You are on page 1of 5

Bi ging 1: Kinh t Pht trin

Dr. Munir Mahmud

Dch Vin: L Thu

Cc cu hi:

- Ti sao chng ta cn nghin cu Kinh t Pht trin (Development Economics)?

- Ti sao chng ta ang can thip vo Kosovo? - Ti sao chng ta bn khon liu mt nng dn Nam- c th chu cp cho gia nh ca anh ta hay khng, hay anh ta v gia nh anh ta c ang sng mt cuc sng ngho xc ngho x hay khng? - Ti sao chng ta nn lo lng l c tnh trng lm pht khng kim sot c M Latinh hay mt ni no hay khng? Cu tr li: V h thng thng tin lin lc v giao thng vn ti trn ton th gii hin nay ngy cng c xu hng pht trin, v c mi lin h mt thit vi nhau. Kt qu l, tt c mi vic xy ra c vng ho lnh nht th gii cng ang c tc ng trc tip ti cuc sng ca chng ta. V d, mt vi nm trc, s bin ng trn th trng chng khon Nam- c mt tc ng su rng n th trng chng khon trong nc M. Ch s Dow Jones ln xung tht thng trong thi gian . S suy gim ca rng nhit i lu vc Amazon c tc ng rng ri v dn ti vic nng ton cu. V th, i vi chng ta, bit nhiu hn v th gii quanh mnh ngy cng tr nn quan trng. Trong chng trnh nghin cu v Kinh T Pht Trin, chng ta s i theo phng php sau y: Phng php:

Chng ta s bt u bng vic nhn mnh n ngha v bn cht ca tnh trng km pht trin, v nhiu biu hin ca n cc nc thuc Th gii th ba (Third World Countries). Chng ta s c gng nh ngha s pht trin v cc mc tiu ca n. Chng ta s cp n nhiu hc thuyt pht trin kinh t khc. Chng ta s xem xt kinh nghim pht trin qu kh ca cc nc pht trin hin nay v tm hiu v mc lin quan ca cc kinh nghim ny i vi cc nc ang pht trin ng thi. Sau chng ta s phn tch cc vn pht trin vo mt thi im C mt khc bit ln v mc sng ca ngi dn cc nc pht trin v cc nc ang pht trin. Ngi M may mn l c sng mt nc pht trin. V chng ta c th hiu r hn iu ny nu tm hiu nhiu hn v cht lng cng nh mc sng cc nc ang pht trin, ni c dn s th gii sinh sng. Trong kha hc ny chng ta s c gng tr li cc cu hi chnh sau: Cc cu hi chnh cn c gii p: 1. S pht trin no c mong i hn c? 2. Cc nc thuc th gii th ba c th t t c cc mc tiu kinh t - x hi hay bng vic hp tc vi mt nc khc, hay vi s h tr c ngha v thch ng t cc nc pht trin hn nh th no? 3. Ti sao s giu c sung tc li cng tn ti vi i ngho, khng ch qua cc lc a m cn trong cng mt t nc hay thm ch trong cng mt thnh ph? 4. C cch no cc x hi lc hu, nng sut lao ng thp, c mc sng ti thiu li c th tr thnh cc quc gia hin i, c thu nhp cao, sn xut pht trin. (Lu : tm ra mt nn kinh t t cung t cp c ngha l g) 5. Cc mong mun pht trin ca cc nc ngho c cc hot ng kinh t ca cc nc giu (pht trin) hu thun hay cn tr nh th no?
S khc bit gia Kinh T Hc truyn thng, Kinh T Chnh Tr, v Kinh T Pht Trin:

Kinh t hc truyn thng (Traditional Economics): N c bn lin quan ti tnh hiu qu, s phn phi vi chi ph thp nht cc ngun lc sn xut khan him v vi s gia tng ti u ca cc ngun lc ny qua thi gian v th ngy cng to ra nhiu loi hng ho v dch v. Kinh t hc truyn thng (ch yu l kinh t hc c in v tn c in) cp n mt th gii t bn pht trin vi cc th trng hon ho, ch quyn ca ngi tiu dng (khch hng l thng ), cc iu chnh gi c t ng, cc quyt nh

da trn nn tng li ch bin c nhn cng nh sn lng cn bng trong tt c cc sn phm v th trng ti nguyn. N tha nhn tnh hp l v kinh t v mt nh hng t li, ch ngha c nhn, duy vt hon ton i vi vic ra cc quyt nh v kinh t. Kinh t chnh tr (Political Economics): Nm ngoi phm vi nghin cu ca kinh t hc truyn thng, cc qu trnh t chc v x hi thng qua cc nhm chp bu kinh t v chnh tr nht nh tc ng n vic phn phi cc ngun lc sn xut khan him hin nay v trong tng lai, cng nh dnh ring cho li ch ca ring h hay dnh cho nhiu dn c hn. Kinh t chnh tr v th lin quan vi mi quan h gia lnh vc chnh tr v kinh t, vi quan tm c bit ti vai tr ca quyn lc trong vic a ra cc quyt nh v kinh t. Kinh T Pht Trin (Development Economics): Kinh t hc pht trin c phm vi nghin cu ln hn. N lin quan ti c vic phn phi c hiu qu cc ngun lc sn xut khan him (hay khng hiu qu) hin thi v vi tc tng trng bn vng ca chng trong qu kh, ng thi cn phi cp n cc c ch t chc kinh t, x hi, chnh tr trong c khu vc t nhn v nh nc, cn thit mang li nhng ci thin nhanh chng v c quy m to ln trong mc sng ca i a s nhng ngi dn m ch, suy dinh dng v i ngho Chu Phi, Chu v M Latinh. Theo nhn thc ny, kinh t hc pht trin cp tin v ton din hn l kinh t hc truyn thng hay kinh t chnh tr.
Tm quan trng ca cc tiu chun trong Kinh T Pht Trin:

Bi v kinh t hc l mt ngnh khoa hc x hi c khng phi mt ngnh khoa hc t nhin hay khoa hc ng dng nn vai tr ca tiu chun l rt quan trng trong kinh t hc cng nh kinh t hc pht trin. Lm th no nh gi s pht trin? Nhng bin php nh gi s pht trin ca kinh t hc: * Theo thc o ny pht trin c ngha l tim lc ca mt nn kinh t quc dn vi iu kin kinh t ban u n nh hay bin ng hn trong mt thi gian di mang li v duy tr mt mc tng sn phm quc dn (GNP) hng nm mc 5-7% hay cao hn (ch : phn bit s khc nhau gia GNP v GDP) * tnh c kh nng tng sn lng ca mt quc gia mt mc tng nhanh hn l t l tng dn s, mt ch s pht trin khc l thu nhp bnh qun u ngi hay bnh qun GNP cng c s dng. * gii thch cho tnh trng lm pht, t l tng bnh qun u ngi GNP thc t cng c s dng. Bi v v c bn tt c cc nc pht trin hin nay u l nc cng nghp, s pht trin cng c nhn nhn l cc thay i theo k hoch v c cu sn xut v vic lm v th ng gp ca nng nghip cho c hai lnh vc u gim, v ng gp ca ngnh cng

nghip dch v v cng nghip ch bin tng ln. Cc chin lc pht trin ch yu ch n cng nghip ho nhanh trong lnh vc nng nghip v pht trin nng thn. Kt qu l chng ta thy s xut hin ca cc x hi kp (dualistic societies). Trong cc x hi kp ch yu khu vc nng nghip lc hu cng tn ti vi mt khu vc cng nghip ho hin i nh. Cc chnh sch kinh t pht trin khu vc cng nghip ny c thi hnh vi gi nh rng mt khi khu vc ny pht trin thch ng th li ch c c t s pht trin s lan trn qua khu vc truyn thng to cng n vic lm v cc c hi kinh t khc. Kinh nghim trong nhng nm 1950 v 1960 - khi m nhiu nc ang pht trin nhn ra c cc mc tiu pht trin kinh t ca h nhng mc sng ca i a s dn chng vn hu nh khng thay i nhiu nu khng mun ni l cn ti t hn, i hi phi c mt thay i trong nhn thc, khi nim v S Pht Trin. Bt u t nhng nm 1970, pht trin kinh t bt u c nh ngha li l gim thiu hay xo b i ngho, bt bnh ng v vn tht nghip trong bi cnh mt nn kinh t ang pht trin. Quan nim hin i v s pht trin: Pht trin kinh t c xem nh mt qu trnh m thu nhp bnh qun u ngi thc t ca mt nc tng trong mt thi gian di vi tiu ch l s ngi sng di "mc ngho tuyt i" (absolute poverty) khng tng ln v phn phi thu nhp it bt cng hn. Hin nay pht trin kinh t l ci g cao hn l tng trng kinh t. Pht trin c xem l tng trng cng vi s thay i. iu c ngha l mt s chuyn bin theo hng i ln ca ton b h thng x hi. Tm li: Ngy nay khi cp n s pht trin l chng ta mun ni n s pht trin vng chc ca ton b x hi v h thng x hi hng ti mt cuc sng tt hn hay nhn vn hn. Mt x hi s c th mang n cho cc cng dn hay thnh vin ca mnh 3 iu c bn. l: 1. Ti thiu (kh nng p ng cc nhu cu c bn): Bt c ai cng cn thc phm, ni , y t v s bo v. Khi khng p ng c tt c cc nhu cu ny hay thng xuyn ch c cung cp khng y th mt tnh trng "km pht trin tuyt i" vn tn ti. X hi no cng p ng c phn ln cc iu kin c bn ny cho ngi dn th cng l x hi pht trin hn. 2. Lng t trng: Nhm xy dng mt thc t trng v qu trng gia cc cng dn 3. Thot khi s rng buc: Thot khi s rng buc bi nim tin gio iu, s ngu dt hay to ha thin nhin. c t do chn la. Tm li, cc x hi c th cung cp y c 3 iu trn cho cng dn ca mnh th c coi l cc x hi pht trin.

Cu hi: x hi Vit Nam trong nhng nm 2006-2010 ang hay lm c n mc c bn no: cung cp nhu cu ti thiu, xy dng lng t trng gia cc cng dn, hay t do ho mi ngi ???
Trng hp nghin cu: Nn kinh t Brazil

Chng ta cp n v tr v cc c trng c bn ca nn kinh t Brazil. Chng ta bit r rng l nc ln nht Nam M v l nc ln th nm th gii, c ngun ti nguyn thin nhin phong ph nhng vn phi i mt vi nhiu vn ln v kinh t nh lm pht, thu nhp thc t gim, bt bnh ng trong thu nhp, u t nc ngoi bp bnh, tnh trng "chy mu" t bn (vn) gia tng, xut khu suy gim. Chng ta cp n s ng gp ca khu vc kinh t cng nghip v nng nghip, cng cp n c ng gp ca cc sn phm Nng Nghip v ng gp thay i nh th no trong thi gian va qua. Chng ta cng bit rng Brazil c rng nhit i ln nht trn th gii, v ch n trch nhim i vi tnh trng mt cn bng sinh thi c th xy ra nu nhng khu rng khng c quan tm ng mc.
Tuyn b c lp cch y hn 200 nm nhng Chu M Latinh vn l chu lc chu s ph thuc ca nc ngoi, s chnh lch giu ngho gia cc nc vn cn khong cch r rt. Bi kim tra 15 a l 11 nng cao s gip bn tm hiu Mt s vn ca M la tinh. Tuyn b c lp cch y hn 200 nm nhng Chu M La tinh vn l chu lc chu s ph thuc ca nc ngoi, s chnh lch giu ngho gia cc nc vn cn khong cch r rt. Tham gia hc v kim tra vi ni dung Mt s vn ca M La tinh s cho bn nhng hiu bit khi qut v chu lc ny. V sao chu lc ny c iu kin t nhin thun li pht trin kinh t nhng dn c y vn cn ngho, c s chnh lch ln v thu nhp? Cu tr li s c khi bn tm hiu mt s vn t nhin, dn c, x hi ca M La tinh. Tm c cu tr li cho cu hi trn, bn s nm c cc ngun ti nguyn, c im v dn c v x hi... ca chu lc ny. Tuy nhin, s l mt thiu st nu nghin cu v chu lc ny, bn b qua mt ni dung nhng vn v kinh t. T ni dung ny, cc bn thy c cc nc M La tinh c tc pht trin kinh t khng u do nhiu nguyn nhn: tnh hnh chnh tr khng n nh, c cu x hi phong kin duy tr lu km hm s pht trin, ng li pht trin kinh t thiu c lp, t ch... Mc d c nhng chnh sch ci cch, xut khu tng nhanh song s pht trin ca chu lc ny cha to ra s t bin. Tm hiu v chu M La tinh khng ch n gin bn lm tt bi kim tra m y cn l c s bn c th so snh vi cc chu lc khc m chng mnh c tm hiu.