u ca nl ba o
rà ng, mo rô ng la i clinl klông pla i klông co ru i ro. Tlu c ra,
pla l lriô n la i clinl sâu lon ma klông di ke m vo i nlu ng linl
clâ l vô llô clô va kluyô n klicl nlu da kiô n ngli lrong ba o
ca o na y, co llô dâ n dô n viô c xu Iy râ l ke m co i, llâ m cli co n
kluyô cl da i ru i ro clu klông gia m lliô u duo c ru i ro.
6
Bà ng clu ng llu c ngliô m lô ng lo p da cli ro , su pla l lriô n
la i clinl co liô u u ng ro rô l dô n làng lruo ng da i la n, giu p ô n
dinl loa va co Io i clo nguo i ngle o. Mô i quan lô la i clinl -
làng lruo ng dà c biô l duo c lô lro râ l lô l bo i nliô u pluong
pla p kla c nlau, nlung co nlu ng co clô na o Iiôn quan dô n va
clu ng co llô duo c cu ng cô nlu llô na o bà ng ca c lliô l kô
clinl sa cl klôn ngoan` Ngoa i ra, Iiô u co Ioa i ru i ro na o kli
coi viô c pla l lriô n sâu la i clinl Ia mô l su diô u clinl nlanl
lay Ia mô l dô ng Iu c làng lruo ng ngà n la n`
Công lrinl kla o sa l llu c ngliô m liô p lleo cu a Beck,
Ievine va Ioayza (2000) da giu p clo viô c dinl vi clinl xa c
nlu ng kônl co nliô u kla nàng nlâ l dô la i clinl co llô do ng
go p va o làng lruo ng da i la n. Clu ng clo llâ y, pla l lriô n la i
clinl klông co mô i luong quan da ng lin câ y na o vo i li Iô liô l
kiô m quô c gia loà c mu c dô pla l lriô n sâu la i clinl (Hinl 1.5:
kli mu i lôn lâ u nlu llà ng du ng clu klông pla i lâ u nlu
nà m ngang). Vì i|c , su 1c nv vc p cu c ic i c|in| .c c icnv iruc nv !c i
|c n lc ncnv ccc ncnv suc i n|cn ic ic nv |c p cu c nc n |in| ic c|u
||cnv p|c i luc nv .c n.
Ðiô u na y râ l àn klo p vo i kô l Iuâ n cu a Bandiera va ca c la c
gia kla c (2000 – du a lrôn viô c kla o sa l cli liô l qua lrinl da
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
55
  nhûng c oát hï í k huyï ëc h nhûng c oát hï í k huyï ëc h
àaåi c aác c uásöëc l aåm phaát àaåi c aác c uásöëc l aåm phaát
úãc aác nûúác t hu nhêåp úãc aác nûúác t hu nhêåp
t hêëp vaât r ung bònh t hêëp vaât r ung bònh  
cliô u cu a lu do loa la i clinl lrong 8 nuo c va qua mô l plâ n
lu llô ky ) clo rà ng, ca c cuô c ca i ca cl lleo luo ng lu do loa
nlà m pla l lriô n la i clinl klông Ia m lô ng liô l kiô m làng mô l
ca cl vu ng clà c.Tra i Ia i, ca c cli sô clo llâ y, lu do loa no i
clung, co llô ke o lleo su suy gia m liô l kiô m. Tlâ m cli liô n
luo ng mu c lô ng liô l kiô m llâ p co n gà n bo kla clà l cle vo i
mu c làng lruo ng cao, nô u su làng lruo ng do di ke m vo i viô c
nâng cao liô u qua plân bô vô n dâ u lu.
Mà c du vai lro cu a la i clinl lrong viô c do ng go p clo làng
lruo ng, llô liô n llông qua do ng go p cu a no , Ia m làng nàng
suâ l clu klông pla i làng Iuo ng vô n, nlung ca c lô llô ng la i
clinl pla l lriô n lon dô u câ p llôm nlu ng nguô n la i lro bôn
ngoa i clo nliô u doanl ngliô p lon, va dà c biô l Ia co xu luo ng
uu liôn clo ca c nga nl kinl lô , ma vi Iy do na y lay Iy do kla c,
ca c doanl ngliô p câ n pla i kôu go i la i lro lu bôn ngoa i. Vi llô ,
kli Demirgüç-Kunl va Maksimovic (1998) so sa nl lô c dô làng
lruo ng llu c lô cu a la ng nglin doanl ngliô p lu 30 nuo c vo i
nàng Iu c uo c linl cu a mô i doanl ngliô p lrong viô c la i lro clo
làng lruo ng da i la n bà ng nô i Iu c, lo llâ y rà ng, plâ n Io n ca c
doanl ngliô p lrong ca c nô n kinl lô co klu vu c la i clinl pla l
lriô n, dô u làng lruo ng nlanl lon mu c cluâ n na y. Ðiô u do
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
56
Taâ i chñnh höît rúåcho t ùng
t rûúã ng t höng qua vi ï å c t ùng
hi ï å u suêë t chûákhöng phaã i khöë i
l ûúå ng àêì u t û
Nhi ï ìu hoaåt àöång t aâi Nhi ï ìu hoaåt àöång t aâi
c hñnh hún c oánghôa l aâc oá c hñnh hún c oánghôa l aâc oá
nguöìn t aâi t r úåt ûâbï n nguöìn t aâi t r úåt ûâbï n
ngoaâi c ho nhi ï ìu doanh ngoaâi c ho nhi ï ìu doanh
nghi ï åp hún vaât r ong c aác nghi ï åp hún vaât r ong c aác
ngaânh c uåt hï í ngaânh c uåt hï í
clo llâ y, pla l lriô n la i clinl lleo nglìa na y co quan lô vo i
viô c mo rô ng kla nàng liô p câ n dô n nguô n la i lro lu bôn
ngoa i. Tuong lu , kli quan sa l mu c lô ng la i lro cu a ca c doanl
ngliô p o 36 nga nl clô la c lrong lon 40 nuo c, Rajan va
ZingaIes (1998) da nlâ n llâ y, lrong ca c nô n kinl lô co klu
vu c la i clinl pla l lriô n, clinl nlu ng nga nl kinl lô ma lleo
kinl ngliô m cu a My Ia câ n plu lluô c nliô u nlâ l va o nguô n
la i lro lu bôn ngoa i Ia i làng lruo ng nlanl lon.
Nô u ca c công ly la i clinl cluyôn ngliô p gia m sa l lô l
nlu ng nguo i su du ng ngân quy , lli viô c Iô lluô c nliô u lon
va o la i clinl bôn ngoa i co llô dua dô n mô l su ca i liô n. Tuy
nliôn, ngay lrong nlu ng công ly na y lli nlu ng pla l liô n o
câ p nga nl va câ p doanl ngliô p klông pla i Iu c na o cu ng clo
llâ y liô u qua Io n lon lrong plân bô nguô n vô n dâ u lu. Sau
cu ng, viô c nâng cao linl liô u qua do i lo i pla i cluyô n luo ng
la i clinl klo i mô l sô doanl ngliô p va nga nl nlâ l dinl.
Cu ng su du ng ca c sô Iiô u nga nl, mô l ngliôn cu u gâ n dây cu a
WugIer (2000) da lim ca cl kle p kin ca i vo ng na y bà ng viô c
cli ra rà ng, dâ u lu câ p nga nl nla y ca m lon vo i su làng
lruo ng sa n Iuo ng cu a nga nl lrong ca c nô n kinl lô co klu vu c
la i clinl pla l lriô n. No i ca cl kla c, lrong nlu ng nô n kinl lô
co klu vu c la i clinl ke m pla l lriô n, su suy gia m sa n Iuo ng
lrong mô l nga nl nlâ l dinl il co kla nàng Ia sa n plâ m cu a
viô c cà l gia m dâ u lu lrong nga nl do , va nguo c Ia i. Ro ra ng,
dây cu ng Ia mô l lluo c do klông loa n la o cu a liô u qua plân
bô (nguô n Iu c), nlung no Ia i soi sa ng llôm clo nlu ng qua
lrinl dang diô n ra, nlu ng qua lrinl bao la m viô c luy dô ng -
mà c du klông nlâ l lliô l pla i làng - ca c nguô n liô l kiô m,
plân bô Ia i vô n dâ u lu va plu lluô c nliô u lon va o nlu ng
nguo i câ p vô n bôn ngoa i clo doanl ngliô p, va nlu vâ y, se co
su gia m sa l clà l cle lon lu bôn ngoa i dô i vo i nlu ng nguo i
qua n Iy doanl ngliô p.
Ta i clinl cu ng a nl luo ng licl cu c dô n làng lruo ng lrong
mô l llo i ky ngà n lon. Ievine, Ioayza va Beck da clia nlo sô
Iiô u cu a 35 nàm lla nl 7 plân ky bà ng nlau va llâ y rà ng,
luong quan giu a lô c dô làng lruo ng vo i mu c pla l lriô n la i
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
57
Taâi c hñnh c uäng c oát aác Taâi c hñnh c uäng c oát aác
duång t r ong ngùæn haån duång t r ong ngùæn haån  
clinl vâ n duy lri o mu c cao nlu lrong da i la n. Oua llu c, nô u
clu ng la liô p lu c llu ngà n llo i gian lon nu a, lli co llô se lim
duo c mô l mô i luong quan llâ m cli co n clà l cle lon giu a viô c
mo rô ng lin du ng lu nlân va làng lruo ng kinl lô - nlung
diô u na y co llô Ia m clo clu ng la clô cl luo ng. Suy clo cu ng,
câ n plân biô l giu a (a) làng lruo ng bô n vu ng du a lrôn nlu ng
lla nl lu u vu ng clà c vô nàng suâ l nlo su plân bô klôn
ngoan ca c nguô n vô n va gia m sa l ca c nla qua n Iy , va (b) su
làng lruo ng la m llo i du a lrôn mu c vay no klông bô n vu ng.
Ðiô u na y nlà c nlo clu ng la pla i llâ n lro ng kli dâ y ma nl
mo rô ng lin du ng, coi do Ia mô l ca cl dô da l duo c làng lruo ng
du a va o la i clinl. Io n lon klông nlâ l lliô l co nglìa Ia lô l
lon. Tlu c vâ y, co mô l dâ u liô u ro ra ng dô plân biô l ca c nô n
kinl lô liôn liô n, co llu nlâ p cao va co lô llô ng la i clinl Io n,
xe l vô mà l:
l Iuo ng vô n duo c lrung cluyô n va xu Iy .
l Sô Iuo ng va clu ng Ioa i ca c doanl ngliô p nà m lrong klu
vu c la i clinl va ca c dicl vu ma klu vu c na y cung câ p.
l Nguô n Iu c kinl lô ma klu vu c la i clinl su du ng.
Kô l qua kinl lô Iuo ng ma clu ng lôi da mô la clo llâ y, mô i
quan lô na y il nliô u co linl nlân qua , nlung lâ u nlu ro
ra ng rà ng, su vô i va ng Iiô u Iìnl cu a ca c nô n kinl lô dang pla l
lriô n lrong viô c dua nlau mo rô ng qui mô lô llô ng la i clinl
liôn liô n Ia diô u da i dô l va co nguy co pla i lra gia dà l. Tli du ,
nlu ng nô Iu c Iao va o pla l lriô n sâu la i clinl (dô nâng cao
làng lruo ng kinl lô bà ng ca cl da o nguo c pluong lrinl la i
clinl - làng lruo ng) co llô va llu c lô da bi là l ngâ m lla m la i:
l Xu c liô n qua vô i va ng su làng lruo ng nlanl clo ng cu a
lin du ng lrong nuo c se dâ n dô n Ia m pla l va mâ l gia
dô ng liô n, loà c pla sa n vô mà l llô clô (dô co duo c mu c
làng lruo ng du ng dà n lrong clu ng mu c na o do Ia công
viô c cu a clinl sa cl ô n dinl kinl lô vì mô - nliô u
lruo ng lo p llâ l ba i nà ng nô nlâ l o dây Ia do ca c Iuô ng
vô n nuo c ngoa i cla y va o ô a l, nlu se ba n dô n lrong
Cluong 4).
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
58
nhûng c êìn c aãnh gi aác : l úán nhûng c êìn c aãnh gi aác : l úán
hún c hûa c hùæc àaäl aât öët hún c hûa c hùæc àaäl aât öët
hún hún
l Tliô l Iâ p ca c ngân la ng do nla nuo c so lu u dô e p buô c
nlip dô pla l lriô n cu a ca c lrung gian (la i clinl) co kli
Ia i ngàn ca n su linl lla nl nàng Iu c la i clinl (xem
Cluong 3).
l Ba o lô klu vu c dicl vu la i clinl nlu mô l “nga nl non
lre ” co llô gây ra cli pli qua Io n loà c dicl vu ke m co i
(Hô p 1.2).
Vi llô , câ n pla i ru l ra ca c ba i lo c clinl sa cl lu nlu ng
quan sa l clà l cle qua lrinl liô n loa cu a ca c lô llô ng la i clinl
o ca c nô n kinl lô liôn liô n, dô lim ra gia i pla p da p u ng yôu
câ u vô la i clinl cu a ca c doanl ngliô p – va ca c lô gia dinl –
lrong mô l môi lruo ng kinl lô nga y ca ng plu c la p, va bà ng
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
59
O ÐAY CO MÔ T OIAN ÐIL M KHA C
cu ng co Iy va duo c xem Ia plu lo p, nlâ l Ia
vo i nlu ng nô n kinl lô nlo , do Ia xem la i
clinl nlu mô l nga nl xuâ l klâ u liô m nàng
quan lro ng. O mô l mu c dô nlâ l dinl, mô l
doanl ngliô p la i clinl xuâ l klâ u lla nl công
co llô duo c xem nlu mô l sa n plâ m plu cu a
nô n la i clinl lrong nuo c co liô u qua . Tlu
nlâ p xuâ l klâ u ro ng klô ng Iô lu dicl vu la i
clinl cu a nuo c Anl Ia lla nl qua cu a mô l
plâ n lu lliôn niôn ky nuo c na y du ng dâ u vô
mà l công nglô lrong la i clinl, duo c xây dà p
du a va o kinl ngliô m cu a Ha Ian va o cuô i llô
ky 17, va Iu c dâ u duo c su du ng lrong dicl vu
la i lro clo cliô n lranl cu a clinl plu . Su linl
vi vô công nglô va nguô n vô n con nguo i cu ng
da giu p clo Hô ng Kông va Xingapo co duo c
mô l vai lro so sa nl lrong klu vu c. Co mô l xu
llô lu nliôn Ia , la i clinl quô c lô lâ p lrung va o
mô l sô il lrung lâm, va mô i lrung lâm la i
clinl Ia mô l lô lo p vô linl llanl kloa n cao
va kiô n llu c cluyôn môn sâu sà c, va nliô u
lrung lâm la i clinl klu vu c duo c Io i nlo
nlu ng lô llô ng la i clinl lrong ca c klu vu c
dia Iy Iân câ n. dang suy yô u. (Ngoa i ra, ca c
dicl vu lô lro la i clinl lluo ng nga y co llô
duo c xuâ l klâ u ma klông do i lo i pla i dâ u lu
sâu rô ng o mu c cao va o nguô n nlân Iu c).
Ða ng liô c, clà ng co mâ y lruo ng lo p lla nl
công. Nliô u nuo c lrong kli dang cô gà ng
pla l lriô n la i clinl lla nl mô l nga nl kinl
doanl xuâ l klâ u, da klông xây du ng duo c
mô l co câ u Iuâ l pla p, qui dinl va gia m sa l
câ n lliô l, lra i Ia i, lo Ia i lim ca cl da nl lluô
Iu y liô n loà c a p du ng ca nl lranl co diô u liô l.
Ca i da ng Ie pla i duo c xây du ng lla nl lrung
lâm cu a kiô n llu c cluyôn môn vô la i clinl lli
nliô u kli Ia i clà ng kla c nlu ng lrung lâm
cluyô n liô n Ia bao.
Höåp 1.2. Taâi c hñnh nhû möåt ngaânh x uêët k hêíu Höåp 1.2. Taâi c hñnh nhû möåt ngaânh x uêët k hêíu
Caác nhaâhoaåc h àõnh Caác nhaâhoaåc h àõnh
c hñnh saác h c êìn c huá c hñnh saác h c êìn c huá
t r oång àï ën t ñnh hûäu hi ï åu t r oång àï ën t ñnh hûäu hi ï åu
c uãa hï åt höëng t aâi c hñnh c uãa hï åt höëng t aâi c hñnh
ca cl do , se la o ra duo c nô n la ng clo nlu ng liô n bô vô nàng
suâ l lrong luong Iai. No i clung, nlu ng qua lrinl na y pla i
luân lleo lli lruo ng, va nliô u qua lrinl se diô n ra lrong
nlu ng llo i ky co il nlu ng loa l dô ng mang linl plong lra o
lru c liô p cu a clinl plu lrôn lli lruo ng la i clinl. Clinl plu
na o o ca c nuo c dang pla l lriô n muô n du a lrôn su lla nl công
na y lli lô l nlâ l nôn Ia m diô u â y bà ng ca cl da p u ng ca c nlu
câ u cu a lli lruo ng – klông pla i da p u ng yôu câ u cu llô cu a
nlu ng dô i luo ng riông biô l lrôn lli lruo ng, ma Ia yôu câ u
clung dô lli lruo ng vâ n la nl. No i ca cl kla c, mu c dicl
klông pla i Ia cô gà ng lru c liô p llu c dâ y qua lrinl mo rô ng
klu vu c la i clinl, ma Ia a p du ng nlu ng clinl sa cl clo ple p
ca c dô i luo ng llam gia lô llô ng la i clinl cung u ng duo c
nlu ng dicl vu ma lo cluyôn sâu vo i liô u qua lô i da, cu llô
Ia , pla i Ia m sao dô nlu ng clu c nàng sâu rô ng ma mô i nô n
kinl lô llâ y câ n nlâ l, va la i clinl co llô cung câ p, duo c cung
u ng mô l ca cl lloa da ng. Vi viô c pla l lriô n nlu ng dicl vu na y
gà n Iiô n vo i nlu ng ngoa i u ng va liô u u ng ma ng Iuo i râ l Io n,
nôn nô u cli co lla i dô llu dô ng lli clua du (xem SligIilz,
1994). Ca c nla loa cl dinl clinl sa cl pla i Ia m viô c vo i lli
lruo ng dô da m ba o su pla l lriô n lô i uu cu a la i clinl, dô vu a
giu p clo viô c diô u plô i su pla l lriô n cu a ca c câ u lru c lli
lruo ng kô l lo p Ia i vo i nlau, vu a la o Iâ p nlu ng co so la lâ ng
câ n lliô l clo la i clinl.
Ðô n dây, clu ng la cluyô n sang xem xe l ca c câ u lru c va co
so la lâ ng.
Cêëu t r uác Cêëu t r uác
C
AI HO I NLN CHO N THIL T KL TÔ NG THL CI A
mô l lô llô ng la i clinl nlu llô na o da duo c dà l ra
bâ l ngo va sâu sà c cu ng vo i su su p dô cu a nô n kinl
lô kô loa cl loa , va yôu câ u câ p lliô l pla i xây du ng mô l câ u
lru c mo i clo la i clinl o lon lai muoi nô n kinl lô cluyô n
dô i. Hâ u nlu ngay Iâ p lu c, cuô c lranl ca i âm i giu a gia lri
cu a nô n la i clinl “lli lruo ng” llông ngliô p qua lrung gian
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
60
Núåvaâvöën c öí phêìn - c aác Núåvaâvöën c öí phêìn - c aác
yï ëu t öëc êëu t r uác c ú baãn yï ëu t öëc êëu t r uác c ú baãn
(la i clinl) va pli lrung gian da cliô m vi lri lrung lâm. Cuô c
lranl ca i na y da clo clu ng la biô l nliô u diô u vô ca cl llu c
vâ n la nl cu a lô llô ng la i clinl, nlâ l Ia viô c Ia m llô na o dô
clo nlu ng câ u lru c llô clô kla c nlua loa n loa n co llô loa l
dô ng lleo nlu ng ca cl llu c ro ra ng klông giô ng nlau,
nlung dô u da l duo c liô u qua nlu nlau, cu ng nlu ca c clu c
nàng kinl lô sâu rô ng nlu nlau.
Mà c du liô n dô cu a cuô c lranl ca i na y - clà c clà n co llô
xô p la ng duo c ca c lô llô ng la i clinl du a va o ngân la ng va
lô llô ng du a va o lli lruo ng lleo nàng Iu c cung u ng cu a
clu ng dô i vo i ca c dicl vu la i clinl câ n lliô l clo su làng
lruo ng va llinl vuo ng - nlu clu ng la se llâ y, duo ng nlu Ia
mô l gia lliô l sai, nlung co mô l diô u clà c clà n du ng Ia ca c
câ u lru c llô clô xung quanl ngân la ng va lli lruo ng clu ng
kloa n lluo ng, lrong nlu ng llo i ky da i, pla l lriô n râ l kla c
nlau o ca c quô c gia kla c nlau.
Ia m llô na o dô nlu câ u câ p vô n clo mô l kloa n dâ u lu co
llô duo c la i lro lu bôn ngoa i, kli nlu câ u na y qua Io n kliô n
nla dâ u lu klông lu lrang lra i duo c` Nlu ng nguo i câ p vô n
bôn ngoa i câ n duo c lu lloa ma n lruo c rà ng, Io i lu c se luong
xu ng vo i ru i ro di ke m, va lo se liô p lu c duo c lleo do i ca c
diô n biô n sau na y.
Mô l cliô n Iuo c la i lro Ia , dô nlu ng nguo i câ p vô n va nguo i
su du ng vô n du a va o ngân la ng: mô l lrung gian il nliô u dô u
co mô l dô i ngu cluyôn gia Io n se clâ p nlâ n ru i ro la i lro clo
mô l kloa n dâ u lu bà ng clinl la i sa n cu a minl, licl lo p ru i
ro lu nliô u du a n kinl doanl kla c, va da l duo c Io i llô kinl
lô nlo qui mô bà ng ca cl lra nl nlu ng lru ng Ià p lrong viô c
llâ m dinl va gia m sa l. Ðô n Iuo l minl, ngân la ng se bi kiô m
soa l clà l cle llông qua su plu lluô c cu a ngân la ng va o
nguô n la i lro ngà n la n lu râ l nliô u nguo i gu i liô n, mô l su
plu lluô c cu ng mang Ia i Io i llô la o clo nguo i gu i liô n co kla
nàng llanl kloa n. Ta i lro qua ngân la ng ro ra ng co y nglìa
kli llông lin vô uy lin lra no dô da ng Iuâ n gia i, nlung Ia i râ l
lô n ke m nô u muô n llu llâ p - lli du nlu lrong nlu ng nga nl
lruo ng lla nl, nguo i gu i liô n klông co Iy do gi dô pla n dô i
nlu ng nlâ n dinl gia u llông lin cu a ban qua n Iy ngân la ng.
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
61
Mô l cliô n Iuo c la i lro kla c Ia ba n lru c liô p yôu câ u la i
clinl cu a du a n dâ u lu clo nlu ng nguo i câ p vô n. Nô u co
nliô u y kiô n kla c nlau vô lriô n vo ng cu a du a n dâ u lu, lli
dây co llô Ia ca cl lay lon dô clo ple p nlu ng nla la i lro liô p
câ n duo c vo i nlu ng du a n dâ u lu ma lo lin luo ng. Ba n ca c
yôu câ u la i clinl lrôn mô l lli lruo ng mo , noi co ca nlu ng
nguo i Ia c quan va bi quan lrong sô nlu ng nguo i câ p vô n, co
llô Ia mô l cuô c ca cuo c lo p Iy lon clo nlu ng ai dang lim
ca cl la i lro clo su dô i mo i, clu klông muô n du a va o nlâ n
dinl cu a mô l lrung gian cu ng nlà c (AIIen va GaIe 2000).
Tinl clâ l llanl kloa n cu a nlu ng yôu câ u na y duo c làng
cuo ng bà ng ca cl clo ple p clu ng duo c niôm yô l o mô l so giao
dicl clu ng kloa n co lô clu c, klông co kla nàng llanl kloa n
do lli nlo m ca c nla dâ u lu lrôn lli lruo ng mo se râ l la n clô .
Hô llô ng la i clinl clinl llu c o lâ u lô l ca c nuo c dô u do
ngân la ng cli plô i, nlung o mô l sô nuo c liôn liô n lon lli li
Iô giu a mu c dô vô n loa qua lli lruo ng clu ng kloa n va la i
sa n ngân la ng Ia i râ l cao, va co mô l xu luo ng clung Ia làng
dâ n li Iô lli lruo ng-lrôn-ngân la ng na y lleo lrinl dô pla l
lriô n, ca vô mà l llo i gian Iâ n mu c dô Iiôn nga nl (Hinl 1.6 va
Hô p 1.3). Iiô u diô u na y co pla i Ia coi viô c làng cuo ng vai lro
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
62
cu a la i clinl qua lli lruo ng Ia mô l mu c liôu clinl sa cl lay
klông`
Câu lo i na y da duo c plân licl râ l nliô u lrong ca c ngliôn
cu u kinl lô Iuo ng gâ n dây, vo i mô l kô l Iuâ n nô i bâ l rà ng: xu
luo ng làng Iôn no i clung lrong li lro ng la i clinl qua lli
lruo ng cu ng vo i su pla l lriô n kinl lô duo ng nlu klông pla i
Ia mô l quan lô nlân qua . Nô u clu ng la su du ng ca c mô linl
lô i quy vô làng lruo ng da ba n dô n o lrôn, va câ p nlâ l clu ng
bà ng ca cl dua llôm va o nliô u lluo c do kla c nlau vô li Iô lli
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
63
Khi c aá c nûúá c gi aâ u c oáhún t hò
qui mö t ûúng àöë i , hoaå t àöå ng
vaâhi ï å u quaãcuã a t hõt rûúâ ng
chûá ng khoaá n so vúá i khu vûå c
ngên haâ ng cuä ng seät ùng l ï n
lruo ng-lrôn-ngân la ng lli kô l qua vâ n Iuôn Iuôn plu nlâ n
mô l la c dô ng co y nglìa llô ng kô cu a nlu ng lluo c do câ u
lru c na y dô n làng lruo ng. Duo ng nlu klông co la c dô ng gi,
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
64
NGAY CA TRUO C KHI KHA O SA T CA C
yô u lô quyô l dinl vô mà l llô clô dô i vo i su
pla l lriô n la i clinl va mô i quan lô nlân qua
giu a la i clinl va làng lruo ng, lli clu ng la
vâ n co llô xem xe l nlu ng liô n luo ng lluo ng
llâ y mang linl llu c ngliô m lrong ca c sô Iiô u
kinl lô vì mô, mô i quan lô giu a dô sâu la i
clinl, Ia m pla l va GDI lrôn dâ u nguo i, vo i
mô l dô biô n lliôn kla Io n qua llo i gian.
Vô dô sâu liô n lô (li sô M2/GDI), plân
licl lô i quy vô ca c cluô i sô Iiô u lleo llo i gian
va sô Iiô u cle o co plân nlo m vo i kloa ng
2.700 quan sa l lrôn lon 120 nuo c va lrong
vo ng 35 nàm lu co so du Iiô u BDI (Beck,
Demirgüç-Kunl, va Ievine 2000a) clo ple p
clu ng la Iuo ng loa nlu ng mô i quan lô kinl
lô vì mô na y va go i ra mô l sô llu c lô diô n linl
nlu sau:
Ðô sâu liô n lô :
l làng kloa ng 3° mô i kli GDI lrôn dâ u
nguo i làng llôm 1.000 dôIa.
l la ng nàm làng dô u dà n kloa ng 0,25°.
l nlung gia m kloa ng 0,5° mô i kli lô c dô
Ia m pla l lrung la n làng 1°
Vai lro cu a Ia m pla l, nlâ l Ia kli Ia m pla l
cao, lrong viô c ca n lro su pla l lriô n la i clinl
da duo c Boyd, Ievine, va Smill (sà p xuâ l
ba n) nlâ n ma nl. Ile p lô i quy cu a lo , gô m
râ l nliô u ca c yô u lô duo c giu cô dinl va duo c
du ng dô kla o sa l ca c liô u u ng pli luyô n cu a
Ia m pla l, da klà ng dinl cuo ng dô lrung binl
cu a la c dô ng Ia m pla l dô n dô sâu lleo nlu da
nôu lrôn. Ho cu ng da cli ra rà ng, ca c nuo c
Ia m pla l cao co su pla l lriô n la i clinl llâ p
lon nliô u, nlung vuo l qua mô l diô m nguo ng
nlâ l dinl lli Ia m pla l co làng lon nu a cu ng
se co il la c dô ng làng llôm.
Xu luo ng làng Iôn lrong dô sâu la i clinl
klông ngàn clà n duo c su suy gia m liô m
llâ y lrong lô c dô làng lruo ng cu a llô gio i.
Ðiô u na y co ve nlu mô l nglicl Iy , nô u du a
lrôn gia lluyô l clo rà ng, lô llô ng la i clinl
pla l lriô n sâu lon se giu p la o ra làng lruo ng.
Mô l ca cl gia i llicl Ia , su llay dô i công nglô
qua llo i gian da Ia m làng la m Iuo ng la i
clinl lrong làng lruo ng, co nglìa Ia dô n dây,
câ n pla i co nlu ng lô llô ng la i clinl pla l
lriô n sâu lon, nô u muô n duy lri lô c dô làng
lruo ng nlu lruo c.
Höåp 1.3. Thúâi gi an, t hu nhêåp vaâl aåm phaát : nhûäng t hûåc t ï ëài ï ín hònh vï ì àöåsêu Höåp 1.3. Thúâi gi an, t hu nhêåp vaâl aåm phaát : nhûäng t hûåc t ï ëài ï ín hònh vï ì àöåsêu
t aâi c hñnh t aâi c hñnh
Chuáthñch: Nlu ng kô l qua na y Ia mô i quan lô da i la n (dô ng plô i lo p) uo c Iuo ng duo c lu mô l co clô diô u clinl
Iô i, a p dà l nlu ng lô sô nlu nlau clo lâ l ca ca c nuo c, lru nlu ng lô sô pla n a nl liô u u ng cô dinl clo lu ng nuo c.
Iluong pla p uo c Iuo ng: GIS vo i lro ng sô Iiôn nga nl.
bâ l kô Ia dô n co câ u làng lruo ng lleo nga nl lay dô n li Iô sô
doanl ngliô p làng lruo ng nlanl lon duo c la i lro bà ng nô i
Iu c, ngay dô n ca kla nàng sinl Io i cu a ngân la ng co ve nlu
cu ng clà ng cliu a nl luo ng gi ca . Ðiô u na y Iuôn du ng, bâ l
kô li sô ma clu ng la clo n Iiôn quan dô n klô i Iuo ng la i sa n
(liô n gu i ngân la ng, mu c dô vô n loa lli lruo ng clu ng
kloa n) lay dô n mu c dô liô u qua (Io i suâ l ro ng, doanl llu lu
clu ng kloa n).
7
Clu ng la klông llô kô l Iuâ n rà ng Ioa i linl la i lro co vai
lro gi o dây. Mô l klia ca nl vô viô c diô u gi co llô xa y ra Ia ca c
doanl ngliô p lrong nlu ng nô n kinl lô lla nl công da lim
llâ y mô l ca cl kô l lo p giu a pla l lriô n lli lruo ng cô pliô u va
pla l lriô n ngân la ng, ma ca cl kô l lo p na y plu lo p vo i nlu
câ u câ p vô n cu llô cu a clinl lo va câ u lru c llô clô , mu c llu
nlâ p ca ng cao lli ca ng co nliô u kla nàng ca cl kô l lo p na y
ngliông nliô u lon vô plia cô pliô u. Công nglô sa n xuâ l va
ca c diô u kiô n lli lruo ng sa n plâ m ma ca c doanl ngliô p kla c
nlau gà p pla i clà c clà n co mô l vai lro nlâ l dinl lrong viô c
xu c liô n ca c ca cl liô p câ n kla c nlau dô ra quyô l dinl la i lro .
Vi llô , bà ng clu ng na y clua du dô pla n ba c su câ n lliô l pla i
co mô l mu c dô da da ng loa llicl lo p ca c kônl la i lro lrong
mô l nuo c. Tra i Ia i, llông diô p o dây Ia , ca su pla l lriô n cu a lô
llô ng ngân la ng va cu a la i clinl qua lli lruo ng dô u lô lro
làng lruo ng, ca i na y se bô sung clo ca i kia.
Oua llu c, clinl sa cl cu ng co a nl luo ng dô n lâ m quan
lro ng luong dô i cu a ngân la ng va lli lruo ng clu ng kloa n o
mô l sô nuo c. Tluo ng clinl sa cl uu liôn klu vu c na y lli se co
a nl luo ng kiô m clô klu vu c kia, kliô n clo lô llô ng la i clinl
klông lriô n klai duo c lâ p lo p lô i uu ca c Ioa i câ u lru c ma no
câ n. Tli du , o nliô u nuo c, clinl sa cl la n clô llông lin loà c
da nl lluô clô ng cle o Iôn cô lu c, se ca n lro su pla l lriô n cu a
cô pliô u va nuôi duo ng clo linl llu c la i clinl qua vay no ,
nlâ l Ia kli plâ n Ia i pla i lra Ia i duo c klâ u lru (klo i lluô llu
nlâ p). Tuong lu , su la n clô luong dô i lô llô ng ngân la ng
cu a A n Ðô va Ha n Ouô c so vo i klu vu c pli ngân la ng il bi
can lliô p lon, ro ra ng da go p plâ n Ia m clo klu vu c pli ngân
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
65
Ngên haâng vaât aâi c hñnh Ngên haâng vaât aâi c hñnh
qua t hõ t r ûúâng àï ìu höî t r úå qua t hõ t r ûúâng àï ìu höî t r úå
t ùng t r ûúãng k i nh t ï ë t ùng t r ûúãng k i nh t ï ë
la ng pla l lriô n lrong llâ p ky 80 va 90. Tu giu a nlu ng nàm
30, nlu ng la n clô klông clo ple p ca c ngân la ng lluong ma i
cu a My duo c giu mô l li Iô so lu u Io n lrong ca c công ly pli la i
clinl, da kliô n clo il nlâ l ca c công ly Io n pla i du a nliô u lon
va o lli lruo ng clu ng kloa n, vi nlu ng la n clô na y xuâ l pla l
lu nlâ n llu c cu a nuo c My vô su da da ng loa lleo vu ng dia
Iy cu a ca c ngân la ng. Ðiô u nô i bâ l Ia , nlu ng la n clô na y
klông ngàn ca n lô llô ng la i clinl My lô lro licl cu c clo su
làng lruo ng liô p lleo cu a nuo c na y. Truo ng lo p luong pla n
Ia lrong ca c ngân la ng cu a Anl: mà c du ca c clinl sa cl công
klông a p dà l bâ l ky la n clô luong lu na o dô i vo i clu ng,
nlung ngân la ng cu ng da dô Ia i nlu ng clô lrô ng clo ple p
lli lruo ng clu ng kloa n co nlu ng do ng go p da ng kô va o su
pla l lriô n cu a lô llô ng la i clinl va nô n kinl lô nuo c Anl.
Nguyôn nlân gây ra nlu ng la nl vi lra i nguo c nlau cu a
ca c llô clô la i clinl kla c nlau giu a ca c nuo c se vâ n co n gây
nliô u lranl ca i. Ca i ma nlu ng kô l Iuâ n ngliôn cu u gâ n dây
da klà ng dinl Ia , clu ng il co y nglìa lon nlu ng gi clu ng la
luo ng, va ba n llân ca c dicl vu la i clinl co n quan lro ng lon
Ia linl llu c cung u ng clu ng. Oua llu c, linl clâ l da da ng
lrong ca c dicl vu câ n lliô l da vuo l qua mu c dô co llô do
Iuo ng duo c lrong ca c sô Iiô u lô ng lo p vô qui mô va loa l dô ng
cu a ca c ngân la ng va lli lruo ng.
Mô l Iy do kliô n clo viô c plân biô l giu a ngân la ng va lli
lruo ng co llô clà ng giu p duo c gi nliô u dô du ba o làng
lruo ng Ia do no klông loa n loa n luong u ng vo i su plân dinl
giu a no va cô plâ n.
8
Câ n co vô sô ca c công cu la i clinl kla c
nlau dô clo ple p ca c doanl ngliô p lrong nlu ng linl luô ng
kla c nlau, co llô co duo c mô l câ u lru c la i lro plu lo p vo i
minl. Vay no Ia mô l công cu cô diô n co llô duo c su du ng dô
ngàn clà n klông clo nlu ng nguo i lrong cuô c o mô l doanl
ngliô p lla nl công, gia vo Ia minl klông co kla nàng cli lra
clo ca c nla la i lro bôn ngoa i.
9
Vo i nlu ng klô uo c no don
gia n, viô c llanl loa n se klông lu y lluô c va o kô l qua loa l
dô ng cu a doanl ngliô p, va su pla sa n se mo ma n clo mô l
qua lrinl cluyô n giao quyô n kiô m soa l (clo du Ia kiô m soa l
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
66
Bêët c ên x ûáng vï ì t höng Bêët c ên x ûáng vï ì t höng
t i n àaähaån c hï ëk haãnùng t i n àaähaån c hï ëk haãnùng
t i ï ëp c êån vöën c öí phêìn úã t i ï ëp c êån vöën c öí phêìn úã
c aác nûúác àang phaát c aác nûúác àang phaát
t r i ï ín t r i ï ín  
la i sa n llô clâ p lay ba n llân doanl ngliô p) sang clo nla la i
lro bôn ngoa i. Vo i diô u kiô n co llô lin luo ng rà ng su cluyô n
giao quyô n kiô m soa l na y se llu c liô n duo c (va nlu clu ng la
se lla o Iuâ n duo i dây, diô u na y klông co gi da m ba o o ca c
nuo c dang pla l lriô n), no se la o clo nguo i clo vay mô l niô m
lin rà ng, ngay ca kli lo klông llô lleo do i loa l dô ng cu a
doanl ngliô p mô l ca cl da ng lin câ y lli lo vâ n co llô va o
cuô c, nà m quyô n kiô m soa l, va biô n gia lri doanl ngliô p
lla nl liô n, ngay ca kli co su vo no .
Mô l lli du lrong Iicl su co llô minl loa llu vi clo viô c
klà ng dinl rà ng, kla nàng co llô kiô m clu ng duo c ca c kô l
qua Ia vâ n dô cô l Io i. Mô l va i klô uo c da ng vay no lruo c dây,
cu llô Ia ca c kloa n vay cô xua duo c llô clâ p bà ng la u di biô n,
llu c lô da a p du ng llanl loa n mô l plâ n lleo diô u kiô n, du a
lrôn mô l lrong nlu ng klia ca nl lla nl công ma clà c clà n co
llô kiô m clu ng duo c, bo i vi clu no se klông duo c lra no lru
pli va clo dô n lâ n Iu c ca c con la u duo c vay no lro vô , lrong
lruo ng lo p do , cu ng nlu vo i lra i kloa n ru i ro sau na y, lo se
duo c llanl loa n râ l lâ u lì.
Va diô u quan lro ng Ia , câ n pla i co ca i gi do dô Ia i co llô
nà m quyô n kiô m soa l: mo n vay se dô da ng duo c cung câ p clo
doanl ngliô p lon vo i nlu ng la i sa n lu u linl (uo c linl cu a
Demirgüç-Kunl va Maksimovic (1999) du a lrôn ca c la i kloa n
la i clinl cu a mô l mâ u Io n, bao gô m ca c công ly duo c niôm
yô l o ca c nuo c pla l lriô n va dang pla l lriô n clo llâ y, nô u
llay 100 dôIa gia lri la i sa n vô linl bà ng ca c la i sa n lu u linl,
lli se Ia Ia m làng mu c dô plu lluô c va o linl llu c la i clinl
qua vay no lrung binl Iôn 36 dô n 51 dôIa.
Su plu c la p cu a lâ u lô l ca c loa l dô ng kinl lô va kinl
doanl liô n da i da Ia m làng ma nl mu c dô plong plu cu a ca c
pluong llu c ma nlu ng nguo i lrong cuô c co llô su du ng dô
cô gà ng cle dâ y kô l qua loa l dô ng cu a doanl ngliô p. Mà c du
nlu ng liô n bô vô công nglô , kô loa n, va llu c liô n pla p Iy da
giu p clo viô c loa n lliô n ca c công cu plo ng ngu a, nlung xe l
clo cu ng, lli su klông dô i xu ng vô llông lin giu a nguo i su
du ng va nguo i câ p vô n o ca c nuo c dang pla l lriô n vâ n clua
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
67
gia m duo c nliô u nlu o ca c nuo c pla l lriô n, va llâ m cli linl
lra ng na y co n xâ u di. Nlu ng klo klàn lrong viô c gia m sa l da
la n clô liô m nàng liô p câ n duo c nguô n vô n cô plâ n lu bôn
ngoa i cu a ca c doanl ngliô p. Va vâ n dô na y o ca c nuo c dang
pla l lriô n co n ngliôm lro ng lon.
Trôn llu c lô , viô c liô p câ n ca c nguô n la i lro bà ng vay da i
la n o ca c nuo c dang pla l lriô n râ l la n clô , ngay ca vo i nlu ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
68
  vaâbï n c aånh c aác vêën vaâbï n c aånh c aác vêën
àï ì vï ì phaáp l uêåt , c huáng àï ì vï ì phaáp l uêåt , c huáng
c oân haån c hï ëmûác àöåsùén c oân haån c hï ëmûác àöåsùén
c oác uãa c aác k hoaãn núådaâi c oác uãa c aác k hoaãn núådaâi
haån haån
doanl ngliô p la ng dâ u. Nguyôn nlân cu a no klông pla i cli
Ia su klông dô i xu ng vô llông lin, va su lliô u minl ba cl no i
clung, ma co n do Iuâ l vô llô clâ p co n yô u va linl liô u qua
lrong bô ma y lu pla p co n ke m. Ðiô u na y kliô n clo viô c viô l
klô uo c ra cl ro i lay da m ba o liô u Iu c llu c lli clu ng lruo c
loa a n râ l klo klàn. Kla o sa l ca c ba o ca o la i clinl, ngay ca
cu a nlu ng công ly da niôm yô l, dô u clo llâ y, li Iô lô ng la i sa n
duo c la i lro bà ng vô n vay nlo lon - va co n nlo lon nu a nô u
clu ng la cli nlin va o vô n vay da i la n - mà c du clà ng co Ia m
pla l xa y ra kliô n lli lruo ng vô n da i la n bi kiô m clô . Ðiô u
na y klông là n co nglìa Ia ca c doanl ngliô p do da llay llô
bà ng vô n cô plâ n lu bôn ngoa i. Tuy sô Iiô u klông clo ple p
clu ng la xa c dinl riông re nguô n vô n cô plâ n lu bôn ngoa i,
nlung câ n gia lliô l rà ng, nlu ng doanl ngliô p na y duo c la i
lro râ l Io n bà ng plâ n llu nlâ p giu Ia i va go p vô n cô plâ n lu
nlu ng nguo i lrong nô i bô doanl ngliô p, nlu ng nguo i klông
bi vâ n dô bâ l dô i xu ng vô llông lin la n clô . Ðây Ia mô l
nguyôn nlân kliô n viô c dâ u lu lu nlân bà ng cô pliô u llôm
plâ n quan lro ng.
Ilâ n Io n ca c kloa n vay cu a ca c doanl ngliô p o nlu ng
nuo c dang pla l lriô n dô u lu ngân la ng, va cli pli cu a linl
llu c la i lro na y cu ng plu lluô c luong u ng va o liô u qua loa l
dô ng va linl ca nl lranl cu a lli lruo ng ngân la ng. Vô mà l
na y, lla nl licl cu a ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n co n kla
llâ p ke m. Mô l dâ u liô u gâ n du ng pla n a nl lla nl licl loa l
dô ng na y Ia mu c dô Ian rô ng cu a ca c lrung gian (la i clinl).
Ca c cli sô clo llâ y, lu do loa Ia i suâ l ngân la ng da Ia m làng
llôm mu c clônl Iô cl Ia i suâ l na y (Hinl 1.8), qua llu c, lrong
kli lrung vi cu a mu c clônl Iô cl Ia i suâ l lrung binl duo c yô l
gia o ca c nô n kinl lô liôn liô n lrong nu a cuô i llâ p ky 90 gia m
xuô ng cli co n lrôn 300 diô m co so , lli con sô luong u ng o ca c
nô n kinl lô dang pla l lriô n Ia i liô p lu c mo rô ng vuo l qua 800
diô m co so . Mô l plâ n lrong su gia làng na y se pla n a nl viô c
dinl gia vô n vay linl lô lon lrong mô l môi lruo ng duo c lu
do loa , pla n a nl clinl xa c lon mu c dô ru i ro vo no cao lon
lrong co câ u la i sa n ngân la ng o mô l nuo c dang pla l lriô n
diô n linl.
10
Tuy nliôn, mô l plâ n kla c lrong su gia làng na y
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
69
Vay ngên haâng úãc aác Vay ngên haâng úãc aác
nûúác àang phaát t r i ï ín t öën nûúác àang phaát t r i ï ín t öën
k eám hún k eám hún  
se llô liô n viô c ca c ngân la ng va clu ngân la ng llu c lli
nliô u quyô n Iu c lli lruo ng lon lrong ca c lli lruo ng ngân
la ng da duo c lu do loa nô i bô . Nlâ l Ia kli vô n bi xo i mo n
do klu ng loa ng ngân la ng, lli ca c ngân la ng se quyô l lâm
su du ng quyô n lu do mo i cu a minl dô licl Iu y vô n llông
qua viô c llu c lli quyô n Iu c lli lruo ng. Ro ra ng câ n pla i co
ca c biô n pla p clinl sa cl dô dô plo ng linl lra ng lâ p lrung
quyô n Iu c lli lruo ng sau kli lu do loa ngân la ng, nlung
clinl plu co llô râ l clâ m dô ra clinl sa cl, nô u Iuo ng vô n
cu a ngân la ng co n llâ p, do nlu ng vâ n dô da nôu lu lruo c:
no se giô ng mô l Ioa i gâ n nlu lluô â n da nl va o kla cl la ng
cu a ngân la ng dô klôi plu c Ia i mu c vô n loa lloa da ng (xem
Cluong 2).
Su lâ p lrung cu a loa l dô ng ngân la ng cu ng Ia mô l diô u lô
la i lrông llâ y dô i vo i su làng lruo ng công ngliô p, nlung
nlu CeloreIIi va Gambera (2001) da cli ro , ca c la c dô ng râ l
plu c la p vi lô llô ng ngân la ng pli ca nl lranl da duo c llicl
ngli dô luo ng Io i lu ca c mô i quan lô clo vay dô i vo i nlu ng
doanl ngliô p lre dang co nlu câ u duo c câ p vô n râ l Io n.
(Trong mô l lli lruo ng pli ca nl lranl, ngân la ng co llô ky
vo ng kloa n dâ u lu ban dâ u cu a lo lrong viô c xa c Iâ p mô i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
70
Lúå i ñch do caå nh t ranh vaâhi ï å u
quaãseägi aã m bi ï n àöåchï nh
l ï å ch gi ûä a caá c nûúá c cöng
nghi ï å p; t ûådo hoaácho pheá p
phaã n aá nh nhi ï ì u hún àöåruã i ro
t rong bi ï n àöåchï nh l ï å ch úã
caá c nûúá c àang phaá t t ri ï í n
quan lô clo vay vo i nlu ng doanl ngliô p nlu llô se duo c
dô n da p bà ng mô l Iuô ng Io i nluâ n Iâu da i). Oua llu c, liô u
u ng lai la i cu a su lâ p lrung (loa l dô ng ngân la ng) co ve il
lon lrong nlu ng nga nl co kla nàng lô n la i plô biô n nlu ng
doanl ngliô p nlu vâ y.
Su pla l lriô n cu a lli lruo ng clu ng kloa n – cô pliô u cu ng
nlu vay no - dô u co llô la o ra nlu ng pla n Iu c dô i vo i nlu ng
kloa n Io i nluâ n qua mu c cu a ngân la ng. Trôn llu c lô , o lâ l
ca ca c nuo c, su pla l lriô n sâu cu a ngân la ng duo ng nlu co
mô i luong quan vo i su pla l lriô n lli lruo ng clu ng kloa n
(Hinl 1.9). Trong kli cô gà ng lim liô u su pla l lriô n cu a lli
lruo ng clu ng kloa n, clu ng la râ l dô sao Ia ng nlu ng lli
lruo ng cô pliô u vô danl Io n, vô n dang nga y ca ng lro nôn
quan lro ng o ca c nô n kinl lô liôn liô n, nô u clu ng la bo qua
mô l diô u Ia o ca c nuo c dang pla l lriô n, ngay ca nlu ng doanl
ngliô p co lôn lrong danl sa cl niôm yô l lrôn lli lruo ng clu ng
kloa n cu ng lluo ng co mô l sô Iuo ng Io n cô pliô u cu a minl
nà m lrong lay ca c nla dâ u lu co quan lô gâ n gu i. Oua llu c,
lrong Iicl su , Iâ n su du ng rô ng ra i dâ u liôn linl llu c la i clinl
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
71
  nhûng phaát t r i ï ín t hõ nhûng phaát t r i ï ín t hõ
t r ûúâng c öí phi ï ëu c oát hï í t r ûúâng c öí phi ï ëu c oát hï í
t aåo r a c aác l ûåc l ûúång t aåo r a c aác l ûåc l ûúång
phaãn c aånh t r anh phaãn c aånh t r anh
Sûåphaá t t ri ï í n cuã a ngên haâ ng
vaât hõt rûúâ ng chûá ng khoaá n ài
àöi vúá i nhau
clinl llu c qua cô pliô u Ia i klông llu c su dô lranl llu lli
lruo ng vô danl, ma no loa l dô ng nlu mô l ca cl dô cluyô n
giao quyô n so lu u lrong mô l pla m vi la n le p ca c liô p lô i
kinl doanl, va do do , no Ia linl llu c da nl clo lâ u lô l ca c
cô pliô u nga y nay, va (lâ l nliôn) dà c biô l Ia , nlung klông cli
da nl clo ca c doanl ngliô p clua niôm yô l.
11
Tuy nliôn, nô u ca c vâ n dô vô llông lin bâ l dô i xu ng co llô
duo c gia i quyô l loà c Ioa i lru , lli cô pliô u bôn ngoa i Ia mô l
công cu la i clinl co llô mang Ia i nlu ng Io i llô lo Io n clo ca
nguo i su du ng Iâ n nguo i câ p vô n. Ta i clinl qua cô pliô u clo
ple p nlu ng nguo i sa ng Iâ p lrong cuô c va ca c nla qua n Iy
doanl ngliô p co llo i gian dô loa n lla nl nlu ng du a n cliô n
Iuo c da i la n lon, va dô lô i plu c sau nlu ng klo klàn ngoa i
du kiô n, ma klông câ n lra ca i gia pla i lô clu c Ia i. Mà c du
nlu ng nguo i nà m giu cô pliô u co llô co quyô n so lu u cuô i
cu ng va se llu duo c nliô u Io i icl nô u doanl ngliô p loa l
dô ng râ l lla nl công, nlung nlu ng Io i llô na y plu lluô c va o
su vâ n la nl lu u liô u cu a ban gia m dô c dô co su dô i xu binl
dà ng dô i vo i lâ l ca cô dông.
Kli klông llô da m ba o diô u na y, lli cô pliô u cli co llô
ba n duo c clo nlu ng nguo i ngoa i cuô c, sau kli da gia m gia .
Ðiô u na y da duo c clu ng minl ro ra ng clo lruo ng lo p Ðông
A lrong nlu ng ngliôn cu u cu a CIaessens va ca c la c gia kla c
(1999a, b), nlu ng nguo i da gli Ia i câ n llâ n câ u lru c so lu u
cuô i cu ng cu a 3.000 doanl ngliô p co niôm danl o 9 nuo c,
lleo do i su kiô m soa l cu a nlo m va cu a gia dinl, va vi llô , biô l
duo c mu c dô kiô m soa l llu c lô (klông clinl llu c) cu a ban
qua n Iy lay nlu ng cô dông cli plô i, lluo ng Ia llông qua ca c
câ u lru c linl lla p, vô n râ l plô biô n – va klông cli lrong klu
vu c (Hinl 1.10. 1.11)
12
. Trong mô l clu ng mu c na o do , nlu ng
câ u lru c na y pla n a nl su lâ p lrung cao dô lon quyô n Iu c kinl
lô lrong ca c nuo c dang pla l lriô n (mô l diô m da dô Ia i lâ u qua
clo viô c llu c la nl ca c qui dinl vô su llâ n lro ng, nlu se ba n
dô n lrong Cluong 2). Tàng cuo ng su lâ p lrung so lu u se Ia m
lô n lluong kô l qua loa l dô ng lrôn lli lruo ng clu ng kloa n
cu a nlu ng cô pliô u na y, kliô n clu ng cli co llô duo c lrao dô i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
72
co cliô l klâ u dô dô n bu clo nlu ng nla la i lro ngoa i cuô c vi
co kla nàng Io i icl cu a lo se bi bo qua mô l ca cl luong dô i.
Ðô n dây, clu ng la Ia i llâ y rà ng, klông pla i Iu c na o cu ng co
llô du a va o su vâ n la nl cu a lli lruo ng dô da l dô n su lô i uu,
va lrong lruo ng lo p na y, qua n lri công ly va su plân bô
nguô n Iu c se Ia nlu ng Iìnl vu c cliu lliô l la i.
O dây, co llô la o ra mô l su ba o lô nlâ l dinl bà ng ca c ba o
ca o la i clinl clinl xa c va loa n diô n, va bà ng nlu ng da o Iuâ l
yôu câ u gia m dô c pla i Ia m viô c vi Io i icl cao nlâ l cu a ca c cô
dông. Tâ l nliôn, nô u Iuâ l pla p va kla nàng llu c lli clu ng
lrôn llu c lô plu lluô c va o su clâ p lluâ n cu a clinl nlu ng ke
dà c Io i dang kiô m soa l lâ u lô l ca c doanl ngliô p Io n cu a nô n
kinl lô , lli nlu ng ke na y co llô clà ng vô i va ng gi ma clâ p
lluâ n mô l diô u nlu llô . Tuy vâ y, nguo i lrong cuô c klông
pla i Iu c na o cu ng duo c Io i ro ng lu mô l môi lruo ng ma lrong
do lo klông llô cam kô l mô l ca cl da ng lin câ y Ia se dô i xu
binl dà ng dô i vo i ca c cô dông bôn ngoa i.
Nlu ng Ioa i yôu câ u na y duo ng nlu quan lro ng lon Ia viô c
cli don gia n lliô l Iâ p mô l lô clu c clinl llu c dô lao diô u kiô n
lluâ n Io i clo viô c mua ba n cô pliô u. Tuy nliôn, mô l kli
nlu ng diô u kiô n lliô l yô u clo viô c pla l la nl cô pliô u cu a
doanl ngliô p da duo c lliô l Iâ p, lli diô u quan lro ng Ia pla i
da m ba o clo ca c llu lu c va llông Iô mua ba n lrôn lli lruo ng
clu ng kloa n co lô clu c cu ng da m ba o kla nàng llanl kloa n
lloa da ng o mu c gia pla i clàng. Tlu c liô n va công nglô dang
pla l lriô n nlanl clo ng lu ca c lli lruo ng lruo ng lla nl da
giu p clo viô c a p du ng va llu c liô n co clô mua ba n va kla o
gia dô da ng lon, ma nlu ng co clô do râ l lu u liô u, va no i
ngà n go n, se da m ba o linl loa n ve n cu a lli lruo ng, kô ca dô i
vo i viô c mua ba n lra i kloa n va cô pliô u (xem IIC 1998).
Tuy nliôn, viô c nuôi duo ng bà l buô c lli lruo ng clu ng
kloa n lrong nuo c, giô ng nlu nliô u nuo c nlo dang cô llu c
liô n, co llô Ia lro “câ m de n cla y lruo c ô lô”. Nliô u so giao
dicl clu ng kloa n mo i da duo c lliô l Iâ p lrong nlu ng nàm
gâ n dây, bâ l clâ p nlu ng diô u kiô n klông kla quan. Râ l
nliô u lrong sô do llanl kloa n cu c ky ke m va cli co mô l sô il
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
73
clu ng kloa n duo c lrao dô i. Ðà c biô l, vo i nlu ng co lô i nga y
ca ng nliô u clo ca c dô ng minl quô c lô , cu ng nlu viô c niôm
yô l va buôn ba n giu a ca c nuo c, klông co gi clà c clà n Ia bao
nliôu lrong sô nlu ng so giao dicl na y co llô va câ n sô ng so l.
Clu ng la se quay Ia i vai lro cu a ca c lô llô ng la i clinl nlo
lrong Cluong 4.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
74
Caá c cöng t y gi a àònh nùæ m gi ûä
t ûâ20% söëcöíphi ï ë u t rúãl ï n
chi ï ë m t ót roå ng chi phöë i úãmöå t
söënûúá c
Cú súãhaåt êìng t aâi c hñnh Cú súãhaåt êìng t aâi c hñnh
N
L I ÐIL I CA N THIL T O ÐAY IA IHA I TA O ÐIL I
kiô n lluâ n Io i clo su vâ n la nl lu u liô u cu a ca lli
lruo ng vay no Iâ n lli lruo ng cô pliô u - clo ple p ca c
lli lruo ng na y duo c pla n u ng lruo c mu c câ u do nlu câ u cu a
nguo i câ p vô n va nguo i su du ng vô n linl lla nl nôn - lli vâ n
co n mô l câu lo i duo c dà l ra Ia , biô n pla p clinl sa cl na o se
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
75
Töët nhêët l aâhûúáng c hñnh Töët nhêët l aâhûúáng c hñnh
saác h vaâo sûåphaát t r i ï ín saác h vaâo sûåphaát t r i ï ín
möåt c ú súãhaåt êìng vûäng möåt c ú súãhaåt êìng vûäng
c hùæc , c hûák höng phaãi c hùæc , c hûák höng phaãi
vaâo c aác c ú c êëu c uåt hï í vaâo c aác c ú c êëu c uåt hï í
plu lo p` Câu lra Io i nô i Iôn mô l ca cl lu nliôn nlâ l lu ca c kô l
qua ngliôn cu u ma clu ng la dang kla o sa l va lu nlu ng kinl
ngliô m da ng llâ l vo ng vô linl llu c so lu u cu a nla nuo c dô i
vo i ca c lrung gian la i clinl (duo c ba n dô n lrong Cluong 3)
Ia , lâ l ca ca c clinl sa cl na y dô u co kla nàng se lu u liô u lon
nô u clu ng duo c luo ng va o co so la lâ ng
13
, clu klông pla i
va o ba n llân ca c câ u lru c la i clinl.
Ba i lo c lu viô c xem xe l câ u lru c la i clinl da clo llâ y su
câ n lliô l pla i co ca c biô n pla p clinl sa cl vô co so la lâ ng,
ma nlu ng biô n pla p na y co llô dâ y ma nl viô c sa n sinl va
lrao dô i llông lin, la n clô viô c llu c lli quyô n Iu c lli lruo ng,
clo du Ia lrong loa l dô ng ngân la ng
14
lay do nlu ng nguo i
lrong cuô c dô gây bâ l Io i clo cô dông, va da m ba o su vâ n
la nl liô u qua cu a ca c lli lruo ng clu ng kloa n co lô clu c.
Nlung ca c biô n pla p clinl sa cl na o nôn duo c a p du ng`
Tli du , nlu ng qui là c va llu lu c na o se la n clô duo c
kluynl luo ng nlu ng dô i luo ng llam gia (lli lruo ng)
xuyôn la c nlu ng llông lin co Iiôn quan lay Ia ng lra nl
nlu ng cam kô l ma lo da dua ra, va lâ n du ng quyô n Iu c lli
lruo ng` (O dây, nguyôn là c loa cl dinl clinl sa cl dâ u liôn
cu a clu ng la, nlu da llâ y lrong plâ n lô ng quan, se giu vai
lro clu da o: “la y Ia m viô c cu ng lli lruo ng, nlung klông
dô mà c clo lli lruo ng”).
Clinl lrong Iìnl vu c pla p Iy , ca c ngliôn cu u gâ n dây vô
lô llô ng la i clinl liô u qua Ia i da l duo c nliô u liô n bô nlâ l -
va lrong nlu ng Iìnl vu c vuo l qua do i lo i liô n nliôn va lliô l
yô u Ia pla i da m ba o kli xa y ra liô n luo ng vo no , nguo i clo
vay co llô llu c liô n quyô n cu a minl mô l ca cl mau Ie va
klông lô n ke m. Tâ l nliôn, clinl plu co Io i llô so sa nl lrong
viô c loa cl dinl va llu c lli Iuâ l. Mô l ca cl liô p câ n co llô duo c
dô loa cl dinl clinl sa cl lrong Iìnl vu c pla p Iy Ia lim ca cl
câ p nlâ l va liô u clinl Iuâ l pla p va ca c llông Iô pla p Iy
lrong nlu ng Iìnl vu c co a nl luo ng dô n la i clinl: dua co câ u
pla p Iy da l dô n mu c lô l nlâ l nlu o mô l lrong nlu ng nô n
kinl lô liôn liô n lon.
Mô l va i nàm lruo c dây, mô l nlâ n dinl da ng kinl nga c,
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
76
duo c lâ u lluâ n bà ng ca c ngliôn cu u dinl Iuo ng cli liô l, da
gây ra su lô ngli dô i vo i don lluô c nle nla ng na y. Trong
nliô u ba i viô l, Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes, SlIeifer va Vislny
(1997, 1998) da clo llâ y, ca cl Iu a clo n lruyô n llô ng pla p Iy
klông pla i klông co a nl luo ng. Cu llô lon, lo Iâ p Iuâ n
rà ng, lô llô ng pla p Iy bà l nguô n lu Iuâ l lu c cu a Anl vuo l
lrô i lon là n so vo i nlu ng lô llô ng bà l nguô n lu da o Iuâ l
NapôIôông, xe l ca vô viô c u ng lô su pla l lriô n la i clinl Iâ n
lô lro làng lruo ng kinl lô no i clung. (Tleo ngliôn cu u cu a
lo , kô l qua loa l dô ng cu a lai do ng pla p Iuâ l kla c duo c ca c
nla Iuâ l lo c gli nlâ n Ia do ng Ðu c va Xcàngdinavi, nà m o
giu a lai do ng Iuâ l no i lrôn).
Nlu ng pla l liô n ban dâ u na y cu a Ia Iorla, Io pez-de-
SiIanes, SlIeifer va Vislny co llô duo c nlin nlâ n, clà ng la n
nlu vô klia ca nl ba o lô luong dô i ma ca c lruyô n llô ng pla p
Iy kla c nlau da clinl llu c da m ba o clo ca c nla Ia nl da o
doanl ngliô p, ca c cô dông cli plô i, nlu ng nguo i lrong cuô c
kla c, lruo c ca c nla la i lro bôn ngoa i, kô ca nlu ng nguo i clo
vay Iâ n ca c cô dông lliô u sô . Oua llu c, ca c la c gia da xa c dinl
mô l bô nlu ng liôu cli clinl pla n a nl su ba o lô luong dô i
na y lrong Iuâ l. Tli du , nô u mô l công ly luyôn bô pla sa n, lli
nguo i clo vay duo c da m ba o co quyô n licl llu la i sa n llô
clâ p, lay nlu ng nguo i duong nliôn duo c uu liôn lra no se
cliô m doa l (qui dinl vô nguo i duo c uu liôn duong nliôn ro
ra ng ba o vô nlu ng nguo i lrong cuô c lruo c nlu ng nguo i clo
vay co da m ba o)` Iiô u ban qua n Iy co co n quyô n kiô m soa l
mô l công ly dang pla i dua ra dô sà p xô p Ia i duo i su ba o lô
cu a loa a n lay klông` Co nlu ng diô u kloa n bà l buô c viô c bo
pliô u llay qua llu lay klông` Iiô u lâ l ca cô dô ng co quyô n
bo pliô u binl dà ng va quyô n duo c mua lruo c kli llam gia
va o bâ l ky Iâ n pla l la nl cô pliô u mo i na o lay klông (ba o vô
cô dông lliô u sô )` Mô l Iuo ng nlo lliô u sô ca c cô dông co llô
kiôn quyô l dô ngli mô l pliôn lo p da i lô i cô dông bâ l lluo ng
lay klông` Iiô u gia m dô c co llô bi kiô n vi ca cl dô i xu co linl
a p clô cô dông lay klông`
15
Mà c du râ l nliô u liôu cli pla p Iy clua llô ngay mô l Iu c
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
77
Caác hï åt höëng phaáp l yá Caác hï åt höëng phaáp l yá
k haác nhau, c oáphûúng k haác nhau, c oáphûúng
t hûác baão höåk höng gi öëng t hûác baão höåk höng gi öëng
nhau nhau
ga n clo nlu ng gia lri dinl Iuo ng vô mu c dô ba o lô ma clu ng
la o ra, nlung linl lla i cu a clu ng lli luong dô i ro : vo i sô Iiô u
cu a 49 nuo c lrôn klà p llô gio i, su ba o lô luong dô i co quan
lô gâ n gu i vo i ca cl plân Ioa i Ia m bô n do ng xuâ l xu pla p
Iuâ l, va vo i dà c diô m cu a ca c qui là c pla p Iy ma nlu ng qui
là c na y cu ng Ia i gà n vo i xuâ l xu pla p Iuâ l. Ða ng kô lon,
quyô n cu a cô dông ca ng Io n (duo c do kla llô so bà ng gia lri
lrung binl cu a ca c liôu cli) lli se ke o lleo sô Iuo ng ca c công
ly niôm yô l ca ng nliô u, va mu c dô vô n loa qua lli lruo ng
clu ng kloa n ca ng cao, quyô n cu a nguo i clo vay ca ng Io n lli
se gà n vo i mu c dô lin du ng qua ngân la ng va la i clinl qua
lra i pliô u ca ng cao. Kô l Iuâ n na y clo rà ng, su ba o lô cu a Iuâ l
pla p llu c su co giu p lô lro clo su pla l lriô n cu a lli lruo ng
la i clinl, da duo c klà ng dinl va cu ng cô bà ng ba i viô l cu a
Ievine, Ioayza va Beck (ba i viô l na y da duo c nôu lrong plâ n
la i Iiô u llam kla o, va mô l Iâ n nu a, ba i viô l na y Ia i du ng biô n
xuâ l xu pla p Iuâ l Ia m mô l công cu dô kiô m soa l kla nàng xa y
ra mô i quan lô nlân qua nguo c).
Vi llô , xuâ l xu pla p Iuâ l co quan lô vo i pla l lriô n la i
clinl, va la i clinl lô lro clo làng lruo ng kinl lô , nlung nô u
nla y ca cl qua ng bà ng viô c pla l biô u rà ng, ba n llân xuâ l xu
pla p Iy Ia yô u lô nguyôn nlân quyô l dinl quan lro ng dô n
làng lruo ng kinl lô lli co llô se Ia mô l sai Iâ m. Ca c công lrinl
kinl lô Iuo ng gâ n dây lon da clo llâ y ca c luyô n quan lô
nlân qua plu c la p lon nliô u. Hai ngliôn cu u gâ n dây da dô
xuâ l nlu ng co clô kla c, ma ca lai duo ng nlu dô u da mô la
ca c sô Iiô u clinl xa c lon. Ca lai dô u nlâ n ma nl dô n ca c diô u
kiô n Iicl su lrong nlu ng nuo c a p du ng lô llô ng Iuâ l pla p lu
ca c nuo c clâu Au la l nlân.
l Công lrinl dâ u liôn (cu a AcemogIu, Iolnson va
Robinson 2000) da plân biô l giu a ca c vu ng lluô c dia bi
ca c cuo ng quô c llu c dân klai lla c vo i nlu ng nuo c bi
llu c dân cliô m do ng: cli lrong nlu ng nuo c bi xâm
cliô m (duo c nlâ n diô n vô mà l kinl lô Iuo ng bà ng li Iô
lu vong lrong sô nlu ng ke llu c dân llâ p lon) mo i cliu
a nl luo ng cu a nlu ng Io i icl lu mô l nô n pla p Iuâ l va
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
78
ca c llô clô kla c duo c lliô l kô lo p Iy .
l Ba i viô l llu lai (cu a Berkovilz, Ioslor va Riclard 2000)
da nlâ n ma nl dô n ca i ma lo go i Ia linl liô u Iu c pla p
Iy , lu c Ia mu c dô ma ca c llô clô pla p Iy llu c su vâ n
la nl lu u liô u. Trôn llu c lô , xuâ l xu pla p Iuâ l cu ng co
mô i quan lô vo i liô u Iu c pla p Iy , va cu ng lleo llu lu
xô p la ng nlu llô . Nlung Berkovilz, Iislor va Riclard
co n du ng mô l llu lluâ l kla c, lo Iâ p Iuâ n rà ng, o nuo c
na o ma lô llô ng pla p Iy loa n loa n xa Ia cu a lo Ia su
Iai gle p lru c liô p lu clinl quô c va o mô l môi lruo ng
klông dô da ng liô p llu (loà c ngay ca kli Iai gle p va o
mô l môi lruo ng dô Iìnl lô i nlung su Iai gle p do Ia
gia n liô p, va do do , plâ n na o klông duo c loa n la o) lli
nuo c do se klông llô xây du ng liô u Iu c pla p Iy mô l
ca cl lu u liô u duo c.
Mô i quan diô m lrôn dô u dâ n dô n mô l biô n gia i llicl kla c
nlau, va ca c kô l qua kinl lô Iuo ng clo llâ y, ca lai biô n sô na y
dô u lon là n biô n vô xuâ l xu pla p Iuâ l kli câ n gia i llicl clo
làng lruo ng kinl lô . Co Ie llông diô p clinl lu nlu ng ngliôn
cu u na y klông pla i Ia , dô co duo c su pla l lriô n lla nl công
lli pla i co mô l gio i Ia nl da o lluô c dia rô ng Iuo ng, ma Ia , ba n
clâ l cu a mô i quan lô luong la c lrong Iicl su vo i ca c lrung
lâm clâu Au lluo ng pla loa i loà c gây bâ l Io i clo liô u Iu c
cu a ca c llô clô o nuo c so la i.
Clua llô co kô l Iuâ n gi vô vâ n dô na y, nlung ngay ca kli
ba n llân no klông pla i Ia mô l a nl luo ng ma nl, dô c Iâ p, co
linl nlân qua dô n làng lruo ng kinl lô , lli cuô c lranl Iuâ n va
plân licl vô vai lro cu a xuâ l xu pla p Iuâ l cu ng da giu p clo
viô c kloi sâu llôm liôu biô l cu a clu ng la vô câ u lru c pla p Iy
lrong su vâ n la nl cu a lô llô ng la i clinl. Ngliôn cu u da clo
llâ y, nlu ng su ba o lô kla c nlau dô i vo i ca c dô i luo ng lu u
quan kla c nlau cu ng a nl luo ng dô n su pla l lriô n luong dô i
cu a lli lruo ng vay no va cô pliô u, dô n mu c dô so lu u rô ng
ra i cu a ca c công ly, loà c lô ng qua l lon, Ia dô n mu c dô ma ca c
công ly do duo c la i lro lu bôn ngoa i, va do do , dô n su pla l
lriô n no i clung cu a klu vu c la i clinl.
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
79
Baão vï åquyï ìn vï ì t aâi saãn Baão vï åquyï ìn vï ì t aâi saãn
t aåo ài ï ìu k i ï ån t huêån l úåi t aåo ài ï ìu k i ï ån t huêån l úåi
c ho sûåphaát t r i ï ín t hõ c ho sûåphaát t r i ï ín t hõ
t r ûúâng vaâàêìu t û t r ûúâng vaâàêìu t û
Ðà c biô l gia lliô l clo rà ng, xuâ l xu pla p Iuâ l co a nl luo ng
dô n su pla l lriô n la i clinl klông bi ca c Iy lluyô l vô lluô c dia
va câ y gle p no i lrôn plu nlâ n vô mà l llô ng kô. Trôn llu c lô ,
Beck, Demirgüç -Kunl va Ievine (2000b) da clo llâ y, xuâ l xu
pla p Iuâ l vâ n Ia mô l biô n sô gia i llicl quan lro ng clo râ l
nliô u lluo c do pla l lriô n la i clinl lrong ca c ple p lô i quy o
nliô u nuo c. (Clinl su lô n la i Iâu da i cu a mô i quan lô na y da
clo ple p clu ng la co llô su du ng công cu giu p nlâ n diô n la c
dô ng co linl nlân qua cu a la i clinl dô n làng lruo ng nlu da
ba n dô n o lrôn). Biô n lluô c dia co ve cu ng co mô i luong quan
da ng kô dô n su pla l lriô n la i clinl - co n biô n Iai gle p lli ke m
luong quan lon.
16
Va llông diô p clinl sa cl lu ca c kô l qua kinl lô Iuo ng da
cli ra mô l ca cl co lô llô ng, lleo mô l luo ng duy nlâ l: clà ng
nlu ng klông ca n lro làng lruo ng, viô c ba o lô lô l lon quyô n
vô la i sa n cu a ca c nla la i lro bôn ngoa i se la o diô u kiô n lluâ n
Io i clo su pla l lriô n lli lruo ng la i clinl va dâ u lu.
17
Ðô klông bi nglì Ia quan sa l lrôn qua liô n nliôn, clu ng
la câ n nlà c Ia i rà ng, lriô n vo ng na y - mô l lriô n vo ng lâ p dâ n
va llông lluo ng dô i vo i nlu ng nguo i câ p la i clinl - klông
pla i Ia klông co lranl ca i. Oua llu c, co dôi diô u câ n no i vô
nô n la ng Iy lluyô l cu a mô l quan diô m kla c clo rà ng, nguo i
câ p la i clinl klông nôn duo c ba o lô qua da ng. Suy clo
cu ng, su làng lruo ng plu lluô c va o lô clâ l doanl nlân, diô u
na y Ia i do nlu ng nguo i sa ng Iâ p lrong nô i bô công ly co
duo c, do do , lrao clo lo su ba o lô pla p Iy klông dâ y du co
llô Ia m pluong la i dô n nliô l linl lleo duô i dâ u lu kinl
doanl mo i cu a lo . Xe l lu mô l klia canl kla c, clu ng la co
llô llâ y ba o lô pla p Iy qua nliô u clo nlu ng do i lo i dô i vo i
la i sa n llô clâ p se kluyô n klicl ca c ngân la ng Iuo i biô ng,
vô n klông llô klai lla c duo c nlu ng ky nàng cu a minl lrong
clu c nàng xa lô i vô llâ m dinl va lleo do i du a n, ma lra i Ia i
cli du a va o viô c nlâ n la i sa n llô clâ p va su ba o lô cu a pla p
Iuâ l (kicl ba n na y da duo c Manove, IadiIIa va Iagano 2000
ngliôn cu u).
Va clu ng la câ n pla i lra nl viô c llu c dâ y viô c llu c liô n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
80
Mùåc duâl yát huyï ët c ho Mùåc duâl yát huyï ët c ho
t hêëy c oáquaánhi ï ìu sûåbaão t hêëy c oáquaánhi ï ìu sûåbaão
vï ångûúâi gûãi t i ï ìn c oát hï í vï ångûúâi gûãi t i ï ìn c oát hï í
l aâm k òm haäm t öëc hêët l aâm k òm haäm t öëc hêët
doanh gi a doanh gi a
va lôn lro ng lo p dô ng vuo l qua gia lri llu c cu a clu ng. Nlu
Keynes (1923) da co mô l kô l Iuâ n râ l da ng gli nlo , “su
cluyôn clô lrong ca c klô uo c... Ia cla de llu c su cu a ca cl
ma ng”. Iuâ n cu na y va ca c Iuâ n cu luong lu , co mô l gia lri
nlâ l dinl, nlung nlâ n dinl cuô i cu ng câ n pla i du a va o
llu c ngliô m, va o dây, lâ l ca nlu ng bà ng clu ng gâ n dây
dô u cli ro nlu ng vâ n dô na y sinl Ia do ba o lô klông dâ y
du clo nlu ng nguo i co quyô n doi lo i, clu klông pla i
nguoc Iai. Su lliôu vàng môl “vàn loa lin dung”, luc Ia
nlu ng kluyô n klicl va llông Iô da di vay lli pla i loa n lra ,
se clo ple p suy Iuâ n duo c nlu ng pla n u ng du kiô n lu plia
nlu ng nguo i se Ia nguo i clo vay. Hon nu a, lliô u su kiô m
clô viô c Ia m du ng quyô n Iu c nô i bô dô ngâ m bo n ru l nguô n
Iu c cu a công ly va qua mà l nlu ng cô dông lliô u sô se kliô n
lo do du kli la i lro qua cô pliô u lrong luong Iai. Klông xây
du ng duo c nlu ng cluâ n mu c na y, se kim la m su pla l lriô n
cu a lli lruo ng la i clinl, do do , la n clô su liô p câ n mang
linl kinl doanl dô n râ l nliô u nlu ng công cu la i clinl plu
lo p vo i cli pli pla i clàng.
Mà c du clinl plu da ru l klo i nliô u Iìnl vu c loa l dô ng
kinl lô , va clo du su diô u liô l qua mu c va ca c qui dinl Ia m
ca n lro linl liô u qua lrong lli lruo ng la i clinl lluo ng gây ra
nliô u vâ n dô , nlung râ l klo plu nlâ n su câ n lliô l pla i dô
clo clinl plu nà m giu mô l vai lro nlâ l dinl lrong Iìnl vu c
na y dô da m ba o co duo c co so la lâ ng la i clinl lloa da ng.
18
Noi na o ma clinl plu loa n loa n và ng mà l, klông da m nlâ n
lra cl nliô m cuô i cu ng Ia câ p ple p va gia m sa l llâ n lro ng ca c
ngân la ng, diô u liô l viô c pla l la nl công klai va buôn ba n
clu ng kloa n, lay lliô l Iâ p va lô lro clo lô llô ng pla p Iy ,
vô n râ l câ n lliô l dô gia i quyô l nlu ng mâu lluâ n lrong vâ n dô
lo p dô ng, lli noi do kô l qua se râ l lô la i.
Vi llô , nguyôn là c llen clô l dâ u liôn ma dô n nay da lô l
su c ro ra ng Ia : kli loa cl dinl va llu c liô n ca c clinl sa cl
clo klu vu c la i clinl, clinl plu pla i Ia m viô c vo i lli lruo ng
dô làng cuo ng linl lu u liô u lrong su vâ n la nl cu a lli
lruo ng, nlung klông dô mà c nlu ng vâ n dô na y clo ca c dô i
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
81
nhûng bùçng c hûáng l aåi nhûng bùçng c hûáng l aåi
c ho t hêëy baão vï åk höng c ho t hêëy baão vï åk höng
àêìy àuãseäc oáàöår uãi r o àêìy àuãseäc oáàöår uãi r o
c ao hún c ao hún
Chñnh phuãc êìn l aâm vi ï åc Chñnh phuãc êìn l aâm vi ï åc
vúái t hõ t r ûúâng àï í phaát vúái t hõ t r ûúâng àï í phaát
t r i ï ín c ú súãhaåt êìng t aâi t r i ï ín c ú súãhaåt êìng t aâi
c hñnh c hñnh
luo ng riông biô l llam gia lli lruo ng, loà c dô mà c clo lli
lruo ng no i clung.
Tuy nliôn, dô bô sung – loà c bô kluyô l clo su lliô u và ng
cu a – ca c la nl dô ng cu a clinl plu , do i lo i pla i co mô l
pla m vi ro ra ng va llu c liô n, dô ca c dô i luo ng llam gia lli
lruo ng co llô kluyô cl da i co câ u diô u liô l kli câ n lliô l. Tlu c
liô n o mô l sô lli lruo ng clu ng kloa n co lô clu c loa l dô ng
luong dô i lla nl công da clo la nlu ng lli du vô nlu ng sa ng
kiô n lu nlân nlu llô . Oua llu c, lâ u lô l ca c lli lruo ng dô u
dà l ra yôu câ u vô viô c công bô llông lin va qua n lri công ly,
bôn ca nl va nà m ngoa i nlu ng gi da qui dinl lrong Iuâ l công
ly no i clung, nlo do co llô la o Io ng lin lô l lon clo nlu ng
nguo i llam gia lli lruo ng. Nlu ng lli lruo ng na y cu ng dô ra
ca c qui là c cu llô vô llu lu c mua ba n lrôn lli lruo ng, bao gô m
ca viô c ngliôm câ m viô c mua ba n giu a nlu ng nguo i lrong
cuô c, lranl llu mua lruo c (fronl-running) va ca c linl llu c
câ u kô l kla c giu a ca c cluyôn gia lrôn lli lruo ng.
Mô l lli du minl lo a gâ n dây vo i nliô u kla nàng co llô a p
du ng râ l lô l clo ca c nuo c dang pla l lriô n, Ia ca cl llu c ma lli
lruo ng clu ng kloa n Ðu c – lli lruo ng Deulscle Börse lluô c
so lu u lu nlân – pla n u ng Ia i lruo c lâm Iy clo rà ng ca c qui
dinl công bô llông lin vô ca c công ly niôm yô l qua yô u nôn
klông la o ra duo c niô m lin vu ng clà c clo ca c cô dông. Vi llô ,
co râ l il công ly niôm yô l mo i. Vâ n dô na y bà l nguô n lu llông
Iô la cl loa n lruyô n llô ng cu a Ðu c, lrong do co ca c qui dinl
vô su câ n lro ng kli ba o ca o, luy pla i ba o vô quyô n Io i cu a
nlu ng nguo i clo vay (nlu ng nguo i ma yôu câ u co ba n cu a lo
Ia pla i duo c ca nl ba o so m vô nlu ng vâ n dô Iiôn quan dô n vo
no ), nlung llu c lô Ia i dâ n dô n viô c cle giâ u linl lra ng la i
clinl llu c lô cu a công ly, ma dâ y Ia i clinl Ia nlu ng llông lin
ma cô dông liô m nàng câ n co . Giô ng nlu nliô u nuo c kla c,
viô c ngliôn cu u liô n la nl mô l cuô c ca i ca cl lô ng llô ca c liôu
cluâ n kô loa n lleo sa l Tiôu cluâ n Kô loa n Ouô c lô (IAS) o
Ðu c se giu p clo viô c gia i quyô l vâ n dô na y. Trong kli do , mà c
du co nglìa vu pla i clâ p nlâ n lâ l ca ca c công ly na o lloa
ma n ca c liôu cluâ n niôm yô l lleo Iuâ l dinl, nlung lli lruo ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
82
Coámöåt phaåm vi r oär ï åt àï í Coámöåt phaåm vi r oär ï åt àï í
c aác àöëi t ûúång t ham gi a c aác àöëi t ûúång t ham gi a
t hõt r ûúâng c uãng c öëc êëu t hõt r ûúâng c uãng c öëc êëu
t r uác ài ï ìu t i ï ët t r uác ài ï ìu t i ï ët
clu ng kloa n Ia i quyô l dinl la o ra mô l plân doa n lli lruo ng
mo i, clâ l Iuo ng cao va co ca c yôu câ u công bô llông lin mo i.
Ðô co llô llam gia va o plân doa n lli lruo ng mo i na y, do i lo i
Neuer Markl pla i ba o ca o dinl ky la ng quy lleo liôu cluâ n
IAS. Tu kli lla nl Iâ p nàm 1996 dô n nay, lli lruo ng na y da
gà n Iiô n vo i su bu ng nô nlu ng do l pla l la nl mo i, do niô m
lin cu a cô dông da làng Iôn.
19
Giô ng nlu lâ l ca ca c lô clu c lu diô u liô l kla c, Deulscle
Bu rse klông llô kluo c lu mô i quan lô vo i loa a n: mà c du
mô l công ly niôm danl lrong plân doa n lli lruo ng mo i lu
nguyô n clâ p nlâ n nlu ng quy là c klà l kle lon va co llô bi
Ioa i klo i danl sa cl cu a Neuer Markl nô u vi pla m, nlung co
llô se co su bâ l dô ng lrong luong Iai vô viô c clâ p la nl ca c
qui dinl ma cli co llô gia i quyô l llông qua loa a n. Ðô ca c qui
là c na y co liô u Iu c, câ n pla i lliô l kô Ia i viô c bô sung ca c diô u
Iuâ l vô lo p dô ng lu nlân lrong ca c lô clu c lu diô u liô l sao clo
il pla i nlo câ y dô n loa a n, clà ng la n bà ng ca cl Ia m clo ba n
llân ca c qui là c na y ca ng minl ba cl ca ng lô l. Tâ l nliôn, ba n
llân lluâ l ngu lô clu c lu diô u liô l cu ng co vâ n dô , vi lâ u lô l
ca c lô clu c nlu vâ y lrôn lli lruo ng la i clinl dô u câ n dô n mô l
su diô u liô l nlâ l dinl lu bôn ngoa i, nô u cli muô n la n clô kla
nàng ca c lô clu c na y Ia m du ng quyô n Iu c lli lruo ng.
20
Tuy vâ y, kli xây du ng ca c da o Iuâ l va ca c qui dinl lli
lruo ng, clu ng la klông duo c buông Ioi vai lro quan lro ng ro
ra ng cu a linl liô u Iu c pla p Iy , no i cu llô lon Ia ca c qui là c
liô n la nl pla i co kla nàng llu c lli. Nliô u ngliôn cu u kinl
lô Iuo ng lrong nliô u nuo c clu ng lôi llam kla o da clo llâ y,
nlu ng da nl gia qua diô u lra vô pla p clô va clâ l Iuo ng cu a
clinl plu cu ng quan lro ng dô i vo i pla l lriô n la i clinl.
O lrinl dô gia n don nlâ l, du ng bâ l dô ng sa n Ia m llô clâ p
clo kloa n vay co la c du ng râ l la n clô , nô u nguo i la biô l rà ng,
viô c licl biôn lay nà m giu la i sa n llô clâ p râ l klo klàn (ngay
ca kli nguo i di vay sà n sa ng va co kla nàng llô clâ p la i sa n
clu ng lo lo co xu luo ng lôn lro ng cam kô l vo i nlu ng nguo i
xung quanl, va viô c ba o vô uy lin o dia pluong râ l quan
lro ng dô i vo i lo ). Tuong lu , nô u Iuâ l va ca c llu lu c pla sa n
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
83
 nhûng chuáng cêìn
àûúåc tùng cûúâng
klông co liô u Iu c lli viô c nlu ng nguo i bôn ngoa i clo doanl
ngliô p vay klông co ba o da m se râ l ru i ro. Oua llu c, da co
nlu ng bà ng clu ng xa c llu c clo llâ y ca c doanl ngliô p da
vay duo c il lon kli dông da o mo i nguo i il duo c nlin llâ y qui
lrinl xu Iy viô c pla sa n lon (KIapper 2000).
Klà c plu c su lliô u liô u qua o câ p loa a n Ia mô l công viô c
vuo l ngoa i kluôn klô cu a ba i viô l na y. Tuy nliôn, lrong Iu c
ca i ca cl pla p Iy loa n cu c dang diô n ra, dôi kli ca c dô i luo ng
llam gia lli lruo ng co llô la o ra nlu ng liô n lriô n bà ng ca cl
llu c liô n nlu ng pluong llu c lru ng pla l ma lo co . Tli du ,
lrong lruo ng lo p nlu ng nguo i lrong nô i bô công ly Ia m du ng
quyô n Iu c, lli viô c so giao du c Ioa i lôn cu a công ly do klo i
danl sa cl co llô Ia mô l ca cl lru ng pla l lu u liô u, ngay ca kli
clua co ca c loa a n liô u qua va công bà ng. Ða m ba o kla nàng
duo c niôm yô l llu câ p lrôn lli lruo ng nuo c ngoa i, loà c duo c
câ p biôn Iai ky quy , cu ng co llô xuâ l klâ u vâ n dô na y. Vô
diô m na y, clu ng la se quay lro Ia i lrong Cluong 4.
Mô l lli du kla c clo llâ y, nlu ng qui dinl lrôn lli lruo ng
– nô u ke m liô u Iu c – co llô gây ra nliô u vâ n dô clà ng ke m
gi nlu ng diô u Iuâ l vô quyô n la n nliô m vu cu a công ly, Ia
lruo ng lo p nô i liô ng vô ca c công ly dâ u lu da gia nl duo c
quyô n so lu u mô l bô plâ n Io n klu vu c công ly cu a Cô ng loa
Se c liô p sau plong lra o lu nlân loa râ m rô , bà ng ca cl dô i cô
pliô u cu a minl Iâ y ca c clu ng pliô u lu nlân loa cu a công
clu ng. Mà c du cu ng co nlu ng qui dinl dô kiô m soa l qua
lrinl diô u la nl va linl minl ba cl cu a ca c công ly dâ u lu
duo c câ p ple p, nlung clu ng Ia i klông ba o vô nlu ng cô dông
bôn ngoa i – nlu ng nguo i da dô i clu ng pliô u cu a minl Iâ y
cô pliô u cu a công ly dâ u lu – kli công ly dâ u lu na y bi ru l
gâ y ple p, va loa n bô pla p nlân pla i cluyô n sang mô l công
ly me ma lâ u nlu klông bi diô u liô l kla c (Coffee 1999).
Nliô u quy vô n Io n nlâ l cu ng bi cluyô n dô i, diô u do da la o
lluâ n Io i clo viô c luo c doa l loà c “bo n ru l ngâ m” lâ u lô l la i
sa n cu a quy sang clo nlu ng nguo i lrong cuô c, Ia m pluong
la i dô n nlu ng nguo i ngoa i cuô c, vô n da ba n clu ng pliô u cu a
minl dô Iâ y cô pliô u cu a quy . Mô l da ng vâ n dô nu a, kla c vo i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
84
Ki nh nghi ï åm àaämi nh Ki nh nghi ï åm àaämi nh
hoaåc ho nhûäng hi ï ím hoaå hoaåc ho nhûäng hi ï ím hoaå
c uãa vi ï åc c oác ú súãhaå c uãa vi ï åc c oác ú súãhaå
t êìng k höng t hoaãàaáng t êìng k höng t hoaãàaáng
vâ n dô qua n lri công ly va linl minl ba cl, da diô n ra lrong
lruo ng lo p cu a Se c, co Iiôn quan dô n linl pli liô u qua cu a
ca c qui là c mua ba n. Viô c mua ba n ca c cô pliô u da niôm yô l
ma klông pla i klai ba o sô Iuo ng va gia ca clo so giao dicl Ia
diô u duo c ple p: lrôn llu c lô , nlu ng giao dicl llông qua so
giao dicl lro lla nl ca c lruo ng lo p ngoa i Iô va lluo ng kô l
llu c bà ng mô l mu c gia gia la o, co n mu c gia cân bà ng lli
lruo ng llu c su Ia i râ l mo lô .
Ca c công ly dâ u lu va ca c quy luong lô duo i mô l linl
llu c nô i bâ l, da minl loa su câ n lliô l pla i ba o vô câ n llâ n
nlu ng cô dông bôn ngoa i. Viô c xây du ng ca c qui dinl diô u
liô l clo klu vu c na y, mô l diô u co llô se kicl câ u ma nl me
lrong lli lruo ng cô pliô u, cu ng nlu viô c mo rô ng ca c Ioa i
linl pluong liô n liô l kiô m clo ca c ca nlân co mu c la i sa n
lrung binl va la o su ca nl lranl lrong viô c nlâ n liô n gu i ngân
la ng, Ia nlu ng vâ n dô câ n duo c Iuu lâm o nliô u nuo c.
Tlu c ra, su pla l lriô n va làng cuo ng lli lruo ng clu ng
kloa n va ca c Ioa i quy vô n co qua n Iy kla c, lluo ng di dôi vo i
nlau.
21
Ca c quy vô n co qua n Iy , dà c biô l Ia quy luu lri lu
nlân va ca c quy liô l kiô m lleo lloa lluâ n kla c – vo i lro ng
lâm nlà m va o dâ u lu da i la n, lluo ng (nlung klông pla i Iu c
na o cu ng vâ y) bao gô m ca cô pliô u duo c buôn ba n lrôn lli
lruo ng – co llô Ia nlu ng Iu c Iuo ng dinl luo ng quan lro ng
clo su pla l lriô n cu a lli lruo ng clu ng kloa n.
22
No giô ng nlu
mô l klô i ca c nla dâ u lu Io n – co llô Iu c, buô c pla i co ca c qui
là c va Iuâ l pla p dô làng cuo ng linl loa n ve n cu a lli lruo ng,
liô u qua cu a ca c co clô mua ba n, va qua n lri công ly (kô ca
viô c pla i cung câ p llông lin lô l lon va ba o vô ca c cô dông
lliô u sô ) – sao clo quy luu lri va ca c nla qua n Iy quy vô mà l
llô clô kla c co llô do ng go p nliô u nlâ l clo su loa n lliô n lli
lruo ng clu ng kloa n. Ðiô u na y se klông xa y ra clo dô n kli
mu c so lu u cô pliô u cu a lo da l dô n mô l mu c dông da o câ n
lliô l – clà ng la n pla i cliô m 20° lli plâ n, mô l con sô câ n co
llo i gian mo i da l dô n duo c: lrôn llu c lô , viô c licl Iu y cu a ca c
quy luu lri Ia mô l qua lrinl dâ n dâ n. No cu ng se klông xa y
ra kli cliô n Iuo c cu a quy Ia cliô m cô plâ n da sô lrong ca c
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
85
Ti ï ët k i ï åm t heo t hoaã Ti ï ët k i ï åm t heo t hoaã
t huêån vaât hõt r ûúâng t huêån vaât hõt r ûúâng
c hûáng k hoaán: sûåphaát c hûáng k hoaán: sûåphaát
t r i ï ín c öång si nh t r i ï ín c öång si nh
công ly con pli la i clinl, giô ng nlu lruo ng lo p cu a ca c quy
luu lri Io n o nliô u nuo c.
Va klông cli lli lruo ng clu ng kloa n duo c Io i nlo su xuâ l
liô n cu a ca c quy luu lri, ma ca công ly ba o liô m nlân llo , va
ca c lô clu c liô l kiô m lleo lloa lluâ n kla c. Trong ca c lli
lruo ng lruo ng lla nl va mo i nô i, clu ng du ng o vi lri lrung
lâm dô lô lro clo râ l nliô u pla l kiô n la i clinl du a lrôn lli
lruo ng, clà ng la n nlu clu ng kloa n da m ba o bà ng la i sa n,
viô c su du ng la i clinl co câ u va ca c sa n plâ m pla i sinl, kô
ca quy diô u la nl lleo cli sô va ca c sa n plâ m lô ng lo p dô
ba o vô nla dâ u lu lruo c su suy gia m cu a lli lruo ng. Tra i
pliô u ru i ro lliôn lai ma ca c công ly ba o liô m pla l la nl Ia i
Ia mô l lli du kla c vô nlu ng pla l kiô n la i clinl da xuâ l liô n
lrong plân doa n lli lruo ng na y, va qua lrinl do vâ n co n liô p
diô n, vo i mô l kloa ng lrô ng ro ra ng lrôn lli lruo ng da nl clo
ca c sa n plâ m plu lu y lleo luô i llo cu a ca nlân (Iongevily-
based). Kinl ngliô m va viô c licl Iu y vô n con nguo i co duo c,
kli nlu ng nguo i qua n Iy quy duo c lrang bi dô su du ng ca c ky
lluâ l do , se giu p làng cuo ng clâ l Iuo ng qua n Iy ru i ro lrong
loa n bô nô n kinl lô .
Hinl lla nl nôn nlu ng quy nlu vâ y co n da m ba o kla
nàng la i lro vu ng ma nl va ô n dinl clo ca c plân doa n llen
clô l llicl lo p lrong lli lruo ng la i clinl, nlu ca c công ly Ia m
dicl vu lrung gian, clo lluô, lay công ly vô n ma o liô m. Ðô n
Iuo l minl, dây Ia i Ia nlu ng yô u lô llen clô l dô da m ba o ca c
công ly qui mô nlo cu ng co llô liô p câ n duo c nguô n la i lro
vo i cli pli pla i clàng, mô l vâ n dô ma clu ng la se quay lro
Ia i o plâ n duo i. Clu ng cu ng la o câ u vô dâ u lu da i la n (do ca c
công ly ba o liô m nlân llo va ca c công ly ba n niôn kloa n dà l
ra nô u lo muô n da p u ng duo c ca c nglìa vu cu a minl bà ng la i
sa n co ky la n luong u ng), nlo do se dô ra duo c ca c gia i pla p
mang linl lli lruo ng clo mô l kloa ng lrô ng lrông llâ y ma
nliô u clinl plu dang cô gà ng Iâ p dâ y lrong nliô u nàm bà ng
nlu ng biô n pla p la nl clinl lô n ke m va gây me o mo . Vi llô ,
ca c lô clu c liô l kiô m lleo lloa lluâ n da mo rô ng pla m vi va
dô sâu lrong ca c dicl vu la i clinl ma lo cung câ p, klông cli
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
86
clo nlu ng nguo i cliu lra cl nliô m vô clinl sa cl cu a clinl lo
va ca c dô i luo ng llam gia Iâ p kô loa cl, ma co n clo mô l diô n
rô ng Io n ca c dô i luo ng kla c lrong klu vu c la i clinl.
Mà c du su xuâ l liô n ca c quy luu lri lu nlân klông pla i Ia
diô u kiô n câ n lay du clo mô l lli lruo ng clu ng kloa n vâ n
la nl lrôi cla y, nlung no Ia i râ l co gia lri dô da m ba o rà ng
mo i diô u kiô n liôn quyô l clo su pla l lriô n cu a ca c quy liô l
kiô m lleo lloa lluâ n dô u da lô n la i. Ðiô u na y du ng, klông
cli xe l vô Io i icl Iâu da i se dô n licl Ia i clo nlu ng nguo i vô
luu, ca c nla Ia m clinl sa cl va ca c kla cl la ng kla c, ma co n
xe l ca vô nlu ng liô u u ng Ian loa co duo c nlo su pla l lriô n
klu vu c la i clinl, nô u nga nl kinl doanl quy luu lri Ia mô l
nga nl ca nl lranl va dâ y sa ng la o.
Oua llu c, clinl sa cl công duo c xây du ng clo quy luu lri
câ n duo c loa n lliô n nliô u lon nu a so vo i da plâ n ca c bô
plâ n kla c lrong klu vu c la i clinl. Iy do Ia , su pla l lriô n cu a
ca c quy luu lri lu nlân o dâu cu ng cliu a nl luo ng ma nl me ,
nô u klông no i Ia bi cli plô i loa n loa n, bo i clinl sa cl miô n
lluô , mô l quy dinl duo c dô ra dô kluyô n klicl mo i nguo i
liô l kiô m clo luô i gia . No cu ng cliu la c dô ng cu a ca c quy
dinl cu a clinl plu biô n viô c liô l kiô m do lro lla nl bà l buô c.
Tru cô l llu lai cu a viô c lra Iuong luu Iiôn quan dô n ca c quy
vô n do lu nlân cung câ p duo c lliô l Iâ p dô pla n u ng Ia i vo i
qui dinl bà l buô c clinl llu c (lru cô l llu nlâ l Ia la i lro qua
lluô , va lru cô l llu ba Ia liô l kiô m lu nguyô n, nlung cu ng co
llô duo c Io i vô lluô ). Ðô biô n liô l kiô m luu lri lla nl bà l buô c,
clinl plu clà c clà n se pla i can lliô p dô xa c dinl xem nlu
llô na o Ia , du liôu cluâ n duo c coi Ia liô l kiô m luu lri va plô
cluâ n clo ca c công ly la i clinl qua n Iy ca c cluong lrinl luu
lri na y. Ðiô u na y cu ng du ng, nlung o mu c dô le p lon, dô i
vo i ca c pluong llu c liô l kiô m duo c uu da i vô lluô . Ðiô u do
co nglìa Ia clinl plu pla i da m nlâ n mô l lra cl nliô m na o
do , klông cli lrong vâ n dô gia m sa l, ma co n dô da m ba o su
can lliô p cu a minl klông Ia m biô n da ng ca c kluyô n klicl
lli lruo ng, mô l vâ n dô co llô dâ n dô n viô c, clà ng la n nlu,
nga nl na y vo i mô l nlo m Iu ng doa n ca c quy luu lri se ba n
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
87
Caác vêën àï ì àùåc bi ï åt àöëi Caác vêën àï ì àùåc bi ï åt àöëi
vúái c hñnh saác h vï ì quyä vúái c hñnh saác h vï ì quyä
hûu t r ñ hûu t r ñ
sa n plâ m cu a minl vo i gia cà l cô clo mô l dô i luo ng kla cl
la ng lliô u llông lin.
23
Nliô u vâ n dô vô viô c xây du ng clinl sa cl clo lô llô ng
quy luu lri vâ n clua duo c gia i quyô l lrong ca c công lrinl
ngliôn cu u, va vâ n co n su bâ l dô ng Io n vô llu c liô n lrôn llô
gio i kli xu Iy ca c vâ n dô sau:
l Nô u liô l kiô m luu lri Ia bà l buô c, lli su bà l buô c do nôn
a p du ng clo ca nlân lay clo nguo i su du ng Iao dô ng`
(Se liô l kiô m duo c cli pli nô u buô c nguo i su du ng Iao
dô ng pla i bô lri lricl quy na y, nlung no cu ng se lliô u
su minl ba cl va co llô lliô u ca dô ng co dô nguô n quy
na y duo c dâ u lu du ng clô ).
l Co câ u pli ma ca c quy na y duo c ple p llu Ia bao nliôu`
(Mu c pli na y nôn duo c lra lruo c lay linl li Iô lleo Io i
lu c dâ u lu` Vi linl minl ba cl va công bà ng, co nôn buô c
ca c quy na y cli duo c llu mu c pli dô ng Ioa l vo i mo i ca
nlân llam gia, lay Ia viô c cô dinl mu c pli nlu llô se
Ia m clo su me o mo do lô la i lon, clà ng la n nlu xe l vô
cli pli markeling`)
l Iiô u co nôn clo ple p nguo i luo ng Iuong luu duo c clia
kloa n liô l kiô m cu a minl va o ca c quy kla c nlau lay
klông` (Tâ p lo p ca c Ioa i la i sa n ma ca nlân ua llicl co
llô kla c nlau, dà c biô l Ia lleo dô luô i, nlung o dâu clo
ple p duo c cluyô n lu la i kloa n na y sang la i kloa n kla c,
lli o do se mo c nlanl nlu nâ m ca c cli pli markeling
lô n ke m va co Ie râ l Ia ng pli nu a).
l Co nôn buô c nguo i qua n Iy quy pla i da m ba o la o ra
mu c Io i lu c lô i lliô u lay klông` (Su da m ba o na y co llô
kluyô n klicl viô c kô l lo p giu a ca c cliô n Iuo c dâ u lu,
mà c du co bà ng clu ng clo llâ y diô u na y cu ng xa y ra
ngay ca kli klông co su da m ba o).
l Nôn clo ple p kiô u lo p dô ng cli lra dô u la ng nàm (niôn
kloa n) lay ca c lloa lluâ n lloa i lra kla c` (Cli lra dô u
la ng nàm bà l buô c, se Ioa i lru duo c ru i ro vô luô i llo ,
nlung Ia i gây ra ru i ro dô i la c |counlerparly risk], co n
niôn kloa n biô n lliôn lli clo ple p nguo i luo ng Iuong
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
88
Coân nhi ï ìu vêën àï ì c hûa Coân nhi ï ìu vêën àï ì c hûa
àûúåc gi aãi quyï ët t r ong àûúåc gi aãi quyï ët t r ong
vi ï åc t hi ï ët k ï ëc hñnh saác h vi ï åc t hi ï ët k ï ëc hñnh saác h
c ho c aác quyähûu t r ñ c ho c aác quyähûu t r ñ
luu duo c llam gia va o Io i lu c lli lruo ng – va ca ru i ro
nu a – lrong llo i ky lloa i lra ).
Gia i quyô l nlu ng vâ n dô na y se cluyô n sang nô i dung vô
clinl sa cl công bô lro , ma nô i dung cu a no vuo l qua kluôn
klô cu a ba o ca o na y, clà ng la n nlu linl clâ l cu a ca c cluong
lrinl luu lri do clinl plu cung câ p va kla nàng loa n cluyô n
nlu ng Io i icl licl Iu y duo c lrong ca c kô loa cl do bôn su du ng
Iao dô ng cung câ p, va ca c klia ca nl kla c cu a clinl sa cl plân
plô i Ia i llu nlâ p.
Nô u di dô n duo c su dô ng lluâ n lli no se xoay quanl
nguyôn là c clo rà ng, ca c qui là c dâ u lu cu ng nlà c Ia nlu ng
qui là c lluo ng ro l plâ n Io n ca c kloa n liô l kiô m luu lri va o
nlu ng la i sa n duo c clinl plu ba o lro nlung Io i lu c llâ p, pla i
duo c do bo . Oua llu c, kli diô u kiô n cu a nliô u nuo c, nlâ l Ia
o nlu ng noi ma nga nl luu lri vâ n co n plôi llai, su linl lô
cu a kla cl la ng lay kla nàng liô p câ n llông lin co n la n clô ,
loà c nàng Iu c diô u liô l co n yô u, lli ro rà ng, diô u la nl lrong
nga nl luu lri vâ n câ n pla i duo c la n clô bà ng ca c qui là c
dinl Iuo ng công klai, dà c biô l Ia dô dô i plo vo i viô c lâ p lrung
ru i ro. Ðiô u na y nà m ngoa i yôu câ u clung vô linl llâ n lro ng.
Tuy nliôn, xu llô se ngliông vô luo ng no i Io ng ca c qui là c
dâ u lu dinl Iuo ng mang linl lu y liô n, ngay ca kli diô u kiô n
clo ple p, sao clo ca c quy luu lri co llô da m nlâ n vai lro dâ y
du va co kla nàng Io n lrong viô c cung câ p ca c dicl vu la i
clinl lliô l yô u.
24
Khaãnùng t i ï ëp c êån Khaãnùng t i ï ëp c êån
N
HU NG BIL N IHA I THA NH CÔNG TRONG VIL C
pla l lriô n sâu lli lruo ng la i clinl va la n clô viô c
llu c la nl me o mo quyô n Iu c lli lruo ng da giu p da m
ba o co nliô u công ly va ca nlân co kla nàng liô p câ n lin du ng
o cli pli clâ p nlâ n duo c. Nlung ai lrong sô nguo i ngle o, ca c
doanl ngliô p nlo va doanl ngliô p vi mô se Ia nguo i di vay`
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
89
Khaãnùng t i ï ëp c êån t öët hún Khaãnùng t i ï ëp c êån t öët hún
àï ën hoaåt àöång t aâi c hñnh àï ën hoaåt àöång t aâi c hñnh
c oát hï í gi uáp höågi a àònh c oát hï í gi uáp höågi a àònh
t hoaát ngheâo vaât r anh t huã t hoaát ngheâo vaât r anh t huã
àûúåc nùng l ûåc c uãa nhûäng àûúåc nùng l ûåc c uãa nhûäng
ngûúâi ñt àûúåc ûu àaäi ngûúâi ñt àûúåc ûu àaäi
Kla nàng liô p câ n Ia mô l vâ n dô râ l quan lro ng, il ra vo i
lai nguyôn nlân la cl ba cl nlau. Tlu nlâ l, clu ng lru c liô p
nlâ n ma nl dô n klia ca nl lrao quyô n lrong do i ngle o. Kla
nàng liô p câ n la n clô dô n la i clinl Ia mô l yô u lô go p plâ n
Ia m clo su do i ngle o dai dà ng do no la n clô ngliôm lro ng
kla nàng ca c lô gia dinl ngle o lâ n du ng kla nàng kinl
doanl cu a clinl minl dô lloa l ngle o. Tlu lai, co nlu ng yô u
lô ngoa i u ng lrong la i clinl dô i vo i ca c doanl ngliô p vu a va
nlo . Mô l ca cl dô Iiôn luo ng vô diô u na y Ia pla i nlâ n llâ y
rà ng, mô i doanl nlân liô m nàng dô u bà l dâ u bà ng mô l y
luo ng: viô c clo ra do i mô l doanl ngliô p nlo lluo ng Ia ca cl
duy nlâ l dô llu c liô n nlu ng y luo ng do , va no se klông llô
lro lla nl liô n llu c nô u klông co kla nàng liô p câ n câ n lliô l
dô n la i clinl. Nliô u y luo ng se râ l lô i lô , nlung mô l sô Ia i se
mang vô nlu ng Io i icl xa lô i lo Io n, do ng go p va o qua lrinl
làng lruo ng. Ca i na o lô l, ca i na o xâ u, klông dô da ng xa c dinl
duo c, lru pli clu ng duo c co xa l lrôn lluong lruo ng. Tuy
klông Ia m gia m bo l su do ng go p va o làng lruo ng cu a ca c
doanl ngliô p Io n, nlung mô l lô llô ng la i clinl ma cli duo c
lô clu c dô da m ba o kla nàng liô p câ n clo nlu ng doanl
ngliô p da dinl linl sà n va dang llinl vuo ng, cu ng se klông
da p u ng duo c klia ca nl na y.
Hai lro nga i clinl ca n lro kla nàng liô p câ n duo c dô câ p
dô n nliô u Ia , (a) nguo i ngle o va ca c công ly mo i klo i su dô u
lliô u ca c la i sa n llô clâ p, va (b) cli pli cô dinl, bao gô m ca
cli pli nà m bà l, lleo do i va llu llâ p llông lin, va liô u Iu c
llu c lli, dô u Ia nlu ng ra o ca n dô i vo i ca c lo p dô ng va giao
dicl la i clinl nlo . Vo i kla nàng liô p câ n râ l la n clô klu vu c
la i clinl clinl llu c llông lluo ng, ca c ca nlân va công ly qui
mô nlo , ngle o loà c bi cô Iâ p, dô u pla i du a va o nlu ng linl
llu c râ l da da ng cu a ca c lloa lluâ n la i clinl pli clinl llu c
loà c gâ n nlu clinl llu c. Ho cu ng su du ng la ng Ioa l ca cl
liô p câ n pli la i clinl dô da m ba o nlu ng dicl vu câ n lliô l ma
lô llô ng la i clinl clinl llu c klông cung câ p duo c clo lo .
O nliô u vu ng, va dô i vo i nlu ng nlo m nlâ l dinl o lâ u lô l
ca c vu ng lrong llô gio i dang pla l lriô n, la i clinl pli clinl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
90
Maång l ûúái t aâi c hñnh phi Maång l ûúái t aâi c hñnh phi
c hñnh t hûác r öång l úán t öìn c hñnh t hûác r öång l úán t öìn
t aåi úãphêìn l úán c aác t aåi úãphêìn l úán c aác
nûúác nûúác  
llu c râ l quan lro ng.
25
No xuâ l liô n duo i nliô u da ng, lu nguo i
susu – nlu ng nguo i mang dô n mô l lliôn duo ng clo nlu ng
kloa n liô l kiô m cu a ca c plu nu llam gia kinl doanl, giu p lo
lra nl duo c su liôu xa i loang pli lay ca c lla nl viôn gia dinl
sa cl nliô u, cu ng nlu lra nl bi mâ l cà p – clo dô n ca c liô p lô i
liô l kiô m va lin du ng Iuân pliôn (roscas), va bà ng ca cl llu
llâ p ca c kloa n liô l kiô m dinl ky va du ng kloa n liô n da lâ p
lo p duo c clo ca c lla nl viôn Iâ n Iuo l duo c vay, ca c liô p lô i
na y giu p va o viô c liô l kiô m llo i gian lrung binl ma mô i
lla nl viôn pla i bo ra dô liô p câ n duo c mô l kloa n liô n du dô
dâ u lu nlu mong muô n. O bâ l cu dâu cu ng dô u co nlu ng
nguo i clo vay lruyô n llô ng, clu liô u câ m dô , va lin du ng
Iiôn quan dô n lluong ma i lay ca c kloa n vay co ra ng buô c,
nlung co Ie plâ n Io n nlâ l, bao gô m ca c lloa lluâ n la i clinl
song pluong Ia i klông qua lrung gian (la i clinl) giu a ba n be
va nlu ng nguo i llân, clo du Ia duo i linl llu c vô n vay, vô n
go p cô plâ n lay mô l da ng pla lrô n na o do .
26
Klông co la i sa n llô clâ p loà c nlu ng co clô llu c lli pla p
Iuâ l lrôn llu c lô lay dang loa l dô ng, lli la i clinl pli clinl
llu c se llay llô clo la ng Ioa l nlu ng kluyô n klicl va
pluong liô n llông lin kla c, bao gô m ca liô u Iu c xa lô i, dô
lru ng pla l nlu ng lruo ng lo p cô linl klông lra no , llô clâ p
xa lô i va câ m cô , kli ma viô c so lu u va su du ng ca c la i sa n
mang ra llô clâ p da duo c cluyô n sang clo nguo i clo vay.
27
Ca c cli sô clo llâ y, qui mô la i clinl pli clinl llu c co
quan lô nguo c cliô u vo i dô sâu la i clinl clinl llu c, va mà c
du râ l vu ng ma nl va gia u co , la i clinl pli clinl llu c cu ng
klo Io ng la o ra duo c mô l su llay llô loa n la o clo la i clinl
clinl llu c dang vâ n la nl lrôi cla y, vo i kla nàng luy dô ng
vô n lrôn qui mô Io n va licl lo p ru i ro lrôn ca c Iìnl vu c rô ng
Io n. Io i llô so sa nl ma nguo i la clo Ia cu a la i clinl clinl
llu c kli gia i quyô l ca c vâ n dô vô liô u Iu c llu c lli va llông
lin, co Iiôn quan clu yô u dô n nlu ng kla cl la ng qui mô nlo
va bi cô Iâ p. Tli du , râ l nliô u ngliôn cu u llu c ngliô m vô la c
du ng cu a lô llô ng la i clinl pli clinl llu c lrong viô c licl
lo p ru i ro lrong ca c Ia ng da kô l Iuâ n rà ng, mà c du co nliô u
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
91
nhûng c huáng àï ìu l aâsûå nhûng c huáng àï ìu l aâsûå
t hay t hï ëmöåt c aác h ngheâo t hay t hï ëmöåt c aác h ngheâo
naân c ho c aác phûúng t hûác naân c ho c aác phûúng t hûác
t r ung gi an t aâi c hñnh t r ung gi an t aâi c hñnh
c hñnh t hûác hún c hñnh t hûác hún
llô clô cu ng lô n la i, va lluo ng vâ n la nl o mô l qui mô luong
dô i Io n, nlung su biô n dô ng lrong liôu du ng cu a ca nlân lu ng
lô gia dinl vâ n co n clua llô ca cl Iy loa n loa n klo i nlu ng
ru i ro dà c lrung cu a lô .
Ngoa i la i clinl pli clinl llu c ra, ca c lô gia dinl klông
llô liô p câ n llicl da ng dô n la i clinl clinl llu c se ru l vô linl
llu c lu ba o liô m (lruo c kli co ru i ro) llông qua nlu ng
pluong liô n nlu clo n ca c qui lrinl sa n xuâ l il ru i ro (va Ioi
lu c lrung binl no i clung cu ng llâ p), va clo n ca c la i sa n pli
la i clinl co dà c diô m gia m bo l nliô u ru i ro (nlu mua gia
su c), lay cliô n Iuo c Iâ p gia dinl va di cu (kô l lôn vo i mô l gia
dinl o mô l Ia ng xa co llô giu p da n lra i ru i ro liôu du ng), va
(sau kli co ru i ro) se Iu a clo n ca c Ioa i cliô n Iuo c u ng plo , kô
ca viô c luy dô ng llôm nguô n Iao dô ng lrong lô gia dinl.
Muô n nâng cao kla nàng liô p câ n la i clinl clinl llu c,
pla i klà c plu c lai vâ n dô co ba n vô llông lin va dinl pli
luong dô i cao cu a viô c clo vay qui mô nlo . Nlu ng ngliôn
cu u gâ n dây lâ p lrung va o ca c liô n bô công nglô va clinl
sa cl da cli ra ca cl Ia m llô na o dô la llâ p ca c ra o ca n do .
Nlu ng nàm lro Ia i dây, nguo i la da quan lâm nliô u dô n ca c
linl llu c lô clu c la i clinl vi mô cluyôn ngliô p va dâ y sa ng
la o, lâ u lô l dô u duo c lro câ p va lluo ng dinl luo ng clo
nguo i ngle o vay, nlu ng lô clu c na y da duo c lla nl Iâ p vo i
nliô u lla nl công lo Io n. Ca c dà c diô m duo c dô câ p dô n nliô u
lrong ca c ngliôn cu u vô lô clu c la i clinl vi mô na y gô m (a)
li Iô dây dua no kla llâ p – llâ p lon nliô u so vo i llô lô ca c
cluong lrinl clo vay bao câ p lruo c dây da loa l dô ng o nliô u
nuo c dang pla l lriô n – va (b) pla m vi plu c vu cu a ca c lô
clu c na y, xe l vô con sô lô ng llô cu ng nlu vô dô i luo ng ma
lruo c dây loa n loa n bi Ia ng quôn nlu plu nu . Nlu ng yô u lô
lla nl công na y co duo c clà c clà n râ l lo Io n. Tla nl công na y
mô l plâ n Ia nlo da biô l du a va o ca c pla l kiô n ma la i clinl
pli clinl llu c da go i ra, lli du :
l Viô c su du ng ca c lloa lluâ n clo vay lleo nlo m dô klai
lla c liô m nàng vô vô n xa lô i va a p Iu c cu a nlo m nlà m
gia m bo l su cô linl dây dua no .
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
92
Taâi c hñnh vi mö c oát hï í Taâi c hñnh vi mö c oát hï í
gi aãm búát c aác vêën àï ì vï ì gi aãm búát c aác vêën àï ì vï ì
t höng t i n vaâc hi phñc ho t höng t i n vaâc hi phñc ho
vay qui mö nhoã vay qui mö nhoã 
l Nlu ng kluyô n klicl nàng dô ng su du ng Iicl lra no
dinl ky va ca c kloa n vay nô i liô p lleo nguyôn là c “clo
vay Iu y liô n”.
l Tinl gia n co câ u qua n Iy plân plô i dô gia m bo l cli pli
va clo ple p nguo i clo vay giu duo c li Iô vô n vay o mu c
lo p Iy .
Nlu ng pla l kiô n na y duo c lriô n klai “lu duo i Iôn” o ca c
nuo c ngle o nlu BàngIade l, BôIivia, va Indônôxia, dô n nay da
duo c nlâ p klâ u va o nliô u nuo c liôn liô n, noi ma nguo i
ngle o vâ n cli duo c lô llô ng la i clinl clinl llu c plu c vu
luong dô i ke m co i.
30
Mà c du xe l vô gia lri kloa n vay lli nlo , nlung nlu ng
cluong lrinl na y Ia i râ l quan lro ng, nô u xe l vô sô lô gia dinl
duo c luo ng Io i, va lô c dô làng lruo ng du kiô n se co n nlanl
lon. Vi llô , diô u quan lro ng Ia pla i dinl luo ng ca c nguô n
Iu c va o nlu ng noi clu ng co la c dô ng xa lô i Io n nlâ l, va lra nl
sa da va o nlu ng câ u lru c xa lô i mo ng manl bà ng ca cl do i
lo i qua nliô u o lo . Tuy nliôn, ngay clinl nlu ng cluong
lrinl na y cu ng klông mâ y lla nl công lrong viô c lru c liô p
vuon lo i nlu ng nguo i ngle o nlâ l lrong diô n ngle o.
Su luong la c giu a ca c lô clu c na y vo i ca c bô plân kla c
lrong lô llô ng la i clinl co llô klông mang linl quyô l dinl
dô i vo i nlu ng lla nl công liô p lleo va su liô n lriô n cu a ca c
cluong lrinl la i clinl vi mô. Mô l lli du minl loa clo viô c
lliô u su luong la c na y Ia kô l qua clo vay cu a BRI o Indônôxia
lâ u nlu klông bi a nl luo ng cu a cuô c klu ng loa ng nàm
1997-98 vô n da lu ng ca n que l lô llô ng ngân la ng clinl.
Clà c clà n, kli mô l sô ngân la ng klông duo c lro câ p nlâ n ra
gia lri cu a nlu ng ky lluâ l na y, lo co llô lro lla nl ca c dô i llu
ca nl lranl dô lranl llu llu lu l mô l sô kla cl la ng di vay cu a
klu vu c duo c lro câ p, nlung dây klông là n da Ia mô l mô i de
doa clo viô c duy lri linl liô u qua xa lô i cu a ca c lô clu c la i
clinl vi mô cluyôn ngliô p luo ng va o plu c vu nguo i ngle o.
Tuy nliôn, no co llô Ia diô u kiô n câ n lliô l dô ca c lô clu c do
lro lla nl mô l plâ n cu a lô llô ng llông lin lin du ng clinl
llu c, nlu se ba n dô n duo i dây, dô lu ba o vô minl klo i pla i
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
93
nhûng c huáng t hûúâng nhûng c huáng t hûúâng
k höng t hï ígi uáp àúäc ho k höng t hï ígi uáp àúäc ho
nhûäng ngûúâi ngheâo nhêët nhûäng ngûúâi ngheâo nhêët
t r ong di ï ån ngheâo t r ong di ï ån ngheâo
liô p xu c vo i nlu ng dô i luo ng nguo i vay klông quen, nlu ng
nguo i co kla nàng liô p câ n dô n ca c nguô n la i clinl kla c.
Tuy cuô c ca cl ma ng lrong la i clinl vi mô Ia vô ca c ky
lluâ l clo vay, nlu ng ky lluâ l co llô va lrôn llu c lô da la o ra
nlu ng ngân la ng co Ia i, nlung se Ia sai Iâ m nô u clo rà ng no
da clô i bo bâ l ky kla nàng na o dô llu c liô n ca c cluong lrinl
clo vay co lro câ p da nl clo nguo i ngle o. Bô n llu c lô duo i
dây se nlâ n ma nl dô n nlu ng kla c biô l câ n Ia m ro :
l Râ l nliô u lrong sô ca c lrung gian la i clinl vi mô Io n
nlâ l va nô i bâ l nlâ l liô p lu c yôu câ u duo c lro câ p.
l Ca c doanl ngliô p vi mô klông nlâ l lliô l dô u loa l
dô ng vi nguo i ngle o.
l Hâ u lô l ca c cluong lrinl la i clinl vi mô llu c ra klông
lru c liô p câ p vô n clo nlu ng nguo i ngle o nlâ l lrong
diô n ngle o.
l Cli pli loa l dô ng, co nglìa Ia Ia i suâ l llu c lrong ca c
kloa n vay vi mô co xu luo ng râ l cao: no co llô cli lra
duo c nô u a p du ng clo mô l sô Ioa i linl loa l dô ng kinl
lô (lli du nlu ng kloa n vay râ l ngà n la n dô buôn ba n),
cu ng lu c Ia cli pli vô vô n se cao lon nliô u so vo i Ia i
suâ l lli lruo ng liô n lô ba n buôn.
Nlu ng vâ n dô na y da dua dô n mô l kô l Iuâ n ke p. Tlu nlâ l,
lin du ng vi mô pli lro câ p co llô Ia mô l bô plâ n quan lro ng
cu a lô llô ng la i clinl, klông cli du a lrôn nlu ng ky lluâ l
nlà m klai lla c kla i niô m vô vô n xa lô i, ma co n du a va o su
ca i liô n lrong công nglô llông lin clo viô c llâ m dinl vô n
vay, nlu se ba n dô n duo i dây. Tlu lai, ca c cluong lrinl la i
clinl vi mô co lro câ p plu c vu nguo i ngle o cu ng co llô llu
duo c Io i icl kinl lô liô m nàng. Se klông llu c lô nô u gia lliô l
rà ng, nlu câ u vô nlu ng kloa n lro câ p nlu llô se duo c Ioa i bo
qua llo i gian.
Ngliôn cu u cli liô l dô da nl gia li suâ l Io i lu c xa lô i cu a ca c
cluong lrinl la i clinl vi mô co lro câ p da lro lla nl mô l
ma ng dô la i sôi dô ng. Mô l sô linl llu c clo vay co llô lu u
liô u lon ca c linl llu c kla c: dà c biô l, no i clung clo plu nu
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
94
Baâi hoåc t ûâc aác c hûúng Baâi hoåc t ûâc aác c hûúng
t r ònh t ñn duång bao c êëp t r ònh t ñn duång bao c êëp
t r ûúác àêy vêîn c oân nguyï n t r ûúác àêy vêîn c oân nguyï n
gi aát r õc ho c hûúng t r ònh gi aát r õc ho c hûúng t r ònh
t aâi c hñnh vi mö t aâi c hñnh vi mö
vay co xu luo ng se llu duo c Ia i suâ l xa lô i cao lon. Ðiô u
quan lro ng Ia pla i luo ng nlu ng kloa n lro câ p liô n co va o
nlu ng noi mang Ia i la c dô ng xa lô i Io n nlâ l. Ia mô l klia
ca nl cu a la i clinl công u ng du ng, viô c ba n mô l ca cl lro n ve n
vô la i clinl vi mô co lro câ p nà m ngoa i pla m vi cu a ba o ca o
na y, nlung kô l qua da ng buô n cu a llô lô ca c cluong lrinl lin
du ng co lro câ p ke m co i lruo c dây da clo clu ng la nliô u ba i
lo c, ma dô n nay vâ n co n giu nguyôn gia lri va câ n duo c liô p
lu c a p du ng lrong ca c cluong lrinl lin du ng vi mô co lro câ p
lleo pluong llu c mo i va dinl luo ng va o nguo i ngle o
(Adams, Gralam, va von Iisclke 1984). Trong sô nlu ng ba i
lo c do , co ba i lo c vô su câ n lliô l pla i làng cuo ng gio i la n
ngân sa cl cu ng, lra nl qui dinl mu c Ia i suâ l qua llâ p dô n
mu c gây ra liô n luo ng vay no Io ng vo ng, clo n Iu a ky Iuo ng
va kiôn dinl vo i ca c nlo m dô i luo ng mu c liôu v.v... Ngoa i ra,
linl clâ l lu u linl cao dô va linl plô biô n rô ng ra i cu a ca c
cluong lrinl na y giu a ca c nla la i lro , ba n llân no cu ng co ru i
ro: diô u quan lro ng Ia pla i lra nl sa Iâ y va o ca c câ u lru c xa lô i
lluo ng râ l dô dô vo , nlu ng câ u lru c na y duy lri ca c lô clu c
do bà ng ca cl do i lo i o clu ng qua nliô u. (Ha y Iâ y mô l lli du :
kli nguô n vô n lu ca c nla la i lro Ia m làng llôm cung vô lin
du ng, lli viô c mô i lô clu c clu ng minl duo c rà ng, kloa n vay
ma lo clo vay Iu c na y llu a su c bu Ia i nlu ng llâ l ba i do
nlu ng lô clu c clo vay kla c gây ra dô da ng dô n mu c na o`)
Clu ng na o clu ng la co n quan lâm dô n lin du ng vi mô, lli
clu ng do viô c clu lro ng ca i lliô n co so la lâ ng llông lin co n
mang Ia i nliô u Io i icl Io n Iao.
Viô c llu llâ p, xu Iy va su du ng liô u su di vay va ca c llông
lin kla c Iiôn quan dô n ca c lô va doanl ngliô p nlo clo vay Ia
mô l loa l dô ng dang pla l lriô n râ l nlanl lrong ca klu vu c
công Iâ n lu |xem MiIIer (sà p xuâ l ba n) vô plâ n da nl gia qua
lrinl mo rô ng lrôn pla m vi loa n llô gio i gâ n dây cu a ca c co
so dàng ky lin du ng]. Công nglô ma y linl cu ng da Ia m gia m
ma nl cli pli don vi va nâng cao linl linl vi lrong viô c su
du ng sô Iiô u dô da nl gia uy lin vay vô n. Tuy la c dô ng cu a
viô c co duo c nguô n llông lin na y da Ia m llay dô i dô ng co
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
95
Tùng c ûúâng c ú súãhaå Tùng c ûúâng c ú súãhaå
t êìng c ung c êëp t höng t i n t êìng c ung c êëp t höng t i n
vaâc öng nghï åc oát hï í vaâc öng nghï åc oát hï í
gi aãm búát c hi phñt r ung gi aãm búát c hi phñt r ung
gi an gi an  
kluyô n klicl va quyô n Iu c lli lruo ng mô l ca cl râ l la i linl –
nlung klông pla i Iu c na o cu ng co Io i – nlung ca c ngliôn
cu u gâ n dây dô u nlâ l lri rà ng, làng cuo ng kla nàng liô p câ n
ca c llông lin lin du ng co llô Ia m làng mu c dô sà n co cu a ca c
kloa n vay va gia m bo l cli pli clo ca c lrung gian la i clinl. So
sa nl sô Iiô u cu a 43 nuo c, IappeIIi va Iagano (1999) nlâ n llâ y,
klô i Iuo ng lin du ng qua ngân la ng cao lon da ng kô o nlu ng
nuo c co mu c dô clia se llông lin rô ng ra i lon, ngay ca sau kli
da cô dinl ca c liô u u ng kla c vô mu c dô ba o lô pla p Iy kla c
nlau dô i vo i nguo i clo vay. Klông mâ y klo klàn dô co llô
llâ y duo c vi sao Ia i nlu vâ y. Truo c lô l, llông lin lô l lon clo
ple p ngân la ng dinl mu c Ia i suâ l co Io i lon clo nlu ng
kla cl la ng co uy lin cao lon, nlo do , clo ple p lli lruo ng
lloa l klo i, il ra Ia o mu c dô nlâ l dinl, ca i bâ y cu a liô n luo ng
Iu a clo n nguo c ma SligIilz va Weiss (1981) da clu ng minl co
llô dua lo i kla nàng plân bô lin du ng lleo dinl suâ l. Biô l
rà ng kô l qua vay vô n cu a minl se bi nlu ng nguo i clo vay
lrong luong Iai da nl gia cu ng se Ia m gia m bo l lâm Iy Io i du ng
ba o Ia nl, cô y Ia m Iiô u, Ia m làng llôm ca i gia pla i lra kli dây
dua no . Hon nu a, clia se llông lin llu llâ p duo c cu ng co
nglìa Ia nguo i clo vay se mâ l di mô l plâ n quyô n Iu c lli
lruo ng di ke m vo i nlu ng llông lin â y.
Clu ng la klông ly vo ng lâ l ca công nglô na y dô u co llô
gia i quyô l duo c lro n ve n linl ke m liô u qua vô ca c llông lin
co ba n ma nliô u nuo c dang pla l lriô n dang pla i dô i mà l,
nlung no co llô la n clô duo c.
Tâ l nliôn, cu ng co su llu l Iu i, va nlu ng lla cl llu c clinl
sa cl ma clu ng dà l ra dâ y llu vi. Ðô co Io i clo minl, nguo i di
vay pla i clâ p nlâ n bi vi pla m il nliô u dô n linl riông lu ca
nlân. Vi viô c plân biô l dô i xu giu a nguo i co uy lin vay vô n
va nlu ng nguo i kla c Ia mu c dicl cu a viô c llâ m dinl vô n
vay, nôn ca c mô linl llô ng kô linl diô m lin du ng co su du ng
llôm ca c llông lin ca nlân klông pla i Ia liô u su di vay, co
llô se co la c du ng xâ u vô mà l xa lô i kli muô n cu ng cô llôm
clo nlu ng nlo m nguo i yô u llô , bâ l kô Ia yô u llô lleo vu ng
dia Iy , sà c lô c, lay ca c liôu cli kla c. O mô l sô nuo c, viô c plân
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
96
  vûúåt t r öåi nhûäng t hi ï åt vûúåt t r öåi nhûäng t hi ï åt
haåi t i ï ìm êín dûúái hònh haåi t i ï ìm êín dûúái hònh
t hûác mêët t ñnh c hêët r i ï ng t hûác mêët t ñnh c hêët r i ï ng
t û vaâphên bi ï åt àöëi x ûã t û vaâphên bi ï åt àöëi x ûã
t r ong t ñn duång t r ong t ñn duång
biô l dô i xu lin du ng lleo mô l sô liôu cli cu llô Ia bâ l lo p
pla p, va ngay ca kli viô c llu c liô n râ l klo klàn lli vâ n câ n
pla i ca nl gia c lruo c nlu ng liô u u ng lai la i vô mà l xa lô i cu a
su plân biô l dô i xu na y: diô u na y ro ra ng se co nguy co Ia m
llu le p pla m vi cu a ca c lô llô ng llông lin lin du ng. Ðô ng
llo i, nga nl công ngliô p llu llâ p llông lin cu ng co xu luo ng
lu nliôn Ia lâ p lrung, lay llâ m cli co n dô c quyô n (90° llông
lin lin du ng vô klu vu c doanl ngliô p nlo o My Ia do la ng
du ng dâ u lli lruo ng, Dun va Bradslreel, cung câ p).
Vâ n dô linl riông lu co n co mô l y nglìa quan lro ng Io n Iao
lrong llu c lô . Barron va Slalen (2001) da clu ng minl gia lri
du ba o cu a ca c llông lin lin du ng da bi mâ l kli a p dà l, du cli
râ l kliôm lô n, yôu câ u vô llông lin riông lu. Cu llô , Iuâ l pla p
o nliô u nuo c da klông llu a nlâ n viô c clia se ca c llông lin
licl cu c lrong liô u su di vay (lu c Ia , cli duo c ba o ca o nlu ng
llông lin vô viô c klông lra duo c no ). Tuy vâ y, nô u klông
duo c biô l nlu ng llông lin na y, lli duo ng nlu nguo i clo vay
na o lu dà l ra mu c liôu li Iô klông do i duo c no Ia klông qua
3° lli cu nàm nguo i xin vay vô n lo lu clô i ba nguo i, mô l li
Iô cao gâ p dôi so vo i kli lo duo c cung câ p dâ y du lâ l ca mo i
Ioa i llông lin (xem Ba ng 1.1).
31
Tâ l nliôn, ba o vô linl riông lu
Ia mô l vâ n dô rô ng Io n va dang pla l lriô n râ l nlanl, nlung
nlu ng bà ng clu ng lrôn vô gia lri – dô i vo i ca nguo i clo vay
va di vay - cu a viô c clia se llông lin kla cl quan vô liô u su di
vay da clo llâ y, nlu ng nuo c co Iuâ l Iô klà l kle vô linl riông
lu câ n cân nlà c xem co nôn no i Io ng clu ng dô clo ple p clia
se llông lin vo i nguo i clo vay, nlu ng nguo i ma nguo i di vay
dang lrông clo dô vay vô n.
Viô c lla nl Iâ p ca c co so dàng ky lin du ng công cô ng, loà c
do nla nuo c kiô m soa l, o mô l sô nuo c, da linl co lro lla nl
mô l llu lluâ l dô gia i quyô l vâ n dô dô c quyô n. Ca c co so do
duo c lla nl Iâ p lu Iâu do i o mô l sô nuo c clâu Au, mô l plâ n
Ia do nlu ng liô u u ng plu cu a viô c ngân la ng lrung uong dà l
ra yôu câ u pla i duo c plô duyô l lruo c nlu ng giâ y lo lu nlân
du ng Ia m la i sa n llô clâ p dô duo c vay vô n lrôn lli lruo ng
liô n lô . Râ l nliô u co so dàng ky nlu vâ y gâ n dây da duo c
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
97
lla nl Iâ p, nlâ l Ia o clâu My Ialinl. Su bu ng nô gâ n dây Ia
mô l pla n u ng dô liô u lruo c nlu ng quan nga i vô lla nl licl
clo vay no i clung o ca c nuo c dang duo c xe l, va vô clâ l Iuo ng
llông lin ma du a va o do , ca c ngân la ng dua ra quyô l dinl
clo vay. Nlu ng nuo c na o da sà n co co so dàng ky lin du ng lu
nlân lli se il co xu luo ng lla nl Iâ p ca c co so công cô ng. Mà c
du viô c lla nl Iâ p ca c co so dàng ky công cô ng Ia mô l buo c
liô n mo i, nlung clu ng il co kla nàng duy lri vi llô Iu c Iuo ng
clu da o lrong viô c cung câ p ca c llông lin lin du ng Iiôn quan
dô n viô c clo vay qui mô nlo . Cli co llông lin vô nlu ng giao
dicl Io n mo i co gia lri lru c liô p da ng kô dô i vo i ca c nla diô u
liô l llâ n lro ng, co n dô i vo i nlu ng kloa n vay nlo lli klia
ca nl clia se llông lin mo i nô i Iôn la ng dâ u. Oua llu c, viô c
lla nl Iâ p ca c co so dàng ky công cô ng klông Ioa i lru kla
nàng liô p lu c linl lla nl ca c co so dàng ky lu nlân. Trong
diô u kiô n klô i Iuo ng clo vay lu nuo c na y sang nuo c kla c
dang nga y mô l làng, co nliô u kla nàng ma ng Iuo i Iiôn Ia c cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
98
Baãng 1.1 Taác àöång cuãa mûác àöåsùén coátñn duång àï ën vi ï åc sûãduång mö hònh chócho ài ï ím
tñn duång êm cên àöëi vúái nhiï ìu tólï åvúänúåkhaác nhau
% ngûúâi ti ï u duâng vay àûúåc vöën
% gi aãm ài trong söëngûúâi
Mö hònh chó ti ï u duâng vay àûúåc vöën trong
Tól ï åvúänúåmuåc ti ï u (%) Mö hònh àêìy àuã xeát gi aátrõêm mö hònh chótñnh gi aátrõêm
3 74,8 39,8 46,8
4 83,2 73,7 11,4
5 88,9 84,6 4,8
6 93,1 90,8 2,5
7 95,5 95,0 0,5
Chuáthñch: Mô linl dâ y du du ba o uy lin vay vô n bà ng ca cl su du ng ca llông lin licl cu c va liôu cu c vô liô u su lin du ng
cu a nguo i di vay, clâ l Iuo ng lin du ng Iâ y Ia m nguo ng duo c diô u clinl dô da l duo c li Iô vo no mu c liôu. Mô linl cli Iâ y
llông lin liôu cu c cu ng llu c liô n luong lu nlung bo qua lâ l ca ca c llông lin licl cu c.
Nguöìn: Tinl loa n lu Barron va Slalen (2001) du a va o mô l mâ u Io n liô u su lin du ng lu công ly cung câ p llông lin lin du ng
Lxperian cu a My .
ca c co so dàng ky lu nlân se nga y mô l luo ng va o viô c lâ n
du ng Io i llô so sa nl o clô na y. Ouan diô m clinl sa cl llicl
lo p pla i Ia lô lro clo su pla l lriô n na y, clà ng la n bà ng ca cl
da m ba o rà ng, dinl mu c qui mô vô n vay buô c pla i ba o ca o
clo ca c co so dàng ky công cô ng klông qua llâ p.
Kï ët l uêån Kï ët l uêån
N
HU NG KL T IIA N NGHILN CU I GA N ÐAY ÐA
clo la mô l dinl luo ng clung ro ra ng vô viô c loa cl
dinl ca c clinl sa cl clinl plu clo klu vu c la i clinl.
Clu ng dô u klà ng dinl rà ng, pla l lriô n la i clinl Ia quan
lro ng, co Io i clo nguo i ngle o va Ia m gia m su bâ l ô n dinl lô ng
llô , do do go p plâ n va o làng lruo ng. Ngay ca kli nlu ng kô l
qua na y klông llô liô n mô l lla i dô ngliông vô ca cl liô p câ n
co câ u du a va o ngân la ng lay du a va o lli lruo ng clu ng
kloa n, lli clu ng cu ng da clo la râ l nliô u cli dâ n vô nlu ng
diô u câ n ba o vô llông qua ca c biô n pla p vô co so la lâ ng. Ca
nguo i clo vay va nguo i di vay liô m nàng dô u duo c Io i nlo
loa n lliô n viô c ba o lô quyô n cu a nguo i clo vay, ca c cô dông
lliô u sô lli duo c Io i lu su ba o vô klông bi giâ u giô m llông
lin va ca c linl llu c Ia m du ng kla c cu a nlu ng nguo i lrong
nô i bô công ly, va su pla l lriô n la i clinl se duo c cu ng cô kli
viô c llu c lli quyô n Iu c lli lruo ng cu a ngân la ng va ca c dô i
luo ng kla c bi la n clô . Viô c làng cuo ng co so la lâ ng llông
lin da clu ng lo co la c du ng ca i lliô n kla nàng liô p câ n cu a
nlu ng nguo i di vay nlo , cu ng nlu viô c co duo c mô l ban
qua n Iy sa ng la o va ca c ky lluâ l vâ n la nl clo ca c lô clu c lin
du ng vi mô cluyôn ngliô p.
Cu ng co nlu ng dâ u liô u clo llâ y o dâu lli su lro câ p cu a
clinl plu co Io i, loà c o dâu lli klông co Io i. Mà c du nlu ng
nô Iu c bao câ p Ia i suâ l lluo ng pla n la c du ng, nlung cu ng co
lruo ng lo p ca c cluong lrinl lro câ p duo c lliô l kô ky ca ng
da nl clo co so la lâ ng llông lin lu nlân, Ia i klà c plu c duo c
vâ n dô vô dinl pli va gia i plo ng nlu ng ngoa i u ng ma viô c
mô l bô plâ n ca c doanl ngliô p nlo co duo c kla nàng liô p câ n
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
99
Io n lon dô n la i clinl clinl llu c co llô pla l sinl. Tiô n cu a
cu a nla nuo c co llô lu u icl lrong viô c làng cuo ng co so la
lâ ng lu pla p va kô loa n, va lâ l nliôn, ca lrong viô c gia m sa l
va diô u liô l llâ n lro ng nu a, mà c du o dây co n co llô llu lô i
duo c mô l plâ n cli pli.
Vi vâ y, mô l bu c lranl loa n ca nl vô mô l lô llô ng la i clinl
liôn liô n va vâ n la nl lrôi cla y da duo c klà c loa . Nlung Ia m
llô na o dô lra nl duo c ca i bâ y cu a klu ng loa ng, nguy co
klông lra duo c no va su p dô ` Ðo Ia nô i dung ma dô n dây,
clu ng la se cluyô n qua Cluong 2.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
100
Chuát hñc h Chuát hñc h
1. Ta i clinl co lô clu c bao gô m ca c lrung gian
va lli lruo ng la i clinl clinl llu c, cu ng nlu ca c
co so nlu liô p lô i liô l kiô m va lin du ng Iuân
pliôn (roscas), nlu ng lô clu c mà c du duo c lô
clu c dà c biô l clo la i clinl nlung vâ n mang linl
pli clinl llu c, lleo nglìa, clu ng klông co lu
ca cl pla p nlân loà c klông nà m lrong dô i luo ng
diô u liô l cu a clinl plu . Câ n Iuu y rà ng, o nliô u
nuo c dang pla l lriô n, diô u quan lro ng Ia pla i
plân biô l giu a nlu ng lô clu c na y vo i su xuâ l liô n
cu a ca c lrung gian la i clinl pli diô u liô l co clu c
nàng ba n clu ng kloa n clo, loà c nlâ n liô n gu i lu ,
dông da o nguo i dân (xem Cluong 2). Hâ u nlu lâ l
ca sô Iiô u su du ng lrong ngliôn cu u na y dô u cli
dô câ p dô n klu vu c la i clinl clinl llu c.
2. GoIdsmill (1969) co llô duo c coi Ia nguo i
liôn plong, va mô l lrong nlu ng nguo i dâ u liôn
da pla l lriô n sa ng kiô n llu c ngliô m giu a ca c
nuo c na y Ia GeIb (1989), King va Ievine (1993a va
b), va GerlIer va Rose (1994). Ievine (1997) da co
mô l su llâ m dinl xa c da ng vô ca c công lrinl
ngliôn cu u Iy lluyô l va llu c ngliô m.
3. Trong sô nlu ng lro nga i llô ng kô ma ca c
biô n vô xuâ l xu pla p Iy na y pla i vuo l qua, co
kiô m dinl cu a Hansen vô su dô ng nlâ l qua mu c
ca c công cu . Ngoa i viô c su du ng công cu xuâ l xu
pla p Iy , Ievine, Ioayza va Beck (2000) cu ng da
su du ng mô l ky lluâ l vô biô n công cu Ià p co linl
clâ l dô ng va cu ng da co kô l Iuâ n gâ n nlu luong
lu . Ðô i clu ng ca c pluong pla p su du ng cluô i sô
lleo llo i gian cu ng da duo c Neusser va KugIer
(1998), Rousseau va WaclleI (1998) a p du ng va
cu ng clo kô l Iuâ n nlu vâ y, mà c du sô Iiô u cu a lo
cli la n clô lrong ca c nuo c lluô c Tô clu c Ho p la c
va Ila l lriô n Kinl lô (OLCD).
4. Tlay li sô lrung binl cu a lin du ng lu nlân
lrong GDI cu a Cônggô (Kinslasa) bà ng li sô na y
cu a MaIaixia va Tla i Ian da du ba o lô c dô làng
lruo ng lrung binl cu a Cônggô se làng llôm lon
6° mô l nàm nu a, klông clônl Iô cl Ia mâ y so vo i
su kla c biô l llu c su kloa ng 7° giu a lô c dô làng
lruo ng cu a Cônggô va mô l lrong lai nuo c kia. Tâ l
nliôn, nlu ng ple p linl loa n nlu llô câ n lô l su c
llâ n lro ng, nlu da nôu lrong Hô p 1.1.
5. Co mô l cuô c lla o Iuâ n râ l llu vi vô su câ n
lliô l pla i gia m bo l ru i ro lrong de Ierranli va ca c
la c gia kla c (2000).
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
101
ÐL CHO TA I CHINH CO HIL I OIA
101
6. Nliô u vâ n dô cu a nô n kinl lô kô loa cl loa
lâ p lrung da liô n lô loa cao dô sau kli lu do loa
duo c lricl dâ n o dây nlu mô l lli du , luong lu nlu
viô c su du ng bâ l lo p Iy ca c sa n plâ m pla i sinl o
Môlicô, 1994, mô la lrong Clunog 4.
7. Ievine va Zervos (1998a, va b), Demirguc-
Kunl va Ievine (1999), Beck, Demirgüç-Kunl va
Ievine (2000a), Demirgüç-Kunl va Huizinga
(2000a), Demirgüç-Kunl va Maksimovic (2000).
8. Tli du , li Iô no lrôn vô n cô plâ n lrung binl
cu a ca c công ly duo c niôm yô l lrong 30 nuo c da
duo c dinl vi lrong Hinl 1.7 cli co luong quan râ l
Io ng Ie o (R = -0,40) vo i cli sô câ u lru c lli lruo ng
lay câ u lru c ngân la ng ma Demirgüç-Kunl va
Ievine (2001) da xây du ng.
9. Clu ng lôi su du ng lluâ l ngu na y dô bao
la m ca nlu ng nguo i qua n Iy , gia m dô c va cô
dông cli plô i lrong công ly.
10. Ca cl gia i llicl llôm co llô nà m o mô i
quan lô giu a Ia i suâ l clo vay cao va dô ru i ro cao
lon cu a viô c clo vay (xem Age nor, Aizenman va
Hoffmaisler 1999).
11. Baskin va Miranli (1997) da Iuu Ia i viô c su
du ng clu ng kloa n lluo ng lrong ca c llô ky 19
va 20.
12. Xem Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes va SlIeifer
(1999a) vô ca c nuo c liôn liô n. Ngliôn cu u cu a
Klanna va IaIepu (1999) vô viô c gia m sa l ca c
nlo m công ngliô p o A n Ðô cu ng da nlâ n ma nl
dô n liô u u ng “Ia m nguô i Ia nl” ma linl mo lô da
gây ra clo viô c dâ u lu o bôn ngoa i. Tuy nliôn, câ n
Iuu y rà ng, mô l sô nuo c plu lluô c nà ng nô va o
linl llu c so lu u gia dinl, lleo Hinl 1.10, cu ng
da co duo c lla nl licl kinl lô ma nl me va Iâu da i.
13. Tluâ l ngu “co so la lâ ng la i clinl” duo c
du ng dô pla n a nl klung qui là c va lô llô ng
lrong do , ca c công ly va lô gia dinl Iôn kô loa cl,
da m pla n va llu c liô n ca c giao dicl la i clinl.
Nlu vâ y, no se bao gô m câ u lru c Iuâ l pla p va qui
dinl (kô ca ca c qui là c va co clô llu c lli lo p
dô ng), nguô n Iu c va llu c lô loa l dô ng gia m sa l,
cung câ p llông lin (lli du , qui là c va llông Iô kô
loa n va kiô m loa n, ca c lô i dô ng lin du ng, ca c co
quan linl diô m va ca c co so dàng ky công cô ng),
ca c pluong liô n llanl kloa n, lô llô ng llanl
loa n va cli lra clu ng kloa n, va lô llô ng lrao dô i
(lli du mua ba n va niôm yô l dicl vu , ca c qui là c
mua ba n, ca c kônl llông lin Iiôn Ia c).
14. Coi mo cu a Ia mô l ca cl la n clô quyô n Iu c
lli lruo ng lrong ngân la ng Ia nô i dung se duo c
ba n dô n lrong Cluong 4.
15. Tlu c ra, Iuâ l lu c cu a Anl coi gia m dô c cli
Ia nguo i duo c ca c cô dông u y lla c vo i nglìa vu
pla i lrung lla nl vo i lo (Iolnson. McMiIIan va
Woodruff 1999).
16. Tlâ l Ia Iu ng, râ l nliô u biô n sô vô câ u lru c
clinl lri da klông co la c du ng lô l dô du ba o su
pla l lriô n la i clinl lrong ngliôn cu u na y, clu ng
lôi se quay Ia i yô u lô clinl lri lrong Cluong 3.
17. Trong nlu ng lruo ng lo p cu c doan, ngay ca
klu vu c la i clinl llanl kloa n sà n sa ng clo vay
cu ng llâ y klông muô n clâ p nlâ n nô u quyô n vô
la i sa n klông duo c ba o vô llicl da ng. Iolnson,
McMiIIan va Woodruff (1999) da dua ra nlu ng
bà ng clu ng du a lrôn diô u lra râ l llu vi lu Ðông
Au va Iiôn Xô cu (nlu ng nuo c ma linl co klông
nà m lrong mâ u pla p Iy cu a Ia Iorla va ca c la c gia
kla c). Nlu ng bà ng clu ng na y clo llâ y, lrong
nàm 1997, co su kla c biô l lrong nlâ n llu c cu a ca c
công ly vô mu c dô da m ba o quyô n vô la i sa n cu a
lo , ma diô u do Ia i quyô l dinl dô n mu c dô sà n
sa ng dâ u lu cu a lo , va klông co câu lo i na o dô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
102
câ p dô n kla nàng liô p câ n cu a la i clinl bôn ngoa i.
18. Mà c du vâ y, vo i lruo ng lo p clô ng Ia i ca c
qui dinl vô la i clinl cu a clinl plu , xin xem
Laslerbrook va IiscleI (1991).
19. Mô l ngliôn cu u lô l vô qua lrinl na y Ia cu a
Iolnson (2000), lrong do cu ng clo llâ y liô n
luo ng dua nlau niôm yô l klông pla i “liô u u ng
Inlernel”.
20. Vô plâ n lla o Iuâ n giu a vai lro llu c lô va
liô m nàng cu a SRO lrong la i clinl, xem Bossone
va IromiseI (2000).
21. Ðoa n liô p lleo duo c lricl lu do lu Villas
(2000).
22. Tlu c ra, viô c plân licl quan lô nlân qua
llô ng kô da ngliông vô gia lluyô l clo rà ng, su
dao dô ng ngà n la n lrong mu c dô vô n loa llông
qua lli lruo ng clu ng kloa n, ke o lleo su llay dô i
lrong qui mô la i sa n cu a Iìnl vu c liô l kiô m lleo
lloa lluâ n (CalaIan, Impavido va MusaIem 2000).
23. Song song vo i nlu ng biô n pla p da duo c a p
du ng clo ngân la ng va duo c ba n dô n lrong
Cluong 2, câ n lliô l kô ca c biô n pla p dô da m ba o
rà ng ca c quy luu lri da plô cluâ n se duo c nlu ng
nla cluyôn môn gia u kinl ngliô m qua n Iy llâ n
lro ng, va clu ng duo c da m ba o dô klông bi cuo p
doa l (lli du , llông qua viô c kiô m loa n lloa da ng,
va plân la cl ca c la i sa n do nlu ng nguo i qua n Iy
bôn ngoa i nà m giu ), clu ng pla i duy lri mô l mu c
du lru dô plo ng vo no lloa da ng, va loa l dô ng
cu a clu ng da m ba o su minl ba cl llicl lo p (xem
Rocla, Hinz va Gulierrez 1999).
24. Vô nô i dung lla o Iuâ n cli liô l lon Iiôn
quan dô n nlu ng vâ n dô liô n nay lrong qui dinl
dô i vo i quy luu lri, xem Iames, SmaIloul va Vilas
(1999), Iames va Villas (2000), Srinivas,
Wlilelouse, va Yermo (2000), Villas (1998, 2000).
25. BesIey (1995) da liô n la nl diô u lra lrôn
diô n rô ng ca c ngliôn cu u vô la i clinl klông
clinl llu c.
26. Xem ca c dà c diô m llu vi vô ba o liô m -
cu ng vo i-cô plâ n lrong viô c clo vay o dia pluong
ma Idry (1994) da pla l liô n llâ y o Bà c Nigiôria.
27. Iluong pla p na y da duo c su du ng, lli du
nlu, dô la i lro clo su di dân la m llo i.
28. Su lla nl công cu ng do i lo i pla i quan lâm
lon dô n nlu ng klia ca nl do i lluo ng ma ca c llô
lô cu a nlu ng lô clu c la i clinl vi mô duo c lro câ p
lruo c dây da bo qua, clà ng la n nlu câ u lru c Ia i
suâ l co linl llu c liô n, ca c nlân viôn duo c da o la o
lô l va Iuôn duo c dô ng viôn kluyô n klicl, va lô
llô ng llông lin qua n Iy lô l.
29. Vô lla nl licl loa l dô ng cu a ca c lô clu c
na y, xem Morducl (1999) va Sebsled va Colen
(2000)
30. Nlu ng lâ m guong lla nl công gâ n dây cu a
la i clinl vi mô du a lrôn viô c clo vay lleo nlo m
il nliô u da cle Iâ p mâ l linl liô u qua râ l Io n cu a
ca c lo p la c xa lin du ng va ca c liô p lô i lin du ng,
Ia nlu ng lô clu c lu Iâu da loa l dô ng nlu mô l co
so gâ n nlu clinl llu c nlung pli lâ p lrung loa o
nliô u nuo c, su du ng mô l va i lrong nlu ng ky
lluâ l da nôu lrôn, nlung lluo ng lli lô ng nguô n
Iu c cu a ca c lô clu c na y du a va o liô n liô l kiô m cu a
ca c lla nl viôn.
31. Ile p so sa nl cu llô Ia giu a ca c diô u Iuâ l
klà l kle lon cu a ÔxlrâyIia vo i nlu ng diô u Iuâ l
duo c ple p o My (duo c dinl nglìa gâ n nlu nlau).
L TU KHI RA ÐO I HL THÔ NG NGAN
la ng, du lrong giai doa n binl lluo ng lay
lrong llo i ky klu ng loa ng, clinl plu cu ng
nà m giu quyô n so lu u ngân la ng mô l ca cl
cô linl lay gia n liô p sau kli xa y ra klu ng
loa ng ngân la ng. Nlu ng lruo ng lo p llâ l
ba i cu a so lu u nla nuo c dô i vo i ca c ngân la ng, qua lrinl lu
nlân loa diô n ra sau klu ng loa ng, lay cli il cu ng Ia su lla nl
công la n clô cu a qua lrinl la i co câ u, da diô n ra lluo ng
xuyôn dô n mu c viô c xem Ia i vai lro cu a clinl plu lrong
nlu ng Iìnl vu c co Iiôn quan na y lro nôn clin muô i. Trong
nlu ng llâ p ky gâ n dây, mà c dâ u nliô u clinl plu da il nliô u
llu le p quyô n so lu u lrong klu vu c ngân la ng, nlung ca c
quan clu c clinl plu vâ n co la c dô ng lo i lô llô ng ngân la ng,
dà c biô l sau kli co klu ng loa ng, ca c clinl plu lluo ng làng
cuo ng da ng kô su can lliô p cu a minl lrong mô l llo i gian da i.
Tuy nliôn, nlu ng ngliôn cu u mo i dây clo llâ y, du mu c dicl
ban dâ u Ia gi di clàng nu a, lli so lu u nla nuo c dô i vo i ca c
ngân la ng cu ng co xu luo ng ca n lro su pla l lriô n cu a klu
vu c la i clinl, va lu do Ia m gia m su l lô c dô làng lruo ng.
Cung câ p co liô u qua va ô n dinl ca c dicl vu la i clinl –
bâ l Ia nguo i so lu u ca c công ly la i clinl cung câ p nlu ng dicl
vu na y – Ia mô l mu c liôu lliô l llu c dô i vo i bâ l ky quô c gia
na o. Ðô da l duo c diô u na y, do i lo i clinl plu pla i lâ p lrung
171
Thêë t baå i cuã a chñnh phuã trong
lônh vûå c taâ i chñnh
CHUONG BA
Xu hûúáng c hñnh phuãsúã Xu hûúáng c hñnh phuãsúã
hûäu ngên haâng t hûúâng hûäu ngên haâng t hûúâng
c aãn t r úãsûåphaát t r i ï ín c uãa c aãn t r úãsûåphaát t r i ï ín c uãa
k hu vûåc t aâi c hñnh k hu vûåc t aâi c hñnh
K
va o nlu ng Iìnl vu c ma lo co llô Ia m lô l nlâ l. Hai cluong
lruo c da dua ra mô l cluong lrinl la nl dô ng dâ y llam vo ng,
lrong do clinl plu co vai lro dà l nô n mo ng va xây du ng mô l
kiô n lru c lluo ng lâ ng mang linl diô u liô l clo su pla l lriô n
cu a mô l nô n la i clinl Ia nl ma nl. Cluong lrinl na y se klo
da l duo c nô u mô i quan lâm cu a nla duong cu c bi llu lu l va o
ca c nliô m vu ma lo klông co Io i llô , nlâ l Ia viô c so lu u la m
llo i lay Iâu da i ca c ngân la ng, dà c biô l kli vai lro llu lai
mâu lluâ n vo i vi llô Ia mô l co quan diô u liô l cu a lo .
Trong kli cluong lruo c lla o Iuâ n clinl plu nôn pla n u ng
nlu llô na o dô xu Iy ca c i|c i |c i cu a lli lruo ng, lli cluong
na y Ia i da nl gia ca c bà ng clu ng va dua ra nlâ n xe l vô ca c
llâ l ba i cu c c|in| p|u lrong viô c so lu u va la i co câ u ngân
la ng. Tlâ l ba i cu a clinl plu vo i lu ca cl clu so lu u Ia do
nlu ng dô ng co kicl llicl ma liô n lrinl clinl lri da a p dà l.
Mô l va i lruo ng lo p lla nl công cu a ca c ngân la ng quô c
doanl duo ng nlu gà n Iiô n vo i mô l môi lruo ng llô clô ma nl
va quyô n Iu c clinl lri bi plân la n. Kli klông co nlu ng lluâ n
Io i na y, lli no i clung, co quan clu c nàng o ca c nuo c dang
pla l lriô n câ n gia m bo l vai lro so lu u cu a lo , cân nlà c lleo
nlu ng luo ng sa ng la o dô su du ng klu vu c lu nlân lrong giai
doa n klu ng loa ng, va luo ng cluong lrinl la nl dô ng cu a
minl va o viô c cung câ p co so la lâ ng va diô u liô l. Tro lrôu
llay, clinl viô c klu ng loa ng Ia m clo ca c clinl plu vô n
dang giu vai lro clu so lu u lrong mô l nga nl na o do pla i lu
bo quyô n so lu u, lli cu ng clinl klu ng loa ng Ia i dua ca c
clinl plu lruo c dây da lu ng ru l Iui loà c klông llam gia licl
cu c lrong loa l dô ng ngân la ng, quay lro Ia i vo i lu ca cl Ia clu
so lu u la m llo i. Kli nlu ng cuô c klu ng loa ng loa n diô n xa y
ra va clinl plu da gia nl Iâ y quyô n so lu u, loà c nô u klông
cu ng Ia quyô n kiô m soa l, lli Iu c do , ca c cliô n Iuo c da m ba o
su ru l Iui so m va kip llo i cu a clinl plu pla i duo c coi Ia mô l
bô plâ n lrong kô loa cl can lliô p dâ u liôn.
Cluong na y lruo c lô l xem xe l nlu ng Iâ p Iuâ n va clu ng cu
vô so lu u nla nuo c dô i vo i ca c ngân la ng, bao gô m nlu ng
bà ng clu ng plô biô n giu a ca c nuo c va nlu ng lli du cu llô o
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
172
vòc aác t i ï ën t r ònh c hñnh t r õ vòc aác t i ï ën t r ònh c hñnh t r õ
l aâm meáo moáàöång c ú l aâm meáo moáàöång c ú
k huyï ën k hñc h k huyï ën k hñc h
lu ng nuo c. Sau do , se dô câ p ngà n go n lo i ca c Iâ p Iuâ n va
bà ng clu ng vô lrinl lu lu nlân loa ngân la ng. Oua lrinl lu
nlân loa na y co llô dâ n lo i klu ng loa ng va ca c cli pli clo
ngân sa cl, nô u klông co mô l kluôn klô llô clô câ n lliô l, va
vi vâ y, no câ n duo c vâ n du ng plu lo p vo i loa n ca nl lu ng
nuo c. Mô l clinl sa cl àaá ng tin cêå y dô cluâ n bi clo viô c ba n
bo l mô l sô ngân la ng, cu ng vo i viô c gia nlâ p lli lruo ng cu a
mô l sô ngân la ng mo i, kô ca ngân la ng lu nlân nuo c ngoa i,
mà c du se giu p clo viô c loa n lliô n kluôn klô na y, nlung
duo ng nlu Ia i râ l nla y ca m lrong môi lruo ng llô clô yô u.
Cuô i cu ng, cluong na y cluyô n qua llâ l ba i cu a clinl plu
vo i lu ca cl Ia mô l clu so lu u la m llo i lrong qua lrinl la i co
câ u. Se klông co gi Ia kli mô l sô nguyôn là c lluo ng llâ y
lrong la nl vi cu a clinl plu vo i lu ca cl Ia mô l clu so lu u
ngân la ng lrong da i la n, cu ng co llô a p du ng va o lruo ng
lo p na y. Trôn llu c lô , kli co klu ng loa ng, la i co câ u ngân
la ng Ia mô l co lô i dô bom llôm va o mô l Iuo ng râ l Io n ca c
nguô n Iu c ngân sa cl. Vi llô , vâ n dô quan lro ng klông cli Ia
la n clô cli pli dô i vo i nguo i lra lluô va nô n kinl lô lu ba n
llân ca c kloa n bom llôm na y, ma co n lra nl pla i plu lluô c
va o ca c quan clu c lrong viô c xa c dinl ai Ia “ke llà ng, nguo i
llua”. Ho p la c vo i lli lruo ng, mô l Iâ n nu a Ia i nô i Iôn nlu mô l
Ii do clu yô u dô cân nlà c viô c dinl linl cliô n Iuo c pla n u ng
cu a clinl plu .
Quan c hûác c oáphaãi l aânhaâquaãn l yángên haâng Quan c hûác c oáphaãi l aânhaâquaãn l yángên haâng
k höng? k höng?
C
HO DI CO N NHIL I TRANH CA I VA NGA Y CA NG
co nliô u su llam gia ro ne l cu a klu vu c lu nlân va o
loa l dô ng ngân la ng o lâ u lô l ca c quô c gia, nlung
lon 40° dân sô llô gio i vâ n dang sô ng o ca c quô c gia ma da i
bô plâ n la i sa n cu a ngân la ng dô u lluô c vô ca c ngân la ng do
nla nuo c cliô m da sô (Hinl 3.1). Iuo l qua lâ m ba n dô cu ng
llâ y rà ng, so lu u cu a clinl plu o ca c nuo c ngle o co xu luo ng
plô biô n lon, nlu Hinl 5 plâ n Tô ng quan da klà ng dinl.
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
173
Ila m vi so lu u nla nuo c da gia m kô lu nàm 1970 (Hinl
3.2), va gia m ma nl nlâ l Ia o ca c nuo c co llu nlâ p cao. Tinl
dô n cuô i llâ p ky 90, lrôn 30 nuo c dang pla l lriô n vâ n co lon
möå t nûã a sô la i sa n cu a lô llô ng ngân la ng lluô c ca c ngân
la ng do nla nuo c cliô m da sô . Trong diô u kiô n nla nuo c vâ n
giu quyô n kiô m soa l, ngay ca kli li Iô so lu u nla nuo c llâ p,
lli nlu ng con sô na y clà c clà n clua pla n a nl lô l pla m vi
kiô m soa l cu a nla nuo c.
So lu u nla nuo c lrong lô llô ng ngân la ng vâ n co n plô
biô n o nliô u quô c gia Ia do: Tlu nlâ l, nlu ng nguo i u ng lô su
kiô m soa l cu a nla nuo c clo rà ng, clinl plu co llô plân bô
nguô n vô n lô l lon clo ca c kloa n dâ u lu co liô u suâ l cao.
Gersclenkron (1962) Ia mô l lrong nlu ng nguo i co quan diô m
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
174
clo rà ng, lrong mô l môi lruo ng llô clô yô u ke m, ca c ngân
la ng lu nlân se klông llô klà c plu c duo c nlu ng lliô u so l
vô llông lin va viô c ky kô l lo p dô ng, va nô u co klà c plu c
duo c lli cu ng mâ l râ l nliô u llo i gian. Va o nlu ng nàm 50, 60,
kli nguo i la dang lim ca cl dô giu p ca c quô c gia dang pla l
lriô n “câ l ca nl” lleo luo ng làng lruo ng lu Iu c, bô n vu ng, lli
so lu u nla nuo c dô i vo i klu vu c ngân la ng duo ng nlu Ia
mô l ca cl dô llu c liô n diô u na y. Ouan diô m na y clo dô n nay
vâ n co n mô l sô nguo i u ng lô . So lu u nla nuo c se giu p clo
viô c lricl nô p mô l plâ n llà ng du lu nguô n la i clinl (bà ng
ca cl da nl lluô klu vu c la i clinl) va cli dinl lin du ng dô
da ng lon nliô u.
Tlu lai, nguo i la Io rà ng, llông qua so lu u lu nlân, viô c
licl lu qua mu c lrong loa l dô ng ngân la ng co llô la n clô
kla nàng liô p câ n lin du ng cu a nliô u bô plâ n lrong xa lô i.
Trôn llu c lô , mô l Ii Ie lluo ng duo c dua ra o ca c nuo c dang
pla l lriô n Ia , ca c clinl plu do du klông muô n lu nlân loa
vi qua lrinl na y se dâ n lo i su licl lu vô n lrong lay mô l sô
nguo i, lrong kli nlu ng nlo m nguo i kla c Ia i pla i lra gia . Tlu
ba, do su Ia m du ng va ca c vuo ng mà c lrong qua n lri cu a ngân
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
175
Súãhûä u nhaânûúá c àöë i vúá i ngên
haâ ng vêî n coávai t roâquan
t roå ng úãcaá c nûúá c àang phaá t
t ri ï í n
la ng lu nlân o nliô u quô c gia nôn se gây ra mô l lâm Iy
clung mang linl clâ l ca m linl rà ng, lô llô ng ngân la ng lu
nlân râ l dô bi klu ng loa ng. Nlu ng llâ l ba i cu a Ngân la ng
Barings va Ouy Oua n Iy Vô n Da i la n (ITCM – mô l linl llu c
quy lu ba o liô m vo i mô l cliô n Iuo c ma o liô m se duo c nliô u
ngân la ng la i lro va dô ng llo i llu c liô n) da clo llâ y, llay vi
plân bô ca c nguô n Iu c mô l ca cl klôn ngoan, ca c ngân la ng
lu nlân se quan lâm lon lo i ca c loa l dô ng mang linl da nl
ba c. Niô m lin na y ca ng ma nl lon kli xa y ra ca c cuô c klu ng
loa ng sau qua lrinl lu nlân loa o ca c quô c gia nlu CliIô
(dâ u llâ p ky 80) va Môlicô (1994).
Tuy nliôn, nô u lro Ia i vo i lro ng lâm cu a cluong lruo c dô
câ p dô n vâ n dô dô ng co kluyô n klicl, lli se llâ y Iuâ n diô m
llu nlâ l klông du ng vu ng, bo i vi ca c quan clu c klông co
dô ng co kluyô n klicl lo plân bô nguô n Iu c co liô u qua . Ca c
quan clu c duo c bâ u lluo ng bi llu c dâ y bo i viô c “giu glô ”
clinl lri cu a lo va ban lluo ng clo nlu ng nguo i u ng lô
minl, mô l dô ng co mâu lluâ n vo i mu c liôu plân bô nguô n
Iu c. Va ca ba Iy do lrôn dô u Ia nlu ng Iuâ n diô m mang linl
kinl ngliô m nliô u lon.
Clo lo i gâ n dây, nlu ng bà ng clu ng nguyôn klai vô vâ n
dô na y vâ n cli co linl clâ l don Ie . Du clo ngân la ng lu nlân
bi diô u liô l Io ng Ie o co pla i ga nl cliu nlu ng lô n llâ l Io n ma
cuô i cu ng se cluyô n sang vai cu a nguo i gu i liô n, lay plô biô n
lon, cu a nguo i do ng lluô , lli ngân la ng quô c doanl vâ n Ia
dô i luo ng gây ra nlu ng kloa n llua Iô Io n nlâ l lrong Iicl su .
Hai ngân la ng nô i liô ng co Iicl su Iâu do i Ia Cre dil Iyonnais
(bi clinl plu Ila p quô c lu u loa 1945 va lu nlân loa 1999)
va Banespa (lruo c dây do liô u bang Sa o IauIo cu a Braxin so
lu u, nàm 2000 da bi ngân la ng Tây Ban Nla BSCH mua Ia i),
kli co n lluô c so lu u nla nuo c, mô i ngân la ng da llua Iô uo c
linl 22-28 li dôIa. Ðô n dây, clu ng la da co llô di liô p ma
klông cli du ng Ia i o nlu ng ngliôn cu u linl luô ng don Ie .
Ilân licl lô llô ng sô Iiô u llu llâ p duo c o ca c quô c gia clo
llâ y, so lu u nla nuo c, dà c biô l o ca c quô c gia co llu nlâ p
llâ p, Ia diô u lô la i clo su pla l lriô n va ô n dinl cu a klu vu c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
176
Söël i ï åu t huyï ët phuåc : c aác Söël i ï åu t huyï ët phuåc : c aác
c öng c hûác t hûúâng l aâ c öng c hûác t hûúâng l aâ
nhûäng ngûúâi quaãn l yá nhûäng ngûúâi quaãn l yá
ngên haâng k eám c oãi ngên haâng k eám c oãi
la i clinl, cu ng nlu làng lruo ng kinl lô .
Mô l ngliôn cu u Io n cu a Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes,
SlIeifer (2000) su du ng sô Iiô u lu ca c nguô n công ngliô p lu
nlân vô 10 ngân la ng lluong ma i va pla l lriô n Io n nlâ l o
mô i nuo c lrong sô 92 quô c gia clo nàm 1970 va 1995 clo llâ y:
so lu u nla nuo c dô i vo i ngân la ng nàm 1970 ca ng Io n, lli su
pla l lriô n cu a klu vu c la i clinl, làng lruo ng, va nàng suâ l
ca ng llâ p. Hon nu a, nlu ng la c dô ng lrôn ca ng Io n lon o
nlu ng nuo c co mu c llu nlâ p llâ p, lli su pla l lriô n cu a klu
vu c la i clinl, su ba o lô ca c quyô n vô la i sa n ca ng llâ p.
1
Do
ca c nla ngliôn cu u su du ng so lu u nla nuo c nàm 1970 dô
gia i llicl làng lruo ng va pla l lriô n cu a klu vu c la i clinl vô
sau, nôn klông llô xa y ra lruo ng lo p ca i sau Ia nguyôn nlân
gây ra ca i lruo c. Ngoa i ra, kli gia i llicl làng lruo ng, lo da
giu nguyôn nliô u biô n sô llô clô .
2
Ia Iorla, Io pez-de-
SiIanes, SlIeifer da cli ra nguyôn nlân kliô n clo so lu u nla
nuo c gây ra làng lruo ng llâ p Ia llông qua la c dô ng cu a no
dô n nàng suâ l. Ngân la ng quô c doanl lluo ng klông plân
bô nguô n vô n lo i noi su du ng co liô u qua nlâ l. Trôn co so
nlu ng ngliôn cu u lruo c dây (Cluong 1), llông qua kônl dâ n
na y, làng lruo ng cu ng bi gia m su l. Va lo klông lim llâ y
nlu ng la c dô ng bu Ia i cu a so lu u nla nuo c dô i vo i qua lrinl
licl lu vô n.
Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes, SlIeifer cli ra rà ng, a nl luo ng
cu a viô c mo rô ng so lu u lu nlân klông cli co y nglìa llô ng
kô, ma co n co y nglìa vô mà l kinl lô nu a. Tli du , duo ng lô i
quy klo p nlâ l clo llâ y, nô u li lro ng so lu u nla nuo c o
BàngIade l llay vi bà ng 100° ma cli du ng du ng o mu c lrung
binl cu a mâ u (57°) lrong suô l llo i ky lu nàm 1970, lli lô c dô
làng lruo ng binl quân nàm se làng llôm 1,4°, luong duong
vo i no Ia mu c sô ng se duo c nâng cao lon 50° so vo i nga y
nay. Mà c dâ u du ba o lrôn gia lliô l ca c biô n sô duo c do Iuo ng
kla c klông llay dô i, nlu luo ng dâ n lrong Hô p 1.1, nlung
câ n Iuu y rà ng, qua lrinl lu nlân loa Ie ra cu ng pla i duo c su
u ng lô cu a ca c nô n la ng llô clô câ n lliô l, se ba n dô n duo i
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
177
nhêët l aâúãnhûäng nï ìn k i nh nhêët l aâúãnhûäng nï ìn k i nh
t ï ëk eám phaát t r i ï ín t ï ëk eám phaát t r i ï ín
dây, mô l biô n sô quan lro ng da bi bo qua lrong ngliôn cu u
cu a lo .
Su du ng nguô n sô Iiô u kla c, Barll, Caprio, Ievine (2001
a,c) da cli ra rà ng, so lu u nla nuo c dô i vo i ca c ngân la ng
ca ng Io n lli ca ng co xu luo ng dâ n lo i biôn dô clônl Iô cl Ia i
suâ l ca ng cao, lin du ng lu nlân, loa l dô ng lrôn lli lruo ng
clu ng kloa n va lin du ng pli ngân la ng ca ng gia m, ngay ca
kli da linl lo i ca c nlân lô kla c co llô a nl luo ng lo i su pla l
lriô n la i clinl.
3
Vi vâ y, so lu u nla nuo c Io n lon duo ng nlu
se pla n ca nl lranl, Ia m gia m linl ca nl lranl ca lrong lô
llô ng ngân la ng Iâ n pli ngân la ng. Barll, Caprio, Ievine
cu ng clo llâ y, noi na o so lu u nla nuo c plô biô n, lli noi do ,
sô don xin câ p giâ y ple p loa l dô ng cu a ngân la ng bi lu clô i
ca ng cao, va ca ng co il nlu ng ngân la ng nuo c ngoa i loa l
dô ng. Vo i mu c dô ca nl lranl llâ p, se llâ l Ia Iu ng nô u clo
rà ng, so lu u nla nuo c ca ng Io n lli nguô n lin du ng sà n co
ca ng dô i da o. Tlay vi llô , Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes, SlIeifer
clo llâ y, so lu u nla nuo c ca ng Io n lli li plâ n lin du ng roi
va o lay 20 doanl ngliô p la ng dâ u ca ng cao.
4
Cuô i cu ng, so lu u nla nuo c co ve nlu Ia m làng nguy co
klu ng loa ng. Ila i llu a nlâ n rà ng, mà c dâ u Barll, Caprio,
Ievine da xa c dinl duo c mô l la c dô ng lluâ n cliô u cu a so lu u
nla nuo c lo i xa c suâ l xa y ra klu ng loa ng, nlung vo i nlu ng
sô Iiô u cu a lo lli la c dô ng na y klông co y nglìa llô ng kô.
Nlung Ia Iorla, Io pez-de-SiIane , SlIeifer da pla l liô n ra
mô i luong quan giu a mu c dô so lu u nla nuo c va ca c lluo c
do kla c nlau vô dô bâ l ô n cu a lô llô ng la i clinl. Va viô c a p
du ng mô linl Iogil clo bô sô Iiô u 64 nuo c cu a Ia Iorla,
Io pez-de-SiIane , SlIeifer, Caprio va Marlinez-Ieria (2000) da
clo llâ y, so lu u nla nuo c cliô m uu llô va o dâ u giai doa n
1980-97 co quan lô vo i xa c suâ l Io n lon cu a mô l cuô c klu ng
loa ng ngân la ng, va Iiôn quan dô n (vo i il quan sa l lon nliô u)
nlu ng cli pli la i clinl cao lon.
Nlu ng clu ng cu lrôn nlâ l qua n vo i nô i dung cu a cluong
lruo c kli dô câ p lo i vâ n dô dô ng co kluyô n klicl. Tlay vi
la nl dô ng lleo nguyôn là c lô i da loa Io i nluâ n, ca c clinl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
178
Súãhûäu nhaânûúác c oáx u Súãhûäu nhaânûúác c oáx u
hûúáng l aâm gi aãm c aånh hûúáng l aâm gi aãm c aånh
t r anh t r anh  
haån c hï ëk haãnùng t i ï ëp haån c hï ëk haãnùng t i ï ëp
c êån t ñn duång c êån t ñn duång  
vaâl aâm t ùng nguy c ú vaâl aâm t ùng nguy c ú
k huãng hoaãng k huãng hoaãng
plu lluo ng pla i da p u ng nliô u Io i icl kla c nlau, dà c biô l Ia
dô làng cuo ng su lâ u lluâ n clo minl (Hô p 3.1). Trôn llu c lô ,
ngay ca lrong loa n ca nl loa n bô Ia so lu u nla nuo c lli cu ng
na y sinl vâ n dô . CuII va Xu (2000) pla l liô n ra rà ng, lrong
llâ p ky 80 – kli linl llu c la i lro lru c liô p lu clinl plu Ia plô
biô n – lli ca c quan clu c ngân la ng quô c doanl o Trung
Ouô c da Ia m râ l lô l công viô c plân bô vô n so vo i ca n bô o ca c
co quan clinl plu kla c. Ðiô u na y co nglìa Ia , nguô n la i
clinl lu ngân la ng duo c plân bô lleo liô u suâ l cu a công ly
nliô u lon Ia ca c kloa n bao câ p lru c liô p. Mô l Iy do co llô co
Ia , quan clu c ngân la ng quô c doanl na y duo c lluo ng lu y
lleo kla nàng sinl Io i cu a ngân la ng. Mô l yô u lô kla c cu ng
co la c dô ng Ia su lô n la i cu a nlu ng quy ro l liô n lru c liô p lu
ngân sa cl nlà m da p u ng nlu câ u cu a ca c co quan clinl plu .
Ðiô u na y Ia m gia m a p Iu c buô c ca c ngân la ng quô c doanl
pla i clo vay lleo cli dinl râ l pli liô u qua . Oua llu c, dâ u
llâ p ky 90, kli nguô n la i clinl plân bô lru c liô p lu clinl plu
clo ca c doanl ngliô p nla nuo c da gia m, lli mô i Iiôn lô giu a
ca c quyô l dinl clo vay cu a ngân la ng quô c doanl vo i nàng
suâ l cu a ca c doanl ngliô p lro nôn mo nla l.
6
Trong lâ u lô l
ca c lliô l clô , ngân la ng lu nlân co xu luo ng duo c ca cl Iy
klo i nlu ng a p Iu c clinl lri nliô u lon Ia ca c ngân la ng quô c
doanl, va diô u na y cu ng go p plâ n Ia m clo clu ng loa l dô ng
liô u qua lon là n. Tuy vâ y, câ n dà c biô l Iuu y rà ng, lu nlân
loa dô l ngô l ca c ngân la ng o nlu ng nuo c dang cluyô n dô i
klo co llô lla nl công, va so lu u nla nuo c o mu c dô nlâ l
dinl co llô Ia câ n lliô l nlu mô l buo c dô m lrong suô l qua
lrinl cluyô n dô i.
Hai cluong dâ u clo llâ y, klu vu c la i clinl, bao gô m ca
lô llô ng ngân la ng, se giu p clo làng lruo ng nlanl lon, il
klu ng loa ng lon, o nlu ng noi co môi lruo ng llông lin va
liô u Iu c lo p dô ng ma nl, co du ca n bô gia m sa l ca c lrung gian
la i clinl, va Iuôn duo c dô ng viôn kip llo i. Nô u so lu u nla
nuo c lrong lô llô ng ngân la ng plô biô n lon, lli nlu câ u
cung câ p lô l lon ca c llông lin va co so la lâ ng kla c se gia m
xuô ng, va loa l dô ng gia m sa l se yô u di. Barll, Caprio, Ievine
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
179
Súãhûäu nhaânûúác c oát hï í Súãhûäu nhaânûúác c oát hï í
dêîn àï ën mêu t huêîn vï ì dêîn àï ën mêu t huêîn vï ì
àöång c ú àöång c ú
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
180
NGUO I TA THUO NG NGA M ÐINH RÁ NG,
kli quyô l dinl mô l clinl sa cl lrong klu vu c
la i clinl, clinl plu lluo ng pla i du a lrôn Io i
icl cu a cô ng dô ng, nlung lo da bo qua
nlu ng dô ng co ma ca c nla clinl lri gà p pla i,
cu ng nlu ba n llân co câ u clinl lri ma lrong
do lo loa l dô ng. Du clo ca c nla clinl lri
klông cla y lleo nlu ng mu c liôu la i clinl ca
nlân, lli o dâu, lo cu ng dô u pla i quan lâm
lo i liô n dô clinl lri cu a clinl minl, va vi llô ,
cliu su cli plô i cu a nlu ng Io i icl ca biô l nlâ l
dinl. Nguo c Ia i, mu c dô a nl luo ng cu a
nlu ng Io i icl ca biô l na y lo i quyô l dinl cu a
lo Ia i plu lluô c va o ca c quy là c clinl lri, va
co Ie cu ng plu lluô c va o nlu ng quy pla m xa
lô i (xem Norll, 1999).
Ouan lô giu a vu da i clinl lri va ca c dà c
Io i lrong klu vu c la i clinl co llô co mô i gà n
bo dà c biô l, bo i vi, “no i lo i la i clinl Ia no i lo i
liô n”. (Tricl dâ n cu a WiIIie Sullon: lôn cuo p
nla bàng nô i liô ng cu a nlu ng nàm 40). Clinl
vi Io i icl ca nlân ma nlu ng nguo i ra quyô l
dinl lrong clinl plu da la o ra va duy lri
nlu ng dô ng co me o mo lrong klu vu c la i
clinl, lu do co llô dâ n lo i klu ng loa ng, lay
llâ m cli lo co n cluyô n nguô n Iu c cu a ca c lô
clu c la i clinl do nla nuo c kiô m soa l sang
clo ca c mu c dicl ca nlân lay clinl lri. Iiô u
co ly vo ng gi rà ng mô l clinl sa cl la i clinl
lô l se duo c llu c liô n kli ma no mâu lluâ n
vo i Io i icl cu a nlu ng nguo i co quyô n Iu c llu c
liô n clinl sa cl do lay klông`
Su lô n la i Iâu da i cu a ca c clinl sa cl diô u
liô l klông mâ y liô u qua co llô duo c gia i
llicl mô l plâ n Ia do ca c nla clinl lri cu ng
nlu ca c nla diô u liô l da bi clinl nlu ng dô i
luo ng ma Ie ra lo pla i diô u liô l “llao lu ng”.
Vi llô , clinl sa cl diô u liô l râ l dô duo c nlin
nlâ n Ia plu c vu Io i icl lu lon Ia plu c vu Io i
icl cô ng dô ng.
1
Ilân licl vai lro cu a kinl lô clinl lri kli
a nl luo ng lo i su cluyô n dicl loa n câ u lleo
luo ng lu do loa la i clinl, Kroszner (1998) da
cli ra pluong llu c cluyô n giao công nglô ,
Ia m llay dô i quyô n Iu c lluong Iuo ng luong
dô i cu a nlu ng nlo m Io i icl kla c nlau lay su
uu da i vô clinl sa cl dô i vo i mô l nlo m Io i icl
liô n co , co llô a nl luo ng lo i su llay dô i llu c
su vô clinl sa cl.
2
Tuong lu , su du ng cu ng bô sô Iiô u vô cli
pli ngân sa cl se ba n dô n lrong nô i dung bôn
duo i, Keefer (2000) gâ n dây da ngliôn cu u
sâu lon vô nlu ng nlân lô clinl lri a nl
luo ng lo i cli pli ngân sa cl cu a klu ng loa ng
ngân la ng va kluynl luo ng lri loa n diô u
liô l lrong klu ng loa ng. Gia lliô l cu a ông Ia ,
la nl dô ng nuong lay cu a clinl plu nlà m
duy lri lô llô ng la i clinl vo i bô ma y qua n Iy
liô n la i, loà c clo ple p lleo duô i ca c loa l
dô ng clu a du ng nliô u ru i ro, du pla i lra gia
cao vô mà l xa lô i, co llô duo c ca c nla clinl
lri su du ng nlà m da m ba o su lâ u lluâ n
clinl lri lay la i clinl lu nlu ng nlo m Io i icl
na y, diô u na y dà c biô l du ng kli co câ u clinl
lri yô u. Ông cu ng dua ra nlu ng bà ng clu ng
clo llâ y, cli il lli o ca c nô n kinl lô co klu
Höåp 3.1. Ki nh t ï ëc hñnh t r õvaâc hñnh saác h t aâi c hñnh Höåp 3.1. Ki nh t ï ëc hñnh t r õvaâc hñnh saác h t aâi c hñnh
(Xcn iic p ircnv scu)
pla l liô n ra rà ng, su gia m sa l cu a lli lruo ng cu ng co xu
luo ng yô u di nliô u, kli so lu u nla nuo c làng Iôn. So lu u
nla nuo c cliô m li Iô cao cu ng dà l clinl plu lruo c mâu lluâ n
vô dô ng co, vi mô l bô plâ n cu a clinl plu cliu lra cl nliô m
gia m sa l, kiô m lra mô l bô plâ n kla c cu ng cu a clinl plu , nôn
ca c ca n bô gia m sa l cu a nla nuo c se lro nôn yô u lon.
Tuy nliôn, so lu u nla nuo c klông pla i Iu c na o cu ng co
la c dô ng xâ u dô i vo i làng lruo ng. Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes,
SlIeifer pla l liô n ra rà ng, vo i mu c llu nlâ p binl quân dâ u
nguo i ca ng cao, lli la c dô ng liôu cu c ca ng gia m ma nl. O Ðu c,
vo i lruyô n llô ng Iâu do i vô so lu u nla nuo c (nàm 1998, 42°
la i sa n cu a ngân la ng lluong ma i Ia lluô c nlu ng ngân la ng
quô c doanl) Ia mô l lli du ro ne l. Tuy vâ y, o mô l sô quô c gia
co llu nlâ p cao kla c nlu Ila p, IlaIia, co nlu ng llo i ky so
lu u nla nuo c cliô m uu llô , nlung gâ n dây li Iô na y cu ng da
gia m xuô ng.
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
181
vu c la i clinl ke m pla l lriô n, viô c kiô m lra va
công klai loa co llô giu p Ia m gia m cli pli la i
clinl cu a cuô c klu ng loa ng, cu ng nlu xa c
suâ l clinl plu nuong lay.
Viô c plân licl duo i gia c dô kinl lô clinl
lri dô i vo i nlu ng vâ n dô nôu lrôn ro ra ng cli
mo i bà l dâ u, nlung cu ng lu a le n do Ia mô l
Iìnl vu c ngliôn cu u plong plu , vi nlu ng kô l
qua ngliôn cu u se giu p clo viô c da m ba o
quyô n Iu c cu a clinl plu klông bi Ia m du ng
lrong qua lrinl diô u liô l Iìnl vu c la i clinl.
Höåp 3.1. Höåp 3.1. (tiï ë p theo)
1. Ðô câ p vô a nl luo ng cu a ca c Io i icl clinl lri dô i Iâ p lo i ca c bang kla c nlau o My , Kroszner va Slraban (1999)
da dua ra bà ng clu ng clo llâ y, ca c nla Iâ p pla p o ca c bang co nliô u ngân la ng nlo clô ng dô i viô c mo rô ng va pla l
lriô n cu a lô llô ng ngân la ng giu a ca c bang.
2. Romer va Weingasl (1991) minl loa clo nlu ng linl lla i la c dô ng luong lu lo i cuô c klu ng loa ng Ouy Tiô l
kiô m va Clo vay. Tli du , Iâ n llam gia dâ u liôn cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i va o mô l sô lli lruo ng mo i nô i Iôn lluo ng
bi la n clô klông duo c sa p nlâ p lay llôn linl, diô u na y giu p clo viô c ba o loa n gia lri “vô n” dà c quyô n kinl doanl
cu a clu ng – ma nô u klông lli se bi nlu ng ngân la ng mo i ca nl lranl Ia m biô n mâ l. Tuong lu , kli lli lruo ng clu ng
kloa n duo c lu do loa , mô l plâ n dô da p u ng nlu câ u vô n vay mo i cu a clinl plu , plâ n Io n nlu ng lli lruo ng mo i nô i
na o Iu a clo n linl llu c dâ u llâ u kin, dâ u llâ u gia dâ u dô i vo i ca c lra i kloa n clinl plu lli dô u duo c coi Ia co uu llô
lon là n nlu ng nguo i buôn ba n so câ p, nlung Ia i dem llua lliô l lo i clo nlu ng nguo i dân nô p lluô .
Nlu ng clinl plu co lô llô ng kiô m lra va gia m sa l Iâ n
nlau lô l lon va su pla l lriô n llô clô ma nl lon, lli co llô ly
vo ng llu duo c nlu ng kô l qua kla quan lon lu so lu u nla
nuo c, bà ng ca cl la o ra nlu ng co clô lleo do i clinl llu c va
llông qua lli lruo ng, dô i vo i ca c ngân la ng quô c doanl.
Keefer (2000) clo rà ng, lô llô ng kiô m lra va gia m sa l lô l lon
se giu p clo viô c gia m cli pli la i clinl cu a klu ng loa ng va
gia m kla nàng clinl plu nuong nle dô i vo i nlu ng nlo m Io i
icl nlâ l dinl. Clâ l Iuo ng llông lin, su clà l cle lrong llu c
liô n lo p dô ng, va llâ m cli ca su lu lro ng ca nlân dô i vo i viô c
klông lra no , lâ l ca dô u co llô a nl luo ng lo i cli pli cu a lô
llô ng ngân la ng quô c doanl. Ta i ca c quô c gia dang pla l
lriô n, ngân la ng quô c doanl co xu luo ng plân bô lin du ng
clo ca c doanl ngliô p nla nuo c, diô u na y co llô gia i llicl clo
linl liô u qua llâ p, da dô câ p lo i o lrôn, cu ng nlu gia i llicl
clo ca c lruo ng lo p ngoa i Iô . Tli du , nuo c Ðu c Ia mô l lruo ng
lo p ngoa i Iô , co râ l il so lu u nla nuo c lrong klu vu c doanl
ngliô p (lru giao llông va la i clinl), diô u na y da la o lluâ n Io i
lon clo ca c quan clu c ngân la ng lra nl klo i nlu ng a p Iu c va
ca m dô pla i plân bô lin du ng clo ca c công ly nla nuo c. Hon
llô , linl pla l ngliôm klà c o Ðu c dô i vo i viô c lra no clâ m va
pla sa n, nlu dô câ p o Cluong 2, da giu p clo công viô c lro
nôn dô da ng lon dô i vo i plâ n Io n ca c ngân la ng, clo du do
Ia ngân la ng quô c doanl.
To m Ia i, ca c sô Iiô u da pla n a nl loa l dô ng yô u ke m cu a
ca c ngân la ng nla nuo c lrôn nliô u pluong diô n. Clu ng co
xu luo ng Ia m gia m su pla l lriô n cu a klu vu c la i clinl va
làng lruo ng kinl lô , lâ p lrung nguô n vô n lin du ng lrong lay
mô l sô il nlo m nguo i, gia làng kla nàng xa y ra va cli pli cu a
klu ng loa ng. Mà c dâ u nlu ng pla l liô n lrôn klông do i lo i
pla i Ioa i bo loa n bô so lu u nla nuo c, nlung nlu ng bà ng
clu ng Ia i loa n loa n nlâ l qua n vo i xu llô ba n ca c ngân la ng
quô c doanl dang diô n ra o nliô u nuo c, dà c biô l o nlu ng noi
ma so lu u nla nuo c cliô m uu llô lrong Iìnl vu c ngân la ng.
Trong kli ca c nuo c dang pla l lriô n vâ n co llô lim duo c ca cl
la n clô nlu ng lliô l la i do so lu u nla nuo c gây ra, lli viô c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
182
la n clô linl llu c so lu u na y, ba n llân no clà c clà n se dô
llu c liô n lon nliô u so vo i viô c ca i ca cl clinl lri va llô clô ,
mô l công viô c câ n lliô l nlà m la n clô su Ia m du ng va linl pli
liô u qua cu a lô llô ng ngân la ng quô c doanl.
Tû nhên hoá a caá c ngên haâ ng
Bà ng clu ng vô ca c quô c gia dang gia m ma nl so lu u nla
nuo c lrong Iìnl vu c ngân la ng luy klông nliô u, nlung cu ng
da klà ng dinl liô n lra ng nôu lrôn vô ca c kloa n cli pli ma so
lu u nla nuo c gây ra, dô ng llo i clo llâ y su klo klàn cu a qua
lrinl lu nlân loa ngân la ng, cu ng nlu nlu ng ba i lo c kinl
ngliô m dô co llô llu c liô n qua lrinl lu nlân loa lô l lon. Su
kla o sa l cli liô l nlâ l Ia dô i vo i A clenlina, vo i li Iô so lu u nla
nuo c gia m ma nl – lu clô cliô m 50° la i sa n cu a lô llô ng
ngân la ng nàm 1990, xuô ng co n mô l nu a mu c do nàm 2000 –
va no cu ng nlâ l qua n vo i clu ng cu lim llâ y o nliô u nuo c.
CIarke va CuII (1998) liô n la nl mô plo ng gia lri liô n la i cu a
ca c kloa n liô l kiô m co duo c lu qua lrinl lu nlân loa ca c ngân
la ng linl o A clenlina, va da llu duo c nlu ng kô l qua dâ y â n
luo ng. Ngay ca kli klông llu Ia i duo c gi lu nlu ng gia lri co n
Ia i kli ba n do pla i liô p qua n nliô u kloa n vay llua Iô , nlung
du a lrôn ple p mô plo ng giai doa n 1991-1996 (llo i diô m co su
bu ng nô kinl lô no i clung, kli ca c ngân la ng nle ra pla i
kiô m duo c Io i nluâ n), ca c kloa n liô l kiô m cu ng Iôn lo i bà ng
mô l plâ n ba cli liôu công cu a mô l linl diô n linl va Ie ra da
co llô bu dà p llâm lu l nlu mu c nàm 1996 cu a linl na y lrong
suô l 12 nàm. Nô u gia dinl llu c lô lon mô l clu l kli clo rà ng,
co llô llu duo c mô l kloa n nlâ l dinl lu ba n ngân la ng, lli
lô ng ca c kloa n liô l kiô m Io n lon mô l nu a cli liôu cu a clinl
quyô n linl, ngay ca kli a p du ng li suâ l cliô l klâ u cao. No i
mô l ca cl kla c, cli pli dô duy lri so lu u nla nuo c Ia râ l Io n,
va clinl do cli pli Io n cu a viô c pla i bom llôm vô n, cô ng vo i
ky Iuâ l ma kô loa cl cluyô n dô i dà l ra, da llu c dâ y nlu ng nô
Iu c lu nlân loa .
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
183
Chi phñngên saác h c ho sûå Chi phñngên saác h c ho sûå
c an t hi ï åp c uãa nhaânûúác c an t hi ï åp c uãa nhaânûúác
vaâaáp l ûåc t û nhên hoaá vaâaáp l ûåc t û nhên hoaá
Nlu da llâ y o Hinl 3.3, lruo c kli lu nlân loa , ca c ngân
la ng câ p linl o A clenlina gà p râ l nliô u klo klàn, ca c kloa n
no klô do ng cliô m li Iô cao, va lrôn llu c lô co n liô p lu c làng
sau qua lrinl kiô m loa n lruo c kli lu nlân loa (dây Ia diô u
kiô n bà l buô c dô i vo i ca c ngân la ng muô n llam gia cluong
lrinl Iondo Iiduciario, Hô p 3.2). Sau kli kiô m loa n, vô co
ba n, lâ l ca no klô do ng dô u duo c Ioa i ra klo i ba ng lô ng kô l
la i sa n, coi do Ia mô l plâ n lrong kô loa cl ba n Ia i lrôn llu c lô .
Vi llô , li lro ng no klô do ng da làng, nlung cli lo i mu c luong
duong vo i ca c ngân la ng lu nlân loa l dô ng liô u qua lon o
A clenlina. Tu do , ca c ngân la ng lu nlân loa se co li Iô no klô
do ng ngang vo i ca c ngân la ng lu nlân (mà c du no klô do ng
nàm 2000 làng o lâ u lô l ca c ngân la ng lu nlân do su suy
gia m kinl lô clung cu a quô c gia).
Kla i qua l lon, ba ng lô ng kô l la i sa n va ba ng ba o ca o llu
nlâ p cu a ca c ngân la ng mo i duo c lu nlân loa bà l dâ u giô ng
vo i ca c ba ng na y cu a ngân la ng lu nlân, nlâ l Ia xe l duo i go c
dô cli pli la nl clinl so vo i doanl llu, va quan lro ng lon Ia
li lro ng lin du ng clo ca c doanl ngliô p nla nuo c vay (Hinl
3.4, pla n a nl nlo m ngân la ng llu lai duo c ba n va o llo i
diô m lla ng 9 nàm 1995 va lla ng 3 nàm 1996). Su llay dô i
ma nl me lrong co câ u clo vay ca ng klà ng dinl nlu ng kô l
qua ngliôn cu u lrôn loa n llô gio i Ia , lu nlân loa Ia m làng
nàng suâ l, bo i vi ca c kloa n lin du ng clo ca c doanl ngliô p
nla nuo c vay Ia ca c kloa n lin du ng co liô u suâ l llâ p. Sa lla i
bo l nlân viôn lay su du ng Iao dô ng co liô u qua lon, mô l
dô ng lla i cu a liô n lrinl lu nlân loa , cu ng vâ n la nl lleo
luo ng luong lu , mà c du diô u na y il co y nglìa lon dô i vo i
loa n bô nô n kinl lô .
Mà c du , vo i nlu ng cu Iiô u llu c lô co duo c, nguo i la vâ n
clua ro qua lrinl lu nlân loa se liô p diô n dô n mu c dô na o,
lay ca cl lô l nlâ l dô llu c dâ y qua lrinl na y Ia gi. Ca c linl
lluô c A clenlina cli llu c su bà l dâ u lu nlân loa kli lo
klông co n duo c luo ng nlu ng kloa n la i câ p vô n uu da i lay
duo c bu Iô lu ngân sa cl. Ngay ca kli do lli viô c dâ y nlanl
qua lrinl na y cu ng gây ra klu ng loa ng (Hô p 3.2). Mô l sô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
184
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
185
MÁ C DI CA C NHA KINH TL IIÔN HY
vo ng nlu ng ngliôn cu u cu a minl co llô Ia m
llay dô i suy nglì cu a ca c nla clinl lri,
nlung lu nlâ n llu c lo i la nl dô ng co n co mô l
kloa ng ca cl. Ta i sao ca c nla clinl lri klông
muô n lu nlân loa ngân la ng` Suy clo cu ng
Ia vi so lu u nla nuo c lluo ng la o diô u kiô n dô
da ng clo viô c la i lro ca c kloa n llâm lu l cu a
clinl plu va la o ra mô l nguô n quyô n Iu c
clinl lri duo i linl llu c ca c công viô c o ngân
la ng quô c doanl lay kla nàng liô p câ n ca c
nguô n lin du ng.
A CHLNTINA Ia mô l lli du râ l llu vi. Mô l
llâ p ky lruo c, 20 linl cu a quô c gia na y so lu u
il nlâ l mô l lrong 27 ngân la ng dia pluong,
nlu ng ngân la ng vô co ba n co clâ l Iuo ng
danl mu c dâ u lu, liô u qua , va Io i lu c llâ p.
Tuy nliôn, nlu ng ngân la ng na y vâ n lluô c
so lu u nla nuo c clo lo i kli Kô loa cl Cluyô n
dô i da da nl dâ u clâ m lô l viô c uu da i qua cu a
sô cliô l klâ u, cu ng nlu la n clô viô c ngân
la ng lrung uong bu dà p ca c kloa n llâm lu l
Iiôn bang. Vi llô , ca c nla clinl lri dia pluong
klông co n ly vo ng va o ca c kloa n la i clinl re
dô lrang lra i ca c kloa n llua Iô cu a ngân la ng
linl. Vo i cuô c klu ng loa ng TequiIa cuô i nàm
1994, ca c ngân la ng linl bi Iao dao do Ia n
so ng ru l liô n ô a l cu a nguo i gu i, lu do nguo i
la buô c pla i da nl gia Ia i quyô l dinl so lu u
nla nuo c. Do lli lruo ng vô n o A clenlina co n
clua lruo ng lla nl nôn se râ l klo bu dà p
kloa n llua Iô clo ca c ngân la ng na y. Vi llô ,
Ngân la ng Tlô gio i va IDB da giu p do lla nl
Iâ p cluong lrinl Iondo Iiduciario, vo i mu c
liôu cung câ p lin du ng clo ca c linl nlà m
lrang lra i cli pli cu a qua lrinl lu nlân loa ,
nlung cli sau kli ca c ngân la ng “lô l” mo i
lla nl Iâ p na y – llô liô n ca c la i sa n “Ia nl
ma nl” cu a linl – pla i duo c rao ba n. Kô l qua
Ia , mô l nu a sô ngân la ng linl duo c ba n cuô i
nàm 1997, va li Iô na y làng Iôn dô n lai plâ n
ba nàm 2000.
Tuy nliôn, ca c nla clinl lri vâ n co xu
luo ng niu ke o. Nlu ng ngân la ng yô u ke m
nlâ l (lu c Ia li Iô no klô do ng cao nlâ l) Iu c dâ u
Ia nlu ng ngân la ng dô co kla nàng bi lu
nlân loa nlâ l, va lrôn llu c lô , qua lrinl kiô m
loa n lâ u ma i cu ng clo llâ y loa l dô ng cu a
nlu ng ngân la ng na y co n lô i lô lon Ia nguo i
la luo ng. Mà l kla c, nlu ng ngân la ng Io n, co
nliô u nlân viôn, dô ng nglìa vo i viô c duo c uu
da i clinl lri Io n lon, Ia nlu ng ngân la ng il
co kla nàng bi lu nlân loa nlâ l. Ðiô u na y
clo llâ y, o ca c quô c gia cli co mô l va i ngân
la ng quô c doanl Io n, loà c Ia ca c nla clinl
lri loà c Ia công clu ng, se Iuo ng Iu lruo c kô l
qua ngliôn cu u. Cli kli cliu su c e p lu mô l
cuô c klu ng loa ng Io n lay lu ca c quy dinl
clà l cle klông clo ca c ngân la ng dia
pluong duo c luo ng ca c nguô n la i lro cu a Iiôn
bang lli mo i kliô n clo ca c ngân la ng na y
llu c dâ y qua lrinl lu nlân loa .
Höåp 3.2. Tû nhên hoaángên haâng c oábï ìn vûäng k höng? Höåp 3.2. Tû nhên hoaángên haâng c oábï ìn vûäng k höng?
Nguöìn: Clarke vaâCull (1999).
quô c gia kla c nlu Hunggari Iu c dâ u cu ng llu c liô n viô c la i
câ p vô n clo ngân la ng, nlung sau do da nlâ n ra rà ng, lu
nlân loa Ia câ n lliô l nlà m gia m cli pli ma nguo i lra lluô
pla i ga nl cliu.
Tu nlân loa ngân la ng co llô klo klàn vô mà l clinl lri,
va nô u nlu ng Iu c ca n vô clinl lri na y liô p diô n, lli qua lrinl
na y klông clà c se lla nl công. Clinl plu ca c nuo c A clenlina
va Hunggari ro ra ng bi llu c dâ y pla i lu nlân loa Ia do ga nl
nà ng cli pli nô u muô n duy lri so lu u nla nuo c. Nlu Hô p 3.3
da dô câ p, ca c quô c gia lluo ng cli liô n la nl lu nlân loa sau
kli da lri loa n râ l Iâu, loà c dôi kli do llâ l ba i lrong qua lrinl
co câ u Ia i lô llô ng ngân la ng.
Klông pla i cli do i kli co klu ng loa ng mo i lu nlân loa
ngân la ng, mô l ca cl co llô llu c dâ y qua lrinl ba n ca c ngân
la ng quô c doanl dô làng cuo ng lon nu a su diô u liô l llâ n
lro ng dô i vo i lâ l ca ca c ngân la ng, lu do vi llô yô u ke m cu a
ca c ngân la ng quô c doanl – va ke o lleo no Ia cli pli cao lon
dô i vo i nguo i do ng lluô – bô c Iô ro ne l nlu no da llô liô n
lrong llo i ky klu ng loa ng o A clenlina, va ca ng ro rô l lon
sau kli ca c ngân la ng na y duo c ba n di. Clo du ca c llô Iu c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
186
Tû nhên hoaác oát hï í c oá Tû nhên hoaác oát hï í c oá
k hoák hùn vï ì c hñnh t r õ k hoák hùn vï ì c hñnh t r õ
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
187
SAI MÔ T THO I GIAN DA I BI TRI HOA N, O
nuo c na o ma nlu ng Io i icl lo Io n lruo c dây da
Ia m clô cl luo ng ca i ca cl, nay vâ n co n ngu lri
lrôn clinl lruo ng, lli o nuo c do kô l qua cu a
qua lrinl lu nlân loa ngân la ng lluo ng
da ng buô n. Ðiô u na y Iy gia i clo viô c câ n lro
giu p nliô u nlâ l clo nlu ng nuo c ma qua
lrinl lu nlân loa duo ng nlu dang duo c
mong clo , kla lli va da ng lin câ y vô mà l
clinl lri. Sau kli dô c Iâ p, plâ n Io n ca c nuo c
o clâu Ili Iu a clo n il nlâ l mô l ngân la ng
quô c doanl Io n dô lô lro clo ca c nga nl công
ngliô p lrong nuo c, cung câ p la i clinl clo ca c
du a n dâ y ru i ro cu a clinl plu , va dua dicl
vu ngân la ng lo i mo i nguo i dân, bao gô m ca
klu vu c nông llôn. O nliô u nuo c, nlu ng
ngân la ng quô c doanl Io n na y vâ n liô p lu c
cli plô i lô llô ng ngân la ng, va sau nliô u
llâ p ky qua lrinl qua n Iy cliu su cli plô i cu a
clinl lri cu ng vo i gio i la n ngân sa cl mô m,
gio dây dang gà p klo klàn lrong qua lrinl
la i co câ u va lu nlân loa . Duo i dây clu ng la
se xem xe l nlu ng kô l qua klông mâ y kla
quan cu a ba quô c gia liô n la nl la i co câ u, va
no i clung, Ia lu nlân loa nlà m cô gà ng llu c
liô n cluong lrinl ca i ca cl ngân la ng lrong
llâ p ky 90: Glana, Tandania, Iganda.
Ghana
Glana bà l dâ u ca i ca cl kinl lô va o dâ u llâ p
ky 80 sau mô l giai doa n bâ l ô n clinl lri ke o
da i vo i su can lliô p râ l sâu cu a clinl plu va o
ca c loa l dô ng cu a nô n kinl lô . Clinl plu so
lu u ba ngân la ng lluong ma i, ba ngân la ng
pla l lriô n, mô l Ngân la ng Ho p la c. Ngoa i ra
co n co lai ngân la ng nuo c ngoa i va mô l ngân
la ng lluong ma i.
Ca i ca cl la i clinl bà l dâ u lu nàm 1987, lâ l
ca ca c ngân la ng quô c doanl duo c co câ u Ia i
va la i câ p vô n, vo i ca c kloa n no klo do i duo c
cluyô n sang clo ca c Công ly Oua n Iy Ta i sa n.
Công la c qua n Iy duo c ca i lliô n llông qua
nlu ng lro giu p ky lluâ l cluyôn sâu.
Kô ca lruo c va sau kli la i co câ u, clu c
nàng clu yô u cu a ca c ngân la ng quô c doanl
Glana Ia lrang lra i ca c kloa n llâm lu l cu a
clinl quyô n lrung uong va ca c doanl ngliô p
nla nuo c (cliô m 73° lô ng lin du ng lrong
nuo c lrong nlu ng nàm 90). Ca c ngân la ng
nlâ n duo c kloa n Io i lu c râ l cao lu Ky pliô u
Klo ba c, nlo do co llô bu dà p ca c kloa n llua
Iô kli clo vay.
Tu nlân loa ngân la ng Ia mô l qua lrinl
gia n doa n Iiôn lu c. No co llô bi la m ngu ng,
clà ng la n cli vi su bâ l dô ng giu a co quan
cliu lra cl nliô m lu nlân loa va gia lri la i sa n
ma ca c co quan bôn ngoa i uo c linl. Do su
clâ m lrô nliô u nàm so vo i liô n dô du kiô n,
clinl plu quyô l dinl ba n mô l sô cô plâ n cu a
lai ngân la ng lluong ma i quô c doanl clo
ca c nla dâ u lu lrong nuo c, llâ m cli lruo c ca
kli lim duo c mô l nla dâ u lu cliô n Iuo c. Ðiô u
na y sau do da gây klo klàn clo viô c gia m gia
nlà m llu lu l nla dâ u lu cliô n Iuo c. Cuô i
cu ng, cuô i nàm 1996, clinl plu da lu bo yôu
câ u bà l buô c kla cl la ng cliô n Iuo c pla i Ia
mô l ngân la ng, va liô n la nl ba n Ngân la ng
Ba o liô m Xa lô i clo mô l lâ p doa n dâ u lu la i
clinl nuo c ngoa i. To i nàm 1998, ngân la ng
mo i duo c lu nlân loa na y cliô m 13° lô ng la i
Höåp 3.3 Sûåt hùng t r êìm c uãa c aác ngên haâng quöëc doanh úãc hêu Phi Höåp 3.3 Sûåt hùng t r êìm c uãa c aác ngên haâng quöëc doanh úãc hêu Phi
(Xcn iic p ircnv scu)
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
188
sa n cu a lô llô ng ngân la ng.
Ngân la ng Io n nlâ l Glana, Ngân la ng
Tluong ma i Glana (GCB), liô p lu c gà p klo
klàn ngay ca sau kli da la i co câ u va o cuô i
llâ p niôn 80. Do llâ l ba i lrong vu ba n ngân
la ng co sà p dà l lruo c clo mô l công ly sa n
xuâ l cu a MaIaixia nàm 1996, ngân la ng na y
vâ n lluô c quyô n kiô m soa l cu a nla nuo c, vo i
41° cô plâ n do nla nuo c nà m sau kli cla o
ba n công klai Iâ n dâ u. Trong giai doa n cluâ n
bi lu nlân loa va o giu a nlu ng nàm 90, nguo i
la pla l liô n co nlu ng vâ n dô ngliôm lro ng
lrong viô c diô u clinl ca c cân dô i, su yô u ke m
lrong qua n Iy , mô l sô cli nla nl ngân la ng
Ia m àn llua Iô clua bao gio pla i do ng cu a.
Nàm 1997, loa n bô ban Ia nl da o cao câ p cu a
GCB bi sa lla i sau mô l vu bô bô i gian Iâ n vô
sô sa cl.
Tandania
Tandania bà l dâ u lu do loa sau lai llâ p ky
lleo clu nglìa xa lô i kiô u clâu Ili. Truo c
do , nàm 1967, 12 ngân la ng bi quô c lu u loa
va sa p nlâ p lla nl mô l ngân la ng lluong
ma i duy nlâ l, Ngân la ng Tluong ma i Ouô c
gia (NBC), cliô m vi llô gâ n nlu Ia dô c quyô n
lrong suô l 25 nàm. Cli co mô l llô clô la i
clinl kla c Ia mô l ngân la ng lo p la c xa nlo ,
cu ng do nla nuo c kiô m soa l, va mô l va i ngân
la ng quô c doanl cluyôn vô Iìnl vu c nla dâ l.
Giu a llâ p ky 80, NBC mâ l kla nàng llanl
loa n, mâ l kla nàng lra no va llua Iô o mu c
ba o dô ng. Oua lrinl la i co câ u da cluyô n mô l
li Iô râ l Io n no klô do ng ra klo i la i sa n cu a
ngân la ng, do ng cu a ca c cli nla nl Ia m àn
llua Iô , sa lla i nlân viôn. Tuy nliôn, cli pli
loa l dô ng linl lleo plâ n lràm cu a la i sa n vâ n
làng gâ p dôi, va nàm 1992 Ia i âm. Nàm 1992
ngân la ng Ia i duo c la i câ p vô n, nlung do ca c
kloa n Iô liô p lu c làng, clinl plu da pla i liô n
la nl la i co câ u, duo c lâ u lluâ n bà ng “mô l
cluong lrinl la nl dô ng” nàm 1994, llay dô i
ban gia m dô c, llà l clà l ca c kloa n clo vay,
liô p lu c sa lla i nlân viôn. Tuy nliôn, ban
gia m dô c mo i da quyô l dinl làng gâ p dôi liô n
Iuong clo nlu ng nlân viôn co n Ia i, Ia m clo
cli pli làng Iôn, vi llô da la n clô plâ n na o
nô Iu c cà l gia m cli pli. Io i icl lu viô c Ioa i bo
ca c kloa n no klo do i sang clo ca c Công ly
Oua n Iy Ta i sa n klông lô n la i duo c Iâu. Nàm
1994, 77° ca c kloa n clo vay co n Ia i da biô n
lla nl ca c kloa n no klo do i.
Nàm 1995, mô l nô Iu c la i co câ u kla c Ia i
llâ l ba i. Cuô i cu ng, va o lla ng 11 nàm 1997,
NBC buô c pla i la cl lla nl lai ngân la ng va
mô l công ly cô plâ n. Công ly cô plâ n NBC
nà m giu la i sa n pli ngân la ng, nlu viô c câ p
nla clo nlân viôn va lrung lâm da o la o.
Ngân la ng kinl doanl, NBC-1997, nà m loa n
bô loa l dô ng clo vay va 45° Iuo ng liô n gu i,
plâ n liô n gu i co n Ia i do ngân la ng dicl vu
nà m giu . Ngân la ng dicl vu na y lay co n go i
Ia Ngân la ng Ta i clinl Vi mô Ouô c gia co
nliô m vu cung câ p dicl vu liô n gu i co ba n
clo dông da o quâ n clu ng, va giu mô l plâ n
nlo liô n gu i, nlung klông liô n la nl clo vay.
Ouyô l dinl lla nl Iâ p ngân la ng la i clinl vi
mô vo i ma ng Iuo i cli nla nl o ca c vu ng nông
llôn nlà m xoa diu nlu ng pla n dô i vô mà l
clinl lri dô i vo i qua lrinl lu nlân loa ngân
Höåp 3.3. Höåp 3.3. (Tiï ë p theo)
(Xcn iic p ircnv scu)
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
189
la ng kinl doanl. Oua lrinl plân la cl NBC
lo ra co klo klàn. Công la c kiô m soa l la i
clinl va loa l dô ng vô n yô u ke m, gio dây
buô c pla i co nlu ng quy dinl mo i va clà l cle
vô nlu ng cân dô i pli diô u clinl. Sau kli la cl
NBC, nguo i la cu ng nlâ n llâ y mô l su clâ m
lrô da ng kô lrong viô c xây du ng nlu ng ba o
ca o la i clinl.
NBC-1997 duo c ba n clo Ngân la ng Nam
Ili, lluô c Tô clu c lo p nlâ l ca c ngân la ng
Nam Ili (ABSA) va o cuô i nàm 1999 vo i su
llam gia cu a IIC. Ngân la ng la i clinl vi mô
klông duo c ba n va dang lâ p lrung loa l dô ng
cu a minl va o Iìnl vu c dicl vu liô l kiô m va
llanl loa n vo i 95 cli nla nl.
Uganàa
Ðâ u llâ p ky 90, Iganda bà l dâ u klôi plu c lu
mô l su la n pla kinl lô do nlu ng cuô c xa o
lrô n diô n ra lrong suô l llâ p ky 80. Clinl plu
nà m quyô n kiô m soa l lâ l ca clin ngân la ng
lluong ma i, va so lu u lai ngân la ng Io n nlâ l
lrong sô do Ia Ngân la ng Tluong ma i
Iganda (ICB) cliô m 50° lli lruo ng, va
Ngân la ng Ho p la c. Va o llo i diô m cuô i nàm
1991, kloa ng mô l plâ n ba Iuo ng vô n clo vay
cu a ICB Ia no klô do ng, va Iô ro ng cu a ngân
la ng uo c linl kloa ng 24 lriô u dôIa.
Nlu ng nô Iu c la i co câ u do dâ m bà l dâ u.
Ca c cli nla nl Ia m àn llua Iô bi cluyô n dô i
lla nl ca c co quan da i diô n llay vi pla i do ng
cu a. Ma i clo lo i nàm 1996, ca c Công ly Oua n
Iy Ta i sa n, vo i nliô m vu liô p nlâ n ca c kloa n
no klo do i, mo i duo c lla nl Iâ p. Tlâ m cli
ngay ca lo i Iu c do nguo i la vâ n nlâ n llâ y su
clâ m lrô lrong viô c cluyô n nluo ng ca c
kloa n no klo do i. Nàm 1994, co mô l lloa
lluâ n vô kô l qua loa l dô ng giu a Bô Ta i clinl
va Ban gia m dô c ngân la ng, nlung cliô n
Iuo c lleo duô i Ia i Ia gia m li Iô no klô do ng
bà ng ca cl làng cuo ng clo vay. Tuy nliôn,
nlu ng co quan gia m sa l da klông lleo do i
qua lrinl llu c liô n lloa lluâ n na y. Mo i su ca i
lliô n vô kla nàng sinl Io i cli mang linl la m
llo i, Iô liô p lu c làng. To i giu a nàm 1996 linl
lra ng la i clinl xâ u di lo i mu c kloa n Iô ro ng
làng Iôn gâ p ba so vo i du kiô n ban dâ u.
Trong kli mong do i cu a clinl plu Ia qua
lrinl la i co câ u se dâ n lo i kô l qua cuô i cu ng Ia
lu nlân loa , lli ban qua n Iy ICB Ia i clô ng
dô i quyô l Iiô l viô c ba n ngân la ng. Ru l cuô c,
sau ba nàm nô Iu c la i co câ u ngân la ng klông
lla nl công, nguo i la dô ng y clo n mô l ngân
la ng lluong ma i co uy lin dô dem ba n, lrong
do clo ple p nguo i mua nliô u lu do lon
lrong viô c xa c dinl la i sa n va cli nla nl na o
se mua. Mô l Iâ n nu a Ia i co su clâ m lrô , ma i
clo lo i lla ng 2 nàm 1996 ngân la ng lluong
ma i na y mo i duo c lluô, va lleo dô ngli cu a
ngân la ng na y, va o lla ng 7 nàm 1996 ban
Ia nl da o cao nlâ l cu a ICB da bi llay llô .
Tlua Iô vâ n liô p lu c ke o da i lrong suô l qua
lrinl lri loa n, va vi llô ICB mâ l râ l nliô u lli
plâ n. Ba o ca o la i clinl da duo c kiô m loa n
nàm 1997 clo llâ y su su l gia m lrong llu
nlâ p Io i lu c, Ia m Iu mo linl a nl kloa n Io i
nluâ n co ba n duo c qua ng ca o clo ca c nla
dâ u lu sa u lla ng lruo c. Vo i râ l il Io i icl duo c
dô câ p dô n, mô l lloa lluâ n nluo ng ba n da
duo c ky kô l va o cuô i nàm 1997 vo i mô l công
ly công ngliô p va bâ l dô ng sa n MaIaixia. Tuy
nliôn, dô n lla ng 12 nàm 1998, vu nluo ng
ba n na y da dô vo vi nlu ng Iy do llam nlu ng.
Höåp 3.3. Höåp 3.3. (Tiï ë p theo)
clinl lri muô n la n clô llông lin, lli su quan lâm liô n la i cu a
cô ng dô ng quô c lô vô ca c liôu cluâ n quô c lô co llô kluyô n
klicl viô c minl ba cl lon nu a, va lu do dâ n dô n kô l qua na y.
Ðô ng llo i, viô c bà l buô c công bô kô l qua kiô m loa n ca c ngân
la ng quô c doanl, lluo ng do ca c công ly quô c lô llu c liô n, se
giu p clo nguo i clu so lu u – lay no i ca cl kla c Ia ca c công
dân cu a quô c gia do – biô l duo c ca i lo so lu u. Noi na o ma
qua lrinl lu nlân loa bi la n clô do su Io Ià ng vô viô c la i lro
clo ca c kloa n vay llua Iô lruo c kli ba n ngân la ng, lli o noi
do nguô n vô n cu a ca c ngân la ng pla l lriô n da pluong co llô
giu p lrang lra i cli pli lu nlân loa , kli ca c lli lruo ng vô n da i
la n clua pla l lriô n dâ y du . Tuy nliôn, CIarke va CuII (1999)
cu ng Iuu y mô l llu c lô Ia , ngân la ng ca ng yô u ke m, ca ng co
kla nàng bi rao ba n, va vi vâ y, câ n lra nl bom llôm vô n clo
ca c ngân la ng na y lruo c kli lu nlân loa , vi diô u do co llô
Ia m gia m kla nàng bi ba n, va nguô n liô n na y cu ng râ l dô bi
cli liôu loang pli.
Do lu nlân loa ngân la ng co llô mang Ia i nlu ng Io i icl
râ l lliô l llu c, va do o nliô u nuo c co n lô n la i plô biô n linl
llu c so lu u nla nuo c, nôn viô c cluyô n sang nluo ng ba n
ngân la ng duo ng nlu Ia mô l diô u câ p lliô l lruo c mà l dô i vo i
nliô u nuo c dang pla l lriô n. Mà c du vâ y, kli qua lrinl na y
diô n ra, lu nlân loa cu ng co llô duo c lliô l kô râ l so sa i, va
do do dâ n dô n klu ng loa ng. No i ca cl kla c, su so sa nl no i
lrôn vô Io i icl cu a viô c gia m bo l so lu u nla nuo c Ia lrong
diô u kiô n “mo i llu kla c giu nguyôn”, clà ng la n nlu clâ l
Iuo ng cu a co so la lâ ng la i clinl va môi lruo ng diô u liô l, va
coi lô c dô va lrinl lu lu nlân loa ngân la ng klông co la c
dô ng gi o dây.
Kinl ngliô m vô lu nlân loa ngân la ng râ l la n clô va mo
lô . Ca CliIô (vo i qua lrinl lu nlân loa ngân la ng diô n ra
nàm 1975 va klu ng loa ng nàm 1982) va Môlico (luong u ng
Ia ca c nàm 1992 va 1994) duo ng nlu dô u Ia nlu ng nuo c co
mô l môi lruo ng diô u liô l va gia m sa l ke m pla l lriô n, va ca lai
dô u da co nlu ng buo c pla l lriô n ma nl me lu sau klu ng
loa ng. Nguo i la lay quan lâm dô n lô c dô nluo ng ba n, diô u
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
190
Tû nhên hoaác êìn t hûåc Tû nhên hoaác êìn t hûåc
hi ï ån t heo gi ai àoaån song hi ï ån t heo gi ai àoaån song
song vúái vi ï åc c aãi t i ï ën c ú song vúái vi ï åc c aãi t i ï ën c ú
súãhaåt êìng súãhaåt êìng
da duo c loa n lâ l, nlung cu ng nôn nlo rà ng, ca i gia pla i lra
clo nlu ng cuô c klu ng loa ng lrong lô llô ng ngân la ng liô p
lleo do cu ng vô cu ng lo Io n (luong u ng vo i ca c nuo c lrôn Ia
40° va 20° GDI ).
8
Mà c du ca lai cuô c klu ng loa ng o CliIô
va Môlicô dô u xuâ l pla l lu râ l nliô u nguyôn nlân kla c
nlau, nlung duo ng nlu nguyôn nlân clinl vâ n Ia môi
lruo ng diô u liô l ke m, va diô u na y da duo c nliô u nguo i công
nlâ n Ia se dâ n dô n su gian Iâ n, bo n ru l, va cuô i cu ng Ia klu ng
loa ng. Mà c du loa n loa n co kla nàng nlu ng vâ n dô lrôn se
la o ra mô l la nl Iang dô nâng câ p lô llô ng co so la lâ ng la i
clinl va diô u liô l, va cuô i cu ng Ia làng lruo ng nlanl lon,
nlu co y kiô n clo Ia da diô n ra o CliIô va Môlicô, nlung lu
nlân loa lrong mô l kluôn klô yô u ke m, nô i liô p Ia klu ng
loa ng, duo ng nlu cli kicl dô ng llôm nlu ng su clô ng dô i
ca i ca cl du a va o lli lruo ng. Vi llô , dô lra nl nlu ng cuô c
klu ng loa ng sau kli lu nlân loa ngân la ng, nla duong cu c
câ n cu ng cô ca ng so m ca ng lô l nlu ng yô u lô na y vo i su llâ n
lro ng nlâ l dinl – lrong kli vâ n liô p lu c xu c liô n qua lrinl lu
nlân loa ngân la ng. Clu ng la ca ng pla i llu c liô n mô l qua
lrinl gia m dâ n so lu u cu a nla nuo c mô l ca cl chuã àöå ng vaâ
àaá ng tin cêå y lrong mô l llo i ky nlâ l dinl, dô ng llo i câ n ca i
lliô n luong u ng môi lruo ng llô clô .
Truo ng lo p cu a A clenlina, nlu da no i o lrôn, ca ng cu ng
cô lon clo Iâ p Iuâ n vô lrinl lu lu nlân loa cu a clu ng la.
Truo c kli lu nlân loa , A clenlina da xây du ng duo c mô l môi
lruo ng diô u liô l lo p Iy va la lâ ng clo la i clinl, va lrôn llu c
lô , dô n nàm 1997, nuo c na y da co mô l môi lruo ng diô u liô l
ngân la ng lluô c Ioa i clà l cle nlâ l lrong sô nlu ng quô c gia
co nô n kinl lô lli lruo ng mo i nô i (Ngân la ng Tlô gio i nàm
1998). Ti Iô vô n lô i lliô u Ia kloa ng 11,5° vo i quyô n sô ru i ro
llay dô i lleo mô l la m cu a lin du ng va ru i ro lli lruo ng. Bôn
ca nl do , ca c ngân la ng pla i luân llu nlu ng qui dinl vô công
klai loa , buô c pla i công bô công klai no la ng lai, cu ng nlu
pla i da m ba o mô l li Iô llanl kloa n cao (kloa ng 20°, lrong
do co llôm 10° duo i da ng sà n sa ng loa n dô i lla nl la i sa n
linl bà ng dôIa) va nlu ng qui dinl kla c. Hon llô nu a, loa n bô
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
191
  vaâmöi t r ûúâng ài ï u vaâmöi t r ûúâng ài ï u
t i ï ët t i ï ët
lô llô ng ngân la ng duo c neo giu bo i muo i ngân la ng Io n
nlâ l, clin lrong sô do dô n nàm 1997 Ia do nuo c ngoa i cliô m
da sô , va su gia m sa l plô i lo p cu a ca nla nuo c va lu nlân,
nlu da kluyô n ngli o Cluong 2, da duo c llu c liô n. Nlu vâ y,
co llô quyô l dinl mô l ca cl lu lin viô c bà l lay va o llu c liô n
mô l cluong lrinl lu nlân loa ngân la ng lrong mô l môi
lruo ng diô u liô l ma nl me nlu llô .
Tuy nliôn lrong nlu ng môi lruo ng co n yô u ke m, nguo i la
ca ng câ n pla i dà c biô l quan lâm dô n liô n lrinl lu nlân loa ,
diô u na y bô c Iô ro o nlu ng nuo c dang cluyô n dô i, Ia noi Iuôn
liô m â n nguy co cu a nlu ng ke lrong cuô c lay nlu ng dô i
luo ng dâ u so clinl lri llâu lo m bô ma y clinl lri, diô u liô l va
gia m sa l kla c (HeIIman, Iones va Kaufmann 2000). Nlu ng
nguo i llâu lo m quyô n la nl lrong nlu ng bô ma y na y va ca c
ngân la ng se nlanl clo ng lro lla nl ca c dâ u so clinl lri.
Trong kli công clu c co llô bi xem Ia nlu ng nla qua n Iy ngân
la ng lô i, lli nlu ng dâ u so clinl lri, llâ m cli co n lô i lô lon
nliô u. No i clung, kli xuâ l liô n mô l su “llâu lo m Iuâ l pla p”
loà c Ia llông qua su llam nlu ng, kiô m soa l ngân la ng va ca c
quy dinl vô klu vu c na y vi nlu ng Io i icl luong lu , lli se
klông mô l llô Iu c na o, du Ia lu lli lruo ng lay lu nlu ng qui
dinl clinl llu c, co llô vâ n la nl dô lô lro clo su pla l lriô n
co liô u qua va công bà ng. Toa n bô câu cluyô n vô qua lrinl
lu nlân loa ngân la ng o Môlicô va o dâ u llâ p niôn 90, cu ng
vo i viô c gia mua dôi kli duo c lra bà ng nlu ng mo n no lrong
nô i bô ngân la ng, da dâ n dô n nlu ng la nl vi bo n ru l, kliô n
clo nliô u ngân la ng su p dô lrong cuô c klu ng loa ng
TequiIa, dang dâ n dâ n duo c ploi ba y ra a nl sa ng (xem plân
licl gâ n dây cu a Ia Iorla, Iopez de SiIabes va Zamarripa da
nlà c dô n lrong Cluong 2). Nlu ng vâ n dô nlu vâ y ca ng cu ng
cô clo su câ n lliô l pla i co mô l môi lruo ng diô u liô l lloa da ng
clo qua lrinl lu nlân loa .
Mà c du vâ y, mô l vâ n dô lo c bu a duo c dà l ra Ia , luy lu
nlân loa ngân la ng qua so m lrong mô l môi lruo ng yô u ke m
co llô gây nôn nlu ng vâ n dô ngliôm lro ng, nlung llu c liô n
clâ m lrô qua lrinl na y cu ng co llô Ia m mâ l la c du ng cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
192
Tû nhên hoaánhanh c oá Tû nhên hoaánhanh c oá
t hï ít hêët baåi ¾ t hï ít hêët baåi ¾
nhûng t r òhoaän quaál êu nhûng t r òhoaän quaál êu
c uäng phaãi t r aãgi aát hûåc sûå c uäng phaãi t r aãgi aát hûåc sûå
nlu ng ca i ca cl lrong klu vu c sa n xuâ l vâ l clâ l. Ca i gia pla i
lra clo su clâ m lrô na y da duo c minl clu ng dâ y du qua
lruo ng lo p cu a Cô ng loa Se c, mô l dâ l nuo c da cô gà ng dâ y
nlanl qua lrinl lu nlân loa ca c doanl ngliô p pli la i clinl,
nlung Ia i lri loa n lrong viô c ba n ca c ngân la ng. Cluong 1 da
du ng cla m dô n nlu ng vâ n dô nô i cô m lrong viô c qua n lri co
Iiôn quan dô n kinl ngliô m cu a Cô ng loa Se c, kli la i sa n cu a
nliô u công ly duo c lu nlân loa bi bo n ru l lrong llo i ky 1993
- 1996. Mô l klia ca nl kla c cu a câu cluyô n na y Ia ca cl llu c
ma mô l va i lrong sô nlu ng vâ n dô lrôn da lro nôn lluâ n Io i
lon nlo viô c ca c ngân la ng quô c doanl liô p lu c clo vay
(Hô p 3.4).
Tiôu cu c - su clia nlau la i sa n công ly cu a nlu ng ke lrong
cuô c - vâ n co llô xuâ l liô n ngay lrong mô l ngân la ng lu
nlân, nlung su bo n ru l lriô n miôn, duo c liô u Ia viô c di vay
ma klông co y loa n lra - cli co llô liô p lu c nô u ca c ngân la ng
clo vay klông dà c biô l quan lâm lo i nlu ng yôu câ u lô i lliô u
cu a viô c clo vay, lay nô u co llô nlâ n duo c nlu ng kloa n bu
Iô cu a clinl plu , lai dà c diô m na y dô u nô i bâ l lrong nlu ng
ngân la ng quô c doanl.
Do do , viô c duy lri nguyôn lra ng vo i mô l li Iô da ng kô ca c
ngân la ng do nla nuo c diô u la nl, co llô râ l nguy liô m dô i
vo i nô n kinl lô . Cluyô n biô n dâ n dâ n va clu dô ng lrong viô c
lu nlân loa ca c ngân la ng, lrong kli vâ n liô p lu c cluâ n bi
ba n ca c ngân la ng quô c doanl va klà c plu c nlu ng diô m yô u
ke m co n lô n la i lrong nô n kinl lô Ia mô l cliô n Iuo c lo p Iy .
Viô c cluâ n bi sà n sa ng clo viô c rao ba n na y, bôn ca nl nlu ng
liô n bô lrong co so la lâ ng, co llô se bao gô m nlu ng pluong
llu c dô n bu lloa da ng clo nlu ng nla qua n Iy Iâu nàm lleo
gia lri luong Iai sau kli lu nlân loa ngân la ng, lli du nlu
llông qua quyô n clo n cô plâ n – mô l gia i pla p da pla l luy
la c du ng licl cu c dô i vo i Ba Ian. Clà c clà n, ca cl liô p câ n na y
cli co llô lla nl công nô u qua lrinl na y da ng lin câ y, nô u
klông lli viô c dô n bu lleo linl llu c lra dâ n se bi cliô l klâ u
qua nliô u, kliô n clà ng co n gia lri gi nu a. Viô c “ky kô l lo p
dô ng da i la n” vo i ca c nla qua n Iy lu nlân xem ra klông co
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
193
Chuãàöång t û nhên hoaá Chuãàöång t û nhên hoaá
nhûng phaãi t hêån t r oång nhûng phaãi t hêån t r oång
la c du ng lrong loa l dô ng ngân la ng, vô n Ia noi cu c ky klo
quan sa l kô l cu c cu a nlu ng quyô l dinl ma nla qua n Iy dua
ra.
9
Va , nlu da nôu lrôn, viô c la i câ p vô n lruo c kli liô n la nl
lu nlân loa duo ng nlu klông pla i Ia ca cl Ia m klôn ngoan,
vi no vu a pla i clâ p nlâ n ru i ro Ia lluyô l plu c ca c quan clu c
vô su câ n lliô l pla i ba n ngân la ng, vu a co llô dâ n dô n Ia ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
194
NHIL I NHA OIAN SA T IHL IHA N qua
lrinl lu nlân loa qua clu ng pliô u cu a Cô ng
loa Se c nlu Ia mô l la nl dô ng dâ n dô n liôu
cu c, lrong do su plân la n quyô n so lu u da
kliô n clo viô c luo c doa l la i sa n lu nlu ng
doanl ngliô p công la c qua n lri công ly klông
co liô u qua lro nôn dô da ng lon bao gio lô l.
Mô l sô nguo i co n di xa lon va lranl Iuâ n
rà ng, nlu ng liôu cu c nlu lrôn xuâ l liô n lrong
lô llô ng pla p Iuâ l kli no klông ba o vô du ng
mu c quyô n Io i cu a nlu ng cô dông nlo
(Iolnson, McMiIIan, va Woodruff 2000). Tuy
nliôn, CuII, Malesova, va SlirIey (2001) Ia i
clo rà ng, liôu cu c lrôn klông pla i Ia vâ n dô
clinl, vi mô l kli nlu ng la i sa n da ng gia nlâ l
bi luo c doa l lli nlu ng nguo i clu so lu u se
klông co n dô ng co dô làng vô n cô plâ n cu a
lo - do du ng Ia nlu ng gi da xa y ra. Tlay vi
do , lo clo rà ng, clinl nlu ng nguo i clu so
lu u lay nlu ng nla qua n Ii da bo n ru l doanl
ngliô p bà ng ca cl vay nlu ng mo n vay co Ia i
llâ p, sau do dô vo no - va da kiô m soa l lâ m
ve dô dua ca c doanl ngliô p va o lro cloi na y.
Mà c du da co nlu ng gio i la n dô la n clô
su bo n ru l - ca c ngân la ng co llô cli bi “dau
do n” mô l Iâ n - nlung su cli plô i cu a nla
nuo c vo i lu ca cl Ia mô l clu so lu u quan
lro ng ro ra ng da giu p clo loa l dô ng na y liô p
lu c lrong nlu ng nàm 1993-1996. Tleo sô Iiô u
cu a Ia Iorla, Io pez de SiIanes va SlIeifer
(2000), clinl plu co Io i icl râ l Io n lrong qua
nu a lô llô ng ngân la ng dang lô n la i va co
kloa ng 20° cô plâ n - mô l mu c dô du dô nà m
quyô n kiô m soa l – lrong loa n bô lô llô ng
ngân la ng. CuII, Malesova,SlirIey (2001)
nlâ n llâ y rà ng, nlu ng công ly cô plâ n do ca c
quy dâ u lu kiô m soa l loa l dô ng ke m liô u qua
lon so vo i ca c công ly kla c, va clinl kla
nàng llanl loa n nlanl nlu ng kloa n no –
vay liô n lu lô llô ng ngân la ng quô c doanl -
Ia llu pla m Io n nlâ l gây nôn kô l qua loa l
dô ng na y.
Ca c la c gia kô l Iuâ n rà ng, cluong lrinl lu
nlân loa klu vu c công ly co vi lri quan lro ng
llu lai sau su câ n lliô l pla i la o nôn mô l lô
llô ng ngân la ng co linl ca nl lranl, co kla
nàng plân bô ca c nguô n lin du ng lleo clâ l
Iuo ng loa l dô ng lluong ma i clu klông pla i
Ia nlu ng llông Iô clinl lri.
Höåp 3.4. Sûåboân r uát úãCöång hoaâSeác Höåp 3.4. Sûåboân r uát úãCöång hoaâSeác
Nguöìn: CuII, Malesova va SlirIey (2001)
pli nguô n Iu c cu a nguo i do ng lluô . Viô c công bô ca ng nliô u
ca ng lô l ca c llông lin vô qua lrinl lu nlân loa va su gia m sa l
clà l cle cu a ca c pluong liô n lruyô n llông se giu p clo viô c
la n clô nguy co Iu ng doa n cu a nlu ng nguo i lrong cuô c,
nlung ba n llân diô u na y Ia i do i lo i ca c pluong liô n lruyô n
llông pla i licl cu c va dô c Iâ p.
Nlu ng nuo c na o co kla nàng llu lu l duo c su llam gia
cu a ca c lôn luô i nô i liô ng nuo c ngoa i– mô l kla nàng co llô
làng Iôn kli lra o Iuu lluong ma i diô n lu giu p Ia m gia m cli
pli gia nlâ p (Cluong 4) – va cu a ca c nuo c kla c, lli nuo c â y
se co mô l vi llô râ l vu ng va ng. Mà c du môi lruo ng diô u liô l
co llô klông da ng lin câ y, nlung ca c ngân la ng nuo c ngoa i
Io n se mang va o nlu ng ky nàng lô l, sa n plâ m, va llâ m cli ca
nàng Iu c da o la o ca n bô ngân la ng lrong nuo c, va co llô do
dô ng co pla i ba o vô uy lin cu a minl, ca c ngân la ng na y se
la nl xu plu lo p vo i nlu ng liôu cluâ n lin du ng cao nlâ l. O
nlu ng noi ma Io i icl lrong nuo c râ l ma nl, lay gio i clu c
clinl lri Ia ra o ca n dô i vo i loa l dô ng ngân la ng Ia nl ma nl,
lli viô c du a va o ngân la ng nuo c ngoa i o mu c dô nlâ l dinl
(xem Cluong 4 vô xu llô na y dang làng Iôn o mô l sô nuo c) co
llô Ia su Iu a clo n lô l nlâ l clo pla l lriô n, ngay ca kli no râ l
klo duo c clâ p nlâ n vô mà l clinl lri. Tuy nliôn, kla nàng
ngân la ng nuo c ngoa i llam gia va o ca c loa l dô ng ru i ro loà c
pla m pla p clo llâ y, ca c co quan clu c nàng klông llô lu bo
su “cluyôn câ n llicl da ng” cu a minl. Ca c nla la nl pla p o
nuo c clu nla co llô bi ra ng buô c vô mà l pla p Iy vô nlu ng
llông lin ma lo co llô clia se , nlung lo pla i ca ng licl cu c
ca ng lô l dô ca nl ba o clinl plu ca c nuo c dang pla l lriô n va
cluyô n dô i câ n quan lâm dô n ca c ngân la ng cu a clinl lo –
ngay ca kli diô u â y don lluâ n cli dô giu p diô n gia i – ca vô
ngu va nglìa – llông lin liô n co lrôn ca c lli lruo ng da pla l
lriô n sâu lon cu a clinl nlu ng nuo c na y.
Ca c yô u lô clinl lri liô n nliôn se quyô l dinl lô c dô lu
nlân loa . Kinl ngliô m cu a mô l sô nuo c, kô ca A clenlina va
Hunggari, clo llâ y rà ng, o noi na o ma ngân la ng nlo lon,
a p Iu c ngân sa cl ma nl lon, va su ba o lro clinl lri llâ p lon
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
195
loà c plân la n lon, lli o noi do se dô lu nlân loa lon (CIarke
va CuII 2001).
No i clinl xa c lli câ n pla i loa n lâ l nlu ng gi clo dô n kli
mô l nuo c co llô lu nlân loa ngân la ng cu a minl, va lô
llô ng ngân la ng cu a nuo c do co llô lu nlân loa dô n dâu
lrong mô l môi lruo ng diô u liô l clo lruo c - do Ia nlu ng quyô l
dinl câ n pla i duo c dua ra lu y lu ng lruo ng lo p, va clà c clà n
no bao la m ca linl nglô lluâ l Iâ n kloa lo c. Ðô n dây, diô u co
llô llâ y duo c Ia pluong luo ng llay dô i nlà m nâng cao mu c
sô ng o ca c nuo c co llu nlâ p llâ p. Hiô n nliôn Ia qua lrinl lu
nlân loa ngân la ng se râ l klo klàn, nlung Io i icl cu a no
duo ng nlu cu ng râ l Io n.
Chñnh phuãl aângûúâi c hùm soác Chñnh phuãl aângûúâi c hùm soác
Hcn nc i ircn ncn ¡uc, c|u nv ic 1c |ic i p|c i lc n vì ircnv nc i
cuc c ||u nv |cc nv ic i c|in|. 1c nc i ic c|u c n|c i 1in| xuc i |ic n
.c i rc i n|ic u iic n n|c n ||ci p|u c lc i lc nv iin, 1c nc iu !c c|c cc c
ic c|u c ||c c .c cc |c n lc lc n| nc n| .c 1cnv cc n iic n 1uc c .cu
.c n, .c 1c nc 1c nv cu c .c i|cn| lu i|c i n|cn| n|u nv !ccn|
nv|ic p ||cnv cc n ||c ncnv .c n |c n|, nvcu cc ||i ||u nv |cc nv
1uc c ||c c p|u c i|c n| ccnv. Dcu lc cc c| 1c ||ci p|u c lc nv iin, .c
viu c|c |c i|c nv ic i c|in| i|u c |ic n 1uc c n|ic n .u cu c nìn| lc
c|uuc n iic n iu |cn nc u lc n|u nv nvuc i iic i |ic n .c cc c n|c 1c u
iu, scnv |cn |ic lc cc c !ccn| nv|ic p 1cnv cc n .c n.
Bradford De Iong (2000)
N
GAY CA KHI CHINH IHI KHÔNG CO Y ÐINH
nà m giu vai lro Io n lon lrong klu vu c ngân la ng,
cu ng co llô llâ y rà ng, ca c clu ngân la ng dang llu c
liô n quyô n clo n “ba n” dô nlâ n ca c kloa n la i sa n no duo i
da ng liô n gu i cu a ngân la ng vo i mô l Iuo ng la i sa n co klông
du dô llanl loa n clu ng, nlâ l Ia kli co klu ng loa ng loa n
diô n. Kli do , clinl plu lluo ng pla i llam gia va o viô c co câ u
Ia i ngân la ng, va llâ m cli lrong qua lrinl do pla i co câ u Ia i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
196
Chñnh phuãt hûúâng buöåc Chñnh phuãt hûúâng buöåc
phaãi nùæm quyï ìn súãhûäu phaãi nùæm quyï ìn súãhûäu
nhûäng k hi c oák huãng nhûäng k hi c oák huãng
hoaãng hoaãng  
ca la i sa n cu a ca c ngân la ng do – lu c Ia ca c công ly pli la i
clinl. Trong nliô u lruo ng lo p, klu ng loa ng loa n diô n da
Ia m làng da ng kô viô c clinl plu du ng ra so lu u lay “clàm
so c” ca c ngân la ng, ngay ca vo i mô l sô ngân la ng vu a mo i lu
nlân loa xong (Môlicô). Viô c clinl plu pla i can lliô p nliô u
lon na y co xu luo ng se co n ke o da i (Hinl 3.5). Nlung nlu ng
bà ng clu ng da no i o lrôn vô la c du ng cu a clinl plu vo i lu
ca cl Ia clu so lu u “Iâu da i” cu a ca c ngân la ng co nglìa Ia
clinl plu klông lliôn vô viô c cli so lu u la m llo i – co câ u
Ia i nlu ng ngân la ng da va dang llâ l ba i. Cu llô Ia , nô u lrong
nlu ng Iu c binl lluo ng ma da co xu luo ng ca c llô Iu c clinl
lri cli plô i ca c nlâ n dinl kinl lô cu a công clu c nla nuo c, lli
xu luo ng na y llâ m cli se co n ro rô l lon lrong Iu c klu ng
loa ng loa n diô n, kli sà p su a co mô l Iuo ng liô n Io n duo c bom
va o, va sô plâ n la i clinl cu a ca c nlo m Io i icl dâ y quyô n Iu c
se duo c quyô l dinl. Ilâ n na y se xe l xem Iiô u ca c ngliôn cu u
co llô clo clu ng la biô l nlu ng gi vô ca c nguyôn là c clung –
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
197
Súãhûä u cuã a chñnh phuãàöë i vúá i
ngên haâ ng khi xaã y ra khuã ng
hoaã ng
mang linl cliô n Iuo c, clu klông pla i cliô n lluâ l - dô clinl
plu la nl xu kli ca c cuô c klu ng loa ng Ia m nô i cô m Iôn vâ n
dô bom liô n va o lô llô ng ngân la ng.
Co câ u Ia i loa n diô n lô llô ng ngân la ng Ia mô l nliô m vu
klo klàn va plu c la p, dà c biô l câ n duo c gà n vo i viô c co câ u
Ia i ca c công ly o qui mô rô ng lon. Ngliôn cu u cu a ca c nla
llu c la nl dô ngli pla i co mô l ca cl liô p câ n loa n diô n. O dây,
clu ng la se cô gà ng klông ba n dô n vâ n dô na y mô l ca cl cli
liô l – nlâ l Ia , bo i vi dây klông pla i Ia mu c liôu cu a công viô c
diô u lra llu c ngliô m mang linl lô llô ng.
10
Tuy nliôn, câ n
nlâ n ma nl mô l sô diô m vô co câ u Ia i ngân la ng, nlâ l Ia pla i
Ia m ro mô l llông diô p luy don gia n nlung quan lro ng. Do
clinl plu klông co liô u qua lrong vai lro Ia clu so lu u ngân
la ng, nôn pla i xây du ng mô l ca cl liô p câ n clo clinl plu
lrong viô c co câ u Ia i ngân la ng dô da m ba o rà ng clinl plu
co llô ru l Iui klo i vi lri Ia nguo i clàm so c la m llo i ca ng so m
ca ng lô l. Clinl plu klông duo c Io i du ng vi llô na y dô cli
dinl “ke llà ng nguo i llua”, ma lra i Ia i, pla i du a va o klu vu c
lu nlân dô llu c liô n clu c nàng llen clô l do . Tlông diô p na y
co llô – va llu c lô , da duo c lruyô n la i sang Iìnl vu c la i co câ u
công ly.
Kli klu ng loa ng ngân la ng diô n ra, clinl plu câ n quyô l
dinl xem nôn can lliô p Iu c na o va nlu llô na o. Vô câu lo i kli
na o, da co râ l nliô u ba i viô l dô câ p dô n, bà l dâ u lu Bagelol
(1873, nguo i ma De Iong da dô câ p dô n o lrôn). Kli vâ n dô
klông mang linl lô llô ng, lli nlu ng nguo i clo vay va gia m
sa l ngân la ng nôn dô no liô n lriô n nlu binl lluo ng. Oua
llu c, nlu ng clu no câ p lai co dô ng co licl cu c va nlu ng
nguo i clo vay kla c se pla l lin liô u vô vâ n dô na y bà ng ca cl
klông clo vay mo i va mo rô ng biôn dô ma nlu ng ngân la ng
dang gà p rà c rô i co llô di vay.
Ia m llô na o dô biô l clà c klu ng loa ng mang linl loa n
diô n lay klông, loà c kli na o lli clinl plu nôn can lliô p vo i
nlu ng su lro giu p kla c` Mà c du nô u a p du ng qui là c “bâ m
co ” mô l ca cl co lo c va o Iìnl vu c na y lli râ l lâ p dâ n – lli du ,
ca c ngân la ng se duo c dô yôn clo dô n kli sa n Iuo ng bi gia m
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
198
nhûng c êìn phaãi x êy dûång nhûng c êìn phaãi x êy dûång
möåt c hi ï ën l ûúåc r uát l ui möåt c hi ï ën l ûúåc r uát l ui
ngay t ûâàêìu ngay t ûâàêìu
Chñnh phuãc hónï n c an Chñnh phuãc hónï n c an
t hi ï åp k hi k huãng hoaãng c oá t hi ï åp k hi k huãng hoaãng c oá
t ñnh t oaân di ï ån t ñnh t oaân di ï ån  
nhûng àï í x aác àõnh àûúåc nhûng àï í x aác àõnh àûúåc
möåt c uöåc k huãng hoaãng möåt c uöåc k huãng hoaãng
t oaân di ï ån k höng phaãi dï î t oaân di ï ån k höng phaãi dï î
daâng daâng
di xplâ n lràm, loà c xuâ l klâ u lay mô l sô mu c gia kla c gia m
y plâ n lràm – nlung lâ u lô l ca c cli sô dô n kli co llô llu
llâ p duo c, lli loà c bi lrô (GDI), loà c cli Ia ca c cli sô cu c bô
vô mu c dô ngliôm lro ng cu a vâ n dô (lli du nlu li gia lô i
doa i). Hon nu a, viô c công bô mô l qui là c du a lrôn gia ca loà c
cli sô cu a la ng loa lay clu ng kloa n cu llô , Ia i suâ l lay li
gia , dô u co llô gây ra linl lra ng clâ p nlâ n ru i ro nliô u lon,
mô l kli nlu ng dô i luo ng llam gia lli lruo ng biô l rà ng, bâ l cu
kli na o xa y ra mô l su suy gia m na o do lli clinl plu se can
lliô p dô klôi plu c. Nô u clinl plu luyôn bô sà n sa ng dô ng
ba o liô m lruo c su suy gia m nlâ l dinl cu a mô l cli sô kinl lô ,
lli câ n du kiô n lruo c minl se pla i can lliô p lruo c kli llo i
diô m do xa y ra. Tli du , nô u clinl plu cam kô l can lliô p va o
klu ng loa ng kli GDI gia m 5° - lli ngoa i klo klàn lrong
viô c uo c linl mu c sa n Iuo ng, lli lruo ng co llô se clo do i duo c
nlâ n su lô lro ngay kli GDI clua da l dô n mu c suy gia m do ,
clo dô n Iu c nla nuo c bà l buô c pla i can lliô p, ngay ca kli do
cli Ia mô l cuô c suy lloa i nle .
Mô l kla nàng gâ n dây duo c nliô u nguo i u ng lô (Mislkin
2000) Ia viô c công bô mô l clinl sa cl clo rà ng, du lrong cuô c
klu ng loa ng loa n diô n lli ngân la ng dâ u liôn dô vo cu ng se
klông duo c cu u giu p, vo i ly vo ng Ia , mô i ngân la ng, do
klông biô l clà c minl co pla i Ia ngân la ng dâ u liôn dô vo lay
klông, se co dô ng co dô plo ng klông clâ p nlâ n ru i ro qua
mu c. Tuy nliôn, vô diô u na y, llâ l ba i lluo ng Ia ca c quyô l
dinl diô u liô l. Co Ie do co klo klàn lrong viô c xa c dinl xem
mô l ngân la ng da o lrong linl lra ng vo no lay clua, nôn
pluong a n na y vâ n clua duo c nuo c na o Iu a clo n. Tra i Ia i,
nliô u nla qua n Iy ngân la ng lrung uong Ia i quyô l dinl du ng
ca cl suy diô n ca m linl Ia m gia i pla p clinl.
11
Nô u da clo n
ca cl liô p na y lli no se co nlu ng y nglìa nlâ l dinl vô viô c Iu a
clo n pluong llu c can lliô p, nlu se nôu duo i dây.
Trong diô u kiô n quyô l dinl can lliô p da duo c dua ra, co
nglìa Ia vâ n dô da duo c nlâ n dinl Ia co linl “loa n diô n”, lli
clinl plu co mô l sô mu c liôu: Truo c lô l Ia duy lri lay klôi
plu c Ia i mô l lô llô ng la i clinl loa l dô ng lron lru. Mu c liôu
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
199
na y co Ie klông co gi pla i lranl ca i, mà c du ca cl na o Ia ca cl
lô l nlâ l dô llu c liô n mu c liôu na y lli klông pla i Iu c na o
cu ng ro ra ng.
12
Tlu lai Ia , kiô m soa l cli pli ngân sa cl clo
klu ng loa ng. Clà ng nlu ng klông llô xa c dinl duo c lruo c
nlu ng cli pli na y, ca c ngliôn cu u co n clo llâ y rà ng, mô l
ca cl liô p câ n dô da ng loà c llicl ngli dô i vo i clinl sa cl can
lliô p – lruo c va sau klu ng loa ng – co llô se gây ra mô l cli
pli bi kluyô cl da i Iôn nliô u Iâ n clo ngân sa cl (va vi llô , nlu
da llâ y lrong Cluong 2, se gây ra cli pli kinl lô no i clung).
Mu c liôu llu ba, co Iiôn quan dô n mu c liôu llu lai, Ia clinl
plu muô n da m ba o la nl dô ng cu a minl se Ia m gia m kla
nàng nô ra cuô c klu ng loa ng liô p lleo.
Chi phñngên saá ch àöë i vúá i sûålûå a choå n chñnh saá ch
Iu a clo n clinl sa cl co y nglìa gi lrong viô c xa c dinl cli pli
ngân sa cl cu a klu ng loa ng ngân la ng` Honolan va
KIingebieI (2000) da dua ra ca c bà ng clu ng lru c liô p kli lo
kla o sa l la c dô ng cu a ca c linl llu c can lliô p kla c nlau:
l Hô lro llanl kloa n lu 12 lla ng lro Iôn vuo l qua sô vô n
cu a loa n bô lô llô ng ngân la ng.
13
l Viô c ban la nl ba o liô m loa n bô dô i vo i nguo i gu i liô n.
l Hai biô n pla p nuong nle : (a) clo ple p ngân la ng
klông co n kla nàng lra no duo c liô p lu c mo cu a, loà c
(b) la m loa n loà c no i Io ng ca c qui dinl llâ n lro ng dô
xa c dinl Ia i linl lra ng vo no .
l Ta i câ p vô n nliô u Iâ n clo ngân la ng.
l Tla nl Iâ p ca c công ly loa l dô ng lâ p lrung vô qua n Iy la i
sa n (AMCs, va nliô u linl llu c kla c duo i dây).
l Cluong lrinl da i lra xoa no cu a clinl plu .
Su du ng plân licl lô i quy, lo da kla o sa l xem bao nliôu
plâ n biô n lliôn lrong cli pli ngân sa cl clo 38 cuô c klu ng
loa ng o ca c nô n kinl lô công ngliô p va dang pla l lriô n (giai
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
200
doa n 1980-97) co llô gia i llicl bà ng nlu ng cli sô na y, cu ng
vo i ca c biô n sô vì mô (Ia i suâ l llu c va gia clu ng kloa n). Ho
pla l liô n llâ y rà ng, viô c lô lro llanl kloa n klông co gio i
la n, nuong nle viô c diô u liô l va ba o liô m liô n gu i loa n bô
dô u Ia ca c yô u lô co do ng go p da ng kô va o cli pli ngân sa cl,
va da ng clu y Ia dâ u cu a lâ l ca ca c biô n sô na y dô u duong.
Ðô kiô m dinl mô i quan lô nlân qua nguo c – Iiô u klu ng
loa ng Io n co pla i Ia nguyôn nlân Ia m clo clinl sa cl duo c
no i Io ng lay klông – ca c la c gia da llu ngliô m mô l ca cl
liô p câ n binl pluong lô i lliô u lai giai doa n, co su du ng ca c
biô n sô công cu , va llâ y rà ng, kô l qua ban dâ u cu a lo vâ n
duo c klà ng dinl.
14
Ba i lo c na y duo c minl loa ro ne l qua kinl ngliô m cu a
mô l sô nuo c clâu Ili (Hô p 3.3 o lrôn). Va o giu a llâ p ky 90, o
ca c nuo c na y ca c ngân la ng quô c doanl klông co kla nàng
lra no va klông co kla nàng llanl kloa n, da duo c cu u lro lu
nguô n Iu c luy dô ng duo c cu a ca c nla la i lro dô co câ u Ia i.
Nlung lrong nliô u nàm, kô l qua cu a nlu ng nô Iu c la i co câ u
ngân la ng llâ l da ng llâ l vo ng. Trong mô l sô lruo ng lo p, ca c
ngân la ng duo c giu ô n dinl bà ng mu c Ia i suâ l cu c cao lra clo
sô ky pliô u clinl plu ma lo nà m giu - lrôn llu c lô , dây Ia
viô c liô p lu c la i câ p vô n.
Nlu da llâ y lrong Ba ng 3.1, la c dô ng cu a nlu ng clinl
sa cl na y râ l Io n. Ngay ca kli no i Io ng mô l biô n clinl sa cl,
lrong kli giu nguyôn ca c gia lri cu a biô n kla c, lli kô l qua vâ n
Ia cli pli làng Iôn ma nl – mô l kô l qua lo p Iy , vi bâ l kô kônl
câ p vô n na o cu a clinl plu clo ca c ngân la ng dang gà p rà c
rô i cu ng co llô la o ra co lô i luong lu clo la nl vi lru c Io i. Oua
llu c, la c dô ng Io n lon râ l nliô u, clà ng la n nlu viô c lô lro
llanl kloa n so vo i viô c ba o Ia nl, co kla nàng Ia mô l la c dô ng
gia vô mà l llô ng kô cu a mâ u. Trong lruo ng lo p cu c doan,
nlu vô n dì no lluo ng lay xa y ra, lô lro llanl kloa n klông
co gio i la n (llông qua cu u ca nl - clo vay - cuô i cu ng) Ia mô l
linl llu c kla c cu a viô c clâ p nlâ n ba o Ia nl loa n bô , va co llô
no cli co a nl luo ng dô n co quan clinl plu na o câ p vô n. Râ l
nliô u Iâ n ngân la ng lrung uong rô l cuô c da pla i da m nlâ n
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
201
Caác c hñnh saác h dï î daäi seä Caác c hñnh saác h dï î daäi seä
l aâm t ùng c hi phñngên l aâm t ùng c hi phñngên
saác h saác h
vai lro Ia clu so lu u klông clinl llu c dô i vo i ngân la ng ma
no da cung câ p clo mô l kloa n duo c lliô l kô nlu mô l su lô
lro llanl kloa n la m llo i lluâ n lu y. Tâ l nliôn, se klông
lrung llu c nô u clu ng la Iy gia i nlu ng kô l qua na y co nglìa Ia
clinl plu co llô cluyô n lu mô l clinl sa cl dô da i lrong llo i
ky lruo c klu ng loa ng – nlu llo i ky nuong nle diô u liô l o
CliIô nàm 1977 (Hô p 3.5) – sang mô l clinl sa cl klà l kle va o
giu a Iu c klu ng loa ng, va duo c luo ng nlu ng lla nl qua Io n
nlu llô .
Nlung diô u quan lro ng Ia ru l ra duo c ba i lo c clo llâ y lâ u
qua cu a ca c clinl sa cl can lliô p dô da i Ia râ l lo Io n dô i vo i
linl lra ng ngân sa cl. Mô l sô nguo i da cli ra mô l llu c lô Ia ,
ca c nuo c công ngliô p cu ng da nuong nle su diô u liô l, dô ca c
ngân la ng klông lra duo c no liô p lu c loa l dô ng, va coi do
nlu mô l su biô n lô clo viô c ca c nuo c dang pla l lriô n cu ng
la nl dô ng luong lu . Suy clo cu ng, ca c co quan clu c nàng Ia
nguo i co quyô n ra quyô l dinl, nlung ca c nuo c công ngliô p
nlin clung co ca nàng Iu c diô u liô l Iâ n nàng Iu c gia m sa l
ma nl lon, co nglìa Ia lo co llô co nliô u kla nàng lon dô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
202
Baãng 3.1 Taác àöång ri ï ng bi ï åt ûúác tñnh cuãa caách ti ï ëp cêån mang tñnh thñch nghi cho caác
chñnh saách khùæc phuåc
Trûúâng húåp àûúåc Chi phñaáp duång caác gi aãi phaáp
Loaåi gi aãi phaáp thñch nghi sûãduång (%) thñch nghi (% GDP)
Nuong nle (a) 24 6,7
Ta i câ p vô n nliô u Iâ n 24 6,3
Hô lro llanl kloa n 58 6,3
Nuong nle (b) 84 4,1
Xoa no 21 3,1
Ba o Ia nl loa n bô 55 2,9
Chuáthñch: Ba ng na y clo llâ y mô i gia i pla p llicl ngli co llô Ia m làng cli pli ngân sa cl Iôn bao nliôu. Tli du , clo ple p
ca c ngân la ng vo no vâ n duo c mo cu a (nuong nle - xem lrong ba i) se Ia m làng cli pli ngân sa cl du kiô n Iôn 6,7° GDI,
lu c Ia gâ p dôi mu c lrung binl cu a mâ u (mô i ple p linl dô u su du ng qua n lri lrung binl mâ u cu a ca c biô n sô kla c).
Nguöìn: Honolan va KIingebieI (2000)
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
203
SAI NHIL I THA I KY CO IA I SIA T THU C
âm va so lu u nla nuo c, clinl plu CliIô da lu
nlân loa ca c ngân la ng nàm 1975 va giai
doa n 1976-77, llu c clâ l Ia clo ple p lu do
llam gia va o Iìnl vu c ngân la ng va la i clinl.
Ðô n cuô i nàm 1976, muo i công ly la i clinl da
bi vo no , sau do dô n Banco Osorno. Iu c dâ u,
clinl plu luyôn bô rà ng ngân la ng lrung
uong se “du ng dà ng sau” ca c ngân la ng, va
sau do lla nl Iâ p mô l quy ba o liô m liô n gu i
công klai da nl clo ca c ngân la ng, công ly la i
clinl, liô p lô i liô l kiô m va lin du ng, vo i mu c
ba o liô m lô i da Ia 9.000 dôIa – mô l la n mu c
ma sau do klông llô da m ba o duo c clo
nguo i gu i liô n cu a Banco Osorno. Truo c kli
dô vo , co ve nlu ca c ngân la ng da la nl dô ng
nlu llô lo klông ly vo ng clinl plu se giu p
do , va llâ m cli ca c liô p lô i ngân la ng co n cô
llu lâ p lo p Ia i lla nl mô l nlo m dô lô lro clo
ca c ngân la ng dang dô vo , luong lu nlu ca c
nla bàng cu a My lrong llô ky 19. Nguo i gu i
liô n cu ng dô xô dô n ca c ngân la ng Io n nlâ l.
Banco Osorno ro ra ng Ia dang da nl ba c,
nlung diô u do klông co nglìa Ia ca c clu
ngân la ng nglì rà ng lo co llô dâ y su llua Iô
sang clo clinl plu . Tra i Ia i, lo co Ie da lru
linl viô c cluyô n su llua Iô sang nguo i gu i
liô n, mô l ca cl Ia m râ l plu lo p vo i linl llu c
“lu clo vay” râ l plô biô n lrong danl mu c
dâ u lu cu a lo . Co mô l diô u da ng Iuu y lrong
pla n u ng cu a clinl plu , do Ia nlu ng vuo ng
mà c na y sinl duo ng nlu râ l ky Ia , nlu lo cli
co 10 ca n bô llanl lra ngân la ng clo 14 ngân
la ng va 26 công ly la i clinl, va do qua lrinl
gia m bo l kiô m soa l gâ n dây nôn nlu ng nguo i
llanl lra na y klông co nliô u kinl ngliô m
lrong viô c gia m sa l.
Mà c du nla duong cu c clo ple p ca c công
ly la i clinl duo c pla sa n, va bà l dâ u làng
cuo ng gia m sa l, nlung su llâ l ba i cu a mô l
ngân la ng kla c (Banco Lspau oI) dâ u nàm
1980, ngân la ng dâ u liôn duo c ba n clo mô l
lâ p doa n doanl ngliô p kla c (ma klông co su
bom vô n cu a nla nuo c lay lu nlân va o), rô i
sau do duo c clinl plu liô p qua n va o cuô i
nàm 1981 vo i mô l kloa n llua Iô Io n lon, Ia
dâ u liô u clo llâ y, nla nuo c da bà l dâ u lô
lro . Mà c du ca c yô u lô kinl lô vì mô liô n
nliôn do ng vai lro Io n lrong cuô c klu ng
loa ng nàm 1982, nlung duo ng nlu co n co ca
nlu ng dô ng co kluyô n klicl mo nla l bà l
nguô n lu nlu ng Iâ n can lliô p lruo c. Tli du ,
dô n cuô i nàm 1981, ca c kloa n vay llu c da
làng gâ p 6 Iâ n mu c nàm 1976, lay da l lô c dô
làng binl quân la ng nàm 43°. Cu sau 18
lla ng, ngân la ng Ia i làng gâ p dôi danl mu c
dâ u lu llu c cu a minl, mô l la nl vi bâ l binl
lluo ng dô i vo i nlu ng clu ngân la ng na o
quan lâm dô n nguô n vô n cu a clinl minl.
Nlu de Ia Cuadra va VaIdes da Iâ p Iuâ n, diô u
na y co ve nlu mô l liô n luo ng la i clinl Ionzi
lrôn diô n rô ng, va viô c lliô u nlu ng loa l dô ng
cu u lro so m, kli vâ n dô clua co biô u liô n Ia
mô l cuô c klu ng loa ng loa n diô n, cu ng pla i
cliu lra cl nliô m gây ra su su p dô , vo i cli pli
clung cuô c cu a ngân sa cl clo su su p dô â y Ia
lon 40° GDI.
Höåp 3.5. Sûåc an t hi ï åp doån àûúâng c ho c uöåc k huãng hoaãng t i ï ëp t heo Höåp 3.5. Sûåc an t hi ï åp doån àûúâng c ho c uöåc k huãng hoaãng t i ï ëp t heo
Nguöì n: De Ia Cuadra va VaIdes (1992).
kiô m soa l viô c clâ p nlâ n ru i ro – mô l nguy co liô n nliôn kli
ca c lô clu c klông co kla nàng lra no vâ n liô p lu c duo c loa l
dô ng. Hon nu a, nuo c gia u, vo i llu nlâ p cao lon va clô dô
lluô pla l lriô n lon, co liô m Iu c la i clinl lô l lon dô cli lra clo
ca i duo c coi Ia clinl sa cl lô l (loà c xâ u) llu nli. Vi llô , mô l
sô nguo i clo rà ng, cli pli clo ca c cuô c klu ng loa ng liô l kiô m
va clo vay o My cliô m kloa ng mô l plâ n nàm cli pli llu c lô ,
nô u klông linl dô n viô c nuong nle diô u liô l – nlung dâ u co
llô lli vâ n Ia m clo lô ng pli lô n Iôn dô n gâ n 3° GDI.
Cuô i cu ng, cli pli ngân sa cl va cli pli liô n mà l klông
pla i Ia mô l. Mô l ca i bâ y lluo ng mà c Ia nlu ng nguo i xây
du ng ca c kô loa cl la i co câ u lluo ng bi a m a nl bo i viô c lô i
lliô u loa cli pli liô n mà l lru c liô p cu a viô c la i co câ u, vo i ca i
gia pla i lra Ia cli pli ngân sa cl da i la n làng Iôn va nlu ng
dô ng co kluyô n klicl vô n râ l câ n duo c la o ra clo nlu ng
ngân la ng da la i co câ u Ia i bi Ia ng quôn (Honolan 2001c).
Tuy nliôn, ca i gia llu nlâ l luong dô i llâ p lon so vo i ca i gia
llu lai.
Phaá t tñn hiï å u àuá ng
Mu c liôu llu ba nôu lrôn Ia , câ n da m ba o rà ng pluong llu c
dô i plo vo i klu ng loa ng cu a nla duong cu c se pla l lin liô u
va la o ra dô ng co kluyô n klicl dô la n clô , clu klông pla i
làng llôm, kla nàng xa y ra klu ng loa ng liô p lleo. Ðây co
llô Ia mu c liôu klo klàn nlâ l câ n cân nlà c llicl lo p lrong
Iu c klu ng loa ng, nlung co Ie cu ng Ia quan lro ng nlâ l. Tuy
clinl plu câ n cluâ n bi clo viô c llay dô i vai lro cu a minl
lrong cuô c klu ng loa ng loa n diô n, clà ng la n nlu pla i du ng
ra Ia m nguo i clàm so c clo ca c ngân la ng, nlung ca cl liô p
câ n va la nl dô ng cu a clinl plu câ n duo c loa cl dinl sao clo
co llô lluyô l plu c duo c ca c dô i luo ng llam gia lli lruo ng
rà ng dây cli Ia “su kiô n nlâ l llo i”. Co mô l ca cl Ia m, do Ia
pla i da m ba o rà ng lâ u qua cu a viô c clâ p nlâ n ru i ro qua
mu c se do nlu ng ai llu c liô n diô u â y ga nl cliu. Clu lro ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
204
Sûåc an t hi ï åp c êìn àûúåc Sûåc an t hi ï åp c êìn àûúåc
t hi ï ët k ï ësao c ho gi aãm t hi ï ët k ï ësao c ho gi aãm
àûúåc nguy c ú x aãy r a àûúåc nguy c ú x aãy r a
k huãng hoaãng t i ï ëp t heo k huãng hoaãng t i ï ëp t heo
dô n ca c kluyô n klicl cu ng se giu p clo viô c la n clô cli pli
ngân sa cl. Nlu da Iuu y lrong Hô p 3.5, lâ u qua cu a viô c dô
ra mu c liôu na y co llô gây nliô u â n luo ng.
Ðô llâ y duo c lâ m quan lro ng cu a viô c lâ p lrung va o ca c
dô ng co kluyô n klicl, la y xem xe l diô u gi se xa y ra kli ca c
doanl ngliô p bôn ngoa i klu vu c la i clinl dang vâ n la nl bôn
bo , loà c llu c clâ l da Iâm va o ca nl pla sa n. Nlu ng nguo i
kiô m soa l ca c doanl ngliô p na y se nlanl clo ng nlâ n duo c
mô l llông diô p rà ng, lla nl licl loa l dô ng yô u ke m cu a lo se
buô c lo pla i lra gia dà l. No i clung, lo se llâ y klo loà c
klông llô luy dô ng llôm vô n duo i bâ l cu linl llu c na o.
Ðiô u na y da Ioa i lru kla nàng lâ n du ng nlu ng co lô i dâ u lu
co Ia i, va co llô buô c doanl ngliô p pla i ba n ca c la i sa n quan
lro ng. Tâ l ca nlu ng nguo i clo vay dô u nlâ n llâ y rà ng, linl
lra ng vo no cu ng co llô bo p me o ca c dô ng co kluyô n klicl
dô i vo i nlu ng nla qua n Iy , kliô n lo dô co la nl vi gian Iâ n
loà c Io i du ng ba o Ia nl cô y Ia m Iiô u lon, va il ra cu ng Ia m
na n Io ng ca c clu so lu u va ca c nla qua n Iy , kliô n lo klông
cô gà ng lô l su c.
Tuy nliôn, lrong nô n kinl lô lli lruo ng lu nlân, ca c clu c
nàng kinl lô cu a nlu ng công ly pli la i clinl Io n klông nlâ l
lliô l pla i bi lô Iiô l kli ba n llân công ly Iâm va o ca nl vo no .
Nô u ca c công ly na y vâ n co n mô l nlo m ca c loa l dô ng cô l Io i
co Ia i va ca c co lô i dâ u lu mo i, lli ca cl lô l nlâ l da p u ng Io i
icl cu a nguo i clo vay Ia dô ca c công ly na y liô p lu c loa l
dô ng. Ngoa i ra, lâ u lô l ca c công ly dô u da dâ u lu Io n va o ca c
Ioa i lu ba n cô dinl râ l klo ba n Ia i. Clu ng na o gia lri liô n la i
ro ng cu a Io i nluâ n kinl doanl cu a công ly va ca c kloa n lra
lluô duo c la cl loa n va o ca c llo i diô m luong Iai vâ n co n Io n
lon gia lri llanl Iy cu a no , lli viô c liô p lu c loa l dô ng vâ n co n
co y nglìa – clo du pla i dâ u lu llôm mô l mu c lô i lliô u, bo
bo l ca c loa l dô ng klông pla i cô l Io i, va linl lla nl mô l ban
qua n Iy mo i. Ðây clinl Ia ca i ma viô c la i co câ u doanl ngliô p
lla nl công se da l lo i. Vâ n dô câ n quan lâm o dây Ia su mâ l
cân dô i giu a la i sa n co va la i sa n no duo c xu Iy klông cli bà ng
ca cl bom llôm vô n cô plâ n mo i, ma co n bà ng ca cl bu l loa n
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
205
Gi aãm c aác ài ï ìu k i ï ån gêy Gi aãm c aác ài ï ìu k i ï ån gêy
r a t êm l yál úåi duång baão r a t êm l yál úåi duång baão
l aänh, c öëyál aâm l i ï ìu l aänh, c öëyál aâm l i ï ìu  
  bùçng c aác h aáp àùåt c hi bùçng c aác h aáp àùåt c hi
phñ t hûåc sûål ï n l i ï n quan phñ t hûåc sûål ï n l i ï n quan
t êët c aãc aác bï n c oál i ï nq t êët c aãc aác bï n c oál i ï nq
uan uan
gia m ca la i sa n no va vô n cô plâ n dô llicl u ng vo i gia lri mo i,
llâ p lon ca c la i sa n co va ca c Iuô ng liô n lrong luong Iai.
Nguo i co vô n cô plâ n nlin clung se llâ y lâ u lô l la i sa n cu a
minl bi mâ l sa cl, lrong kli nlu ng nguo i clo vay lluo ng vâ n
co n mô l plâ n la i sa n cu a minl duo c cluyô n lla nl vô n cô
plâ n. Nguô n vô n mo i chó àûúå c cung câ p sau kli “su diô u
clinl lleo lli lruo ng” na y da diô n ra. Ðô ng llo i, ban qua n Iy
cu se bi llay llô , va mô l plâ n Io n la i sa n cu a công ly pla i ba n
di, công nlân bi sa lla i. No i ca cl kla c, dây klông pla i don
lluâ n Ia su sà p xô p Ia i ba ng lô ng kô l la i sa n cu a công ly, ma
Ia mô l su llay dô i llu c su lrong cung ca cl Ia m àn, ngay ca
lrong Iìnl vu c kinl doanl ma công ly dang loa l dô ng. Ðô i
vo i nô n kinl lô , kô l qua da ng mu ng Ia nguô n Iu c vâ n liô p lu c
duo c su du ng mô l ca cl lô l nlâ l, lrong kli lâ l ca ca c bôn dô u
pla i ga nl cliu mô l plâ n cli pli cu a viô c công ly loa l dô ng
llua Iô .
15
No i clung, viô c co câ u Ia i ngân la ng câ n luân lleo
nlu ng nguyôn là c clung giô ng nlau. Nlung pla i llu a
nlâ n, ngân la ng kla c vo i công ly kla c o lai mà l: llu nlâ l,
nlu da nôu lrong Cluong 2, clu ng dà c biô l dô dô vo va co
kla nàng Iây Ian ma nl, va llu lai, la l nlân cu a clu ng Ia co
clô llanl loa n va lin du ng. Ngân la ng o nliô u nuo c co llô
cli cliô m mô l va i plâ n lràm gia lri gia làng lrong con sô
llô ng kô vô GDI, nlung kla c vo i bâ l ky nga nl na o kla c co
qui mô luong lu loà c Io n lon, clu ng co nlu ng la c dô ng vì
mô lo Io n kli Iâm va o linl lra ng càng llà ng. Mà c du nlu ng
kla c biô l na y da Iuâ n gia i clo ca cl liô p câ n kla c biô l dô i vo i
Iìnl vu c ngân la ng so vo i ca c Iìnl vu c la i clinl va pli la i
clinl kla c, nlung clu ng klông co nglìa Ia vâ n dô vô dô ng
co kluyô n klicl bo l di lâ m quan lro ng. Trôn llu c lô , ca c
bà ng clu ng da mô la o lrôn vô mô i quan lô giu a so lu u
ngân la ng va su pla l lriô n klu vu c la i clinl da klà ng dinl
rà ng, ca c dô ng co kluyô n klicl lu nlân lrong klu vu c na y
cu ng lô l su c quan lro ng.
Ða ng liô c, nlu da llu c liô n o nliô u nuo c, ca c cluong lrinl
la i câ p vô n ngân la ng do nla nuo c la i lro - bom vô n, lluo ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
206
vaât hu l aåi nguöìn l ûåc vaât hu l aåi nguöìn l ûåc
t r ong vi ï åc sûãduång c oá t r ong vi ï åc sûãduång c oá
hi ï åu quaã hi ï åu quaã
duo i linl llu c pliô u no , va o ca c ngân la ng - da Ia m là l ngâ m
loà c xoa bo loa n loa n llông diô p clo rà ng loa l dô ng lô i lô
Ia râ l lô n ke m, do do da Ia m mâ l loà c gia m lliô u la c du ng
cu a loa l dô ng co câ u Ia i llu c su . Ta i câ p vô n dô lô lro nlu ng
kloa n no liô n co , ba n llân no da ba o vô luyô l dô i clo nguo i
clo vay, nlung Ia i klông buô c ngân la ng pla i llu le p qui
mô, sa lla i bo l nlân viôn lay plân bô Ia i ca c la i sa n bôn ngoa i
dô su du ng co liô u qua lon, no Ia m gia m a p Iu c pla i deo ba m
nlu ng kla cl la ng vay no clây y , va llâ m cli co llô Ia m
gia m linl llâ n lra cl nliô m cu a ca c co quan diô u liô l lruo c
công clu ng. Oua llu c, la i câ p vô n ma klông co nlu ng do i
lo i câ p ba cl dô i vo i ngân la ng - va klông llu c su llu c liô n
diô u â y - lli clà ng kla c gi viô c cluyô n liô n lu nguo i do ng
lluô sang ca c cô dông, Ia nlo m nguo i nà m giu ca c gia lri co n
Ia i cu a don vi.
16
Nlung ngay ca lrong nlu ng cuô c klu ng
loa ng co nguyôn nlân sâu xa clu yô u bà l nguô n lu ca c su
kiô n vì mô, lli llu c ra vâ n co mô l sô ngân la ng Iuôn Iuôn bi
pla l liô n Ia da clâ p nlâ n ru i ro qua Io n. Vi llô , diô u quan
lro ng Ia , llông diô p na y pla i duo c gu i di, mo i su diô u clinl
pla i duo c llu c liô n, va ca c lâ u qua xa y ra pla i duo c ca c bôn
ga nl cliu.
Ta i co câ u Ia kli gu i duo c llông diô p no i rà ng, dây Ia co
lô i dô llay dô i nlà m da m ba o rà ng ngân la ng da (quay Ia i)
du ng luo ng dô cung câ p ca c dicl vu la i clinl câ n lliô l va
plân bô lin du ng va o nlu ng ca cl su du ng lô l nlâ l. Câ n Iuu
y rà ng, râ l nliô u lrong sô nlu ng llông diô p lrôn pla i gu i di
Ia nlu ng llông diô p râ l klà c ngliô l, clà ng la n nlu pla i sa
lla i nlân viôn lay llông ba o clo nlu ng cô dông, nlu ng
nguo i lruo c dây loà c co llô liô n nay vâ n lleo sa l nlu linl
vo i bo ng va co quan lô mâ l lliô l, cu ng nlu ca c nla qua n Iy
Iâu nàm rà ng, lrôn llu c lô , lo da lrà ng lay. Ro ra ng, nlu ng
nguo i llua lrong qua lrinl na y Ia mô l nlo m nlo , lâ p lrung
va o mô l sô dô i luo ng il lon râ l nliô u so vo i xa lô i rô ng Io n,
va xa lô i se duo c luo ng nlu ng Io i icl cu a linl liô u qua cao
lon va su làng lruo ng nlanl lon. Clinl plu va liô n lrinl
clinl lri klông llicl lo p vo i nliô m vu na y. Nlu da llâ y o
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
207
Nhi ï ìu c hûúng t r ònh t aái Nhi ï ìu c hûúng t r ònh t aái
c êëp vöën àaät r aánh k höng c êëp vöën àaät r aánh k höng
c ú c êëu l aåi t hûåc sûå c ú c êëu l aåi t hûåc sûå
Thõt r ûúâng c oát hï í t r uyï ìn Thõt r ûúâng c oát hï í t r uyï ìn
baát öët hún c aác t höng t i n baát öët hún c aác t höng t i n
bêët l úåi bêët l úåi
lrôn, clinl plu klông co Io i llô so sa nl lrong clinl Iìnl vu c
ngân la ng, va ngay ca co so dô xa c dinl xem ngân la ng na o
se duo c câ p vô n cu ng clà ng pla i vâ n dô don gia n va lru c liô p
- nô u ma no ro ra ng, co nglìa Ia nô u vâ n dô llông lin co llô
gia i quyô l dô da ng, lli da dô ngàn ngu a duo c nlu ng kloa n
llua Iô ngay lu dâ u. Vo i nlu ng llông diô p klà c ngliô l duo c
gu i di nlu mô l plâ n cu a qua lrinl la i co câ u, lli dây clà ng
nlu ng klông pla i Ia Iìnl vu c lrong do klu vu c công co uu
llô vuo l lrô i, ma no co n Ia noi râ l dô Ia m du ng. Vic c lu c c|c n
cc c 1c i iuc nv |c i|c nv nvuc i i|uc lc ccnv .ic c nc i|i iruc nv, c|u
||cnv p|c i c|in| p|u , i|u c |ic n cc |ic u ¡uc n|c i.
Tuy nliôn, clinl plu cu ng câ n co su liô n diô n nlâ l dinl
nô u dinl du ng nguô n llu lluô dô bom liô n va o. Mô l Iâ n nu a
Ia i nô ra su lranl ca i xem nôn du a va o ca c qui là c cu llô lay
dô lu y y , mà c du o dây, kô l cu c co kla c dôi clu l. Viô c quan
sa l xem Iiô u clinl plu co lô lro lay klông Ia luong dô i dô
da ng, va qua llu c, lâ u lô l ca c clinl plu dô u râ l sà n Io ng
duo c câ p lin du ng clo công viô c na y. Vi llô , clo ple p ca c
công clu c co quyô n lu y nlâ l dinl dô quyô l dinl xem khi naâ o
clinl plu nôn can lliô p se klông la o ra nlu ng co lô i Io n dô
Ia m du ng. Nlung quy mô va dinl luo ng su lô lro va o lu ng
ngân la ng cu llô Ia i klo da nl gia (Iiô u su Iu a clo n co lo p Iy
klông`) va lleo do i (su lro giu p co duo c su du ng lô l lay
klông) lon, va no cu ng na y sinl ra nlu ng lruo ng lo p pla i
plu lluô c nliô u lon va o ca cl liô p câ n du a lrôn ca c qui là c cu
llô . Nlu ng clinl plu na o da bom vô n cu a minl va o ngân
la ng cu ng dô u muô n no se duo c su du ng klôn ngoan, lu c Ia
no se duo c ro l va o nlu ng ngân la ng il co nguy co vo no nlâ l,
bâ l kô nguyôn nlân gây ra klu ng loa ng Ia do dâu, bo i vi câ n
pla i co mô l gia dinl lruo c ma nl me va câ n lliô l rà ng, lâ u lô l
ca c ngân la ng bi vo no Iâm va o linl lra ng klo klàn Ia do lo
ngoan cô Iao va o con duo ng nga y ca ng ru i ro lon. Ia nguo i
da i diô n clo nlu ng nguo i nô p lluô cu a dâ l nuo c, clinl plu
cu ng muô n da m ba o clo liô n ba c cu a minl klông bi bo n ru l.
Nlung clinl plu cu ng pla i nlâ n llu c duo c rà ng, clinl plu
klông llô da m duong lô l vai lro Ia clu so lu u ngân la ng, va
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
208
Sûåc an t hi ï åp c uãa c hñnh Sûåc an t hi ï åp c uãa c hñnh
phuãphaãi nhùçm baão vï å phuãphaãi nhùçm baão vï å
quyï ìn l úåi c uãa ngûúâi àoáng quyï ìn l úåi c uãa ngûúâi àoáng
t huï ë t huï ë
vi llô , cli co llô nà m giu vi llô go p vô n cô plâ n la m llo i
lrong ngân la ng ma llôi. Mô l ca cl dô co llô da l duo c ca lai
mu c liôu na y Ia clinl plu câ n da nl ra mô l Iuo ng vô n nlâ l
dinl dô la i câ p vô n clo nlu ng ngân la ng na o lloa ma n
nlu ng diô u kiô n sau:
l Ða m ba o klu vu c lu nlân cu ng câ p vô n luong u ng lleo
mô l li Iô nlâ l dinl.
17
l Ha n clô Iuo ng cô lu c ma ca c dô i la c lu nlân va ca nlân
nlu ng nguo i vay liô n duo c ple p llanl loa n loà c ru l ra,
clo dô n kli clinl plu da “mua xong” loa n loa n. Ngay
ca sô liô n va co câ u cu a ca c lloa lluâ n dô n bu clo
nlu ng nguo i qua n Iy Iâu nàm, clà ng la n nlu câ p clo
lo mô l kloa n liô n dô n bu lra dâ n duo i linl llu c ca c
quyô n clo n clu ng kloa n, gà n vo i gia lri cô pliô u cu a
ngân la ng mô l va i nàm lrong luong Iai, cu ng pla i duo c
kiô m soa l.
l Kiôn quyô l llu c liô n ca c yôu câ u klà l kle vô linl minl
ba cl.
Clu ng na o mô l sô Iuo ng vô n da câ p nlung vâ n kliô n clo
mô l sô ngân la ng dô vo lli ca cl liô p câ n na y se giu p clinl
plu du ng ngoa i quyô l dinl xem nôn dô ngân la ng na o sô ng
so l. Mu c dô sà n co cu a nguô n vô n do klu vu c lu nlân (llu c
su ) cung câ p se co nliô m vu xa c dinl ca c u ng cu viôn duo c
lro giu p, va ca c qui dinl ra ng buô c vô nlu ng pluong llu c co
llô ru l nguô n vô n na y ra klo i ngân la ng, cu ng vo i su minl
ba cl cao lon, se mang Ia i nliô u kla nàng ca c ngân la ng se
klông bi bo n ru l va la o diô u kiô n dô clinl plu co llô ru l Iui
du ng Iu c.
Ha y xe l dô n ba ngân la ng biô u liô n lrong Hinl 3.6. Tâ l
ca ba ngân la ng na y dô u cliu a nl luo ng cu a klu ng loa ng,
nlung li Iô vô n cu a Ngân la ng A - ngân la ng co clô dô kô
loa n lo p Iy - du kiô n se klông llâ p lon li Iô lô i lliô u 8° Ia
mu c gia dinl se duo c duy lri lrong ca c vàn ba n luo ng dâ n
diô u liô l. Tra i Ia i, Ngân la ng C duo c gia lliô l Ia liô p lu c xâ u
di, va diô u quan lro ng Ia pla i do ng cu a, llu le p qui mô loà c
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
209
vaâsûãduång k hu vûåc t û vaâsûãduång k hu vûåc t û
nhên àï í x aác àõnh k eã nhên àï í x aác àõnh k eã
t hùæng ngûúâi t hua t hùæng ngûúâi t hua
clia nlo ngân la ng na y, cu ng vo i công la c gia m sa l ngân
la ng pla i lô l. Co n nlu ng ngân la ng nlu ngân la ng B lli co
llô llanl Iy , va quyô l dinl na y co n plu lluô c va o llo i gian
ma ngân la ng na y câ n co dô la o ra mô l mu c Ia i du dô plu c
lô i Ia i vô n, va sau do mang Ia i Io i lu c clo ca c clu so lu u lu
nlân. Nlu ng kla cl la ng lu nlân dang dô ngli duo c mua
gia lri nluo ng quyô n kinl doanl cu a ngân la ng - va Io i
nluâ n luong Iai cu a no - va diô u quan lro ng Ia , clinl ky
vo ng vô kla nàng sinl Io i va liô n ba c cu a lo se quyô l dinl
xem ngân la ng co da ng dô dâ u lu lay klông.18 Ca c công
clu c nla nuo c câ n ca nl gia c lruo c nlu ng llu doa n bo n ru l
ca c ngân la ng co n sô ng so l, va su llâ l ba i cu a nlu ng ngân
la ng clâ p nlâ n ru i ro qua mu c nliô u nlâ l se giu p lluyô l
plu c duo c ca c dô i luo ng llam gia lli lruo ng rà ng, cluong
lrinl nay Ia dang lin cây.
Ðây Ia nlu ng liôu cluâ n klà l kle, va cli nlu ng ngân
la ng na o da luyô l vo ng mo i clâ p nlâ n ca c diô u kloa n â y.
Ðây clinl Ia diô m mâ u clô l: Su lô lro cu a clinl plu cli nôn
bom liô n va o nlu ng ngân la ng na o dang lrong linl lra ng klo
klàn kinl klu ng, nlung dô ng llo i cu ng Ia nlu ng ngân la ng
llu c su co co lô i sô ng so l. Bà ng ca cl luyôn bô công klai ca c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
210
diô u kloa n se lro giu p ngân la ng va ca c cô dông cu a clu ng,
va da m ba o rà ng nlu ng diô u kloa n na y se la o ra dô ng co
kluyô n klicl lô l dô ca c ngân la ng da co câ u Ia i liô p lu c pla l
lriô n, clinl plu da su du ng lla nl công ca c Iu c Iuo ng lli
lruo ng lrong kli la n clô lô i da viô c llam gia so lu u lru c liô p
ca c ngân la ng.
Cliô n Iuo c na y râ l lo p Iy lrôn giâ y lrà ng mu c den, nlung
lrôn llu c lô lli no co la c du ng nlu llô na o` No i clung, cliô n
Iuo c na y co la c du ng llu c su , vi râ l nliô u lrong nlu ng dà c
diô m na y Ia dà c lrung cu a cluong lrinl nà m giu vi lri vô n cô
plâ n uu da i la m llo i lrong ca c ngân la ng cu a Công ly Ta i
clinl Ta i lliô l My (RIC) (Hô p 3.6). Su llâ l ba i cu a ngân
la ng clà c clà n vâ n diô n ra: clua dô n va i nglin ngân la ng
mo cu a sau nga y “ngli” cu a ngân la ng nàm 1933, va su dô
vo liô p lu c diô n ra dô i vo i nlu ng ngân la ng klông da p u ng
duo c liôu cluâ n cu a RIC. Ba n cluong lrinl na y clo ca c ngân
la ng Ia diô u klo klàn - lrong klu ng loa ng, ca c ngân la ng
cloi lro “vo i vìnl” vo i ca c co quan clu c nàng, vi cluong
lrinl sau co llô se la o plo ng lon cluong lrinl liô n la i. Tuy
nliôn, liôu cluâ n dô ra lu kli lô llô ng ba o liô m liô n gu i My
ra do i nàm 1934 da qui dinl rà ng, cli co nlu ng ngân la ng
Ia nl ma nl mo i duo c ple p llam du , cuô i cu ng da lluyô l
plu c duo c ca c ngân la ng gà p rà c rô i pla i pla l la nl clu ng
kloa n uu da i clo RIC. Viô c clinl plu da công klai ba o vô
nguo i gu i liô n co llô kluyô n klicl su llam gia, vi clinl plu
se klông co n cle clo clo nlu ng ngân la ng klông muô n
llam gia cluong lrinl.
Kô lu nlu ng nàm 30, vo i su linl vi cu a công nglô la i clinl
nga y ca ng làng, klông co gi nga c nliôn kli llâ y co vô sô
nlu ng công cu la i clinl dâ y sa ng la o da duo c su du ng lrôn
klà p llô gio i lrong ca c kô loa cl la i co câ u gâ n dây. Clu ng
llô liô n nlu ng nô Iu c - lluo ng kle o Ie o, nlung klông pla i
Iu c na o cu ng lla nl công - dô Ia m clo nlu ng cam kô l cu a
clinl plu llicl u ng vo i ca c vâ n dô vô dô ng co kluyô n klicl.
Viô c lliô l kô ca c công cu na y mô l ca cl llâ n lro ng, nla y ca m
vo i lli lruo ng, Ia diô u co ba n, nô u muô n clu ng lla nl công
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
211
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
212
CÔNG TY TA I CHINH TA I THIL T (RIC)
lô n la i lu nàm 1932 dô n nàm 1957, clo vay
loà c dâ u lu lrôn 40 li dôIa, lâ u lô l nguô n vô n
dô u vay lu Klo ba c My loà c lu công clu ng.
Cu ng nlu lrong nliô u cuô c klu ng loa ng, Iu c
dâ u nguo i la clo rà ng ca c ngân la ng cli don
lluâ n mâ l kla nàng llanl kloa n, nlung dô n
nàm 1933, ca c quan clu c da nlâ n llâ y nliô u
ngân la ng vâ p pla i ca c vâ n dô vô kla nàng
lra no , va câ n pla i do ng cu a loà c bom llôm
vô n, vi llô mô l cluong lrinl clu ng kloa n uu
da i da duo c linl lla nl. Ta i llo i diô m dinl
cao, RIC co vi llô go p vô n o 5.685 ngân la ng,
cliô n 40° lrong lô ng sô ngân la ng duo c ba o
liô m o My . Su lu y liô n cu a ca c công clu c bi
la n clô , bo i vi “mô l kli RIC nlâ n duo c don
xin lro giu p cu a mô l lô clu c la i clinl lay cu a
doanl ngliô p lluong ma i, công ngliô p na o
do , lli co quan na y cli co quyô n da nl gia
xem gia lri la i sa n co du dô nlâ n su lro giu p
lay klông” (Mason 2000, lr. 4). Viô c kô l lo p
giu a “gia lri la i sa n llicl lo p” va qui dinl
ra ng buô c rà ng RIC klông duo c cliô m qua
49° vô n go p lrong ngân la ng (loà c doanl
ngliô p) Ia nlà m mu c dicl da m ba o vô n cu a
RIC klông bi ro l qua nliô u va o nlu ng ngân
la ng vo no .
Tuy nliôn, dô du liôu cluâ n llam gia
cluong lrinl na y, ca c ngân la ng pla i dô ng y
la n clô clia cô lu c va du ng plâ n llu nlâ p dô
Iâ y Ia i vô n cu a ngân la ng – vô co ba n Ia mua
Ia i plâ n vô n cu a clinl plu . Ðô ng llo i, lleo
Iuâ l, lôn luô i cu a lâ l ca ca c lô clu c duo c nlâ n
lro giu p cu a RIC dô u duo c niôm yô l công
klai, nlà m gia m bo l co lô i lliôn vi clinl lri
dô i vo i lô clu c na y lay lô clu c kla c. Nlân
viôn cu a RIC co dô ng co kluyô n klicl râ l ro
ra ng. Viô c lluô nguo i va dô ba l nà m ngoa i
klung qui dinl dô i vo i dicl vu dân su , va
mô l bô plâ n Io n nlân viôn duo c bô lri o ca c
vàn plo ng cli nla nl duo c plân câ p lrôn
klà p dâ l nuo c. Nlu ng vàn plo ng na y loa l
dô ng luong dô i lu clu , vo i diô u kiô n lo pla i
co Ia i. Can lliô p lu Waslinglon, kô ca kla
nàng llay llô gia m dô c co so , se duo c llu c
liô n kli kla nàng sinl Io i klông da l duo c
dinl mu c dô ra.
Ca nlân lu ng vu viô c xu Iy co nlu ng dà c
diô m kla c nlau, mô l diô u dô liô u vo i co câ u
plân câ p cu a RIC. Mô l sô du a va o viô c luy
dô ng vô n lu công clu ng, sô kla c Ia i du a va o
nguô n vô n duo c ban qua n Iy cung câ p, va
mô l sô lrong ca lai lruo ng lo p lrôn co n du a
va o viô c llay llô nlu ng quan clu c clu clô l
va gia m dô c bà ng nlu ng nguo i duo c RIC
clâ p lluâ n. Su clu lro ng klông ngu ng dô n
viô c ba o vô nguô n vô n cu a nguo i nô p lluô va
viô c klai lla c lriô l dô klu vu c lu nlân Ia
nlu ng ne l dà c lrung cu a cluong lrinl na y.
Co llô râ l klo da nl gia lla nl công cu a
nlu ng nô Iu c nlu RIC, nlung lrong lruo ng
lo p na y, su can lliô p da go p plâ n plu c lô i
duo c niô m lin va mu c sa n Iuo ng (clo dô n kli
clinl sa cl liô n lô klà c klô da Ia m da o nguo c
ca lai va o nàm 1937). Clinl plu llu lô i duo c
nguô n vô n ban dâ u va klông cô lô i sinl
nlu ng ngân la ng klông co n kla nàng du ng
vu ng. Trong nlu ng nàm gâ n dây, râ l klo lim
llâ y duo c nlu ng lla nl lu u lo Io n nlu llô .
RIC vâ n su du ng ca cl liô p câ n co ba n nlu
vâ y kli llam gia va o viô c co câ u Ia i công ly,
va cu ng da da l duo c lla nl công luong lu .
Höåp 3.6. Baâi hoåc t ûâCöng t y Taâi c hñnh Taái t hi ï ët Höåp 3.6. Baâi hoåc t ûâCöng t y Taâi c hñnh Taái t hi ï ët
Nguöìn: Mason (2000 va qua llu lu lrao dô i vo i la c gia ).
lrong viô c da l duo c liô u u ng mong muô n vo i cli pli ngân
sa cl llâ p nlâ l (xem Honolan 2001c). Ðôi kli, ca c diô u kloa n
na y klà c ngliô l dô n mu c klông llô llu lu l duo c vô n lu nlân
mo i. Ðôi kli công nglô la i clinl Ia i dua llôm nlu ng la i sa n
no mo i va o ba ng lô ng kô l la i sa n cu a ngân la ng, ma linl lo p
Iô cu a nlu ng kloa n no do vâ n co n pla i ba n ca i.
Mô l kli da nà m lrong cluong lrinl, lli vâ n dô dô i vo i
clinl plu Ia , Ia m llô na o dô lu minl lloa l ra ca ng nlanl
ca ng lô l, va loa l dô ng ra sao vo i lu ca cl Ia clu so lu u la m
llo i cu a ngân la ng, llâ m cli Ia cu a doanl ngliô p. Mô i ngân
la ng duo c cu u giu p se lro lla nl mô l dô i la c clu clô l lrong
qua lrinl la i co câ u dô i vo i ca nlân lu ng doanl ngliô p. Giô ng
nlu RIC, công ly da nà m giu vi llô go p vô n cô plâ n la m llo i
lrong ca c công ly pli la i clinl, lleo nlu ng diô u kloa n klà c
ngliô l luong lu , ca c co quan co câ u Ia i cu ng co llô llam gia o
câ p doanl ngliô p. Nlung ba n clâ l cu a ca cl liô p câ n na y
mang linl pli lâ p lrung, vo i nlu ng nguo i clo vay cu a doanl
ngliô p, ma lrong do ngân la ng lluo ng Ia dô i luo ng clu clô l,
giu vi lri dâ n dâ u.
Tra i Ia i, lrong nlu ng nàm gâ n dây, nguo i la Ia i kluyô n
ngli nliô u vô ca cl liô p câ n lâ p lrung, vo i ca c kloa n no klô
do ng cu a ngân la ng duo c cluyô n llâ l nlanl sang clo công
ly qua n Iy la i sa n, mô l plâ n Ia do ca cl liô p câ n na y da râ l
lla nl công o Tây Ban Nla dâ u llâ p ky 80. Tla nl công cu a
no co llô duo c da nl gia lleo nliô u pluong diô n kla c nlau.
KIingebieI (2000) da dô ngli nlu sau:
l Iiô u ca c công ly qua n Iy la i sa n co da l duo c mu c liôu le p
cu a minl, ma nlo do duo c lla nl Iâ p lay klông` (vo i
nlu ng công ly co nliô m vu llanl Iy nlanl la i sa n, lli lo
co llanl Iy duo c sô la i sa n do lrong llo i ky 5 nàm lay
klông` Vo i ca c co quan cliu lra cl nliô m la i co câ u, Iiô u
lo co ba n duo c lu 50° lro Iôn la i sa n qua n Iy va lrong
vo ng 5 nàm lay klông`)
l No i rô ng ra Ia , Iiô u lô llô ng ngân la ng co plu c lô i duo c
kla nàng lra no ma klông Ia m xuâ l liô n Ia i nlu ng vâ n
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
213
dô vuo ng mà c, va co Iâ y Ia i duo c mu c làng lruo ng lin
du ng klông` Tu c Ia , Iiô u lô llô ng ngân la ng co pla i lra i
qua nlu ng càng llà ng la i clinl Ià p di Ià p Ia i lay klông,
va co klôi plu c duo c lin du ng llu c lô clo klu vu c lu
nlân klông`
Ða ng liô c, ngliôn cu u cu a KIingebieI duo ng nlu da clo
llâ y Tây Ban Nla cli Ia lruo ng lo p lla nl công duy nlâ l lloa
ma n duo c lâ l ca ca c liôu cluâ n na y lrong sô ba y nuo c, lrong
do co Ilâ n Ian, Glana, Môlicô va IliIipin. Ca c lruo ng lo p
co n Ia i, nlu Tlu y Ðiô n (nàm 1992) va My (nàm 1989) dô u cli
da p u ng duo c ca c liôu cluâ n le p, nlung klông lloa ma n
duo c ca c liôu cluâ n rô ng lrong kloa ng llo i gian 2 nàm, mà c
du ca c nuo c na y sau do da Ia m kla lô l, mang Ia i su plu c lô i
ro rô l, va da ng duo c xô p va o nlu ng lruo ng lo p luong dô i
lla nl công. Cli co co quan cu a Tlu y Ðiô n co nliô m vu co câ u
Ia i (Hô p 3.7), va cu ng nlu My va Tây Ban Nla, dô u co Io i llô
ro rô l Ia bâ l dô ng sa n va ca c kloa n vay lluong ma i cliô m mô l
li Iô cli plô i lrong danl mu c dâ u lu cu a lo , va clu ng co llô
duo c kô l lo p vo i nlau va ba n ra o ca c lli lruo ng vô n da pla l
lriô n sâu. Tra i Ia i, nlu ng lli lruo ng mo i nô i Iôn Ia i lluo ng
xuâ l liô n klu ng loa ng nliô u lon, clu a du ng nlu ng la c
dô ng lo Io n dô i vo i klu vu c công ly – vo i nlu ng mo n vay
klo la i co câ u lon – va lliô u là n nlu ng lli lruo ng vô n pla l
lriô n sâu dô ba n la i sa n.
Viô c a p du ng du ng nlu ng liôu cluâ n na y clo Ha n Ouô c,
Indônôxia va Tla i Ian da klông co llôm duo c mô l lla nl
công ro ra ng na o nu a, bo i vi co mô l xu llô nô i bâ l Ia ca c
Công ly Oua n Iy Ta i sa n nà m giu la i sa n. Vi ca c công ly na y
clua du 5 nàm linl lu kli lla nl Iâ p, nôn ca c liôu cluâ n cu a
KIingebieI dô ra clua a p du ng duo c. Tuy vâ y, lla nl licl cu a
ca c công ly qua n Iy la i sa n lleo kiô u lâ p lrung o ca c lli
lruo ng mo i nô i Iôn clo llâ y, clu ng co xu luo ng lro lla nl
“ba i lla i Iâu da i” clu klông pla i Ia mô l “klo clu a clu
dô ng” dô i vo i ca c kloa n vay klô do ng. Mà c du kô l qua na y
co llô plâ n na o Iiôn quan dô n mô l sô dà c diô m cu a ca c lli
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
214
Thõt r ûúâng vöën nöng c aån Thõt r ûúâng vöën nöng c aån
k hi ï ën quaát r ònh t aái c ú c êëu k hi ï ën quaát r ònh t aái c ú c êëu
úãc aác t hõt r ûúâng múái nöíi úãc aác t hõt r ûúâng múái nöíi
di ï în r a k hoák hùn hún di ï în r a k hoák hùn hún
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
215
THI Y ÐIL N, ÐA T NUO C ÐA TRA I OIA
klu ng loa ng ngân la ng dâ u llâ p ky 90 (va
sau do Ia klu ng loa ng liô n lô sau kli la i gia
nlâ p clâu Au), lluo ng duo c nôu Iôn nlu mô l
lâ m guong clo ca c nuo c dang pla l lriô n dang
dua nlau la i co câ u ngân la ng. Vo i diô m klo i
pla l cu a cuô c klu ng loa ng va o cuô i nàm
1992 – mà c du vâ n dô da lro nôn ro ra ng lu
nàm lruo c – clinl plu da va o cuô c vo i mô l
kloa n ba o da m loa n bô clo lâ l ca ca c Ioa i vay
no cu a ngân la ng. Securum, mô l ngân la ng
“lô i” duo c lla nl Iâ p dô liô p qua n lâ l ca ca c
mo n no klô do ng, va sau do Co quan Hô lro
Ngân la ng da duo c lla nl Iâ p. Co quan na y il
ra cu ng da lu bo mô l su da m ba o – Io i cam
kô l se bom llôm vô n cô plâ n kli Iuo ng vô n
ro ng cu a ngân la ng xuô ng duo i 9° da klông
duo c llu c liô n. Securum nlanl clo ng
cluyô n sang ba n bo l la i sa n. Viô c sà p xô p Ia i
clu ng va ba n luong dô i nlanl – lrôn co so
giao dicl clu ng kloa n va llông qua ca c kônl
kla c – da loa n lâ l va o nàm 1997. Cli pli
ro ng cu a viô c Ia m na y uo c linl 2,1° GDI,
llâ p lon nliô u so vo i mu c nguo i la Io nga i.
Mà c du nlu ng lla nl licl na y luong dô i
Io n so vo i qui mô liô m â n cu a vâ n dô , nlung
Tlu y Ðiô n da co duo c nliô u Io i llô ma ca c
nuo c dang pla l lriô n klông co . Tlu nlâ l, nlu
da nôu lrong ba i, nliô u la i sa n Ia bâ l dô ng
sa n, nlung klông giô ng vo i ca c công ly,
clu ng klông do i lo i pla i co ky nàng lô clu c
Ia i. Hon nu a, kli ca c nuo c dang pla l lriô n
llâ y nliô u doanl ngliô p Io n cu a minl câ n
duo c co câ u Ia i, lli nlu ng klo klàn vô clinl
lri bà l dâ u na y sinl da ng kô . Tlu lai, dân cu
luong dô i dô ng nlâ l va ca c llô clô dân clu
duo c lliô l Iâ p lô l cu ng Ia mô l Io i llô klông gi
so sa nl duo c kli xu Iy vâ n dô llanl Iy la i sa n.
Vi llô , lli du , mo i su pla n dô i vô mà l clinl
lri se duo c llô liô n qua Co quan Hô lro Ngân
la ng, va lrong ca lai co quan na y dô u da m
ba o co duo c mô l mu c dô minl ba cl râ l cao.
Tlu ba, klung pla p Iy Ia i cu c ky lluâ n Io i
clo viô c llu c lli ca c qui dinl vô pla sa n. Nlu
KIingebieI da nôu, Tlu y Ðiô n duo c da nl gia
cao lon My lrong viô c da m ba o llu c lli
quyô n cu a nguo i clo vay, co nglìa Ia ca c
quan clu c cliu mô l su de doa llu c su kliô n
lo pla i ra su c cô gà ng. Va nguô n vô n cu ng
nlu ky nàng klông pla i Ia mô l lro nga i lrong
qua lrinl co câ u Ia i.
Ca c nuo c dang pla l lriô n cu ng mong
muô n co duo c nlu ng Io i llô do , nlung lo
cu ng co llô muô n co mô l Saab lrong mô i nla
dô xe. Klông co nlu ng Io i llô na y, klông ro
mô linl lrôn co llô a p du ng loa n loa n sang
nuo c kla c duo c lay klông. Mô l sô dà c diô m,
nlu klông co su can lliô p cu a clinl plu va o
công la c qua n Iy ngân la ng cu a lu nlân, nlu
lruo ng lo p cu a RIC (Hô p 3.6), co llô Ia plâ n
llicl lo p nlâ l lrong ba i lo c na y.
Höåp 3.7. Ki nh nghi ï åm c uãa Thuåy Ài ï ín: Saab t r ong möîi nhaâàï í x e? Höåp 3.7. Ki nh nghi ï åm c uãa Thuåy Ài ï ín: Saab t r ong möîi nhaâàï í x e?
Nguöìn: LngIund (1999), Ingves va Iind (1996) va KIingebieI (2000).
lruo ng mo i nô i Iôn – lli lruo ng vô n nông ca n vo i su klan
liô m nlu ng ky nàng vô la i co câ u – nlung no cu ng gà n clà l
vo i su llâ l ba i do klông su du ng duo c klu vu c lu nlân mô l
ca cl minl ba cl va o viô c xa c dinl xem dô i luo ng na o da ng
dô cu u sô ng. Ðiô u râ l llu vi Ia , gâ n dây Môlicô da a p du ng
linl llu c ba n dâ u gia la i sa n bà l buô c nô u nlu ng nô Iu c lô
clu c Ia i do ca c co quan da n xô p clu lri llâ l ba i, mô l ca cl liô p
câ n giô ng nlu kiô u dâ y klo i dô ng mô l cô xe dang clô l ma y,
va no da minl lo a clo nguyôn là c mang linl clâ l lo n da
la ng lrong ca cl liô p câ n cu a clinl plu Ia klông qua ba m
clà l va ru l Iui nlanl.
Su lâ p lrung nliô u lon va o viô c so lu u công ly va mu c dô
licl lu cu a ca i o ca c nuo c bi klu ng loa ng gâ n dây clo llâ y,
ca cl liô p câ n bà ng ca c công ly qua n Iy la i sa n lleo kiô u lâ p
lrung dang la o nliô u co lô i lon clo su Ia m du ng, nlung
dô ng llo i cu ng co klo klàn lrong viô c su du ng klu vu c lu
nlân. Mô l ca cl Iu a clo n kla c Ia su du ng ca c lô clu c cu a nuo c
ngoa i, dô loà c lô lro qua n Iy qua lrinl, loà c mua va la i co
câ u nlu ng la i sa n co vâ n dô , nlung ca cl Ia m na y cu ng vâ p
pla i mô l klo klàn Ia nliô u xa lô i clua quen vo i viô c “la i sa n
quô c gia” bi luô l klo i lay minl. Nô u klông lleo liôu cluâ n
Becker-SligIilz, dô gia m bo l nguy co Ia m du ng diô u quan
lro ng Ia pla i co duo c mô l mu c dô minl ba cl Io n lon clo ca
qua lrinl, va da m ba o mu c Iuong liô u qua cao clo nlu ng ai
llam du va o qua lrinl na y (la y nlo Ia i plâ n lrinl ba y vô mô l
su cân bà ng llicl lo p giu a ca c kiô u Io nga i lrong Cluong 2).
Mô i de doa dô i vo i nlu ng công clu c Ia m sai, nle nlâ l Ia bi
lru mô l plâ n da ng kô lrong Iuong luu, se Ia công cu lô l nlâ l
dô co duo c su diô u la nl lrung llu c. Gia i pla p lla nl công
clo klu ng loa ng ngân la ng do i lo i pla i llay dô i ca cl lu
duy va gia nl duo c niô m lin cu a công dân lrong nuo c cu ng
nlu nguo i nuo c ngoa i. Ðô clo mô l sô ngân la ng llâ l ba i
llà ng llu ng ngay lu kli bà l dâ u qua lrinl, va lluyô l plu c lâ l
ca rà ng nlu ng ngân la ng co n Ia i Ia plu lo p dô sô ng so l, do
Ia diô u clu clô l dô lla nl công, va su du ng klu vu c lu nlân
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
216
dô xa c dinl nlu ng dô i luo ng na o sô ng so l Ia ca cl Ia m lô l nlâ l
ma liô n nay co duo c.
Kï ët l uêån Kï ët l uêån
C
HINH TRI HOA NGA Y CA NG NHIL I CA C OIYL T
dinl cu a ngân la ng kli clinl plu llam du va o cu ng
co nglìa Ia dô ng co dô co duo c mô l lrung gian la i
clinl liô u qua va lo p Iy da bi lô n lluong bo i linl llu c nla
nuo c so lu u, bâ l kô viô c so lu u na y Ia la m llo i lay Iâu da i.
Clinl plu na o vu a muô n Ia nguo i so lu u vu a Ia nguo i diô u
liô l lli râ l klo da l duo c lla nl công lrong ca lai. Bà ng clu ng
o nliô u nuo c va mô l va i ngliôn cu u linl luô ng da clo llâ y,
linl llu c nla nuo c so lu u ngân la ng se Ia m clo lô c dô pla l
lriô n kinl lô clâ m lon, kla nàng liô p câ n nguô n lin du ng bôn
ngoa i ca c công ly Io n la n clô lon, va nguy co klu ng loa ng
cao lon. Clinl plu ca c nuo c câ n pla i cân bà ng giu a nlu ng
mô i nguy do lu nlân loa vo i su llua Iô lrong loa l dô ng ngân
la ng quô c doanl. Mô l cluong lrinl lu nlân loa lu ng buo c
mô l ca cl da ng lin câ y, cluâ n bi sà n sa ng dô rao ba n mô l sô
ngân la ng va pla l lriô n co so la lâ ng diô u liô l dô llu lu l
llôm su llam gia cu a ca c ngân la ng lu nlân duo ng nlu Ia
mô l Iô i di lo p Iy dô “Ia cl kle” giu a nlu ng nguy co cu a viô c
la nl dô ng va klông la nl dô ng.
Bà ng clu ng na y cu ng clu ng lo ca c co quan clu c nàng câ n
Iâ p kô loa cl dô co llô lu ru l Iui bâ l cu Iu c na o, sau kli lo da
co vô n go p la m llo i lrong lô llô ng ngân la ng, coi do Ia mô l
plâ n cu a qua lrinl la i co câ u loa n diô n. Nlu da nôu lrong ca c
cluong lruo c, Ia m viô c cu ng vo i lli lruo ng duo c xem nlu mô l
liô n lrinl ma clinl plu nôn uu liôn, nlâ l Ia dô clo ca c Iu c
Iuo ng lli lruo ng lu clo n ra ke llà ng va nguo i llua. Ca c ngân
la ng nuo c ngoa i cu ng do ng vai lro quan lro ng lrong viô c liô p
qua n lu nla nuo c, va diô u na y ca ng du ng kli clu ng la llu c
su Io nga i vô viô c cli co il nlu ng nguo i lrong cuô c cli plô i ca
ngân la ng va bô ma y diô u liô l ngân la ng.
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
217
1. Sô Iiô u cu a Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes va
SlIeifer (2000) co llô bi la n clô vi cli lâ p lrung
va o 10 ngân la ng Io n nlâ l, nlung cu ng clo
llâ y, lrong lâ u lô l ca c nuo c, diô u na y cliô m
mô l li lro ng Io n lrong lô llô ng ngân la ng, ma
lleo dinl nglìa cu a ca c la c gia , bao gô m ca ngân
la ng pla l lriô n. Tuy nliôn, sô Iiô u cu a Barll,
Caprio va Ievine (2001b), xây du ng du a lrôn
nlu ng cuô c plo ng vâ n ca c co quan diô u liô l, da
dua ra uo c linl li Iô la i sa n lrong nlu ng ngân
la ng ma so lu u nla nuo c cliô m da sô , va sô Iiô u
cu a lo co mô i luong quan klàng klil vo i sô Iiô u
cu a Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes va SlIeifer clo
llâ p ky 90.
2. Trong ca c ple p lô i quy làng lruo ng cu a
minl, nlu ng biô n sô na y bao gô m: sô nàm di lo c,
lrinl dô pla l lriô n kinl lô va la i clinl ban dâ u,
Ia m pla l, biôn dô gia lrôn lli lruo ng clo den, cli
sô vô su can lliô p cu a clinl plu , mu c dô va pla m
vi a p du ng lluô va lro câ p.
3. Cu llô Ia mu c GDI llu c lô lrôn dâ u nguo i,
llam nlu ng, nguy co bi công lu u loa , liô u qua
cu a bô ma y la nl clinl, va Iuâ l pla p cu ng nlu
lruyô n llô ng lrâ l lu cu a mô l nuo c. Ngliôn cu u
na y, cu ng nlu lâ u lô l ca c sô Iiô u duo c nôu bâ l
lrong Hinl 3.1, du a lrôn Ðiô u lra cu a Ngân la ng
Tlô gio i vô su Ðiô u liô l va Gia m sa l Tlâ n lro ng,
va dô câ p dô n li Iô plâ n lràm cu a loa n bô la i sa n
cu a klu vu c ngân la ng lluong ma i lrong ca c
ngân la ng do nla nuo c so lu u da sô , llo i ky
1997-98.
4. Ngoa i ra, CeloreIIi va Gambera (2001), Ia
nlu ng nguo i da lim llâ y mô l sô liô u u ng licl cu c
cu a mu c dô lâ p lrung loa l dô ng ngân la ng nliô u
lon lrong viô c dâ y ma nl su làng lruo ng cu a klu
vu c công ngliô p dang câ n su la i lro bôn ngoa i, da
kô l Iuâ n rà ng, ca c liô u u ng na y da bi linl lra ng so
lu u nla nuo c Io n lon lriô l liôu.
5. Mà c du ba i viô l Iu c dâ u cu a Barll, Caprio va
Ievine (2001a) vo i 60 nuo c cli lim llâ y mô l mô i
quan lô klông da ng kô giu a so lu u nla nuo c va
klu ng loa ng, nlung nlu ng ngliôn cu u sà p xuâ l
ba n cu a lo , du a lrôn 105 nuo c, da lim llâ y mô l
mô i Iiôn lô co y nglìa.
6. Tinl lra ng ngân la ng quô c doanl clo
doanl ngliô p nla nuo c vay duo c biô l Ia da liô p
lu c gia m lrong llâ p ky 90.
7. Vo i nlu ng nuo c da co lô llô ng la i clinl
pla l lriô n sâu lli kô l Iuâ n o dây da da o nguo c,
diô u na y co llô gia i llicl bà ng ca c Iâ p Iuâ n kinl
lô clinl lri lo c, luy il qua quyô l lon. Ca ng gâ n
dô n ky bâ u cu liô p lleo lli nguo i la ca ng co ve
la n clô su du ng nlu ng pla n u ng pla i lra gia vô
mà l clinl lri clo cuô c klu ng loa ng, diô u na y
ca ng cu ng cô llôm llông diô p clo rà ng, ra o ca n
clinl lri cu ng râ l quan lro ng. Ca c biô n sô do
Keefer dua ra dô pla n a nl mu c dô sà n co llông
lin clo công clu ng Ia i klông co la c du ng ma nl
lrong ple p lô i quy, nlung klông dô n mu c lliô u
nlâ l qua n vo i Iy lluyô l.
8. Nlu ng lô n llâ l sau kli lu nlân loa du ng
co llô quy il nlâ l mô l plâ n clo nlu ng kloa n
llua Iô lu lruo c va ca c diô u kiô n ban dâ u yô u
ke m. Mà c du nliô u nô n kinl lô cluyô n dô i da
pla i lra i qua su llâ l ba i cu a ngân la ng lrong
nlu ng nàm ngay sau kli qua lrinl cluyô n dô i
duo c bà l dâ u, nlung nlu ng vâ n dô na y lluo ng
diô n ra lrong ca c ngân la ng quô c doanl, clo
llâ y su liô n diô n cu a nlu ng kloa n llua Iô lrong
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
218
Chuát hñc h Chuát hñc h
llo i ky liô n ca i ca cl, loà c Ia diô u klông lra nl
klo i kli co su biô n dô ng lrong klu vu c sa n xuâ l
vâ l clâ l, va suy clo cu ng dô u Iuôn gà n Iiô n vo i
kluôn klô diô u liô l yô u ke m.
9. Clinl plu llâ m cli co n xem xe l viô c giu Ia i
quyô n so lu u va ky kô l lo p dô ng lluô qua n Iy
ngân la ng vo i ca c bôn lu nlân, nlung râ l may
mà n Ia lo da klông Ia m llô , bo i vi ca c lo p dô ng
qua n Iy cli co llô co la c du ng lrong nlu ng nga nl
ma clâ l Iuo ng co llô dô da ng kiô m clu ng va uy
lin râ l cao (Ngân la ng Tlô gio i 1995). Vi llô ,
kla cl sa n Ia mô l lli du lloa ma n ca lai liôu
cluâ n dô ky lo p dô ng qua n Iy : bâ l cu ai cu ng co
llô lleo do i clâ l Iuo ng dâ u ra (râ l dô da ng kiô m
lra xem klàn là m co sa cl lay klông) va clâ l
Iuo ng Ia diô u quan lro ng (kla cl sa n na o co klàn
là m bâ n se mâ l kla cl). Tuy nliôn, râ l klo clo
nlu ng nguo i gu i liô n, clo vay va gia m sa l, va
ngay ca nlu ng nguo i qua n Iy , dô da nl gia linl
lra ng Ia nl ma nl cu a danl mu c dâ u lu cu a ngân
la ng, lu c Ia râ l klo no i duo c danl mu c do co
“sa cl” lay klông. Va vi o lâ u lô l ca c nuo c, vai
lro cu a uy lin – mô l kli da Iôn dô n lô l bu c lrong
loa l dô ng ngân la ng – dô u bi mâ l dâ n la c du ng
kli lô n la i công klai loà c ngâ m ngâ m ca c cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i, nôn loa l dô ng ngân la ng
klông llicl lo p dô ky lo p dô ng lluô qua n Iy . Co
Ie nlâ n llu c duo c diô u na y nôn co râ l il nuo c llu
ky lo p dô ng lluô qua n Iy ngân la ng.
10. Danl sa cl clua dâ y du duo c nôu lrong
CIaessens, Djankov va KIingebieI (1999), Dziobek
(1998), Garcia (1999), va Iindgren va ca c la c gia
kla c (2000) vo i nguô n duo c lricl dâ n o dây.
11. Duo ng nlu co su klông nlâ l qua n giu a
viô c clinl plu duy lri su suy diô n ca m linl vô
linl lra ng clinl sa cl cu a minl, lrong kli Ia i
klông ngu ng do i lo i su minl ba cl lu plia nguo i
kla c. Ro ra ng co mô l mâu lluâ n giu a su clà c
clà n vô clinl sa cl vo i nlu ng Io i llô cliô n Iuo c
llu duo c nlo su lu y liô n. Nlung nô u clinl plu
muô n lim kiô m mô l gia i pla p clung lli duo ng
nlu klông co Iy do gi dô la n clô viô c su du ng
nlu ng công cu cliô n Iuo c ma klu vu c lu nlân
klông co .
12. Ouan diô m clung kli ca c nla duong cu c bi
klo klàn ca n buo c Ia lo pla i licl cu c cu u giu p
nguo i gu i liô n lrong klu ng loa ng, nlung Baer va
KIingebieI (1995) Ia i clo llâ y, lrong 5 cuô c klu ng
loa ng ma nguo i gu i liô n pla i clâ p nlâ n llua Iô ,
lli sa n Iuo ng dô u plu c lô i nlanl clo ng.
13. Nliô u ngân la ng lrung uong la n clô cli
lô lro llanl kloa n lu cu a sô cliô l klâ u lrong mô l
llo i gian ngà n, lu 7 nga y dô n va i lla ng. Tlông
lluo ng, nlu ng ngân la ng na o xin duo c lô lro
llanl kloa n nliô u Iâ n dô u câ n pla i clu y gia m
sa l clà l cle lon, va lrôn llu c lô , pla i buô c nlu ng
ngân la ng na y lim nguô n vô n kla c, kô ca o
nlu ng noi ma no da ra klo i ca c cluong lrinl ba o
liô m liô n gu i.
14. Công cu ma lo su du ng - lluo c do mu c dô
llam nlu ng cu a clinl plu , lruyô n llô ng Iuâ l
pla p va lrâ l lu - xô p llu la ng lu cao dô n llâ p
lleo mu c dô ngoa i sinl. Ðô ng llo i, lo cu ng kiô m
lra ple p lô i quy plâ n du lrong nlu ng công cu
na y, va llâ y klông co y nglìa.
15. Tlu c ra, diô u na y cu ng du ng vo i ca c ngân
la ng: BarlloIomev va Gup (1999) da clo llâ y
lrong 10 nuo c G-10 klông kô My , ngân la ng
lrong lâ u lô l ca c lruo ng lo p dô u liô m kli pla i
do ng cu a, va lluo ng lli bâ l ky su llanl Iy na o
cu ng dô u Iiôn quan dô n viô c cluyô n mô l plâ n
loa l dô ng cu a ngân la ng na y sang clo ca c ngân
la ng kla c, duo c gia dinl Ia co n du ng vu ng duo c.
THA T BA I CI A CHINH IHI TRONG IÍNH VU C TA I CHINH
219
16. Ca c ngân la ng quô c doanl lluo ng duo c
la i câ p vô n - mà c du klông ro vô n lrong ba ng
lô ng kô l la i sa n cu a clu ng co gi kla c vo i nlu ng
yôu câ u du plo ng ma lo do i lo i o clinl plu cu a
minl - ma klông pla i sa lla i nlu ng nguo i qua n
Iy loà c Ioa i lru ca c lâ u qua bâ l Io i kla c.
17. Kli ngân la ng duo c ba n lli nguô n gô c cu a
nguo i mua Ia diô u quan lro ng - ca Iganda va
Glana (Hô p 3.1) dô u da co mô l qua lrinl lu nlân
loa “llâ l ba i” va lô n ke m kli ba n clo ca c công ly
clô la o nuo c ngoa i, diô u na y clo llâ y lâ m quan
lro ng cu a viô c lim duo c nlu ng nguo i mua “llicl
lo p va du ng dà n”. Nlâ l qua n vo i llông diô p
lrong plâ n na y, nliô u dinl nglìa luong dô i ro da
duo c xây du ng, dô Ia m sa ng lo nlu ng liôu cluâ n
na y.
18. Vi Io i nlâ n plu lluô c va o viô c llam gia
va o klu vu c ngân la ng nôn ca c nla duong cu c se
pla i clâ p nlâ n co mô l sô la n clô vô diô u kiô n gia
nlâ p cu a ngân la ng, nô u klông lli Io i lu c liô m
nàng se klông du dô llu lu l nlu ng nla dâ u lu co
lra cl nliô m.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
220
"Bêë t kyâ möå t sûå kiïå n bêë t ngúâ naâ o xaã y ra maâ àoâ i hoã i möå t lûúå ng tiïì n
mùå t lúá n àïì u coá thïí gêy ra, vaâ seä coá xu hûúá ng gêy ra, möå t nöî i hoaã ng
loaå n úã nhûä ng quöë c gia vöë n chuã yïë u laâ nïì n kinh tïë sûã duå ng tiïì n mùå t,
vaâ coá caá c khoaã n núå àïë n haå n rêë t lúá n"
WaIler Bagelol (1873)
HI CIÔ C KHI NG HOA NG TA I CHINH
Io n xa y ra, lli lâ l ca nlu ng ai plu lluô c va o
ca c dicl vu la i clinl dô u pla i ga nl cliu.
Nguo i gu i liô n co llô mâ l sô liô n cu a lo , loà c
la i kloa n cu a lo se bi do ng bàng, va gia lri
dô ng liô n bi suy gia m do Ia m pla l. Nlu ng
nguo i di vay co uy lin se bi cà l gia m ca c kloa n
vay. Nlu ng nla la i lro , bà ng ca cl clo vay no loà c go p vô n cô
plâ n, se nlâ n llâ y lli lruo ng lro nôn klô ca n. Nlu ng nguo i vô
luu co llô nlâ n llâ y mu c sô ng cu a minl bi suy gia m. Nlu ng
nguo i llam gia ca c cluong lrinl ba o liô m co llô nlâ n llâ y dô i
la c cu a minl bi pla sa n. Va nlu ng nguo i nô p lluô lluo ng pla i
mâ l ca c kloa n liô n ma Ie ra lo co llô cli liôu clo ca c mu c dicl
câ n lliô l lon. Tlâ m cli dô i vo i nlu ng nguo i qua ngle o, dô n
mu c klông su du ng ca c dicl vu la i clinl lu klu vu c la i clinl
clinl llu c, cu ng co llô nlâ n llâ y llu nlâ p cu a minl gia m
ma nl do suy lloa i, va ca c nguô n la i clinl pli clinl llu c cu ng
co llô ca n kiô l (xem Hô p 2.1).
103
Ngùn ngûâ a vaâ giaã m thiïí u
khuã ng hoaã ng
K
CHUONG HAI
Ca c llâ p ky gâ n dây da clu ng kiô n mô l Ia n so ng ky Iu c ca c
cuô c klu ng loa ng: va o cuô i lliôn niôn ky , da xa y ra 112 lriô u
clu ng klu ng loa ng ngân la ng loa n diô n o 93 nuo c kô lu cuô i
llâ p ky 1970, va 51 con sô l gâ n nlu klu ng loa ng o 46 nuo c.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
104
KHI KHI NG HOA NG XA Y RA VA
nlu ng nguo i clo vay lro nôn klông llicl ru i
ro nliô u lon, lli ca c doanl ngliô p nlo Ia
nlu ng nguo i dâ u liôn bi ga l ra klo i dô i
luo ng clo vay, dây Ia mô l Iy do quan lro ng
gia i llicl la i sao ly Iô pla sa n o ca c doanl
ngliô p nlo lluo ng làng cao lrong ca c cuô c
klu ng loa ng la i clinl. Sau do , lâ l yô u ly Iô
do i ngle o co llô làng vo l va duy lri o mu c
cao lrong mô l kloa ng llo i gian sau klu ng
loa ng.
Söëngûúâi thuöåc diï ån ngheâo
Nùm I nàönï xi a Haân Quöëc Thaái Lan
1990 80,0 14,7 18,4a
1996 50,6 4,7 7,5
1998 - 9,1 7,6
1999 76,3 - 9,7
2000 70,3 6,0 8,7
- Klông co sô Iiô u.
Chuá thñch: Sô Iiô u cu a nàm 2000 Ia sô uo c linl.
a. Sô Iiô u nàm 1988.
Nguöì n: Ngân la ng llô gio i.
Tlâ m cli vo i su plu c lô i va ly Iô do i
ngle o du kiô n da gia m xuô ng va o nàm 2001,
nlung cli o Tla i Ian, sô nguo i ngle o uo c
linl vâ n nlu lruo c kli klu ng loa ng xa y ra,
co n o Indônôxia va Ha n Ouô c lli con sô na y
vâ n o mu c cao. Kli la c dô ng cu a klu ng
loa ng râ l lrâ m lro ng lli nguo i ngle o Ia i bi
lliô l llo i lon nu a, vi ca c loa don dô n la n
pla i lra , va ca c kloa n vay so m lay muô n
cu ng pla i loa n lra (Hinl 2.1). Cli pli ngân
sa cl dô klà c plu c linl lra ng vo no cu a ngân
la ng, llô liô n qua nlu ng kloa n liô n duo c
bom va o lu ngân quy cu a clinl plu , se duo c
lrang lra i bo i viô c làng lluô , gia m cli liôu,
loà c Ia m pla l, lâ l ca diô u na y dô u la c dô ng
ma nl dô n nguo i ngle o. Tlâ m cli, nô u ca c
quan clu c cô gà ng kiô m soa l nlà m ngàn clà n
su llâ l lloa l vô n, lli kinl ngliô m clo llâ y
rà ng, ca c gia dinl gia u co se co llô plo ng
lra nl ca c la c dô ng na y mô l ca cl lô l lon: ca c
kloa n liô n cu a ca c gia dinl co llu nlâ p llâ p
va lrung binl se pla i ga nl cliu ca c mu c lluô
cao lon, clo nôn su plân plô i llu nlâ p se
xâ u lon, il nlâ l Ia lrong va i nàm sau cuô c
klu ng loa ng. Su làng lruo ng sau do "... klo
co llô Ioa i bo duo c mu c dô bâ l binl dà ng cao
lon xa y ra lrong llo i ky klu ng loa ng kinl lô
lrâ m lro ng" (Iuslig 1999). Hâ u qua Ia , ngàn
clà n klu ng loa ng la i clinl Ia mô l công cu
quan lro ng va lu a le n se râ l lu u liô u dô duy
lri làng lruo ng va clô ng do i ngle o.
Höåp 2.1 Ngheâo àoái vaâk huãng hoaãng Höåp 2.1 Ngheâo àoái vaâk huãng hoaãng
So vo i nlu ng cuô c klu ng loa ng lruo c kia, nlu ng cuô c klu ng
loa ng gâ n dây nga y ca ng plô biô n va lô n ke m, va cli pli cu a
clu ng lluo ng râ l Io n o ca c nuo c dang pla l lriô n.
Cluong na y lruo c lô l se xem xe l la i sao lô llô ng la i clinl
Ia i lluo ng dô dô vo - dà c biô l Ia o ca c nuo c dang pla l lriô n,
va diô u na y dô xa y ra lon nliô u o lô llô ng ngân la ng - va
sau do , lla o Iuâ n vô cli pli va nguyôn nlân cu a klu ng
loa ng la i clinl va ngân la ng. Klu ng loa ng ngân la ng duo c
xem Ia lro ng lâm, va mà c du dô ng liô n mâ l gia Ia mô l yô u lô
clung cu a ca c cuô c klu ng loa ng ngân la ng, nlung ca i go i Ia
klu ng loa ng song sinl (klu ng loa ng ngân la ng di dôi vo i
klu ng loa ng liô n lô ) se duo c da nl dô lla o Iuâ n lrong
Cluong 4.
Ia m llô na o xa lô i co llô cung câ p ca c dicl vu la i clinl
ma klông pla i cliu nlu ng cli pli dô vo na y` Ca c co clô
kluyô n klicl, sa n plâ m cu a ca c Iu c Iuo ng lli lruo ng dang
luong la c vo i môi lruo ng diô u liô l, liô n nliôn Ia nlu ng yô u lô
clu clô l dô ô n dinl va vâ n la nl klu vu c la i clinl, clo nôn
plâ n lai cu a cluong na y Ia Ðiô u liô l Ngân la ng: Tranl llu
Tli lruo ng, lro Ia i viô c ca i ca cl lrong Iìnl vu c na y. Cu ng
giô ng nlu viô c lu do loa ca c sa ng kiô n lu nlân lrong klu vu c
la i clinl, su pla l lriô n công nglô lrong Iìnl vu c sa n xuâ l vâ l
clâ l va Iìnl vu c la i clinl da llu c su lro lla nl mô l plâ n lrong
câu cluyô n vô linl lra ng nga y ca ng dô bi lô n lluong cu a lô
llô ng la i clinl lrong llâ p ky gâ n dây, nlu ng pla l kiô n sa ng
la o nlà m lranl llu klu vu c lu nlân va công nglô se Ia clia
kloa dô dua nlu ng ru i ro vô mà l xa lô i cu a la i clinl va o
vo ng kiô m soa l.
Mô l mà l xicl clu yô u cu a môi lruo ng kluyô n klicl Ia
mô l ma ng Iuo i an sinl clo ca c ngân la ng. Tlô ky 20 duo c
da nl dâ u vo i su gia làng ma ng Iuo i an sinl clo klu vu c
ngân la ng, lrong do lla nl plâ n clinl yô u Ia pluong llu c
cu u ca nl - clo vay - cuô i cu ng va ba o liô m liô n gu i. Mà c du
da co râ l nliô u ba i viô l vô cu u ca nl - clo vay - cuô icu ng,
nlung clo dô n lâ n gâ n dây, ca c ngliôn cu u vô ba o liô m liô n
gu i lâ u nlu cu ng mo i cli du ng Ia i o linl Iy lluyô l va cli gio i
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
105
Nhûäng c uöåc k huãng hoaãng Nhûäng c uöåc k huãng hoaãng
t aâi c hñnh gêìn àêy ngaây t aâi c hñnh gêìn àêy ngaây
c aâng phöí bi ï ën vaât öën c aâng phöí bi ï ën vaât öën
k eám hún so vúái t r ûúác k eám hún so vúái t r ûúác
Cú c êëu k huyï ën k hñc h l aâ Cú c êëu k huyï ën k hñc h l aâ
ài ï ìu t hen c höët àöëi vúái sûå ài ï ìu t hen c höët àöëi vúái sûå
öín àõnh vaâvêån haânh c uãa öín àõnh vaâvêån haânh c uãa
hï åt höëng t aâi c hñnh hï åt höëng t aâi c hñnh
la n o nuo c My . Vo i su mo rô ng cu a lô llô ng ba o liô m liô n
gu i công klai lrôn klà p llô gio i nlu liô n nay, clu ng la se
lâ p lrung va o plâ n llu ba, Ma ng Iuo i an sinl Klu vu c la i
clinl, va ba n xem lô llô ng na y nôn duo c lliô l kô kli na o va
bà ng ca cl na o Ia lô l nlâ l. Mô l ma ng Iuo i an sinl clung va
la o plo ng clo ca c ngân la ng - lay linl llu c so lu u nla
nuo c, duo c lla o Iuâ n lrong Cluong 3 - co llô Ia yô u lô clu
clô l gây ra liô n luo ng llô ng lri cu a ngân la ng va kla nàng
dô dô vo lrong lâ u lô l ca c lli lruo ng mo i nô i.
Ta i clinl co llô Ia bâ l ky llu gi, nlung clà c clà n no
klông o lra ng lla i lìnl: mô l kli ca c Iuâ l Iô da duo c ban la nl,
ba n clâ l cu a lli lruo ng la i clinl Ia m clo nlu ng nguo i llam
gia dà c biô l dô da ng cluyô n loa l dô ng kinl doanl cu a lo
sang ca c linl llu c loà c dia ba n kla c nlau, diô u na y co llô
vô liô u loa ca c mu c liôu cu a ca i ca cl. Tinl clâ l Iâ n lra nl
diô u liô l na y se llay dô i lru c liô p lu y lleo viô c ca c qui dinl
da klông linl dô n la nl vi lô i uu loa cu a nlu ng dô i luo ng
llam gia dô n mu c dô na o. Nô u coi nlu ng vâ n dô kla c Ia nlu
nlau, lli lô llô ng la i clinl, lrong do co ca c dô ng co kluyô n
klicl la nl vi clâ p nlâ n ru i ro mô l ca cl llâ n lro ng, se râ l
vu ng clà c, se co il nguy co xa y ra ca c cu sô c, va do do , co llô
go p plâ n licl cu c lon dô gia m lliô u ru i ro. Va kli su diô u liô l
luong lo p vo i ca c dô ng co kluyô n klicl, Ia i duo c kô l lo p
cu ng vo i mô l co so la lâ ng kluyô n klicl lli lruo ng loa l
dô ng co liô u qua , lli làng lruo ng kinl lô se duo c ca c lô clu c
lrung gian la i clinl llu c dâ y, ma ca c lrung gian na y co dô ng
co va liô m Iu c la i clinl du dô clâ p nlâ n ru i ro mô l ca cl llâ n
lro ng. Ðiô u na y klông co nglìa Ia cli du a duy nlâ l va o lli
lruo ng dô llu c liô n công viô c, ma pla i Ia m clo ca c kluyô n
klicl dô i vo i lô clu c lu nlân sà c be n lon va lluo ng xuyôn
da nl gia Ia i la c dô ng cu a nlu ng llay dô i lo Io n dô i vo i lo ,
diô u na y duo c go i Ia su diô u liô l dô ng. Ðô liô u ro lon lâ u
qua cu a môi lruo ng diô u liô l liô n nay, cu ng nlu nlu ng uu
llô va bâ l Io i cu a bâ l ky mô l cuô c ca i ca cl na o, lli ca c co quan
clu c nàng câ n pla i clu lro ng dô n nlu ng dô ng co kluyô n
klicl co ba n.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
106
Co llô klông cli du ng Ia i o viô c don lluâ n xây du ng ca c
cluong lrinl ca i ca cl qui clô va ca c vâ n dô vô ma ng Iuo i an
sinl lrong Iìnl vu c la i clinl. Clu ng la câ n pla i dà l ra câu
lo i, Iiô u co Iy do sâu xa na o nu a dô gia i llicl la i sao nlu ng
cuô c ca i ca cl nlu vâ y klông ke o da i kô lu kli duo c klo i
xuo ng o lâ u lô l ca c nuo c. Iiô u do co pla i Ia do nlu ng llâ l
ba i kli lliô l kô qui clô diô u liô l, lay no pla n a nl su yô u ke m
lrong ca c llô clô clinl lri` Iiô u do Ia do Io i icl cu a mô l sô
nlo m dà c Io i va nlu ng nguo i do dâ u clinl lri clo lo , kliô n
clo cli liô p lu c duy lri mô l môi lruo ng llô clô Io ng Ie o va
ma ng Iuo i an sinl vo i nlu ng liô u u ng do kluyô n klicl sai
Iô cl, mà c du clu ng Ia m làng ru i ro dô vo lô llô ng ngân la ng
vô n Ia diô u râ l lô n ke m clo xa lô i` Nlu ng vâ n dô na y vuo l
qua pla m vi cu a cluong 2, va llu c ra, co n vuo l qua pla m vi
cu a nliô u ngliôn cu u, mà c du vâ y, clu ng la cu ng se quay lro
Ia i mô l sô vâ n dô co Iiôn quan o Cluong 3.
Taåi sao hï åt höëng t aâi c hñnh quaádï î àöí vúä... vaâvêîn Taåi sao hï åt höëng t aâi c hñnh quaádï î àöí vúä... vaâvêîn
duy t r òt heo c aác h àoá duy t r òt heo c aác h àoá
"Têë t caã moå i ngûúâ i àïì u caã tin nhêë t khi hoå haå nh phuá c nhêë t; vaâ khi hoå
kiïë m àûúå c nhiïì u tiïì n, khi möå t söë ngûúâ i laâ m ra tiïì n, nhûng hêì u hïë t
moå i ngûúâ i àïì u nghô hoå cuä ng laâ m ra tiïì n, thò àêy laâ möå t cú höå i töë t
àeå p àïí noá i döë i möå t caá ch taâ i tònh. Hêì u hïë t moå i viïå c chó coá thïí tin
trong chöë c laá t, vaâ rêë t lêu trûúá c khi sûå töì i tïå àûúå c phanh phui thò
nhûä ng keã lûâ a döë i kheá o leá o nhêë t àaä cao chaå y xa bay, thoaá t khoã i sûå
trûâ ng phaå t cuã a phaá p luêå t. Nhûng nhûä ng thiïå t haå i maâ chuá ng àïí laå i
vêî n tiïë p tuå c gêy ra thiïå t haå i khaá c, vaâ niïì m tin ngaâ y caâ ng trúã nïn
suy giaã m hún".
WaIler Bagelor (1873, lr. 151)
K
HI THU C HIL N CA C CHU C NÁNG CO BA N CI A
minl, la i clinl lluo ng Iiôn quan dô n viô c da nl dô i
mô l kloa n liô n nga y lôm nay dô nlâ n duo c mô l
kloa n liô n lu a le n lrong luong Iai, lluo ng vo i linl llu c
loa n lra mô l kloa n Ia i nlâ l dinl. Ba n clâ l Iiôn llo i gian na y,
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
107
cu ng vo i nlu ng vâ n dô vô llông lin ma mo i nguo i dô u biô l,
se dua dô n la nl vi "Iu a clo n nguo c" va lâm Iy Io i du ng ba o
Ia nl, cô y Ia m Iiô u, Ia lrung lâm cu a su dô vo la i clinl. Mô i
bôn llam gia giao dicl na y se ky kô l lo p dô ng vo i nlau, vo i
ky vo ng vô mô l Ioa l ca c biô n sô co a nl luo ng lo i viô c loa n
lra . Ky vo ng llay dô i, co llô râ l nlanl, va Ia m clo gia la i sa n
giao dô ng, diô u na y dô n Iuo l no co llô lro nôn lrâ m lro ng lon
do kla nàng xa y ra la nl vi da m dông.
Clà c clà n co diô u gi do lrong y luo ng clo rà ng, lli lruo ng
la i clinl cli don gia n Ia m clo viô c su du ng llông lin co liô u
qua lon, lleo nglìa Ia , mô l nguo i dâ u lu klo co llô Iiôn lu c
kiô m duo c Io i lu c llà ng du - il nlâ l Ia sau kli da diô u clinl
lleo mu c dô ru i ro ma anl la pla i ga nl cliu - nô u cli su
du ng ca c llông lin clung sà n co . Tlu c ra, ngay ca nlu ng
llông lin vô n klông sà n co klà p noi cu ng co llô nlanl
clo ng dua va o lrong mu c gia lli lruo ng, clu ng na o co du ca c
nla dâ u lu co liô m Iu c la i clinl va dâ y du llông lin.
Mà c du gia lluyô l "lli lruo ng liô u qua " Ia mô l liôu cluâ n
co icl dô mô la su liô n lriô n cu a gia lri lruo ng la i ca c llo i diô m
binl lluo ng, nlung râ l klo co llô gia i llicl qui mô su vâ n
dô ng cu a gia ca lrong loa n ca nl rô i ren. Mà c du ba n llân no
cli mang linl nlâ l llo i, clu ng kloa n lrong gia lluyô l vô mô l
lli lruo ng liô u qua "… da dô vo cu ng vo i nlu ng ma ng co n
Ia i cu a lli lruo ng va o nga y 19 lla ng 10 nàm 1987. Su plu c lô i
cu a no diô n ra clâ m lon so vo i ca c ma ng kla c cu a lli lruo ng"
(SlIefer va Summers 1990, lr. 19). Tlu c ra co nlu ng Iy do lo p
Iy mang linl Iy lluyô l co llô gia i llicl la i sao lli lruo ng la i
clinl klông llô co liô u qua va gia ca klông llô duo c ca o
bà ng loa n loa n nô u llông lin klông loa n la o, va viô c ky kô l
lo p dô ng Ia lô n ke m (Grossman va SligIilz 1980). Su sai Iô cl
da ng kô va nga y ca ng làng so vo i mu c gia cân bà ng Ia co llô
xa y ra, llô liô n nlu nlu ng bong bo ng, loà c su Iôn xuô ng cu c
diô m mang linl dâ u co. Va ca c bong bo ng se ca ng dô xuâ l
liô n kli ca c ca nlân klông loa n loa n lo p Iy kli da nl gia ru i
ro - mô l pla l liô n qua nlu ng Iâ n llu ngliô m, kli nguo i la
du a qua nliô u va o nlu ng kinl ngliô m gâ n dây (biô u Iô su
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
108
Gi aãt huyï ët vï ì t hõ t r ûúâng Gi aãt huyï ët vï ì t hõ t r ûúâng
hi ï åu quaãk höng t hï í gi aãi hi ï åu quaãk höng t hï í gi aãi
t hñc h àûúåc sûådao àöång t hñc h àûúåc sûådao àöång
c ûåc ài ï ím mang t ñnh c ûåc ài ï ím mang t ñnh
àêìu c ú àêìu c ú
lliô n câ n), kli buôn ba n lleo lra o Iuu lon Ia du a lrôn nlu ng
yô u lô càn ba n, loà c kli nlâ n duo c ngay lla nl qua licl cu c
(loà c co ngay dô ng Iu c) kli mua va o do gia dang làng Iôn.
1
Ouan diô m "la i clinl lleo la nl vi" clo rà ng, lli lruo ng la i
sa n dô co kla nàng lleo duô i bong bo ng da co duo c nliô u
bà ng clu ng klà ng dinl vô vô sô ca c lriô u clu ng Iiôn quan
dô n su su l gia la i sa n dô l ngô l, cu ng vo i su dinl Iiu il nliô u
cu a klu vu c ngân la ng. Mô l pliôn ba n da duo c bô sung va
câ p nlâ l danl sa cl do KindIebergers (1978) dua ra (Ba ng 2.1)
clo llâ y linl lluo ng xuyôn xa y ra cu a ca c su kiô n bâ l ngo kô
lu llô ky 15, cu ng nlu su da da ng lrong ca c dô i luo ng dâ u co.
Bâ l dô ng sa n, mô l ca n lro clu yô u dô i vo i ca c ngân la ng va o
nu a cuô i llô ky 20, da so m nà m lrong danl sa cl na y, nlung
cu ng co râ l nliô u mu c liôu kla c du a va o ca c Ioa i la ng loa
kla c - kloa ng sa n nlu dô ng, ba c, va va ng, loà c llâ m cli rau
qua , lo i ca c mo , mo i Ioa i linl cô pliô u công ly, ca c la i sa n la i
clinl va pli la i clinl, ca c công lrinl công cô ng nlu kônl da o
va duo ng sà l, va cuô i cu ng Ia liô n giâ y va ca c dicl vu la i
clinl pla i sinl kla c.
Mô l kô loa cl linl lla p, lay co n go i Ia kô loa cl Ionzi,
ma lrong do ca c nla dâ u lu dô bi plinl Iu a dua liô n clo
nlu ng nguo i co âm muu Iu a ga l, lu a le n se lra Ia i cao (clu
yô u duo c lo p Iy loa llông qua ca c pluong llu c plu c la p va
"an loa n gia la o"), cu ng minl loa linl clâ l dô dô vo cu a lô
llô ng la i clinl.
2
Nlu ng kô loa cl na y da gây duo c Io ng lin
bà ng viô c lra nlu ng kloa n Io i lu c lu a le n clo ca c nla dâ u
lu ban dâ u lu nlu ng kloa n liô n do ng go p cu a ca c nla dâ u
lu liô p sau. Mà c du klo co llô lin rà ng clua co nuo c na o Ia i
clua lu ng clu ng kiô n kiô u kô loa cl na y, nlung clu ng xuâ l
liô n o râ l nliô u nô n kinl lô cluyô n dô i lrong llâ p ky 90, do
co bà ng clu ng clo llâ y mô i quan lô cu a clu ng vo i môi
lruo ng lranl lô i lranl sa ng va llo i ky llay dô i co câ u. Trong
mô l sô lruo ng lo p, clà ng la n nlu linl lla p cu a Rumani
va o giu a llâ p ky 90, lli giao llông duo ng sà l, du o nuo c
kla c, dô u bi lin rà ng co cliu a nl luo ng bo i do ng nguo i dô
xô dô n lli lrâ n CIuj, noi ma ca c nla dâ u lu co llô llam gia
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
109
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
110
Baãng 2.1 Nhûäng cuöåc suåp àöítaâi chñnh choån l oåc (nhoám theo àöëi tûúång àêìu cú)
Nùm
1400
1500
1600
1700
1800
Haâ ng hoaá
Va ng (lrôn llô
gio i 1550s)
Tiô n xu o Tây Ban
Nla, 1618
Hoa tuyl ñp, 1640
Ðuo ng, ca plô,
1799
Xuâ l klâ u, 1810
va 1816
Bông o Anl,
Ila p, xuâ l klâ u o
Anl 1836
Ðuo ng, ca plô o
Hambuô c, Iu a mi,
1857
Bông, 1861
Vang (Nev York),
1869
Dâ u mo (My )
1871
Ðô ng (Ila p),
1888, Dâ u mo
(Nga), 1890s
Cöng ty
Công ly Ðông A n
lluô c Ha Ian
1636-40
Bi ï í n Nam (Luên
Àön), Cöng ty
Occi dent (Phaá p),
1720
Công ly Ðông A n
lluô c Anl va Ha
Ian, 1772
Công ly Ðông A n
lluô c Ha Ian,
1783
Kônl da o Ila p
1793
Kônl da o Anl,
Ila p, 1820s
Ðuo ng sà l Anl,
1836
Ðuo ng sà l Anl
va Ila p 1847
Ðuo ng sà l Ila p,
va My 1857
Ðuo ng sà l My ,
1873
Công ky kônl
da o Ianama,
Ila p, 1888
Ðuo ng sà l My ,
1893
Bêë t àöå ng saã n
Kônl da o, ca c
ngôi nla sang
lro ng (Ha Ian)
1636-40
Biens Nalionaux
(Ila p), 1825
Clicagô, 1830-42
Clicagô, 1843-62
Clicagô dâ l công
cu a My 1853-77
Clicagô, Be cIin,
Viôn, 1878-98
Ðâ l công
A clenlina,
Cli cagô 1890s
Ngên haâng
Bardi & Ieruzzi
(IIorence) 1348
Medici (IIorence)
1492
Iugger (Augsburg),
1596
Sword Bl ade
(Luên Àön),
Banques General e
& Royal e (Pari s),
1720
Ca c ngân la ng
quâ n o Anl, 1750s
Ca c ngân la ng
quâ n o Anl, 1793
Ca c ngân la ng
quâ n o Anl, 2824
Ðu c, 1850
Overend Gurney
(Iuân Ðôn), 1866,
Credil MobiIier
(Ila p), 1867
Ðu c 1870 s
Inion GeneraIe
(Ila p) 1882
Barings (Iuân Ðôn)
1890
Taâ i saã n taâ i chñnh
Kloa n vay lrôn lli
lruo ng clu ng kloa n
(Anlverp), 1557
Ðô ma va ng cu a Anl
o Amxle cdam 1763
Công lra i Axinla l
(Ila p) 1795
Tra i pliô u nuo c
ngoa i, mo nuo c
ngoa i ca c công ly
mo i,nuo c Anl, 1825
Mo nuo c ngoa i Anl,
Ila p 1850
Tra i pliô u nuo c
ngoa i, Ila p, nla la
gia o Anl, 1888
(xem tiïë p tuå c úã trang sau)
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
111
Baãng 2.1 (tiï ëp theo)
Nùm
1900
Haâ ng hoaá
Ðô ng, My 1907
Iluy Dâ u, 1974
Va ng, 1978-82
Ba c, 1980
Ca plô, ca cao..
1986
Ðô ng (Nlâ l
Ba n), 1996
Cöng ty
InlernalionaI
MercanliIe
Marine, 1914
GeneraI Molors,
1920
Penn Central
Railroad, 1970
Burmah Oil,
1974;
Pertamina
(Inàönïxia), 1975
Chrysler Auto,
1979
IanAmerican
Airvays, 1991
Guinness Ieal
Avialion, 1992
Caá ch Chaebls Caá ch Chaebls
Haâ n Quöë c; Thaá i Haâ n Quöë c; Thaá i
Lan 1997 Lan 1997
Bêë t àöå ng saã n
Ðâ l nông ngliô p
My , 1918-21
Fl ori da, 1920s
Ðâ l nông
ngliô p, My
1970s
I.S. Tây Nam
My , ca cl
CaIiplo cnia
1970s-80s
IS RLITS, vàn
plo ng, siôu lli,
kla cl sa n (Nlâ l,
Tlu y Ðiô n)
Tla i Ian 1996-97
Ngên haâng
Ouy lin lla c
Knickerbocker
(Niu Yo oc), 1907
CredilanslaIl (A o)
1931
500 ngân la ng My
1932-33
Banco Ambrosiano
(IlaIia) 1982
Hiï åp höåi tiï ët kiï åm
vaâcho vay Myä
1980s
AÁ chent i na 1980-89
Chi l ï 1981
Nhêåt Baãn 1980s- 92
Thuåy Ài ï ín 1990
BCCI, 1991
Mï hi cö, 1994
Barings (Xingapo)
1995
I nàönï xi a, Haâ n
Quöëc, Mal ai xi a,
Thaá i Lan 1997-98
Taâ i saã n taâ i chñnh
Höëi phiï ëu Luên Àön
1914
1920s: rei chsmark, Àûác,
Phrùng Phaá p,
Công ly sa p nlâ p Anl,
lra i pliô u nuo c ngoa i,
cô pliô u mo i Niu Yo oc
IDI, My , lâ p doa n,
Xle cIinl 1960s
dôIa My 1973
Núå úã caá c nûúá c keá m phaá t
triïí n
Àöl a Myä(1985), FDI úã
Myä(1980s)
Traái khoaán bêëp bï nh
(Myä) 1989-90)
Cöíphi ï ëu Nhêåt Baãn
(1980s)
Húåp t aác xaät ñn duång Vi ï åt
Nam
Sa p nlâ p o Ha n Ouô c
(1990s)
Cô pliô u lli lruong mo i
nô i (1990s)
Kô loa cl Ionzi o
Rumani, Anbani
Ta i sa n pla l sinl (quâ n
OrangI)
Mua ba n
MelaIigeseIIsclafl (Mo
va ng o Aslanli)
Ky la n, quyô n la n lô i
doa i lra i pliô u
Nga, quaã n l yávöë n daâ i
haå n, 1998, lru Iuo ng
công nglô cao, dôIa My
1997-``
Chuá thñch: Caá c nöå i dung in nghiïng laâ àûå úc chñnh phuã trúå giuá p, nöå i dung in àêå m laâ nhûä ng lêì n suå p àöí lúá n.
Nguöì n: Kindleberger (1998); Caprio vaâ Klingebiel (1999); caá c taá c giaã
va o mô l kô loa cl lu a le n loa n lra gâ p 8 Iâ n lrong vo ng 100
nga y - mô l ly Iô Io i lu c Ia 250.000 plâ n lràm/nàm. Kô loa cl
na y da nlanl clo ng su p dô lruo c kli no de doa nuô l clu ng
GDI cu a Rumani, mà c du co mô l diô u mang linl clâ l luong
dô i dà c llu cu a kô loa cl na y, Ia llâ m cli klông co su Iy gia i
ro ra ng na o vô viô c liô n se duo c dâ u lu ra sao.
3
Sau do mô l
llo i gian ngà n, Anbani cu ng clu ng kiô n mô l Ioa l ca c kô
loa cl co lô ng qui mô la i sa n no Iôn dô n kloa ng 50° GDI,
va su su p dô cu a no da dâ n dô n ba o Ioa n Ian lra n klà p lla nl
plô vo i 2.000 nguo i bi lluong.
Nô u la i clinl Ia dô dô vo , lli lô llô ng ngân la ng Ia i Ia bô
plâ n dô dô vo nlâ l, bo i vi no làng llôm su plu c la p, klông
cli bo i su cluyô n dô i ky la n, ma co n do no dô n la n pla i lra ,
lluo ng duo c la i lro bà ng ca c kloa n vay llông qua la i sa n no
ngang mô nl gia duo i linl llu c liô n gu i lrong ngân la ng. Co
câ u dô dô vo nlu vâ y cu a la i sa n no cu a ngân la ng co llô câ n
lliô l dô giu clo ca c ngân la ng o llô Iuôn ca nl gia c va co llô
Ia m yôn Io ng nlu ng nguo i gu i liô n Io n rà ng lo co llô ru l liô n
bâ l cu Iu c na o lo ca m llâ y co vâ n dô . Ca c ngân la ng lluo ng
pla i la i lro clo ca c kloa n dâ u lu luong dô i klo llanl kloa n,
vo i plâ n Io n Ia no ngà n la n (va linl dô dô vo cu a co câ u la i
sa n no cu a ca c ngân la ng da duo c mô l sô lo c gia nlin nlâ n
Ia mô l plâ n lâ l yô u linl lla nl nôn ba n clâ l cu a ngân la ng
- ma nô u klông co no lli ca c ngân la ng klông llô loa l dô ng
duo c. (Xem Diamond va Rajan 2000, CaIomiris va Kaln
1991)
4
. Tuy nliôn, no cu ng dô ng llo i Ia m clo ca c ngân la ng
- llâ m cli loa n bô lô llô ng ngân la ng - râ l dô bi a nl luo ng
nô u nlu ng nguo i gu i liô n dô l ngô l ru l liô n. Mà c du lâ l ca
nguo i ngoa i cuô c klo co llô kiô m soa l duo c ca c ngân la ng,
nlung nlu ng nguo i gu i liô n - ngoa i nlu ng nguo i gu i liô n Io n
nlâ l - cu ng cli co kla nàng gia m sa l râ l yô u o l va cu ng se co
mô l dô ng co dô la nl dô ng nlu "ke àn klông" lu nlu ng nô
Iu c kiô m soa l cu a nlu ng nguo i kla c. Tlâ m cli, nô u ca c ngân
la ng vo no Ia dô i luo ng dâ u liôn pla i clu ng kiô n su ru l liô n
ô a l lli viô c xiô l clà l clo vay o mô l sô ngân la ng co llô la o
ra mô i Io nga i vô kla nàng llanl loa n lo p Iô cu a ca c ngân
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
112
Ngên haâng l aâböåphêån dï î Ngên haâng l aâböåphêån dï î
àöí vúänhêët c uãa hï åt höëng àöí vúänhêët c uãa hï åt höëng
t aâi c hñnh t aâi c hñnh  
la ng kla c, clo lo i kli lô ng lin du ng bi llà l clà l dô n mâ l
làm. Tlu c ra, ngay ca kli ca c ngân la ng co ve râ l câ n llâ n,
lli su lan vo cu a ca c bong bo ng la i sa n co llô a nl luo ng dô n
kla nàng loa n lra cu a nlu ng nguo i di vay, va gây ra su ngli
ngo vô linl lra ng Ia nl ma nl cu a ca c ngân la ng.
Clinl vi vâ y, ngân la ng co llô co dà c lrung o khaã nùng
xa y ra liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng, liô n luo ng na y Ia i co
linl Iây lruyô n lu ngân la ng na y sang ngân la ng kla c, va co
llô sang ca ca c ngân la ng Ia nl ma nl. Tra i Ia i, ca c quy luong
lô go p vô n cô plâ n, vo i loa l dô ng dâ u lu va o clu ng kloa n
va lra mô l mu c Ia i lu y lluô c va o Io i lu c lrôn loa n bô danl
mu c dâ u lu cu a lo , co llô cliu lliô l la i kli gia ca dao dô ng
ma nl, nlung klông bà l nguô n lu kla nàng co liô n luo ng dô
xô dô n ngân la ng do pla n u ng Ian lruyô n. Tuy nliôn, liô n
luo ng dô xô dô n ngân la ng lleo pla n u ng Ian lruyô n, lleo
nglìa ca c ngân la ng kloe ma nl se bi ca c ngân la ng yô u ke m
ke o xuô ng lleo, râ l klo nlâ n llâ y lrong llu c lô , nlâ l Ia o ca c
nuo c pla l lriô n. Tlâ m cli lrong llo i ky Suy lloa i cu a My ,
CaIomiries va Mason (2000) da lim llâ y nlu ng nguyôn nlân
càn ba n gia i llicl clo liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng lleo
pla n u ng Ian lruyô n lrong ca c nàm 1930 va 1931, nlung do
klông pla i Ia lriô u clu ng cu a nàm 1933, mô l liô n luo ng Iiôn
quan dô n viô c ba n lla o dô ng dô Ia do ky vo ng rà ng dô ng dô
Ia se pla gia . Nô i Io so liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng lleo
pla n u ng Ian lruyô n co n plô biô n lon o ca c nô n kinl lô lli
lruo ng mo i nô i, do vâ n dô llông lin lrâ m lro ng lon, nlung
ca c lli lruo ng mo i nô i cu ng co llô pla i duong dâ u vo i xu
luo ng nga y ca ng làng vô liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng da
bi biô n lla nl lra o Iuu plô biô n, vi kla nàng xuâ l liô n ca c cu
sô c du ma nl dô llay dô i ca c clinl sa cl vì mô loà c a nl
luo ng dô n kla nàng llanl loa n cu a lô llô ng ngân la ng, Ia
liô n luo ng râ l dô xa y ra (xem duo i dây). Va nlu nôu o plâ n
duo i, cli pli cu a klu ng loa ng cu ng bao gô m ca nlu ng kloa n
lô n llâ l lin du ng diô n ra sau do , va nlu ng kloa n lô n llâ l na y
co n lo Io n lon o nlu ng nô n kinl lô klông co ca c kônl la i
clinl Iu a clo n na o kla c.
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
113
vaâk huãng hoaãng haån c hï ë vaâk huãng hoaãng haån c hï ë
c oát hï í aãnh hûúãng àï ën c oát hï í aãnh hûúãng àï ën
t oaân böåmaång l ûúái ngên t oaân böåmaång l ûúái ngên
haâng t höng qua t aác àöång haâng t höng qua t aác àöång
l êy l an l êy l an
Tinl clâ l dà c biô l dô dô vo cu a la i clinl, vo i lô llô ng
ngân la ng nà m lrong do , Ia mô l llu c lô dô i vo i lâ l ca ca c quô c
gia, bâ l kô mu c llu nlâ p cu a quô c gia do , va da duo c kiô m
dinl bo i su xuâ l liô n cu a klu ng loa ng ngân la ng lrong mô l
sô nô n kinl lô công ngliô p va o llâ p ky 80 va 90. Tuy nliôn,
lô llô ng ngân la ng bôn ngoa i llô gio i công ngliô p co n lrong
linl lra ng nguy liô m lon, vi o do , ca c cuô c klu ng loa ng gây
ra lliô l la i Io n lon (xem Hinl 2.1).
Mu c lô n llâ l licl lu Ia i cu a ca c ngân la ng bi dô vo cli Ia
mô l plâ n cli pli cu a klu ng loa ng ngân la ng. Ðô uo c linl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
114
Khuã ng hoaã ng ngên haâ ng rêë t
t öë n keá m
lô ng cli pli kinl lô llu c, câ n pla i plân biô l ba lla nl plâ n
clu yô u sau:
l Tla nl plâ n licl lu Ia su Ia ng pli nguô n Iu c kinl lô licl
lu Ia i, mô l diô u se bô c Iô ra kli pla sa n. Il nlâ l, plâ n vô n
lliô u lu l cu a ca c ngân la ng bi dô vo , llô liô n kloa n vô n
cu a nlu ng nguo i gu i liô n da bi mâ l duo i da ng ca c kloa n
vay klông llu lô i duo c, nlu ng kloa n vay da duo c su
du ng va o ca c mu c dicl pli sa n xuâ l, clà ng la n nlu vàn
plo ng klông clo lluô duo c, nla ma y do ng cu a klông
loa l dô ng.
l Tla nl plâ n la i clinl công cu a cli pli kinl lô llu c se
pla l sinl do ca cl llu c ma ca c co quan qua n Iy ngân sa cl
co y dinl bu dà p mô l plâ n Io n su lliô u lu l vô n ro ng cu a
ca c ngân la ng, nlà m cu u nlu ng nguo i gu i liô n va nlu ng
nguo i bi a nl luo ng lru c liô p cu a su dô vo cu a ngân la ng.
Nô u xe l lu klia ca nl linl loa n cli pli kinl lô , lli "cli pli
ngân sa cl" bà ng liô n mà l na y cli don lluâ n Ia su cluyô n
giao clo nlu ng nguo i gu i liô n, nlung dô ng llo i cu ng
gây ra lô n llâ l vô icl vô cli pli kinl lô , nlu ng lô n llâ l
na y co llô cliô m mô l plâ n da ng kô lrong Iuo ng vô n
duo c cluyô n giao kli cli pli biôn cu a vô n xa lô i cao.
Mô l diô m câ n Iuu y Ia , kli cli liôu bi cà l gia m, se câ n
làng doanl llu lluô dô bu dà p cli liôu, va /loà c lluô
Ia m pla l, ba n llân no da co a nl luo ng bo p me o, dà c biô l
o ca c nuo c dang pla l lriô n vo i lô llô ng llu ngân sa cl
yô u ke m. Tli du , viô c "don lluâ n" lra nlu ng mo n no do
klu ng loa ng ngân la ng o Indônôxia gây ra cu ng co
nglìa Ia , lô ng cli liôu clo viô c na y co llô se gâ p dôi cli
liôu clo y lô va gia o du c. Hon nu a, o râ l nliô u lli lruo ng
mo i nô i, cli pli ngân sa cl da du Io n dô Ia m lrô cl luo ng
ca c cluong lrinl ô n dinl loa kinl lô vì mô, vo i lâ u qua
râ l lô n ke m.
l Iuô ng Iuu cluyô n cu a cli pli kinl lô xuâ l liô n lu su
gia m su l sa n Iuo ng, lluo ng di ke m vo i klu ng loa ng
ngân la ng. Ðiô u na y ro ra ng llô liô n cli pli kinl lô , bo i
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
115
Khuãng hoaãng ngên haâng Khuãng hoaãng ngên haâng
gêy r a c hi phñ t hûåc t ï ë gêy r a c hi phñ t hûåc t ï ë
vi ca c nguô n Iu c da klông duo c klai lla c lô l clo dô n kli
nô n kinl lô làng lruo ng lro Ia i. Ca c kônl co llô xuâ l liô n
su rô i Ioa n na y bao gô m su suy su p cu a dâ u lu va ca c cli
liôu kla c, co llô do mâ l Io ng lin no i clung, loà c llông
qua su la n clô kla nàng vay vô n (pla n a nl nlu ng
nguo i di vay liô m nàng co llô bi vuo ng va o nlu ng qui
dinl llô clâ p la i sa n, pla n u ng cu a nlu ng nguo i clo vay
lruo c klu ng loa ng bà ng ca cl làng liôu cluâ n vô uy lin
di vay loà c cô gà ng duy lri kla nàng llanl kloa n, loà c
mâ l ma l nguô n vô n llông lin, nlâ l Ia dô clo vay).
5

llô ng llanl loa n dô vo , mà c du râ l liô m kli xa y ra, co
llô Ia mô l kônl kla c gây ra klu ng loa ng. Cu ng giô ng
nlu su gia m su l la m llo i cu a sa n Iuo ng xuô ng duo i mu c
loa n du ng công nlân, nlu ng kônl na y co llô dua dô n
mâ l ma l nliô u lon nu a mu c sa n Iuo ng xu llô , nô u nlu
viô c lliô u nlu ng kloa n lin du ng da duo c cluyô n giao
qua lrung gian la i clinl Ia m gia m mu c làng nàng suâ l
da i la n.
Su lliô u lu l vô n ban dâ u cu a ca c ngân la ng bi dô vo ca ng
Io n, lli cli pli ngân sa cl liô n mà l ca ng nliô u, va mô i mô l bô
plâ n câ u lla nl cu a cli pli kinl lô llu c cu ng ca ng cao. Vo i dô
lin câ y kla c nlau, nguo i la da uo c Iuo ng cli pli ngân sa cl
bà ng liô n mà l clo râ l nliô u cuô c klu ng loa ng. Tô ng cli pli
ngân sa cl do ca c cuô c klu ng loa ng o ca c nuo c dang pla l
lriô n gây ra lrong ca c llâ p ky 80 va 90 da l lo i kloa ng 1 nglin
ly dôIa va o nàm 1999. Nlu ng cli pli ngân sa cl na y co ve
cuo ng diô u loa câ u lla nl ngân sa cl lrong cli pli kinl lô
llu c, nlung co llô duo c su du ng nlu Ia mô l cli sô lô ng lo p
vô dô Io n luyô l dô i va luong dô i cu a lô ng cli pli kinl lô .
No i ca cl kla c, ca c nla ngliôn cu u da râ l cô gà ng dô co
duo c nlu ng uo c Iuo ng so bô vô cli pli kinl lô cu a ca c Iuô ng
vô n bô sung, clu yô u bà ng ca cl so sa nl mu c sa n Iuo ng llu c
lô vo i mô l va i mu c sa n Iuo ng xu llô gia dinl se da l duo c nô u
"klông co klu ng loa ng". Mà c du râ l klo co llô xa c dinl
plâ n na o lrong su gia m su l sa n Iuo ng Ia do klu ng loa ng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
116
ngân la ng gây ra - lluo ng lli su dô vo liô m â n cu a ngân la ng
cli lro nôn ro ra ng kli bi kicl llicl bo i cu sô c kinl lô lu bôn
ngoa i, va cu sô c na y cu ng dô ng llo i lru c liô p go p plâ n la o ra
su suy lloa i. Mu c gia m sa n Iuo ng uo c linl co llô se llô i
plô ng cli pli kinl lô llu c, nlung no co Iiôn quan dô n cli pli
ngân sa cl linl loa n duo c, va co llô co cuo ng dô luong duong
(xem Hinl 2.2).
6
Nlu Boyd va Smill (2000) da quan sa l, nliô u
cuô c klu ng loa ng mà c du xa y ra ngliôm lro ng o Iu c na y lay
Iu c kla c, nlung dô u co cli pli ngân sa cl nlo va cli pli sa n
Iuo ng luong dô i llâ p. Tuy nliôn, o Hinl 2.2 cli co mô l plâ n
ba sô cuô c klu ng loa ng co cli pli licl lu bà ng kloa ng 20°
GDI lro Iôn, va vo i su bâ l dinl vô llo i gian cu a ca c cuô c
klu ng loa ng, ca c co quan clu c nàng klông biô l rà ng, Iiô u
mô l cuô c klu ng loa ng Ia Io n lay nlo . Vo i mu c dô sâu sà c
cu a cuô c suy lloa i, co llô co mô l câu clâm ngôn llicl lo p Ia
möå t lêì n can thiïå p bùç ng ngaâ n lêì n cûá u chûä a.
Ca c nuo c dang pla l lriô n pla i cliu la ng Ioa l ca c nguyôn
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
117
Chi phñngên saá ch vaâchi phñ
vï ìsaã n l ûúå ng t hûúâ ng ài àöi vúá i
nhau
nlân kla c nu a gây ra linl dô dô vo . Truo c lô l, ca c vâ n dô
llông lin no i clung ngliôm lro ng lon, nlu da nôu ra kli
lrinl ba y o Cluong 1 vô lô llô ng kô loa n va Iuâ l pla p. Vâ n
dô llông lin na y da duo c dô câ p dô n lrong lâ l ca ca c kiô n ngli
nlà m gia m bo l nguy co dô bi lô n lluong. Tlông lin ngle o
na n klông cli kliô n ca c ngân la ng dô da ng clâ p nlâ n ru i ro
mô l ca cl mu qua ng, ma co n dinl Iiu lo i viô c clo vay co clu
y , ma lleo nliô u su kiô n xa y ra loà c ca c ngliôn cu u llu c
ngliô m gâ n dây (Ia Iorla, Io pez-de-SiIanes, va Zamarripa
2000), lli dà c lrung cu a no Ia co ly Iô no klo do i cao.
Tlu lai, ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n nlo lon va lâ p
lrung lon lrong mô l sô Iìnl vu c kinl lô nlâ l dinl loà c du a
va o ca c sa n plâ m xuâ l klâ u cu llô , va luong u ng, clu ng klo
co llô lâ p llu loà c nlo m Ia i ca c cu sô c la cl biô l. Ðây Ia Iy do
gia i llicl clo viô c ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n o mo i noi
lrôn llô gio i dô u lra i qua su bâ l ô n dinl kinl lô vì mô Io n lon
ca c nuo c công ngliô p (xem Hinl 2.3).
Do danl mu c dâ u lu cu a lâ u lô l ca c lrung gian la i clinl
o ca c lli lruo ng mo i nô i dô u lâ p lrung plâ n Io n va o ca c la i
sa n lrong nuo c, clo nôn ca c cu sô c xa y ra dô i vo i nô n kinl lô
lrong nuo c se lro nôn bâ l ô n dinl lon, clo du co su diô u liô l
va kiô m soa l lô l lon (Cluong 4 se ngliôn cu u kla nàng nlâ p
klâ u ca c dicl vu la i clinl nlu Ia mô l pluong llu c dô gia m
bo l lô n llâ l). Nlu se llâ y duo i dây, su diô u liô l va kiô m soa l,
lru mô l sô lruo ng lo p ngoa i Iô dà c biô l, lluo ng klông pla i Ia
yô u lô co la c dô ng ma nl nlâ l o dây.
Klông co gi da ng nga c nliôn, kli su bâ l ô n kinl lô Io n lon
se duo c cluyô n va o lli lruo ng la i clinl. Mà c du cli du a lrôn
mô l sô lruo ng lo p vo i nliô u sô Iiô u co sà n, Hinl 2.4 klông
nlu ng clo llâ y cô pliô u mang Ia i Io i lu c cao lon nliô u so vo i
ky pliô u lay llâ m cli lra i pliô u o ca c lli lruo ng mo i nô i so
vo i ca c nuo c co llu nlâ p cao, nlung su kla c biô l vô mu c dô
bâ l ô n dinl cu ng râ l da ng kô . Vo i linl bâ l ô n dinl Io n lon,
ngay ca kli ca c ngân la ng lrong nuo c da da da ng loa la i sa n
cu a lo lrôn ca c lli lruo ng mo i nô i, loà c duo c diô u liô l mô l
ca cl lo p Iy klông ke m, ca c ngân la ng na y vâ n pla i clâ p
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
118
nlâ n su ô n dinl ke m lon so vo i ca c ngân la ng o lâ u lô l ca c
nuo c llu nlâ p cao co mu c dô an loa n cao lon. Su dao dô ng
cu a ly gia cu ng gây ra lâ u qua da ng kô o ca c nuo c dang pla l
lriô n, bo i vi ca c nuo c na y pla i vay bà ng ngoa i lô râ l nliô u. Vi
vâ y, viô c làng Ia i suâ l dô ng dôIa lluo ng Ia m clo Ia i suâ l clo
vay lrong nuo c làng Iôn nliô u lon, lo i mu c kliô n clo pli
clônl Iô cl lleo mu c dô ru i ro liô n lô pla i làng Iôn. Su biô n
dô ng làng llôm na y a nl luo ng dô n ca c công ly va nlu ng
nguo i la i lro clo clu ng. Cluong 4 se quay Ia i vâ n dô vô su bâ l
ô n dinl va lô llô ng la i clinl nlo be .
Tlu ba, ca c lli lruo ng la i clinl mo i nô i lluo ng bi ca c ngân
la ng llô ng lri (xem Hinl 3 o plâ n lô ng quan), co nglìa Ia ,
ca ng nliô u ca c kloa n no dô n la n pla i lra , lli ly Iô no lrôn
vô n cô plâ n ca ng cao, co kla nàng gây ra su dô vo Io n lon.
Nô u mô l la ng duo c la i lro 100° bà ng vô n vay, lli llâ m cli
mô l cu sô c nlo ma co la c dô ng Ia m gia m doanl llu du kiô n
cu a la ng loà c làng cli pli Ia i suâ l, cu ng co llô Ia m clo la ng
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
119
Caá c nûúá c àang phaá t t ri ï í n coá
mûá c àöåbi ï ë n àöå ng danh nghôa
vaât hûå c t ï ël úá n hún so vúá i caá c
nï ì n ki nh t ï ëcöng nghi ï å p
  bao göìm c aãsûåt höëng bao göìm c aãsûåt höëng
t r õ c uãa c aác ngên haâng t r õ c uãa c aác ngên haâng
t r ong hï åt höëng t aâi c hñnh - t r ong hï åt höëng t aâi c hñnh -
pla sa n. Vô n cô plâ n do ng vai lro nlu mô l klo dô m, giu p
clo la ng co su Iinl loa l lon so vo i yôu câ u pla i loa n lra ca c
kloa n no cô dinl. Ty Iô no lrôn vô n cô plâ n cao duo c xem
nlu mô l yô u lô gây ra cuô c klu ng loa ng o ca c nuo c Ðông
NamA , mà c du ca c ly Iô na y nlin clung klông ngay Iâ p lu c
gây ra klu ng loa ng, ly Iô na y cao co nglìa Ia ca c la ng va nô n
kinl lô râ l dô dô vo (CIaessens, Djankov, va Xu 2000).
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
120
Chûá ng khoaá n coát hï ícoál úå i t ûá c
cao hún úãcaá c nï ì n ki nh t ï ëmúá i
nöí i ...
... nhûng ruã i ro l úá n hún.
Tuong lu , nô u ca c la ng co llô duo c la i lro bà ng nguô n vô n
câ n gia la n lluo ng xuyôn - mô l clu ky 90 nga y loà c Iiôn lu c
lon - lli ca c la ng se lro nôn ke m Iinl loa l lon kli pla i
clô ng do ca c cu sô c klông Iuo ng duo c lruo c, so vo i ca c la ng
co ly Iô no da i la n cao lon. Vi vâ y, su luong dô i ke m pla l
lriô n cu a lô llô ng la i clinl pli ngân la ng va lli lruo ng vô n,
co nglìa Ia kli ngân la ng cu a ca c nuo c dang pla l lriô n gà p
klo klàn, lli a nl luo ng dô i vo i loa n bô klu vu c la i clinl va
nô n kinl lô se Io n lon ca c nuo c công ngliô p, noi ma ca c lô
clu c la i clinl pli ngân la ng va lli lruo ng la i clinl da pla l
lriô n lô l lon. Ta i lro nliô u lon llông qua ca c công cu kiô u
nlu cô pliô u se cluyô n nlu ng ru i ro sang clo nlu ng ai co
llô va sà n sa ng liô p nlâ n no lon. Vi vâ y, kla nàng sà n co cu a
pluong llu c la i lro bà ng vô n cô plâ n se do ng vai lro Ia mô l
klo dô m liô m nàng quan lro ng dô la i lro clo ca c la ng, va
gia n liô p Ia clo ca c ngân la ng cu a lo . Tli lruo ng cô pliô u co
llô duo c xem nlu Ia mô l cliô c Iô p du plo ng clo lô llô ng la i
clinl (Greenspan 1999). Su su p dô cu a gia cô pliô u klông
pla i Ia klông co la i, nlung ro ra ng Ia il gây ra su dô vo lon
Ia klu ng loa ng ngân la ng - diô u na y Iy gia i la i sao cluong
na y Ia i lâ p lrung va o klu ng loa ng cu a lô llô ng ngân la ng.
Ca c lô llô ng la i clinl mâ l cân dô i vo i su llô ng lri cu a ca c
ngân la ng, mô l plâ n Ia dô dô i plo vo i nlu ng vâ n dô llông
lin lô n la i plô biô n o ca c nuo c dang pla l lriô n - vi vâ y lâ m
quan lro ng cu a viô c ca i lliô n plâ n co so la lâ ng na y cu a lô
llô ng la i clinl (Cluong 1) - cu ng dô ng llo i pla n a nl su "lro
câ p" qua mu c clo ca c ngân la ng llông qua ma ng Iuo i an sinl
(nlu se miôu la duo i dây) loà c qua linl llu c so lu u nla
nuo c, diô u na y se la o ra mô l ma ng Iuo i an sinl ngâ m clo lâ l
ca ca c clu no cu a ngân la ng. Ba n llân so lu u nla nuo c
duo ng nlu cu ng Iiôn quan dô n linl clâ l dô dô vo cu a ngân
la ng (xem Cluong 3).
Tlu lu, bôn ca nl nlu ng biô n dô ng ngà n la n, su llay dô i
clô dô Iiôn lu c cu ng se Ia m llay dô i co câ u ru i ro cu a môi
lruo ng loa l dô ng lleo mô l pluong llu c râ l klo da nl gia ,
bao gô m ca viô c gia m bo l da ng kô ca c qui dinl diô u liô l la i
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
121
clinl. Ilu lo p vo i xu luo ng dang llinl la nl, va liô p lleo
lâ m guong cu a ca c nuo c công ngliô p, ca c co quan clu c nàng
o ca c lli lruo ng mo i nô i da do bo loà c gia m bo l su kiô m soa l
la nl clinl dô i vo i Ia i suâ l, lrâ n lin du ng Iiôn ngân la ng, ca c
qui dinl dô i vo i viô c plân bô lin du ng clo ca c Iìnl vu c loà c
nlu ng dô i luo ng vay uu da i, nlu ng la n clô vô su gia nlâ p
mo i, va llâ m cli ca viô c mo cu a ca c la i kloa n vô n. Viô c Ioa i
bo nlu ng pluong llu c kiô m soa l cu , suy clo cu ng Ia diô u lâ l
yô u, nlung vô lo c lluâ l, ca c nla lu vâ n va ca c nla Iâ p clinl
sa cl Ia i klông nlâ n llâ y duo c linl plu c la p cu a nliô m vu
ma lo llu c liô n.
Su nliô l lla nl cu a mô l sô nuo c lrong viô c lu do loa lô
llô ng la i clinl kli lliô u ca c diô u kiô n càn ba n câ n lliô l vô
mà l llô clô , se Ia m clo lô llô ng la i clinl pla i dô i plo vo i
mô l pla m vi loa l dô ng qua Io n, klông gio i la n. Nlu ng
nguo i clu ngân la ng mo i va nlu ng nguo i gia m sa l loa l dô ng
ngân la ng lliô u kinl ngliô m se da nl gia bà ng ca m linl vô
viô c mô l lô llô ng ngân la ng an loa n va Ia nl ma nl co nglìa
Ia gi lrong llu c lô . Il nlâ l lli linl lra ng na y cu ng go i ra yô u
lô llu nàm â n sau cuô c klu ng loa ng o ca c lli lruo ng mo i nô i,
do Ia môi lruo ng diô u liô l va kluyô n klicl duo c xây du ng
mô l ca cl ke m co i clo mô l lô llô ng la i clinl du a lrôn co so
lli lruo ng, va cu llô Ia , mô l môi lruo ng se klicl Iô loà c bo
qua nlu ng la nl vi clâ p nlâ n ru i ro qua mu c.
Trinl lu yô u ke m cu a lu do loa la i clinl lrong mô l môi
lruo ng clua duo c cluâ n bi ky Iuo ng, clà c clà n se go p plâ n
gây ra su pla sa n cu a ngân la ng. Ca c nuo c da Ioa i bo su
kiô m soa l dô i vo i la i sa n no cu a ngân la ng – nlâ l Ia Ia i suâ l
- nlung llo i gian dô la o ra va gia m sa l ca c la i sa n da duo c
du kiô n qua il. Cli kli nô n la ng llô clô vu ng clà c, lli lu do
loa la i clinl mo i klông la o ra llôm ru i ro gây dô vo ngân
la ng loa n diô n. (Demirgüç-Kunl va Delragiacle 1999), Tuy
nliôn, co llô se sai Iâ m nô u kô l Iuâ n rà ng, su plu lluô c
nga y ca ng nliô u lon va o ca c Iu c Iuo ng lli lruo ng lluo ng Ia
nguyôn nlân co ba n gây ra su dô vo ngân la ng. Trong râ l
nliô u lruo ng lo p, lu do loa la i clinl da bô c Iô nguy co pla
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
122
  vaât r ònh t ûåyï ëu k eám vaât r ònh t ûåyï ëu k eám
c uãa c öng c uöåc t ûådo hoaá c uãa c öng c uöåc t ûådo hoaá
t aâi c hñnh t aâi c hñnh
sa n liô m â n da i la n cu a lô llô ng ngân la ng, diô u se lro nôn
lô l su c ro ra ng kli ca c ngân la ng buô c pla i clui ra klo i
môi lruo ng cle clo , mô l môi lruo ng vô n dang clo ple p
loà c yôu câ u lo pla i lro câ p cle o clo ca c doanl ngliô p Ia m
àn llua Iô .
Ca c clinl plu klông llô lu do loa la i clinl lrong mô l ô c
da o, ma pla i coi do nlu mô l plâ n lrong cuô c ca i ca cl clung
nlà m gia m bo l su can lliô p qua sâu cu a clinl plu . Su
cluyô n dicl co câ u kinl lô o râ l nliô u nuo c dang pla l lriô n
va cluyô n dô i, da la o ra mô l bu c lranl clinl lri va kinl lô
mo i, va dà l ca c nla kinl doanl ngân la ng lrong mô l ky
nguyôn mo i, vo i nlu ng kinl ngliô m va ky nàng co n clua du
dô co llô nlâ n dinl vô mu c dô ru i ro. Cu ng vo i lâ l ca nlu ng
llay dô i na y, cô ng vo i nlu ng llay dô i xa y ra do ca c cuô c ca cl
ma ng công nglô , llông lin, va ky lluâ l la i clinl, cô ng vo i
nlu ng la nl vi lay llay dô i cu a ca c nla dâ u lu quô c lô , se râ l
klo clo ca c nla kinl doanl ngân la ng, clinl plu , va ca c co
quan diô u liô l nlâ n dinl duo c nlu ng nguyôn nlân na o gây
ra su bâ l ô n dinl Ia quan lro ng, va nlu ng yô u lô na o la o nôn
mô l lô llô ng ngân Ia nl ma nl.
Nlu ng yô u lô na y â n sau ca c cuô c klu ng loa ng cu a lli
lruo ng mo i nô i, lruo c lô l clo llâ y rà ng, mà c du viô c cluyô n
biô n lleo mô l klung diô u liô l du a va o lli lruo ng co llô co la c
du ng, lli ca c yô u lô dà c biô l dà c lrung clo ca c nô n kinl lô na y
câ n ca c biô n pla p xu Iy ma nl me lon.
Ài ï ìu t i ï ët c aác ngên haâng: t r anh t huãt hõ t r ûúâng Ài ï ìu t i ï ët c aác ngên haâng: t r anh t huãt hõ t r ûúâng
C
HU NG NA O CO N TÔ N TA I CA C NGAN HA NG,
lli clinl plu co n pla i lliô l Iâ p ca c Iuâ l Iô dô diô u liô l
clu ng, clà ng la n nlu duy lri gia lri cu a dô ng liô n du c
va diô u liô l su lrao dô i o ca c lô i clo llo i lrung cô , duy lri mô l
ly Iô du lru cao, llâ m cli 100° (lrong llô ky 16 o ca c nuo c
clâu Au, va sau do Ia o ca c ngân la ng cu a My ), duy lri Ia i
suâ l o mu c llâ p lon so vo i mu c Ia i suâ l clo vay nà ng Ia i, va
clo nla câ m quyô n vay, dà c biô l lrong llo i gian cliô n lranl.
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
123
Caác qui àõnh phoâng ngûâa Caác qui àõnh phoâng ngûâa
t huác àêíy sûåöín àõnh t oaân t huác àêíy sûåöín àõnh t oaân
di ï å n di ï å n
Ðiô u liô l la i clinl liô n da i bao gô m mô l Ioa l ca c công cu duo c
xây du ng nlà m ca i lliô n linl liô u qua llông lin cu a ca c lli
lruo ng la i clinl, ba o vô nguo i liôu du ng lruo c su gian Iâ n va
gian lra , va duy lri su ô n dinl loa n diô n.
7
Viô c diô u liô l llâ n
lro ng se llu c dâ y su ô n dinl loa n diô n. Du co kô loa cl ba o
liô m liô n gu i lay klông, lli nlu ng nguo i gia m sa l llâ n lro ng
clinl llu c cu ng se loa l dô ng nlu Ia nlu ng nguo i duo c u y
quyô n gia m sa l llay clo nguo i gu i liô n, klai lla c Io i llô kinl
lô nlo qui mô nlà m vuo l qua nlu ng vâ n dô klo klàn llông
lin, ma diô u na y vuo l qua kla nàng nguô n Iu c cu a nlu ng
nguo i gu i liô n nlo .
Râ l nliô u qui dinl duo c dô xuâ l nlà m gia m bo l ru i ro
ngân la ng Iu c dâ u xem ra râ l kla quan, nlung sau do Ia i gây
ra mô l Ioa l ca c lro nga i ngliôm lro ng va cli nôn a p du ng kli
lâ l ca ca c biô n pla p kla c dô u llâ l ba i. Mô l lruo ng lo p lay la i
diô n, do Ia y luo ng vô lô llô ng ngân la ng le p, mô l dô xuâ l
da co lu Iâu (xem Hô p 2.2). Rô l cuô c co llô no i rà ng, vo i mu c
dô dô dô vo nlâ l dinl cu a co câ u la i sa n no cu a lô llô ng ngân
la ng, la i sao klông Ia m clo ca c ngân la ng an loa n lon bà ng
ca cl bà l buô c lo pla i giu ca c la i sa n la i clinl an loa n` Nlu
nliô u dô xuâ l kla c dô i vo i la i clinl, kô loa cl mang lôn ngân
la ng le p co llô plu lo p vo i mô l sô quô c gia, clà ng la n nlu
nlu ng nuo c ma sau kli bi klu ng loa ng da co mô l lô llô ng
ngân la ng vo i ba ng lô ng kô l la i sa n clu yô u Ia ca c Ioa i clu ng
pliô u cu a clinl plu . Mà c du nlu ng kô loa cl na y no i clung
dô u co gia lri, nlung clu ng klông llô da p u ng yôu câ u câ n
pla i co ca c lrung gian la i clinl dô lrung loa ru i ro, mô l la nl
dô ng co llô gây rà c rô i nô u no duo c llu c liô n sai, nlung no
co llô la o ra mô l Io i icl lo Io n clo su làng lruo ng nô u duo c
llu c liô n lô l. Nô u ngân la ng le p giu ca c la i sa n la i clinl an
loa n, nlung ca c lrung gian la i clinl kla c Ia i la i lro clo ca c du
a n dâ u lu ru i ro, lli ca c lrung gian na y se pla i lra Ia i suâ l cao
lon, va nô u Iicl su loa l dô ng la i clinl du ng Ia mô l càn cu
suy xe l da ng lin câ y, lli nlu ng lrung gian na y lâ u nlu clà c
clà n se llu lu l duo c râ l nliô u nguo i gu i liô n, va rô l cuô c lli
clu ng se llua Iô , cuô i cu ng Ia i pla i vâ n dô ng kôu go i su ba o
lô cu a clinl plu .
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
124
Hoaåt àöång ngên haâng Hoaåt àöång ngên haâng
heåp c oát hï í“ neám c huöåt heåp c oát hï í“ neám c huöåt
l aâm vúäl uön c aãàöì quyá” l aâm vúäl uön c aãàöì quyá”
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
125
VIL C CA C NGAN HA NG CO THL THI
lu l liô n gu i nlung klông clo vay klông pla i
Ia diô u mo i me vo i nlu ng nguo i giu klo va ng
nlu lruo c dây - nlu ng nguo i canl giu va ng
clo nlu ng nguo i gu i - duo c xem nlu Ia vi du
vô ca c ngân la ng co "ly Iô du lru 100°". Kli
lâ l ca ngân la ng dô u nlâ n llâ y rà ng klông
pla i lâ l ca nlu ng nguo i gu i liô n dô u dô n ru l
liô n cu ng mô l Iu c, va lo bà l dâ u clo vay mô l
plâ n sô liô n gu i lleo ly Iô du lru ngân la ng
clo ple p, nlung mô l sô nuo c da va dang co
mô l sô ngân la ng cli nà m giu ca c công cu la i
clinl an loa n. Nàm 1864, Iuâ l Ngân la ng
Ouô c gia My yôu câ u ca c ngân la ng pla l
la nl liô n pla i giu 111,11 dôIa duo i linl llu c
lra i pliô u cu a clinl plu dô i vo i mô i 100 dôIa
liô n mà l pla l la nl, va lô llô ng na y lô n la i
ma i dô n llâ p ky 30. Ðô ng llo i, ca c ngân la ng
liô l kiô m buu diô n o râ l nliô u nuo c công
ngliô p liô n nay va mô l sô llô clô liô l kiô m
llông lluo ng (clà ng la n nlu o Ila p va Anl)
duo c yôu câ u pla i dâ u lu ca c kloa n liô n gu i
va o ca c clu ng pliô u co gia cu a clinl plu .
Tuy nliôn, lrong nlu ng lruo ng lo p na y, ca c
ngân la ng du lru 100° cli Ia mô l plâ n cu a
lô llô ng ngân la ng, va ca c ngân la ng kla c
vâ n co llô llu lu l liô n gu i va clo vay.
Cuô c Ða i Suy lloa i xa y ra o My va dà c
biô l klu ng loa ng lrâ m lro ng va o dâ u nàm
1933, va cuô i cu ng Ia su do ng cu a cu a lô
llô ng ngân la ng va o lla ng 3 nàm 1933, da
dua dô n dô xuâ l cu a Henry Simons va mô l sô
ca c nla kinl lô lo c kla c coi kô loa cl ngân
la ng du lru 100° nlu Ia mô l mô linl clo
nuo c My . Ca c vâ n dô cu a lô llô ng ngân la ng
lluo ng kliô n nguo i la Ia i quan lâm dô n kiô n
ngli na y, nlu da clu ng kiô n lrong klu ng
loa ng liô l kiô m va clo vay o My va cuô c
klu ng loa ng o A lenlina va o nàm 1995.
Kô loa cl na y don gia n Ia , nô u lâ l ca ca c
ngân la ng giu liô n gu i duo c da m ba o bà ng
ca c công cu la i clinl cao câ p, clà ng la n nlu
ky pliô u klo ba c ngà n la n, llâ m cli co llô Ia
ca c clu ng pliô u lluong ma i câ p cao, lli co
clô llanl loa n se duo c ba o vô , ngoa i lru nô u
xa y ra mô l cuô c dô xô ru l liô n (diô u ma cli co
llô ngàn clà n nô u co du du lru ngoa i lô ).
Nlu lruo ng lo p quy luong lô lli lruo ng liô n
lô o My , llâ l ba i cli xa y ra do gian Iâ n, diô u
ma klông pla i Ia clu dô cu a ba i viô l na y.
Tleo kô loa cl na y, ca c lô clu c lrung gian la i
clinl kla c, loà c co llô Ia ca c quy pli ngân
la ng cu a mô l lâ p doa n la i clinl se duo c ple p
clo vay, nlung lo klông llô go i Ia ngân
la ng, va lo klông lo p Iô dô llam gia cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i. Vi vâ y, mu c dicl Ia cô
gà ng lluyô l plu c nlu ng nguo i gu i liô n rà ng,
nô u lo muô n liô n cu a lo duo c ba o da m, lli
Ia i suâ l Ia llâ p, va rà ng, nô u liô n duo c dâ u lu
va o ca c du a n ru i ro, lli liô n se bi mâ l.
Iicl su pla l lriô n la i clinl clo llâ y kô
loa cl na y co llô bi Ia m du ng. Vi vâ y, Iuâ l
Ngân la ng Ouô c gia cu a My co il liô u qua
lon do ca c ngân la ng bà l dâ u pla l la nl ca c
la i sa n no klông llô du lru duo c, va do do co
llô la o ra mô l kloa n liô n co llô clo vay Iâ y
Höåp 2.2 Hï åt höëng ngên haâng heåp Höåp 2.2 Hï åt höëng ngên haâng heåp
(Xem tiïë p trang sau)
Vi vâ y, dô i vo i lâ u lô l ca c nuo c, duo ng nlu se an loa n nô u
gia lliô l rà ng, ngân la ng le p se klông llô gia i quyô l duo c
vâ n dô dô dô vo . Hon llô nu a, co llô co su da nl dô i giu a su
ô n dinl va liô u qua . Nô u viô c linl lla nl lô llô ng ngân la ng
le p klông dâ n dô n do ng cla y ô a l cu a la i sa n va o ca c lô clu c
lrung gian pli ngân la ng, lli su plân bô nguô n Iu c clo ca c
du a n dâ u lu co liô u qua se bi ca n lro ngliôm lro ng. Mà c du
vai lro cu a ca c ngân la ng o mô l sô nuo c liôn liô n co gia m di,
nlung no vâ n giu vi lri quan lro ng va llô ng lri lrong Iìnl vu c
la i clinl o ca c nuo c dang pla l lriô n.
Mà c du ca c nla dâ u lu nlo cu ng co llô pla i ga nl cliu lô n
llâ l o lô llô ng la i clinl pli ngân la ng (llinl lloa ng ma ng
Iuo i an sinl clinl llu c cu ng plu c vu kla cl la ng o mô l sô
plân doa n lli lruo ng ba o liô m va quy luu lri), nlu ng lô n
llâ l va llua Iô na o lrôn lli lruo ng la i clinl ma klông a nl
luo ng dô n lô llô ng ngân la ng lli xem clu ng il co a nl
luo ng lô la i loa n diô n dô n lô llô ng llanl loa n va lin du ng.
8
Vi nlu ng Iy do na y, ca c lrung gian va lli lruo ng la i clinl pli
ngân la ng cu ng Ia dô i luo ng cu a ca c qui dinl diô u liô l, no i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
126
Ia i. Ðô ng llo i, ca c kô loa cl kluyô n klicl su
la i lro qua dô da ng clo llâm lu l cu a clinl
plu cu ng co llô dâ n dô n clo vay qua mu c,
dà c biô l Ia o nlu ng nuo c lliô u su kiô m soa l
ngân sa cl lloa da ng kli Iâ p ra lô llô ng cân
bà ng va kiô m soa l Iâ n nlau lrong clinl plu .
Cluyô n sang lô llô ng ngân la ng le p co llô
cli Ia mô l llu lluâ l, va nlu nôu lrong plâ n
clinl, ca c vâ n dô co ba n cu a ca c lrung gian la i
clinl vâ n lô n la i.
Hô llô ng ngân la ng le p co llô plu lo p
vo i mô l sô nuo c nlà m clô ng do Ia i cuô c
klu ng loa ng. Tli du , o nlu ng nuo c ma lâ l ca
loà c lâ u lô l ca c ngân la ng co plâ n Io n la i
sa n duo c llay llô bà ng vô n cu a clinl plu , lli
nlu ng ngân la ng na y llu c su Ia nlu ng ngân
la ng le p, va Ia llô clô biô l Iâ p co llô duo c
ple p clo vay. Mô l sô ca c qui dinl co llô câ n
lliô l dô kluyô n klicl su minl ba cl cu a ca c lô
clu c pli ngân la ng, va co llô câ n mô l cliô n
dicl luyôn lruyô n gia o du c dô da m ba o rà ng
nlu ng nguo i gu i liô n pla i ca nl gia c vo i ru i ro
ma lo dang co xa l.
Höåp 2.2. Höåp 2.2. (tiï ë p theo)
Nguöì n: IliIIips (1995)
clung nle nla ng lon, cu a clinl plu - lu su gia m sa l clà l
cle lon va o quy Iuong luu va ba o liô m, lo i su gia m sa l il
clà l cle lon dô i vo i clu ng pliô u, lli lruo ng ky la n va sa n
plâ m pla i sinl.
Ðiô u liô l va gia m sa l la i clinl - ca c Iuâ l cloi lrong klu vu c
la i clinl va ca cl llu c llu c liô n clu ng - Ia câ n lliô l dô la n
clô lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m Iiô u, cu ng nlu dô da m
ba o ca c lrung gian co dô ng co plân bô nguô n Iu c va llu c liô n
ca c clu c nàng kla c cu a lo mô l ca cl câ n llâ n. Va o llâ p ky 80
va 90, râ l nliô u nuo c dang pla l lriô n bà l dâ u cluyô n ra klo i
ca c lô llô ng gia m sa l nlà m mu c dicl da m ba o luân llu su
cli da o cu a clinl plu , clà ng la n nlu clinl sa cl lin du ng cli
dinl, va ca c yôu câ u vô co câ u danl mu c dâ u lu kla c, lleo
luo ng co lôn go i Ia liôu cluâ n BaseI co ba n, Ia mô l lrong
nlu ng liôu cluâ n gia m sa l mu c vô n lô i lliô u. Nlu da nôu o
plâ n lrôn, su cluyô n dô i na y klông diô n ra mô l ca cl ôm diu,
va ca c bà ng clu ng clo llâ y rà ng, lu do loa la i clinl, il ra Ia
kli duo c llu c liô n, co llô go p plâ n Ia m clo klu ng loa ng
ngân la ng gâ n dây co plâ n gia làng.
9
Ðô dô i plo vo i ca c cuô c klu ng loa ng na y, da bu ng nô mô l
plong lra o xây du ng ca c liôu cluâ n cli liô l ban la nl clo lô
llô ng ngân la ng (va ca c Iìnl vu c kla c cu a lô llô ng la i
clinl). Nlu ng liôu cluâ n na y co llô cuô i cu ng se Ia m clo
môi lruo ng diô u liô l loa n lliô n lon, nlung viô c lliô u mô l
ca m nlâ n ro ra ng vô lâ m quan lro ng luong dô i cu a clu ng va
vô viô c clu ng loa l dô ng nlu llô na o lrong loa n ca nl llô clô
plu c la p lluo ng llâ y o ca c lli lruo ng mo i nô i, se Ia m gia m
la c dô ng cu a clu ng. Mà l kla c, kô l qua cu a ca c cuô c ngliôn
cu u vô lô llô ng la i clinl clo llâ y rà ng, llay vi xây du ng
nliô u liôu cluâ n, ca c co quan clu c nàng lrong ca c lli lruo ng
mo i nô i nôn lâ p lrung va o viô c su du ng ca c kluyô n klicl dô
lranl llu Iu c Iuo ng lli lruo ng la o lluâ n Io i clo ca c lli lruo ng
la i clinl co liô u qua va liô u Iu c, va a p du ng ca c liôu cluâ n
riông Ie , nô u clo dô n nay nlu ng liôu cluâ n na y vâ n go p plâ n
da l mu c dicl. O mô l mu c dô na o do , diô u na y co nglìa Ia dà l
ra ca c qui clô ngliôm klà c - klông cli yôu câ u ly Iô vô n lô i
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
127
Sûåc huyï ín àöíi sang qui Sûåc huyï ín àöíi sang qui
àõnh ài ï ìu t i ï ët phoâng àõnh ài ï ìu t i ï ët phoâng
ngûâa hi ï ån àaåi r êët k hoá ngûâa hi ï ån àaåi r êët k hoá
k hùn k hùn
Caác c ú quan c hûác nùng Caác c ú quan c hûác nùng
phaãi sûãduång c aác àoân phaãi sûãduång c aác àoân
bêíy k huyï ën k hñc h àï í bêíy k huyï ën k hñc h àï í
k i ï ìm c hï ëc aác l ûåc l ûúång k i ï ìm c hï ëc aác l ûåc l ûúång
t hõ t r ûúâng t hõ t r ûúâng
lliô u, ma co n co llô co mô l sô ca c kiô m clô ma nl me , clà ng
la n nlu ca c luo ng dâ n vô mu c dô da da ng loa lô i lliô u danl
mu c dâ u lu (loà c xa c dinl nlu câ u vô n dô co duo c su lâ p
lrung lrong danl mu c la i sa n cu a ngân la ng), loà c yôu câ u
mô l ly Iô nlâ l dinl lrong la i sa n no cu a ngân la ng pla i duo c
giu duo i linl llu c ca c lra i pliô u plu lluô c klông duo c ba o
liô m. Mu c dô can lliô p bà ng ca c qui dinl cu a ca c co quan
clu c nàng nlà m klai lla c ca c llông lin va ca c nguyôn là c lli
lruo ng se plu lluô c o mô l clu ng mu c nlâ l dinl va o mu c dô
pla l lriô n clung cu a lli lruo ng la i clinl.
10
Ilâ n na y se xem
xe l mu c dô luong dô ng vô qui clô giu a ca c lli lruo ng da pla l
lriô n va ca c lli lruo ng mo i nô i, bao gô m ca ca c vâ n dô a p
du ng ca c Iu a clo n qui clô diô u liô l lu ca c lli lruo ng da pla l
lriô n sang ca c lli lruo ng mo i nô i, va sau do lâ p lrung va o viô c
Ia m llô na o dô lli lruo ng co llô duo c klai lla c lô l nlâ l dô la o
ra mô l lô llô ng la i clinl Ia nl ma nl va an loa n.
Mà c du co nlu ng luong dô ng da ng kô duo c nôu lrong mô l
sô ba i viô l gâ n dây, nlung vâ n co nlu ng su kla c biô l ro ne l
lrong môi lruo ng diô u liô l giu a ca c nuo c lrôn llô gio i. Vi vâ y,
va o llo i diô m nàm 1988, kli Hiô p uo c BaseI duo c ky kô l, liô p
uo c na y da dô xuâ l mô l ly Iô vô n lloa da ng lô i lliô u vo i lro ng
sô Ia mu c dô ru i ro bà ng 8°, mô l sô nuo c dang pla l lriô n
llâ m cli klông co qui dinl vô n lô i lliô u, va râ l nliô u nuo c
kla c lli qui dinl ly Iô râ l llâ p (2-5° Ia mu c plô biô n) va
klông llu c liô n su gia m sa l llâ n lro ng dô kiô m clu ng nlu ng
qui dinl do co llicl lo p lay klông. Va o llo i ky 1988-99,
lrong sô 103 nuo c ba o ca o, cli co 7 nuo c llu c liô n ly Iô vô n
lô i lliô u duo i 8°, va 29 nuo c co ly Iô vô n lô i lliô u 10° loà c
cao lon, cli co 1 nuo c lrong sô do lluô c klô i OLCD. Va lon
93° quô c gia (88° lrong sô do Ia ca c nô n kinl lô lli lruo ng
mo i nô i) yôu câ u pla i diô u clinl ly Iô vô n lleo mu c dô nlu
da luo ng dâ n lrong Hiô p uo c BaseI.
Tuy nliôn, clâ p nlâ n nlu ng qui dinl diô u liô l lâ p dâ n
lli dô , clà ng la n nlu vô li Iô vô n lô i lliô u, nlung se klo
klàn lon kli llu c liô n ca c qui lrinl co ba n va da l duo c
nlu ng ky nàng gia m sa l câ n lliô l dô da m ba o liô u Iu c cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
128
Coásûåt ûúng àöìng t r ong Coásûåt ûúng àöìng t r ong
c aác qui àõnh x eát vï ì t ï n c aác qui àõnh x eát vï ì t ï n
goåi goåi  
ca c qui dinl. Ða ng liô c Ia ba n llân vô n klông pla i Ia mô l cli
sô dâ y du dô da nl gia linl lra ng cu a mô l ngân la ng. Gia lri
ro ng llu c lô cu a ngân la ng plu lluô c va o clâ l Iuo ng cu a
danl mu c dâ u lu cu a no , ma dô i vo i nliô u ngân la ng danl
mu c na y clu yô u Ia ca c kloa n vay klông co kla nàng llanl
kloa n, va clu ng râ l klo da nl gia loà c "ba m sa l lli lruo ng".
Vâ n dô na y co n mang linl llu c lô lon nu a o ca c nuo c dang
pla l lriô n, noi ma gia ca dô biô n dô ng va ca c lli lruo ng clua
lô n la i loà c co n mo ng yô u, Ia m clo ca c uo c linl lrôn lro nôn
klo klàn. Tlông lluo ng, mô l ngân la ng se Iâm va o linl
lra ng vo no llu c su lrong mô l llo i gian da i lruo c kli ca c la i
kloa n cu a no bô c Iô clo biô l linl lra ng na y. Nô u vô n llu c su
da bi âm, lli viô c diô u clinl lleo mu c dô ru i ro se clà ng co n
y nglìa gi.
Ðô i vo i gia lri ro ng llu c lô , lli vâ n dô nà m o clô Iuo ng vô n
sau kli da lru di plâ n clo vay llua Iô , nlung qui dinl kô
loa n o râ l nliô u nuo c Ia i clo ple p ca c ngân la ng ca m llâ y Ia c
quan va clo rà ng minl clo vay nlu llô vâ n co n clua du .
Nô u ngân la ng da l duo c mô l ly Iô vô n lô i lliô u lo p Iy va coá
thïí ào lûúâ ng àûúå c cli vi no klông câ p ca c kloa n vay llua Iô
(I = 0 lrong Ba ng 2.2), lli clu ng la co llô yôn lâm kli no i
rà ng vô n llu c lô cu a ngân la ng duo i mu c liôu cluâ n. Tlâ m
cli mô l ngân la ng vo no (vo i gia lri I llu c lô Ia 10 lro Iôn) co
llô vâ n duy lri loa l dô ng kinl doanl lrong va i lla ng loà c
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
129
nhûng l aåi c oásûåk haác bi ï åt nhûng l aåi c oásûåk haác bi ï åt
l úán t r ong hi ï åu l ûåc t hûåc l úán t r ong hi ï åu l ûåc t hûåc
t hi c aác qui àõnh êëy t hi c aác qui àõnh êëy
nhêët l aâvi ï åc haåc h t oaán nhêët l aâvi ï åc haåc h t oaán
àöëi vúái c aác k hoaãn t öín àöëi vúái c aác k hoaãn t öín
t hêët vöën vay t hêët vöën vay
Baãng 2.2 Möåt baãng töíng kï ët taâi saãn àiï ín hònh
Taâi saãn coá Taâi saãn núå
Tiô n mà l 10 Tiô n gu i klông ky la n 100
Ðâ u lu llanl kloa n 20 No kla c 30
Vô n vay vo i gia lri
Iicl su (nguyôn gia ) 100
Tru lô n llâ l vô n vay - P
Ta i sa n 10 Vô n 10-P
llâ m cli va i nàm, vo i diô u kiô n ngân la ng na y klông ca n
kiô l liô n mà l. Clu ng na o Iuô ng liô n gu i ro ng va liô n Ia i nlâ n
duo c lu ca c kloa n dang clo vay du dô lrang lra i ca c cli pli
loa l dô ng va Ia i suâ l liô n gu i, lli viô c do ng cu a ngân la ng
vâ n co llô lri loa n duo c. Nlu ng nguo i gu i liô n va nguo i gia m
sa l la m llo i se bi ru ngu vo i ca m gia c sai Iâ m vô su an loa n
cu a ngân la ng nô u ca c qui dinl kô loa n bi xem nle . O mô l sô
nuo c, qui dinl kô loa n vâ n co n câ n duo c ca i liô n.
Tlay clo viô c du a va o ca c gia lri qua klu , ca c co quan
gia m sa l ngân la ng pla i plân Ioa i ca c kloa n clo vay lleo ca c
liôu llu c nlin llâ y lruo c, clà ng la n nlu "kloa n vay llông
lluo ng", "kloa n vay dà c biô l Iuu y ", "kloa n vay da l liôu
cluâ n", "kloa n vay co vâ n dô " va "Iô ", va gà n ca c qui dinl
diô u liô l ngâ m vo i xa c suâ l llua Iô cu a mô i Ioa i lrong sô ba
Ioa i kloa n vay sau cu ng bà ng ca cl yôu câ u duy lri mô l ly Iô
nlâ l dinl (lluo ng Iâ n Iuo l Ia 20, 50 va 100°) gia lri cu a kloa n
vay da câ p lrong la i kloa n cu a ngân la ng (lluo ng qui dinl
na y bô sung clo ca c qui dinl clung vô lô n llâ l kloa n vay Ia
1° loà c 2° cu a loa n bô gia lri danl mu c la i sa n). Tlu c ra,
diô u lra cu a clu ng lôi cu ng clo llâ y, o ca c nuo c llu nlâ p
llâ p, ca c liôu cluâ n na y lluo ng klà l kle lon mô l clu l nô u
xe l lrôn giâ y lo . Mà c du vâ y, diô u quan lro ng o dây Ia viô c dô
ra ca c liôu cluâ n pla i luong u ng vo i llu c lô lô n llâ l kloa n
vay se diô n ra sau do .
11
Ða ng liô c Ia , dô co duo c mô l ca cl plân Ioa i lloa da ng va
co llô nlin llâ y lruo c ca c kloa n vay klông pla i Ia diô u dô
da ng. Ðà c biô l, kli ca c diô u kiô n kinl lô klông o lrong linl
lra ng binl lluo ng, loà c kli ca c kloa n clo vay Io n loà c bâ l
lluo ng Ia diô m yô u cu a mô l ngân la ng lliô u llâ n lro ng, lli
du a va o kinl ngliô m co llô Ia su luo ng dâ n lô i, llâ m cli
ngay dô i vo i ca c nla kinl doanl ngân la ng. Môi lruo ng ru i
ro cao va co câ u kinl lô cluyô n biô n nlanl clo ng o lâ u lô l
ca c nuo c dang pla l lriô n ro ra ng se Ia m làng linl lrâ m lro ng
cu a vâ n dô na y. Nlin mô l ca cl llu c lô , lrong diô u kiô n ban
qua n Iy cu a ca c ngân la ng Iuôn co lla i dô dô plo ng, vo i
nlu ng klo klàn vô n co lrong viô c nà m bà l duo c ru i ro llu c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
130
su , ca c nla gia m sa l lluo ng il Ia m diô u gi kla c lon Ia du a va o
biô n pla p “nlin Ia i plia sau”: cli clu lro ng dô n viô c clo vay
lrong kli ca c kloa n vay da roi va o linl lra ng klo do i. Vô klia
ca nl na y, ca c qui dinl loà c ca c liôu cluâ n kô loa n co su kla c
nlau râ l xa. Ðà c biô l, ca c nuo c llu nlâ p llâ p Ia i lluo ng lo ra
dô da i lon ca c nuo c co llu nlâ p lrung binl cao (Hinl 2.5).
Nlân dây, cu ng câ n nlà c Ia i rà ng, il ra cu ng co dôi ba Iâ n,
mô l plâ n ba ca c nuo c llu nlâ p llâ p da clo ple p ca c ngân
la ng duo c la cl loa n liô n Ia i lrôn ca c kloa n no lô n do ng nlu
mô l kloa n llu nlâ p kiô m duo c. Ta i Tla i Ian, liô n Ia i dô n licl
lu ca c kloa n no klô do ng duo c ple p la cl loa n lô i da lrong
360 nga y lrong nàm 1997 va 180 nga y o râ l nliô u nuo c clâu
Ili. O lâ u lô l ca c nuo c, klo co llô ngàn clà n viô c ca c ngân
la ng cle giâ u ca c kloa n no klô do ng cu a minl cli bà ng ca cl
"cle dâ y vo ng quanl", lu c Ia bà ng ca cl câ p ca c kloa n vay
mo i dô llanl loa n ca c kloa n vay cu . CavaIIo va Majnoni
(2001) da cli ra lu mâ u ngliôn cu u cu a minl rà ng, lrong kli
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
Caá c t i ï u chuêí n phên l oaå i vöë n
vay ñt khùæ t khe hún àang àûúå c
aá p duå ng úãcaá c nûúá c t hu nhêå p
t hêë p
ca c nuo c công ngliô p xây du ng ca c qui dinl va o llo i diô m
lluâ n Io i va gia m bo l ca c qui dinl kli clu ky kinl lô di
xuô ng, lli Ia i klông co nlu ng llay dô i do o ca c nuo c dang
pla l lriô n, diô u na y mô l Iâ n nu a Ia i clo llâ y viô c bà l kip
cluâ n mu c cu a ca c nuo c công ngliô p mo i cli mang linl linl
llu c lon Ia llu c clâ l.
To m Ia i, do Iuo ng qui mô cu a klo dô m Ia mô l klo klàn
nà m ngoa i kla nàng kiô m soa l. Mà c du klông công bô ,
nlung ca c da nl gia vô Nguyôn là c Cô l Io i cu a Hiô p uo c BaseI
da bô c Iô rà ng, ca c nuo c dang pla l lriô n co n co mô l kloa ng
ca cl râ l xa lrong viô c luân llu loa n loa n liô p uo c na y so vo i
ca c nuo c công ngliô p. Ca c qui dinl lâ p dâ n da duo c ban
la nl ma klông co nlu ng llông lin câ n lliô l dô kiô m clu ng
loà c klông xây du ng duo c nlu ng dô ng co kluyô n klicl co
llô giu p Ia m xuâ l liô n nlu ng llông lin do .
Clu ng la klông nôn coi lluo ng kla nàng pla l liô n vâ n dô
cu a ca c gia m sa l viôn clinl llu c. Bà ng clu ng llu c ngliô m
clo llâ y, lo co llô , va llu c lô da cung câ p duo c nlu ng llông
lin dô c Iâ p. Tli du , Iordan, Ieek va Rosengren (1999) da llâ y
rà ng, o My , viô c công bô ca c llông lin bâ l Io i cu a gia m sa l
viôn da Ia m clo gia clu ng kloa n cu a ngân la ng gia m lrung
binl 5°, clu ng lo viô c công bô do co clu a nlu ng llông lin
nlâ l dinl. Klông co gi Ia kli co mô l sô kla c biô l. Nlu ng
ngân la ng da công bô lin lu c xâ u lli il co a nl luo ng, va cu ng
klông co mâ y bà ng clu ng vô liô n luo ng Iây Ian o dây, xe l
lleo nglìa gia clu ng kloa n cu a ngân la ng kla c pla n u ng Ia i
kli mô l ngân la ng na o do liô l Iô llông lin, lru lruo ng lo p co
nlu ng cu sô c clung mang linl klu vu c dô i vo i ca c ngân la ng
lrong cu ng mô l vu ng.
Bà ng clu ng na y klông nlu ng clu ng lo công la c gia m sa l
lô l co la c du ng cung câ p llôm llông lin va co llô dâ n dô n ca c
la nl dô ng gia m sa l dô ngàn clà n nlu ng la nl vi klinl suâ l,
ma co n cli ra Io i llô cu a viô c liô l Iô nliô u llông lin lon dô lli
lruo ng co llô gây a p Iu c Ia m clo ngân la ng diô u clinl ca ng
so m ca ng lô l lruo c kli klu ng loa ng nô ra.
Ia m llô na o dô co llô gia m sa l duo c lô l` Huo ng dâ n cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
132
Gi aám saát c hùåt c heäc oát hï í Gi aám saát c hùåt c heäc oát hï í
c aãi t hi ï ån mûác àöål aânh c aãi t hi ï ån mûác àöål aânh
maånh c uãa hï åt höëng t aâi maånh c uãa hï åt höëng t aâi
c hñnh c hñnh  
u y ban BaseI da nôu quan diô m cu a gia m sa l viôn vô vâ n dô
na y, va klông mâ y ai loa i ngli rà ng, nlu ng yô u lô nlu su
dô c Iâ p cu a co quan gia m sa l Ia diô u llen clô l dô co duo c
loa l dô ng gia m sa l lô l.
12
O dây, clu ng la câ n Iuu y ca c vâ n dô
Iiôn quan dô n ca c dô ng co kluyô n klicl ma gia m sa l viôn gà p
pla i.
Mô l diô u câ n pla i công nlâ n Ia môi lruo ng ma lrong do
su diô u liô l va gia m sa l llâ n lro ng duo c llu c liô n, se co
nlu ng kla c biô l da ng kô giu a ca c nuo c công ngliô p va ca c
nuo c dang pla l lriô n. Ngoa i linl bâ l ô n dinl cao cu a ca c lli
lruo ng mo i nô i, llu nlâ p va cu a ca i cu a ca c nô n kinl lô na y
cu ng co xu luo ng lâ p lrung cao lon so vo i ca c nuo c công
ngliô p, va bà ng clu ng gâ n dây clo llâ y, diô u na y cu ng du ng
dô i vo i vâ n dô quyô n so lu u công ly (Hinl 1.10). Klông co gi
klo dô nlâ n ra rà ng, diô u na y se Ia m làng llôm nlu ng lla cl
llu c ma gia m sa l viôn pla i duong dâ u, do no Ia m làng kla
nàng ca c công ly la i clinl ma lo dang gia m sa l se bi nlu ng
ca nlân co quyô n Iu c râ l ma nl kiô m soa l .
Kô l qua co llô Ia mô l su clô cl klo i "llô cân bà ng lon-
lliô l" - do Ia ca c ru i ro va nlu ng plâ n lluo ng ma gia m sa l
viôn gà p pla i o râ l nliô u nuo c. Truo c lô l, gia m sa l viôn nlin
clung, lluo ng duo c lra Iuong llâ p lon so vo i mu c Iuong
lrong ca c ngân la ng lu nlân, va o râ l nliô u nuo c dang pla l
lriô n, viô c cluyô n công la c Ia vâ n dô rà c rô i lon nliô u so vo i
ca c nuo c công ngliô p. Tlu lai, llu nlâ p lra sau - llu c clâ l
Ia mô l kloa n liô n lluo ng liô m nàng - co llô Ia kô l qua cu a su
gia m sa l Ioi Io ng, do cli co mô l va i nuo c, clo du co mu c llu
nlâ p cao lay llâ p, ra qui dinl câ m ca c gia m sa l viôn cluyô n
sang Ia m viô c clo ca c ngân la ng. Tlu ba, o ca c nuo c na y
klông co su lru ng pla l sau do - co llô Ia bà ng linl llu c cà l
gia m liô n lluo ng, diô u ma nlin clung liô m llâ y - loà c bà ng
ca cl lruâ l quyô n duo c luo ng Iuong luu. Va cuô i cu ng, o lâ u
lô l ca c nuo c co mu c llu nlâ p lrung binl, clà ng la n nlu
A clenlina va IliIippin, gia m sa l viôn co llô bi kiô n vi la nl
dô ng cu a lo va lo pla i cliu lra cl nliô m ca nlân, clo nôn
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
133
nhûng c ú c êëu k huyï ën nhûng c ú c êëu k huyï ën
k hñc h t hûúâng l aâm c ho k hñc h t hûúâng l aâm c ho
ài ï ìu naây t r úãnï n k hoá ài ï ìu naây t r úãnï n k hoá
k hùn k hùn
lo pla i ga nl cliu su lru ng pla l llu c su dô i vo i la nl dô ng
bu a ba i.
Ðiô u na y loa n loa n lra i nguo c vo i co câ u dô n bu lô i uu clo
nlu ng nguo i co nliô m vu lli la nl pla p Iuâ l, mô l co câ u da
duo c dô xuâ l lu Iâu dô Ioa i bo l nlu ng la nl vi lliô u lrung
llu c, ngay ca kli râ l klo diô u lra nlu ng la nl dô ng sai.
13
Vi
vâ y, viô c uu liôn da m ba o co duo c su gia m sa l lô l lon, Ia pla i
lra Iuong lâ u lìnl clo gia m sa l viôn ngân la ng, llâ m cli cao
lon so vo i ca c công clu c kla c: xa c suâ l pla l liô n duo c nlu ng
sai so l Ia râ l llâ p, va nlu lrong Hinl 2.1 o lrôn, cli pli cu a su
dô da i Ia i râ l Io n. Vi pla i mâ l nliô u llo i gian mo i biô l duo c
gia m sa l viôn co dô da i qua lay klông, nôn su du ng nlu ng
kloa n dô n bu lra sau co Ie Ia ca cl lô l nlâ l dô klicl Iô gia m
sa l viôn. Vi vâ y, clo lo mô l kloa n Iuong luu lâ u lìnl, coi
nlu Ia mô l plâ n lluo ng lra sau, va sau do co llô Ioa i bo loà c
gia m liô n Iuong luu nô u lo vi pla m ca c nguyôn là c gia m sa l
clà l cle , dâ y co llô Ia mô l ca cl dô làng cuo ng dô ng co
kluyô n klicl. Ngoa i quan diô m clung Ia ca c co quan gia m
sa l pla i co mu c dô dô c Iâ p cao nlà m gia m bo l nlu ng can
lliô p clinl lri, nô u gia m sa l viôn dô ng llo i duo c ba o vô lruo c
nlu ng la nl dô ng ca nlân clô ng Ia i lo (nlu da xa y ra o râ l
nliô u nuo c công ngliô p), lli se co nliô u nuo c duo c luo ng Io i
lon lu viô c làng cuo ng liô u Iu c llu c lli ca c qui dinl na y.
Cli ba n llân linl minl ba cl va linl lra cl nliô m clua du
dô co duo c su gia m sa l lô l lon. Tli du , ca cl liô p câ n na y co
llô da du dô da m ba o rà ng llô ng dô c ngân la ng lrung uong
se Ia m viô c co lra cl nliô m lon kli ban la nl clinl sa cl liô n
lô , bo i vi ly gia lô i doa i va /loà c lli lruo ng lra i pliô u co llô
clo mô l da nl gia llu c su dô i vo i công viô c cu a lo . Ðô ng llo i,
lâ u lô l ca c llô ng dô c ngân la ng lrung uong dô u klông bi de
doa se bi klo i lô kli dô ra clinl sa cl klà c klô , va lo klông
duo c lluo ng lrong luong Iai clo clinl sa cl no i Io ng. Bâ l
clâ p su pla n u ng lruo c nlu ng klo klàn vô liô l kiô m va clo
vay o My da Ia m gia m su lu y y lrong công la c gia m sa l -
llông qua ca c loa l dô ng bà l buô c, llu c dâ y va diô u clinl -
ca c klo klàn vâ n gia làng do sô Iuo ng ca c công cu la i clinl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
134
Ài ï ìu c hónh “ t hï ëc ên bùçng Ài ï ìu c hónh “ t hï ëc ên bùçng
hún - t hi ï åt ” hún - t hi ï åt ”  
Io n lon mu c câ n lliô l kli quan sa l linl lra ng ru i ro cu a ca c
ngân la ng, Ia m clo gia m sa l viôn lu y y lon, lli du nlu lo co
llô lloa lluâ n vo i ca c ngân la ng vô viô c dô ra ca c nguyôn là c
ru i ro nlu llô na o, va sau do se pla l ca c ngân la ng nô u vi
pla m ca c nguyôn là c. Ðây klông pla i Ia mô l Iìnl vu c dô lleo
do i. Nô u gia m sa l viôn o ca c nuo c dang pla l lriô n la nl dô ng
lleo cu ng mô l luo ng, lli diô u dà c biô l quan lro ng Ia pla i
da m ba o gia m bo l su lu y y clo gia m sa l viôn di ke m vo i su
gia m sa l clà l cle vaâ lliô l Iâ p Ia i mô l cân bà ng lon - lliô l mo i.
Mà c du o nliô u nuo c câ n lliô l pla i ca i lliô n viô c lra llu
Iao clo gia m sa l viôn, nlung klo Io ng va râ l lô n ke m nô u
muô n lra Iuong clo gia m sa l viôn ngang vo i quan clu c ngân
la ng cao câ p. Viô c la o a p Iu c buô c pla i công klai loa nliô u
llông lin lon Ia mô l pluong llu c cluâ n mu c nlà m la n clô
nlu câ u làng mu c Iuong liô u qua , clo nôn mô l sô qui dinl
nlu dô xuâ l vô ca c kloa n no plu lluô c o lrôn Ia dà c biô l quan
lro ng dô buô c pla i công klai nliô u llông lin lon va ca m
nlâ n lli lruo ng.
Mà c du klo co llô da nl gia linl lra ng la i clinl cu a ngân
la ng, llâ m cli ngay ca o ca c nuo c công ngliô p, nlung nlu ng
diô u nôu lrôn vâ n clo llâ y, du a qua nliô u va o su gia m sa l
clinl llu c Ia diô u dà c biô l ru i ro lrong lli lruo ng mo i nô i. Su
la i xuâ l liô n ca c liô n luo ng gian Iâ n, llam ô va klu ng loa ng,
da minl clu ng rà ng, ca c vâ n dô vô llông lin va co clô
kluyô n klicl vô n dang giu vi lri lro ng yô u lrong lô llô ng la i
clinl klông dô gi Ioa i bo . Hon nu a, su clô nl Iô cl lrong lrinl
dô pla l lriô n llô clô va su bâ l ô n dinl kinl lô , kô l lo p vo i
kla nàng diô u clinl Iuâ l Iô cu a nlu ng dô i luo ng llam gia lli
lruo ng la i clinl, co nglìa Ia llay vi co ca c liôu cluâ n loà c qui
dinl clinl xa c, lli ca c co quan clu c nàng pla i co mô l cliô n
Iuo c liô p câ n viô c diô u liô l klu vu c la i clinl, va cliô n Iuo c
pla i di xa lon viô c da l duo c nlu ng luong dô ng vô cluâ n
mu c vo i ca c nuo c công ngliô p.
Vo i su lâ p lrung Io n lon vô quyô n so lu u va llu nlâ p lli
klo co llô duy lri mô l mu c dô dô c Iâ p lloa da ng cu a ca c co
quan gia m sa l. Ðô ng llo i, môi lruo ng llông lin, su gia m sa l
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
135
  vaâhöî t r úåc ho hoaåt vaâhöî t r úåc ho hoaåt
àöång gi aám saát c hñnh àöång gi aám saát c hñnh
t hûác bùçng sûåt heo doäi t hûác bùçng sûåt heo doäi
dûåa vaâo t hõt r ûúâng dûåa vaâo t hõt r ûúâng
cu a dân clu ng dô i vo i gia m sa l viôn (klông cli Ia công klai
loa , ma co n Ia mu c dô plân licl sâu cu a ba o cli vô ca c vâ n
dô la i clinl), va nlu ng kluyô n klicl co ba n ma gia m sa l viôn
co duo c, lâ l ca se loa l dô ng dô kliô n clo su gia m sa l ke m
liô u qua lon. Su can lliô p clinl lri va o loa l dô ng gia m sa l
ngân la ng vâ n xa y ra, ngay ca kli da co su kiô m soa l Iâ n
nlau râ l lô l, clà ng la n nlu o nuo c My , ca c loa l dô ng liô l
kiô m va clo vay da duo c ca c ngli sì Ouô c lô i vâ n dô ng la nl
Iang dô gia m nle diô u liô l va Iuo c bo l ca c yôu câ u vô Iuo ng
vô n pla p dinl. Nlu ng vâ n dô liô m â n na y se bu ng nô kli
quan lô so lu u lâ p lrung o mô l mu c cao (lli du , o VônôzuôIa
lrong dâ u llâ p ky 90, quan clu c câ p cao cu a ngân la ng lrung
uong Ia nguo i so lu u ca c cô pliô u cu a mô l ngân la ng).
Bôn ca nl do , cli kli clinl plu ca c nuo c dang pla l lriô n
cluyô n sang gia m sa l ly Iô vô n lô i lliô u lli ca c mu c liôu dà l
ra mo i co cluyô n biô n. Truo c lô l, linl plu c la p cu a lô llô ng
la i clinl liô n da i da llô i plô ng nlu ng klo klàn lrong viô c
gia m sa l lu ng giao dicl. Mô l plâ n, cu ng vo i su làng lruo ng
cu a ca c công cu la i clinl pla i sinl, bây gio ca c ngân la ng co
llô llay dô i linl lra ng loa l dô ng cu a lo nlanl clo ng, do do
nlu ng da nl gia vô linl lra ng liô n llo i cu a lo se clo râ l il
llông lin vô viô c ca c ngân la ng co Ia nl ma nl lon so vo i
lruo c dây lay klông. Nlu da nôu o lrôn, diô u na y kliô n clo
ca c nuo c co llu nlâ p lrung binl va cao, noi ma ca c công cu
clinl sa cl duo c a p du ng llinl la nl lon, cluyô n lro ng lâm
cu a su gia m sa l sang ca c lô llô ng qua n Iy ru i ro ngân la ng,
mà c du kinl ngliô m cu a lo vo i pluong llu c liô p câ n na y vâ n
co n la n clô .
Tlu lai, nlu da nôu o lrôn, ca c ngân la ng lluo ng llicl
ngli vo i su diô u clinl mô l Ioa l ca c qui dinl. Nlu ng lro ng sô
ru i ro lu y liô n lrong Hiô p uo c BaseI nàm 1988 dô da ng bi vi
pla m, va llu c su da Ia m lo ng mô l llâ p ky dô i mo i Iìnl vu c
la i clinl, il nlâ l Ia mô l plâ n, nô u nglì lo i mu c dicl na y.
Câu lra Io i lu nlu ng ngliôn cu u lrong qua klu va gâ n dây
vô lô llô ng la i clinl Ia râ l ro ra ng, mà c du nô u lloa l nlin lli
no klông don gia n nlu bô ngoa i: su du ng ca c kluyô n klicl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
136
va llông lin nlà m làng lô i da sô nguo i duo c lrang bi dâ y du
llông lin va co dô ng co lô l dô kiô m soa l ca c lrung gian la i
clinl.
Tlâ l dô liô u, su da da ng loa co clô kiô m soa l dô i vo i ca c
ngân la ng Ia mô l diô u da ng co , klông cli vi su kla c biô l co
llô co vô llông lin sau kli xu Iy , ma no co n pla n a nl nlu ng
dô ng co kluyô n klicl klông ro ra ng va dô llay dô i ma lo
dang gà p pla i. Ngoa i gia m sa l viôn clinl llu c, ai co llô Ia
nguo i gia m sa l ca c ngân la ng` Ba lla nl plâ n sau co llô lro
lla nl nguo i gia m sa l:
l Nlu ng nguo i lrong nô i bô ngân la ng, nlu ca c clu so
lu u, ban qua n lri, va ca c nla qua n Iy câ p cao cu a ngân
la ng, nlu ng nguo i ma lrong diô u kiô n Iy luo ng, llu
nlâ p ro ng ma lo nlâ n duo c plu lluô c va o su loa l
dô ng llâ n lro ng cu a lô clu c.
l Ca c co quan da nl gia xô p la ng.
l Tli lruo ng, co nglìa Ia gia m sa l viôn pli clinl llu c o
bôn ngoa i, nlu ca c clu no va ca c dô i la c.
Ca c clu so lu u nlâ n duo c Io i lu c lu plâ n vô n ma lo dâ u
lu. Ilâ n llu Iao na y se du a lrôn mu c Io i nluâ n liô n la i va ky
vo ng lrong luong Iai, loà c va o ca i go i Ia gia lri cu a danl liô ng
kinl doanl. Io i nluâ n lli bà l nguô n lu ca c kluôn klô diô u
liô l, ma nlu ng kluôn klô na y co llô la n clô ngân la ng o
mô l sô loa l dô ng va pluong llu c kinl doanl. Nô u Io i nluâ n
cu a ca c ngân la ng Ia m àn llâ n lro ng Ia cao, va nô u mô i de
doa ca c ngân la ng co llô mâ l giâ y ple p kinl doanl (va vi
vâ y Iiôn quan dô n cô plâ n va Io i lu c cu a lo ) Ia diô u llu c lô ,
lli ca c clu so lu u co llô co dô ng co ba o vô gia lri danl liô ng
kinl doanl cu a lo . Ca c clu so lu u cliô m da sô va ca c nla
qua n Iy câ p cao co llô o mô l vi lri lô l nlâ l dô klà c plu c ca c
vâ n dô llông lin, nlung mô l Ioa l lruo ng lo p ngân la ng su p
dô , nlu su dô vo cu a ngân la ng nô i liô ng Barings nàm 1995,
da clo llâ y clu so lu u cu a ca c lrung gian la i clinl qui mô
Io n va plu c la p vâ n pla i duong dâ u vo i ca c vâ n dô na y. Clu
so lu u lliô u sô klông pla i ai cu ng co duo c nlu ng llông lin
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
137
Sûãduång k hu vûåc t û nhên Sûãduång k hu vûåc t û nhên
àï í múãr öång phaåm vi ài ï ìu àï í múãr öång phaåm vi ài ï ìu
t i ï ët c uãa c aác c ú quan t i ï ët c uãa c aác c ú quan
haânh phaáp haânh phaáp
lô l lon so vo i dân clu ng no i clung.
Ca c gia m dô c ngân la ng co lra cl nliô m da i diô n clo ca c
clu so lu u, va cung câ p llông lin clinl xa c va kip llo i vô
linl lra ng ngân la ng cu a lo . Ca c llông lin lô l lon va du ng
llo i gian lon, se ca i lliô n kla nàng gia m sa l cu a lâ l ca nlu ng
nguo i bôn ngoa i dô i vo i loa l dô ng cu a ngân la ng. Vô Iy
lluyô l, lâ u lô l ca c nuo c dô u buô c ca c gia m dô c ngân la ng
pla i co lra cl nliô m cung câ p llông lin clinl xa c, nlung cli
co mô l plâ n ba (lâ u lô l Ia o ca c nô n kinl lô co llu nlâ p cao)
co nlu ng biô n pla p xu pla l co liô u Iu c. Hiô u Iu c Ia râ l quan
lro ng. Viô c xu pla l ngliôm klà c dô i vo i viô c cung câ p llông
lin klông dâ y du , va no i kla i qua l lon Ia viô c clâ p nlâ n ru i
ro qua mu c, Ia mô l ca cl llu c dô làng cuo ng lra cl nliô m
klông cli dô i vo i sô liô n ma lo da dâ u lu clo loa l dô ng cu a
ngân la ng.
Nô u ca c gia m dô c va ca c clu so lu u da sô cu a ngân la ng
co dô ng co ma nl me Ia cli llam gia va o lô llô ng ngân la ng
an loa n va Ia nl ma nl, lli lo se kiôn lri la c dô ng dô n lô llô ng
lra Iuong clo ca c nla qua n Iy ngân la ng cao câ p dô lo co llô
Ia m viô c llâ n lro ng lon. Tuy nliôn, su llâ l ba i loa n loa n cu a
lô clu c Oua n Iy Vô n Da i la n (ITCM) da clo llâ y, ca c nla
qua n Iy câ p cao cu a mô l sô ngân la ng quô c lô Io n da buô c
pla i da nl cuo c luong lu nlu ITCM - diô u lô l - nlung dô ng
llo i di cu ng vo i diô u â y, lo co llô kiô m duo c la ng lriô u dô Ia
liô n lluo ng - diô u xâ u. Trong lâ l ca mo i lruo ng lo p, diô u na y
pla n a nl su llô ng lri cu a ca c ngân la ng sà n sa ng llam gia
va o ca c canl ba c, va vi vâ y, dua ra nlu ng mo n liô n lluo ng
lâ p dâ n nlu ng ke dô clâ p nlâ n ru i ro.
14
Ca c co quan clu c
nàng co llô cô gà ng klà c plu c llâ l ba i na y cu a lli lruo ng
bà ng ca cl du ng qui dinl vô ly Iô vô n loà c mu c clônl Iô cl
ba o liô m liô n gu i nlu mô l clu c nàng cu a co câ u lra llu Iao
clo ca c nla qua n Iy cao câ p. O nliô u nuo c liôn liô n, gia m sa l
viôn lluo ng xem xe l lô llô ng qua n Iy ru i ro ma ca c ngân
la ng dang llu c liô n, va da nl gia lo lleo nô Iu c qua n Iy ru i
ro. O dây, co mô l dô xuâ l clo rà ng, yô u lô câ n pla i diô u liô l
Ia nguô n gô c cu a lô llô ng qua n Iy ru i ro, clô dô da i ngô clo
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
138
Ngên haâng t hûúâng ban Ngên haâng t hûúâng ban
t hûúãng c ho haânh vi c hêëp t hûúãng c ho haânh vi c hêëp
nhêån r uãi r o nhêån r uãi r o
ca c nla diô u la nl, clu klông pla i cli Ia su kluyô cl lruong
qua ng ca o. Co clô da i ngô cu ng se duo c công klai loa -
klông cli liô n Iuong lluâ n lu y, ma ca ca c kloa n liô n lluo ng
va ca c linl llu c da i ngô kla c se duo c xa c dinl nlu llô na o
(Ioln, Saunder, va Senbel 2000).
Mô l dô xuâ l gâ n dây mang quan diô m cu a nlu ng dô i
luo ng llam gia lli lruo ng lu nlân dô i vo i ru i ro ngân la ng
da duo c dua ra lrong ca c ba i llam Iuâ n la i u y ban BaseI nàm
1999 va 2001, nlà m lim ca cl gia m bo l su lu y liô n lrong viô c
Iu a clo n lro ng sô ru i ro dô gà n vo i yôu câ u vô vô n cu a ngân
la ng, do Ia viô c dô ngli ca c lro ng sô na y câ n duo c ru l ra lu
kô l qua xô p la ng công klai do ca c nla da nl gia lin du ng bôn
ngoa i công bô (vi du , ca c co quan da nl gia xô p la ng). Mà c du
dô xuâ l na y Ia mô l cô gà ng nlà m "lranl llu lli lruo ng",
nlung no mang linl dinl luo ng dô xem xe l mô l Ioa l vâ n dô
ma viô c llu c liô n dô xuâ l na y se gà p pla i, dà c biô l o ca c nuo c
dang pla l lriô n. Trong sô ca c klo klàn, lli nlu ng klo klàn
sau lluo ng lay gà p pla i:
l Klông co su ro ra ng vô viô c ca c co quan da nl gia se co
dô lin câ y nlu llô na o, kli ma cli pli llông lin cao, va
nglô da nl gia vâ n co n clua pla l lriô n, va kli ca c ngân
la ng lluo ng pla i lra liô n clo viô c da nl gia clinl lo .
l Viô c da nl gia lluo ng du a lrôn ly Iô dô vo ky vo ng,
lrong kli do vô n lluo ng co xu luo ng bi llua Iô mô l
ca cl klo Iuo ng.
Tuy nliôn, co n co mô l sô diô m il duo c nlâ n biô l, ma clu ng
cli liô n ro kli lâ p lrung xem xe l ca c dô ng co kluyô n klicl
(Honolan 2001b). Tlu nlâ l, vâ n dô lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl,
cô y Ia m Iiô u se gay gà l lon. Nô u nlu co su llông ba o ca c
ngân la ng giu Iuo ng vô n lleo mu c dô ru i ro lrong danl mu c
dâ u lu cu a lo , lli lu ng nguo i di vay se co dô ng co duy lri mô l
diô m sô da nl gia co Io i, mà c du no co pla i liô p lu c dà l ngân
la ng - va quy ba o liô m liô n gu i, nô u co - va o linl lra ng ru i
ro. Ca c ngân la ng, gia su lo quyô l dinl clo vay, se co dô ng
co llông dô ng loà c clâ p nlâ n coi nlu ng nguo i vay liô n cu a
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
139
Nhûäng vêën àï ì àöëi vúái c ú Nhûäng vêën àï ì àöëi vúái c ú
quan c ho ài ï ím quan c ho ài ï ím
lo Ia co uy lin, nlo do ma lo se co nliô u quyô n lu do lon
lrong viô c dua ra quyô l dinl vô vô n.
Tlu lai, nlu ng nguo i da nl gia co llô công bô il llông lin
lon vô nlu ng nguo i di vay dô klông Ia m lliô l la i clo công
viô c kinl doanl. Va ngliôm lro ng lon, co quan da nl gia se
klông duo c lra liô n kli du ba o nguy co xa y ra nlu ng cu sô c
loa n diô n co Iiôn quan clà l cle , vi llô , ngay ca viô c da nl gia
no i clung vô mô l nguo i vay liô n co llô clinl xa c lrong llo i
diô m binl lluo ng, lli no se klông clinl xa c nu a kli co
klu ng loa ng. Vâ n dô na y dà c biô l lrâ m lro ng kli caá c cú quan
chûá c nùng cuã a caá c nûúá c àang phaá t triïí n tin rùç ng, bùç ng caá ch sûã
duå ng viïå c xïë p haå ng "dûå a trïn thõ trûúâ ng", hoå coá thïí àûúå c baã o vïå
khoã i cuöå c khuã ng hoaã ng, nhûng trong thûå c tïë thò khöng. Tlâ m cli,
mà c du ca c co quan xô p la ng o My llu c liô n viô c xô p la ng
dô i vo i lu ng công ly luong dô i lô l, nlung su xô p la ng cu a lo
klông llô a p du ng mô l ca cl clinl xa c o ca c lli lruo ng mo i
nô i, do klo co llô uo c linl nlu ng cu sô c loa n diô n lrong ca c
nô n kinl lô nlo va bâ l ô n dinl.
Vi vâ y, vâ n dô râ l quan lro ng dô i vo i ca c co quan clu c
nàng Ia pla i su du ng ca c Iu c Iuo ng lli lruo ng, nlung plâ n
lrinl ba y na y Ia i minl loa rà ng, mô l diô u quan lro ng klông
ke m Ia pla i liô u ca c dô ng co kluyô n klicl Ia gi va clu ng
loa l dô ng nlu llô na o. Ðô ng llo i, llay clo viô c pla i Io Ià ng
xem Ia m sao co llô kluyô n klicl ca c co quan da nl gia xô p
la ng quan lâm dâ y du dô n ca c yô u lô Iiôn quan, lli ca c co
quan clu c nàng nôn lâ p lrung va o ca c ngân la ng, co llô câ n
pla i xem xe l loa n bô danl mu c la i sa n dâ u lu cu a lo va xe l
xem no llay dô i nlu llô na o loà c bô c Iô ra sao lruo c nlu ng
ru i ro kla c nlau. Kôu go i ca c ngân la ng pla i cung câ p ca c
llông lin câ n lliô l co llô Ia mô l plâ n lrong qua lrinl dô ca c
lô clu c bôn ngoa i ngân la ng, nhûä ng ngûúâ i coá nhûä ng àöå ng cú
khuyïë n khñch àuá ng àùæ n, su du ng lô l nlu ng llông lin na y. Viô c
lrông câ y va o ca c co quan da nl gia xô p la ng se dà l mô l ga nl
nà ng qua mu c Iôn vai ca c lô clu c na y, nlu ng lô clu c klông
co gi nliô u dô mâ l nlu ca c clu no cu a ngân la ng.
Vo i dô ng co kluyô n klicl rà ng, nlu ng nguo i nà m giu cô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
140
pliô u va nlu ng nguo i lrong cuô c kla c co llô Ia m làng ru i ro,
va linl klông clà c clà n cu a viô c cli du a va o ca c co quan
da nl gia xô p la ng, lli diô u quan lro ng lon lô l Ia pla i xem
xe l Ia m llô na o dô dô ng co kluyô n klicl ca c clu no ngân
la ng kla c co llô plu lo p vo i ca c mu c liôu xa lô i nlà m la n
clô ru i ro ngân la ng. Mà c du nlu ng nguo i gu i liô n nlo co llô
Iu a clo n la nl vi "àn klông" lleo nlu ng nguo i co nlu câ u
gia m sa l kla c, clà ng la n ca c clu no Io n, nïë u hoå khöng hy
voå ng rùç ng seä àûúå c àïì n buâ cho töí n thêë t cuã a hoå , lli se co dô ng
co ro ra ng Ia pla i gia m sa l ca c ngân la ng. Nlu ng dô xuâ l gâ n
dây cô gà ng vô n loa dô ng co kluyô n klicl na y bà ng ca cl
buô c ca c ngân la ng pla i pla l la nl ca c kloa n no plu lluô c
(no la ng lai), do Ia mô l kloa n liô n llanl loa n cô dinl cli
da nl riông clo nlu ng nguo i nà m giu cô pliô u. Klông duo c
luo ng Io i lu c làng nlu nlu ng nguo i nà m giu cô pliô u, nlung
Ia i pla i ga nl cliu klông ke m nlu ng ru i ro kli cô pliô u
xuô ng gia , nlu ng nguo i nà m giu ca c mo n no plu lluô c se co
nliô u dô ng co dô lleo do i ca c ngân la ng vô viô c clâ p nlâ n
ru i ro qua mu c. Ðô ng llo i, clu ng cu ng klông ca n lro viô c
plân licl lu ng kloa n vay, ma dây Ia mô l bô plâ n lrong qui
lrinl cu a u y ban BaseI liô n nay. Tra i Ia i, no se quan lâm nliô u
lon dô n su ru i ro clung ma ca c ngân la ng pla i duong dâ u.
Ca c clu no Io n kla c - clà ng la n nlu ca c ngân la ng lrong lli
lruo ng Iiôn ngân la ng - cu ng co llô co dô ng co gia m sa l ca c
ngân la ng, clu ng na o ma lo klông ly vo ng duo c "cu u giu p"
nô u ca c ngân la ng Iâm va o linl lra ng klo klàn.
No plu lluô c klông pla i Ia mo i - nlu va o nàm 2000, da
co 92 lrong 106 nuo c luo ng u ng llông ba o rà ng lo clo ple p
no plu lluô c da p u ng mô l plâ n yôu câ u vô vô n cu a lo . Tuy
nliôn, nlu ng nuo c na y kli luân llu ca c luo ng dâ n cu a u y
ban BaseI lli coi no plu lluô c nlu Ia mô l Ioa i cô pliô u re
liô n, va do do cli clâ p nlâ n su lo p Iô cu a no dô i vo i no da i
la n, do vâ y da la n clô viô c su du ng Ioa i no na y. Tuy nliôn,
diô u na y da m ba o rà ng, viô c da o no se luong dô i liô m. Ðô ng
llo i, viô c klông yôu câ u no pla i duo c pla l la nl va no
klông bi lleo do i se dâ n dô n kô l qua no cli duo c pla l la nl
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
141
Chuãnúåbï n ngoaâi c oát hï í Chuãnúåbï n ngoaâi c oát hï í
àoáng vai t r oâl aângûúâi àoáng vai t r oâl aângûúâi
gi aám saát gi aám saát
  vaâyï u c êìu vï ì núåphuå vaâyï u c êìu vï ì núåphuå
t huöåc l aâmöåt c aác h ài k haã t huöåc l aâmöåt c aác h ài k haã
quan nhûng k höng t hûåc quan nhûng k höng t hûåc
sûåt i n c êåy àï í t ùng c ûúâng sûåt i n c êåy àï í t ùng c ûúâng
sûågi aám saát c uãa t hõ sûågi aám saát c uãa t hõ
t r ûúâng t r ûúâng
clo mô l sô công ly llân câ n. Nlung viô c pla l la nl lluo ng
xuyôn, kla nàng co llô mua ba n duo c va viô c pla l la nl clo
ca c công ly klông co quan lô gâ n gu i, Ia i Ia diô u câ n lliô l dô
da m ba o co duo c su gia m sa l lô l lon. Nlà m ngàn clà n mo n
no na y lro lla nl mô l Ioa i "lra i kloa n bâ p bônl", râ l câ n pla i
qui dinl lrâ n Ia i suâ l co llô duo c lra . Nô u nlu ng dà c diô m
na y lô n la i, nlu ng nguo i nà m giu ca c mo n no plu lluô c
llâ m cli se quan lâm nliô u lon dô n viô c ngàn clà n ca c ngân
la ng clâ p nlâ n ru i ro Iiô u Iìnl lon so vo i liô n la i. Ngoa i
viô c Ia mô l cô pliô u re , kiô u no plu lluô c na y co llô lro
lla nl mô l Ioa i ky Iuâ l quy gia . Viô c dô ngli pla i pla l la nl
no plu lluô c co n co nliô u y kiô n pla i ba n, dà c biô l dô i vo i
ca c ngân la ng Io n o lu ng quô c gia. Nlà m la o ra mô l su gia m
sa l lin câ y lon, nlu ng nguo i nà m giu no plu lluô c co llô lro
lla nl nlo m vâ n dô ng la nl Iang quan lro ng nlà m gây a p
Iu c do i ca i lliô n dô i vo i co so la lâ ng va llông lin, nlu da
nôu o plâ n lruo c, dà c biô l Ia nlu ng vâ n dô co Iiôn quan dô n
viô c công klai loa llông lin.
Mô l diô u clà c clà n Ia dô xuâ l vô no plu lluô c (xem
Hô p 2.3) co llô klo llu c liô n. Tli lruo ng vô n o ca c nuo c
dang pla l lriô n lluo ng râ l mo ng manl, mà c du dô ngli ca c
ngân la ng pla l la nl Ioa i no na y se Ia m lli lruo ng la i clinl
pla l lriô n sâu lon mô l buo c. Ouan lro ng lon ca , yô u lô clu
clô l clo su lla nl công cu a dô xuâ l na y Ia da m ba o clo nlu ng
nguo i pla l la nl llu c su klông co dinl Iiu gi vo i nlu ng
nguo i nà m giu ca c mo n no plu lluô c, co nglìa Ia , lo se
klông pla i Ia bôn dô i la c, va nlu ng nguo i pla l la nl cu ng
klông duo c ple p lrâ n an loà c ba o Ia nl clo nlu ng nguo i
nà m giu no plu lluô c. Ða m ba o diô u na y klông pla i Ia vâ n
dô nlo , va dây Ia mô l Iy do luyô l vo i dô klông nôn du a loa n
loa n va o nlu ng nguo i nà m giu no plu lluô c dô da m ba o su
an loa n va Ia nl ma nl cu a ngân la ng. Ilu lluô c qua nliô u
va o no plu lluô c va su gia m sa l cu a ca c clu no klông duo c
ba o liô m kla c duo ng nlu Ia mô l sa ng kiô n co gia lri o ca c
nuo c co llu nlâ p lrung binl.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
142
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
143
NO IHI THIÔ C CO THL HOA T ÐÔ NG
nlu mô l klo dô m nlà m lâ p llu nlu ng lô n
llâ l xa y ra, nlung co llô co do ng go p quy
gia , nlâ l Ia pla l lin liô u vô su ru i ro cu a ngân
la ng. Tin liô u na y co llô loa l dô ng nlu Ia
mô l ky Iuâ l lrôn lli lruo ng, kli ca c ngân la ng
nlâ n llâ y klo co llô gia la n ca c mo n no plu
lluô c, loà c nlâ n llâ y mu c Ia i suâ l làng Iôn
kli ru i ro làng Iôn, nlung dô ng llo i cu ng
llông qua ca c lin liô u gia n liô p ma no cung
câ p clo nlu ng nguo i kla c, lrong do co nlu ng
nguo i gia m sa l ngân la ng. Io i icl vô sau co
llô Ia râ l Io n. Mô l vâ n dô co llô na y sinl dô i
vo i ca i go i Ia dô xuâ l vô mô l la nl dô ng diô u
clinl kip llo i, Ia ca c liôu cluâ n can lliô p se
lrao lra cl nliô m Io n clo ca c gia m sa l viôn,
diô u co llô râ l klo llu c liô n o nlu ng nuo c
ma ca c co quan gia m sa l co râ l il su dô c Iâ p vô
mà l llô clô . Ngliôn cu u gâ n dây cu a Ban
Tlô ng dô c Cu c Du lru Iiôn bang (nàm 1999)
cli ra rà ng, mô l klo klàn dô i vo i nlu ng
nguo i gia m sa l clinl llu c - mô l ga nl nà ng
pla i clu ng minl rà ng ca c ngân la ng co llô
clâ p nlâ n ru i ro qua mu c - klông là n Ia klo
klàn vo i nlu ng nguo i nà m giu no plu lluô c,
ma lra i Ia i, lo Ia i dà l ga nl nà ng do Iôn vai ca c
nla qua n Iy ngân la ng dô clu ng minl ai Ia
nguo i câ n vô n. Nlu ng nguo i gia m sa l co llô
su du ng công cu Ia i suâ l loà c kla nàng pla l
la nl ca c kloa n no plu lluô c Ia m lin liô u dô
làng su kiô m soa l dô i vo i ca c ngân la ng ru i
ro, loà c llu c liô n mô l sô loa l dô ng bà l buô c,
loà c ca lai.
No plu lluô c nôn duo c pla l la nl nlu llô
na o` Mô l yôu câ u Ia , ngân la ng na o pla l
la nl Ioa i no na y, lluo ng duo i linl llu c
luong dô i dô ng nlâ l va "Iô n xô n", se pla i
lliô l Iâ p mô l lô llô ng gia m sa l dâ y du llông
lin clo ca c ngân la ng. Viô c pla l la nl "dô u
dà n" se liô p lu c dô i mo i llông lin lli lruo ng.
Trong mô l lli lruo ng nlu vâ y, ca c ngân la ng
co llô nlâ n ra nlu ng Io i llô cu a lo , va lli
lruo ng muô n duo c cung câ p dâ y du llông lin
va o llo i diô m pla l la nl ca c la i sa n no . Nô u
ca c công cu no plu lluô c Ia luong dô i dô ng
nlâ l, lli mu c gia ma du a lrôn do ca c la i sa n
na y duo c mua ba n co llô duo c so sa nl dô
da ng giu a ca c ngân la ng, do do se lô lro
duo c công la c gia m sa l.
Ngoa i kla nàng co llô mua ba n, ky la n
cu ng Ia mô l vâ n dô , va dông da o y kiô n
ngliông vô viô c clo n mu c lrung la n 2-5 nàm.
Kli Cu c Du lru Iiôn bang plo ng vâ n nlu ng
nguo i llam gia lli lruo ng My clo llâ y, lli
lruo ng se pla l lriô n sâu lon nô u llo i la n Ia 3-
5 nàm, CaIomiris da kiô n ngli dô i vo i ca c lli
lruo ng mo i nô i nôn yôu câ u la ng lla ng ca c
ngân la ng pla i pla l la nl 2° gia lri la i sa n
nà m ngoa i kloa n du lru (loà c 2° gia lri la i
sa n da gà n lro ng sô ru i ro) lrong llo i gian 2
nàm, dô la ng lla ng lo pla i la i câ p 1/24 gia
lri no plu lluô c, CaIomiris (1999) cu ng cli ra
rà ng, ca c ngân la ng dang gà p rà c rô i co llô
pla i lra mu c Ia i suâ l cao lon, nlung mu c Ia i
suâ l na y co llô gio i la n bà ng ca cl dà l ra lrâ n
Ia i suâ l. Ðiô u na y co nglìa Ia ca c ngân la ng
co mu c ru i ro cao se buô c pla i gia m bo l la i
Höåp 2.3. Àï ì x uêët vï ì núåphuåt huöåc Höåp 2.3. Àï ì x uêët vï ì núåphuåt huöåc
(Xem tiïë p trang sau)
Mà c du klo co llô da m ba o su klông dinl Iiu giu a ca c
ngân la ng va nlu ng nguo i nà m giu no plu lluô c, nlung
nlu ng kô l qua ban dâ u lu A clenlina Ia râ l kla quan. Tlâ m
cli mà c du no plu lluô c mo i cli bà l dâ u duo c dô ngli o nuo c
na y va o nàm 1988, va mà c du viô c llu c liô n bi lri loa n do
cuô c klu ng loa ng Ðông A , nlung ca c ngân la ng na o luân
llu plâ n Io n qui dinl na y dô u co ly Iô liô n gu i llâ p, mu c làng
lruo ng liô n gu i cao, ly Iô vô n llâ p, va dà c biô l Ia ly Iô no klô
do ng llâ p lon so vo i nlu ng ngân la ng klông luân lleo qui
dinl na y (Hinl 2.6). Ilân licl kinl lô Iuo ng mô l ca cl clinl
llu c klà ng dinl rà ng, yôu câ u vô no plu lluô c da kluyô n
klicl su gia m sa l lô l lon va su llâ n lro ng lon lrong qua n Iy
ru i ro (CaIomiris va IoveII 2000). Tlâ m cli nô u cli ca c ngân
la ng lô l mo i co llô pla l la nl ca c mo n no plu lluô c, lli ba n
llân viô c na y cu ng da bô c Iô nlu ng llông lin quan lro ng clo
gia m sa l viôn. Bà ng clu ng no i lrôn vô viô c ca c clu no klông
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
144
sa n co lrong ba ng lô ng kô l la i sa n cu a lo , va
dâ n dâ n pla i do ng cu a, loà c nô u klông lli
pla i co câ u Ia i loa l dô ng cu a lo kli lo klông
llô luân llu ca c yôu câ u vô no plu lluô c.
Trong kli viô c pla l la nl dinl ky se lliô l
Iâ p duo c ky Iuâ l dô i vo i nguo i pla l la nl, lli
co su da nl dô i giu a Io i icl va cli pli cu a ca c
ngân la ng - va cu a ca c kla cl la ng -lu nlu ng
Iâ n pla l la nl vo i klô i Iuo ng nlo va lluo ng
xuyôn lon, do vâ n dô vô cli pli giao dicl.
Tlu c ra, lleo CaIomiris, lrong ca c lli lruo ng
mo i nô i, ca c ngân la ng râ l nlo duo c ple p
da p u ng ca c yôu câ u vô no plu lluô c bà ng
ca cl "pla l la nl" ca c kloa n liô n gu i Io n clo
mô l lô clu c la i clinl da l liôu cluâ n. Do lô
clu c na y lluo ng Ia ca c ngân la ng Io n, ma su
ô n dinl cu a lo Ia diô u kiô n co ba n clo su Ia nl
ma nl cu a loa n bô lô llô ng, va dô i vo i lo can
lliô p ban dâ u cu a clinl plu Ia râ l quan
lro ng, clo nôn su la n clô na y klông qua clà l
cle . Cuô i cu ng, nlà m làng kla nàng dô c Iâ p
cu a nlu ng nguo i nà m giu no plu lluô c klo i
ca c ngân la ng pla l la nl, co llô câ n pla i co
la n clô dô gia m bo l linl lâ p dâ n cu a Ioa i la i
sa n na y.
Höåp 2.3. Höåp 2.3. (tiï ë p theo)
Nguöì n: Ban Tlô ng dô c cu a Cu c Du lru Iiôn bang (1999), CaIomiris (1999), Lvanoff va WaII (2000).
duo c ba o liô m mô l ca cl da ng lin câ y se co nliô u kla nàng
kiô m soa l ngân la ng clà l cle lon, da cu ng cô clo kla nàng
su du ng no plu lluô c dô ca i lliô n loa l dô ng gia m sa l cu a lli
lruo ng dô i vo i ca c ngân la ng (Lvanoff va WaII 2000). Tuy
nliôn mô l Iâ n nu a, diô u quan lro ng Ia pla i gli nlo rà ng,
klông nôn coi no plu lluô c nlu mô l pluong lluô c duy nlâ l
dô i vo i lô llô ng ngân la ng bâ l an, ma pla i xem do nlu Ia
mô l công cu liô m nàng lrong lô llô ng ca c công cu diô u liô l.
Maång l ûúái an si nh àöëi vúái k hu vûåc t aâi c hñnh Maång l ûúái an si nh àöëi vúái k hu vûåc t aâi c hñnh
Ð
U NG TRUO C BA N CHA T DL ÐÔ VO CI A HL
llô ng ngân la ng, Ie lu nliôn Ia nlu ng nguo i gu i liô n
ly vo ng duo c clinl plu dô n bu lliô l la i kli linl
linl lro nôn lô i lô , nlung clinl ba n llân ky vo ng na y Ia i go p
plâ n gây ra su dô vo cu a lô llô ng ngân la ng. Mà c du clinl
plu co nliô u co clô , clà ng la n nlu cu a sô cliô l klâ u cu a
ngân la ng lrung uong va cu u ca nl - clo vay - cuô i cu ng
(IOIR), co llô duo c a p du ng nlu ca c công cu kla c nlau
lrong ma ng Iuo i an sinl clo ca c ngân la ng, nlung clinl sa cl
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
145
Ngên haâ ng coát hï ít uên t huã
yï u cêì u vï ìnúåphuåt huöå c àûúå c
t hanh t oaá n vúá i l aä i suêë t t i ï ì n
gûã i t hêë p, nhûng l aå i coát öë c àöå
t ùng t i ï ì n gûã i nhanh hún, t ól ï å
vöë n t hêë p hún vaât ól ï ånúåk hï
àoå ng cuä ng ñt hún
Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn
gûãi ngaây c aâng phöí bi ï ën gûãi ngaây c aâng phöí bi ï ën
sang c aác nï ìn k i nh t ï ëmúái sang c aác nï ìn k i nh t ï ëmúái
nöíi nöíi  
ba o liô m liô n gu i công klai nga y ca ng lro lla nl mô l bô plâ n
llen clô l, co a nl luo ng quan lro ng dô n ca c dô ng co kluyô n
klicl clung, va do do Ia lro ng lâm cu a plâ n na y. Nlin clung
ca c clinl plu vâ n co n mo lô vô ca c clu c nàng cu a cu u ca nl
- clo vay - cuô i cu ng, mô l clu dô cu a râ l nliô u cuô n sa cl.
Klông co gi da ng nga c nliôn, ba o liô m liô n gu i na y sinl
kli lô llô ng ngân la ng gâ n nlu dô vo - ca c bang cu a My , noi
ma loa l dô ng ngân la ng duo c llu c liô n o ca c ngân la ng don
nla nl (ngân la ng klông duo c ple p mo llôm cli nla nl) bà l
dâ u llam gia Ouy An loa n Niu Yoo c va o nàm 1829. Kloa ng
14 bang (lâ l ca dô u Ia ca c ngân la ng don) da a p du ng clinl
sa cl ba o liô m liô n gu i, mô l sô da dô vo nlanl clo ng ngay
sau kli duo c lla nl Iâ p, co n mô l sô kla c vâ n lô n la i clo dô n
llo i ky suy lloa i nông ngliô p lrong llâ p ky 20. Cli co ba lô
llô ng - nlu ng lô llô ng lranl llu klai lla c ca c Iu c Iuo ng lli
lruo ng - duo c da nl gia Ia lla nl công.
Tuy nliôn, clo dô n cuô i nlu ng nàm 20, ly Iô sô ng so l cao
lon nliô u cu a ca c ngân la ng da nla nl da clo llâ y "su llà ng
Io i" cu a ca c ca c ngân la ng da nla nl so vo i ca c ngân la ng don
nla nl (clo du co loà c klông co ba o liô m liô n gu i) clo dô n
kli co su lâ u lluâ n clinl lri clo vâ n dô na y lrong llo i ky Ða i
Suy lloa i. Sau kli llông qua va a p du ng lô llô ng ba o liô m
liô n gu i loa n quô c o My nàm 1934, sô Iuo ng ca c lô llô ng ba o
liô m công klai o ca c nuo c kla c làng Iôn râ l clâ m lrong 30
nàm sau do , cli vo i 6 lô llô ng duo c lla nl Iâ p, va sau do lli
câ l ca nl (xem Hinl 2.7).
Hâ u lô l ca c lô llô ng ba o liô m liô n gu i duo c lla nl Iâ p vo i
mô l loà c ca lai mu c liôu Ia , ba o vô linl ô n dinl clung cu a lô
llô ng ngân la ng va ba o vô ca c ca nlân, dà c biô l Ia nlu ng
nguo i gu i liô n nlo . Trong lruo ng lo p liôn plong o My , mà c
du nlu ng lranl ca i clinl lri co llô Ia m Iu mo mu c dicl co ba n
llu c su , nlung ca c lo c gia vâ n công nlâ n rà ng, su ô n dinl
loa n cu c clu klông pla i viô c ba o vô nlu ng nguo i gu i liô n
nlo , mo i Ia yô u lô clu clô l (GoIembe 1960, xem Hô p 2.4).
Ca c biô n pla p kla c nlà m ba o vô nlu ng nguo i gu i liô n nlo
cu ng duo c gli nlâ n, clà ng la n nlu ca c ngân la ng liô l kiô m
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
146
  vúái muåc àñc h baão vï å vúái muåc àñc h baão vï å
sûåöín àõnh c uãa hï åt höëng sûåöín àõnh c uãa hï åt höëng
ngên haâng, vaât i ï ët k i ï åm ngên haâng, vaât i ï ët k i ï åm
c uãa nhûäng ngûúâi gûãi t i ï ìn c uãa nhûäng ngûúâi gûãi t i ï ìn
nhoã nhoã
o Clâu Au clu yô u dâ u lu va o ca c công cu la i clinl an loa n.
Viô c ca c vàn ba n pla p quy vô ba o liô m liô n gu i o My da duo c
Ouô c lô i llông qua sau cuô c klu ng loa ng ngân la ng, mà c
du liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng – mô l liô n luo ng gà n
Iiô n vo i nô i Io so dô ng liô n mâ l gia va ca c biô n pla p kla c co
llô duo c clinl quyô n mo i llông qua – da clâ m du l lruo c kli
ca c vàn ba n pla p quy na y co liô u Iu c.
Gâ n dây, mô l sô nuo c da a p du ng loà c mo rô ng cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i lrong llo i ky klu ng loa ng. Tli du ,
sau lai cuô c klu ng loa ng lrong llâ p ky 80, A clenlina da ba i
bo clinl sa cl ba o liô m liô n gu i va o nàm 1992, cli a p du ng
mô l lô llô ng ba o liô m la n clô va o nàm 1995 nlà m dô i plo
vo i cuô c klu ng loa ng TequiIa. Tla i Ian da cluyô n sang
clinl sa cl ba o liô m loa n bô va o nàm 1997, bao gô m ba o
liô m ca liô n gu i o ca c công ly la i clinl. Môlicô Ia nuo c dang
pla l lriô n dâ u liôn gâ n dây llu c liô n kô loa cl llu le p clinl
sa cl ba o liô m loa n bô , sau kli lra i qua cuô c klu ng loa ng
nàm 1994, do do kinl ngliô m vô su cluyô n dô i na y cli gio i
la n o ca c nô n kinl lô lli lruo ng mo i nô i. Viô c làng nlanl lô
llô ng ba o liô m liô n gu i lrong llâ p ky 90 bà l nguô n lu viô c
mo rô ng clinl sa cl ba o liô m liô n gu i sang ca c nuo c cluyô n
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
147
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
148
Baã o hiïí m tiïì n gûã i khöng phaã i laâ möå t yá tûúã ng
trong tiïí u thuyïë t; noá khöng phaã i laâ chûa àûúå c
thûã nghiïå m; baã o vïå nhûä ng ngûúâ i gûã i tiïì n nhoã
laâ quan troå ng, nhûng khöng phaã i laâ muå c àñch
chuã yïë u cuã a baã o hiïí m tiïì n gûã i, vaâ cuöë i cuâ ng,
noá chó laâ möå t phêì n quan troå ng trong caá c luêå t lïå
cuã a thúâ i kyâ "möå t trùm ngaâ y" nöí i tiïë ng cuã a
Chñnh saá ch Xaä höå i Múá i, maâ khöng do chñnh
quyïì n múá i àïì nghõ hoùå c hêå u thuêî n (Golembe
1960, trang 181-82)
TIL I NGAY SAI KHI THA NH IA I OIY
an loa n NiuYoo c (1829-66), Vermonl (1831-
58) va Micligan (1836-42) da lliô l Iâ p mô l kô
loa cl luong lu . Kli lâ l ca nguo i dân dô u pla i
cliu lô n llâ l ngliôm lro ng lrong cuô c klu ng
loa ng xa y ra nàm 1937, clinl quyô n Niu
Yoo c da clo ple p lu do loa lô llô ng ngân
la ng, va quy an loa n cu a Niu Yo oc da duo c
lliô l Iâ p kli ca c ngân la ng loa l dô ng lô l lon
cluyô n lla nl ca c ngân la ng lu do, va do do
lra nl duo c nlu ng lô n llâ l xa y ra cu ng vo i su
gia m sa l yô u ke m (cu a klu vu c công cô ng) va
mu c clônl Iô cl Ia i suâ l la n clô . Vermon va
Micligan dô ng llo i cu ng nlâ n ra nlu ng llâ l
ba i lrong cuô c loa n Ioa n ngân la ng nàm 1857
va 1837, cu ng Ia do liô n luo ng Iu a clo n
nguo c va su gia m sa l yô u ke m. Indiana (1834
-65), Olio (1845-55) va Iova 91858 -66) lla nl
Iâ p ca c lô llô ng co nliô u kluyô n klicl luong
duong lon: lu ca cl lla nl viôn la n clô , lra cl
nliô m clung vô la n, va lâ l ca do lu nlân
qua n Iy , vo i quyô n Iu c la n clô lrong viô c
duo c clia cô lu c va a p dà l ca c gio i la n va mu c
pla l dô i vo i ca c ngân la ng lla nl viôn.
Ca c lruo ng lo p na y klông kla c biô l nliô u
so vo i ba lô llô ng dâ u liôn, do lrong ca c lô
llô ng do vâ n co mô l va i llâ l ba i, clà ng la n
viô c Iâ p cli nla nl (ma klông co ba o liô m
liô n gu i), lo co llô klà c plu c lô l nlu ng cu
sô c clung. Hon llô nu a, pla m vi bao plu
rô ng Io n lon, nlung vo i lra cl nliô m vô la n,
lli nô u pla m vi bao plu ca ng Io n, lli lra cl
nliô m se ca ng Io n, va vi vâ y dô ng co kiô m
soa l ngân la ng kla c se ma nl lon. Hô llô ng
na y da kô l llu c cu ng vo i clinl sa cl da nl
lluô do Hô llô ng Ngân la ng Ouô c gia dà l ra,
clu klông pla i Ia do klu ng loa ng.
Tlo i ky lâ u nô i cliô n da clu ng kiô n 8
bang kla c llông qua Iuâ l ba o liô m liô n gu i,
va lâ l ca cluong lrinl na y dô u la n Iu i lrong
cuô c klu ng loa ng nông ngliô p xa y ra lrong
llâ p ky 20, lru bang Mississippi va Soull
Dakola ca c cluong lrinl na y vâ n co n loa l
dô ng clo dô n nlu ng nàm 1930 va 1931. Nlu
vâ y, dô i vo i ca c bang ma cluong lrinl ba o
liô m liô n gu i co lra cl nliô m da bôn va do lu
nlân qua n Iy , co mô l va i sai Iâ m, nlung co râ l
il loà c klông co bà ng clu ng vô su Iu a dô i, lli
klông bi suy la n lrong cuô c klu ng loa ng va
lra nl duo c su lri loa n kli ca c cuô c klu ng
loa ng xa y ra.
Tlay clo viô c liô p lu c pla i lra gia clo
nlu ng sai Iâ m cu a ba n llân, ca c ngân la ng
don nla nl lluo ng lim kiô m su ba o lô lu
clinl plu Iiôn bang, clà ng la n nlu 150 loa
don cli lra clo lô llô ng ba o liô m liô n gu i
Höåp 2.4 SûåTùng voåt Baão hi ï ím Ti ï ìn gûãi Höåp 2.4 SûåTùng voåt Baão hi ï ím Ti ï ìn gûãi
(Xem tiïë p trang sau)
dô i, va mô l sô nuo c clâu Ili, diô u na y co llô pla n a nl mô l
quan niô m dang llinl la nl rà ng, ba o liô m liô n gu i co llô la o
ra mô l lô llô ng la i clinl an loa n lon.
15
Hô llô ng ba o liô m liô n gu i ca c nuo c a p du ng kla c nlau
râ l nliô u. Nlu da dô câ p dô n, mô l sô nuo c ba o liô m clo mo i
Ioa i liô n gu i - bao gô m ca liô n gu i Iiôn ngân la ng va liô n gu i
bà ng ngoa i lô - va llâ m cli râ l la o plo ng, mo rô ng clinl
sa cl ba o liô m dô i vo i la ng Ioa l ca c Ioa i lô clu c la i clinl
kla c. Tuy nliôn, lâ u lô l ca c nuo c Ia i lu clô i - il nlâ l Ia lrôn
nguyôn là c - ba o liô m clo ca c quy Iiôn ngân la ng, clo nôn da
kliô n clo ngân la ng na o Io n va luong dô i plu c la p so vo i
nliô u ngân la ng kla c se pla i gia m sa l Iâ n nlau.
16
Hinl 2.8 clo llâ y su kla c biô l da ng kô vô mu c bô i lluo ng
công bô cu a ba o liô m liô n gu i so vo i GDI binl quân dâ u
nguo i, dô i vo i nlu ng nuo c co qui dinl la n mu c ba o liô m.
17
So
vo i mu c dô ba o vô kliôm lô n o ca c nuo c co llu nlâ p cao, mô l
sô nuo c ngle o nlâ l co clinl sa cl ba o vô la o plo ng nlâ l,
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
149
Iiôn bang da duo c pla l la nl klông lla nl
công lrong llo i ky 1886-1933. Ða i diô n lu plia
ca c ngân la ng cli nla nl la i ca c bang liô p lu c
pla n dô i nlu ng nô Iu c nlà m Ia m clo nlu ng
cu lri cu a lo pla i lra gia clo su dô vo cu a ca c
ngân la ng dô c Iâ p. Su lo p llu c loa da duo c
llu c liô n nàm 1933 sau kli loa l dô ng cu a
ngân la ng bi ngu ng lrô do nga y do ng cu a cu a
ca c ngân la ng (bank loIiday - nga y ma lâ l ca
ca c ngân la ng dô u do ng cu a do klu ng
loa ng) va sau do cli co mô l sô ngân la ng mo
cu a loa l dô ng lro Ia i, nlung klông bao gô m
mô l kloa n dô n bu vô sau clo nlu ng nguo i
gu i liô n, va vo i mu c lrâ n llâ p lon. Ca c lloa
liô p clinl lri ro ra ng Ia yô u lô clu clô l:
Carler GIass, clu licl cu a Iy ban Ngân la ng
Câ p cao va Ia nguo i clô ng dô i clinl sa cl ba o
liô m liô n gu i lrong mô l llo i gian da i, da clâ p
nlâ n clinl sa cl na y nlu Ia mô l plâ n lrong
lloa lluâ n vo i Ngli sì Henry SleagaII nlà m
dô gia nl duo c su llông qua mô l kô loa cl cu a
GIass clo da o Iuâ l ngân la ng eponymous
la cl ro i ca c ngân la ng lluong ma i va ngân
la ng dâ u lu. Sau do , GIass pla l biô u rà ng su
lloa liô p Iu c do Ia mô l sai Iâ m.
Höåp 2.4. Höåp 2.4. (Tiï ë p)
Nguöì n: CaIomiris (1992), Wlile (1997), va GoIembe (1960)
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
150
Di ï å n àûúå c nhêå n baã o hi ï í m t i ï ì n
gûã i t ûúng àöë i haâ o phoá ng úãcaá c
nûúá c t hu nhêå p t hêë p
vuo l qua qui mô liô n gu i cu a nguo i ngle o - mà c du clu ng la
câ n Iuu y dô n mu c llu nlâ p lrung binl cu c ky llâ p cu a
nlu ng nuo c nlu nuo c Sa l kli xem xe l mu c ba o liô m cu a
nlu ng nuo c na y.
18
Mô l sô clinl sa cl ba o liô m liô n gu i duo c klu vu c lu nlân
la i lro loà c qua n Iy loà c Ia m ca lai. Va lrong kli râ l nliô u lô
llô ng ba o liô m liô n gu i duo c ro l vô n lruo c, lli dô n nàm 1999,
kloa ng 10 lô llô ng – lâ u lô l o clâu Au – Ia i klông duo c
ro l vô n nlung co quyô n da nl gia lu ng ngân la ng kli câ n
lliô l. Hâ u lô l ca c lô llô ng ba o liô m liô n gu i dô u mang dà c
lrung Ia pli ba o liô m dô ng Ioa l, nlung kloa ng mô l plâ n lu
Ia i mang dà c lrung Ia dinl gia co plân biô l, llu c clâ l Ia cô
gà ng llay dô i mu c pli ba o liô m luy lleo mu c dô ru i ro cu a
lu ng ngân la ng, mà c du su kla c nlau giu a ca c mu c pli Ia
nlo va klông pla i Iu c na o cu ng llu duo c.
19
Klông co gi klo kli nlâ n llâ y la i sao lô llô ng ba o liô m
liô n gu i lro nôn plô biô n nlu vâ y. Nlu ng loan linl clinl lri
Iuôn lâ u lluâ n clo clu ng. Vi mô l Ie , clu ng co llô Ia mô l gia i
pla p lru c liô p, va duo ng nlu klông lô n ke m, dô klà c plu c
nô i loa ng Ioa n va liô n luo ng dô xô dô n ngân la ng. Ba o vô
nguo i gu i liô n nlo cu ng Ia mô l mu c liôu lâ p dâ n vô mà l
clinl lri. Co n co nlu ng Iu c Iuo ng clinl lri kla c cu ng muô n
llu c liô n clinl sa cl ba o liô m liô n gu i. Tli du , kô loa cl ba o
liô m liô n gu i co llô giu p ca c ngân la ng nlo lrong nuo c o ca c
nô n kinl lô mo i nô i gia nl llôm loà c duy lri lli plâ n liô n gu i
cu a minl, ma klông co ba o liô m lli nlu ng kloa n liô n gu i
na y co llô se cluyô n sang ca c ngân la ng Io n, dà c biô l Ia ngân
la ng nuo c ngoa i.
Cuô i cu ng, bà ng ca cl cung câ p ca c cluong lrinl ba o liô m
liô n gu i, clinl plu co llô ca m llâ y vô mà l clinl lri rà ng,
clinl plu cu ng da mua quyô n duo c nla y va o can lliô p bà ng
ca cl diô u liô l kli câ n lliô l, kô ca quyô n duo c do ng cu a ca c
ngân la ng klông Ia nl ma nl loà c vo no . Tuy nliôn, Iuâ n
diô m na y – clo rà ng ba o liô m liô n gu i Ia vâ l da nl dô i câ n
lliô l dô ca c co quan clu c nàng co llô do ng cu a ca c ngân la ng
– Ia di qua xa. Hâ u nlu o bâ l cu noi dâu lrong llô ky lruo c,
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
151
Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn
gûãi r êët phöí bi ï ën vï ì mùåt gûãi r êët phöí bi ï ën vï ì mùåt
c hñnh t r õ c hñnh t r õ
loa l dô ng ngân la ng dô u klông pla i Ia quyô n ma Ia mô l dà c
quyô n duo c su diô u liô l cu a nla nuo c – vi nlu ng Iy do lô l
de p. Iuâ l ngân la ng quy dinl lo p Iy rà ng, cli câ p giâ y ple p
clo nlu ng ca nlân “plu lo p va lo p Iy ”, va co kla nàng giâ y
ple p na y se bi llu lô i nô u co nlu ng la nl dô ng klông plu
lo p, mô l diô u duo c dinl glìa Ia bâ l cu linl llu c vi pla m na o
dô i vo i ca c qui dinl cu a nga nl ngân la ng.
Iôgic du ng sau ca c Iy do clinl lri co su c lluyô l plu c lon
cu ng da ng duo c xem xe l. Nlu ng nguo i ba o Ia nl liô n gu i
da ng lin câ y clà c clà n Ia se ngàn clà n duo c lruo c linl lra ng
dô xô dô n ngân la ng. Tlanl loa n kip llo i ca c kloa n liô n gu i
cu a lo ro ra ng Ia mô l su ba o vô quy gia clo nlu ng nguo i gu i
liô n nlo la i ca c ngân la ng pla sa n, dà c biô l Ia ba o vô lo lruo c
su xo i mo n la i sa n do Ia m pla l (mà c du nlu da no i, co n co
nlu ng ca cl kla c dô cung câ p ca c pluong llu c liô l kiô m an
loa n clo ca c lô gia dinl co llu nlâ p llâ p, kô ca ngân la ng
liô l kiô m qua buu diô n – lay llâ m cli ca c quy luong lô râ l
la n clô lrong viô c ba o Ia nl la i sa n lli lruo ng bà ng liô n). Va
ba o liô m liô n gu i công klai se co Io i clo ca c ngân la ng nlo ,
mà c du nô u cluong lrinl na y qua lô n ke m lli clinl plu câ n
cân nlà c su da nl dô i na y mô l ca cl llâ n lro ng.
Mô l vâ n dô luy klông duo c ro ra ng bà ng lrôn vo da i clinl
lri, nlung Ia i duo c ca c cluyôn gia nlâ n llu c duo c lu Iâu, do
Ia viô c ba o lie m liô n gu i co nguy co liô m â n gây ra lâm Iy
clâ p nlâ n ru i ro cao lon, lay co n go i Ia la nl vi Io i du ng ba o
Ia nl, cô y Ia m Iiô u. Ta i sa n no co la n clô se clo ple p ca c clu
ngân la ng lloa l klo i ca c kloa n llua Iô cu a minl – lrao clo
lo mô l pluong a n Iu a clo n Ia cluyô n ca c kloa n llua Iô do
sang clo nguo i gu i liô n va ca c dô i luo ng kla c. Tuy nliôn,
bà ng ca cl gia m dô ng co kliô n nlu ng nguo i gu i liô n co ba o
Ia nl llam gia gia m sa l ngân la ng, ba o liô m liô n gu i co llô
llu c dâ y ma nl me la nl vi clâ p nlâ n ru i ro, nô u no di ke m
vo i loa l dô ng diô u liô l va gia m sa l Io ng Ie o.
Co Ie Iâ p Iuâ n co su c lluyô l plu c nlâ l u ng lô kô loa cl
ba o liô m liô n gu i công klai Ia y nglì clo rà ng, kô loa cl na y
co llô llô liô n mô l gio i la n lrong ca c cam kô l cu a clinl plu
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
152
dô i vo i nguo i gu i liô n. Nô u klông co mô l lô llô ng công klai
lli diô u do co llô la m y mô l su ba o liô m ngâ m vô la n. Bà ng
ca cl dua ra mô l gio i la n kliôm lô n vô sô liô n gu i lô i da duo c
ba o liô m, Iiô u clinl plu co llô pla l ra mô l lin liô u ro ra ng
rà ng, râ l klo co kla nàng clinl plu se bô i lluo ng clo nguo i
gu i liô n nliô u lon gio i la n do lay klông`
Ro ra ng, la c dô ng clung cuô c cu a viô c a p du ng mô l lô
llô ng công klai va (nô u co ) viô c llu c liô n râ l nliô u ca c linl
clâ l kla c cu a kô loa cl dô u Ia nlu ng vâ n dô llu c ngliô m, va
clu yô u xoay quanl su da nl dô i giu a Io i icl lu viô c ba o vô
nguo i gu i liô n vo i nlu ng lô n llâ l do gia m bo l su gia m sa l lli
lruo ng. Clo dô n lâ n nga y nay, lâ u nlu klông co ngliôn cu u
llu c ngliô m co linl lô llô ng na o su du ng ca c sô Iiô u vô lli
lruo ng mo i nô i dô câ p dô n nlu ng câu lo i nlu llô na y. Tuy
nliôn, mô l du a n ngliôn cu u mo i dây cu a Ngân la ng Tlô
gio i (do Demirgüç-Kunl cli da o) da nâng câ p co so du Iiô u
clo ca c nla ngliôn cu u lrôn loa n llô gio i va lra Io i clo nliô u
câu lo i llen clô l vô la c dô ng cu a viô c a p du ng mô l cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i công klai dô n linl ô n dinl cu a klu
vu c la i clinl, kla nàng lli lruo ng co llô lliô l Iâ p ky Iuâ l dô i
vo i ca c ngân la ng, va su pla l lriô n cu a lô llô ng la i clinl no i
clung. Trong qua lrinl na y da nô i Iôn nlu ng kô l Iuâ n vô ca c
vâ n dô clu yô u lrong lliô l kô cluong lrinl dô i vo i ca c co
quan clu c nàng.
Tro ng Iuo ng cu a nliô u bà ng clu ng lrong ngliôn cu u na y
lô l su c ro ra ng, clo llâ y lrong llu c liô n, llay vi Ia m gia m
nguy co xa y ra klu ng loa ng, viô c a p du ng cluong lrinl ba o
liô m liô n gu i công klai noá i chung da dâ n dô n linl lra ng ke m
ô n dinl lon cu a klu vu c la i clinl, va kô l qua na y duo ng
nlu klông bi cli plô i bo i quan lô nlân qua lleo cliô u
nguo c Ia i. O dây, linl clâ l “no i clung” Ia diô m llen clô l:
ba o liô m liô n gu i klông clo llâ y la c du ng gây mâ l ô n dinl
o ca c nuo c co llô clô ma nl, cli kli na o môi lruo ng llô clô
yô u lli kli do ca c vâ n dô mo i na y sinl. Ca cl Iy gia i lu nliôn
dô i vo i kô l qua na y Ia ca c ngân la ng, lrong kli klai lla c su
liô n diô n cu a ca c kloa n liô n gu i co ba o Ia nl, da clâ p nlâ n
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
153
  nhûng c oát hï í gêy r a nhûng c oát hï í gêy r a
t hi ï åt haåi k i nh t ï ë t hi ï åt haåi k i nh t ï ë 
ru i ro nliô u lon. Su lô n la i cu a ba o liô m công klai da Ia m
gia m loa l dô ng gia m sa l cu a nguo i gu i liô n, va dây se Ia vâ n
dô Io n nô u công la c gia m sa l clinl llu c klông du , nlu o
nlu ng noi co môi lruo ng llô clô yô u. Vai lro cu a ca c llô clô
vu ng ma nl – lrong ngliôn cu u na y duo c do Iuo ng bà ng ca c
cli sô pla p quyô n, công la c qua n lri nla nuo c liô u qua (mô l
biô n sô llay llô clo loa l dô ng gia m sa l va diô u liô l lu u
liô u). Va lô llam nlu ng llâ p – duo ng nlu Ia yô u lô sô ng
co n dô gia m co lô i clo la nl vi clâ p nlâ n ru i ro (Demirgüç-
Kunl va Delragiacle 2000).
Viô c cluong lrinl ba o liô m liô n gu i công klai co mô i quan
lô lluâ n cliô u vo i klu ng loa ng la i clinl klông co gi Ia da ng
nga c nliôn, bo i vi khi chûúng trònh naâ y trúã nïn àaá ng tin cêå y lli
no se llu c dâ y viô c ngân la ng llu nlâ n liô n gu i ma klông
câ n biô l nlu ng ru i ro ma lo dang ga nl cliu.
20
Ngay ca kli klông co ba o liô m công klai, lli nlu ng
nguo i gu i liô n vâ n co llô plo ng doa n rà ng clinl plu se ba o
vô ngâ m clo lo . Tuy nliôn, vo i lrinl dô pla l lriô n llô clô
llâ p lli niô m lin va o mô l cluong lrinl ba o liô m ngâ m nlu
llô co llô co n llâ p. Klông co gi Ia clà c clà n lrong lruo ng
lo p pla sa n clinl plu se sà n sa ng va co kla nàng cli lra clo
dô n lâ n nguo i gu i liô n nlo , clu clua no i dô n nlu ng nguo i
gu i liô n Io n va ca c cô dông. Su klông clà c clà n na y kliô n
nguo i gu i liô n co dô ng co pla i gia m sa l ngân la ng (lrong
diô u kiô n lo co llô gia m sa l duo c), nlâ l Ia kli lo klông llô
du a va o loa l dô ng gia m sa l clinl llu c ma nl me dô i vo i ngân
la ng lrong mô l môi lruo ng vo i nlu ng ky nàng yô u ke m,
llông lin va co so diô u liô l yô u, va lluo ng cliu su can lliô p
clinl lri. Tra i Ia i, viô c công bô mô l kô loa cl công klai co vai
lro nlu nlu ng lin liô u clo llâ y se dô da ng duo c nlâ n vô n lu
ca c quy cu u lro lon, ngay ca kli clinl plu loa l dô ng lrong
mô l lliô l clô llô clô yô u ke m.
21, 22
Mà c du nlu ng kô l Iuâ n kinl lô Iuo ng râ l ma nl na y klông
pla i klông bi clâ l vâ n, mô l diô u lâ l nliôn, nlung clo dô n
nay klông ai co llô plu nlâ n no loa n loa n. Oua llu c, lrong
mô l ba i ngliôn cu u mo i dây cu a Liclengreen va Arlela (2000,
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
154
bùçng c aác h k huyï ën k hñc h bùçng c aác h k huyï ën k hñc h
haânh vi c hêëp nhêån r uãi r o haânh vi c hêëp nhêån r uãi r o
t r ong c aác t hi ï ët c hï ët hï í t r ong c aác t hi ï ët c hï ët hï í
c hï ëyï ëu k eám c hï ëyï ëu k eám
lr. 44-45) da klà ng dinl rà ng, “il nlâ l lli sô bà ng clu ng clo
llâ y ba o liô m liô n gu i… Ia mô l linl llu c ba o vô klo i nô i
loa ng Ioa n cu a nguo i gu i liô n… cu ng nliô u clà ng ke m gi
viô c no gây mâ l ô n dinl lô llô ng ngân la ng.” Tuy nliôn, dô
di dô n duo c kô l Iuâ n na y, ca c la c gia da du a lrôn mô l mâ u
luong dô i la n clô vô sô nuo c va sô cuô c klu ng loa ng. Cu llô
Ia , viô c bo qua ca c nuo c co llô clô lô l lon da kliô n lo râ l klo
nlâ n llâ y duo c lâ m quan lro ng cu a clâ l Iuo ng llô clô lrong
viô c xa c dinl linl lu u liô u no i clung cu a ba o liô m liô n gu i,
cu ng nlu ca c linl clâ l kla c nlau cu a viô c lliô l kô cluong
lrinl ba o liô m.
Klà ng dinl vô nlu ng la c dô ng bâ l Io i cu a ba o liô m liô n
gu i công klai dô n ky Iuâ l lli lruo ng co llô quan sa l llâ y
lrong ca i gia ma ngân la ng pla i llanl loa n clo ca c kloa n
liô n gu i cu a lo . Kla o sa l ca c la i kloa n cu a lu ng ngân la ng
riông biô l clo llâ y, ca c ngân la ng mâ l kla nàng llanl kloa n
co xu luo ng cli lra cao lon clo ca c kloa n vô n cu a lo , mô l
plâ n dô lrâ n an nguo i gu i liô n vô kla nàng llanl kloa n cu a
clinl lo , nlung clônl Iô cl vô cli pli lra Ia i dô i vo i ca c ngân
la ng klông co kla nàng llanl kloa n se llâ p di nô u lô n la i
mô l lô llô ng ba o liô m liô n gu i la o plo ng. Mô l diô u llu vi
Ia , nlu ng kô l Iuâ n na y duo c ru l ra lu mô l co so du Iiô u cu a
nliô u nuo c kla c vo i co so du Iiô u da duo c du ng dô da nl gia
mô i quan lô vo i ca c cuô c klu ng loa ng, va do do , no clo la
llôm mô l bà ng clu ng quan lro ng. Vi clu ng duo c du a lrôn sô
Iiô u cu a ca c ba ng lô ng kô l la i sa n va ba o ca o llu nlâ p riông
biô l lu kloa ng 2.500 ngân la ng lrong 43 nuo c, nôn diô u na y
co llô clo la nliô u bà ng clu ng lon vô ca cl llu c ma ba o liô m
liô n gu i co llô sang dô n dô ng co kluyô n klicl (Demirgüç-
Kunl va Huizinga 2000b). Mà c du ba o liô m liô n gu i Ia m suy
yô u ky Iuâ l lli lruo ng, ngay ca o nlu ng nuo c liôn liô n, nôn la c
dô ng na y duo ng nlu se bi lriô l liôu nô u co ca c loa l dô ng
gia m sa l clinl llu c lô l lon, dô ng llo i cu ng co co clô lleo do i
cu a lli lruo ng lu u liô u lon.
Marlinez-Ieria va SclmukIer (2001) cu ng da lim llâ y
nlu ng clu ng cu luong lu o A clenlina (lrong nlu ng nga y dâ u
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
155
sau kli a p du ng ba o liô m công klai), CliIô, Môlicô vô viô c
lli lruo ng xiô l clà l ky Iuâ l dô i vo i nlu ng ngân la ng ru i ro
bà ng ca cl buô c nlu ng ngân la ng na y pla i lra Ia i suâ l cao
lon. Mà c du vâ y, diô u llu vi Ia lrong lruo ng lo p na y, ngay
ca nlu ng nguo i gu i liô n duo c ba o liô m cu ng cliu mô l sô la c
dô ng cu a linl ky Iuâ l, mô l liô n luo ng co llô pla n a nl su
lliô u niô m lin va o nlu ng cam kô l cu a nguo i ba o liô m se
llanl loa n loà c dâ y nlanl liô n dô llanl loa n.
23
Tuy nliôn,
kli ba o liô m liô n gu i lo ra da ng lin câ y lon (nlu o CliIô) lli
nlu ng nguo i gu i liô n klông duo c ba o liô m duo ng nlu se Ia
gia m sa l viôn lu u liô u lon dô i vo i ru i ro ngân la ng.
Ia i suâ l llâ p lon clo llâ y Io i llô ma ca c cô dông cu a ngân
la ng co duo c nlo su lô n la i cu a ba o liô m liô n gu i, mô l Io i llô
ma xe l vô lô ng llô , liô m kli duo c pla n a nl lrong mu c pli
clônl Iô cl ba o liô m. Viô c dinl gia “clinl xa c” se do bo duo c
su bao câ p na y, nlung duo ng nlu xây du ng mô l cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i co n dô lon viô c dinl gia clinl xa c -
va dinl gia clinl xa c cu ng râ l klo llu c liô n lrong nliô u lli
lruo ng mo i nô i. Nô u gia lri cô pliô u cu a ngân la ng duo c
niôm yô l lrôn mô l lli lruo ng clu ng kloa n liô u qua pla n a nl
du ng nlu ng ru i ro va Io i lu c ma ca c cô dông cu a ngân la ng
co duo c, lli co llô suy ra gia lri dinl lruo c cu a ca c kô loa cl
ba o liô m liô n gu i dô i vo i mô i ngân la ng bà ng ca cl xem xe l
mu c dô do n ba y cu a ngân la ng va su biô n lliôn lrong gia
clu ng kloa cu a no (Hô p 2.5). Gia lri linl duo c co llô râ l Io n,
va công cu na y co llô duo c ca c co quan gia m sa l su du ng dô
du ba o su llâ l ba i cu a ngân la ng, nlu KapIan (1999) da
clu ng minl lrong lruo ng lo p Tla i Ian.
Tra i vo i quan diô m plô biô n clo rà ng, ba o liô m liô n gu i
co llô câ n lliô l dô i vo i ca c nuo c ngle o dô la o Io ng lin, clo
ple p pla l lriô n sâu la i clinl, vi dây Ia diô u râ l câ n (xem
Cluong 1) dô lô lro làng lruo ng, ca c sô Iiô u Ia i clo llâ y,
lrong mô l môi lruo ng llô clô co n yô u, xây du ng mô l cluong
lrinl ba o liô m liô n gu i công klai se Ia m clo klu vu c la i clinl
pla l lriô n chêå m hún (CaII, Senbel va Sorge 2000). Mà c du viô c
cung câ p ba o liô m co llô dâ n dô n co il loa l dô ng lon Ia diô u
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
156
Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn Kï ëhoaåc h baão hi ï ím t i ï ìn
gûãi c oát hï í c aãn t r úãsûå gûãi c oát hï í c aãn t r úãsûå
phaát t r i ï ín k hu vûåc t aâi phaát t r i ï ín k hu vûåc t aâi
c hñnh úãnúi naâo t hï í c hï ë c hñnh úãnúi naâo t hï í c hï ë
yï ëu yï ëu
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
157
MÔ T NGAN HA NG CO TIL N GU I ÐA
duo c ba o liô m co llô luy dô ng duo c nguô n
liô n gu i do vo i mu c gia xâ p xi mu c gia lli
lruo ng da nl clo nlu ng kloa n liô n gu i klông
co ru i ro, bâ l kô ru i ro ma ngân la ng do pla i
clâ p nlâ n vô plia la i sa n co lrong danl mu c
dâ u lu cu a no bà ng bao nliôu. Tuy nliôn, mô l
sô Ioa i ru i ro na y co llô cluyô n qua clo cô
dông, va lrong mô l lli lruo ng cô pliô u liô u
qua lli mu c gia cô pliô u cu a ngân la ng ru i ro
se llâ p lon mu c lrung binl va biô n dô ng
ma nl lon. A p du ng ca cl Iâ p Iuâ n cluâ n
lrong Iy lluyô l vô dinl gia ky la n co llô pla n
doa n duo c lu mu c dô biô n dô ng va mu c gia cô
pliô u, niô m lin cu a lli lruo ng vô kla nàng Io i
nluâ n cu a ngân la ng dang llua Iô va kla
nàng co quan ba o liô m se pla i dô n bu .
Su du ng nlu ng xa c suâ l na y, clu ng la co
llô linl loa n duo c mu c lro câ p ngâ m la ng
nàm - loà c mu c bô i lluo ng ba o liô m ky
vo ng - clo mô i ngân la ng. Mà c du công llu c
kla plu c la p, nlung cli câ n co ba biô n sô
clo ple p linl na y, do Ia mu c dô biô n dô ng
cu a cô pliô u, li Iô vô n cô plâ n lrôn Iuo ng liô n
gu i, va mu c Ia i cô lu c. Ba ng duo i dây Ia mô l
ba ng da linl loa n sà n, clo biô l gia lri lro câ p
ngâ m la ng nàm da nl clo cô dông cu a
cluong lrinl ba o liô m liô n gu i lrong bâ l ky
ngân la ng na o, cli câ n biô l lruo c mu c dô
biô n dô ng cu a cô pliô u va li Iô giu a vô n cô
plâ n va liô n gu i. (Ba ng na y gia dinl cô lu c
bà ng 0). Ca c ngân la ng ru i ro - Ia nlu ng
ngân la ng co luong dô i il vô n cô plâ n va
mu c llu nlâ p biô n dô ng ma nl - se Ia nlu ng
ngân la ng duo c lro câ p nliô u.
Höåp 2.5. Gi aát r õngêìm àõnh c uãa baão hi ï ím t i ï ìn gûãi àöëi vúái c öí àöng c uãa ngên Höåp 2.5. Gi aát r õngêìm àõnh c uãa baão hi ï ím t i ï ìn gûãi àöëi vúái c öí àöng c uãa ngên
haâ ng haâ ng
Tótroång cuãa trúåcêëp an si nh ngêìm haâng nùm so vúái gi aáthõtrûúâng cuãa cöíphi ï ëu
σ
Ε
E/D 50 60 70 80 90 100
1 0,5 1,6 4,1 8,5 16,6 29,1
2 0,5 1,6 4,0 8,4 15,6 27,9
5 0,4 1,4 3,4 7,4 13,3 24,7
10 0,4 1,3 3,0 6,5 12,2 20,6
20 0,3 1,0 2,4 5,0 9,5 15,7
50 0,1 0,5 1,2 2,7 5,0 8,5
Nguöì n: σ
Ε
laâ phêì n trùm biïë n àöå ng haâ ng nùm (àöå lïå ch chuêí n) cuã a mûá c lúå i tûá c trïn cöí phiïë u, E/D laâ giaá
thõ trûúâ ng cuã a cöí phiïë u ngên haâ ng, tñnh theo % so vúá i giaá trõ tiïì n gûã i ngên haâ ng. Cöí tûá c àûúå c coi laâ = 0.
Nguöì n: Laeven (2000)
xem ra nlu nglicl Iy , nlung co llô co kla nàng Ia nlu ng
nguo i lra lluô lrong ca c nuo c llô clô yô u ke m kli clu ng kiô n
clinl plu cu a lo du ng ra ba o Ia nl công klai lli lo se liô u
rà ng môi lruo ng na y klông giu p gi clo viô c kiô m clô cli pli
clo nlu ng su ba o Ia nl â y. Kli do , kô l qua se Ia , nlu ng nguo i
ba o liô m llu c su , lu c Ia clinl nlu ng nguo i do ng lluô , se
clo n ca cl giâ u bo l la i sa n cu a minl bôn ngoa i lô llô ng ngân
la ng, llâ m cli o nuo c ngoa i, dô lra nl bi da nl lluô dô cli lra
clo ba o liô m.
Kli a p du ng lô llô ng ba o liô m công klai, clinl plu da
liô p qua n mô l sô clu c nàng gia m sa l ngân la ng. Ðiô u na y do i
lo i ca linl minl ba cl – kla nàng pla l liô n ca ng nliô u ca ng
lô l nlu ng ru i ro ma ca c ngân la ng dang clâ p nlâ n – Iâ n viô c
ngàn clà n – kla nàng lluyô l plu c ca c ngân la ng rà ng ca c
qui dinl se duo c llu c liô n. Ðô n Iuo l minl, viô c ngàn clà n Ia i
plu lluô c va o lra cl nliô m gia i lrinl cu a ca c quan clu c clinl
plu , nlâ l Ia nlu ng nguo i lrong lô llô ng ba o liô m liô n gu i va
ca c co quan diô u liô l co Iiôn quan (Kane 2000). Trinl dô pla l
lriô n llô clô cao lon – lrong lô llô ng pla p Iy , liôu cluâ n
la cl loa n va kiô m loa n, va lrong môi lruo ng clinl lri loà c
clâ l Iuo ng cu a clinl plu – se kliô n clo ca c ngân la ng klo
klàn lon nô u muô n da nl ba c vo i ca c kloa n liô n gu i co ba o
liô m, loà c ca c quan clu c se klo Io ng lri loa n viô c kle p
nlu ng ngân la ng do va o ky Iuâ l.
Vi llô , nô u clu ng la kô l lo p ca ba linl clâ l na y – minl
ba cl, lra cl nliô m gia i lrinl, va kla nàng ngàn clà n – va o
mô l “môi lruo ng llô clô ” lô ng qua l, lli Iâ p Iuâ n cu a clu ng la
co llô lo m là l Ia i lrong Hinl 2.9. Ba o liô m liô n gu i – clo du
Ia công klai lay ngâ m ngâ m - dô u mang Ia i Io i icl xa lô i vi
no ba o vô clo nlu ng nguo i gu i liô n co ba o liô m, nlung vo i
ca i gia pla i lra Ia la nl vi Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m Iiô u, vô n
râ l lô n ke m vô mà l xa lô i. Clu ng la co llô mô la mu c dô ba o
vô nguo i gu i liô n ma mô l lô llô ng công klai dang vâ n la nl
(dô lli lrôn cu ng) co llô mang Ia i, vo i lu ca cl Ia nlu ng linl
clâ l co n Ia i mang linl dô c Iâ p va sà n co lu lruo c cu a môi
lruo ng llô clô . Vo i mô l lô llô ng ngâ m, cu ng co mô l mu c dô
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
158
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
159
Kï ëhoaå c h baã o hi ï í m t i ï ì n gûã i
c ên àöë i l úå i ñc h x aähöå i c uã a sûå
... vúá i chi phñxaähöå i cuã a haâ nh
vi l úå i duå ng baã o l aä nh c öëyál aâ m
l i ï ì u
Khi t hï íchï ëyï ë u, chi phñcuã a
baã o hi ï í m t i ï ì n gûã i cöng khai
seävûúå t quaál úå i ñch
ba o vô xa lô i nlâ l dinl, lu y lluô c va o viô c clinl plu muô n
gi va co llô cung câ p duo c nlu ng gi sau do . Tuy nliôn, nlu
da mô la lrong Hinl 2.9, diô u na y co llô Io n lon il nliô u o ca c
nuo c da da l duo c mô l clâ l Iuo ng llô clô no i clung kla cao,
nô u cli vi lô llô ng lluô pla l lriô n lô l lon, se clo ple p mo
rô ng mu c ba o liô m.
O lrinl dô pla l lriô n llô clô llâ p, la nl vi Io i du ng ba o
Ia nl cô y Ia m Iiô u (dô lli o giu a) co llô Ian lra n klà p noi vo i
lô llô ng ba o liô m công klai – ngân la ng se luy dô ng ca c
kloa n liô n gu i nlo co ba o liô m, nlung vo i mu c dô gia m sa l
Io ng Ie o lon. Tuy nliôn, la nl vi co lô i na y co xu luo ng se
gia m kli môi lruo ng llô clô lô l lon. Tra i Ia i, kli môi lruo ng
llô clô yô u ke m, co ve lô llô ng ba o liô m ngâ m il gây ra
la nl vi Io i du ng ba o Ia nl cô y Ia m Iiô u lon, vi nguo i gu i liô n
se il lrông clo va o su ba o vô lon – lrôn llu c lô , lo co llô giu
cu a ca i cu a minl nà m ngoa i lô llô ng ngân la ng, llâ m cli
co n o ca nuo c ngoa i.
Ðô lli duo i cu ng lô ng kô l Io i icl ro ng, vo i llông diô p
clinl Ia , mô l co so la lâ ng lloa da ng da m ba o liô u Iu c llu c
lli lo p dô ng Ia cu c ky quan lro ng dô mang Ia i Io i icl ro ng lu
cluong lrinl ba o liô m liô n gu i công klai. Mà c du clua ro o
ranl gio i na o lli ba o liô m liô n gu i công klai co llô mang Ia i
Io i icl ro ng clo dâ l nuo c, nlung su câ n lliô l pla i co “kiô m
loa n” vô linl lra ng minl ba cl, kla nàng ngàn clà n va lra cl
nliô m gia i lrinl lruo c kli a p du ng cluong lrinl ba o liô m,
lli da liô n nliôn. Clinl plu na o du ng o cuô i bu c lranl loa n
ca nl na y ma muô n a p du ng mô l lô llô ng công klai, lli
lruo c lô l pla i lâ p lrung va o viô c loa n lliô n ca c llô clô Iiôn
quan – bao gô m ca môi lruo ng diô u liô l (se ba n dô n duo i
dây) – dô gia m bo l kla nàng clâ p nlâ n ru i ro qua mu c. Ðiô u
câ n Iuu y Ia , klông co bà ng clu ng na o clo llâ y viô c clo do i,
clua a p du ng ba o liô m liô n gu i ngay gây ra cli pli. Bôn
ca nl clu ng cu da nôu o dây clo rà ng, ba o liô m liô n gu i
lrong môi lruo ng llô clô yô u se Ia m gia m su l su pla l lriô n
la i clinl (va do do gia m su l làng lruo ng), têë t caã caá c nûúá c coá
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
160
thu nhêå p cao àïì u àaä àaå t àïë n traå ng thaá i khöng cêì n phaã i coá baã o hiïí m
tiïì n gûã i cöng khai.
Kli ca c co quan clu c nàng quyô l dinl rà ng, lô llô ng cu a
lo llicl lo p vo i mô l cluong lrinl ba o liô m liô n gu i công
klai, lli câ n gli nlo mô l sô dà c diô m nlâ l dinl vô mà l lliô l
kô . Mô l ca cl dô quyô l dinl vô ca cl lliô l kô cluong lrinl Ia
la y nlin ca c nuo c công ngliô p va di lleo ca cl lo da Ia m,
loà c nô u klông lli cô gà ng ru l ra llu c liô n lô l nlâ l lu ca c
nguyôn là c ban dâ u (Garcia 1999). Hon nu a, Nlo m Công la c
vô Ba o liô m Tiô n gu i lluô c Diô n da n ô n dinl Ta i clinl da
duo c yôu câ u pla i xây du ng mô l la i Iiô u luo ng dâ n vô ba o
liô m liô n gu i dô lô lro ca c nuo c dang a p du ng loà c ca i ca cl
ma nl me lô llô ng ba o liô m liô n gu i, va ba o ca o du kiô n se
loa n lâ l va o mu a llu nàm 2001. Tuy vâ y, lrong lliô l kô cu a
lô llô ng ba o liô m o ca c nuo c công ngliô p co su kla c biô l râ l
Io n. Ouan lro ng lon, lla nl công cu ng co llô plu lluô c va o
viô c la i la o ca c linl clâ l llô clô kla c cu a ca c nuo c liôn liô n.
Mô l pluong pla p kla c dô bô lro clo ca cl liô p câ n na y Ia
nlin va o nlu ng ba i lo c lu kinl ngliô m nliô u nuo c. Kô l qua
kinl lô Iuo ng cu a Demirgüç-Kunl va Delragiacle (2000) va
Demirgüç-Kunl va Huizinga (2000b), nlu da nôu o lrôn, va
du a va o sô Iiô u cu a nliô u nuo c, da cli ro mô l sô dà c diô m cu a
kô loa cl công klai, ma nlu ng dà c diô m na y co llô a nl
luo ng dô n mu c dô Ia m suy yô u ky Iuâ l lli lruo ng loà c Ia m
làng ru i ro nô ra klu ng loa ng, nlâ l Ia vô mu c ba o liô m, công
la c qua n lri va viô c la i lro .
Mûá c baã o hi ï í m: Kô l qua da clo llâ y, la n clô mu c ba o
liô m llâ p, plu lo p vo i mu c dô ma mo i nguo i coi Ia câ n lliô l
dô ba o vô nguo i gu i liô n nlo .
Co nlu ng y kiô n bâ l dô ng vô la n mu c lrâ n Ia bao nliôu,
nlung kinl ngliô m da clo llâ y, con sô va o kloa ng bà ng mô l
dô n lai Iâ n GDI binl quân dâ u nguo i duo c coi Ia du la o
plo ng dô ba o vô nlu ng nguo i gu i liô n nlo , lrong kli vâ n duy
lri duo c da ng kô ky Iuâ l lli lruo ng. Ba o liô m Iiôn ngân la ng
cu ng câ n pla i duo c Ioa i bo .
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
161
Àûâng sao c heáp r êåp Àûâng sao c heáp r êåp
k huön k ï ëhoaåc h baão k huön k ï ëhoaåc h baão
hi ï ím t i ï ìn gûãi t ûânûúác hi ï ím t i ï ìn gûãi t ûânûúác
k haác k haác
Haån c hï ëmûác baão Haån c hï ëmûác baão
hi ï ím hi ï ím  
Quaã n trõ: Tlu lu l su llam gia cu a klu vu c lu nlân va o
viô c qua n Iy va lleo do i nguô n vô n co llô giu p la n clô viô c
vi pla m ky Iuâ l lli lruo ng va la n clô a nl luo ng dô n su ru i
ro loa n diô n, nlung dây klông pla i Ia Iiô u lluô c ba cl bô nl.
Vâ n dô vô qua n lri gâ n dây il duo c clu y , nlung vai lro
quan lro ng cu a viô c lu nlân llam gia va o nlu ng cam kô l ba o
Ia nl giu a ca c ngân la ng vo i nlau Ia lrung lâm cu a mô l lô
llô ng ba o liô m liô n gu i lla nl công lrong nlu ng nga y dâ u.
Tli du , ba o Ia nl Iâ n nlau da râ l lla nl công lrong lô llô ng
du a va o nla nuo c cu a My giu a llô ky 19 nlu o Indiana, Iova
va Olio (lâ l ca dô u co dà c diô m Ia co lra cl nliô m vô la n vo i
nlau va dô u luong dô i lla nl công – Wlile 1997), va lrong
ca c liô p lô i ngân la ng lrong llô ky 19 va dâ u llô ky 20. Ðây
cu ng Ia dà c diô m cu a nliô u lô llô ng ba o liô m liô n gu i liô n
nay, lrong do da ng kô nlâ l Ia o Ðu c. Su llam gia cu a klu vu c
lu nlân, va llâ m cli ca lra cl nliô m cu a klu vu c lu nlân
lrong viô c ba o liô m liô n gu i, da minl lo a clo nguyôn là c
clinl plu klai lla c klu vu c lu nlân dô da l dô n dicl cu a
minl. Mô l kô loa cl lluâ n lu y cu a clinl plu se co nliô u
nguy co xa y ra klu ng loa ng lon, va clu ng se Ia m suy gia m
ky Iuâ l lli lruo ng, nlung kô loa cl liô n gu i cu a klu vu c lu
nlân cu ng co Iu c llâ l ba i, va clu ng co llô ca n kiô l vô n lrong
mô l cuô c klu ng loa ng loa n diô n.
24
Ðiô u quan lro ng Ia , nô u cli llu lu l su llam gia cu a klu
vu c lu nlân lrôn danl nglìa, ma klông co su gia m sa l dà c
biô l nlu lô llô ng dà c lrung cu a mô l sô lruo ng lo p, clà ng
la n nlu lô llô ng cu a Ðu c, lli râ l dô . Vi llô , lô llô ng lu nlân
co Ie loa l dô ng lô l nlâ l kli duy lri duo c nglìa vu Iâ n nlau,
va du ng nlâ l Ia , nôn coi lô llô ng lu nlân nlu vo ng ba o vô
dâ u liôn plo ng ngu a lâ l ca ca c Ioa i klu ng loa ng, lru klu ng
loa ng loa n diô n Ia Iu c ma clinl plu câ n va o cuô c – cu ng
giô ng nlu kli pla i klà c plu c nguy co lô n llâ l do lliôn lai,
dô ng dâ l lay ba o Io n.
Ha n clô liô m â n llu lai Ia ca c kô loa cl cu a lu nlân du a
lrôn su gia m sa l cu a nlu ng dô i luo ng ngang la ng, ma (nlu
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
162
  t hu huát k hu vûåc t û t hu huát k hu vûåc t û
nhên vaâo vi ï åc c hi a seãr uãi nhên vaâo vi ï åc c hi a seãr uãi
r o r o  
CaIomiris 1992 da quan sa l) su gia m sa l na y co llô co la c
du ng nliô u lon kli su Iiôn kô l cli la n clô lrong mô l sô
Iuo ng nlo . Vuo l qua sô Iuo ng â y, ca c lla nl viôn se co xu
luo ng “klông Ia m ma luo ng” nô Iu c gia m sa l cu a nguo i
kla c. Trong lô llô ng cu a Ðu c, vâ n dô na y duo c klà c plu c
bà ng ca cl xây du ng mô l sô lô llô ng ba o liô m liô n gu i clo
ca c nlo m ngân la ng kla c nlau. Nlo m ngân la ng nlo lon
co llô làng cuo ng dô an loa n bà ng ca cl nâng cao gia lri lôn
luô i kinl doanl cu a minl, va lleo do , se la o ra clo ca c clu
ngân la ng dô ng co ma nl me lon dô la nl dô ng llâ n lro ng.
Tuy vâ y, su Iiôn kô l lu nlân cu ng co llô duo c su du ng dô
kim la m ca nl lranl, va clinl plu pla i quyô l dinl ro ranl
gio i giu a ca nl lranl va su ô n dinl . Cli pli cao cu a ca c cuô c
klu ng loa ng ngân la ng o ca c nuo c dang pla l lriô n go i y nôn
coi lro ng linl ô n dinl lon. Hon nu a, nliô u nuo c dang pla l
lriô n, dà c biô l Ia nlu ng nuo c nlo , mo i cli co mô l sô Iuo ng
luong dô i il ca c ngân la ng so vo i o ca c nuo c công ngliô p dô i
la c cu a lo . Ðô ng llo i, nlu se nôu lrong Cluong 4, ca c doanl
ngliô p va lô gia dinl da nlanl clo ng liô p câ n duo c ca c dicl
vu la i clinl lu nuo c ngoa i, clo nôn la i clinl nga y ca ng lro
nôn ca nl lranl lon, clo du Ia lrong ca c nuo c nlo .
Cuô i cu ng, lô llô ng ba o liô m liô n gu i giô ng nlu cu a Ðu c
co llô lla nl công nlo no nà m lrong môi lruo ng llô clô va
diô u liô l. Tliôn luo ng clô ng pla sa n ma nl lrong Iuâ l pla p
nuo c Ðu c va lô llô ng diô u liô l, gia m sa l lu u liô u, duo ng nlu
cu ng râ l quan lro ng.
25
Ðiô u llu vi Ia kli a p du ng pluong
pla p Iuâ n lrong Hô p 2.2 va o mô l mâ u gô m 12 nuo c, Iaeven
(2000) da kô l Iuâ n rà ng, ngân la ng Ðu c cli clâ p nlâ n ru i ro
râ l il va co lô ng mu c lro câ p lu lô llô ng ba o liô m llâ p nlâ l.
Su qua n Iy cu a lu nlân, nglìa vu dô i vo i nlau, va lliôn
luo ng clô ng pla sa n Ia nlu ng nguyôn nlân co llô gia i llicl
clo kô l qua na y.
Taâ i trúå : Taâ i trúå : Kô l qua lô i quy da dô xuâ l kla nàng klông la i lro
clo kô loa cl na y, mà c du nô u co llô liô p câ n duo c nguô n vô n
lli kô loa cl na y co llô ba o vô duo c ky Iuâ l lli lruo ng. Ta i lro
co xu luo ng Ia m làng niô m lin, kliô n clo viô c cli lra diô n ra
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
163
kip llo i. Mà c du vâ y, lruo ng lo p vô la i lro vâ n co n gây nliô u
lranl ca i va clua co lô i kô l. Klu ng loa ng liô l kiô m va clo
vay o My clu ng lo ca c kô loa cl duo c lay klông duo c la i lro
dô u co llô dâ n dô n viô c clinl plu nuong nle lay lon va ca c
gia i pla p lô n ke m lon vi nguo i ba o liô m se dâ u lranl dô ba o
vô nguo i gu i liô n lrong ca c ngân la ng yô u ke m. Ngoa i ra, dôi
kli nguo i la Iâ p Iuâ n rà ng, quyô l dinl la i lro clo ba o liô m
liô n gu i co llô di ke m vo i viô c gia m sa l clà l cle lon. Tuy
nliôn, kiô m dinl kinl lô Iuo ng o nliô u nuo c da clo llâ y mô l
diô u rà ng, ca c nguô n vô n co llô dô da ng bi Ia m du ng lrong
môi lruo ng llô clô yô u, va duo ng nlu lla nl Iâ p mô l quy vô n
co n dô da ng lon nliô u so vo i viô c ba o vô no klo i bi bo n ru l.
Kô l Iuâ n na y câ n duo c ca c co quan clu c nàng Iuôn Iuôn gli
nlo kli cân nlà c xem co nôn la i lro lay klông. Viô c quyô l
dinl klông la i lro clo ca c kô loa cl na y, nlung vo i kla nàng
liô p câ n duo c nguô n vô n lu clinl plu , pla i clo ple p co
nlu ng pla n u ng nlanl nla y lrong kli vâ n duy lri su gia m
sa l dô gia m lliô u nguy co Ia m du ng. Viô c la i lro lruo c va sau
cli nôn duo c cân nlà c kli ca c llô clô pla p Iy va diô u liô l da
pla l lriô n du ma nl dô ngàn clà n la nl vi bo n ru l.
No i lo m Ia i, clinl plu na o dang cân nlà c viô c a p du ng
ba o liô m liô n gu i, co llô duo c Io i lu ca c ba i lo c na y. Mô l sô
nguo i co llô se Iuâ n gia i ca c clu ng cu , co nglìa Ia , nô u ca c
nuo c a p du ng mô l lô llô ng ba o liô m liô n gu i “lô l” lli lo se
duo c ca cl Iy lô l lon lruo c ca c cuô c klu ng loa ng. Tuy nliôn,
klo klàn o dây Ia , ba n llân viô c a p du ng ba o liô m liô n gu i
Ia “cuô c ca i ca cl lu c llo i”, co n viô c xây du ng llô clô dô da m
ba o lô llô ng do “lô l” do i lo i pla i lô n kla nliô u llo i gian.
Klông co su pla l lriô n llô clô lloa da ng lli co mô l nguy co
râ l llu c lô Ia ba o liô m liô n gu i dâ n dô n klu ng loa ng, la n clô
su pla l lriô n klu vu c la i clinl, Ia m clo lli lruo ng la i clinl
vâ n la nl yô u ke m lon, va cuô i cu ng, Ia m clâ m su làng
lruo ng va làng mu c dô do i ngle o. Vi llô , clinl plu na o dang
cân nlà c viô c ban la nl ba o liô m liô n gu i cu ng câ n coi viô c
kiô m loa n Ia i kluôn klô llô clô cu a minl Ia buo c di dâ u liôn
lrong qua lrinl ra quyô l dinl. Nlu ng nuo c na o quyô l dinl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
164
- vaâgi ûäk höng t aâi t r úåc ho - vaâgi ûäk höng t aâi t r úåc ho
c aác k ï ëhoaåc h naây, hoùåc c aác k ï ëhoaåc h naây, hoùåc
vúái sûågi aám saát c hùåt c heä, vúái sûågi aám saát c hùåt c heä,
t r ong möi t r ûúâng t hï í c hï ë t r ong möi t r ûúâng t hï í c hï ë
yï ëu yï ëu
lla nl Iâ p mô l lô llô ng ba o liô m liô n gu i công klai lli câ n
du a lrôn nlu ng kô l qua cu a kinl ngliô m na y, lâ n du ng ca c
Iu c Iuo ng lli lruo ng da biô l dô plo ng ngu a.
Kï ët l uêån Kï ët l uêån
T
HÔNG ÐIL I NHA T OIA N TRONG CHUONG NA Y
Ia , ca c clu ngân la ng va ca c dô i luo ng kla c llam gia
lli lruo ng câ n duo c nlin nlâ n nlu mô l Iu c Iuo ng bô
sung clo công la c gia m sa l clinl llu c lrong viô c lleo do i ca c
ngân la ng. Bâ l kô quy dinl plo ng ngu a na o duo c a p du ng –
va co llô câ n Ia m nliô u viô c lon clu klông cli don lluâ n lâ p
lrung va o mu c dô lloa da ng vô vô n (xem Honolan va SligIilz
2001) – lli viô c da m ba o clo ca c qui dinl â y duo c luân llu
vâ n Ia mô l lro nga i Io n. Trong diô u kiô n co nlu ng vâ n dô vô
llông lin va co nlu ng klo klàn kli lim liô u ca c dô ng co
kluyô n klicl pla l luy la c du ng nlu llô na o, lli viô c clu
lro ng nliô u va o mô l nlo m dô i luo ng, coi do Ia nguo i gia m sa l
clinl, cu ng clà ng kla c gi viô c lâ p lrung qua mu c lrong danl
mu c dâ u lu cu a ngân la ng. Co llô ngân la ng vâ n llanl loa n
râ l dô da ng clo dô n kli su p dô llô lla m. Ca cl liô p câ n cliô n
Iuo c cu a ca c co quan clu c nàng Ia su du ng dô ng co kluyô n
klicl o bâ l kô noi na o plu lo p dô làng cuo ng lô i da sô lai mà l
llâ n lro ng va duo c klicl Iô lluo ng xuyôn dô lleo do i ngân
la ng.
Tiô p câ n dô da ng mô l ma ng Iuo i an sinl công klai lay
ngâ m ngâ m, dô u la o ra kloa n lro câ p clo ca c ngân la ng, diô u
na y se kluyô n klicl ca c nô n kinl lô plu lluô c qua nliô u va o
ca c ngân la ng – va su du ng linl llu c vay no qua mu c. Tlu c
liô n nlu ng kiô n ngli da nôu lrong cluong na y va do bo llu c
su loà c gia m ma nl kloa n lro câ p na y, se Ioa i lru duo c su
me o mo do va kluyô n klicl klu vu c la i clinl pli ngân la ng
pla l lriô n. Clà c clà n o dây co su ru i ro nlâ l dinl, lrong
clu ng mu c ma ca c loa l dô ng gâ n nlu ngân la ng diô n ra
ngay bôn ngoa i pla m vi diô u liô l, va viô c lliô l kô ca c biô n
pla p diô u liô l pla i llicl u ng dô lra nl nlu ng co lô i mua di
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
165
ba n Ia i nlu llô . Tuy nliôn, lrong diô u kiô n clo ple p xuâ l
liô n ca c Ioa i linl la i clinl pli ngân la ng, nlu cô pliô u va
lra i pliô u duo c buôn ba n lrôn lli lruo ng, ca c lô clu c liô l kiô m
lâ p llô co Iiôn quan va ca c loa l dô ng dicl vu la i clinl kla c,
se clo ple p plân bô ru i ro va gia m cli pli cu a nguô n vô n ru i
ro. Ru i ro va gian Iâ n cu ng se xuâ l liô n lrong loa l dô ng la i
clinl pli ngân la ng, nlung su lô n la i cu a ru i ro duo c mo i
nguo i biô l ro va no duo c lra gia bà ng mu c Io i lu c ky vo ng cao
lon. Câ n xu Iy su gian Iâ n llông qua ca c liôu cluâ n công klai
loa co lra cl nliô m va ca c biô n pla p lru ng pla l ngliôm klà c,
cu ng nlu ca c qui dinl plu lo p vo i Io i icl nguo i liôu du ng.
Vo i mô l lô llô ng ngân la ng an loa n, ca c co quan clu c nàng
co llô dô da ng lra nl duo c viô c pla i dô dô c lrôn mô l con
duo ng nguy liô m, do Ia mo rô ng ma ng Iuo i an sinl ra ngoa i
pla m vi ngân la ng.
Klông co gi pla i ngli ngo viô c lâ p lrung quyô n so lu u va
kiô m soa l, nlu da nôu lrong Cluong 1, co llô la n clô linl
clâ l lo p Iy cu a ca c lô clu c la i clinl pli ngân la ng va lli
lruo ng lrong viô c cung câ p mô l nguô n la i lro dô c Iâ p va mô l
kônl kiô m lra dô c Iâ p vô su c ma nl cu a ca c nlo m Io i icl dâ y
quyô n llô . Tuy vâ y, song song vo i viô c làng cuo ng kla nàng
liô p câ n dicl vu la i clinl nuo c ngoa i (Cluong 4), klông
ngu ng mo rô ng lli lruo ng vô n se lu a le n la o ra su da da ng
loa va ô n dinl Io n lon clo klu vu c la i clinl. Hoa n lliô n co
so la lâ ng la i clinl co ba n – làng cuo ng viô c cung câ p llông
lin va ca i liô n viô c ba o vô nguo i gu i liô n va nguo i clo vay,
nlu da nôu lrong Cluong 1, se Ia nlu ng công cu dô llu c liô n
nliô m vu na y. Clà c clà n, nlu ng kiô n ngli na y klông dô
llu c liô n, vi ca c clinl kla cl dô u co mo i ky nàng câ n lliô l dô
dâ u lranl clô ng Ia i nlu ng Io i icl dâ y quyô n Iu c. Ia m clo xa
lô i nlâ n llu c duo c cli pli ma nliô u nguo i, lrong do co nguo i
ngle o, pla i lra lrong mô l môi lruo ng kluyô n klicl yô u ke m,
se giu p làng cuo ng lô lro dô loa n lliô n klung mâ u na y. Ca c
Iu c Iuo ng loa n câ u loa (Cluong 4) co llô giu p clo nô Iu c do .
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
166
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
167
1. Iy lluyô l Triô n vo ng cu a Kalneman va
Tversky (1979) clo rà ng, da nl gia cu a ca nlân vô
Io i icl va lô n llâ l co llô llay dô i lu y lleo linl
lra ng ban dâ u cu a lo , va dà c biô l, lo co llô klông
clâ p nlâ n bi Iô , clà ng la n nlu klông ba n clu ng
kloa n kli gia ca gia m.
2. Nlu KindIeberger (1996, lr. 66) da nôu,
“…kluynl luo ng Iu a ga l va bi Iu a ga l di song
song vo i kluynl luo ng dâ u co lrong llo i ky
bu ng nô kinl lô … va dâ u liô u cu a su loa ng Ioa n
lluo ng Ia kli pla l liô n ra mô l sô liô n luo ng Iu a
ga l, lrô m cà p, lô i Iô loà c gian Iâ n…”
3. Bagelol (1873, lr. 131) da nlà c nlo rà ng,
lrong llo i ky Bong bo ng o Biô n Nam, mô l lrong
nlu ng công ly co cô pliô u duo c niôm yô l co dâ u
liô u loi kla c lluo ng. “Nlung ky Ia nlâ l co Ie Ia
“vo i Ili vu bi pla l liô n du ng Iu c”. Mô i nguo i
go p liô n pla i lra lruo c 2 dô ng glinô, va sau do
se nlâ n duo c mô l cô pliô u lri gia 100 dô ng, kli
pli vu Ia m àn duo c liô l Iô , va diô u lâ p dâ n Ia o
kloa n cla o mo i, vo i 1.000 nguo i go p liô n cu ng
do ng go p va o mô l buô i sa ng, va dô n cliô u lli
clu du a n da biô n mâ l”.
4. Nlu Ievine (1997) da nôu, Hicks (1969) da
kô l Iuâ n rà ng, mà c du sa n plâ m lrong nlu ng
buo c dâ u cu a cuô c ca cl ma ng công ngliô p duo c
pla l minl ra va i llâ p ky lruo c do , nlung viô c
clô la o lrôn qui mô Io n nlu ng sa n plâ m na y
pla i do i dô n kli nô ra cuô c ca cl ma ng la i clinl
clo ple p la i lro clo nlu ng du a n clua co kla
nàng llanl kloa n.
5. Bernanke (1983) da gli Ia i kônl lin du ng clo
cuô c Ða i Suy lloa i lrong nlu ng nàm 30. Vai lro
cu a liô n luo ng “gà m nlâ m la i clinl” do plia
cung gây ra lrong viô c Ia m lrâ m lro ng llôm cuô c
klu ng loa ng Ðông A da duo c lranl Iuâ n râ l sôi
nô i (vô mô l luyô n lâ p lô ng lluâ l ca c la i Iiô u
ngliôn cu u, xem Domaç, Ierri va Kavai, sà p xuâ l
ba n). Kli kô l Iuâ n lo m là l na y duo c ru l ra, lli ro
ra ng Ia , lrong kli viô c cuong quyô l llà l clà l lin
du ng se a nl luo ng dô n ca c doanl ngliô p, dà c
biô l Ia doanl ngliô p vu a va nlo lrong giai doa n
dâ u cu a cuô c klu ng loa ng, lli su suy gia m kinl
lô co nglìa Ia câ u vô linl du ng cu ng se gia m
xuô ng, va viô c la i pla l dô ng plia cung vô lin
du ng se klông co n Ia vâ n dô càng llà ng nlâ l nu a
– mà c du ca c lo c gia vâ n co n bâ l dô ng vô mu c dô
gay câ n cu a vâ n dô na y. Trong luong Iai, câ n uu
liôn da m ba o rà ng, su ô n dinl clinl sa cl kinl lô
vì mô va môi lruo ng diô u liô l se du su c da m ba o
dô klông pla i quay lro Ia i ba n vô vâ n dô nuong
nle diô u liô l lay lro câ p cu a clinl plu .
6. Nô u bo qua ba lruo ng lo p ngoa i Iô na y lli
lô sô luong quan Ia 1,7 va duo ng lô i quy gâ n
luong u ng quan lô mô l – mô l, giu a cli pli vô
Iuô ng sa n Iuo ng va cli pli ngân sa cl. Kô l Iuâ n
na y co llô diô n gia i lleo luo ng ca c lla nl lô kla c
nlau lrong cli pli dô u co mô i luong quan vo i
nlau, va u ng lô viô c su du ng cli pli ngân sa cl
nlu mô l su xâ p xi clung clung clo lô ng cli pli
kinl lô ma klông llô quan sa l duo c.
7. Ca c mu c dicl kla c, nlu clô ng plân biô l dô i
xu va kluyô n klicl so lu u lrong nuo c va xuâ l
klâ u, liô p lu c duo c ca c quô c gia lleo duô i llông
qua ca c biô n pla p cli liô l cu a clinl sa cl la i clinl,
nlung diô u do klông duo c ba n dô n o dây. Tinl
lu u liô u ma mo i nguo i ca m nlâ n llâ y lrong ca c
biô n pla p clinl sa cl nlà m dinl luo ng Iuô ng la i
clinl va o ca c mu c liôu clinl sa cl cu llô dang
Chuát hñc h Chuát hñc h
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
168
gia m su l (Caprio, Hanson va Honoban 2001).
8. Ca c la nl dô ng clinl llu c giu p ngàn clà n
su llâ l ba i loa n loa n cu a ca c quy lu ba o liô m
ITMC co li sô do n bâ y cao nàm 1988 clu yô u Ia
do su liô u biô l vô la c dô ng liô m nàng cu a nlu ng
llâ l ba i nlu llô dô n su ô n dinl cu a lô llô ng ngân
la ng dô xuâ l ra.
9. Viô c ca c nuo c dang pla l lriô n clâ m du l ca c
yôu câ u vô kla nàng llanl kloa n da diô n ra kli
ca c nuo c na y dua nlau noi lleo ca c lruo ng lo p
lla nl công nlâ l o klu vu c OLCD, va viô c la
llâ p yôu câ u vô kla nàng llanl kloa n, da plâ n
na o Ioa i bo duo c viô c da nl lluô va o klu vu c la i
clinl. Mà c du li Iô llanl kloa n – nà m giu plâ n
du lru o ngân la ng lrung uong, liô n mà l va ca c
clu ng llu cu a clinl plu – klông câ n lliô l clo
mu c dicl plo ng ngu a o ca c nuo c co llu nlâ p
cao, nlung ca c nuo c dang pla l lriô n Ia i klông co
kla nàng nâng câ p công la c gia m sa l va diô u liô l
ngân la ng cu a minl du ma nl dô bu dà p Ia i lô n
llâ l cu a klo du lru na y (xem Caprio va
Honolan 2001).
10. Ca c qui là c qua don gia n loà c cu ng nlà c,
co llô co nlu ng liô u u ng plu da ng liô c. Clà ng
la n, kli nô n kinl lô di xuô ng, yôu câ u klà l kle vô
vô n cu a ngân la ng co llô Ia m lrâ m lro ng llôm su
suy lloa i bà ng ca cl kiô m clô làng lruo ng lin
du ng, nlâ l Ia , nô u ngân la ng pla i câ p vô n nliô u
lon dô bu Ia i nlu ng kloa n vay llua Iô (Cliuri,
Ierri va Majnoni 2000). Tuy nliôn, gia i pla p Iy
lluyô l Ia m clo ca c yôu câ u vô vô n Iinl loa l lleo
clu ky kinl lô , (Devalriponl va TiroIe 1993) lrôn
llu c lô co llô râ l klo llu c liô n mô l ca cl da ng lin
câ y loà c klông pla i ma o liô m vo i mô l mu c dô
gia m nle diô u liô l ma diô u na y co llô Ia m xo i
mo n la c dô ng kluyô n klicl cu a viô c dô ra ca c yôu
câ u vô vô n.
11. Klông cli ca c nô n kinl lô mo i nô i mo i
lliô u su gia m sa l. Mô l ngliôn cu u gâ n dây cu a
Ngân la ng Nlâ l Ba n (1998) da nlâ n llâ y, 75,3°
ca c mo n vay lrong nàm 1993-94 duo c Iiô l va o Ioa i
co vâ n dô lrong mô l mâ u gô m 18 ngân la ng da
duo c xoa no lrong ba nàm liô p lleo do – nlung
nlu câ u câ p nlu ng mo n vay do cli Ia 52°, va
16,7° no “la ng lai”, lrong do cli co 2° Ia bà l
buô c, cu ng da duo c xoa no .
12. Su plô i lo p lrong công la c gia m sa l klu
vu c la i clinl da duo c clu y nliô u, nlung no nà m
ngoa i pla m vi ngliôn cu u na y. Vi ca c co quan
plô i lo p co n luong dô i mo i me , nôn clua co
ngliôn cu u dinl Iuo ng clinl llu c vô gia lri luong
dô i cu a no , ma cli co nlu ng llông lin la n ma n
(nlu nlu ng klo klàn lriô n miôn lrong viô c co
duo c su lo p la c lu u liô u giu a ca c bô plâ n kla c
nlau lrong cu ng mô l co quan). Nlung, nlu
Goodlarl (2000) da Iâ p Iuâ n, dô i vo i ca c nô n kinl
lô mo i nô i, vâ n dô na y co n clua clin muô i va co
llô co n co mô l lrâ l lu llu lai Iiôn quan dô n viô c
klà c plu c môi lruo ng kluyô n klicl no i clung.
13. Nlu Becker va SligIer (1974) da nôu, “câ u
lru c lra Iuong llicl lo p co ba bô plâ n: “pli va o
cu a” bà ng vo i mu c dô kliô n ca nlân co nlu ng
la nl vi klông lrung llu c, mu c clônl Iô cl liô n
Iuong lrong mô i nàm Ia m viô c du ng bà ng vo i llu
nlâ p co duo c lu “pli va o cu a”, va Iuong luu vo i
gia lri vô n xâ p xi bà ng vo i mu c kliô n ca nlân co
nlu ng la nl vi klông lrung llu c. Kli do , nguo i
llu c lli pla p Iuâ l se duo c là ng mô l lra i pliô u
bà ng vo i mu c kliô n ca nlân co la nl vi klông
lrung llu c, nlâ n kloa n llu nlâ p lu lra i pliô u do
clu ng na o lo co n di Ia m, va se pla i lra Ia i lra i
pliô u do nô u lo cli la nl xu vi minl, clo dô n Iu c
ngli luu. No i ca cl kla c, lo se bi luo c quyô n llu
luo ng lra i pliô u do nô u lo bi duô i vi co la nl vi
klông lrung llu c.”
NGÁN NGU A VA GIA M THIL I KHI NG HOA NG
169
14. Mà l kla c, gâ n dây nguo i la clo rà ng, ca c
gia m dô c diô u la nl Iâu nàm cu a Ngân la ng
Daiva pla i cliu lra cl nliô m ca nlân vô nlu ng
llua Iô do da klông gia m sa l clà l cle nlu ng
nguo i buôn ba n (Lconomisl, lla ng 11 nàm 2000).
15. Trong mô l sô lruo ng lo p cluyô n dô i, ca c
clinl plu co llô plâ n na o duo c klicl Iô bo i kla
nàng gia nlâ p clâu Au va dô ng y vo i mô linl
ba o liô m liô n gu i o do .
16. Tâ l nliôn, vi “liô n lo” cu ng Ia “liô n llông
minl” nôn no co llô vâ n dô ng lruo c liôn, va lrong
clu ng mu c ma ca c co quan clu c nàng co Io nga i
vô mô l cuô c klu ng loa ng “loa n diô n” liô m â n, lli
lo co llô se clo n ba o vô clo nlu ng nguo i gu i liô n
Io n klông co ba o liô m lruo c, ngay ca do Ia nlu ng
mo n vay Iiôn ngân la ng, co llô llông qua quy
ba o liô m liô n gu i loà c mô l pluong llu c na o
kla c. Vi llô , lrong giai doa n klo klàn cu a
ConlinenlaI IIIinois o My , ba o liô m liô n gu i da
duo c mo rô ng clo lâ l ca clu no .
17. Ða co Iu c clinl plu vuo l qua ca la n mu c
lrâ n ba o liô m cu a clinl minl, nlung ca c ngliôn
cu u llu c ngliô m linl loa n Ia i duo i dây Ia i clo
llâ y, la llâ p lrâ n ba o liô m cu ng co llô gây ra
vuo ng mà c.
18. Yôu câ u ca c Iuâ l LI dô i vo i ca c nuo c lla nl
viôn Ia pla i ba o liô m clo mô l Iuo ng liô n gu i bà ng
dô ng liô n clung euro da lâm no ng Ia i a p Iu c vô
mu c ba o liô m o ca c nuo c dang muô n gia nlâ p
LI.
19. O My va mô l sô nuo c kla c, co la n mu c vô
lô ng Iuo ng vô n lrong quy ba o liô m liô n gu i. Mô l
kli da l dô n la n mu c do , ngân la ng se klông
duo c xem xe l nu a clo dô n kli Iuo ng vô n gia m
xuô ng mu c lrâ n. Trong linl luô ng na y, ngân
la ng klông pla i clâ p nlâ p llôm ru i ro, va ro
ra ng klông co su plân biô l vô mu c ru i ro.
20. Demirgüç-Kunl va Delragiacle (1999) da
llâ y rà ng - mà c du cli vo i mô l mâ u nlo gô m 24
nuo c - lli cli pli clo klu ng loa ng cu ng vâ n Io n
lon, kli co ba o liô m liô n gu i va môi lruo ng llô
clô yô u.
21. Iâ p Iuâ n luong lu dô i vo i du lru ngoa i lô .
22. Mo i llông diô p clo rà ng pla i la n clô mu c
ba o liô m dô u bi gia m la c du ng lrong ca c lliô l clô
llô clô nlu vâ y.
23. Vâ n dô lliô u Io ng lin liô n dô llanl loa n o
ca c nô n kinl lô mo i nô i co llô râ l Io n, o do co llô
pla i mâ l lu la ng lla ng dô n 8 nàm dô nguo i gu i
liô n co llô du oc llanl loa n lô l, luy lleo linl
lra ng cu a ba o liô m liô n gu i.
24. Tuy nliôn, ca lô llô ng công va lu dô u
klông duo c lliô l kô dô dô plo ng ca c cuô c klu ng
loa ng loa n diô n, ma cli dô ngàn cla n ca c lriô u
clu ng llâ l ba i cu a lu ng ngân la ng ca biô l dô no
klông bu ng nô lla nl vâ n dô klu ng loa ng loa n
diô n.
25. Tleo co so du Iiô u cu a Ia Iorla va ca c la c
gia kla c (1997), ca c ngân la ng Ðu c duo c xô p va o
diô n ba o vô ma nl me nlâ l quyô n cu a clu no .
Ðô ng llo i, lleo ba o ca o cu a Beck (2000), mà c du
clua co su pla sa n gian Iâ n mo i bi lruy lô , nlung
o Ðu c su gian Iâ n co llô bao gô m ca viô c “vi pla m
llông Iô kinl doanl co lrâ l lu ”, mô l diô u kloa n
co llô liô u lleo râ l nliô u nglìa. Hans GerIing,
mô l gia m dô c cu a ngân la ng Herslall, da bo ra
kloa ng 150 lriô u DM dô lra clo ca c clu no nlà m
lra nl bi mà c va o vo ng kiô n lu ng sau kli ngân
la ng na y dô vo . Hon nu a Iuâ l ngân la ng Ðu c
ngliôm câ m mo i nla qua n Iy dinl Iiu dô n su pla
sa n gian Iâ n du oc nà m giu bâ l ky vi lri qua n Iy
na o vô sau lrong loa l dô ng ngân la ng - diô u na y
Ia do quy dinl cu a ca c quan clu c diôu liô l clu
klông pla i Ia loa a n linl su .
"Trïn thûå c tïë , bêë t cûá xaä höå i naâ o dûå a trïn möå t cêë u truá c cöí xûa, àöì ng
thúâ i laå i múã cûã a cho tiïì n tïå , thò trûúá c sau cuä ng seä bõ àêí y ra khoã i traå ng
thaá i cên bùç ng vöë n coá vaâ giaã i phoá ng caá c thïë lûå c khöng àûúå c kiïí m soaá t
möå t caá ch thoaã àaá ng. Hònh thaá i hoaá n àöí i múá i naâ y àaä laâ m àaã o löå n trêå t
tûå , thiïn võ möå t söë ngûúâ i naâ y vaâ tûâ chöë i möå t söë ngûúâ i khaá c. Dûúá i taá c
àöå ng naâ y, têë t caã moå i xaä höå i àïì u phaã i lêå t sang möå t trang múá i"
Iernand BraudeI, Chuã nghôa tû baã n vaâ Cuöå c söë ng vêå t chêë t,
1400-1800
O VO I OIY MÔ CI A NL N TA I CHINH TOA N
câ u lli lô llô ng la i clinl la i ca c nuo c dang pla l
lriô n qua Ia qua nlo . Nô u klông kô Trung quô c
lli cli co mô l minl Braxin co mô l lô llô ng la i
clinl cliô m lo i 1° la i clinl loa n câ u. Cluong
na y se mo dâ u bà ng viô c gia i llicl la i sao ca c lô
llô ng la i clinl nlo klông da l duo c quy mô
liô u qua lô i lliô u va clu ng co llô llu duo c nliô u Io i icl
llông qua viô c liô p nlâ n mô l sô dicl vu la i clinl lu bôn
ngoa i.
Cu ng vo i su ba nl lruo ng nlanl clo ng - luy klông dô ng
dô u - cu a ca c Iuô ng no va vô n cô plâ n quô c lô , bao gô m ca
dâ u lu lru c liô p nuo c ngoa i (IDI), dicl vu la i clinl do ca c
công ly la i clinl nuo c ngoa i cung câ p la i ca c nuo c dang pla l
lriô n cu ng làng Iôn ma nl lrong llo i gian gâ n dây. Xe l lrôn ba
pluong diô n co ba n: no , vô n cô plâ n va dicl vu , lli qua lrinl
loa n câ u loa la i clinl da mo rô ng pla m vi làng lruo ng cu ng
221
Taâ i chñnh khöng biïn giúá i?
CHUONG BÔ N
Caác hï åt höëng nhoãngaây Caác hï åt höëng nhoãngaây
c aâng t ûúng t aác vúái t aâi c aâng t ûúng t aác vúái t aâi
c hñnh t oaân c êìu c hñnh t oaân c êìu
S
nlu ca c Io i icl kla c lu la i clinl, dô ng llo i cu ng Ia m làng ru i
ro. Oua lrinl na y se di xa lo i mu c na o` No câ n pla i duo c gio i
la n lrôn ca c pluong diô n na o` No i mô l ca cl kla c, plâ n na o
cu a la i clinl lrong nuo c câ n pla i nà m giu , va plâ n na o co llô
dô nuo c ngoa i cung câ p`
Cluong na y duo c liô p lu c bà ng viô c xa c dinl cli pli va Io i
icl cu a viô c lu do loa la i kloa n vô n, va dua ra mô l gia lliô l
Ia m co so clo ca c lla o Iuâ n liô p lleo: rà ng su kiô m soa l clà l
cle , vô n da la o ra mô l kloa ng clônl Iô cl Io n va lluo ng
xuyôn, giu a ly gia va Ia i suâ l ba n buôn llu c lô vo i ly gia va
Ia i suâ l cân bà ng lli lruo ng, klông co n Ia mô l Iu a clo n llu c
lô nu a.
Sau do , ba pluong diô n co ba n cu a qua lrinl quô c lô loa
la i clinl duo c Iâ n Iuo l lrinl ba y:
l Oua lrinl quô c lô loa viô c cung câ p ca c dicl vu la i
clinl, bao gô m ca su llam gia cu a ca c ngân la ng va ca c
công ly la i clinl nuo c ngoa i co uy lin, co llô Ia mô l
nlân lô ma nl me la o nôn liô u qua loa l dô ng va ca nl
lranl, va suy clo cu ng, se lro lla nl mô l Iu c Iuo ng co
clu c nàng ô n dinl loa .
l Iuô ng vô n cô plâ n, bao gô m ca dâ u lu lru c liô p nuo c
ngoa i, co ve nlu Io n lon so vo i Iuô ng no lrong nlu ng
nàm gâ n dây. Clu ng lôi clo rà ng, xe l vô mà l da da ng
loa ru i ro, lli Io i icl cu a viô c clâ p nlâ n ca c nlân lô
nuo c ngoa i va o co Ie se Io n lon bâ l ky su biô n dô ng na o
do su clâ p nlâ n â y gây ra lrong gia ca cô pliô u duo c
niôm yô l.
l Ðô i vo i ca c Iuô ng no , ca c biô n sô co ba n Ia Ia i suâ l va ly
gia duo c du ng dô lloa lluâ n vô ca c Iuô ng vô n na y. Tu
do loa da kliô n clo Ia i suâ l lrong nuo c lay biô n dô ng
va qua cao o ca c nuo c dang pla l lriô n, pla n a nl ly gia ,
ca c ru i ro clinl sa cl kla c, va do i lo i công la c qua n Iy
ru i ro clà l cle lu plia ca c lrung gian la i clinl.
Cluong na y duo c kle p Ia i vo i mô l sô nlâ n xe l vô lâ m
quan lro ng nga y ca ng làng cu a công nglô va lruyô n llông -
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
222
mô l linl clâ l quen lluô c cu a la i clinl quô c lô , vô n Iuôn di
liôn plong lrong viô c a p du ng công nglô va liô n dang da l lo i
lâ m cao mo i vo i nlu ng liô n bô lrong "la i clinl diô n lu ".
Trôn nô n cu a mô l lô llô ng la i clinl loa n câ u rô ng Io n, lâ l
ca ca c nuo c dang pla l lriô n, ngoa i mô l va i lruo ng lo p ngoa i
Iô , dô u co lô llô ng la i clinl quy mô nlo . Nô u su du ng cung
liô n lô (M2) Ia m mô l lluo c do lô ng lo p llô so nlung lluâ n
liô n, lli ngoa i Trung Ouô c ra cli co Braxin Ia cliô m lon 1°
lô ng (cung liô n) llô gio i
1
. Va co klông qua 15 quô c gia dang
pla l lriô n da l duo c mu c nguo ng 0,2° lô ng M2 lrôn loa n llô
gio i. Trôn llu c lô , 7 nuo c Io n cliô m lo i ba plâ n lu M2 cu a llô
gio i, va mô l Iâ n nu a, ngoa i Trung Ouô c ra, ca c nuo c co llu
nlâ p lrung binl va llâ p cli cliô m co 9° (Hinl 4.1). Tinl
linl plân bô mu c dô vô n loa qua lli lruo ng clu ng kloa n Ia i
ca ng lliôn Iô cl. Trôn llu c lô , quyô n Iu c lli lruo ng cu a bâ l cu
mô l nuo c dang pla l lriô n na o lrong lli lruo ng la i clinl loa n
câ u cu ng dô u klông da ng kô . Hô llô ng la i clinl cu a lâ l ca
ca c nuo c dang pla l lriô n dô u nlo , va diô u na y câ n pla i duo c
clu y lrong qua lrinl qua n Iy .
Nliô u lô llô ng (la i clinl) cûå c kyâ nlo . Hon 200 lriô u nguo i
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
223
Têët c aãhï åt höëng t aâi c hñnh Têët c aãhï åt höëng t aâi c hñnh
úãc aác nï ìn k i nh t ï ëàang úãc aác nï ìn k i nh t ï ëàang
phaát t r i ï ín àï ìu nhoã phaát t r i ï ín àï ìu nhoã 
sô ng la i kloa ng 60 quô c gia lla nl viôn cu a Ngân la ng Tlô
gio i vo i la i sa n cu a lô llô ng la i clinl clua da l nô i 1 ly dôIa -
luong duong vo i gia lri la i sa n cu a mô l ngân la ng Ioa i nlo la i
bâ l cu mô l nuo c pla l lriô n na o. Nliô u nuo c lrong sô na y co
sô dân il, luy nliôn, ca c nuo c co n Ia i luong dô i Io n - 9 nuo c
lrong sô na y co sô dân Io n lon 10 lriô u nguo i - va co lô llô ng
la i clinl râ l ke m pla l lriô n.
Ca c lô llô ng la i clinl nlo loa l dô ng lliô u liô u qua .
Clu ng pla i cliu nliô u ru i ro dô n licl Ia i. Hô llô ng la i clinl
ca ng nlo lli ca ng dô bi lô n lluong do ca c cu sô c bôn ngoa i,
va ca ng il co kla nàng dô ca cl Iy va plo ng clô ng ca c cu sô c
na y - lru kli lô llô ng la i clinl na y duo c lô i nlâ p va o lô
llô ng la i clinl loa n câ u mô l ca cl an loa n llông qua ca c mô i
Iiôn lô so lu u va danl mu c dâ u lu. Ca c lô llô ng la i clinl
nlo cung câ p il dicl vu lon va co cli pli don vi cao lon, bo i
vi, mô l plâ n, clu ng klông pla l luy duo c Io i llô kinl lô lleo
quy mô, plâ n kla c, lliô u su ca nl lranl. Oua n Iy va gia m sa l
ca c lô llô ng nlo cu ng lô n ke m lon nliô u (Bossone, Honolan
va Iong 2001).
Ðô i vo i ca c nuo c na y, yôu câ u câ p lliô l duo c dà l ra Ia , pla i
co nlu ng clinl sa cl llicl lo p vo i linl clâ l nlo na y. Ho câ n
pla i linl dô n viô c lluô ca c dicl vu la i clinl (licl cu c lim ca cl
llu lu l ca c ngân la ng nuo c ngoa i, ca c công ly ba o liô m, ca c
la ng dàng ky lin du ng v.v...) va mô l sô klia ca nl kla c cu a
công la c diô u liô l la i clinl.
Ho câ n pla i lim kiô m ca c lloa lluâ n lo p la c vo i ca c nuo c
Ia ng giô ng lrong ca c vâ n dô : lli lruo ng clu ng kloa n klu vu c
va quô c lô , lo p la c vu ng lrong công la c qua n Iy ca c nga nl
clu ng kloa n, ba o liô m, va ngân la ng. Ða co nlu ng lli du vô
ca c lloa lluâ n kiô u na y, lrong do da ng clu y Ia la i Tây,
Trung va Nam Ili, la i Ðông Caribô va vu ng Vinl Iô cl xicl
(cu ng nlu o Clâu Au). Nliô u lloa lluâ n nlu vâ y se co n
duo c ky kô l.
Mô l sô ca c dicl vu co llô di lluô dô da ng lon ca c dicl vu
kla c. Tli du , kli ngliôn cu u ca c pluong llu c dô lu nlân
llam gia cung câ p Iuong luu, ngay ca lrong mô l nuo c nlo ,
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
224
  vaâhï åt höëng t aâi c hñnh vaâhï åt höëng t aâi c hñnh
c aâng nhoãc aâng dï î c oá c aâng nhoãc aâng dï î c oá
nguy c ú bõt öín t hûúng nguy c ú bõt öín t hûúng
t r ûúác c aác c uásöëc t r ong t r ûúác c aác c uásöëc t r ong
vaângoaâi nûúác vaângoaâi nûúác
clinl plu co llô cu ng muô n mô l clô dô do ng go p bà l buô c,
xây du ng lô llô ng llu pli, va lliô l Iâ p ca c liôu cluâ n lô i
lliô u clo ca c lo p dô ng Iuong luu. Tuy nliôn, nlu da lrinl
ba y lrong GIaessner va VaIde s-Irielo (1998), clinl plu cu ng
co llô câ p ple p clo ca c công ly nuo c ngoa i cung câ p ca c lo p
dô ng nlu vâ y clo ca nlân lrong nuo c. Trong lruo ng lo p na y,
ca c nuo c nlo co llô nlâ p klâ u klông clinl llu c ca c dicl vu
gia m sa l va do pla i xây du ng la lâ ng co so dô plu c vu clo
lli lruo ng clu ng kloa n lrong nuo c.
Cu ng co kli viô c xa c Iâ p vi llô cu a mô l quô c gia lrôn llô
gio i do i lo i pla i xây du ng mô l nla ma y lle p lay mô l la ng
la ng klông quô c gia. Tlu c liô n kinl lô clo llâ y, diô u na y co
nglìa Ia ca c nla loa cl dinl clinl sa cl lrong ca c nga nl na y
dang quan lâm nliô u lon lo i clâ l Iuo ng va cli pli cu a lle p
duo c cung câ p, cu ng nlu mu c dô an loa n va lin câ y cu a ca c
dicl vu la ng klông, dô ng llo i ba o da m rà ng, co so la lâ ng
cu a ca c sân bay duo c du lru lloa da ng. Tuong lu , ca c nla
loa cl dinl clinl sa cl lrong klu vu c la i clinl la i ca c nuo c
nlo cu ng se klông ngu ng lim ca cl ba o da m clâ l Iuo ng va gia
cu a ca c dicl vu la i clinl câ n lliô l, llông qua ca c biô n pla p
qua n Iy va kluyô n klicl ma klông câ n biô l ca c dicl vu na y
do lrong lay ngoa i nuo c cung câ p.
Tûådo hoaát aâi k hoaãn vöën: Chi phñ vaâl úåi ñc h Tûådo hoaát aâi k hoaãn vöën: Chi phñ vaâl úåi ñc h
T
RA N CIÔ NG IHONG MANG THLO SU CA NH
lranl lu nuo c ngoa i, cu ng vo i Iuô ng vô n quô c lô , da
lra n va o lô llô ng la i clinl cu a plâ n Io n ca c nuo c dang
pla p lriô n lrong vo ng lon mô l llô ky qua. Tuy nliôn, ca cl
dây clua Iâu, lâ u lô l ca c lrung gian la i clinl lrong nuo c va
lli lruo ng vâ n co n loa l dô ng lrong su ba o vô cu a ca c ra o ca n
diô u liô l Io n ma nl nlà m ngàn lro loa l dô ng vay va clo vay
quô c lô , lay no i rô ng lon Ia ngàn lro lluong ma i quô c lô
lrong Iìnl vu c công cu la i clinl va linl llu c so lu u nuo c
ngoa i cu a ca c công ly la i clinl.
Ðôi kli, ca c clu ky làng lruo ng va suy lloa i duo c nlâ p
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
225
Phong t r aâo t ûådo hoaá Phong t r aâo t ûådo hoaá
l uöìng vöën c hódi ï în r a gêìn l uöìng vöën c hódi ï în r a gêìn
àêy àêy  
klâ u va o sau kli lu do loa la i kloa n vô n. Clà c clà n rà ng,
vo i ca c biô n pla p kluyô n klicl klông lo p Iy lli dây Ia mô l
nguy co llu c lô , luy nliôn, qua lrinl lu do loa quô c lô cu ng
dem Ia i ca c Io i icl lu u linl, va vuo l Iôn lâ l ca Ia linl lâ l yô u
cu a qua lrinl mo cu a clo ca c llô clô la i clinl va lli lruo ng
vô n nuo c ngoa i.
Sau kli mo cu a vo i lli lruo ng llô gio i lli mô l quô c gia dôi
kli lro lla nl nuo c nlâ p klâ u vô n, dôi kli Ia nuo c xuâ l klâ u
vô n. Cu ng co kli Iuô ng dâ u lu cô pliô u va o ra Ia i cân bà ng
vo i Iuô ng la i clinl qua vay no lleo cliô u nguo c Ia i giu a ca c
nuo c. Ky la n cu a ca c Iuô ng va o ra na y co llô kla c nlau. Bôn
ca nl ca c Iuô ng vô n quô c lô , viô c cung câ p ca c dicl vu la i
clinl qua biôn gio i cu ng lro nôn quan lro ng, va mô l sô ca c llô
clô la i clinl loa l dô ng la i clô co llô do nuo c ngoa i so lu u.
Nlu ng nguo i u ng lô su Iuu cluyô n lu do cu a vô n cli ra
ca c Io i diô m vuo l ra ngoa i nlu ng Io i icl lìnl do qua lrinl
plân bô Ia i nguô n vô n vay lu ca c nuo c gia u vô n sang ca c
nuo c ngle o vô n.
2
Bo i vi, vô n cô plâ n lrong nuo c bây gio co
llô duo c kô l lo p lrong mô l danl mu c dâ u lu rô ng Io n lon
nliô u, nôn clu ng il ru i ro lon. Ðiô u na y se Ia m làng gia cu a
clu ng va gia m cli pli vô n clo ca c công ly lrong nuo c. Ðô n
Iuo l minl, diô u na y Ia i Ia m clo ca c co lô i dâ u lu lruo c dây
duo c coi Ia qua ma o liô m lro nôn kla lli, va lô ng lo p Ia i,
nlu ng co lô i na y co llô do ng go p da ng kô clo làng lruo ng.
Co mô l sô clu ng cu clu ng lo rà ng, bu ng nô dâ u lu co Iiôn
quan lo i qua lrinl lu do loa lli lruo ng cô pliô u. Ðiô u quan
lro ng lon Ia pla i ca i lliô n ca clâ l Iuo ng va liô u suâ l dâ u lu,
nô u muô n llu lu l nlu ng nla cung câ p dicl vu la i clinl nuo c
ngoa i co nô i liô ng llam gia, cu ng giô ng nlu viô c muô n co ca c
da ng ca i lliô n lrong loa l dô ng cu a lô llô ng la i clinl llông
qua qua lrinl pla l lriô n la i clinl nlu da ba n dô n la i Cluong
1. (Duo i dây, clu ng la se xem xe l Ia i ca c bà ng clu ng llu c
ngliô m vô mô l va i lrong sô nlu ng kônl do ). Mô l Io i diô m
dô ng kla c Ia qua lrinl cluyô n giao công nglô , vô n da la m
clu a loà c gà n Iiô n vo i ca c Iuô ng vô n ro l va o, va ca c liô u u ng
mang Ia i linl ky Iuâ l clo ca c clinl sa cl kinl lô vì mô.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
226
Cu ng vo i su ba nl lruo ng cu a ca c Iuô ng vô n quô c lô , dà c
biô l Ia lu sau nàm 1973, nô i quan nga i vô la c dô ng cu a clu ng
da mo rô ng lu mô i Io vô su lâ n công mang linl dâ u co va o ly
gia lô i doa i cô dinl, Iôn lla nl mô i Io vô linl lra ng bâ l ô n
kinl lô vì mô do su lung plâ n lla i qua va Iuôn co nguy co
dô i cliô u cu a ca c Iuô ng vô n va o gây ra. Co llô cli ra vô sô ca c
lruo ng lo p lrong do ca c Iuô ng vô n co la c dô ng Ia m làng cli
pli nlân công lrong nuo c da dô l ngô l clâ m du l (CaIvo va
Reinlarl 2000), dâ y nô n kinl lô cu a ca c nuo c nlâ n vô n va o
linl lra ng suy lloa i. Klông pla i Iu c na o na n nlân cu a su
clâ m du l dô l ngô l na y cu ng Ia ca c nuo c co clinl sa cl kinl lô
vì mô yô u ke m lay Ia nô n kinl lô qua no ng.
3
Mà c du da co râ l nliô u công lrinl ngliôn cu u duo c công
bô , nlung ca c cluyôn gia vâ n klông llô ng nlâ l duo c vo i
nlau vô viô c Iiô u la c dô ng lô ng lo p cu a viô c lu do loa loa n
loa n la i kloa n vô n dô n làng lruo ng, do i ngle o va su bâ l ô n
dinl Ia licl cu c lay liôu cu c. Ca c ple p lô i quy làng lruo ng,
lrong do clu a du ng nliô u lluo c do vô lrinl dô mo cu a la i
clinl quô c lô , duo ng nlu da kô l Iuâ n rà ng, ca lai xu luo ng
lrôn dô u klông llô liô n mô i quan lô co y nglìa llô ng kô
(Kraay 1998, Rodrik 1998c), loà c lâ l ca nlu ng mô i quan lô
nlu vâ y cli diô n ra la i ca c nuo c co llu nlâ p cao (Ldvard
2000d).
Tuy nliôn, co mô l diô u da lro nôn ro ra ng Ia viô c loa cl
dinl ca c clinl sa cl dô dô i plo vo i linl lra ng càng llà ng,
cu ng nlu dô lâ n du ng duo c Io i icl cu a qua lrinl quô c lô loa
lô llô ng la i clinl lrong nuo c, Ia mô l lrong ca c lla cl llu c
clinl sa cl Io n nlâ l liô n nay.
4
Ta c dô ng va lâ m quan lro ng
cu a Iuô ng Iuu cluyô n vô n quô c lô ro ra ng Ia vuo l qua la c
dô ng cu a clu ng Iôn ca c lrung gian va lli lruo ng la i clinl
lrong nuo c. Tuy nliôn, clu ng dang o luyô n dâ u va klông llô
klông cliu a nl luo ng, bo i vi, clo du ca c biô n pla p duo c
dem ra su du ng dô la n clô su Iuân cluyô n vô n co nlu llô
na o di clàng nu a lli cu ng klo Io ng la n clô duo c su mo cu a
clo ca c do ng Iuân cluyô n nlu vâ y lrong diô u kiô n công nglô
llông lin Iiôn Ia c dang duo c ca i lliô n nlanl clo ng klông
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
227
  vaâc hûa c oásûåàöìng vaâc hûa c oásûåàöìng
t huêån vï ì l úåi ñc h r oâng c uãa t huêån vï ì l úåi ñc h r oâng c uãa
noá noá
ngu ng, clo ple p co llô liô n la nl nga y ca ng nliô u ca c giao
dicl la i clinl xuyôn biôn gio i vo i cli pli gâ n nlu bà ng
klông. Trong kli ca c biô n pla p kiô m soa l cli co la c dô ng
nlâ l llo i – nglìa Ia mà c du duo c duy lri lluo ng xuyôn
nlung cli co la c dô ng lrong llo i gian klu ng loa ng – co llô
vâ n liô p lu c pla l luy la c du ng, lli ca c biô n pla p kla c co la c
dô ng lluo ng xuyôn se nga y ca ng lro nôn la n clô .
Ðây Ia mô l dinl dô duo c duy lri lrong plâ n co n Ia i cu a
cluong na y: ca c clinl plu klông llô liô p lu c ly vo ng duy lri
duo c mô l kloa ng ca cl Io n lluo ng xuyôn giu a ly gia llu c co
va cân bà ng lli lruo ng, va Ia i suâ l ba n buôn llu c lô , ma
klông pla i duy lri ca c biô n pla p kiô m soa l la nl clinl dô i
vo i ngoa i lluong, cu ng nlu llanl loa n dô n mu c dô gây ra la c
la i ro rô l lo i làng lruo ng va mu c sô ng. Tuy nliôn, dinl dô
na y klông Ioa i lru ca c linl llu c kiô m soa l nle nla ng lon,
bao gô m lluô va ca c la n clô dô i vo i su Iuân cluyô n vô n quô c
lô , dô i vo i viô c nguo i nuo c ngoa i mua cô plâ n lrong nuo c, va
viô c clo ple p ca c công ly dicl vu la i clinl nuo c ngoa i, clà ng
la n nlu ca c ngân la ng, duo c loa l dô ng. Trôn llu c lô , dây Ia
ba Iìnl vu c clinl ma kinl ngliô m llu c lô vô ca c lô llô ng la i
clinl quy mô nlo , cu ng nlu la c dô ng dô n clu ng, câ n pla i
duo c lim liô u, va clu ng la se Iâ n Iuo l ngliôn cu u clu ng.
Dõc h vuåt aâi c hñnh: Cho pheáp nûúác ngoaâi c ung ûáng Dõc h vuåt aâi c hñnh: Cho pheáp nûúác ngoaâi c ung ûáng
N
GA NH DICH VI TA I CHINH TA I BA T CU OIÔ C
gia na o cu ng se pla i cliu lô n llâ l do viô c xoa bo ca c
biô n pla p ba o lô , vô n da nuôi duo ng nlu ng nla
cung u ng loa l dô ng vo i cli pli va Io i nluâ n cao lrong nliô u
nàm. Viô c llông lin dô da ng lon va viô c do bo ca c la n clô
dô i vo i loa l dô ng vay va gu i liô n o nuo c ngoa i, da buô c ca c
ngân la ng lrong nuo c pla i cà l gia m cli pli, il nlâ l Ia clo ca c
kla cl la ng Io n, dô ng llo i e p clu ng pla i nâng cao clâ l Iuo ng
plu c vu nô u klông muô n mâ l clô du ng. Nlu clu ng la se
llâ y, plâ n Io n viô c mua ba n cô pliô u lrong nuo c Ia do ca c
clu ng cli liô n gu i (DR – xem Hô p 4.1) diô n ra o nuo c ngoa i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
228
Caác t hõ t r ûúâng múái nöíi c oá Caác t hõ t r ûúâng múái nöíi c oá
t hï í àûúåc l úåi nhúânhêåp t hï í àûúåc l úåi nhúânhêåp
k hêíu c aác dõc h vuåt aâi k hêíu c aác dõc h vuåt aâi
c hñnh c hñnh
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
229
Chûá ng chó tiïì n gûã i
CHU NG CHI TIL N GU I (DRS) TU IAI ÐA
duo c su du ng dô giu p ca c nla dâ u lu My ne
lra nl cli pli giao dicl va mô l sô ru i ro cu a
viô c giu va mua ba n clu ng kloa n la i ca c lli
lruo ng xa Ia , clo du do Ia mô l lli lruo ng da
lruo ng lla nl lay Ia mo i nô i.
1
Clu ng cu ng co
llô duo c du ng dô lra nl klo i ca c ra o ca n diô u
liô l dang ngàn lro ca c nla dâ u lu My , kô ca
ca c nla dâ u lu lleo lô clu c, duo c nà m giu cô
pliô u cu a ca c công ly klông pla i cu a My .
Clu ng cli liô n gu i duo c lliô l Iâ p Iâ n dâ u liôn
la i My va o nàm 1927 clo công ly ba n Ie cu a
Anl Ia SeIfridges. Nga y nay, ca c clu ng cli
liô n gu i cu ng duo c mua ba n la i ca c lli lruo ng
da lruo ng lla nl kla c. Hiô n dang co ca c
cluong lrinl clu ng cli liô n gu i clo lon 2.000
công ly, lrong do gâ n mô l nu a dô n lu ca c lli
lruo ng mo i nô i. Vô sô ca c công ly dang co cô
pliô u duo c mua ba n gia n liô p la i My (nlu da
duo c Lrrunza, Hogan va Hung cli ra nàm
1999), co nglìa Ia ca c nla dâ u lu My co llô
da l duo c su da da ng loa , vô co ba n Ia loa n
loa n, ma klông câ n pla i du ng ngoa i ca c
clu ng kloa n dang duo c mua ba n la i My .
Clu ng cli liô n gu i lluo ng do mô l lrong
bô n ngân la ng Io n cu a My pla l la nl clu ng
nlâ n rà ng, ngân la ng liô n gu i dang câ m giu
cô pliô u cu a ca c công ly klông pla i My Ia
nguo i duo c nlu ng ai nà m giu clu ng cli liô n
gu i na y u y nliô m. Tluo ng lli ca c công ly
klông pla i cu a My yôu câ u ngân la ng nlâ n
liô n gu i pla i pla l dô ng mô l cluong lrinl
clu ng cli liô n gu i, vo i mu c dicl clo ple p ca c
công ly co llô liô p câ n duo c mô l nlo m Io n
lon, bao gô m ca c nla dâ u lu lrôn loa n llô
gio i. Ca c clu ng cli liô n gu i co llô duo c cla o
ba n la i nuo c My lleo quy dinl cu a u y ban
Clu ng kloa n (SLC) nlà m ba o da m rà ng, bôn
ca nl ca c yôu câ u kla c, llông lin vô la i kloa n
cu a ca c công ly nuo c ngoa i duo c cung câ p dâ y
du . Viô c công bô llông lin ca ng dâ y du lli
viô c mua ba n clu ng cli liô n gu i la i lli lruo ng
My ca ng il bi la n clô . Tiôu cluâ n công bô
llông lin clo ca c cluong lrinl clu ng cli liô n
gu i ca ng cao lli Io i icl dem Ia i clo ca c cô
dông lrôn lli lruo ng nô i dia ca ng cao, va co
llô gia n liô p la o ra su c e p vô công klai loa
llông lin nliô u lon, llâ m cli dô i vo i ca
nlu ng công ly klông co cluong lrinl clu ng
cli liô n gu i.
Quô vöë n quöë c gia
Ca c quy luong lô duo c lliô l Iâ p lrôn lli
lruo ng My (va Clâu Au) cluyôn doanl cô
pliô u cu a ca c lli lruo ng mo i nô i nlâ l dinl,
loà c la i mô l nlo m lleo klu vu c cu a ca c lli
lruo ng mo i nô i, da do ng vai lro quan lro ng
lrong qua lrinl mo rô ng so lu u nuo c ngoa i
dô i vo i cô pliô u cu a ca c lli lruo ng mo i nô i,
dà c biô l Ia cuô i llâ p ky 80 va dâ u llâ p ky 90.
Ca c quy loa n câ u da nà m giu mô l danl mu c
dâ u lu da da ng, bao gô m ca clu ng kloa n lu
ca c lli lruo ng mo i nô i, va dang nga y ca ng lro
nôn quan lro ng lon. Ca c quy quô c gia da co
lrao dô i mua ba n lrôn lli lruo ng My va
Höåp 4.1 Chûáng c hót i ï ìn gûãi vaâquyävöën quöëc gi a Höåp 4.1 Chûáng c hót i ï ìn gûãi vaâquyävöën quöëc gi a
(Xem tiïë p trang sau)
llu c liô n, va ca c loa l dô ng pla l la nl cô pliô u ban dâ u mo i
cu a ca c công ly lrong nuo c, gio dây co llô liô n la nl lrôn ca c
lli lruo ng da lruo ng lla nl ma klông câ n pla i llông qua ca c
so giao dicl lrong nuo c.
Klông co n ngli ngo gi nu a, su liô n diô n nga y ca ng làng
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
230
cluyôn loa l dô ng o ca c quô c gia công ngliô p
cu llô cu ng dang làng ma nl. Ca c quy na y
klông cli la o ra kla nàng lâ p lo p ru i ro
llông lluo ng va mang Ia i nlu ng Io i icl vô cli
pli giao dicl cu a ca c pluong llu c liô l kiô m
lâ p llô , ma lrong mô l sô lruo ng lo p, kla
nàng liô p câ n lli lruo ng bi gio i la n clo mô l
sô quy da duo c clâ p lluâ n, diô u na y kliô n
clo ca c quy lro lla nl con duo ng duy nlâ l dô
ca c công ly lrong nuo c va ca c nla dâ u lu nuo c
ngoa i co llô liô p câ n Iâ n nlau. Nga y nay, mô l
plâ n viô c nà m giu clu ng kloa n lu ca c lli
lruo ng mo i nô i cu a ca c nla dâ u lu lleo lô
clu c o ca c nuo c gia u Ia nà m giu lru c liô p, co n
mô l plâ n kla c vâ n nà m duo i da ng cô pliô u
cu a ca c quy quô c gia.
Ca c quy dâ u liôn Ia ca c quy do ng, nglìa Ia
cô pliô u cu a clu ng klông llô cluyô n
nluo ng Ia i duo c – mô l su la n clô lo p Iy kli
ca c quy na y dâ u lu va o nlu ng lli lruo ng ke m
llanl kloa n. Vo i viô c ca c lli lruo ng mo i nô i
dang nga y ca ng lro nôn dô llanl kloa n lon,
lli ca c quy mo dang lro lla nl plô biô n. Gia
cô pliô u cu a ca c quy do ng quô c gia co llô
clônl Iô cl nliô u so vo i gia lri lli lruo ng cu a
ca c cô pliô u ma clu ng nà m giu . Su kla c biô l
na y cu ng co llô nlâ n llâ y duo c la i ca c quy
luong lô dâ u lu va o lli lruo ng clu ng kloa n
lrong nuo c va ca c quy quô c gia cluyôn vô ca c
lli lruo ng liôn liô n. Tuy nliôn, su clônl Iô cl
na y co xu luo ng Io n lon lrong lruo ng lo p
ca c quy quô c gia cluyôn vô ca c nuo c dang
pla l lriô n, va clu ng cu ng biô n lliôn nliô u
lon. Kô ca lruo c kli co ca c vu xa o lrô n nàm
1997-98, su biô n lliôn lrong Io i lu c cu a ca c
quy quô c gia cao gâ p ba Iâ n so vo i su biô n
lliôn cu a ca c la i sa n do clu ng nà m giu
(HardouveIis va nlu ng nguo i kla c 1994). Ta i
nlu ng noi quy quô c gia il bi la n clô lon
lrong kla nàng liô p câ n lli lruo ng so vo i ca c
nla dâ u lu nuo c ngoa i kla c, lli no lluo ng co
xu luo ng cao lon gia lri la i sa n ro ng.
2
Höåp 4.1. Höåp 4.1. (Tiï ë p theo)
1. Tu do xuâ l liô n lôn go i Ia clu ng cli liô n gu i My (ADR). Klông co su kla c biô l giu a clu ng cli liô n gu i My va
clu ng cli liô n gu i loa n câ u (GDR), lôn go i sau lluo ng duo c ua cluô ng lon do ca c nguyôn nlân vô markeling. Ca c
clu ng cli liô n gu i lleo dô ng Luro kla c biô l clu yô u vo i clu ng cli liô n gu i My va clu ng cli liô n gu i loa n câ u Ia , Ioa i
dâ u clia cô lu c bà ng dô ng Luro, co n lai Ioa i sau clia cô lu c bà ng dô ng dôIa My lleo ly gia lô i doa i liô n la nl.
2. Tlam kla o llôm ca c la i Iiô u Kaminsky, Iyons va SclmukIer (2001) va Ouy Tiô n lô Ouô c lô (2000)
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
231
cu a Inlernel da bà l dâ u la o ra ca c giao dicl la i clinl quô c lô
lru c liô p ma llâ m cli ca c công ly nlo va ca c ca nlân cu ng co
kla nàng liô p câ n duo c, luy rà ng lô c dô pla l lriô n va mu c dô
ca c dicl vu na y co llô llay llô duo c su câ n lliô l pla i co mà l
la i clô cu a ca c công ly dicl vu la i clinl vâ n co n clua ro ra ng
(CIaessens, GIaessner va KIingebieI 2000).
Hiô n nay, plâ n Io n ca c công ly dicl vu la i clinl, clo du
clu ng loa l dô ng lrong Iìnl vu c ngân la ng, ba o liô m, qua n
Iy quy vô n lay Ia lrong ca c dicl vu giao dicl clu ng kloa n,
vâ n duy lri quyô n Io i kinl doanl quan lro ng cu a minl bà ng
su co mà l lli lruo ng lrong nuo c. Hâ u lô l dây dô u Ia ca c công
ly so lu u lrong nuo c, nlung ca c công ly nuo c ngoa i cu ng
dang làng cuo ng lim ca cl xâm nlâ p. Oua lrinl lu nlân loa
ngân la ng, dà c biô l Ia la i ca c nô n kinl lô cluyô n dô i, va viô c
ba n lô ng ba n lla o ca c ngân la ng bi pla sa n, da la o ra ca c co
lô i lô l clo ngân la ng lu ca c nuo c liôn liô n mua duo c ma ng
Iuo i cli nla nl co sà n, va nlo do , co llô xâm nlâ p va o lli
lruo ng ngân la ng ba n Ie . Ngân la ng cu a mô l sô nuo c Tây Au
nlo da loa l dô ng râ l licl cu c la i Trung va Ðông Au, cu ng
nlu ca c ngân la ng Tây Ban Nla da ba nl lruo ng nlanl
clo ng sang clâu My Ia linl – la i mô l sô quô c gia, diô u na y
da Ia m làng mô i Io nga i vô su lâ p lrung so lu u lrong nga nl
ngân la ng va o lay mô l sô il nguo i. Trôn llu c lô , ly Iô la i sa n
ngân la ng duo i su kiô m soa l cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i
da làng ma nl la i nliô u nuo c lrong nlu ng nàm gâ n dây (xem
Ouy Tiô n lô Ouô c lô , Hinl 4.2).
Tuy nliôn, mô l sô nuo c vâ n lô l su c clâ m lrô lrong viô c
liô p nlâ n ca c công ly la i clinl nuo c ngoa i va o lli lruo ng
lrong nuo c, vi lo so ca c công ly na y se Ia m mâ l ô n dinl lô
llô ng la i clinl lrong nuo c va da nl bâ l ca c công ly la i clinl
lrong nuo c ra klo i lli lruo ng, va kô l qua cuô i cu ng Ia , mô l
va i klu vu c na o do lay Ia mô l nlu câ u quô c gia cu llô na o
do duo c plu c vu râ l ngle o na n.
5
Ilâ n na y se xe l xem Iiô u
ca c Io nga i na y co co so klông va cli ra rà ng clu ng klông,
co co so.
Clà c clà n co mô l sô nluo c diô m liô m nàng lrong viô c du a
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
231
Mùåc duângûúâi t a l o súå Mùåc duângûúâi t a l o súå
r ùçng, c aác c öng t y nûúác r ùçng, c aác c öng t y nûúác
ngoaâi seägêy mêët öín àõnh ngoaâi seägêy mêët öín àõnh
nï ìn t aâi c hñnh nöåi àõa nï ìn t aâi c hñnh nöåi àõa  
qua nliô u va o mô l sô il ca c llô clô la i clinl nuo c ngoa i, dà c
biô l Ia nô u clu ng dô u cu a mô l quô c gia nlâ l dinl. No co llô
mang lleo ca c nguô n Iây nliô m, giô ng nlu kli ca c diô u kiô n
lrong nuo c da gây ra su llà l clà l lin du ng cu a ca c ngân la ng
Nlâ l Ba n la i ca c ca c nuo c Ðông A kla c (va la i Ca-Ii-ploo c-
nia), dô Ia i lâ u qua lo Io n clo nuo c clu nla . Ngoa i ra, nguo i
la co n llâ y clinl plu co llô se nlâ n ra minl dang o mô l vi
llô yô u dô co llô clô ng Ia i su Ia m du ng quyô n Iu c cu a mô l
lâ p doa n ca c lô clu c la i clinl do so lu u nuo c ngoa i cli plô i.
Va lrong kli su pla l da l cu a ca c ngân la ng lluo ng di dôi vo i
su pla l da l cu a quô c gia clu nla , lli viô c ca c ngân la ng nuo c
ngoa i co ca c cam kô l da i la n il lon dô i vo i nuo c clu nla cu ng
Ia mô l diô u lo p Iy .
Tuy nliôn, bâ l clâ p su co mà l nga y ca ng làng cu a ca c lô
clu c lrung gian la i clinl nuo c ngoa i, vâ n klo co llô lim duo c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
232
  nhûng c oáñt bùçng nhûng c oáñt bùçng
c hûáng uãng höåc ho nöîi l o c hûáng uãng höåc ho nöîi l o
súånaây súånaây
clu ng co vu ng clà c na o u ng lô Iuâ n diô m clo rà ng, viô c liô p
nlâ n ca c công ly nuo c ngoa i dem Ia i ca c lâ u qua xâ u clo nô n
kinl lô no i clung. Trôn llu c lô , ca c dâ u liô u cli dâ n dô u
clu ng lo rà ng, llông qua viô c ca i lliô n liô u qua loa l dô ng
lô ng llô , va llông qua viô c llu c dâ y su ca i lliô n lrong ca c
lla nl plâ n lu nlân va nla nuo c lrong la lâ ng co so la i clinl,
su xâm nlâ p cu a ca c công ly nuo c ngoa i da giu p la o diô u kiô n
loa n lliô n ca c lrung gian la i clinl va làng lruo ng da i la n
(Ievine 2000).
Klu vu c ngân la ng Ia noi gây ra mô i Io nga i Io n nlâ l lrong
sô nlu ng nguo i pla n dô i su xâm nlâ p nuo c ngoa i. Hiô n da
co nliô u bà ng clu ng clo llâ y ca c ngân la ng nuo c ngoa i da
loa l dô ng va do ng go p nlu llô na o va o viô c pla l lriô n klu
vu c la i clinl va làng lruo ng kinl lô quô c dân.
Ta i ca c nuo c co llu nlâ p cao va lrung binl cao, mà c du
binl quân cu nàm ngân la ng lli co mô l Ia ngân la ng nuo c
ngoa i, nlung ca c lô clu c nuo c ngoa i nay vâ n cliô m clua dô n
10° la i sa n ngân la ng dia pluong. Clu ng lluo ng lâ p lrung
va o mô l lli lruo ng dà c biô l, lluo ng Ia plu c vu clo ca c công
ly nuo c ngoa i, va lâ p lrung va o lluong ma i quô c lô . Trong
môi lruo ng nlu vâ y, clu ng lluo ng loa l dô ng vo i cli pli clo
mô i don vi nlo lon va Io i nluâ n clo mô i don vi llâ p lon so
vo i ca c ngân la ng lrong nuo c. Tuy nliôn, la i nliô u nuo c gia u
co lon o My Ia linl va Trung Au (cu ng nlu la i mô l sô nuo c
pla l lriô n nlu Niu DiIân), ca c ngân la ng nuo c ngoa i dang bà l
dâ u do ng mô l vai lro Io n lon (xem Hinl 4.2).
6
Ngay ca lruo c kli ca c ngân la ng nuo c ngoa i mo rô ng
pla m vi loa l dô ng lli lo lluo ng vâ n cliô m duo c lli plâ n
Io n lon la i ca c nuo c ngle o lon. Ta i 16 lrong sô ca c nuo c na y,
ca c ngân la ng nuo c ngoa i cliô m lon mô l plâ n ba lô llô ng
(ngân la ng). O do , linl binl quân, ca c ngân la ng nuo c ngoa i
loa l dô ng co Ia i lon ca c ngân la ng lrong nuo c mà c du clu ng
co cli pli loa l dô ng Io n lon, co Ie Ia do clu ng dâ u lu va o ca c
dicl vu clâ l Iuo ng cao lon. Ngân la ng nuo c ngoa i cu ng co
clônl Iô cl Ia i suâ l cao lon va nô p lluô nliô u lon. Ca c quô c
gia ca ng nlo lli ca ng co xu luo ng du a va o ngân la ng nuo c
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
233
Ngên haâng nûúác ngoaâi Ngên haâng nûúác ngoaâi
c oát hï í l aâm àûúåc nhi ï ìu c oát hï í l aâm àûúåc nhi ï ìu
vi ï åc hún l aâc hót êåp t r ung vi ï åc hún l aâc hót êåp t r ung
vaâo c aác t hõt r ûúâng àùåc vaâo c aác t hõt r ûúâng àùåc
bi ï åt bi ï åt
ngoa i, co n o mô l sô nuo c Io n nlu A n Ðô , Indônôxia va
Iakixlan, ca c ngân la ng nuo c ngoa i cu ng cliô m mô l lli plâ n
da ng kô .
Bâ l clâ p ca c y kiô n nguo c Ia i, klông co clu ng co na o clo
llâ y su liô n diô n cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i da gây bâ l ô n
clo Iuô ng lin du ng. Tra i Ia i, su xâm nlâ p cu a ca c ngân la ng
na y Ia i ke o lleo nlu ng llay dô i lrong môi lruo ng ca nl lranl
va lrong clâ l Iuo ng diô u liô l va công klai loa llông lin.
Mô l Ioa l ca c ngliôn cu u linl luô ng vô su xâm nlâ p cu a
ngân la ng nuo c ngoa i va o ca c nuo c kla c nlau nlu
A clenlina, ÔxlrâyIia va Hunggari da gli Ia i duo c la c dô ng
ma nl me cu a su xâm nlâ p na y dô n linl liô u qua va kla nàng
ca nl lranl cu a lô llô ng ngân la ng cu a nuo c so la i (xem plâ n
lô ng quan lrong Ievine 1996 va CIaessens va Iansen 2000).
Mô l mô i de doa râ l llu c lô du kicl dô ng ca c ngân la ng lrong
nuo c pla i bà l lay va o da i lu co câ u cli pli, pla m vi va clâ l
Iuo ng dicl vu cu a minl vo i kô l qua cuô i cu ng Ia viô c ca c ngân
la ng nuo c ngoa i xâm nlâ p lli lruo ng klông dem Ia i clo lo
mu c Io i nluâ n Io n nlu du linl.
Ca c plân licl sô Iiô u llô ng kô vô la i kloa n cu a ca c ngân
la ng riông biô l da klà ng dinl Ia i ca m nlâ n clo rà ng, su xâm
nlâ p cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i da Ia m clo lô llô ng
ngân la ng nô i dia lro nôn ca nl lranl lon. Vi vâ y, lli plâ n
cu a ngân la ng nuo c ngoa i ca ng Io n lli ca c ngân la ng lrong
nuo c llu duo c ly Iô Io i nluâ n ca ng nlo , va sô Iuo ng kloa n
clo vay llua Iô ca ng Io n (luy cu ng duo c bu Ia i bà ng mô l
kloa ng clônl Iô cl Ia i suâ l ro ng Io n lon) (Hinl 4.3).
7
Hiô u
qua cu a nô n la nl clinl liô n la i cu ng duo c ca i lliô n. Mà c du
ca c llay dô i so bô lrong cli pli clung klông co y nglìa llô ng
kô, nlung co Ie liô n luo ng na y Ia kô l qua cu a viô c cluyô n
dicl ro ra ng lrong danl mu c dâ u lu sang clo vay ca c mo n ru i
ro cao lon, mô l su cluyô n dicl ke o lleo ca c cli pli la nl
clinl Io n lon.
Nlu vâ y, mà c du klông pla i Ia mô l llâ n duo c, nlung viô c
mo cu a lô llô ng ngân la ng clo ngân la ng nuo c ngoa i co llô
giu p mo rô ng ca c Io i icl vô gia ca va linl liô u qua cu a liô n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
234
lrinl loa n câ u loa la i clinl dô n vo i ca c kla cl la ng nlo ,
nlu ng nguo i klông co kla nàng liô p câ n ca c dicl vu la i clinl
nuo c ngoa i mô l ca cl dô da ng.
Nô i Io so su liô n diô n cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i o
lrong nuo c co llô gây bâ l ô n clo ca c Iuô ng vô n vi ca c ngân
la ng na y se xuâ l klâ u ca c nguô n Iu c cu a clu ng va o du ng Iu c
quô c gia clu nla pla i cliu ca c su c e p, da klông duo c clu ng
minl lrong ca c cuô c klu ng loa ng Io n gâ n dây. Nguo c Ia i, ca c
ngân la ng nuo c ngoa i la i A clenlina da su du ng ca c kônl lin
du ng bôn ngoa i cu a clu ng dô da p u ng plâ n na o ca c Iuô ng
liô n gu i cla y ra bâ l llinl Iinl lrong cuô c klu ng loa ng
TequiIa. Trong mô l clu ng mu c nlâ l dinl, nlu ng nguo i gu i
liô n da dô xô lo i cli nla nl cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i nô i
liô ng lrong ca c cuô c klu ng loa ng, noi lo co llô cluyô n vô n
ra nuo c ngoa i (CIaessens va GIaessner 1998). Kla i qua l lon,
ca c ngân la ng nuo c ngoa i la i A clenlina va Môlicô da clu ng
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
235
Sûåt ham gi a cuã a caá c ngên
haâ ng nûúá c ngoaâ i l aâ m t ùng t ñnh
caå nh t ranh - àêí y mûá c chï nh
l ï å ch l úå i nhuêå n cuã a caá c ngên
haâ ng t rong nûúá c gi aã m xuöë ng,
khi ï ë n hoåphaã i cho vay cho
caá c ngaâ nh coát öí ng mûá c chï nh
l ï å ch l úå i nhuêå n l úá n hún àï íbuâ
àùæ p l aå i nguy cú t öí n t hêë t
khoaã n vay
lo rà ng clu ng Ia ca c Iu c Iuo ng ô n dinl Iuô ng lin du ng no i
clung (CuII va ca c la c gia kla c 2000, GoIdberg, Dages va
Kinney 2000).
Su c e p dô i vo i ca c ngân la ng lrong nuo c do su ca nl lranl
cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i dem Ia i, co llô co nguy co gây
ra su lliô u llâ n lro ng, nô u nlu su ca nl lranl na y Ia m xo i
mo n uy lin kinl doanl cu a ca c lô clu c loa l dô ng vo i cli pli
cao lo i mu c kliô n ca c lô clu c na y clâ p nlâ n da nl ba c dô
plu c lô i, mà c du lrôn llu c lô su ca nl lranl quyô l Iiô l lrong
nuo c lrong mô l môi lruo ng lu do lon duo ng nlu Ia mô l vâ n
dô Io n lon, va su liô n diô n cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i co
ve nlu da Ia m gia m bo l ru i ro xa y ra klu ng loa ng (llam
kla o Demirgüç-Kunl, Ievine va Min 1998). Cu ng co llô co
nguy co xâm nlâ p cu a mô l sô ngân la ng nuo c ngoa i il liô ng
làm co dâ u liô u lliô u Ia nl ma nl – nlu lruo ng lo p cu a
BCCI, mô l ngân la ng lu mo rô ng loa l dô ng cu a minl sang
ca c nuo c dang pla l lriô n, cu ng nlu o ca c nuo c công ngliô p,
dây Ia lruo ng lo p câ n lô l su c Iuu y . Tâ l nliôn, vo i liô n luo ng
na y clu ng la da co llôm mô l Iy do nu a dô làng cuo ng ca c quy
dinl plo ng ngu a. Trôn llu c lô , su xuâ l liô n cu a ca c ngân
la ng nuo c ngoa i nô i liô ng lluo ng ke o lleo su ca i lliô n vô
linl minl ba cl, nlâ l Ia kli ca c ngân la ng na y mang lleo
minl ca c llông Iô kô loa n loa n lliô n lon. Va nô u ca c ngân
la ng lrong nuo c muô n la o Iâ p su liô n diô n cu a minl la i ca c
lrung lâm (la i clinl) liôn liô n dô co llô ca nl lranl duo c vo i
ca c dicl vu la i clinl quô c lô ma ca c ngân la ng nuo c ngoa i
dang cung câ p clo kla cl la ng lrong nuo c, lli ca c ngân la ng
na y se pla i lim ca cl xin giâ y ple p loa l dô ng la i ca c lrung
lâm no i lrôn. Ðô an Io ng nuo c clu nla Ia quy clô diô u liô l
lrong nuo c da luong dô i lloa da ng, llay vi mong muô n co
duo c ca c quy dinl Io ng Ie o lon, ca c ngân la ng na y se gây a p
Iu c vo i ca c nla diô u liô l lrong nuo c pla i nâng câ p ca c quy
dinl do , nlu lruo ng lo p cu a Môlicô lrong bô i ca nl Hiô p
dinl Tu do Tluong ma i Bà c My (NAITA).
Vô vâ n dô ca c ngân la ng nuo c ngoa i bo qua kla cl la ng
nlo , ca c clu ng cu cli ra rà ng, câ n pla i plân biô l giu a ca cl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
236
Caånh t r anh t ùng, l aâm Caånh t r anh t ùng, l aâm
gi aãm c hï nh l ï åc h l úåi gi aãm c hï nh l ï åc h l úåi
nhuêån t r ong nûúác nhuêån t r ong nûúác
diô u la nl cu a ngân la ng nuo c ngoa i va cu a ngân la ng lrong
nuo c, cu ng nlu kô l qua loa l dô ng luong dô i cu a ca c lô llô ng
lrong do ngân la ng nuo c ngoa i cliô m mô l lli plâ n Io n.
Ðu ng Ia ca c ngân la ng nuo c ngoa i lluo ng cluyôn môn loa
lrong nlu ng plân doa n lli lruo ng kla c, va dô Ia i ca c plân
doa n lli lruo ng nlo clo ca c cli nla nl dia pluong. Tuy
nliôn, klông co bà ng clu ng llô ng kô na o clo llâ y nlu ng lô
llô ng co nliô u ngân la ng nuo c ngoa i da bo qua kla cl la ng
nlo . Co llô co mô l sô dâ u liô u gia n liô p lu kinl ngliô m lo p
nlâ l ngân la ng la i My . Kli ma ca c ngân la ng nlo , lluo ng
cluyôn môn loa va o viô c la i lro clo ca c công ly nlo , bi lu l
va o mô l lô clu c Io n lon – lli clo du Iu c dâ u co su suy gia m
lin du ng cung câ p clo plân doa n lli lruo ng na y – liô n luo ng
do cli mang linl la m llo i va clà ng mâ y clô c, ca c doanl
ngliô p nlo sau do Ia i duo c plu c vu dâ y du nlu lruo c dây.
Kinl ngliô m la i A clenlina cu ng nlâ l qua n vo i xu luo ng do .
Ca c ngân la ng bi nuo c ngoa i mua Ia i, ban dâ u klông clu
lro ng lo i viô c clo vay liôu du ng, vay câ m cô va mua nla lra
dâ n, va cu ng cli liô n diô n kliôm lô n la i llu dô Buônô l Aire l.
Tuy nliôn, clu ng nlanl clo ng xâm nlâ p lli lruo ng câ m cô
mô l ca cl licl cu c, Ia m clo mu c clônl Io i nluâ n lrong Iìnl
vu c kinl doanl na y la i ca c ngân la ng lrong nuo c gia m xuô ng
(CIarke va nlu ng nguo i kla c 2000).
Trong ba pluong diô n loa n câ u loa la i clinl duo c xem xe l
la i dây, lli su xâm nlâ p cu a ca c llô clô nuo c ngoa i duo ng
nlu il rà c rô i nlâ l, lleo quan diô m quô c gia. Clâ l Iuo ng dicl
vu va gia ca duo c ca i lliô n, ru i ro nlo , va co llô kiô m soa l
duo c. Io i icl cu a ca c công ly lrong klu vu c la i clinl co ve bi
lliô l llo i vi quyô n Iu c lli lruo ng cu a ca c công ly la i clinl
liô n co bi gia m di, luy nliôn vô Iâu da i, ca c công ly lrong
nuo c co kla nàng lleo kip liô u qua loa l dô ng cu a ca c ngân
la ng nuo c ngoa i, se liô p lu c lung llinl lrong mô l môi lruo ng
nàng dô ng lon.
Nliô u quô c gia klông co duo c kla nàng xa xi Ia Iu a clo n
giu a viô c clâ p nlâ n lay klông ca c ngân la ng nuo c ngoa i
la ng dâ u. Trôn llu c lô , co llô cli co mô l va i loà c klông co
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
237
Khöng c oábùçng c hûáng Khöng c oábùçng c hûáng
c hûáng t oãc aác hï åt höëng c hûáng t oãc aác hï åt höëng
dûåa vaâo ngên haâng nûúác dûåa vaâo ngên haâng nûúác
ngoaâi gêy bêët l úåi c ho c aác ngoaâi gêy bêët l úåi c ho c aác
k haác h haâng nhoã k haác h haâng nhoã
u ng cu viôn ngân la ng na o llicl lo p (xem Hô p 3.3 vô ca c
kinl ngliô m la i clâu Ili). Trong kli su xâm nlâ p cu a ca c
ngân la ng il kinl ngliô m lon co lru so clinl la i ca c nuo c
Ia ng giô ng co llô la o ra duo c Io i llô kinl lô nlo quy mô, lli
ca c Io i icl llu duo c lu viô c làng cuo ng liô u qua loa l dô ng va
co so la lâ ng co Ie bi la n clô nliô u. Nlu ng su xâm nlâ p nlu
vâ y nlâ l lliô l pla i duo c xem xe l ky Iuo ng dô ba o da m rà ng,
công la c qua n lri cu a clu ng da l duo c clâ l Iuo ng câ n lliô l.
Nô u nlu môi lruo ng kinl doanl yô u ke m loà c lli lruo ng
qua nlo be lli cli pli lla nl Iâ p qua cao kliô n clo viô c xâm
nlâ p Ia klông lo p Iy va ca c co quan clu c nàng co llô se gà p
pla i klo klàn dô lim ra nguo i mua plu lo p, kô ca lrong
lruo ng lo p rao ba n ca c ngân la ng Io n nlâ l cu a quô c gia.
Mà c du vâ y, no i clung, clinl sa cl mo cu a clo ple p ca c
công ly la i clinl nuo c ngoa i da p u ng du diô u kiô n va co
danl liô ng va o loa l dô ng co ve nlu Ia clinl sa cl lô l nlâ l
va Ia clinl sa cl co llô dem Ia i la c dô ng cu c ky co Io i clo
làng lruo ng.
Múãc ûãa t hõ t r ûúâng c öí phi ï ëu Múãc ûãa t hõ t r ûúâng c öí phi ï ëu
S
U IHA T TRIL N CO CA I A N TUO NG NHA T TRONG
la i clinl quô c lô clo ca c nuo c dang pla l lriô n lrong
llâ p ky qua Ia su làng lruo ng cu a dâ u lu vô n cô plâ n ra
nuo c ngoa i, duo i da ng dâ u lu lru c liô p nuo c ngoa i (nla dâ u
lu nà m vai lro kiô m soa l) lay Ia dâ u lu gia n liô p va o ca c cô
pliô u duo c niôm yô l va klông niôm yô l.
Nàm 1997, lô ng Iuo ng dâ u lu lru c liô p nuo c ngoa i cla y
va o lrung binl cliô m lo i 20° GDI cu a ca c nuo c dang pla l
lriô n, vo i kloa ng 1,3° nu a Ia Iuo ng dâ u lu gia n liô p (Hinl
4.4).
8
Mà c du dâ u lu lru c liô p nuo c ngoa i Ia linl llu c plô
biô n dô dâ u lu vô n cô plâ n ra nuo c ngoa i, nlung co Ie Iuo ng
dâ u lu gia n liô p il lon Ia i gà n lru c liô p lon vo i viô c xem xe l
ca c clinl sa cl lrong klu vu c la i clinl.
Ðô i vo i mô l quô c gia co lli lruo ng cô pliô u sôi dô ng, mo
cu a lli lruo ng na y clo ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i Ia mô l buo c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
238
di mang linl quyô l dinl, ly vo ng se co la c dô ng dô n mu c dô
va dô ng lla i cu a viô c dinl gia la i sa n. Hon 30 so giao dicl
clu ng kloa n co quy mô da ng kô la i ca c nô n kinl lô lli lruo ng
mo i nô i da liô n la nl lu do loa ma nl me lâ u nlu cli lâ p
lrung lrong kloa ng llo i gian 10 nàm, lu giu a nlu ng nàm 80
lo i giu a nlu ng nàm 90. Nlu vâ y, co Ie cu ng Ia diô u lu nliôn
kli dà l câu lo i: Iiô u ca c la c dô ng du kiô n co xa y ra lrong llu c
lô klông` Iiô u gia lrung binl cu a ca c clu ng kloa n co cao
lon so vo i mu c gia cu a clu ng nô u klông lu do loa lay
klông` Iiô u dô biô n lliôn lrong gia clu ng kloa n se làng Iôn
lay gia m di` Trôn llu c lô , viô c lra Io i nlu ng câu lo i na y klo
lon la luo ng ban dâ u. Mà c du vâ y, no i clung (nlu se duo c
lrinl ba y cu llô duo i dây), lleo ca c kô l qua ngliôn cu u lli gia
ca co ve làng Iôn, va do do , Ia m gia m cli pli vô n ma klông
gây ra su biô n dô ng lla i qua . Viô c mo cu a lli lruo ng cu ng
dâ y nlanl qua lrinl loa n lliô n viô c cung câ p llông lin va
linl liô u qua cu a ca c lli lruo ng clu ng kloa n lrong nuo c, mà c
du ca c lli lruo ng na y da mâ l di mô l lli plâ n nlâ l dinl lrong
Iìnl vu c kinl doanl dang liô n lriô n Ia niôm yô l va mua ba n
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
239
Suy c ho c uâng, múãc ûãa t hõ Suy c ho c uâng, múãc ûãa t hõ
t r ûúâng c öíphi ï ëu seäl aâm t r ûúâng c öíphi ï ëu seäl aâm
gi aãm c hi phñ vöën gi aãm c hi phñ vöën  
cô pliô u.
Su su p dô bi lla m cu a lli lruo ng clu ng kloa n la i Ðông A
lrong ca c nàm 1997-98 – vo i cli sô clu ng kloa n lrung binl
lrong nàm 1998 cu a Indônôxia, MaIaixia va Tla i Ian cli da l
20 lo i 30° gia lri cu a clu ng va o cuô i nàm 1996 linl lleo dôIa
My (va kloa ng 40° clo Ha n Ouô c va IliIippin) – da Ia m
mâ l di plâ n Io n su luy loa ng cu a mô l qua lrinl lu do loa
luo ng clu ng nlu klông co vâ n dô gi. Tuy nliôn, va o giu a
nàm 2000, gia cô pliô u la i Clâu A , no i clung da Iâ y Ia i duo c
gâ n bà ng mu c cuô i nàm 1996. Hon llô nu a, plâ n Io n su su l
gia Ia do a nl luo ng lru c liô p cu a viô c su l gia dô ng liô n lrong
klu vu c, va do do klông nlâ l lliô l Ia do qua lrinl mo cu a lli
lruo ng cô pliô u clo ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i. Tuy nliôn,
ca c su kiô n na y ro ra ng Ia da dà l ra câu lo i vô lâ u qua , Io i icl
va cli pli cu a viô c lu do loa lli lruo ng cô pliô u.
Klông o noi na o ma viô c mo cu a lli lruo ng cô pliô u Ia i Ia
mô l cu nla y ngoa n mu c lu linl lra ng ngliôm câ m loa n loa n
so lu u nuo c ngoa i dô i vo i ca c clu ng kloa n duo c niôm yô l
sang mô l lli lruo ng lu do luyô l dô i clo ple p nguo i nuo c
ngoa i duo c quyô n liô p câ n lâ l ca ca c Ioa i cô pliô u. Ca c buo c
dô m quan lrong bao la m ca c loa l dô ng sau:
l làng dâ n lu ng buo c la n mu c lrâ n vô li Iô cô pliô u cu a
mô i công ly da niôm yô l ma nguo i nuo c ngoa i duo c
ple p mua.
l lliô l Iâ p (la i mô l lli lruo ng lruo ng lla nl) mô l quy
luong lô "quô c gia", vo i nlu ng cô dông nuo c ngoa i,
nlung co llô dâ u lu va o lli lruo ng lrong nuo c.
l pla l dô ng mô l cluong lrinl clu ng cli liô n gu i (DR) la i
My lay la i mô l lli lruo ng lruo ng lla nl kla c (Hô p 4.1).
Klông cli du ng Ia i o vâ n dô bu c xu c vô su Ian lruyô n linl
clâ l bâ l ô n dinl lrong gia clu ng kloa n giu a ca c lli lruo ng
mo , ma nguo i la co n lranl Iuâ n vô la c dô ng cu a lu do loa lli
lruo ng cô pliô u, mô l plâ n Ia do ca c klo klàn lrong viô c xa c
dinl llo i diô m diô n ra lu do loa . Xa c dinl clinl xa c llo i
diô m na y râ l quan lro ng: nô u llo i diô m na y duo c xa c dinl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
240
nhûng nhûäng c uöåc k huãng nhûng nhûäng c uöåc k huãng
hoaãng vûâa qua l aåi l aâm hoaãng vûâa qua l aåi l aâm
dêëy l ï n nöîi l o vï ì sûåbêët dêëy l ï n nöîi l o vï ì sûåbêët
öín àõnh öín àõnh
qua muô n lli mô l sô llay dô i lrong gia ca se bi ga n gle p sai
Ia do llo i ky do ng cu a, do do co llô Ia m sai Iô cl ca c uo c linl
vô su llay dô i. Nô u llo i diô m lu do loa duo c xa c dinl qua
so m lli ca c la c dô ng cu a qua lrinl na y cu ng se bi da nl gia
llâ p di.
Ca c nla ngliôn cu u da su du ng ba ca cl liô p câ n sau dô xa c
dinl llo i diô m lu do loa lli lruo ng clu ng kloa n:
l Ca cl liô p câ n du a va o llo i diô m công bô lleo Iuâ l dinl,
lrong do llo i diô m mo cu a lli lruo ng Ia llo i diô m co
liô u Iu c cu a mô l sô biô n pla p llicl lo p duo c quô c gia
clu nla a p du ng, nlu no i rô ng da ng kô ly Iô cô pliô u
ma nguo i nuo c ngoa i co llô duo c nà m giu .
l Ca cl liô p câ n du a lrôn la nl dô ng cu a ca c nla dâ u lu,
lrong do llo i diô m công bô vô mô l quy luong lô quô c
gia, lay Ia mô l cluong lrinl clu ng cli liô n gu i la i lli
lruo ng My , Ia llo i diô m llen clô l.
l Ca cl liô p câ n llô ng kô kla o sa l su liô n loa lleo llo i
gian cu a sô Iiô u vô gia clu ng kloa n va ca c biô n sô mâ n
ca m lli lruo ng kla c, va xa c dinl llo i diô m llay dô i
bà ng ca cl llam kla o nlu ng dô l biô n lrông llâ y lrong
ca c linl clâ l llô ng kô cu a cluô i sô Iiô u lleo llo i gian.
Hai ca cl liô p câ n dâ u dem Ia i ca c llo i diô m loa n loa n
kla c nlau. Trôn llu c lô , so sa nl llo i diô m so m nlâ l va llo i
diô m muô n nlâ l clo mô i nuo c lrong sô 10 quô c gia lrong bô n
ngliôn cu u gâ n dây da clo llâ y mô l kloa ng clônl Iô cl lrung
binl Ia 44 lla ng (Hinl 4.5). Kô ca kli da xa c dinl llô ng nlâ l
duo c llo i diô m mo cu a llu c su , lli vâ n co n co kla nàng ngay
sau kli nlin llâ y co xu llô lu do loa , lli lruo ng se du doa n
llo i diô m mo cu a llu c su llông qua viô c dâ u gia lruo c clo
mu c gia ky vo ng mo i cu a clu ng. Vi vâ y, clu ng la Ia i gà p pla i
mô l klo klàn mo i lrong viô c xa c dinl ca c llo i diô m llicl
lo p dô plân licl. Ca cl liô p câ n llu ba (mang linl llô ng kô)
da nlâ n dinl lu lruo c vô viô c co su llay dô i lrong ca c dà c linl
dô ng cu a gia clu ng kloa n lay klông, nlung klông xa c dinl
lruo c duo c cliô u luo ng cu a su llay dô i na y, cu ng nlu mu c
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
241
dô biô n lliôn lrung binl.
Vo i lâ l ca su mo lô lrong viô c xa c dinl clinl xa c llo i
diô m mo cu a, klông co gi da ng nga c nliôn kli nlâ n llâ y la c
dô ng do Iuo ng duo c cu a qua lrinl lu do loa dô n gia cô
pliô u, mu c dô vô n loa qua lli lruo ng, va klô i Iuo ng mua
ba n, Ia luong dô i nlo . Tuy nliôn, no vâ n co y nglìa llô ng kô,
ngay ca sau kli da giu nguyôn ca c su kiô n kla c klông Iiôn
quan diô n ra dô ng llo i nlung co la c dô ng dô n xu luo ng biô n
dô ng lrong gia clu ng kloa n, clà ng la n nlu ca c clinl sa cl
ca i ca cl kla c klông Iiôn quan lru c liô p dô n lli lruo ng cô
pliô u, bao gô m viô c gia m lluô quan va ba i bo ca c la n clô
kla c dô i vo i ngoa i lluong.
Tli du , lrong ngliôn cu u cu a minl vô 20 quô c gia dang lu
do loa , Bekaerl, Harvey va Iumsdaine (2000) da xa c dinl
duo c 13 quô c gia, noi ma su dô l biô n vô mà l llô ng kô lrong
ca c cluô i sô Iiô u lleo llo i gian lruo c kli cô lu c lrung binl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
242
Coásûåk haá c bi ï å t l úá n vï ìt húâ i
ài ï í m c oát hï íx aá c àõnh l aâ m k húã i
ài ï í m chñnh cuã a quaát rònh t ûå
do hoaát hõt rûúâ ng cöíphi ï ë u
Tûådo hoaác oát aác àöång Tûådo hoaác oát aác àöång
nhoã, àï ën t hõt r ûúâng c öí nhoã, àï ën t hõt r ûúâng c öí
phi ï ëu nhûng c oát hï í ào phi ï ëu nhûng c oát hï í ào
l ûúâng àûúåc l ûúâng àûúåc
gia m Iiôn lu c lrung binl lu kloa ng 5° xuô ng 3° mô l nàm.
Mu c dô vô n loa qua lli lruo ng cu ng làng vo l la i ca c quô c gia
na y: lrung binl làng lon gâ p dôi lrong mô l va i nàm dâ u cu a
qua lrinl lu do loa , bo i vi co nliô u công ly llam gia niôm yô l
lon, va ca c công ly kla c lli luy dô ng duo c nliô u vô n lon.
Mà c dâ u ly Iô doanl llu mua ba n cô pliô u so vo i mu c dô vô n
loa qua lli lruo ng klông biô u liô n mô l linl lla i ro ra ng na o,
nlung linl llanl kloa n da làng ma nl kli duo c do bà ng ly Iô
giu a gia lri lrao dô i lrung binl lrôn GDI (nlu da duo c Ievine
va Zervos 1998a lrinl ba y Iâ n dâ u liôn). Biô n sô llanl kloa n
na y co y nglìa quan lro ng, bo i vi (nlu se ba n dô n duo i dây)
no Ia mô l cli sô cu a lli lruo ng clu ng kloa n co mô i quan lô
da ng lin câ y nlâ l vo i làng lruo ng kinl lô .
Mô l ngliôn cu u kla c, lâ p lrung va o llo i diô m so m nlâ l
công bô quyô l dinl lay Ia llo i diô m la nl dô ng cu a nla dâ u
lu, da lim llâ y mô l mu c Io i nluâ n vuo l lrô i licl Iu y da l lo i
gâ n 40° quanl llo i diô m lu do loa , va cli co mô l plâ n ba
cu a Iuo ng na y co llô quy duo c clo ca c nlân lô bôn ngoa i
kla c. Iuo ng vuo l lrô i na y co ve nlu Ia mô l su diô u clinl
da ng gia , luy klông qua Io n, gia cu a ca c cô pliô u lrong nuo c
lo i mô l mu c gia mo i, pla n a nl kla nàng lâ p lo p ru i ro cu a
mô l lli lruo ng llô gio i rô ng Io n lon (Henry 2000a). No i mô l
ca cl kla c, cli pli vô n lrung binl da gia m xuô ng do lu do loa
lli lruo ng cô pliô u, nlung mu c dô gia m klông Io n.
Klông co mô l gia dinl Iy lluyô l ro ra ng na o vô viô c Iiô u
gia cô pliô u se biô n dô ng ma nl Iôn lay gia m di sau kli lô i
nlâ p va o lli lruo ng llô gio i. Hô i nlâ p co llô ca cl Iy gia ra
klo i ca c cu sô c a nl luo ng lo i mu c cu a ca i pli lli lruo ng lay
Ia la nl vi liô l kiô m cu a ca c nla dâ u lu lrong nuo c, nlung no
Ia i Ia m clo lli lruo ng pla i co xa l nliô u lon vo i su llàng lrâ m
cu a gia la i sa n llô gio i va vo i su llay dô i lrong so llicl cu a
ca c nla dâ u lu bôn ngoa i. Ca c ngliôn cu u da nôu o lrôn cu ng
cli ra mô l mu c làng luong dô i nlo lrong gia lri dô ng cluyô n
dicl (bï ta) lrung binl cu a ca c lli lruo ng dang lu do loa so
vo i lli lruo ng llô gio i, nlung klông co mô l linl lla i ro ra ng
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
243
vô dô biô n lliôn gia la i sa n va li suâ l Io i nluâ n. Mô l sô quô c
gia co dô biô n lliôn làng, lrong kli ca c quô c gia co n Ia i co dô
biôn lliôn gia m.
9
Mô l ca cl liô p câ n kla c coi su vâ n dô ng cu a gia la i sa n
duo c dà c lrung, klông cli bo i ca c cu sô c ngâ u nliôn, ma co n
bo i nlu ng llàng lrâ m lu lu va co linl clu ky . Kli Kaminsky
va SclmukIer (2001) la cl ca c linl clâ l clu ky nlu vâ y ra klo i
llu c lô vô gia clu ng kloa n la i kloa ng 28 quô c gia, lli lo da
lim ra cuo ng dô cu a nlu ng clu ky na y làng Iôn ngay Iâ p lu c
sau kli lu do loa , luy nliôn cuo ng dô lrung binl na y se gia m
sau kloa ng ba nàm loa l dô ng duo i mô l clô dô da duo c lu do
loa . Ðiô u na y no i Iôn rà ng, qua lrinl lu do loa ba o lruo c mô l
llo i ky cluyô n dô i cu a nguy co dô bi lô n lluong cao dô lruo c
nlu ng clu ky Iôn xuô ng cu c diô m, luy nliôn vo i viô c lli
lruo ng dâ n dâ n lruo ng lla nl, linl dô bi lô n lluong na y cu ng
se gia m dâ n (xem Hinl 4.6).
Viô c bo c la cl ca c lin liô u llu c lô co Iiôn quan lo i clinl
sa cl ra klo i ca c llông lin nliô u râ l nliô u xung quanl su vâ n
dô ng cu a gia cô pliô u klông pla i Ia mô l nliô m vu dô da ng.
Mà c du vâ y, nlin clung, su gia m su l lrong Ia i cô lu c, pla n
a nl su làng Iôn lrong gia cô pliô u lrung binl, se ke o lleo
nlu ng do l pla l la nl mo i Ia m làng mu c dô vô n loa qua lli
lruo ng. Ðiô u na y go i y rà ng, viô c mo cu a lli lruo ng cô pliô u
clo ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i ba n llân no cu ng luong dô i
nle nla ng.
Viô c lu do loa la i kloa n vô n klông cli co nglìa Ia nguo i
nuo c ngoa i co kla nàng liô p câ n lli lruo ng vô n lrong nuo c
ma cu ng co nglìa Ia ca c công ly va ca c lô gia dinl lrong nuo c
co kla nàng liô p câ n lli lruo ng llô gio i. Ca c nla dâ u lu lrong
nuo c cu ng duo c Io i nlo gia làng, nlung dô co llô lâ n du ng
lô l ca c co lô i da da ng loa ru i ro do lli lruo ng la i clinl llô
gio i mang Ia i, lo câ n pla i nà m giu ca c la i sa n nuo c ngoa i
lrong danl mu c dâ u lu cu a lo . Ðây Ia mô l diô m câ n quan
lâm, lli du nlu, lrong qua lrinl lliô l kô ca c quy dinl cli plô i
loa l dô ng dâ u lu gia n liô p cu a ca c quy Iuong luu va ca c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
244
Àa daång hoaáseägi aãm Àa daång hoaáseägi aãm
nguy c ú bõ t öín t hûúng nguy c ú bõ t öín t hûúng
pluong llu c dâ u lu lâ p llô kla c. Tu do loa Iuô ng vô n ra co
lô clu c co ve nlu co nliô u vuo ng mà c, nlung no clo ple p
viô c da da ng loa danl mu c dâ u lu quô c lô lrong loa l dô ng
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
245
Sau t húâ i kyâàêì u l aâ m t ùng t ñnh
bêë t öí n àõnh, t ûådo hoaáàaäl aâ m
gi aã m nguy cú dï îbõt öí n t hûúng
dâ u lu lleo lô clu c co llô , lli du nlu, ba o vô nlu ng nguo i vô
luu klo i bi nguy co roi va o ca nl do i ngle o. Ca c quy dâ u lu
quô c gia do nla nuo c kiô m soa l la i Na Iy va Xingapo duo c
dâ u lu loa n bô (Na Iy), loà c mô l plâ n da ng kô (Xingapo)
va o ca c la i sa n nuo c ngoa i. Tuy nliôn, ca c quy luong lô , quy
Iuong luu va ca c nla dâ u lu kla c lleo lô clu c la i nliô u nuo c
dang pla l lriô n vâ n vâ p pla i ca c ra o ca n diô u liô l Io n lrong
qua lrinl dâ u lu ra nuo c ngoa i.
Bôn ca nl lruo ng lo p cu a Ðông A da nôu, ca c lli lruo ng cô
pliô u da duo c lu do loa cu ng pla i cliu su lâ n công cu a ca c
cuô c klu ng loa ng la i clinl Io n kla c cu a llâ p ky 90 (TequiIa
1994-95, Nga-Braxin-ITCM 1998), luy mô l Iâ n nu a lli lruo ng
cô pliô u klông pla i Ia xuâ l pla l diô m cu a ca c cuô c klu ng
loa ng na y. Ha nl vi cu a ca c nlo m nla dâ u lu kla c nlau
lrong ca c lli lruo ng cô pliô u dang nô i lrong nlu ng cuô c
klu ng loa ng na y da duo c nliô u nla ngliôn cu u kla o sa l mô l
ca cl ky Iuo ng. Ca c kô l qua ngliôn cu u cu a lo co ve nlu da
klà ng dinl Ia i niô m lin rà ng, su dao dô ng lrong loa l dô ng
mua, ba n la i ca c lli lruo ng cô pliô u mo i nô i co ca c la c dô ng
da ng kô dô n su llàng lrâ m cu a gia ca , nlung cu ng clo llâ y,
su llam gia cu a ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i co llô giu p clo
viô c ca cl Iy lli lruo ng ra klo i ca c cu sô c lrong nuo c, lrong kli
Ia m làng pla n u ng vo i ca c cu sô c la i ca c noi kla c.
Tleo do i sa l la ng nga y ca c Iuô ng vô n ro ng cu a mô l lâ ng
Io p ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i va su vâ n dô ng luong u ng cu a
gia ca da bô c Iô linl lla i luong la c qua llo i gian. Va linl lla i
na y kla c mô l clu l il so vo i ca c mô linl don gia n lrong sa cl
gia o kloa, lrong do gia ca duo c diô u clinl ngay lu c klà c clo
plu lo p vo i ca c llông lin mo i.
10
Tlay va o do , ca c clu ng cu
llu c lô da cli ra rà ng, gia làng Iôn duo ng nlu la o da clo ca c
Iuô ng vô n cla y va o lrong ca c nga y liô p lleo, va diô u na y Ia i
Ia m clo gia làng Iôn, va su vâ n dô ng do cu a gia cu ng cuô n di
lrong mô l llo i gian nlâ l dinl. Ðiô u na y nlu llô Ia la c dô ng
lu c llo i dô n gia ca cu a mô l mâ u llông lin Iiôn quan dô n gia ,
cli Ia la c dô ng cu c bô . Ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i diô u clinl
dâ n danl mu c dâ u lu cu a lo , va diô u na y da Ia m clo gia liô p
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
246
Caác nhaâàêìu t û nûúác Caác nhaâàêìu t û nûúác
ngoaâi c oát hï í haån c hï ësûå ngoaâi c oát hï í haån c hï ësûå
bi ï ën àöång t r ong nûúác bi ï ën àöång t r ong nûúác  
lu c làng Iôn, ca lai dô u do su c nà ng cu a liô n va do mo i nguo i
dô u ky vo ng rà ng dô ng Iu c cu a Iuô ng vô n se liô p lu c liô p
diô n. Oua lrinl na y co llô di qua xa, va lrôn llu c lô , su su l gia
lrong llo i ky klu ng loa ng co ve klông pla n a nl Iuô ng vô n
ra cu a ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i, ma plâ n Io n pla n a nl
Iuô ng vô n va o du kiô n bi gia n doa n.
Ha nl vi cu a ca c quy luong lô mo va do ng cluyôn môn
loa lrong ca c lli lruo ng mo i nô i cu ng Ia m ro llôm la nl vi
cu a ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i. Hiô n co lon 2.000 quy nlu
llô , va Iuo ng cô pliô u do clu ng nà m giu lrong lai la lli
lruo ng mo i nô i la ng dâ u cliô m kloa ng 5° lô ng mu c vô n
loa qua lli lruo ng va o llo i diô m giu a llâ p ky 90. Ðô i vo i ca c
quy mo , ca c sô Iiô u llicl lo p Ia ca c sô Iiô u vô ca c Iuô ng Iuu
cluyô n cu a clu ng. Ca c sô Iiô u na y clo llâ y, rô l cuô c lli nla
dâ u lu clu klông pla i Ia nlu ng nguo i qua n Iy quy cliu
lra cl nliô m vô su nla y ca m cu a ca c Iuô ng vô n ra va o mô l lli
lruo ng mo i nô i nlâ l dinl lruo c su vâ n dô ng cu a gia ca . Ðiô u
na y du ng clo ca lruo ng lo p vâ n dô ng cu a clinl gia lrôn lli
lruo ng dang xe l lay Ia ca c Iuô ng pla l sinl do su vâ n dô ng
cu a gia ca lrôn ca c lli lruo ng kla c gây ra, ca c Iuô ng na y co
llô duo c go i Ia ca c Iuô ng Iây nliô m. Ca c clu ng cu cli ra
rà ng, viô c ru l liô n la ng Ioa l ra klo i ca c quy luong lô clu yô u
xa y ra la i ca c nuo c co nô n la ng kinl lô vì mô yô u, bo i vi ca c
cli sô lu ng duo c llu c lô clu ng lo Ia ca c cli ba o da ng lin câ y
dô du ba o su su p dô la i clinl lrong luong Iai da buo c va o
vu ng nguy liô m. Tuy nliôn, kô l qua ngliôn cu u cu ng cli ra
rà ng, ca c lli lruo ng cô pliô u co linl llanl kloa n cao nlâ l
(nlu Braxin la i My Ia linl va Hô ng Kông (Trung Ouô c),
Xingapo va Ða i Ioan la i Clâu A ) pla i cliu lliô l la i klông
dô u lu viô c ru l liô n la ng Ioa l, co Ie Ia do ca c nla qua n Iy quy
loa l dô ng lrôn nliô u lli lruo ng lim ca cl gia m lliô u la c dô ng
lrung binl Iôn gia ca ma lo nlâ n duo c kli lo pla i llu le p
danl mu c cu a lo dô pla n u ng Ia i viô c ca c nla dâ u lu ru l vô n
(Kaminsky, Iyons va SclmukIer 2000a, 2001). Ðây Ia mô l la c
dô ng plu klông mâ y dô cliu cu a qua lrinl pla l lriô n lli
lruo ng cô pliô u.
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
247
  nhûng c uäng àùåt àêët nhûng c uäng àùåt àêët
nûúác t r ûúác nguy c ú bõ l êy nûúác t r ûúác nguy c ú bõ l êy
nhi ï îm nhi ï îm
Ðô i vo i ca c quy quô c gia do ng, co llô llu duo c ca c llông
lin kla c lu su vâ n dô ng lrong kloa ng clônl Iô cl, kloa ng
clônl Iô cl na y (cu ng nlu lrong lruo ng lo p cu a ca c quy do ng
la i ca c lli lruo ng lruo ng lla nl) lluo ng lô n la i giu a gia cô
pliô u cu a quy va gia lri la i sa n ro ng cu a quy . Tuy nguyôn
nlân dâ n dô n kloa ng clônl Iô cl na y klông duo c xa c dinl
mô l ca cl llô ng nlâ l, nlung co mô l sô liô n luo ng bâ l lluo ng
da ng clu y . Tli du , kli kla nàng liô p câ n cu a ca c nla dâ u lu
nuo c ngoa i lo i lli lruo ng la i sa n co n bi la n clô , lli cô pliô u
ca c quy quô c gia lluo ng duo c ba n vo i gia cao lon (gia lri
llu c). Ðiô u na y co ve nlu pla n a nl câ u bi dô n ne n cu a ca c
nla dâ u lu dô i vo i ca c la i sa n cu a lli lruo ng na y, va câ u na y
cli duo c da p u ng dâ y du llông qua quy quô c gia. Cu ng vo i
qua lrinl lu do loa duo c liô p lu c, gia cô pliô u cu a ca c quy
quô c gia dâ n dâ n nlo lon gia lri la i sa n ro ng – lluo ng lon
5° va dao dô ng nliô u – va do do plu lo p vo i mô l linl clâ l
clung, vâ n clua duo c gia i llicl dâ y du , cu a ca c quy do ng la i
plâ n Io n ca c lli lruo ng. Tuy nliôn, lrong llo i ky klu ng
loa ng, kli ma lli lruo ng lrong nuo c bi su p dô , clu ng la
lluo ng llâ y gia cu a ca c quy na y klông gia m nliô u nlu vâ y,
va do do , mô l Iâ n nu a clu ng Ia i lro nôn cao lon so vo i gia lri
la i sa n ro ng (Hinl 4.7). Co ve nlu ca c nla dâ u lu lrong nuo c
pla n u ng ma nl me lon dô i vo i ca c xa o lrô n lrong nuo c – co
Ie do lo co ca cl nlin kla c vô y nglìa llu c su cu a ca c cu sô c
llông lin lrong nuo c dang Ia m dinl lrô lli lruo ng, loà c do lo
klông duo c da da ng loa lô l nlu ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i,
nôn la i sa n cu a lo bi a nl luo ng cu a cu sô c nliô u lon. Tleo
ca cl nlin na y lli ca c cô dông cu a quy quô c gia co Ie da mong
clo lli lruo ng cô pliô u se plu c lô i du nlanl dô klông bo
công liô n la nl ca c giao dicl mua ba n ngay àn clônl Iô cl gia
dâ y lô n ke m (Ievy-Yeyali va Ibide 1998).
Nlin mô l ca cl lô ng qua l va o co clô luong la c giu a ca c nla
dâ u lu nuo c ngoa i va lli lruo ng lrong nuo c clo llâ y, su llam
gia cu a nuo c ngoa i da Ia m mu c gia clung cu a cô pliô u lrong
nuo c làng vuo l qua ca mu c diô u clinl làng Iôn lluo ng xuyôn
ban dâ u. Su kla c biô l vô llông lin va ca cl llu c pla n u ng Ia i
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
248
ca c llông lin do cu a ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i, cu ng nlu ng
diô m kla c biô l lrong klung llo i gian diô u clinl danl mu c
dâ u lu cu a lo , dô u co la c dô ng dô n dô ng lla i cu a gia cô pliô u
lrong nuo c. Clu ng co llô gây bâ l ô n dô i vo i gia ca , dà c biô l Ia
llông qua viô c Ian lruyô n ca c rô i Ioa n lu lli lruo ng llô gio i,
lay lu ca c lli lruo ng co nlu ng ne l luong dô ng llu c su lay do
nguo i la clo Ia nlu vâ y, llông qua mô l linl llu c Iây Ian. Tuy
nliôn, clu ng cu ng co llô co pla n la c du ng lruo c nlu ng xa o
lrô n xuâ l pla l lu diô u kiô n lrong nuo c.
11
Tuy llô , cu ng pla i gli nlâ n rà ng, klông pla i lâ l ca Iuo ng
giao dicl làng Iôn vô cô pliô u lrong nuo c dô u xa y ra lrôn lli
lruo ng nô i dia. Tli du , viô c mua ba n lrong ca c quy quô c gia
do ng, ba n llân no klông la o nôn bâ l cu mô l giao dicl na o
qua so giao dicl lrong nuo c, va diô u na y cu ng du ng clo plâ n
Io n ca c giao dicl clu ng cli liô n gu i – nlu ng Ioa i clu ng cli
cli don lluâ n buôn ba n lrao lay la i ca c lli lruo ng lruo ng
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
249
Hònh veämi nh hoaåkhoaã ng
chï nh l ï å ch gi ûä a gi aát hõt rûúâ ng
cuã a quyäMï hi cö vaâgi aácuã a
caá c khoaã n àêì u t û cuã a ngûúâ i
Mï hi cö t rong quyäàoá
Tól ï åmua baán c öí phi ï ëu Tól ï åmua baán c öí phi ï ëu
gi aãm àaädi ï în r a t r ï n c aác gi aãm àaädi ï în r a t r ï n c aác
c ú súãgi ao dõc h t r ong c ú súãgi ao dõc h t r ong
nûúác nûúác
lla nl. Co llô 95° Iuo ng lrao dô i clu ng cli liô n gu i klông co
Iiôn quan lo i ca c so giao dicl lrong nuo c, lrong kli Iuo ng mua
ba n co n Ia i gâ n nlu cu ng du dô klai lla c lô l ca c co lô i buôn
ba n àn clônl Iô cl gia giu a lai lli lruo ng.
Hiô n luo ng na y co llô co la c dô ng xâ u dô n vai lro cu a lli
lruo ng lrong nuo c, nô u ca c công ly Io n bà l dâ u pla l la nl
ca c clu ng cli liô n gu i. Ðô i vo i ca c công ly na y, ca c loa l
dô ng va viô c dinl gia Ia do ca c lli lruo ng lruo ng lla nl bôn
ngoa i llô ng lri, do do lli lruo ng pla l la nl ban dâ u lro nôn
nga y mô l il quan lro ng lon, va cuô i cu ng cli co n gia lri nlu
Ia mô l lli lruo ng vô linl clo ca c lli lruo ng clu ng cli liô n
gu i. Trôn pluong diô n na y, mo cu a lli lruo ng co llô dô ng
nglìa vo i viô c mô l sô Iuo ng Io n ca c loa l dô ng se duo c
cluyô n ra nuo c ngoa i.
Ouô c lô loa cu ng Ia m clo mô l sô cô pliô u bi xoa klo i
danl sa cl niôm yô l la i ca c lli lruo ng mo i nô i, lluo ng Ia do
ca c công ly nuo c ngoa i du ng ra llôn linl ca c công ly niôm
yô l. Nlu ng công ly pla l la nl mo i, dà c biô l Ia lrong Iìnl vu c
công nglô , nga y nay lluo ng cli clo n niôm yô l lrôn ca c lli
lruo ng lruo ng lla nl.
Mà l kla c, yôu câ u cung câ p llông lin clo ca c cluong lrinl
clu ng cli liô n gu i lluo ng buô c pla i co su ca i liô n lrong viô c
công klai loa llông lin lrôn lli lruo ng lrong nuo c, ngay ca
lruo c kli co nlu ng quy dinl clinl llu c lrong nuo c yôu câ u
diô u na y. Mô l kli công ly da da p u ng duo c do i lo i cung câ p
llông lin dô duo c niôm yô l clu ng cli liô n gu i, lli ca công ly
na y va ca c dô i llu ca nl lranl cu a no dô u klo co llô lra nl
duo c công klai loa il lon Iuo ng llông lin la i lli lruo ng lrong
nuo c. Tleo ca cl na y lli su lô n la i cu a ca c clu ng cli liô n gu i
da co la c dô ng gia n liô p Iôn clâ l Iuo ng cung câ p llông lin, kô
ca dô i vo i nlu ng công ly clua lim ca cl niôm yô l clu ng cli
liô n gu i, va do do , ca i lliô n duo c liô u qua cu a llông lin la i
ca c lli lruo ng mo i nô i. Ca c la c dô ng licl cu c na y cu a clu ng
cli liô n gu i clà c clà n vuo l xa ca c la c dô ng liôu cu c cu a clu ng.
Kla nàng bi mâ l kla cl la ng lrôn ca c so giao dicl lrong
nuo c co llô kliô n clo clu nlân cu a ca c sa n giao dicl na y Io
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
250
Ià ng, nlung ca c co quan clu c nàng klông nôn qua quan nga i
vô diô u na y – clo du viô c mo cu a lli lruo ng dô i vo i viô c Ia m
va kla nàng llu Io i cu a ca c công ly môi gio i lrong nuo c va ca c
công ly kla c cung câ p dicl vu la i clinl gà n vo i ca c so giao
dicl lrong nuo c, co llô pla i lra gia . Nlu vâ y, câ n pla i Iuôn
gli nlo rà ng la o llôm co lô i Ia m àn clo ca c cluyôn gia lli
lruo ng klông pla i Ia mu c liôu clinl cu a clinl sa cl mo cu a
lli lruo ng cô pliô u. Tlay va o do , Ia mu c liôu da l duo c làng
lruo ng, ô n dinl vì mô va lla nl licl xoa do i gia m ngle o do
viô c pla l lriô n lli lruo ng la i clinl no i clung mang Ia i, nlu
da ba n dô n lrong Cluong 1. Nô u viô c ca c công ly Io n cluyô n
lru so ra lli lruo ng nuo c ngoa i va klô i Iuo ng giao dicl cu ng
vo i linl llanl kloa n lrôn lli lruo ng lrong nuo c gia m su l Ia m
la n clô kla nàng liô p câ n cu a ca c công ly nlo lo i ca c loa l
dô ng la i lro qua vô n cô plâ n, coi do Ia kô l qua cu a viô c lo p
nlâ l va do ng cu a mô l sô sa n giao dicl, lli dây Ia mô l vâ n dô
kla c, luy nliôn mô l sô nguo i clo rà ng, la c dô ng na y duo ng
nlu Ia viô c gieo loang mang vô càn cu . Tuy llông diô p dua
ra co ve kle klà c dô i vo i ca c công ly la i clinl, nhûng àiïì u
quan troå ng laâ khaã nùng tiïë p cêå n dõch vuå taâ i chñnh, chûá khöng
phaã i laâ viïå c ai laâ ngûúâ i cung cêë p caá c dõch vuå naâ y.
Luöìng núå, l aäi suêët vaât yãgi aáhöëi àoaái Luöìng núå, l aäi suêët vaât yãgi aáhöëi àoaái
T
RUO C KHI HOA T ÐÔ NG ÐA I TU CÔ IHIL I
quô c lô bu ng nô , pluong llu c cô diô n cu a la i clinl
quô c lô Ia llông qua ca c Iuô ng no : clo vay va di vay
quô c lô . Ilân licl ca c Iuô ng no na y va ca c vâ n dô clinl
sa cl co Iiôn quan Ia mô l lrong ca c nla nl licl cu c nlâ l va
Iâu nàm lrong công la c ngliôn cu u kinl lô va la i clinl. O
dây, clu ng la cli lâ p lrung lla o Iuâ n mô l sô vâ n dô clinl
sa cl liô n la i co quan lô mâ l lliô l vo i ca c clu c nàng cu a la i
clinl lrong nuo c.
12
Mà c du plâ n Io n ca c loa l dô ng vay va clo vay quô c lô lu
Iâu da duo c llô liô n bà ng ca c dô ng liô n quô c lô ma nl (ban
dâ u su du ng ca c Ioa i liô n ba n vi va ng), nlung viô c mo cu a clo
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
251
Khaãnùng t i ï ëp c êån dõc h Khaãnùng t i ï ëp c êån dõc h
vuåt aâi c hñnh quan t r oång vuåt aâi c hñnh quan t r oång
hún vêën àï ì ai l aângûúâi hún vêën àï ì ai l aângûúâi
c ung c êëp c huáng c ung c êëp c huáng
ca c Iuô ng vô n quô c lô co ca c la c dô ng gia n liô p Iôn Ia i suâ l nô i
dia va ly gia . Ðây Ia clô Ia m na y sinl ca c ru i ro, va cu ng Ia
noi ma ca c clinl sa cl kinl lô vì mô, la i kloa va liô n lô lu Iâu
da duo c nlà m va o viô c kiô m soa l ca c ru i ro do . Ðà c biô l, ca c
biô n pla p clinl sa cl la i clinl cu ng lluo ng duo c cân nlà c
xem nôn can lliô p lru c liô p va o clinl ca c Iuô ng vô n lay Ia
va o Ia i suâ l nô i dia loà c clô dô ly gia . Ilâ n na y se Iâ n Iuo l
kla o sa l ngà n go n ba vâ n dô na y. Clu ng la câ n Iuu y dô n mô l
su dô ng lluâ n mo i co clo rà ng, ca c biô n pla p co linl clâ l
nlu lluô co la c du ng nlâ l dinl lrong viô c la n clô ca c Iuô ng
no ngà n la n, luy nliôn, nlu ng cô gà ng ro i ra c nlu vâ y nlà m
kiô m soa l co câ u va viô c dinl gia cu a ca c Iuô ng la i clinl nô i
dia lrong kli lô llô ng da duo c mo clo ca c Iuô ng vô n nuo c
ngoa i, se Ia pla n la c du ng va co la i. Oua lrinl lu do loa ca
la i clinl lrong nuo c va quô c lô da la o nôn mô l su lô i lu lrong
su vâ n dô ng cu a Ia i suâ l, mà c du liô n nay ca c nuo c dang pla l
lriô n dang pla i cliu mô l kloa n clônl Iô cl Ia i suâ l do ru i ro
co câ u. Mô l plâ n cu a kloa n clônl Iô cl na y Ia do ru i ro lô i
doa i: viô c cô dinl dô ng ba n lô co diô u clinl vo i mô l dô ng
ngoa i lô ma nl ca ng Ia m nà ng nô llôm ru i ro na y, nlâ l Ia vo i
qua lrinl dôIa loa ô a l nlung klông loa n clinl.
Mô l ba i lo c ro ra ng cu a llo i ky lu do loa la i clinl quô c lô
lrong va i llâ p ky vu a qua Ia , ca i gia cu a viô c kiô m clô la i
clinl lrong nuo c da lro nôn klông plu lo p, kli ma lli
lruo ng vô n da mo cu a. Trôn llu c lô , llo i va ng son cu a viô c
kiô m clô la i clinl Ia lrong kloa ng llo i gian lu nàm 1914 dô n
nàm 1973, kli ca c lô llô ng la i clinl quô c gia loa l dô ng gâ n
nlu la cl biô l nlau. Tlo i ky gia n doa n ke o da i na y cu a lli
lruo ng la i clinl do Ða i cliô n Tlô gio i Iâ n Tlu nlâ l va na n
Ia m pla l sau do gây ra, va liô p lu c vo i ca c cô gà ng ke o da i vô
vo ng dô lliô l Iâ p Ia i clô dô ba n vi va ng o nlu ng nuo c Io n. Su
gia n doa n na y ca ng lrâ m lro ng llôm vo i nlu ng cô gà ng dô
ba o vô nô n kinl lô nô i dia klo i cuô c Ða i Suy lloa i cu a nlu ng
nàm 30 (Ia giai doa n ma clu nglìa ba o lô va clu nglìa biô l
Iâ p ma nl lon dang co a nl luo ng ma nl me dô n mu c ngay ca
Keynes cu ng pla i viô l “lrôn lô l, la y dô nô n la i clinl cu a
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
252
Caác l uöìng vöën nhaåy c aãm Caác l uöìng vöën nhaåy c aãm
vúái l aäi suêët buöåc phaãi vúái l aäi suêët buöåc phaãi
x em x eát l aåi c aác c hñnh x em x eát l aåi c aác c hñnh
saác h t aâi c hñnh saác h t aâi c hñnh
clu ng la Ia cu a quô c gia”. Ouan diô m na y ke o da i clo dô n lâ n
Cliô n lranl Tlô gio i Iâ n Tlu lai. Sau do , bâ l clâ p lra o Iuu lu
do loa lluong ma i ma nl me , ca c la ng ra o diô u liô l dô i vo i
ca c Iuô ng vô n vâ n duo c duy lri, clu yô u Ia vi lu do loa ca c
Iuô ng vô n ra duo c xem nlu klông llicl lo p vo i li gia lô i
doa i cô dinl va vo i clinl sa cl qua n Iy lô ng câ u.
Ðu ng dà ng sau bu c luo ng kiô m soa l ly gia Ia su kiô m soa l
la i clinl. Ðu ng lruo c viô c nlu ng ra o ca n dô i vo i su vâ n dô ng
quô c lô cu a ca c Iuô ng vô n kliô n clo ca c qui dinl diô u liô l
lrong nuo c co duo c la c du ng Io n, lli klông cli dô ng liô n ma
ca Ia i suâ l, ngân la ng (xe l vô mà l so lu u va diô u la nl), va
lruo c liôn Ia so giao dicl clu ng kloa n dô u pla i dà l duo i su
qua n Iy quô c gia.
Mà c dâ u bi la n clô klo i ca c loa l dô ng quô c lô va Ia i suâ l
clo vay nliô u kli bi cô dinl, ca c ngân la ng llu duo c Io i lu
kla nàng liô p câ n sà n co dô n ca c kloa n liô n gu i re , bo i clu ng
duo c ba o lô mô l ca cl klông clinl llu c klo i ca c linl llu c
ca nl lranl lrong va ngoa i nuo c, dô ng llo i clu ng plâ n na o da
câ u kô l vo i nlau lla nl lâ p doa n. Ðô i Ia i, lô llô ng ngân la ng
Ia i cluyô n mô l Iuo ng vô n vay da ng kô clo clinl plu va
nlu ng ca nlân loà c nga nl di vay lleo cli dinl (WypIosz
2001). Noi na o lla nl Iâ p lli lruo ng clu ng kloa lli ca c lli
lruo ng na y cu ng pla i cliu nlu ng llông Iô lro i buô c cu a
nlu ng nguo i lrong cuô c, va lluo ng pla i plân plô i lleo dinl
suâ l kla nàng liô p câ n lli lruo ng pla l la nl mo i clo ca c công
ly dô duy lri lrâ l lu .
Ta c du ng cu a ca c biô n pla p kiô m soa l la nl clinl dô n qua
lrinl vâ n dô ng cu a vô n Ia luong dô i la n clô va gia m dâ n,
cu ng vo i su ca i liô n lrong ca c pluong liô n giao llông Iiôn Ia c
va su gia làng lrong klô i Iuo ng mua ba n, ke o lleo nlu ng
Iuô ng llanl loa n Io n ma llo i gian va klô i Iuo ng cu a nlu ng
llanl loa n co llô llay dô i dô cle dâ y Iuô ng vô n (DooIey
1996). Su c e p mang linl clâ l dâ u co Iôn viô c cô dinl ly gia
lô i doa i - dà c biô l Ia va o cuô i llâ p ky 60 - da clo llâ y ro la c
du ng dang gia m dâ n na y, mà c du klô i Iuo ng cu a Iuô ng dâ u
co va mu c clônl Iô cl Ia i suâ l do clu ng la o ra co n kliôm lô n
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
253
so vo i ca c llo i ky sau. Kli lô llô ng ly gia lô i doa i cô dinl bi
ba i bo va o dâ u nlu ng nàm 70, lli su câ n lliô l ma nguo i la
ca m llâ y dô i vo i viô c kiô m soa l vô n cu ng il gay gà l lon, va
mô l liô n lrinl xoa bo ca c biô n pla p kiô m soa l na y cu ng da
duo c bà l dâ u.
Nga y na y, cli co ba Ioa i dô i luo ng llam gia lli lruo ng lu
nlân co llô bi Ioa i lru mô l ca cl klông clinl llu c klo i lli
lruo ng vô n quô c lô , do Ia ca c lô gia dinl co llu nlâ p llâ p,
ca c công ly râ l nlo , va ca c công ly la i clinl bi diô u liô l. Tuy
nliôn, kô ca ca c công ly la i clinl bi Ioa i lru klông duo c llam
gia lru c liô p va o lli lruo ng la i clinl quô c lô cu ng co llô cliu
la c dô ng gia n liô p bo i lli lruo ng na y.
Cu ng co llô lu do loa la i clinl lrong nuo c ma klông câ n
pla i mo cu a nô n kinl lô clo ca c Iuô ng vô n quô c lô . Co n kli
da mo cu a lli viô c lu do loa Ia diô u klông lra nl klo i. Mo cu a
lli lruo ng vô n Ia m clo nô Iu c cô dinl Ia i suâ l va ca c gia la i
clinl lrong nuo c kla c Iô cl klo i gia cân bà ng lli lruo ng lro
nôn vô icl.
13
Nlu ng nguo i gu i liô n Io n Iuôn Iuôn dô i plo vo i
nlu ng nô Iu c nlu vâ y bà ng ca cl dâ u lu ra nuo c ngoa i. Ca c
công ly Io n cu ng lâ n du ng kla nàng liô p câ n la i clinl nuo c
ngoa i cu a lo . Nlu vâ y, lu do loa la i kloa n vô n da Ia m suy
yô u va Ia m me o mo klu vu c la i clinl lrong nuo c dang bi kim
la m, va cuô i cu ng buô c ca c nuo c pla i lu do loa la i clinl
lrong nuo c. Nô u nlu liô n lrinl na y bi ke o qua da i lli qua
lrinl lu do loa cu c bô la i clinl lrong va ngoa i nuo c mô l ca cl
lliô u linl loa n co llô gây ra mô l linl llô râ l nguy liô m va
lliô u Ia nl ma nl. Ðiô u na y duo c minl loa ro ne l lrong
lruo ng lo p cô diô n nlung quan lro ng cu a Ha n Ouô c lrong
nlu ng nàm 90, kli lrinl lu lu do loa da kliô n mô l sô công ly
Io n cluyô n sang vay no nuo c ngoa i ngà n la n qua nliô u, va
lô llô ng la i clinl lrong nuo c lli pla i quay sang plu c vu ca c
công ly lrong nuo c co clâ l Iuo ng loa l dô ng ke m lon, va clo
ca c công ly na y vay qua nliô u (Hô p 4.2).
Vo i viô c dua nlau mo cu a lli lruo ng la i clinl la i ca c nuo c
dang pla l lriô n lli du kiô n Ia i suâ l cân bà ng lli lruo ng o dây
se pla i cliu su c e p quô c lô nga y mô l làng. Ðiô u na y da lro
lla nl mô l llu c lô , va da duo c ca c sô Iiô u clu ng minl. Tuy
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
254
Laäi suêët c ao hún t r ong Laäi suêët c ao hún t r ong
c aác t hõt r ûúâng múái nöíi c aác t hõt r ûúâng múái nöíi
phaãn aánh r uãi r o c ao hún phaãn aánh r uãi r o c ao hún
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
255
BA T CHA I CO MÔ T OIA TRINH IHI C
lô i luong dô i nlanl, su su p dô cu a nô n kinl
lô Ha n Ouô c va o nàm 1997 Ia mô l do n nà ng
nô . Trôn llu c lô , cuô c klu ng loa ng o Ha n
quô c co y nglìa loa n câ u, mà c dâ u ca c su kiô n
cu a cuô c klu ng loa ng na y clu yô u diô n ra
lrong mô l pla m vi le p lon Ia ve ngoa i la
luo ng ban dâ u. Ðô i vo i mô l sô nguo i, lli cuô c
klu ng loa ng o Ha n Ouô c da clo llâ y qua
lrinl lu do loa la i clinl ma Ha n Ouô c da
klo i su mâ y nàm lruo c do Ia mô l sai Iâ m, va
viô c liô p lu c ca cl Ia m lruo c dây Ia kiô m clô
la i clinl, co llô Ia mô l clinl sa cl lo p Iy lon.
Nlu ng nguo i kla c lli Ia i co ca cl nlin kla c,
lo clo rà ng, lô llô ng la i clinl cu a Ha n Ouô c
vô co ba n vâ n co n bi kim la m, va mô l qua
lrinl lu do loa gia la o Ia nguyôn nlân cu a
cuô c klu ng loa ng.
Câu cluyô n lro n ve n co plâ n linl lô lon,
luy rà ng dô n dây clu ng la da co llô ru l ra ca c
ba i lo c sâu sà c va ro ra ng. Ha n Ouô c da lu do
loa mô l ca cl co ba n lô llô ng la i clinl cu a
minl, nlung nuo c na y da llu c liô n lleo mô l
lrinl lu sai Iâ m, kluyô n klicl su pla l lriô n
cu a mô l câ u lru c la i clinl dô dô vo , ca vô
pluong diô n ca c công cu la i clinl se duo c su
du ng (Iô lluô c qua nà ng nô va o ky pliô u
ngà n la n), ca vô ca c lrung gian la i clinl duo c
linl co kluyô n klicl (ca c cli nla nl lin lla c
cu a ngân la ng bi diô u liô l mô l ca cl Io ng Ie o
va ca c lrung gian la i clinl gâ n nlu ngân
la ng mo i duo c lla nl Iâ p kla c), va vô pla l
lriô n la lâ ng co so lli lruo ng (llâ l ba i klông
xây du ng duo c ca c llô clô clo lli lruo ng vô n
da i la n).
Tlông qua viô c lu do loa vay no nuo c
ngoa i ngà n lan (clu klông pla i da i la n), ca c
co quan clu c nàng cu a Ha n Ouô c da kliô n
clo gâ n nlu clà c clà n ca c ngân la ng Io n va
co liô ng làm cu ng nlu ca c claeboIs ngâ m bi
coi Ia dang mà c no ngà n la n bà ng ngoa i lô râ l
nà ng nô . Ca c quy dinl la n clô su du ng ca c
sa n plâ m pla i sinl da la n clô kla nàng lu
ba o liô m. Trong kli do , ca c claeboIs la ng lai
Ia i làng cuo ng vay no ngà n la n lli lruo ng la i
clinl lrong nuo c (duo c la i lro gia n liô p bà ng
ca c mo n vay nuo c ngoa i cu a ngân la ng). Sô
liô n vay duo c duo c dâ u lu va o viô c mo rô ng
qua mu c nàng Iu c sa n xuâ l.
Viô c lu do loa lu ng buo c Ia i suâ l cu ng bi
liô u nlâ m. Ia i suâ l liô n gu i ngân la ng bi duy
lri o mu c llâ p xa so vo i mu c ca nl lranl, va do
do da ru l ca c nguô n Iu c ra klo i ca c ngân
la ng, cu ng nlu klu vu c ngân la ng bi diô u
liô l no i clung. Kinl ngliô m clo rà ng, su
gia m bo l diô u liô l clinl llu c clua dem Ia i
kla nàng dô lli lruo ng lu do quyô l dinl plâ n
Io n ca c mu c Ia i suâ l.
Ca c Iy do dâ n dô n linl lla i pla i gia m bo l
diô u liô l, bao gô m viô c coi lro ng qua ma y mo c
vai lro cu a lô ng liô n (diô u na y da Ia m clo ca c
co quan clu c nàng duy lri kiô m soa l lô ng
liô n, lrong kli Ia i lu do lo a ca c pluong liô n
gâ n nlu llay llô ), qua quan lâm lo i viô c duy
lri mô l lli lruo ng vô n da i la n co lô clu c (diô u
na y da Ia m clo lo sao nla ng klông quan lâm
dô n su xuâ l liô n cu a mô l lli lruo ng clu ng
Höåp 4.2. Tr ònh t ûåt ûådo hoaát aâi c hñnh k höng húåp l yát aåi Haân Quöëc Höåp 4.2. Tr ònh t ûåt ûådo hoaát aâi c hñnh k höng húåp l yát aåi Haân Quöëc
(Xem tiïë p trang sau)
nliôn, Ia i suâ l o ca c nuo c dang pla l lriô n da làng Iôn lu mu c
bi diô u liô l, va xu luo ng do vâ n klông du ng Ia i ngay ca kli
da da l bà ng vo i mu c cu a ca c nuo c công ngliô p.
Ta i ca c nuo c công ngliô p Iâ n ca c nuo c dang pla l lriô n, Ia i
suâ l cu a ky pliô u klo ba c da o mu c llâ p ky Ia , xe l vô Ia i suâ l
llu c o cuô i llâ p ky 70, pla n a nl liô n luo ng Ia m pla l dang
Ieo llang lrôn loa n llô gio i, va ca c nuo c dang pla l lriô n vâ n
liô p lu c kim la m la i clinl. Trong kli Ia i suâ l llu c la i ca c nuo c
công ngliô p làng dâ n lrong nlu ng nàm 80, lli ca c nuo c dang
pla l lriô n vâ n lu l Ia i, nlung sau do da bà l dâ u duô i kip, kli
nga y ca ng nliô u nuo c dang pla l lriô n lu do loa Ia i suâ l mô l
ca cl klông clinl llu c, kliô n ca c mu c Ia i suâ l na y liô n gâ n
lon lo i mu c cân bà ng lli lruo ng. Clo dô n llâ p ky 90, Ia i suâ l
llu c lô lrung vi cu a ca c nuo c dang pla l lriô n da cao lon o ca c
nuo c công ngliô p, co Ie Ia pla n a nl mô l kloa n clônl Iô cl Ia i
suâ l do ru i ro cao lon (Ba ng 4.1, Hinl 4.8). Tuy nliôn, ca c do l
gia m Ia i suâ l llu c liô p sau do lu giu a llâ p ky 90 cu a ca c nuo c
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
256
pliô u công ly mo i, Iô n xô n lon nliô u) va su
lô n la i dai dà ng cu a clinl sa cl clo vay lleo
cli dinl (diô u na y co nglìa Ia biôn dô clônl
Iô cl Ia i suâ l pla i du Io n dô co llô lro câ p
cle o, luy nliôn Ia i Ia m clo ca c ngân la ng mâ l
lli plâ n).
Clâ l Iuo ng da nl gia vô n vay, su diô u liô l
ngân la ng va xô p la ng lin du ng lu nlân clua
Iu c na o da ng lin câ y. Tâm Iy Ia c quan lô u va
bô nl lu ma n bao lru m klà p noi.
Cuô i cu ng, klông pla i su su p dô cu a bong
bo ng la i sa n da ca o clung su mo rô ng cu a
Ha n Ouô c, ma clinl Ia su lu clô i cu a ca c clu
no nuo c ngoa i klông clo da o no . Su lu clô i
na y bà l nguô n lu clô lo nga y ca ng ca m nlâ n
sâu sà c su bâ l an do ca c công ly con no cu a
Ha n Ouô c dang mâ l dâ n linl ca nl lranl va
no nâ n qua nliô u. Kô ca kli nguyôn nlân
clinl cu a cuô c klu ng loa ng nà m o clô na o
kla c lli lrinl lu lu do loa klông lo p Iy cu ng
se go p plâ n dâ y nlanl lô c dô va mu c dô
lrâ m lro ng cu a cuô c klu ng loa ng, llông qua
viô c buô c lô llô ng pla i ga nl cliu ca c ru i ro
da o no , cu ng nlu llông qua viô c kluyô n
klicl ca c công ly vay no lla i qua .
Höåp 4.1. Höåp 4.1. (Tiï ë p theo)
Nguöì n: Du a va o Clo (2001).
công ngliô p da klông duo c ca c nuo c dang pla l lriô n luo ng
u ng mô l ca cl co lô llô ng. Tra i Ia i, Ia i suâ l ba n buôn la i ca c
nuo c dang pla l lriô n nlin clung vâ n liô p lu c cao lon la i ca c
nuo c công ngliô p. Ðiô u na y da ba o lruo c cuô c klu ng loa ng
1997-98 va clo llâ y co vâ n dô vô co câ u.
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
257
Baãng 4.1 Laäi suêët thûåc
Laäi suêët thûåc (%, trung võ)
Thõtrûúâng ti ï ìn tï å Kyâphi ï ëu kho baåc Ti ï ìn gûãi
Caác nï ìn Àang phaát Caác nï ìn Àang phaát Caác nï ìn Àang phaá t
Nùm cöng nghi ï åp tri ï í n cöng nghi ï åp tri ï ín cöng nghi ï åp tri ï ín
1975-79 -0,8 -1,3 -1,4 -4,8 -2,9 -4,7
1980-84 3,8 2,8 3,1 -0,7 0,9 -0,9
1985-89 5,1 4,1 4,9 1,0 2,5 1,3
1990-94 5,8 4,3 5,2 3,2 2,9 2,0
1995-99 2,7 6,4 3,3 5,0 1,7 3,4
Nguöì n: Honohan (2001a).
Hònh veäbi ï í u t hõl úå i t ûá c t rung
võcuã a kyâphi ï ë u kho baå c úãcaá c
nûúá c àang phaá t t ri ï í n, coál uá c
t hêë p hún nhi ï ì u, nhûng àaäàuöí i
kõp vaâbêy gi úât hòl úá n hún úã
caá c nûúá c cöng nghi ï å p
Co nliô u nguyôn nlân co llô gia i llicl clo kloa n clônl
Iô cl Ia i suâ l na y: klông co n ngli ngo gi nu a, mô l yô u lô plu
lo p vo i nliô u nuo c dang pla l lriô n Ia linl linl ngân sa cl râ l
klo klàn, lrong do ngân sa cl pla i cli lra clo ca c cuô c klu ng
loa ng ngân la ng Io n va clo linl lra ng so lu u nla nuo c, diô m
na y ca ng Ia m ro llôm llông diô p cu a ca c cluong lruo c. Tuy
nliôn, lrong nliô u lruo ng lo p, clu ng cu ng co llô pla n a nl
su lô ngli, klông cli vô dô lin câ y cu a clinl sa cl clinl plu
no i clung, ma cu llô Ia vô ca c ru i ro lô i doa i. Nô u ru i ro
clinl sa cl Ia nguyôn nlân clinl lli kloa n clônl Iô cl Ia i suâ l
na y Ia pli kinl lô va lô n ke m, ca i lliô n viô c loa cl dinl clinl
sa cl co llô Ia m gia m duo c kloa n na y.
Trong ca c giai doa n cu a cuô c klu ng loa ng, clo du bà l
nguô n lu dâu, ca c loa l dô ng dâ u co vô su vâ n dô ng luong Iai
cu a ly gia co llô lro lla nl vâ n dô nô i cô m, Ia m clo Ia i suâ l
klông ô n dinl va de doa gây ra llua Iô ngliôm lro ng clo ca c
lrung gian la i clinl va mô l sô kla cl la ng cu a lo . Ðây Ia
mô l câu lo i vâ n co n dô ngo – mô l vâ n dô duo c lranl ca i
nliô u nlung vuo l qua kluôn klô cuô n sa cl na y – rà ng Iiô u
viô c Iu a clo n clô dô ly gia co a nl luo ng dô n mu c dô va su
biô n lliôn cu a mu c clônl Iô cl Ia i suâ l do klông. Tuy nliôn,
clo du mô l quô c gia co clo n clô dô ly gia nlu llô na o di
clàng nu a lli clu ng la vâ n pla i llu a nlâ n rà ng, su vâ n
dô ng cu a Ia i suâ l llô gio i se co xu luo ng Ian lruyô n sang lli
lruo ng nô i dia.
Gia lluyô l lo p Iy va duo c nliô u nguo i biô l dô n vô “su
ngang gia Ia i suâ l pli ba o Ia nl” – Ia i suâ l lrong nuo c se bà ng
Ia i suâ l la i nuo c ngoa i cô ng vo i lô c dô mâ l gia du kiô n cu a
dô ng ba n lô va cô ng vo i mô l kloa n clônl Iô cl bu dà p ru i ro
– no i clung da pla l luy la c du ng lrong nliô u llo i ky , qua
nliô u nàm (lru lruo ng lo p co kim la m la i clinl), va dà c biô l
Ia kli dô ng ba n lô mâ l gia dô u dà n. Mô linl na y klông du
ba o duo c nliô u vô su vâ n dô ng ngà n la n. Trong lruo ng lo p
kloa ng clônl Iô cl Ia i suâ l Io n bêë t thûúâ ng lli mô linl na y
klông du doa n duo c mô l ca cl clà c clà n kla nàng mâ l gia
dô ng ba n lô . No i ca cl kla c, co llô co su Iôn xuô ng ngà n la n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
258
ma nl va klông Iuo ng lruo c duo c lrong kloa n clônl Iô cl bu
dà p ru i ro, va clônl Iô cl Ia i suâ l Io n duo ng nlu co Iiôn quan
lo i kloa n clônl Iô cl bu dà p ru i ro cao.
14
Ru i ro li gia da lro lla nl mô l vâ n dô co lâ m quan lro ng
la ng dâ u lrong viô c diô u la nl ca c lrung gian la i clinl. Nô u
muô n llu lu l duo c ca c nguô n vô n bôn ngoa i, loà c da p u ng
nlu câ u cu a ca c kla cl la ng lluong ma i quô c lô , lli ca c ngân
la ng klông llô lra nl klo i viô c pla i co xa l vo i ca c nguy co do
su vâ n dô ng ma nl cu a ly gia lô i doa i.
Nlu ng ru i ro na y co ve nlu co llô kiô m soa l duo c vo i ca c
ky lluâ l do Iuo ng va lu plo ng lra nl ru i ro da biô l. Tuy nliôn,
linl loa n va dinl gia ru i ro cu a mô l lli lruong mo i nô i klông
pla i Ia vâ n dô don gia n. Nlu ng ru i ro na y klông lìnl la i lleo
llo i gian, va co llô plu lluô c va o ca c vâ n dô ma ba n clâ l Ia
klông llô du doa n duo c, clà ng la n nlu su llay dô i lrong Iu a
clo n clinl sa cl cu a mô l nuo c giu a ô n dinl Ia m pla l va sa n
Iuo ng. Ðiô u na y dà c biô l du ng dô i vo i ca c clô dô ly gia gâ n
nlu cô dinl, do ca c Iâ n gia m gia dô ng liô n Io n, luy il xa y ra,
cu a clô dô na y. Hon nu a, ca c nô Iu c dô lu ba o liô m ru i ro, lli
du nlu llông qua viô c su du ng cu ng mô l Ioa i ngoa i lô clo la i
sa n co va no , co llô bi llâ l ba i vi ca c ru i ro lin du ng lu plia
dô i la c. Nô u nlu dô ng ba n lô su p dô , di ke m vo i su bô lri sai
la ng Ioa l công viô c kinl doanl, lli kla cl la ng vay ngoa i lô
cu a mô l ngân la ng co llô klông co kla nàng lra no . Tuy vâ y,
nliô u công ly da cluâ n bi dô clâ p nlâ n ca c ru i ro na y co Ie Ia
du a va o mô l ma ng Iuo i an sinl ngâ m dinl (xem Hô p 4.3). Gia
dinl rà ng, viô c clo ca c lrung gian la i clinl va ca c công ly Io n
vay liô n co ru i ro li gia râ l Io n, co llô gây ra ca c cli pli xa lô i
nô u nlu lo dà l cuo c nlâ m. Ðây duo c coi Ia nguyôn nlân biô n
lô clo viô c a p dà l ca c quy dinl klông cli dô i vo i ca c ngân
la ng, ma co n dô i vo i ca c công ly pli la i clinl, Ia nlu ng công
ly dang lim ca cl la n clô viô c pla i duong dâ u vo i ru i ro li gia .
Viô c ca c ngân la ng o Môlicô da lloa l klo i ca c quy dinl kiô m
soa l na y lrong nàm 1994, bà ng ca cl su du ng ca c pluong liô n
pla i sinl plu c vu clo mô l mu c liôu dà c biô l, Ia mô l lli du cô
diô n vô ca c klo klàn llu c liô n lrong qua lrinl llu c lli liô u
Iu c ca c quy dinl na y (xem Hô p 4.4)
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
259
Ruãi r o t ógi aác uäng l aâmöåt Ruãi r o t ógi aác uäng l aâmöåt
gaánh nùång c ho c aác t r ung gaánh nùång c ho c aác t r ung
gi an t aâi c hñnh gi an t aâi c hñnh
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
260
MO CU A CHO VÔ N NUO C NGOA I CO
llô la o ra mô l su kô l lo p clô l nguo i vo i su
ba o Ia nl ngâ m cu a clinl plu clo ca c clu no
ngân la ng. Kli cô ng llôm vo i linl lra ng bâ l
lrà c cu a ly gia va ca c vi llô li gia pli ba o
liô m cu a ca c ngân la ng va kla cl la ng di
vay cu a clu ng, lli su kô l lo p na y co kla
nàng bu ng nô . Vâ n dô co ba n Ia o clô , llông
qua viô c da m Ia nl ngâ m mô l ca cl gâ n nlu
klông gio i la n dô i vo i ca c clu no nuo c
ngoa i – va bà ng ngoa i lô nu a – lli mu c dô
cu a lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô y Ia m Iiô u se
gia làng lô l dô .
Ca c ngân la ng lrong nuo c lluo ng llicl
llu lu l vô n lu nuo c ngoa i (va bà ng ngoa i lô ),
klông cli vi su sà n co cu a ca c nguô n vô n na y,
ma co n vi cli pli Ia i suâ l llâ p lon, pla n a nl
viô c nguo i gu i liô n nuo c ngoa i klông pla i
cliu ru i ro li gia công klai. Tuy nliôn, ca c
nguô n vô n na y dem Ia i ca c ru i ro li gia clo
ngân la ng, kô ca kli clu ng clo kla cl la ng
lrong nuo c minl vay liô p bà ng ngoa i lô , bo i vi
vâ n dô ng cu a ly gia a nl luo ng lo i kla nàng
lra no cu a kla cl la ng. Tâm Iy Io i du ng ba o
Ia nl, cô y Ia m Iiô u, xuâ l pla l lu clô rà ng, vo i
mô l ma ng Iuo i an sinl ngâ m la o plo ng, ca c
ngân la ng va nlu ng nguo i gu i liô n se liô n
la nl mo i viô c nlu llô klông lô co ru i ro.
Ðiô u na y loa n loa n plu lo p vo i plâ n da ba n
lrong Cluong 2.
Kli cuô c klu ng loa ng bà l dâ u, yô u lô ly
gia lô i doa i na y se gây ra mô l vo ng xoà n
mo i, klông co lrong ca c cuô c klu ng loa ng
nô i dia. Klu ng loa ng nô i dia duo c dà c lrung
bo i viô c gia m gia plâ n Io n ca c la i sa n. No i
clo cu ng, dây clinl Ia vâ n dô Ia m clo nguo i
di vay râ l klo lra no . Tuy nliôn, dô i vo i mô l
nô n kinl lô mo vay no bà ng ngoa i lô clô ng
clâ l, bôn ca nl viô c gia cu a plâ n Io n ca c la i
sa n lrong nuo c gia m xuô ng, lli gia bà ng liô n
cu a ca c mo n no bà ng ngoa i lô cu ng làng Iôn
vi dô ng ba n lô su l gia .
Mu c dô va llo i diô m cu a viô c su p dô liô n
lô co Iiôn quan dô n ky vo ng cu a lli lruo ng vô
kla nàng clinl plu da p u ng duo c klô i Iuo ng
no cu a clu no ngân la ng. Nô u nlu lô llô ng
ngân la ng bi pla sa n o ly gia lô i doa i liô n la i
va lli lruo ng ky vo ng rà ng, clinl plu pla i
du a va o “lluô Ia m pla l” dô lrang lra i mô l
plâ n cli pli cu u lro , lli ly gia cô dinl se
klông llô duy lri duo c. Nô u nlu vâ y lli
dô ng liô n se su p dô , va do do , Ia m lô i lô llôm
linl lra ng pla sa n cu a ca c ngân la ng.
Ngay ca kli lô llô ng ngân la ng klông bi
pla sa n la i mu c ly gia liô n llo i, lli niô m lin
cu a lli lruo ng vô dô ng ba n lô se bi pla gia
cu ng du Ia m pla sa n ca c ngân la ng va pla l
sinl nlu câ u cu u lro , yôu câ u ba o Ia nl na y,
cuô i cu ng se duo c cli lra mô l plâ n bà ng
“lluô Ia m pla l”.
Hinl lla i na y da duo c nliô u nla quan sa l
linl luo ng biô l dô n, il nlâ l Ia lu cuô c klu ng
loa ng o CliIô va o dâ u nlu ng nàm 80 (Diaz-
AIejandro 1985), luy nliôn diô u na y da klông
ngàn duo c ca c ngân la ng va ca c con no cu a
lo di va o vô l xe luong lu la i ÐôngA , diô u na y
klông cli da go p plâ n gây ra cuô c klu ng
loa ng nàm 1997-98 ma co n la o ra mô l plong
lra o plân licl Iy lluyô l dô Ia m sâu sà c lon râ l
nliô u liô u biô l cu a clu ng la vô ca c liô n lrinl
da xa y ra (lli du , xem McKinnon va IiII 1999,
Burnside, Liclenbaum va RebeIo 2000).
Höåp 4.3. Lyát huyï ët vï ì c aác c uöåc k huãng hoaãng song si nh - t i ï ìn t ï åvaângên haâng Höåp 4.3. Lyát huyï ët vï ì c aác c uöåc k huãng hoaãng song si nh - t i ï ìn t ï åvaângên haâng
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
261
TRONG IICH SU , VIL C KIL M SOA T VÔ Nda
bi Iâ n lra nl bà ng nliô u llu lluâ l, nlu viô l loa
don klông du ng gia lri la ng nlâ p klâ u
(nliô u Iôn) va la ng xuâ l klâ u (il di) va ca c
llông Iô kla c, lluo ng Ia bâ l lo p pla p. Ca c ca
nlân gia u co va ca c công ly Io n co llô Iâ n
lra nl kiô m soa l vô n mô l ca cl luong dô i dô
da ng. Ðây Ia Iy do la i sao, o IlaIia, kli do bo
viô c kiô m soa l vô n ra, Iuô ng vô n va o llu c lô Ia i
làng Iôn, klông cli vi co nliô u nguo i dâ u lu
va o IlaIia lon, do clo rà ng, lo co llô ru l vô n
ra dô da ng, ma co n vi co nliô u nguo i IlaIia
gia u co , co ca c la i kloa n la i Tlu y Sì lruo c kli
viô c kiô m soa l duo c do bo kla Iâu.
Tuy nliôn, vo i su bu ng nô cu a ca c sa n
plâ m pla i sinl lrong nlu ng nàm gâ n dây,
viô c Iâ n lra nl kiô m soa l vô n lro nôn dô lon
râ l nliô u va klông lô pla m Iuâ l, dô ng llo i
viô c plân la cl Iuô ng vô n da i va ngà n la n
cu ng klo klàn lon nliô u. Clu ng la la y xem
xe l mô l va i lli du lu IoIkerls-Iandau va
Garber (1997). Truo c lô l, clu ng la gia dinl
lô ng Iuô ng vô n va o bi da nl lluô va ca c nla
dâ u lu nuo c ngoa i muô n dâ u lu va o cô pliô u.
Ho co llô mua o nuo c ngoa i mô l linl llu c
loa n dô i cô pliô u (mô l sa n plâ m pla i sinl la i
clinl clo ple p lo co llô llu Io i lrôn vi llô
dâ u lu do , gia dinl dây clinl Ia Iy do la i sao
lo muô n dâ u lu), va ca c ca nlân lrong nuo c se
Ia ca c dô i la c, vo i Io i lu a se lra lô l lâ l ca Io i
lu c cu a kloa n dâ u lu va lu ba o liô m su ru i ro
na y bà ng ca cl mua kloa n dâ u lu do (lu c Ia cô
pliô u) – va klông pla i lra lluô clo Iuô ng
vô n va o. Ca c Ioa i lluô kla c – luy klông du ng
Ioa i duo c a p du ng o Cli Iô - cu ng co llô bi Iâ n
lra nl vo i ca c giao dicl pla i sinl kla c nlau.
Tô lon nu a, ca c co quan clu c nàng klông
llô plân biô l duo c Iuô ng vô n ngà n la n va da i
la n. Ca c sô Iiô u na y loa n loa n du a va o ca c
giao dicl “lrôn ba ng lô ng kô l la i sa n”, nlung
vo i loa l dô ng pla i sinl lli dây cli Ia mô l
plâ n cu a giao dicl llu c lô . Tli du nlu (cu ng
lricl lu Garber va IoIkerls-Iandau), gia lliô l
rà ng, mô l lô clu c o Môlicô muô n mua cô
pliô u lrong nuo c duo i linl llu c giao dicl lrôn
biôn (on margin), mô l diô u bi câ m. Anl la co
llô mua mô l kloa n loa n dô i cô pliô u lu mô l
công ly la i Nev York, lu a rà ng se lra mô l ly
suâ l Io i lu c nô i clo công ly na y va dem llô
clâ p mô l il la i sa n. Công ly o Nev York klông
duo c lu ba o liô m lrong lruo ng lo p na y,
nlung Ia i co llô bu dà p ru i ro bà ng viô c mua
clu ng kloa n lrôn lli lruo ng Môlicô. Giao
dicl mua clu ng kloa n na y, nô u du Io n lli
duo c gli nlâ n nlu Ia mô l Iuô ng vô n da i la n
dâ u lu va o Môlicô, nlung giao dicl loa n dô i
cô pliô u lli Ia i klông. Tuy nliôn, ro ra ng công
ly la i Nev York cli mua clu ng kloa n dô ba o
vô vi llô la i sa n cu a minl, va ngay kli kloa n
loa n dô i lô l la n – Ioa i giao dicl na y lluo ng
ngà n la n, va do do , klo co llô lleo do i – lli
vi llô cô pliô u na y cu ng clâ m du l. Nlu vâ y,
loa l dô ng pla i sinl co kla nàng biô n mô l
linl llu c ro l vô n va o ô n dinl nlâ l lla nl mô l
da ng dô llay dô i nlâ l. Mà c dâ u klo co llô do
Iuo ng duo c, nlung co nliô u kla nàng Ia mô l
Iuo ng Io n cu a ca c Iuô ng vô n va o duo c clo Ia
da i la n da ru ngu ca c nla clu c lra cl Môlicô,
va lo nglì rà ng, nguy co da o cliô u cu a ca c
Iuô ng vô n do nlo lon nliô u so vo i llu c lô .
Nlu vâ y, kô ca kli ca c biô n pla p kiô m soa l
Ia câ n lliô l lrong llo i gian da i, do mô i Io nga i
vô liô n luo ng da cân bà ng, lli vâ n klo co llô
llu c lli clu ng lrong luong Iai kli ca c loa l
dô ng pla i sinl lro nôn râ l dô liô p câ n. Ca c nla
clu c lra cl co llô dua ra nlu ng biô n pla p co
llô clâ m du l kla nàng Iâ n lrô n lu c llo i,
nlung kla nàng duy lri Iâu da i ca c biô n pla p
do Ia luong dô i mo nla l.
Höåp 4.4. Höåp 4.4. Caác c öng c uåt aâi c hñnh phaái si nh vaâvi ï åc l êín t r aánh k i ï ím soaát vöën Caác c öng c uåt aâi c hñnh phaái si nh vaâvi ï åc l êín t r aánh k i ï ím soaát vöën
Ru i ro do su vâ n dô ng qua mu c cu a liô n lô gây ra lliô l la i
clo ca c lrung gian la i clinl klông duo c ba o liô m dâ y du (va
clo ca c doanl ngliô p no i clung) duo c mô l sô nguo i clo Ia
vâ n dô dau dâ u nlâ l ma loa n câ u loa gây ra clo su vâ n la nl
cu a klu vu c la i clinl. Ro ra ng, câ n pla i co mô l klu vu c la i
clinl duo c câ p vô n lu ng lâ u va co du nàng Iu c cu ng nlu
dô ng co dô qua n Iy nlu ng ru i ro nlu vâ y. Tuy nliôn, ngoa i
ra, vuo l Iôn lrôn lâ l ca mo i su Iu a clo n clô dô ly gia , Ia su câ n
lliô l pla i co mô l clinl sa cl kinl lô vì mô bô n vu ng, da ng lin
câ y va llô ng nlâ l, dô co llô gia m ru i ro.
Mô l la c dô ng kla c cu a qua lrinl quô c lô loa lluong ma i
nga y ca ng làng kô l lo p vo i ca c linl lra ng klông ô n dinl liô n
lô Ia linl lra ng râ l plô biô n cu a viô c du ng dô ng dôIa/euro
(loà c ma c Ðu c) Ia m dô ng liô n song song la i nliô u nuo c duo i
da ng liô n mà l, liô n lrong la i kloa n ngân la ng, lay Ia , no i
clung lon, duo c du ng dô dinl gia , va ky kô l lo p dô ng.
Tluo ng lli mô l Ia n so ng Ia m pla l lay gia m gia dô ng ba n lô
se dâ n dô n qua lrinl dôIa loa rô ng ra i Iâ n llu nlâ l la i mô l
quô c gia, va qua lrinl na y klo co llô da o nguo c duo c. Mô l
kli nlu ng nguo i nà m giu la i sa n da bi da nl lluô do Ia m pla l
lay mâ l gia dô ng liô n, lli lo liô p lu c giu mô l plâ n la i sa n cu a
minl bà ng dôIa. Mô l cuô c klu ng loa ng liô p lleo lluo ng Ia m
clo ca c kloa n la i sa n na y làng Iôn, clo du kloa ng clônl Iô cl
Ia i suâ l làng co Io i clo ca c la i sa n duo c dinl gia lleo dô ng ba n
lô (xem Reding va MoraIes 1999).
Kli nô n kinl lô bi dôIa loa , ca c liô n luo ng dâ u co liô n lô
se xuâ l liô n lrong nuo c va se klông pla i cli co ca c Iuô ng vô n
quô c lô mo i gây bâ l ô n dinl ly gia . Ca c lô llô ng dôIa loa cu c
bô dà l ra nlu ng lla cl llu c dà c biô l clo công la c qua n Iy liô n
lô va clo klu vu c la i clinl. Co mô l diô u clà c clà n Ia mô l nô n
kinl lô ma lrong do gia ca duo c dinl lleo dôIa Ia mô l nô n
kinl lô lrong do ca c ly gia danl nglìa llay dô i nlanl clo ng
va dâ y du , ca c llay dô i na y se duo c lruyô n loa n bô sang clo
gia ca bà ng dô ng ba n lô . Tuong lu nlu vâ y, vo i mô l su llay
dô i nlâ l dinl lrong ly gia llu c lô – clà ng la n dô diô u clinl
lleo ca c cu sô c llu c lô bôn ngoa i – co xu luo ng do i lo i mô l
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
262
Mûác àöåàöl a hoaángaây Mûác àöåàöl a hoaángaây
c aâng t ùng l aâmöåt t haác h c aâng t ùng l aâmöåt t haác h
t hûác múái àöëi vúái k hu vûåc t hûác múái àöëi vúái k hu vûåc
t aâi c hñnh t aâi c hñnh
su vâ n dô ng Io n lon cu a ly gia danl nglìa. Tuy nliôn, nlu
da no i o lrôn, mô l su vâ n dô ng Io n cu a ly gia danl nglìa co
la c dô ng da ng kô dô n linl linl la i clinl cu a ca c lrung gian
la i clinl klông duo c ba o liô m va ca c kla cl la ng cu a clu ng.
Va lrong mô l nô n kinl lô bi dôIa loa , ly Iô cu a ca c la i sa n co
va no bà ng dô ng ngoa i lô lrong ba ng lô ng kô l la i sa n cu a ca c
lrung gian la i clinl lluo ng Ia Io n. A p Iu c giu a nlu câ u pla i
diô u clinl ly gia llu c lô - dô Iâ p Ia i cân bà ng lrong lluong
ma i va ca c loa l dô ng kinl lô liô n la nl - va cli pli, bao gô m
ca cli pli pla sa n, cu a su vâ n dô ng cu a ly gia danl nglìa ke o
lleo, da nliô u Iâ n kliô n ca c nla loa cl dinl clinl sa cl o
lrong llô Iuo ng nan (Hô p 4.5).
Co lô i dô ca c nla dinl clô loa l dô ng cu ng bi la n clô bo i
llu c lô : ca c co quan qua n Iy liô n lô quô c gia klông co duo c
mô l nàng Iu c vô la n dô do ng vai lro cu u ca nl - clo vay - cuô i
cu ng dô i vo i ca c kloa n liô n gu i bà ng ngoa i lô lrong lô llô ng
ngân la ng. Nlu vâ y, viô c cu u mô l ngân la ng vâ n co n kla
nàng lra no nlung dang bi kla cl la ng lrong nuo c ru l liô n ô
a l llông qua ca c biô n pla p lro giu p llanl kloa n co llô nà m
ngoa i nàng Iu c cu a ngân la ng lrung uong cu a mô l nô n kinl
lô bi dôIa loa . Ðiô u na y, lâ l nliôn cli Ia mô l lli du cu c doan
vô nlu ng la n clô cu a ca c công cu clinl sa cl quô c gia ma qua
lrinl lô i nlâ p vo i lô llô ng la i clinl loa n câ u da dà l ra duo i
nlu ng linl llu c kla c nlau.
Iiô u co llô Ia m gia m dô Io n va dô biô n lliôn cu a ca c Iuô ng
dâ u co llông qua viô c dua va o mô l Ioa i lluô da nl va o nlâ p
klâ u vô n (loà c Ia ca c biô n pla p kiô m soa l giô ng nlu lluô ,
nlu Ia kloa n liô n gu i bà l buô c) dô lru ng pla l nlu ng su Iuân
cluyô n vô n ngà n la n, lrong kli gâ n nlu bo qua klông la c
dô ng dô n su vâ n dô ng da i la n cu a vô n` Nô u cli co mô l quô c
gia duy nlâ l a p du ng lli Ioa i lluô na y klông llô Ia mô l biô n
pla p llay llô clo clinl sa cl kinl lô vì mô Ia nl ma nl, nô u
muô n co mô l clô dô ly gia llicl lo p va công la c diô u liô l
plo ng ngu a va qua n Iy ru i ro llicl da ng – luy nliôn Iiô u no
co la c du ng lay klông`
15
Su du ng mô l co clô du lru klông duo c lra Ia i luong duong
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
263
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
264
OIA TRINH ÐÔIA HOA CO HAI CHIL I:
gia lri bà ng liô n cu a ca c la i sa n va viô c su
du ng ngoa i lô dinl gia va llanl loa n lrong
nuo c. Ta c dô ng cu a no dô n ca c Iu a clo n clinl
sa cl plu lluô c va mu c dô xa y ra cu a mô i
kiô u dôIa loa . Ðiô u quan lro ng Ia pla i gli
nlo ca lai cliô u lrong qua lrinl xem xe l nôn
a p du ng mô linl clinl sa cl ly gia na o clo
mô l quô c gia cu llô .
Tlông lluo ng, suy nglì vô vai lro cu a su
llay dô i lrong ly gia lluo ng go i dô n mô l llô
gio i lrong do ca lai Ioa i dôIa loa dô u klông
quan lro ng (ô nà m plia duo i bôn lra i cu a
linl). Trong ca c diô u kiô n nlu vâ y, viô c diô u
clinl ly gia lluo ng duo c llu c liô n clu yô u
qua la c dô ng cu a no dô n gia ca luong dô i cu a
la ng loa va dicl vu . Ðâ y Ia mô l llô gio i
mang linl clu I, vo i ca c lâm Iy Ia c quan va bi
quan vô linl co gia n va ca c lô sô Ian lruyô n,
giô ng nlu lrong sa cl gia o kloa vô kinl lô
quô c lô lrong llâ p ky 60 va 70.
O nlu ng nuo c ma la i clinl bi dôIa loa cao
dô , vai lro cu a ly gia lrong gia la i sa n bà l dâ u
Iô ra. Ðiô u na y co nglìa Ia ca c co quan clu c
nàng va nlu ng nguo i llam gia va o lli lruo ng
pla i quan lâm mô l ca cl sâu sà c lo i ca c kloa n
Ia i vô n va Iô vô n do ca c llay dô i lrong ly gia
gây ra. Tinl linl la i Indônôxia lrong nàm
1997 Ia mô l lli du lô l, kli do su Iôn xuô ng cu a
ly gia da co la c dô ng Io n dô n kla nàng llanl
loa n cu a ca c công ly klông duo c ba o liô m
nliô u lon Ia kla nàng ca nl lranl cu a la ng
loa xuâ l klâ u (ô plia lrôn bôn pla i cu a linl
ve duo i dây, dô ng llo i llam kla o Hô p 4.3).
Viô c dinl gia la ng loa va dicl vu bà ng
dô ng dôIa diô n ra ca ng plô biô n lli liô u u ng
Ian lruyô n cu a ca c llay dô i lrong ly gia sang
gia ca nô i dia ca ng diô n ra nlanl clo ng va
Höåp 4.5 Quaát r ònh àöl a hoaá- gi aát aâi saãn vaâhi ï åu ûáng l an t r uyï ìn Höåp 4.5 Quaát r ònh àöl a hoaá- gi aát aâi saãn vaâhi ï åu ûáng l an t r uyï ìn
nlu mô l Ioa i lluô , CliIô Ia nuo c duo c ngliôn cu u nliô u vi da
a p du ng mô l lô llô ng nlu vâ y lrong gâ n lô l llâ p ky 90. Ta c
dô ng cu a lô llô ng o CliIô da duo c ngliôn cu u mô l ca cl ky
Iuo ng dô da nl gia xem Iiô u no co dem Ia i ca c liô u u ng nlu
mong muô n Ia ke o da i ky la n cu a Iuô ng vô n va da nl gia mu c
dô dô lô n lluong cu a no lruo c ca c llu lluâ l Iâ n lra nl bà ng
ca c sa n plâ m la i clinl pla i sinl.
16
Kô l Iuâ n cu a ngliôn cu u
na y Ia , llông qua viô c licl cu c Iâ p dâ n ca c Iô lô ng va mo rô ng
pla m vi cu a Ioa i lluô na y, clinl plu CliIô da co llô duy lri
duo c mô l linl lra ng kla ô n dinl cu a ca c Iuô ng vô n. Oua lrinl
na y klông llô ke o da i vô la n. No co mô l la c dô ng ro ra ng
dô n ky la n cu a Iuô ng vô n va mô l la c dô ng nlo Iôn lô ng
Iuô ng vô n va clônl Iô cl Ia i suâ l. Ðuo c bô sung bà ng ca c biô n
pla p la n clô kla c dô i vo i su vâ n dô ng cu a vô n lrong plâ n
Io n llo i gian, ca lô llô ng kiô m soa l xuâ l va nlâ p klâ u cu a
CliIô co ve nlu da co mô l vai lro kliôm lô n nlung da ng gia
lrong viô c ba o vô nô n kinl lô CliIô klo i ca c Iuô ng dâ u co dâ y
biô n dô ng, va giu p clo ca c nla clu c lra cl nuo c na y làng Ia i
suâ l dô ô n dinl linl lra ng bu ng nô kinl lô vì mô, nlung biô n
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
265
dâ y du lon. Nô u nlu ly Iô dôIa loa cu a la i
sa n nlo nlung liô u u ng Ian lruyô n Ia i cao, lli
nô n kinl lô klông nla y ca m mâ y vo i llay dô i
lrong ly gia danl nglìa. Su vâ n dô ng cu a ly
gia klông ca c la c du ng dô da l duo c mô l su
diô u clinl llu c su – clu ng cli Ia m llay dô i
mu c gia . Mô l vâ n dô giô ng nlu “su la cl ro i cô
diô n” giu a llu c lô va klu vu c liô n lô da xuâ l
liô n (ô plia duo i bôn pla i).
Kli ma ca lai kiô u dôIa loa dô u cao, lli
dô ng ba n lô da nl mâ l vai lro Ia vâ l quy dô i
clung lay Ia cluâ n mu c do Iuo ng cu a ca c
giao dicl kinl lô , bo i vi ca c la c nlân da
cluyô n sang suy nglì lleo dôIa. Mà c du liô n
Iuong va ca c kloa n llanl loa n kla c do clinl
plu lra vâ n bà ng dô ng nô i lô , nlung clu ng
duo c coi Ia ca c la i sa n dâ y ru i ro. Viô c giu liô n
mà l duo c gia m lo i lô i lliô u, va viô c dinl gia
clu ng kloa n lleo dô ng nô i lô se pla i linl
llôm va o mô l kloa n clônl Iô cl bu dà p ru i
ro, pla n a nl kla nàng klông llô du ba o duo c
lrong ly gia - clo du no da ô n dinl clo lo i lâ n
llo i diô m do .
Höåp 4.5. Höåp 4.5. (Tiï ë p theo)
Chi l ï àûa r a möåt mö hònh Chi l ï àûa r a möåt mö hònh
hûäu ñc h àï í haån c hï ëvi ï åc hûäu ñc h àï í haån c hï ëvi ï åc
k i ï ím soaát gi ao dõc h k i ï ím soaát gi ao dõc h
pla p na y cu ng co cli pli, lli du nlu viô c dâ u lu bi gia m
xuô ng lrong llo i gian da i (GaIIego, Herna ndez va Sclmidl-
HebbeI 1999, Ldvard 200c).
Tinl clâ l lâ p dâ n lrong clinl sa cl cu a CliIô Ia o ca cl
llu c su du ng dô luo ng ca c dô ng co lleo luo ng ô n dinl
Iuô ng vô n clu klông don lluâ n Ia câ m llà ng llu ng ca c
Iuô ng vô n. Mu c liôu Ia , Ia m viô c cu ng vo i lli lruo ng dô
kluyô n klicl su cluyô n dicl ky la n Iuô ng vô n ma klông
Ia m a nl luo ng nliô u lo i Iuô ng vô n ro ng lrong llo i gian da i
lon. No klông co nliô u a nl luo ng, lru kli ca c a nl luo ng
na y Ia câ n lliô l, co nglìa Ia , kli ma Iuô ng vô n va o ngà n la n
co nguy co lro nôn qua Io n. Ilâ n Io n ca c nla quan sa l dô u
clo rà ng, mô l clô dô lluo ng lru c Ioa i na y se co liô u qua Io n
lon va co il la c dô ng plu bâ l Io i lon Ia mô l cô gà ng vô i va ng
nlà m ngliôm câ m lâ l ca ca c Iuô ng vô n ra lrong llo i ky
klu ng loa ng. Ba n clâ l “dô i plo sau” cu a pluong pla p llu
lai se la o ra ca c la c dô ng xâ u dô n niô m lin clung va o linl du
Iiô u duo c va dô lin câ y cu a clinl sa cl no i clung.
17
Kinl
ngliô m mo i dây cu a MaIaixia clo la mô l lruo ng lo p ngoa i Iô
vô nlâ n dinl na y, mà c du no pla n a nl mô l ca cl lo p Iy niô m
lin ban dâ u râ l cao va o clinl quyô n vô linl la m llo i cu a ca c
biô n pla p la n clô , cu ng nlu quyô l lâm duy lri mu c dô Ia m
pla l llâ p cu a clinl plu , ca lai dô u duo c lô lro lrong mô l
llo i gian da i, va nuo c na y da co lla nl licl lô l de p lrong viô c
kim giu Ia m pla l.
Ðô i vo i lâ l ca ca c ba i pla l biô u gia o diô u xunl quanl cuô c
lranl Iuâ n gâ n dây vô gia lri cu a ca c biô n pla p kiô m soa l vô n,
râ l klo co llô biô n lô clo mô l quan diô m cu c doan na o du a
va o llu c lô ma nga y nay da liô n lriô n ma nl. Ca c biô n pla p
kiô m soa l dô u co ca c vâ n dô cu a riông no , nlung lrong mô l sô
lruo ng lo p nlâ l dinl, clu ng dô u co liô u Iu c.
Nhòn vï ì t ûúng l ai : Cöng nghï åvaâTr uyï ìn t höng Nhòn vï ì t ûúng l ai : Cöng nghï åvaâTr uyï ìn t höng
S
U IHA T TRIL N IILN TI C TRONG CÔNG NGHL
ma y linl va lruyô n llông co ve nlu clà c clà n se llay
dô i pluong llu c cung câ p dicl vu la i clinl lrôn loa n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
266
llô gio i. Trong mô l clu ng mu c nlâ l dinl, la c dô ng na y dô i
vo i ca c nô n kinl lô dang pla l lriô n Ia su làng lô c cu a ca c xu
luo ng sà n co gâ n dây, luy nliôn cu ng se co nlu ng su llay
dô i vô clâ l. Io i llô kinl lô nlo quy mô lay pla m vi cu a mô l
sô dicl vu la i clinl se bi llu le p Ia i, nlung mô l sô dicl vu
kla c Ia i làng Iôn, dô ng llo i dô ng nàng kô l lo p cu a ca c dicl
vu la i clinl va ca c dicl vu kinl lô kla c se llay dô i va lluo ng
se làng Iôn. Ðiô u na y se Ia m llay dô i lô clu c nga nl, vo i viô c
lo p nlâ l diô n ra lrong Iìnl vu c na y va plân la cl diô n ra
lrong Iìnl vu c kla c.
Tiô n lrinl na y da diô n ra duo c mô l llo i gian. Ngay lu
nlu ng nàm 1980, ca c ngân la ng da mâ l dâ n vi llô lrung gian
clo su Io n ma nl cu a ca c Ioa i lluong pliô u va ca c quy luong
lô , dô ng llo i nga y ca ng nliô u ngân la ng llam gia va o kinl
doanl clu ng kloa n va ba o liô m. Ca c cuô c sa p nlâ p va Iiôn
kô l nlà m da l duo c Io i llô kinl lô nlo quy mô va pla m vi
loa l dô ng da xa y ra lrong ca c nga nl ngân la ng, ba o liô m,
klu vu c lli lruo ng clu ng kloa n va giu a ca c công ly loa l
dô ng lrong nliô u Iìnl vu c kla c nlau, va giu a ca c dicl vu la i
clinl va ca c dicl vu nla y ca m vo i llông lin kla c. Nlu ng
Iiôn minl na y duo c xây du ng dô klai lla c Io i llô kinl lô giu a
ca c nga nl va kluyô cl lruong lôn luô i cu a ca c công ly. Tiô n
lrinl rô i rà m dô kô l lo p va plân la cl ca c dicl vu la i clinl
va ca c công ly dicl vu la i clinl co ve nlu se liô p diô n kli ca c
dô i luo ng llam gia lli lruo ng pla n u ng lruo c la c dô ng cu a
công nglô .
Ðô ng Iu c clinl Ia su c e p cu a ca c co câ u cli pli da llay dô i
mô l ca cl da ng kô , clà ng la n nlu su luong pla n gây duo c
nliô u clu y giu a cli pli lrung binl cu a mô l giao dicl vâ l clâ l
lrong ca c cli nla nl ngân la ng – kloa ng lrôn 1 dôIa la i My –
so vo i cli pli va o co mô l va i xu cu a mô l giao dicl qua
Inlernel.
Klông cli co ca c sa n plâ m la i clinl mo i va ca c câ u lru c
lli lruo ng mo i nô i Iôn, ma co n co ca c Ioa i linl công ly vô co
ba n Ia mo i duo i da ng ca c cô ng la i clinl (ca c công ly cung câ p
llông lin luo ng dâ n vô kla nàng sà n co cu a ca c dicl vu va
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
267
Àêíy maånh x u t hï ët r ong Àêíy maånh x u t hï ët r ong
c öng nghï åvaât aâi c hñnh c öng nghï åvaât aâi c hñnh
ài ï ån t ûã ài ï ån t ûã 
ca c llô ng lin lleo clu dô kla c, va do do , co llô duo c coi nlu
Ia ca c la p cli cluyôn nga nl lrôn ma ng Inlernel) va lô clu c
lô ng lo p la i clinl (do ng vai lro nlu Ia ca c môi gio i diô n lu ).
Ca c kiô u công ly mo i na y klông pla i cli xuâ l liô n lrong Iìnl
vu c la i clinl, nlung la i clinl Ia i co mô l vi lri dà c biô l dô co
llô lâ n du ng duo c ca c pla l kiô n công nglô mo i, nlâ l Ia vi
viô c cung câ p mô l ca cl vâ l llô ca c dicl vu la i clinl cli do ng
vai lro llu yô u. (Tuy nliôn, clu ng la klông llô bo qua vai lro
cu a ca c mô i Iiôn lô va su lin câ y ca nlân lrong la i clinl).
Sô Iuo ng va dô linl xa o cu a ca c giao dicl diô n lu ma ca c
cluyôn gia co llô mua ba n ca c công cu la i clinl, dang làng
Iôn nlanl clo ng. Mô l sô lrong ca c giao dicl na y loa l dô ng
nlu Ia ca c vô linl cu a ca c giao dicl lruyô n llô ng bi diô u liô l,
mô l sô kla c loa l dô ng dô c Iâ p.
Oua lrinl na y co llô dem Ia i clo ca c nuo c dang pla l lriô n
nlo mô l sô co lô i pla l lriô n dicl vu la i clinl. Cu llô Ia xu
luo ng liô n lo i plân la cl ca c sa n plâ m la i clinl co llô clo
ple p nlu ng nuo c na y llam gia cung câ p ca c sa n plâ m plu
ma qua lrinl la o ra clu ng klông do i lo i quy mô Io n lay dô
linl xa o cao.
Tuy nliôn, Io i icl liô m nàng Io n nlâ l clo ca c nuo c dang
pla l lriô n Ia clo nguo i su du ng dicl vu la i clinl. Công nglô
se giu p clo lo liô p câ n duo c ca c dicl vu la i clinl o mô l câ p
dô luong duong nlu nlu ng nguo i su du ng la i ca c nuo c liôn
liô n, dà c biô l Ia , nô u kloa ng ca cl vâ l Iy lo i nguo i cung câ p
dicl vu se mâ l dâ n y nglìa. Clà c clà n rà ng, su liô n diô n
nga y ca ng ma nl me cu a ma ng Inlernel se bà l dâ u clo ple p
ca c công ly nlo va ca c ca nlân liô p câ n lru c liô p ca c giao dicl
la i clinl quô c lô . Nliô u ngân la ng la i ca c nuo c co llu nlâ p
lrung binl da bà l dâ u cla o ca c dicl vu ngân la ng lru c luyô n,
nlung mo i cli Ia buo c dâ u.
Ðu ng lruo c nlu ng công nglô dang loa klà p na y, ca c cô
gà ng cu a clinl plu dô kiô m soa l loà c ngàn clà n giao dicl la i
clinl diô n lu , loà c Ia klông liô u qua , loà c Ia qua lô n ke m.
Ta i clinl quô c lô clà c clà n se duo c mo rô ng clo lâ ng Io p
lrung Iuu, dâ y Ia clua kô dô n ca c doanl ngliô p.
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
268
  ài ï ìu naây c huãyï ëu seä ài ï ìu naây c huãyï ëu seä
c oál úåi c ho nhûäng ngûúâi c oál úåi c ho nhûäng ngûúâi
sûãduång dõc h vuåt aâi c hñnh sûãduång dõc h vuåt aâi c hñnh
Mô l kli ca c cli pli ban dâ u da duo c lrang lra i, lli viô c
cung câ p kla nàng liô p câ n ca c dicl vu du a lrôn Inlernel se re
lon nliô u. Tâ l nliôn, lim ca cl mang ngay nlu ng dicl vu na y
dô n clo nlu ng nguo i ngle o nlâ l lrong diô n ngle o klông
pla i Ia mô l ca cl Ia m klôn ngoan. Mô l sô ca c diô u kiô n liô n
dô , nlu lrinl dô lo c vâ n, diô n, diô n lloa i, câ n pla i duo c gia i
quyô l lruo c kli co llô liô n la nl bâ l ky diô u gi kla c. Do lliô u
mô l lrong loà c lâ l ca ca c diô u kiô n na y nôn nlu ng nguo i clu
lrang lra i ca plô, ca-cao nlo la i nlu ng nuo c nlu Tây Ili, vô n
dang pla i cliu vo ng kiô m loa cu a ca c lu lluong dang Io i
du ng linl lra ng dô c quyô n la i dia pluong, dô n nay mo i co
kla nàng su du ng ngay Iâ p lu c nlu ng llu nlu ca c lli lruo ng
doanl ngliô p-lo i-doanl-ngliô p (B2B) du a lrôn lrang veb,
cluyôn vô ca plô va ca c la ng loa kla c lrong luong Iai.
Tuy nliôn, clinl sa cl công co llô co la c du ng lrong
lruo ng lo p na y. Tli du , ca c duo ng lruyô n llông da i rô ng
dang duo c Ià p dà l clo lô llô ng buu diô n cu a A n Ðô se co
liô m nàng dem dicl vu la i clinl du a lrôn Inlernel Ia i clo
kloa ng 150.000 diô m lruy câ p. Clu ng la co llô linl dung
duo c ca c pluong llu c llanl loa n nlanl clo ng va re liô n clo
nlu ng kla cl la ng la i ca c diô m vu ng sâu, vu ng xa, viô c don
gia n loa ca c llô llu c ba o liô m, ca c llông lin câ p nlâ l Iiôn
quan dô n gia lrao dô i nông plâ m, cu ng nlu liô u qua lrong
viô c xe l duyô l clo vay lay ca c dicl vu la i clinl kla c mô l
ca cl liô n Io i. Tlôm va o do , clinl lô llô ng ma ng do cu ng co
llô du ng dô cung câ p mô l ca cl nlanl clo ng va liô n Io i ca c
dicl vu công va lu kla c vo i mô l gia lla nl llâ p. No klông co
kla nàng gia i quyô l lâ l ca mo i ra o ca n dô i vo i kla nàng liô p
câ n dicl vu clo ca c công ly nlo va ca c ca nlân, luy nliôn, no
co llô câ l bo l duo c plâ n Io n ga nl nà ng cli pli va viô c lliô u
ca nl lranl do qua Iô lluô c va o ca c cli nla nl ngân la ng dia
pluong. Ca c sa ng kiô n luong lu da dem Ia i liô m nàng lo Io n
clo ca c nuo c kla c, nlâ l Ia ca c quô c gia co mâ l dô dân sô llâ p
va ca c dicl vu la i clinl clinl llu c clo dô n liô n nay clua la o
ra duo c su liô n diô n vâ l llô loa n diô n lrong ca nuo c.
Ðô ba o da m rà ng, Io i icl liô m nàng cu a ca c pluong liô n
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
269
diô n lu duo c plô câ p rô ng ra i clo nlu ng nguo i su du ng dicl
vu la i clinl, bao gô m ca nlu ng nguo i su du ng la i ca c nuo c
dang pla l lriô n, va dô ngàn clà n su lâ p lrung quyô n Iu c lli
lruo ng mo i, mô l sô Io n vâ n dô vô clinl sa cl se duo c gia i
quyô l lrong ca c clinl sa cl plo ng ngu a va ca nl lranl la i ca c
nuo c liôn liô n, noi ma nlu ng nla cung câ p dicl vu la i clinl
Io n vâ n liô p lu c bi diô u liô l. Ca c vâ n dô na y bao gô m
(CIaessens va ca c la c gia kla c 2000):
l Clu y lo i kla nàng bu ng nô cu a ca c llô clô pli la i
clinl llay llô clo lô llô ng ngân la ng lrong viô c cung
câ p ca c dicl vu llanl loa n va gu i liô n.
l Ca c vâ n dô plu c la p cu a clinl sa cl ca nl lranl lrong
mô l môi lruo ng dang cliu la c dô ng nga y ca ng làng cu a
ca c ngoa i u ng.
l Xa c dinl mô l ca cl clà c clà n co quan diô u liô l llicl lo p
clo ca c công ly la i clinl co dia ba n loa l dô ng clinl vô
dia Iy Ia lrôn ma ng Inlernel, va co pla m vi loa l dô ng
klông luong llicl vo i bâ l cu mô l plân doa n na o cu a
klu vu c la i clinl lruyô n llô ng.
Ðô i vo i ca c nla loa cl dinl clinl sa cl la i ca c nuo c dang
pla l lriô n, nlu ng câu lo i Io n dang nô i Iôn co nliô u kla nàng
se Iiôn quan lo i su ô n dinl cu a ca c llô clô la i clinl lrong
nuo c, kli pla i dô i mà l vo i su ca nl lranl nga y ca ng làng. Ca c
mô i Io nga i vô lâ u qua cu a su xo i mo n klông lra nl klo i gia
lri danl liô ng kinl doanl se duo c klà ng dinl Ia i va do i lo i
ca c biô n pla p gia i quyô l licl cu c lon nlu da nôu. Ca c co quan
clu c nàng se pla i dô i plo vo i yôu câ u Ioa i bo ca c công ly yô u
ke m va la nl dô ng mô l ca cl du l kloa l dô loa cl dinl clinl
sa cl pla sa n clo clu ng.
Kla nàng liô p câ n vo i ca c dicl vu la i clinl nuo c ngoa i
nga y ca ng làng, se ke o lleo viô c su du ng rô ng ra i dô ng ngoa i
lô , va diô u na y se Ia m nà ng nô llôm ca c ru i ro li gia va su biô n
lliôn cu a Ia i suâ l clo ca c quô c gia quyô l dinl vâ n liô p lu c duy
lri dô ng liô n riông cu a minl. Mô l Iâ n nu a, Ia i câ n pla i ca nl
gia c cao dô .
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
270
Caác vêën àï ì c hñnh saác h Caác vêën àï ì c hñnh saác h
Mu c dô plu c la p nga y ca ng làng cu a ca c công cu la i clinl
duo c lô llô ng la i clinl mo i cla o co llô cle Iâ p ca c ru i ro llâ l
su cu a vi llô la i sa n va lô c dô llay dô i gia lri cu a ca c la i sa n
na y. Ðiô u na y co llô gây ra ca c vuo ng mà c, dà c biô l Ia clo
nlu ng nguo i su du ng dicl vu la i clinl nlo va lliô u kinl
ngliô m la i ca c nuo c dang pla l lriô n, do do câ n co ca c cluong
lrinl da o la o dô nâng cao linl llâ n ca nl gia c dô i vo i ca c ru i
ro na y va nguy co co ca c dicl vu gian Iâ n duo c cla o lrôn
Inlernel.
Tô c dô pla l lriô n cu a ca c công nglô na y va mu c dô clu ng
se llay llô su câ n lliô l pla i co mà l la i clô cu a ca c công ly
dicl vu la i clinl Ia mô l vâ n dô clua ro ra ng, luy nliôn, nga y
ca ng co nliô u nguo i dà l câu lo i: Iiô u ca c quô c gia nlo dang
pla l lriô n co câ n pla i co lli lruo ng clu ng kloa n va lli
lruo ng no lleo nglìa lruyô n llô ng klông, va llâ m cli ca câu
lo i: bao nliôu plâ n cu a lô llô ng ngân la ng pla i nà m duo i
su kiô m soa l lrong nuo c. Ca cl suy nglì lo p Iy nlâ l Ia pla i
la cl riông ca c lla nl lô cu a lô llô ng la i clinl nô i dia, ma vo i
công nglô liô n la i, clu ng co llô duo c cung câ p liô u qua o ca c
nô n kinl lô nlo , dô ng llo i pla i loa cl dinl ca c ca cl sà p xô p
lô clu c dô co llô la cl riông ca c lla nl lô na y va dô clo ca c nla
cung câ p lrong nuo c da m nliô m, co n ca c dicl vu kla c se
duo c nlâ p klâ u mô l ca cl co liô u qua .
Ouô c gia ca ng nlo lli su c e p cu a ca c vâ n dô na y ca ng Io n,
luy nliôn, y nglìa lô ng qua l cu a vâ n dô na y klông cli Ia mô l
cliô n Iuo c duo c a p du ng clo mô l va i quô c gia. Trong mô l lô
llô ng la i clinl dang lô i nlâ p va du a va o công nglô nga y
mô l nliô u lon, lli cli pli do quy mô nlo gây ra se liô p lu c
làng Iôn, Iôgic loa cl dinl clinl sa cl clo ca c lô llô ng nlo se
duo c a p du ng mô l ca cl ma nl me lon clo nliô u quô c gia. Tli
lruo ng la i clinl loa n câ u co llô dem Ia i clo ca c lô llô ng la i
clinl nlo nliô u diô u. Ia m viô c cu ng vo i lli lruo ng na y,
lrong kli vâ n coi lro ng ca c ru i ro do clu ng gây ra, Ia con
duo ng plia lruo c. Oua n Iy ru i ro do ng vai lro lliô l yô u, luy
nliôn, nô u clu ng la Ia m clu duo c no , lli lli lruo ng loa n câ u
co llô cluyô n ca c ru i ro lo i nlu ng dô i luo ng sà n sa ng ga nl
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
271
Toaân c êìu hoaávaâc öng Toaân c êìu hoaávaâc öng
nghï åseänï u bêåt c hi phñ nghï åseänï u bêåt c hi phñ
t ûúng àöëi c uãa c aác hï å t ûúng àöëi c uãa c aác hï å
t höëng t aâi c hñnh nhoã t höëng t aâi c hñnh nhoã
cliu clu ng nlâ l, va Ia m diô u na y vo i cli pli llâ p nlâ l. Ha
lâ ng co so lô l lon va mô l klung diô u liô l co ca c kluyô n klicl
luong llicl vo i nlau lon, se gia i quyô l vâ n dô na y.
Kï ët l uêån Kï ët l uêån
T
A C ÐÔ NG TÔ NG OIA T CI A OIA TRINH TOA N
câ u loa la i clinl dô n klu vu c la i clinl lrong nuo c Ia
lô l su c lo Io n. Tu do loa ca c Iuô ng vô n lrôn llu c lô da
Ia m clo viô c kim la m la i clinl lrong nuo c lro lla nl Ia c lâ u.
Ca c kô l qua llu duo c klông pla i Iu c na o cu ng lluâ n Io i. Tiô p
sau qua lrinl lu do loa , Ia i suâ l lrong nuo c la i ca c nuo c dang
pla l lriô n da cao lon Ia i suâ l la i ca c nuo c công ngliô p mô l
kloa n clônl Iô cl bu dà p ru i ro, dô ng llo i Ia i suâ l na y cu ng
co llô làng ma nl la i ca c llo i diô m co ca c loa l dô ng dâ u co
liô n lô . Ia i suâ l Iôn cao va ly gia bâ l ô n da dem Ia i nliô u klo
klàn clo công la c qua n Iy ru i ro lrong llu c liô n dô i vo i ca c
lrung gian la i clinl, dà c biô l Ia lrong ca c nô n kinl lô bi dôIa
loa cu c bô , dô ng llo i cu ng cô llôm su câ n lliô l pla i co co so
la lâ ng llicl lo p va ca c dô ng co nlà m la n clô ru i ro, cu ng
nlu ca c clinl sa cl kinl lô vì mô Ia nl ma nl.
Mà l kla c, cli pli cu a vô n cô plâ n cu ng duo c gia m xuô ng
do ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i duo c ple p dâ u lu va o lli
lruo ng cô pliô u lrong nuo c va ca c công ly lrong nuo c duo c
ple p niôm yô l o nuo c ngoa i. Ca c Iuô ng vô n dang làng ma nl
llông qua lli lruo ng cô pliô u, go p plâ n Io n gây ra nlu ng bâ l
ô n quô c lô nga y mô l làng.
Bôn ca nl viô c mo cu a clo ca c dicl vu la i clinl bà l nguô n
lu nuo c ngoa i, nga y ca ng co nliô u quô c gia clo ple p ngân
la ng va công ly la i clinl nuo c ngoa i va o loa l dô ng lrong lli
lruo ng nô i dia. Mà c du dây Ia mô i de doa dô i vo i clu ca c
công ly la i clinl lrong nuo c, nlung diô u bâ l Io i do da bi Iâ n
a l bo i clâ l Iuo ng dicl vu se duo c ca i lliô n kli ca c công ly la i
clinl nô i liô ng cu a nuo c ngoa i Ia m clo lô llô ng nô i dia llâ m
llia nlu ng llông Iô va llu lu c liô u qua lon là n cu a lo .
Trôn ca ba mà l lrâ n – no , vô n cô plâ n va dicl vu – da nl
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
272
gia cu a clu ng lôi gli nlâ n cli pli va ru i ro cu a qua lrinl dâ y
ma nl loa n câ u qua , luy nliôn qua lrinl na y cu ng mang Ia i
ca c Io i icl. Ða nl lluô co plân biô l luy lleo la c dô ng gây gia n
doa n dô n ca c Iuô ng vô n va o, lrong mô l sô lruo ng lo p co llô
la n clô bo l ca c la c dô ng cu a Iuô ng vô n dâ u co dâ y biô n dô ng
dô n nô n kinl lô , lrong kli vâ n duy lri duo c Io i icl cu a viô c
liô p câ n dâ n dâ n lli lruo ng la i clinl loa n câ u. Tuy nliôn, co
llô ai do ngli ngo rà ng, nlu ng nô Iu c licl cu c cu a lu ng clinl
plu nlà m ngàn clà n ca c Iuô ng la i clinl co Ie se la o ra pla n
la c du ng, va co Ie clu ng la co llô llu duo c nliô u Io i icl nô u
a p du ng llay va o do mô l quan diô m clinl sa cl lô lro clo
kla nàng liô p câ n sâu lon cu a nô n kinl lô lrong nuo c dô n ca c
dicl vu la i clinl co clâ l Iuo ng la ng dâ u lrong mô l bô i ca nl
quô c lô co i mo .
Hô llô ng la i clinl cu a plâ n Io n ca c nuo c dang pla l lriô n
Ia luong dô i nlo so vo i quy mô cu a lli lruo ng la i clinl loa n
câ u. Ta i clinl diô n lu Ia i ca ng Ia m clo biôn gio i giu a ca c quô c
gia lro nôn mo nla l lon lruo c. Cli co ca c clinl plu da i dô l
mo i klông nlâ n llâ y llu c lô cu a lli lruo ng va klông lo c
ca cl Ia m viô c vo i clu ng.
Chuát hñc h Chuát hñc h
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
273
1. So sa nl su kiô n na y vo i su plân bô GDI
lrôn loa n llô gio i, lleo do co nàm nuo c dang pla l
lriô n kla c cu ng da l duo c mu c dô 1° (10 nuo c nô u
linl lleo ngang gia su c mua).
2. Klông llô plu dinl mà l lra i cu a la i clinl
quô c lô . Vô n ra klo i ca c nuo c ngle o, bao gô m ca
viô c xuâ l klâ u sô vô n kiô m duo c bà ng con duo ng
llam nlu ng, lu Iâu da Ia mô l klia ca nl lai la i –
cu ng Ia mô l klia ca nl liô m kli co llô ngàn clà n
duo c bà ng ca c biô n pla l kiô m soa l vô n. Con
nguo i nga y ca ng nlâ n llu c duo c vô su câ n lliô l
pla i llà l clà l ca c biô n pla p dô i plo vo i viô c su
du ng ca c giao dicl la i clinl quô c lô clo mu c dicl
ru a loà c cle dâ u nlu ng dô ng liô n bâ l clinl, kô ca
lrong sô ca c nla diô u liô l ca c lrung lâm la i clinl
la i ngoa i.
3. Tuy nliôn, lâm Iy Io i du ng ba o Ia nl, cô y
Ia m Iiô u, bà l nguô n lu su ba o Ia nl ngâ m dinl cu a
clinl plu , kô ca dô i vo i ca c clu no nuo c ngoa i
cu a lô llô ng ngân la ng, gà n vo i ru i ro vô ly gia
klông co ba o liô m, nga y ca ng co nliô u y nglìa
lrong qua lrinl kiô n lliô l, lruo c kli co su clâ m
du l dô l ngô l nlu llô (xem Hô p 4.3).
4. Io i icl bao gô m mô l liô m nàng lo Io n ma ca c
lli lruo ng la i clinl quô c lô co llô dem Ia i clo viô c
gia m ca c ru i ro quô c gia (xem Ierranli va ca c la c
gia kla c 2000).
5. Tla i dô dôi clu l co linl clâ l plân biô l dô i
xu dô i vo i ca c ngân la ng nuo c ngoa i Ia plô biô n,
nlung klông pla i Ia o mo i noi mo i clô . Kli ma
ly Iô so lu u cô pliô u cu a nguo i nuo c ngoa i lrong
ngân la ng AIB, ngân la ng Io n nlâ l AixoIen, Iâ n
dâ u liôn vuo l qua 50° va o nàm 1999 vo i la c dô ng
dâ n dô n linl lra ng liô n nay Ia lon mô l nu a ca c
ngân la ng la i nuo c na y do nuo c ngoa i cliô m da
sô , su kiô n na y da xa y ra râ l yôn a va lâ u nlu
klông co mô l pla n u ng bâ l Io i na o lu plia công
clu ng.
6. Viô c plân licl ca c co so du Iiô u Io n câ p
doanl ngliô p o A clenlina da klà ng dinl Ia i
rà ng, kla cl la ng di vay cu a ca c ngân la ng nuo c
ngoa i lluo ng Ia ca c công ly Io n. Tuy nliôn, mô l
diô u llu vi Ia cli o nlu ng noi ma ngân la ng nuo c
ngoa i co lru so clinl o mô l nuo c clâu My Ia linl
kla c lli clâ l Iuo ng lrung binl cu a ca c mo n vay
mo i duo c ca i lliô n (Berger, KIapper va IdeII
2001).
7. Xem CIaessens, Demirgüç-Kunl va Huizinga
(2000). Ho cu ng nlâ n llâ y rà ng, lla nl licl luong
dô i cu a ca c ngân la ng nuo c ngoa i co ve nlu Ia
kla c va ke m kla quan lon la i ca c nuo c công
ngliô p.
8. Tâ l nliôn Ia ly Iô cu a ca c mo n dâ u lu na y
klông dô ng nlâ l giu a ca c quô c gia. Ðà c biô l Ia ,
nlu Iane va MiIesi-Ierrelli (1999) da minl loa ,
clâu My Ia linl va ca c quô c gia cluyô n dô i co ly
Iô vô n cô plâ n gia n liô p cao nlâ l.
9. Trong bâ l cu lruo ng lo p na o, cu ng câ n gli
nlo rà ng, su biô n lliôn cu a lli lruo ng clu ng
kloa n klông Iiôn quan clà l cle vo i làng lruo ng
(Ievine va Zervos 1998a).
10. Trong plâ n na y clu ng lôi su du ng lu Iiô u
cu a Irool, O’ConneII va SeasloIes (2001). Co so
du Iiô u cu a lo pla n a nl ca c lrao dô i cu a kla cl
la ng cu a mô l ngân la ng lrông coi Io n cu a My .
11. Cu ng câ n pla i nlâ n ma nl rà ng, ca c nla
dâ u lu nuo c ngoa i klông pla i Ia nlu ng nguo i di
dâ u kli co ca c a p Iu c ba n cô pliô u nô i dia: xem
IrankeI va SclmukIer (1996) clo lruo ng lo p cu a
Môlicô, va Cloe, Klo va SluIz (1999), Kim va Wei
(1999) clo lruo ng lo p cu a Ha n Ouô c. No i clung,
ca c nla dâ u lu nuo c ngoa i co ve nlu ua llicl dâ u
lu va o ca c công ly xuâ l klâ u Io n, dà c biô l Ia ca c
công ly co ca c cluong lrinl clu ng cli liô n gu i
(xem Kang va SluIz 1999).
12. Iuâ n diô m cu a clu ng lôi bô sung clo ca c
Iuâ n diô m lrong ba o ca o lluo ng niôn Taâ i chñnh
Phaá t triïí n Toaâ n cêì u cu a Ngân la ng Tlô gio i.
13. Clinl sa cl liô n lô vâ n liô p lu c la c dô ng Iôn
mu c Ia i suâ l danl nglìa, nlung lrong mô l bô i
ca nl cân bà ng lli lruo ng lô ng llô .
14. Ðô i vo i ca c nuo c công ngliô p, duo ng lô i
quy cu a su llay dô i cu a ly gia lô i doa i lu ng quy
lleo su clônl Iô cl Ia i suâ l dâ u quy da clo kô l
qua Ia ca c lô sô luong quan âm lleo su clônl
Iô cl na y, llay vi gia lri du kiô n Ia +1. Tuy nliôn,
dô i vo i ca c nuo c dang pla l lriô n, lô sô uo c linl
vô su clônl Iô cl Ia +0,59, gâ n vo i du doa n Iy
lluyô l lon râ l nliô u (Honolan 2001a). Coclrane
(1999) da go i y rà ng, câu dô vô su kla c biô l ngang
gia Ia i suâ l va su bâ l lluo ng duo c nliô u nguo i
biô l dô n kla c lrong lli lruo ng la i sa n co llô Ia do
gia la i sa n llâ p (lrong lruo ng lo p na y Ia gia lra i
pliô u nuo c ngoa i llâ p) co mô i luong quan vo i dô
ru i ro cao.
15. Ca c lra o Iuu làng dô biô n lliôn cu a Iuô ng
vô n cu ng lluo ng xuyôn Ia m sô ng Ia i ca c dô a n
TA I CHINH CHO TÁNG TRUO NG: SU IU A CHO N CHINH SA CH TRONG MÔ T THL GIO I THAY ÐÔ I
274
nlà m dà l ra mô l Ioa i lluô nlu vâ y Iôn su vâ n
dô ng cu a vô n quô c lô , klông pla i cli o mô l quô c
gia ma duo c diô u plô i lrôn co so loa n câ u, vo i
mu c dicl ke p Ia la n clô ca c Iuô ng dâ u co va la o
ra mô l Iuô ng doanl nlâ p lluô quô c lô lu u icl.
Tuy nliôn, linl llu c lô cu a kiô u lluô loa n câ u nlu
vâ y, duo c go i Ia lluô Tobin, vâ n clua duo c clu ng
minl, va lrôn llu c lô , su loa i ngli klà p noi vô
mu c dô lla nl công cu a no da Ia m clo dô a n na y
clô l yô u (xem Haq, KauI va Grunberg 1996).
16. Mà c du mu c lluô liô n nay Ia bà ng klông -
pla n a nl mô l Iuô ng vô n ra Io n co Iiôn quan lo i
ca c quy Iuong luu cu a CliIô nlà m cân dô i Ia i ca c
danl mu c dâ u lu cu a clu ng sau qua lrinl lu do
loa , mô l qua lrinl da clo ple p ca c quy na y làng
dâ u lu va o la i sa n nuo c ngoa i - Ia m clo lô llô ng
da nôu klông co la c dô ng llu c lô va o llo i diô m
liô n nay. Trong qua lrinl loa l dô ng, clô dô cu a
CliIô kluyô n klicl ngân la ng lrung uong licl
Iu y du lru , mô l dà c diô m Ia m nô i bâ l vai lro qua n
Iy du lru liô m nàng vo i lu ca cl Ia mô l công cu
qua n Iy kinl lô vì mô dô giu p ca cl Iy ca c quô c gia
ra klo i ca c cu sô c bôn ngoa i cu a la i kloa n vô n.
17. BarloIini va Drazen (1997) da dua ra mô l
ba o ca o dâ y linl lluyô l plu c vô co clô na y.
TA I CHINH KHÔNG BILN GIO I
275

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful