Bµi 1+ 2 Ph¬ng ph¸p ®o quang x¸c ®Þnh thµnh phÇn phøc Cu(II) − nitrozo-R-sol

I. Thuèc thö Nitrozo-R-Sol cã c«ng thøc:
N=O OH

ký hiÖu lµ HR
NaSO3 SO3Na

Ion Cu2+ vµ thuèc thö HR cã t¸c dông víi nhau cho c¸c phøc MeR, MeR2, MeR3 tuú theo ®iÒu kiÖn m«i trêng vµ nång ®é. Trong m«i trêng axit chñ yÕu tån t¹i phøc d¹ng MeR; trong m«i trêng axit yÕu hoÆc trung tÝnh phøc chñ yÕu ë d¹ng MeR2; trong m«i trêng kiÒm ë d¹ng MeR3. Sù tån t¹i c¸c d¹ng phøc phô thuéc m«i trêng nªn khi x¸c ®Þnh thµnh phÇn phøc ph¶i kiÓm tra chÆt chÏ m«i trêng.

II. Thuèc thö:
1 - Dung dÞch CuSO4 10 3mol/l (I). CÇn c©n 0,260g CuSO4.5H2O hßa tan b»ng dung dÞch H2SO4 cã pH=4 ®Õn gÇn 1lÝt. Nång ®é CuSO4 ph¶i ®îc kiÓm tra b»ng c¸ch chuÈn ®é Complexon víi chØ thÞ PAN vµ ®iÒu chØnh ®Ó thu ®îc nång ®é − ®óng b»ng 10 3mol/l. 2 - Nitrozo-R-sol 10 3M (II). CÇn c©n 0,3773gam Nitrozo-R-sol lo¹i tinh khiÕt hãa häc pha trong níc cÊt tíi 1lÝt. 3 - Dung dÞch H2SO4 pH=4 (III). LÊy kho¶ng 1ml H2SO4 0,1M hßa tan vµo gÇn 2lÝt níc cÊt. §o pH cña dung dÞch trªn m¸y ®o pH. §iÒu chØnh pH cña dung dÞch ®¹t ®Õn 3,9 ± 0,1 b»ng c¸ch thªm tõng giät dung dÞch H2SO4 0,1M hoÆc dung dÞch NaOH 0,1M. 4 - Dung dÞch Na2SO4 0,05M cã pH=4 (IV). C©n 16,1gam Na2SO4.10H2O hoÆc 7,1gam Na2SO4 khan hßa tan vµo 1lÝt níc cÊt. Thªm tõng giät H2SO4 0,1M hoÆc NaOH 0,1M ®Ó ®iÒu chØnh pH = 4,0 ± 0,1 trªn m¸y ®o pH.
− −

0 4.0 3.0 B9 1. ph¬ng ph¸p ®êng cong b·o hßa LÊy 8 b×nh ®Þnh møc lo¹i 25. C¸ch thùc hiÖn: A.0 8.0 2. 0.0 B7 3.0 Nitrozo-R− sol 10 3M .5 B6 3. X©y dùng ®å thÞ phô thuéc cña A víi VCu. T×m cùc ®¹i vµ x¸c ®Þnh thµnh phÇn cña phøc t¹o thµnh.0 ml pha chÕ mét d·y dung dÞch cã thµnh phÇn nh b¶ng sau: ml b×nh B1 0.III.0 B7 3.0 B4 6.0 6.05M H2SO4 pH = 4 5. + ViÕt ph¬ng tr×nh t¹o phøc gi÷a Cu2 vµ Nitrozo-R-sol.5 B2 1.0 B2 8.0 Nitrozo-R-sol − 10 3M − CuSO4 10 3M Na2SO4 0.0 B5 2.0ml pha chÕ 1 d·y dung dÞch cã c¸c thµnh phÇn nh b¶ng sau: ml B×nh B1 9.5 B4 2.8 0.0 B8 2.0 7.4 0. ph¬ng ph¸p d·y ®ång ph©n tö LÊy 9 b×nh ®Þnh møc cã dung tÝch 25.0 1.5 B8 4.0 B5 5.0 5.0 Thªm võa ®ñ ®Õn v¹ch ®Þnh møc råi l¾c ®Òu TiÕn hµnh ®o mËt ®é quang cña phøc ë mçi b×nh t¹i λ = 470nm víi dung dÞch so s¸nh lµ níc cÊt.0 9.0 B3 1.6 0.0 B3 7.2 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 9 8 7 6 5 4 3 2 1 B.0 B6 4.

0 2. MËt ®é quang dung dÞch ph©n tÝch ®îc ®o víi dung dÞch so s¸nh lµ dung dÞch phøc Cu(NH 3)2+ cã nång ®é C0 ®· biÕt.0 2. C¬ së ph¬ng ph¸p Hµm lîng ®ång trong hîp kim ®îc x¸c ®Þnh theo ph¬ng ph¸p quang phæ ®o quang vi sai ë d¹ng phøc Cu(NH 3)2+ . lÊy b»ng èng ®ong Thªm võa ®ñ tíi v¹ch råi l¾c ®Òu A0 A1’ A2 ’ A3’ A4’ .0 2. Tõ ®å thÞ nµy tÝnh to¸n vµ x¸c ®Þnh thµnh phÇn phøc theo ph¬ng ph¸p ®êng cong b·o hßa.0ml: ml B×nh B1 1.0 B5 5.05M H2SO4 pH = 4 2.05M NH4OH 10% Níc cÊt §é hÊp thô Kho¶ng 5ml.CuSO4 − 10 3M Na2SO4 0.0 2. LËp ®å thÞ hÖ to¹ ®é A – VR/VCu. Phøc Cu(NH 3)2+ 4 4 cã cùc ®¹i hÊp thô ë λ max=620nm.0 CuSO4 0.0 2. II.0 B3 3.0 B2 2.0 2. Bµi 3 X¸c ®Þnh Cu2+ theo ph¬ng ph¸p ®o quang vi sai I.0 2.0 B4 4.0 5. C¸ch tiÕn hµnh 1) Ph¬ng ph¸p ®å thÞ chuÈn Pha chÕ dung dÞch chuÈn cã thµnh phÇn nh b¶ng sau vµo b×nh ®Þnh møc 25.0 Thªm tíi v¹ch ®Þnh møc råi l¾c ®Òu TiÕn hµnh ®o mËt ®é quang cña phøc cña mçi b×nh ë λ =470nm víi dung dÞch so s¸nh lµ dung dÞch chøa tÊt c¶ c¸c lo¹i thuèc thö trõ CuSO4. Cã hai c¸ch x¸c ®Þnh nång ®é 4 theo ph¬ng ph¸p ®o vi sai lµ ph¬ng ph¸p ®å thÞ chuÈn vµ ph¬ng ph¸p tÝnh.

A0 = ε l (C1 .A0 = ε l (Cn . thªm kho¶ng 5ml dung dÞch NH4OH 10% ®em ®o quang víi dung dÞch so s¸nh nh trªn t¹i λ =620nm.. 2) Ph¬ng ph¸p tÝnh ChuÈn bÞ 3 b×nh ®Þnh møc cã dung tÝch 25..C0) (1) A2’ = A2 ..A1’ A2’ A3’ A4’ … lµ ®é hÊp thô cña c¸c dung dÞch chuÈn víi dung dÞch so s¸nh cã nång ®é C0 t¹i λ =620nm. An lµ ®é hÊp thô cña c¸c dung dÞch ®ã nÕu ®o víi dung dÞch trèng theo ph¬ng ph¸p th«ng thêng. Gi¶ sö ta ®o ®îc mËt ®é quang cña dung dÞch nghiªn cøu lµ Ax’ ta sÏ cã biÓu thøc tÝnh sau: Ax’ = Ax .... .A0 = ε l (C2 .....C0) (2) Trong ®ã A0 ... Ta lËp ®å thÞ hÖ to¹ ®é A’ – C trªn giÊy milimet LÊy chÝnh x¸c mét thÓ tÝch Vx dung dÞch CuSO4 mÉu kiÓm tra.00 A x’ §o mËt ®é quang cña c¸c dung dÞch trªn ë bíc sãng λ = 620nm. lÊy b»ng èng ®ong Thªm võa ®ñ tíi v¹ch råi l¾c ®Òu Ai ’ 0...10-2M MKT C=x 5. A2 . Tõ biÓu thøc (2) (3) ta cã: suy ra: C A ' = x x A 'i A 'x Cx − C0 = A 'i Ci − C0 (C i − C 0 ) + C 0 .0ml CuSO4 NH4OH 10% Níc cÊt §é hÊp thô Kho¶ng 5 ml... An’ = An ..C0) .....0ml pha chÕ mét d·y dung dÞch cã thµnh phÇn nh b¶ng sau: Dung dÞch chuÈn Ci = 3. Ta cã ph¬ng tr×nh tÝnh sau: A1’ = A1 ..... .A0 = ε l (Cx – C0) (3) Dùa vµo ®å thÞ chuÈn A’ – C ta dÔ dµng tÝnh ®îc nång ®é Cx . A1 .. .10-2M Dung dÞch so s¸nh C0 = 1.

+ . pH= 4 – 5 vµ pH = 9 – 10. Bµi 4+5 Nghiªn cøu phæ hÊp thô cña phøc Fe-axit sunfosalisilic vµ x¸c ®Þnh Fe3+ b»ng ph¬ng ph¸p tr¾c quang I. Tõ c¸c kÕt qu¶ thu ®îc tÝnh to¸n nång ®é CuSO4 trong MKT theo ph¬ng ph¸p tÝnh. T×m cùc ®¹i hÊp thô cña chóng. AX’ + C0 víi F= C i − C0 Ai Nh vËy víi ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n ta chØ cÇn ®o mËt ®é quang cña dung dÞch ph©n tÝch vµ mËt ®é quang cña mét dung dÞch chuÈn cã nång ®é Ci thay cho viÖc ph¶i ®o mËt ®é quang cña nhiÒu dung dÞch chuÈn nh ph¬ng ph¸p ®å thÞ chuÈn.hay cã thÓ viÕt: Cx = F . X¸c ®Þnh nång ®é Fe3 b»ng ph¬ng ph¸p ®êng chuÈn vµ ph¬ng ph¸p tÝnh. Néi dung: Kh¶o s¸t phæ hÊp thô cña phøc Fe3+ ë c¸c pH kh¸c nhau: pH=1 – 2.

5 2.5 2.0 Na NH4OH 10% 2.5 2. T×m λ max.5ml lÊy b»ng èng ®ong .0 ml pha chÕ mét d·y dung dÞch cã thµnh phÇn nh b¶ng sau: ml B×nh B1 B2 B3 B4 B5 B6 Fe3+ 0. 3. 2) X©y dùng ®êng chuÈn: Fe3+ X©y dùng ®êng chuÈn x¸c ®Þnh nång ®é Fe3+ cña phøc víi axit sunfosalisilic trong m«i trêng cã pH=9-10.5ml B4 1.0 2.5 B5 2. nhËn xÐt phæ hÊp thô thu ®îc øng víi c¸c phøc s¾t ®· pha.5 2.II.5 B3 1.5 2. C¸ch tiÕn hµnh: 1) Kh¶o s¸t phæ hÊp thô: ChuÈn bÞ 6 b×nh ®Þnh møc lo¹i 25.1 mg/ml Axit 10% sunfosalisilic 0.0 B2 0.0 5.5 Níc cÊt §Þnh møc tíi v¹ch råi l¾c ®Òu + Ghi phæ hÊp thô trªn m¸y UV− VIS cña phøc Fe3 víi axit sunfosalisilic ë c¸c b×nh 2. Hãa chÊt vµ thuèc thö: 1) Dung dÞch Fe3+ 0.5 10% CH3COOH+CH3COO 5.1 mg/ml 2. 6 víi dung dÞch so s¸nh t¬ng øng ë b×nh 1.0 NH4OH 10% 2.0 Axit sunfosalisilic 2.0ml pha chÕ mét d·y dung dÞch chuÈn cã thµnh phÇn nh b¶ng sau: B1 Fe3+ 0.0 2.0 2.5 2. 4. C¸ch tiÕn hµnh: ChuÈn bÞ 6 b×nh ®Þnh møc dung tÝch 25. 5 trong c¸c cuvÐt cã bÒ dµy b»ng 1cm.1 mg/ml 2) axit sufosalisilic 10% 3) Dung dÞch ®Öm CH3COOH+CH3COONa 4) NH4OH 10% II.

0ml Fe3 cha biÕt nång ®é ®em ®i t¹o phøc trong c¸c ®iÒu kiÖn nh pha chÕ dung dÞch chuÈn. Tõ gi¸ trÞ mËt ®é quang thu ®îc dùa vµo ®å thÞ chuÈn h·y + tÝnh nång ®é Fe3 trong mÉu kiÓm tra.Níc cÊt Thªm võa ®ñ tíi v¹ch råi l¾c ®Òu §em ®i ®o quang ë λ max võa t×m ®îc. + + . b»ng ph¬ng ph¸p tÝnh + còng cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc nång ®é Fe3 trong mÉu kiÓm tra. X©y dùng ®å thÞ chuÈn A–C hoÆc A− V(®å thÞ lµ mét ®êng th¼ng ®i qua gèc to¹ ®é) 3) X¸c ®Þnh nång ®é Fe3 trong mÉu kiÓm tra LÊy chÝnh x¸c 1. C¸ch kh¸c: Dùa vµo c«ng thøc A=KC.0 hoÆc 2. §em ®i ®o quang ë λ max trong c¸c cuvÐt cã bÒ dµy b»ng 1cm.