ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 

ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 
 
ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ – 
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Α: ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ – ΧΩΡΟΣ – ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 
 

Η  τεχνολογική διάσταση της μελλοντικής 
πόλης μέσα από τον κινηματογράφο 
 
 
 

 
Ευτυχία Παπαντωνίου 

 
 
 
Επιβλέπων καθηγητής: Π. Τουρνικιώτης 
 Επιτροπή: Γ. Παρμενίδης, Σ. Σταυρίδης 
 
 
 
 
 
 
Αθήνα 2009 

                        

 
 
Η τεχνολογική διάσταση της μελλοντικής 
πόλης μέσα από τον κινηματογράφο 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Αφιερωμένη 
στη μητέρα μου 

 

                                                                                                                                            1  .

2                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    .

 Αρχιτεκτονήματα στον κινηματογράφο      2. Blade Runner Vs Matrix       5.5 Τεχνοφοβικά χαρακτηριστικά.1 Περιπλάνηση ανάμεσα στην αλήθεια και το ψεύδος             Η κυριαρχία της προσομοίωσης             Η πλάνη της όρασης      5.2 Χρονικές συμπιέσεις      5.3 Αστικές δομές              Χωρικά μελλοντικά αρχέτυπα             Εξουσιαστικά συστήματα              Κρατικός μηχανισμός             Ο αληθινός πρωταγωνιστής              Πολυπολιτισμικά πλήθη       5.1 Η γέννηση του κινηματογράφου                                                                    2. Οι παγίδες της τεχνολογίας               Η εναντίωση των μηχανών              Ένας Θαυμαστός καινούριος κόσμος              Η μοναξιά της τεχνολογίας  23    23  30  32  33  34    37  40  40  50  53  57  57  63  66  68  70  72  75  75  83  85  . Φανταστικά κινηματογραφικά μορφώματα        συναρτήσει του «τεχνολογείν»         4. Επιστημονική φαντασία και τεχνολογία       3.1 Οι υποσχέσεις της επιστημονικής φαντασίας      3. Εισαγωγή  5    2.2 Η επίδραση της τεχνολογικής επανάστασης                 Οι «άδειες» πόλεις               Ηλεκτρονικά διαδραστικά τοπία               Το σώμα ως «μη‐τόπος»    5.                                                                                                                                            3        ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ      1.4 Η εξαφάνιση της φύσης       5.2 Πραγματικό και φαντασιακό τεχνολογικό       3.2 Αλληλεπιδράσεις κινηματογραφικού‐αρχιτεκτονικού χώρου        3.3  Εξελικτική πορεία της τεχνολογίας              Βιομηχανική επανάσταση               Τεχνολογική επανάσταση   11  11  12  15  15  16  17  18  19    4.1  Η επίδραση της βιομηχανικής επανάστασης και των μηχανών       4.

6 Εναλλακτικά τοπία κατοίκησης      93      5. Η έννοια της ελευθερίας  101    105  6.4                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    90      5.7 Δημιουργός‐Δημιούργημα    93              Ο δημιουργός ως το Υπέρτατο Ον  96             Η ηθική διάσταση της τεχνολογίας και της επιστήμης            Υπαρξιακές αναζητήσεις. Βιβλιογραφία                                              113  . Συμπεράσματα    7.

 Αν κοιτάξουμε  γύρω  μας  το  τοπίο  δεν  είναι  παρά  ένα  σύμπλεγμα  παράλληλων  χρονικών  στιγμών  που  χαρακτηρίζονται  από  διαφορετικούς  ρυθμούς  συσσωρευμένων  ιστοριών. όχι μόνο με μικρά  καθημερινά  σύμβολα  αλλά  με  πολύ  μεγαλύτερα.).168.  συνωστισμού. σ.   Ιδιαίτερο  ενδιαφέρον  για  τα  μελλοντικά  [παρα]μορφώματα  εντοπίζεται  στον  κινηματογράφο επιστημονικής φαντασίας. Η παρακμή του Αστικού Καπιταλισμού: Από τη Μοντέρνα στη Μεταμοντέρνα Εποχή  και από το Φιλελευθερισμό στη Μαζική Δημοκρατία. Αθήνα: Θεμέλιο.  Έμπνευση  του  ερευνητικού  ταξιδιού  αποτελεί  ο  κινηματογράφος.  ένα  είδος  «θρησκευτικής»  ιδεολογίας  με  ασύλληπτη  ιερότητα  διαμορφώνει  διαρκώς  τον  κόσμο  γύρω  της.  κινήσεων και συγκρούσεων μέσω ηλεκτρονικών κυμάτων.  ως  η  απόλυτη  επιστήμη  του  ελέγχου.    Η  τεχνολογία.   Κωνσταντίνος Διακουμάνος (μετφ.  ως  απόρροια  της  παροντικής.  την  αναγορεύουν  όχι  σε  έναν  απλό  ακολουθητή  των  αναγκών  των  υποκειμένων. περιαστικού και φυσικού περιβάλλοντος. αλλά σε ένα βασικό ρυθμιστή.  Αποτελεί ένα αξιόλογο παρατηρητήριο μελέτης για το πώς τα αστικά τοπία θα εξελιχθούν. καθώς και της ανθρώπινης συνθήκης σε  αυτό.      «Στην  επιστημονική  φαντασία  έχουμε  τη  δυνατότητα  να  προσεγγίσουμε  το  μυστήριο που μας περιβάλλει και μας ορίζει ως ανθρώπινα όντα.  την  οποία  αναπτύσσει.ath. αλλά και την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.  Πρόκειται για ένα από τα μέσα έκφρασης που μέσα από την  ενιαία  θεώρηση  των  εννοιών  χώρος‐χρόνος.  πώς  η  μελλοντική  τεχνολογική  πραγματικότητα.   2 Damon Knight      Ήδη  στη  σύγχρονη  εποχή.  μια  τέχνη  που  κινείται  ανάμεσα  στο  πραγματικό  και  το  φανταστικό.ΕΙΣΑΓΩΓΗ                                                                                                                                           5        1.  πραγματώνει  επιθυμίες. ο οποίος συνδέεται άρρηκτα με την τεχνολογία  (ως  εφαρμοσμένη  επιστημονική  γνώση).  γνωριμίας  των  μελλοντικών  κοινωνιών.altfactor. Παντού δίκτυα και εικόνες που  μαγεύουν τα πλήθη και συνθέτουν μια πραγματικότητα πιο αληθινή και από την αληθινή. Εισαγωγή    Αντικείμενο  της  εργασίας  αποτελεί  η  αναζήτηση  του  γραφήματος  της  χωροχρονικής  υπόστασης  της  μελλοντικής  πόλης.  επανασυνθέτει  την πραγματικότητα. σε ένα σχεδόν αυτόνομο πόλο που χαράσσει  κατευθύνσεις. ορίζει εκ νέου την έννοια του χρόνου και του χώρου. «Ορισμοί για την επιστημονική φαντασία».  καθώς  σύμφωνα  με  τα  δομικά  χαρακτηριστικά  της  «η  ίδια  η  ύπαρξη  του  κινηματογράφου  μετατρέπει  την  πραγματικότητα  σε  κάτι  μη  πραγματικό  και  ταυτόχρονα  δίνει  σε  αυτό  το  μη  πραγματικό  1 ουσία και πραγματικότητα».  γεννάει  ανάγκες.  του  δίνει  πολλαπλά  νοήματα.  εμφανίζοντας  μια  άλλη  οπτική  στον  τρόπο  ανάλυσης  του  χτισμένου  τοπίου  στο  χρόνο.  1  Παναγιώτης Κονδύλης.  καθίσταται  ίσως  το  πλέον προνομιακό μoντέλο αναπαράστασης της χωρικής εμπειρίας. σε συνάρτηση με τις συγχρονικές επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.  cx/library/stuff/orismoi.  όπως  αυτά  του  χώρου  και  του  χρόνου».  των  δομικών  και  μορφικών  χαρακτηριστικών  του  αστικού. http://www.  θα  επηρεάσει το χώρο.  2 .  οι  ιλιγγιώδεις  ταχύτητες  της  ανάπτυξης  της  τεχνολογίας. 1991.html. το χρόνο.

 τη δύναμη των εικόνων και      του θεάματος  ‐  τη διάσταση του χρόνου  ‐  τη μορφή του αστικού περιβάλλοντος.  Το  θαύμα  είναι  αυτό  που  δημιουργούμε  εμείς  οι  ίδιοι»  (Don  DeLillo.  του  τρόπου  εύρεσης  των  διακριτών  χαρακτηριστικών  του  από  τις  νοήμονες  μηχανές  (=αντίγραφα).  «Technology  is  our  fate. τη σχέση της με τον άνθρωπο  ‐  το ρόλο των ανθρώπων και των μηχανών.guardian.  επικεντρώνεται  στην  προσέγγιση  του  μελλοντικού  χώρου‐χρόνου  βάσει  των  σύγχρονων  ταινιών  φαντασίας.       των κρατικών μηχανισμών.  η  οποία  επαναπροσδιορίζεται  μέσα  από  πολυμορφικά  λεκτικά  συμπλέγματα.  παύουν  να  υφίστανται.uk/books/2001 /dec /22/fiction. πλέον.  Don DeLillo 3    Σκοπός  της  παρούσας  μελέτης  είναι  να  ανιχνεύσει.  μέσω  του  κινηματόγραφου  φαντασίας.  την  αντίληψή τους για τον κόσμο. θα επηρεάσει τη συγχρονική της κοινωνία. τις προϋποθέσεις για τον  επαναπροσδιορισμό  της  έννοιας  του  ανθρώπου  (=πρωτότυπο).  από  την  πρώτη  ταινία  Metropolis  έως  σήμερα.  γεννάνε και ένα πλήθος ερωτημάτων σχετικά με τη θέση του ανθρώπου στην επερχόμενη  κοινωνία. συναρτήσει ηθικών προεκτάσεων    Σε ένα πρώτο επίπεδο έρευνας.  τη  σχέση  δημιουργού‐δημιουργήματος.  Το  ενδιαφέρον.  «In  the  ruins  of  the  future».  γελάνε.  Παράλληλα. μέσα από συγκεκριμένες.  ορίζοντας  καινούρια  δεδομένα  με  τις υφιστάμενες  πραγματικές  πόλεις.  βέβαια.  http://www.  Ρομπότ  που  μιλάνε.]  Δεν  πρέπει  να  στηριζόμαστε  στο  Θεό  ή  στους  προφήτες  ή  σε  άλλες  εκπλήξεις.  διαταράσσοντας  την  ταυτότητα  των  ατόμων.dondelillo). τη δυνατότητα διαφυγής      της ανθρωπότητας στο σύμπαν  ‐  τη δημιουργία.  την  ενδεχόμενη  αντιστροφή  των  ρόλων  τους.    όπως  «αρχιτεκτονική  επιστημονικής  φαντασίας»  3   Don DeLilllo: Από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς της μεταμοντέρνας λογοτεχνίας.  ώστε  να  αποκαλυφθούν  οι  παράλληλες  (και  ταυτόχρονα  τεμνόμενες)  διαδρομές  τους. τη δομή των συστημάτων εξουσίας.  .  οι  οποίες  συνδέονται  άμεσα με την έννοια της τεχνολογίας στον επερχόμενο κόσμο:  ‐ τη σχέση πραγματικότητας και φαντασίας..  σκέφτονται.6                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Τα  όρια  ανάμεσα  σε  πραγματικότητα  και  φαντασία  γίνονται  δυσδιάκριτα  και  σταδιακά  φθίνουν.  ως  εξέλιξη της σημερινής.  our  truth  […]  We  don't  have  to  depend  on  God  or  the  prophets or other astonishments.  η  δική  μας  αλήθεια  [. Αναφέρω τα λόγια  του  (μετάφραση  δική  μου):  «Η  Τεχνολογία  είναι  η  μοίρα  μας.  αναπαράγονται με ασύλληπτους ρυθμούς δημιουργώντας.  The  Guardian. ως πράξη.  Νέοι.   Σε  αυτό  το  πολύπλοκο.  22/12/2001. των σωμάτων που αποτελούν τον κοινωνικό ιστό   ‐  την εικόνα της φύσης.co. The miracle is what we ourselves produce».. Το ερευνητικό ερώτημα  στρέφεται  ουσιαστικά  γύρω  από  τις  παρακάτω  θεματικές  ενότητες.  το  πώς  η  μελλοντική  τεχνολογική  και  επιστημονική  πραγματικότητα. τις επιμέρους αλληλεξαρτήσεις τους  ‐  την ύπαρξη εναλλακτικών κόσμων κατοίκησης.  διαταραγμένο  αστικό  περιβάλλον  οι  ισορροπίες  κλονίζονται. τα παγιωμένα ανατρέπονται. Οι σταθερά προσδιορισμένες σχέσεις ανθρώπου‐ μηχανής  μοιάζουν  να  καταρρέουν  ολοένα  και  περισσότερο  εξαιτίας  των  ταχύτατα  πολλαπλασιαζόμενων  ευφυών  μηχανημάτων. χαρακτηριστικές ταινίες  επιστημονικής φαντασίας διερευνάται η ιστορικότητα της σχέσης τεχνολογίας και μορφής‐ δομής  της  μελλοντικής  πόλης.  αλλά  και  την  αρχιτεκτονική  των  μεταπόλεων.  ηλεκτρονικά  δομημένοι  κόσμοι  γεννιούνται.

  βέβαια.    Στο  Blade  Runner.   Δεδομένης  της  τρομακτικής  δύναμης  του  σύγχρονου  ψηφιακού.   Προκειμένου  να  δοθούν  απαντήσεις  στα  ερευνητικά  ερωτήματα. παρ’    όλο που τα Α. την έννοια του χώρου και του  χρόνου. τη σχέση των ανθρώπων και των  μηχανών  στο  μέλλον.ΕΙΣΑΓΩΓΗ                                                                                                                                           7  (science‐fiction  architecture).  στην  οποία  το  αληθινό  και  το  τεχνητό‐ εικονικό  αστικό  τοπίο  αλληλοσυμπληρώνονται  ως  τμήματα  ενός  γενικότερου  αναπόδραστου χωρικού πλέγματος.  μη  υλικού  κόσμου.  η  ερευνητική  διείσδυση σε αυτές αποκαλύπτει.  γίνεται  φανερή  η  ανάγκη  για  τη  μελέτη  και  των  δύο  υποψήφιων  καταστάσεων‐σεναρίων  (πραγματική  Vs  φανταστική  εικονική μελλοντική πόλη). όμως.2003).  Άρα. Β(x)         Γ.  2019)  και  Matrix  (Τριλογία/Larry  &  Andy  Wachowski.  τη  μορφή  του  αστικού  περιβάλλοντος.  Το  σενάριο.  αδυναμία  διάκρισης  της  πραγματικότητας είναι ορισμένα μόνο από τα χαρακτηριστικά της μελλοντικής κοινωνίας.  είναι  σχετικό  με  το  υπό  μελέτη  ερώτημα x) συνήθως και στο Matrix η διερεύνηση του x οδηγεί και πάλι στο Γ μέσα.  1982)  η  οποία  αναφέρεται  σε  μελλοντική  πραγματική  πόλη  (Λος  Άντζελες.  1999.  κατασκευασμένης  εξ  ολοκλήρου  από  δίκτυα  και  υπολογιστές.  «υψηλής  τεχνολογίας  αρχιτεκτονική»  (high‐tech  architecture).  Μη  μπορώντας  να  έχουμε  πλήρη  επίγνωση  της  εξελικτικής  κατάστασης.  αποφασίζεται  η  ερευνητική  εμβάθυνση  στις  ταινίες  φαντασίας  Blade  Runner  (Ridley  Scott. το ρόλο του κρατικού μηχανισμού.  Παρά  τις  φαινομενικά  αντιδιαμετρικές  τους  προσεγγίσεις  (πραγματική/φανταστική  εικονική  μελλοντική  πόλη)  και  το  γεγονός  ότι  χρονικά  τα  χωρίζει  διάστημα  περίπου  είκοσι  ετών.  την  εικόνα  της  φύσης. τόσο  σε πραγματικό όσο και σε φανταστικό‐εικονικό επίπεδο. επιβεβαιώνοντας τις υποψίες για  την  παντοδυναμία  της  τεχνολογίας  και  στον  επερχόμενο  κόσμο. «κυβερνητική αρχιτεκτονική» (cyber architecture)».  Φαίνεται  δηλαδή  διαγραμματικά  να  ισχύει  το  παρακάτω:   Έστω x το υπό διερεύνηση ερώτημα.  τη  δομή  του  κοινωνικού σώματος. ως επί το πλείστον. η διερεύνηση του x καταλήγει            [Matrix]             Β(x)        Γ  και στις δύο περιπτώσεις στο συμπέρασμα Γ.  οι  ηλιόλουστες  μέρες  της  Πόλης  των  Αγγέλων  αντιπαραβάλλονται  με  μια  εφιαλτική.  συνεχής  αναθεώρηση  της  ανθρώπινης  φύσης.  από  ένα  διαφορετικό  τρόπο  έκφρασης  Β. Πρόκειται για δύο εξέχοντα παραδείγματα που δίνουν  μια ασύλληπτη ερμηνεία ως προς την τεχνολογική διάσταση της μελλοντικής πόλης.Β δείχνουν εκ πρώτης όψεως    διαφορετικά (ακόμα και εκ διαμέτρου αντίθετα).  εξάλλου.  πρόκειται  για  μια  ταινία  που  αποτελεί  την  πεμπτουσία  της  φιλμικής  μελλοντικής  πόλης. κοινές νοηματικές πορείες ‐οι οποίες  όμως  εκφράζονται  συνήθως  με  διαφορετικούς  τρόπους  (κάτι  που  προκαλεί  εξαιρετικό  ενδιαφέρον)‐ γύρω από την αντίληψη της πραγματικότητας.  Τότε: [Blade Runner] Α(x)        Γ  Α.  στο  μέλλον  να  αναπτύσσονται  παράλληλα  με  τις  πραγματικές  πόλεις  και  εικονικές  φαντάζει  όλο  και  πιο  πιθανό.  σκοτεινή  αντανάκλαση  του  κόσμου  που  έρχεται:  κοινωνική  αποσάθρωση. ο εντοπισμός των σημείων σύγκλισης και απόκλισής τους μέσα  από παράλληλους «πίνακες» ανάγνωσης.  απουσία  φυσικού  περιβάλλοντος.  Αναντίρρητα.  καθώς  παρουσιάζει  την  αστικότητα  σαν  ένα  μείγμα  από  ετερογενή  στοιχεία  ενός  αμφιλεγόμενου  περιβάλλοντος  από  ρευστούς  χώρους  και  διαταραγμένες  .  βίαια  περιστατικά  στους  δρόμους.  η  ερευνητική  διαδικασία  δε  θα  μπορούσε  να  αποκλείσει  την  πιθανότητα  δημιουργίας  μιας  μελλοντικής  εικονικής  κοινωνίας.  Εάν  δηλαδή  θεωρήσουμε  ότι  η  διερεύνηση  του  ερευνητικού  ερωτήματος x στην ταινία Blade Runner καταλήγει στο συμπέρασμα Γ μέσα από τη μελέτη  των  στοιχείων  του  φιλμικού  υλικού  Α  (το  οποίο.

 ερχόμαστε αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη ειρωνεία: παρ’ όλο που η κοινωνία του  Blade  Runner  στήνεται  στη  λογική  της  πραγματικής  μελλοντικής  πόλης.  αλλά  ο  ήρωας  ενός  μόνιμου  24ωρου  τηλεοπτικού  σόου.  Περισσότερο  από  οποιαδήποτε  άλλα  έργα.  Με έντονες επιρροές από το Blade Runner και οι αδερφοί Wachowski χτίζουν ένα  σκοτεινό. τρομακτικό σενάριο για την ιστορία. το μέλλον της ανθρωπότητας. την ανθρώπινη υπόσταση συναρτήσει  της  τεχνολογικής  έκρηξης  και  της  παντοδυναμίας  του  ψηφιακού  κόσμου. Δεν υπάρχουν όρια σε πραγματικό και φανταστικό.  των  διαβιβαζόμενων  (ή  μη)  ηλεκτρικών  σημάτων.  αλλά  αντίθετα  εντείνει  την  αποσταθεροποίηση  του  θεατή  ως  προς  το  χαρακτήρα  των  προβαλλόμενων  εικόνων. θέτοντας εξ  ίσου σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ύπαρξη και τον εντοπισμό μιας αντικειμενικής  αλήθειας.  στη  δυστοπική  της  εξέλιξη.  όταν  βαθμιαία ανακαλύπτει ότι ολόκληρη η πόλη είναι ένα σκηνοθετημένο ψεύδος για να μένει ικανοποιημένος.  Η  πόλη  του  είναι  στην  πραγματικότητα  κατασκευασμένη  σε  ένα  γιγάντιο  στούντιο  και  οι  κάμερες  τον  παρακολουθούν  συνεχώς. τη  σχέση  ανάμεσα  στην  αλήθεια  και  το  ψεύδος.  Τελικά.  Σε  αυτόν  τον  εικονικό.   Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια ταινία‐σταθμό που ερευνά.  διαφημιστικές  επιγραφές.  Αυτό  που  έχει  σημασία  είναι  ότι  η  ίδια.  προσθέτοντας  την  παράμετρο  της  εικονικής  πραγματικότητας.  ψεύτικες  φωτογραφίες  και  πλήθος  άλλων  προσομοιωμένων  αντικειμένων.  τόσο  περισσότερο  αυξάνει και  η  αβεβαιότητά μας.  η  οποία  κατακλύζει  το  τοπίο. το νόημα του χρόνου.  Όσο  πιο  πολλά  βλέπουμε. το Matrix  τη  ριζοσπαστικοποιεί.  η  οποία  συντηρείται  από  εικόνες‐είδωλα  που  διαπερνούν  καθημερινά  κάθε πλευρά της ύπαρξής μας.  εμφυτευμένες  μνήμες.  Αρκετά  χρόνια  πριν  (1959)  προβάλλεται  και  το  Time  Out  of  Joint  του  Phillip  Dick.8                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    ταυτότητες.  συγκρινόμενη  με  την  αντίστοιχη  του  Blade  Runner  καθώς  διαστέλλεται  και  συστέλλεται  διαρκώς.  Τα  πάντα  στο  Matrix  είναι  προσομοίωση. όσο καμία άλλη. ολόκληρη  η  κοινωνία  βρίθει  από ομοιώματα ανθρώπων (ρέπλικες‐νοήμονες μηχανές κατασκευασμένες καθ’ εικόνα και  ομοίωση  του  ανθρώπινου  είδους)  και  ζώων. Εξάλλου. Στην πόλη του Matrix η έννοια του χώρου και του χρόνου  αποκτάει  άλλη  διάσταση. τόσο στο Blade Runner όσο και στο Matrix το ενδιαφέρον στρέφεται  ιδιαίτερα  γύρω  από  την  έννοια  της  τεχνολογίας.  Στον  κινηματογράφο. πρωτότυπο και αντίγραφο.  ως  μια  ψηφιακή  μηχανή.  γεννάει μια προσομοιωμένη εμπειρία πραγματικότητας.  το  οποίο  είναι  ταυτόχρονα  «χώρος» και μέσο πρόσβασης στον κάθε χώρο.  με  αποτέλεσμα  η  εικονική  πόλη  να  μοιάζει  τελικά  περισσότερο  πραγματική  από  οποιαδήποτε πραγματική. που τείνει να μη διακρίνεται πλέον  από  την  αληθινή.  Παρ’ όλα αυτά.  τα  υπό  μελέτη  παραδείγματα  αποτελούν  ένα  σήμα  κινδύνου  για  τις  καταλυτικές  συνέπειες  της  ραγδαίας  επιστημονικής  και  υλικής  προόδου.   Παράλληλα. το ρόλο της φύσης.  δημιουργημένη  από  τεχνητή  νοημοσύνη.  όχι  ως  ένα  φανταστικό αντικείμενο. αλλά ως ένα υποκείμενο βασισμένο στην αλήθεια της τρέχουσας  πραγματικότητας.  η  ιδέα  του  ήρωα  που  ζει  σε  ένα  κατασκευασμένο  περιβάλλον  ‐κατ’  4 αντιστοιχία με το δικό μας‐ κάθε άλλο παρά πρωτότυπη είναι.  χάρη  στη  διαρκή  ροή  των  ψηφιακών  μηνυμάτων.  την  πραγματικότητα  και  την  επίπλαστη  πραγματικότητα.  στο  οποίο  ο  ήρωας  ζει  μια  απλή  καθημερινή  ζωή  σε  μια  μικρή  ειδυλλιακή  πόλη  της  Καλιφόρνια  στα  τέλη  της  δεκαετίας  του  '60.  όχι  μόνο  δεν  αποτελεί  εργαλείο  ανίχνευσης  της  αλήθειας.  την  εξέλιξη  της  γενετικής  μηχανικής. εάν αυτή δε συνυπολογίσει τη φύση του ανθρώπου και τις πραγματικές ανάγκες  του.  .  Η  έννοια  της  όρασης.  την  εγγύηση  της  πραγματικότητας.  τεχνολογικά  προηγμένο  κόσμο  κυρίαρχη  θέση  κατέχει  το  virtual  σώμα. ενώ ταυτόχρονα προμηνύουν τις αναγκαίες μελλοντικές αλληλεξαρτήσεις ανθρώπων‐ 4   Χαρακτηριστικά  αναφέρουμε  το  έργο  The  Truman  Show  του  Peter  Weir  (1998).  με  τον  Jim  Carrey  να  ανακαλύπτει σιγά σιγά την αλήθεια: ο ίδιος δεν είναι απλά ένας υπάλληλος την κωμόπολης στην οποία ζει.  η  ίδια  η  ταινία  υπονομεύει  διαρκώς  τη  βεβαιότητα.

  του  δημιουργού  με  τα  δημιουργήματά  του. το απόλυτο  τεχνολογικό  επίτευγμα  που  η  ανθρωπότητα  δημιούργησε  για  να  την  υπηρετεί  ευλαβικά.ΕΙΣΑΓΩΓΗ                                                                                                                                           9  μηχανών. από τα  πρώτα κιόλας λεπτά.  Αντλώντας  τροφή  από  τις  παραπάνω  ανησυχίες.  τους  αποκλειστικούς  κληρονόμους  του  δικού  μας  ανθρώπινου  κόσμου.  φαίνεται  να  προβάλλει  ως  η  μοναδική  πραγματική  απειλή.  θέτουν  απλά  μια  νέα  «πραγματικότητα»  μέσα  στο  υπάρχον  πραγματικό.  Μέσα  σε  λίγα  λεπτά  οι  ρόλοι  δημιουργού‐δημιουργήματος  αντιστρέφονται  και  ο  θεατής  έρχεται  αντιμέτωπος  με  εφιαλτικά σενάρια.  Άμεσα  επηρεασμένες  από  την  εξέλιξη  της  τεχνολογίας.». καθοριστικά ερωτήματα που περιστρέφονται γύρω από τη μελλοντική  εξέλιξη  των  μηχανών  και  τη  θέση  τους  στην  επερχόμενη  κοινωνία:  «Τι  θα  συμβεί  εάν  οι  μηχανές  γίνουν  μελλοντικά  ανώτερες  από  τον  άνθρωπο.                                           . Στο Blade Runner. ο Scott δημιουργεί μια κοινωνία στην οποία η ρέπλικα.  Πού  αρχίζει  ο  ένας  και  πού  τελειώνει  ο  άλλος.  εκείνο  που  πρέπει  να  γίνει  αντιληπτό  είναι  το  γεγονός  ότι  οι  υπό  μελέτη  ταινίες  δεν  επιδιώκουν  να  οδηγήσουν  τη  φαντασία  μας  στο  μη  πραγματικό.».  θεωρούμενη  από  πολλούς  «σενάριο  επιστημονικής  φαντασίας».  Υπάρχουν  όρια  ανάμεσα  στον  άνθρωπο  και  τη  μηχανή.  οι  αδερφοί  Wachowski  προχωρούν  ένα  βήμα  παραπέρα  και  παρουσιάζουν  την  απόλυτα  εφιαλτική  εξελικτική  κατάσταση  των  σχέσεων  του  ανθρώπου  με  τις  μηχανές.  «διαφορετικός»  κόσμος)  που  προβάλλεται ‐είτε πρόκειται για πραγματική είτε για εικονική μελλοντική πόλη‐ φαίνεται  να είναι τελικά μια ψυχαναλυτική εμπειρία του «εδώ» και των υπό εξέλιξη επιστημονικών  και τεχνολογικών δεδομένων της κάθε εποχής.   Όσο  και  αν  η  σκέψη  αυτή  τρομάζει.  πολλαπλασιάζοντας  τις  ανθρώπινες  φοβίες  για  την  πλήρη  επικράτηση  των  μηχανών  στο  μέλλον: «Ενδέχεται τα ευφυή μηχανήματα να αποτελέσουν τους μοναδικούς κατοίκους της  μελλοντικής  πόλης.  αλλά  και  ολόκληρης  της  κοινωνίας. Σε αυτές τις αναζητήσεις το συνειδητό του ασυνείδητου μοιάζει πιο δυνατό από  το  ασυνείδητο  του  συνειδητού  και  το  «αλλού»  (ο  «άλλος». έστω και αν ακολουθούν διαφορετικές κατευθύνσεις.  αποτυπώνοντας  τις  νέες  οπτικές  των  αξιών  και  των  φαντασιακών  αναζητήσεων  των  δημιουργών.

10                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ                                        .

  με  δυνατότητα  να  προβάλλει  την  κινηματογραφική  ταινία  σε  ένα  κουτί  μέσω  μιας  οπής.  Νέα  Υόρκη. θέαμα ανεξάντλητης γοητείας.  και  Naomi  Rosenblum.  συμπεριλαμβάνοντας  όμως  και  όλες  τις  κινησιολογικές  συνιστώσες. 1984). ενός από τους πιο πετυχημένους φωτογράφους. ως  τεχνική της κινούμενης εικόνας. η οποία εξειδικεύτηκε στην παραγωγή και το εμπόριο φιλμ τυλιγμένων σε  η καρούλι. 6   ως  ένα  σχεδόν  τέλειο αντίγραφο μιας στιγμής. ας μη ξεχνάμε ότι επί σειρά ετών ο άνθρωπος πειραματίστηκε  πάνω στην προσπάθεια απεικόνισης της κίνησης.  22/04/2001.  Η  πρώτη  «μηχανή λήψης» γεννιέται στο πλαίσιο της Β’ βιομηχανικής επανάστασης από την ανάγκη  του  ανθρώπου  να  καταγράψει  την  πραγματικότητα  γύρω  του.  βλ.  2009.  Για  το  ίδιο.  δεν  παρατηρείται  σημαντική  παραγωγή  έγχρωμων  ταινιών.   ενώ  την  ίδια  περίπου  περίοδο  ξεκινούν  συστηματικές  προσπάθειες  για  την  προσθήκη  χρώματος.  Παρά  το  γεγονός  ότι  μέχρι  τη  δεκαετία  του  ’50. Νέα Υόρκη: McGraw‐Hill  η Higher  Education.  9   Την    αρχή  κάνει  η  Warner  Brothers. ο οποίος εφηύρε το κινητοσκόπιο.ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ                                                                                           11        2. The Company built by the stars.  εκτύπωσης  και  προβολής του φιλμ‐ αποδίδεται στους αδερφούς Lumière.  Η  ιστορία  του  ηχογραφημένου  κινηματογραφικού  ήχου  τοποθετείται  το  1926. David Bordwell. Ό.  Οι  πρώτες  ταινίες  χαρακτηρίζονται  από  μικρή  χρονική  διάρκεια  και  έλλειψη  ποιότητας. Abeville Press. 8  οι οποίοι και πραγματοποιούν  την  πρώτη  δημόσια  προβολή  το  Δεκέμβρη  του  1895.  7  Για αυτό το λόγο είναι γενικά δύσκολο να αναδειχθεί ένας μοναδικός εφευρέτης του κινηματογράφου.  1   εκδ. η  οποία  αν  και  κατά  το  μεγαλύτερο  μέρος  της  είναι  βουβή. (Kristin Thomson.  1976.  κατά  τη  δεκαετία  του  ’60  η  ανάπτυξη  της  τεχνολογίας  θα  αποτελέσει  κινητήρια  δύναμη  για  τη  διάδοση  και  επικράτηση  του  έγχρωμου  5  Χριστίνα Κουλούρη. 3  έκδοση. Film History. Βασισμένη σε αυτή τη νέα τεχνολογία. στα τέλη του 1927 κυκλοφορεί η ταινία The Jazz Singer.  που  δίνει  τη  δυνατότητα  αναπαραγωγής  μουσικής.  Αν  και  με  το  πρόβλημα  της  ανάλυσης  και  καταγραφής  της  κίνησης  καταπιάνονται  πολυάριθμοι  επιστήμονες.  αποτελεί  την  πρώτη  που  περιέχει  διαλόγους. βοηθός του Βρετανού Thomas Edison (1847‐1931).  καθώς  η  αίσθηση  της  κινούμενης  εικόνας  αποτελεί  πρωτόγνωρο γεγονός.  Εντούτοις.  A  world  history  of  photography.  Η  συσκευή  παρουσιάστηκε  για  πρώτη  φορά  επίσημα  στις  20  Μαΐου  του  1891  μαζί  με  την  πρώτη  κινηματογραφική ταινία.  ο  κινηματογράφος  παραμένει  χωρίς  ήχο  (βουβός  κινηματογράφος)  και  συχνά  οι  προβολές  ταινιών  συνοδεύονται  από  ζωντανή  9 μουσική.  Lumière 5    Η  ανακάλυψη  και  διάδοση  της  φωτογραφίας  στα  μέσα  του  19ου  αιώνα. Madison: The University of Wisconsin Press.  η  οποία  παρουσιάζει  μία  συσκευή  (Vitaphone).  8  Πρόκειται για τους γιους του Antoine Lumière.  μέσω  ενός  δίσκου  που  συγχρονίζεται  με  τη  μηχανή  προβολής  της  ταινίας. ΤΟ ΒΗΜΑ.1 Η γέννηση του κινηματογράφου     «Στόχος του κινηματογράφου είναι να αναπαράγει τη ζωή».  .76).  (Tino Balio. Ανάμεσα στους πιο σημαντικούς εφευρέτες διακρίνεται ο  Dickson.  ο  κόσμος  συρρέει  ασταμάτητα  στις  αίθουσες. οδηγεί σταδιακά την ανθρώπινη φαντασία στην αναζήτηση  τρόπου  μετατροπής  του  στατικού  αντικειμένου  (φωτογραφία)  σε  κινούμενο.π. 7   η  εφεύρεση  του  κινηματογράφου  ‐ως  μια  φορητή  κινηματογραφική  μηχανή  λήψεως. An Introduction. United Artists.   Μέχρι  τα  τέλη  της  δεκαετίας  του  1920. Επιπλέον. μία μηχανή  προβολής. Αρχιτεκτονήματα στον κινηματογράφο    2. σ. «Κινηματογράφος και ιστορία».  6   Γύρω  στο  1880  ο  Αμερικάνος  βιομήχανος  George  Eastman  (1854‐1932)  επινόησε  το  αρνητικό  φιλμ  σε  μορφή  ταινίας και ίδρυσε την εταιρία Kodak.

 αποτελεί ένα κοινωνικό «χωνευτήρι».  να  προαισθανθεί. στο γύρισμα του αιώνα.  αφού  «επιτρέπει  σε  εμάς  τους  θεατές  να  ανακαλύψουμε  στην  ίδια  την  πραγματικότητα.  μάλιστα.  μια  τέχνη  η  οποία  συνθέτει και αναπαράγει χώρο και σύμφωνα με τον Dreyer. ένα «συνολικό κοινωνικό  γεγονός». Ο Enrico Fulchignoni γράφει ότι μέχρι τώρα το βλέμμα  του  κοινού  ανθρώπου  ή  του  καλλιτέχνη  καθιστούσε  παρόντα  υλικά  τον  κόσμο∙  με  τη  φωτογραφία. μαζί με τη μαζική κοινωνία. 86. Παρίσι: Anthropos.  14   Όλγα  Βενετσιάνου. μέσα από τη βύθισή  του  στο  μύθο.  το  σχήμα  αυτό  ανατράπηκε.  κινητήριος  μοχλός  πολιτικών. 11  ένα σύνολο σημαινόντων στοιχείων από τα παραγμένα δεδομένα του.  Σταδιακά  αναπτύσσεται  ολόκληρη  βιομηχανία  και  ο  κινηματογράφος  ως  εμπορικό  «προϊόν»  καθίσταται  στο  εξής  αναπόσπαστο  κομμάτι  της  οικονομίας. σσ.  Η  Anne  Goldmann  τον  αποκαλεί. 10  Ως μορφή τέχνης. Traité de Sociologie.  υπονοούμενες  τάσεις  που  το  ταλέντο  του  σκηνοθέτη  του  επιτρέπει  να  συλλάβει. 14  θεωρείται η συγγενέστερη με  τον κινηματογράφο μορφή τέχνης.  συνιστά  ένα  εργαλείο παρατήρησης της πόλης. πριν ακόμα μερικές φορές εμείς οι ίδιοι συνειδητοποιήσουμε».   Ο  κινηματογράφος.  έχει  επισημάνει  ο  Paganelli. 1971.  «κοινωνικό  μάρτυρα»..  «Η  εμπειρία  του  χώρου  στον  κινηματογράφο».. για ανακάλυψη του πραγματικού κόσμου.52.  Αρχιτέκτονες  53/2005.  13   Carlo Paganelli. σ. αλλά χάρη σε μια αρχέγονη ανάγκη του κοινωνικού ανθρώπου για  μυθολογία και μυθογνωσία. κάτω από  έναν ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα.  μέσω  της  φωτογραφικής εικόνας την πιθανότητα μιας τυραννικής κυριαρχίας του κόσμου πάνω στον  12 άνθρωπο».  χαρακτηριστικά.  ορατές  ακόμα  δυναμικές. τότε θα μπορούσε να διατυπωθεί ότι ο φακός της κάμερας είναι το μηχανικό μάτι. λοιπόν. σ.2 Αλληλεπιδράσεις κινηματογραφικού‐αρχιτεκτονικού χώρου    Ο κινηματογράφος γεννιέται.  αποτελώντας  την  καινούρια  έκφραση  της  βιομηχανικής  εποχής. 1967.     2.  12  Enrico Fulchignoni.  1975. σσ.  ο  κόσμος  γίνεται  πλέον  ο  ίδιος  γλώσσα  και  με  αυτή  την  γλώσσα  κατέχει  τον  άνθρωπο.  το  οποίο  η  πόλη  χρησιμοποιεί  για  να  παρατηρεί  τον  εαυτό  της.  αντιστρέφεται  και  δημιουργεί  έτσι.  καθώς  μεταμορφώνει  μέσα  από  την  κάμερα  έναν  ολόκληρο  κόσμο  που  περνάει  συχνά  απαρατήρητος  από  το  γυμνό  βλέμμα. Cinéma et societé moderne. 30‐46. ο οποίος καθιερώνεται ως η βασική μορφή ψυχαγωγίας των ευρύτερων  κοινωνικών  στρωμάτων  σε  παγκόσμιο  επίπεδο.  «[. L’ ARCA 183/2003. Παρίσι: Payot.]  αντί  να  είναι  απλά  υλικό  ενός  λόγου.12                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    κινηματογράφου. Παρίσι: Presses universitaires de France.  την  εικόνα  και  κατ’  επέκταση  τον  κινηματογράφο.  κοινωνικών. La civilisation de l’ image.     «Η αρχιτεκτονική συχνά απεικονίζεται στον κινηματογράφο όχι απλά αποδίδοντας  το  στατικό  πλαίσιο  δράσης.  αλλά  κατέχοντας  ουσιαστικό  και  καθοριστικό  ρόλο  10  Annie Goldmann.  αν  θεωρήσουμε  ότι  ένα σενάριο φιλμ αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να μεταφραστούν οι λέξεις σε  εικόνες.   .  πρόκειται  για  τον  ανεξάντλητο  μυθοποιό  του  20ου  αιώνα.  11   Georges Gurvitch.  Ναταλία  Μπαζαίου.  Αναντίρρητα.18‐27.  όχι  μόνο  χάρη  στη  βιομηχανική ανάπτυξη.  έχοντας  τη  δυνατότητα  προβολής  χώρου.  σε  αυτήν  που  είμαστε  βουτηγμένοι. tome II. έτσι όπως αυτή μορφοποιείται μέσα από τη διαδικασία  της  φιλμικής  γλώσσας. Στη συλλογή «Bibliothèque scientifique». «Fiction and reality‐imagined reality».  Όπως.  λοιπόν. 13   Αυτομάτως.  οικονομικών μετασχηματισμών και ανακατατάξεων.  ορίζεται  και  η  σχέση  του  κινηματογράφου  με  την  αρχιτεκτονική.  Η  σχέση  του  ανθρώπου  με  τον  κόσμο.  που  συνόψιζε  την  κλασική  άποψη.

  όσο  και  στον  τρόπο  με  τον  οποίο  το  κοινό  αντιλαμβάνεται  και  βιώνει  την  αρχιτεκτονική.   Θα μπορούσαμε.  Στην  αρχιτεκτονική.  Με  την  ίδια  λογική. νέους τρόπους απεικόνισης της χωρικής διάστασης. ο Luis Bunuel εντυπωσιασμένος από την ταινία Metropolis του Fritz Lang. Μεμονωμένα.plot. Νέα Υόρκη: Prestel. σεκάνς).  η  πλοκή  μεταμορφώνει  την  αρχιτεκτονική  σε  κάτι  παραπάνω  από  ένα  τυχαίο  συνδυασμό  αποχωρητηρίων  και  υπνοδωματίων. Αθήνα: Παϊρίδης.  καταλήγοντας  μόνο  το  άθροισμα  όλων  αυτών  των  κομματιών. τα  περιστατικά φαντάζουν τυχαία και άσκοπα. πλέον.. σελ 12. Ανάμεσα σε αυτούς.  τα  οποία χρησιμοποιούνται στον κινηματογράφο για να παρουσιάζουν με συντομία τη διαδοχή  των  σκηνών. και  ως χρονικό συμβάν (http://www. αλλά και  αντίστοιχα  σύγχρονοι  αρχιτέκτονες  επιλέγουν  να  περιγράψουν  το  έργο  τους. 1996 σ. Κάθε  γεγονός  περιέχει  διορατικότητα.  16  Dietrich Neumann. διακρίνουμε τους  Superstudio  και  τον  Bernard  Tschumi.  με  καθαρά  κινηματογραφικούς όρους (μοντάζ.  15 Burch Noel     Το 1927.  Δεν  είναι.  μετάβασης σε διαφορετικές χωροχρονικές καταστάσεις. Film architecture ‐ From Metropolis to Blade runner.  αναγνωρίζει  αμέσως  τη  δυνατότητα  αρμονικής  συνεύρεσης  των  δύο μέσων.  «επαναστατώντας»  στο  συμβατικό  τρόπο  προβολής  του  έργου.  δηλώνει  χαρακτηριστικά:  «από  εδώ  και  στο  εξής  ο  σχεδιαστής  σκηνικών  θα  αντικατασταθεί  μια  για  πάντα  από  τον  αρχιτέκτονα  […]  Το  σινεμά  θα  λειτουργεί  ως  μεταφραστής των πιο τολμηρών αρχιτεκτονικών ονείρων» 16 . ενωμένα  όμως  υπερβαίνουν  τα  όρια.9.  17 Plot       Όπως  χαρακτηριστικά  δηλώνει  ο  Pascal  Schöning 18   στο  μανιφέστο  του  Για  μια  κινηματογραφική  αρχιτεκτονική. Πράξη του κινηματογράφου. κάδρα.]  Ο  κινηματογράφος  έχει  τη  δύναμη  να  αποτελέσει  πιο  ακριβές  αναπαραστατικό  μέσο  για  τις  υλικές  και  κρυφές  ποιότητες  ή  αδυναμίες  της  αρχιτεκτονικής.dk).  εξάλλου.  .  οι  οποίοι  δοκιμάζουν  εκτενώς  ως  εργαλείο  σύνθεσης  και  παρουσίασης  τα  storyboard  (διαδοχή  εικόνων  με  συνοπτικό  κείμενο).     «…Η αφήγηση είναι μια σειρά γεγονότων άρρηκτα συνδεδεμένα σε μια πλοκή.  δράμα  και  ομορφιά  αλλά  χωρίς  πλοκή  κινδυνεύουν  να  αποτύχουν. από μια απλή περιγραφή της».    «η  σύγκριση  της  αρχιτεκτονικής  με  τον  κινηματογράφο  οφείλεται στην από κοινού σχέση τους με το φυσικό κόσμο και τον κόσμο των υλικών.ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ                                                                                           13  στην  πλοκή  [. Ο ίδιος.  τυχαίο  ότι  αρκετές  φορές  ορισμένοι  κινηματογραφιστές. πλέον. τον  τρόπο με τον οποίο μεγεθύνουν.  η  ανάμειξη  της  ‘φυσικότητας’ με τον κόσμο των ενδείξεων οδηγεί σε αυτό που ο Godard αποκαλεί ‘το φως  15  Nöel Burch.  το  φως  και  το  βάθος. μέσω της φυσικής εικόνας το περιβάλλον: οι επιφάνειες. να ισχυριστούμε ότι η μελέτη των συνθετικών αρχών και  των  μεθοδολογικών  εργαλείων  της  κινηματογραφικής  δημιουργίας. 1982..  όπως  και  στο  σινεμά.  Όμορφες  λεπτομέρειες  και  μεμονωμένες  στιγμές  χάνονται  χωρίς  την αίσθηση του κινδύνου ‐ αν λείπει η πλοκή». υπογραμμίζοντας την ανάγκη σύμπραξης κινηματογράφου‐αρχιτεκτονικής. η κατασκευή ή η χρήση ενός κτιρίου οφείλει να αντιμετωπίζεται. ΑΑ.  18  Ο Pascal Schöning είναι καθηγητής στη σχολή αρχιτεκτονικής του Λονδίνου.  είναι  σε  θέση  να  ασκήσουν  βαθιά  επιρροή  τόσο στον τρόπο που ένας σημαντικός αριθμός αρχιτεκτόνων οραματίζεται τη δουλειά του.  καθώς  και  η  αναπαράσταση  του  χώρου  στη  μεγάλη  οθόνη.  δανείζονται  σύγχρονα  στοιχεία της αρχιτεκτονικής.  Βάσει  της φιλοσοφίας του γραφείου. με την εμπειρία του  ως  κινηματογραφιστής.  17   Πρόκειται  για  ένα  Δανέζικο  αρχιτεκτονικό  γραφείο.  το  οποίο  ιδρύθηκε  το  2001  στην  Κοπεγχάγη.  δίνοντάς  τους  τη  δυνατότητα  απεικόνισης  μιας  γραμμικής  εξέλιξης.

 σ.  Δεν  είναι  άλλο  παρά  το  άγγιγμα  της  προσωπικής  και  συλλογικής  μνήμης.27. Manifesto for a cinematic Architecture.  Δεν  είναι  άλλο  παρά  η  ανάπτυξη  των  φυσικών  μέσων.  Η  παραγωγή  εικόνων από  το  σινεμά  αποτελεί  την  επιτομή  της φυσικής κατασκευής του χώρου από την αρχιτεκτονική» 19 .  στοιχεία  που  καταδεικνύουν  τη  μυθοπλαστική  τους  έμπνευση.  την  εποικοδομητική  δύναμη  της  οποίας  αποκαλύπτουν  ο  κινηματογράφος  και  η  αρχιτεκτονική.  των  αλληλεπιδράσεων  και  ομοιοτήτων  τους. Λονδίνο: AA Publications. 2004.  .                                                      19  Pascal Schöning.14                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    της  απουσίας  εξήγησής  τους’.

 το κινηματογραφικό αφιέρωμα «Science  Fiction:  Φαντασία  ή  Επιστήμη.  21   Κωνσταντίνος  Διακουμάνος  (μετφ.  σε  πιθανό.  την  ευρηματικότητα  και  την  καινοτομία.  όπου  νέα  μορφώματα  αναπτύσσονται.altfactor. τεχνογνωσία)].  των  μελλοντικών  τεχνολογικών  καινοτομιών.     «Η  επιστημονική  φαντασία  αποτελεί  έναν  ελεγχόμενο  τρόπο  αντίληψης  και  ονειροπόλησης  του  μέλλοντος. Είναι οτιδήποτε δύναται να  μεταβάλλει  ολοκληρωτικά  εσάς  και  το  κοινωνικό  σας  περιβάλλον.  Επιχειρώντας  μια  εννοιολογική  προσέγγιση  του  όρου  «επιστημονική  φαντασία»  (Science Fiction).).  Η  πιο  ενδιαφέρουσα  κατηγορία  απεικόνισης  χώρου  είναι.  μύθος)=Escape  (διαφυγή.  πάντοτε  σε  συνδυασμό  με  τη  μαγεία  της  τέχνης  (Αφιέρωμα:  «Science  Fiction:  Επιστήμη  ή  Φαντασία.aspx?lang=el‐ GR&loc=1&page=582& tributeid=135&categ_page=‐1).  αλλά  και  του  φόβου  με  το  βλέμμα  στραμμένο  σε  ένα  αβέβαιο αύριο.ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ  ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ                                                                                          15        3. Είναι εφιάλτες και οράματα σκιαγραφημένα πάντα από το  οριακά πραγματοποιήσιμο».  http://www.»  (από  3  έως  9  Απριλίου  2008).  21 Gregory Benford     Πρόκειται για μια κατηγορία του ευρύτερου μυθοπλαστικού τομέα της φαντασίας.  να πυροδοτήσει το ενδιαφέρον για τις επιστήμες και την τεχνολογία και να προωθήσει την εφευρετικότητα. τις σύγχρονες τεχνολογίες αιχμής και τις Φυσικές Επιστήμες.  ως  χωροχρονική  κατασκευή.  τον  κοινωνικό σας εαυτό.  αλλά  και  ένα  εκπαιδευτικό  πρόγραμμα  που  είχε  ως  στόχο  να  εξοικειώσει  τον κόσμο με το νέο τεχνολογικό περιβάλλον.  αναμφισβήτητα.  Το  αφιέρωμα  περιλάμβανε  την  προβολή  κορυφαίων  ταινιών  του  είδους.  όμως.  ποικίλες  κατηγορίες  απεικόνισης.  οι  οποίες  αλληλοσυμπληρώνονται  ή  αλληλεπικαλύπτονται.  έχει  τη  δυνατότητα  να  δημιουργεί  διαφορετικούς  χώρους  και  χρόνους  από  την  πραγματικότητα.  τροφοδοτώντας  γόνιμα  τις σκέψεις του θεατή για το επερχόμενο αύριο.  απόδραση)]  και  της  λογικιστικής  ικανότητας  που  παράγει  νοητικά  η  λέξη  «επιστήμη»  [Science (επιστήμη)=Reflection (σκέψη. 20    Η  επιστημονική  φαντασία  φαίνεται  να  παραπέμπει  σε  ένα  υψηλής  τεχνολογίας  δημιούργημα  της  φαντασίας  το  οποίο.  Είναι  μία  ολοκλήρωση  της  διάθεσης  και  της  στάσης της επιστήμης (το αντικειμενικό σύμπαν) σε συνάρτηση με τους φόβους  και τις ελπίδες που αναβλύζουν από το ασυνείδητο. το οποίο και οργάνωσε σε συνεργασία με το  Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ. Επιστημονική φαντασία και τεχνολογία     3.  ath. λογική.  την  πρόοδο  και  εξέλιξή  20   Το  δίλημμα  ανάμεσα  στις  δύο  αυτές  πτυχές  της  επιστημονικής  φαντασίας  τέθηκε  ως  ζήτημα  και  στο  πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 2008.  .filmfestival.».  αναφέρεται  και  συσχετίζεται  με  την  έννοια  της  προόδου.  http://www.  «Ορισμοί  για  την  επιστημονική  φαντασία». cx/library/stuff/orismoi.  πλέον.1 Οι υποσχέσεις της επιστημονικής φαντασίας     Ο  κινηματογράφος.html.gr/default.  ο  χώρος  της  επιστημονικής  φαντασίας.  του  απίθανου  που  μετατρέπεται.  η  οποία  αφορά  σε  εικασίες  βασισμένες  στην  τρέχουσα  επιστήμη. θα λέγαμε ότι αρθρώνεται στη φαινομενικά αντιφατική διπολική σχέση  της  απελευθέρωσης  της  φαντασίας  [Fiction  (φαντασία.

 τις απαντήσεις στα ερωτήματα της ψυχής και της λογικής του  για  τον  επερχόμενο  κόσμο.π.  22   Απόσπασμα  του  Brian  Stableford  από  τη  GOH  ομιλία  του. 24   νέες  χωρικές  διαστάσεις. Οι  δημιουργοί της επιστημονικής φαντασίας φαίνεται να περιστρέφουν τα θέματά τους γύρω  από  τα  διαστημικά  ταξίδια..  δημιουργώντας  δημιουργήματα».     «Η  επιστημονική  φαντασία  είναι  ένα  παραμύθι. τεχνική/τεχνολογική διαστρωμάτωση των γεγονότων.  «Η  φαντασίωση  βρίσκει  έναν  κώδικα  [. ο οποίος από τη γέννησή του στράφηκε  στον κόσμο του φανταστικού. Στον κινηματογράφο.  ConFuse  91  (Ό.  την  επαφή  με  εξωγήινους  πολιτισμούς..  πάνω  στη  συμπεριφορά  των  ατόμων  μιας  κοινωνίας.π.π. σ.  [.  μια  καταγραφή  της  ψυχικής  πραγματικότητας.  «Definitions  of  Science  Fiction».  κοινό  κώδικα. αναζητώντας κάθε πιθανό‐αλλά και απίθανο‐ μέλλον για την  ανθρωπότητα. τις πιο φρικτές του  ανησυχίες  για  το  μέλλον  της  κοινωνίας.  της  επιθυμίας.  Εκεί.78. ο δημιουργός μπορεί να κινείται  και να ψάχνει την αλήθεια. ή μιας  μοναδικής  ανακάλυψης.  Όπως  χαρακτηριστικά  είχε  δηλώσει  ο  Stableford.  .com/od/scififantasy101/a/SCIFI_defs_4.16                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    της. 2006.  αλλά  αφήνεται  ελεύθερη  μέσα  από  τους  μηχανισμούς  της  ψυχής.  κοινωνική.  Για  το  ίδιο  θέμα  βλ.  πολιτική.  το  οποίο  προτάσσει  τις  επιδράσεις  των  σύγχρονων ή συναγόμενων επιστημονικών και τεχνολογικών ανακαλύψεων.  συνήθως  στο  μέλλον.  24  Νίκος Σιδέρης.  δίνοντας  στο  δημιουργό τη δυνατότητα να αποκαλύψει τις πιο κρυφές του επιθυμίες.]  Ενσαρκώνει  περιστατικά  πιθανά  να  συμβούν.  Το  σενάριο  και  οι  χώροι  που  περιγράφονται  είναι  μια  εκπλήρωση  των  επιθυμιών  του  ασυνείδητου.  htm)  23  Ό. Αθήνα: Futura. 22   «η  αυθεντική  επιστημονική  φαντασία είναι φαντασία η οποία επιδιώκει να οικοδομήσει λογικά συναφείς φανταστικούς  κόσμους  βασισμένη  σε  συλλογισμούς  εγκεκριμένους  από  τη  θεώρηση  της  σύγχρονης  επιστήμης για τον κόσμο».  οι  ταινίες  φαντασίας  αντιπροσωπεύουν  εκείνες  που  παρουσιάζουν  υποθετικές  απεικονίσεις  φαινομένων. σ.  όπου  και  πλάθει. πολιτιστική. χωρίς ουσιαστικούς δεσμευτικούς καταναγκασμούς.  αναπλάθει  τον  εαυτό  της.  http://scifi.about.]  και  καταφέρνει  και  μπαίνει  μέσα  σε  αυτόν  τον  συμμεριστό.  εξαγόμενα  από  την  τρέχουσα  επιστημονική  γνώση  ή  τις  υπάρχουσες  πολιτιστικές και κοινωνικές τάσεις.2 Πραγματικό και φαντασιακό τεχνολογικό    Αντλώντας τροφή από τις εξελίξεις της επιστήμης και της τεχνολογίας. 25    Περιπλανώμενος στους δρόμους της φαντασίας.   23 John Boyd     3. Και τα δύο είδη παρατηρούν συστηματικά τις  μονάδες και προσκολλώνται σε διαγραμματικές παραστάσεις αιτίου‐αιτιατού».  Η  δεσπόζουσα  τάση  στην  επιστημονική  φαντασία  προσδίδει  μια  φανταστική  πραγματικότητα σε πιθανά γεγονότα μέσα στο πλαίσιο του ιστορικού παρελθόντος  ή  του  παρόντος.  που  αφορούν  στην οικονομική.  τα  ταξίδια  στο  χρόνο..  και  Mark  Wilson.  της  φαντασιακής γλώσσας να «εκφράσει τα ανείπωτα και ανέκφραστα».  η  πορεία  προσέγγισης  και  κατασκευής  του  αρχιτεκτονικού  χώρου  δε  γνωρίζει  όρια.  συχνά  φανταστικό  αν  και  ευδιάκριτο  από  το  ρεαλιστικό  μύθο.  η  οποία  κάτω  από  την  σφαίρα  του  φανταστικού  κινηματογράφου  αφήνεται ελεύθερη να αναπτυχθεί.  25  Ό.  στηριγμένες  σε  επιστημονικά  δεδομένα  και  σε  καταστάσεις της τρέχουσας  πραγματικότητας. Αρχιτεκτονική και ψυχανάλυση: φαντασίωση και κατασκευή...73. ο κινηματογράφος  φαντασίας  αποτελεί  ένα  παράθυρο  που  ανοίγεται  πέρα  από  τον  κόσμο.

 κλπ.  ως  μια  μορφή  μελλοντικής  «αρχαίας  τραγωδίας».  η  εικόνα  για  την  πόλη  του  μέλλοντος. χρησιμοποιείται προκειμένου να μαγνητίσει το βλέμμα του θεατή.  να  προέρχεται  και  από  μια  ανάγκη  του  δημιουργού  για  «εξημέρωση  της  φρίκης μέσα από την τέχνη».  τις  μελλοντικές τεχνολογίες.  βέβαια. αφήνοντας σε εκείνον τη δυνατότητα να ανακαλύψει πού βρίσκεται  το πραγματικό και πού το φανταστικό.ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ  ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ                                                                                          17  τους  εναλλακτικούς  κόσμους.  Πρόκειται  για  ένα  στοιχείο  που  συχνά  προκαλεί  «ενόχληση».  του  αναπάντεχου.  ο  όρος  τεχνολογία  παραπέμπει  σε  πολλαπλές  σημασίες  ανάμεσα  σε  μια  ευρύτατη «π.      Παρά.  τη  θεμελιακή  φαντασίωση  του  δημιουργού.  Σε  αυτόν.  σύμβολα  και  κώδικες. αποσαθρωμένη από τα στοιχεία της. 26    Η  χωρική  έκφραση  μοιάζει  τελικά  ως  το  αποτέλεσμα  μιας  εσωτερικής  διαπάλης  του δημιουργού  ανάμεσα  στο  πραγματικό  και  στο  φαντασιακό  τεχνολογικό. την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.  το  πυρηνικό  ολοκαύτωμα.  βέβαια. ως πράξη σχετίζεται πάντα με την έννοια του προσωπικού στοιχείου.   Για το σκοπό αυτό.  Διεπιστημονικό  Πρόγραμμα  Μεταπτυχιακών  .  τα  ρομπότ‐ανδροειδή. στηρίζεται άλλοτε στη συνειδητή και άλλοτε στη μη συνειδητή  φαντασίωση.  27   Καλαφάτη  Ελένη.  είναι  έντονες  οι  εμμονές  των  σκηνοθετών  να  παρουσιάζουν την πόλη σκοτεινή. εγκαταλελειμμένη. να τον ωθήσει σε  μια πλήρη «εμβύθιση».  το  γεγονός  πως  οι  μελλοντικές  εικόνες  βασίζονται  στην  τρέχουσα  τεχνολογική  και  επιστημονική  πραγματικότητα  (αυτός  εξάλλου.  αποτελώντας  μια  έκφραση  που  είναι «ένα λανθάνον ως προς το συνειδητό κόσμο.  όπως  είδαμε.  Ίσως. 27    26  Ό..  Ο  χώρος  που  παράγεται  στις  κινηματογραφικές ταινίες. σ.  «Για  την  τεχνική  και  την  τεχνολογία». ένα ασυνείδητο έργο της φαντασίας και  του λόγου».  την  ενδεχόμενη  καταστροφή  του  κόσμου  από  την  πυρηνική  ενέργεια  και  τις  ευφυείς  μηχανές. τεχνολογία του 20ου αιώνα» ή «το σύνολο των εργαλείων που οι άνθρωποι  κατασκευάζουν  και  χρησιμοποιούν  για  να  κατασκευάσουν  και  να  κάνουν  πράγματα  με  αυτά» συμπεριλαμβάνοντας εργαλεία.  δε  πρέπει  να  παραβλέπουμε  το  γεγονός  ότι  η  δημιουργία.     Φαντασιακή τεχνολογία (ΥΠΕΡΒΟΛΗ. η οποία  τελικά  ανάγεται  σε  κοινή  γλώσσα.  είναι  και  ο  ορισμός  της  επιστημονικής  φαντασίας). για ένα είδος «κάθαρσης».π. και σε μια  στενότατη όπως χημική τεχνολογία κλπ.  Παρουσίαση  στο  μάθημα  Η  σχέση  αρχιτεκτονικής  και  τεχνολογίας  στην  ιστορική  της  προοπτική. πολλές φορές επιστρατεύεται από το δημιουργό και η έννοια  του  απρόοπτου. μηχανές αλλά και νοητικά εργαλεία.χ.  ιδιαίτερες  αντιδράσεις.  αντανακλώντας  το  φόβο  του  σύγχρονου  ανθρώπου  για  το  μέλλον. Παρ’ όλα  αυτά.  του  «σοκ»  (ιδίως  για  τις  ταινίες  που  κινούνται  στη  σφαίρα  της  δυστοπίας).  το οποίο δεν  εξάγεται απόλυτα από τις συγχρονικές τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις.  καθιστώντας  τον  κινηματογραφικό‐αρχιτεκτονικό  χώρο  που  προβάλλει  επίκεντρο  σκανδάλου.    Πραγματική Τεχνολογία (ΛΟΓΙΚΗ)    ΣΑΓΗΝΗ/ΣΟΚ)      Υποκειμενική τοποθέτηση δημιουργού    Αντικειμενική τοποθέτηση δημιουργού        ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ     3.73.3 Εξελικτική πορεία της τεχνολογίας    Αναντίρρητα.

      28   David  Cardwell.  επιμ.  καλύπτει συχνά και διάφορες συναφείς έννοιες.18                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ      Πριν  προβούμε  σε  μια  νοηματική  προσέγγιση  του  συγκεκριμένου  όρου.  με  χρήση  φυσικών  νόμων  και  διεργασιών.  ο  Τάσιος  πιστεύει  ότι.  29  Καλαφάτη. όπως τεχνική.  Απ'  την  άλλη  πλευρά.  Αθήνα: Μάρτιος 2008. Σκόπελος: Νησίδες.  . είναι απλά ορισμένες ενδεικτικές λέξεις‐μάρτυρες που φανερώνουν την  αξία της επανάστασης.  Τέλης  Τύμπας.  καθώς  για  να  αξιοποιηθεί  κάθε  τεχνικό  κατασκεύασμα έπρεπε να ληφθούν υπόψη.  και  Don  Ihde. απεργία. το μέρος εκείνο  της ανθρώπινης δραστηριότητας.     Αν και ο όρος βιομηχανική επανάσταση παραπέμπει σε μία απότομη και γρήγορη  αλλαγή. Κατεύθυνση Α’ «Σχεδιασμός‐ Χώρος‐Πολιτισμός».      Ως προς την τεχνολογία. Τεχνική και Πολιτισμός.π.  επιμ:  Δημήτρης  Παπαγιαννάκος.  μετφ:  Νίκος  Πλεύρης. Αρχιτεκτονική‐Σχεδιασμός του χώρου.  στην  πραγματικότητα  αφορά  σε  μία  διαδικασία  τεχνολογικής  ανάπτυξης  συνεχή  στο  χρόνο.  σοσιαλισμός. Η Α’ βιομηχανική επανάσταση.  ιδεολογία. Για το ίδιο θέμα  βλ.  αργή  τους  προηγούμενους  αιώνες  αλλά  ραγδαία  και  επαναστατική  το  19ο  αιώνα.  Ιστορία  της  τεχνολογίας.  ενώ  ένας  πληρέστερος σύγχρονος ορισμός της τεχνικής την προσδιορίζει ως το «σύνολο όλων των  αντικειμένων. τόσο το πεδίο των πρακτικών τεχνών.  καθώς  επίσης  κατάλληλων  υλικών.». 2004.  για  λόγους  σαφήνειας. της βιομηχανικής.  το  οποίο  31 συσχετίζει την τεχνική με την τέχνη.Μ.  εργοστάσιο. κάθε κατασκευή συνιστούσε  ταυτόχρονα  ένα  τέχνημα  και  ένα  έργο  τέχνης. μετφ.  Ο  Mumford 30   αναφέρει  ότι  συνήθως  χρησιμοποιούμε  τη  λέξη  τεχνολογία  για  να  περιγράψουμε.  πέρα  από  την  ακαδημαϊκή  διερεύνηση  των  όρων  υφίσταται  και  το  γλωσσικό  αίσθημα. στην οποία διαφαίνεται μια συγγένεια των  όρων και των εννοιών.  Ο  ίδιος  προτιμά.  μετφ. 2004.    Βιομηχανική Επανάσταση    Το  τέλος  του  18ου  αιώνα  συνδέεται  με  το  ξέσπασμα  δυο  επαναστάσεων  [πρώτη  (Α’)  και  δεύτερη (Β’)] ή καλύτερα μιας διπλής επανάστασης.  Έτσι. η οποία έμελλε να  αλλάξει  την  πορεία  της  ανθρωπότητας. τεχνογνωσία κλπ. Ζήσης Σαρίκας.  30  Lewis Mumford.  στατιστική.  δημοσιογραφία. τόσο η χρησιμότητα όσο και η αισθητική του.  Αθήνα: Κάτοπτρο. ό..  Ως  τεχνική  εννοούμε  «το  σύνολο  των  γνώσεων  των  φυσικών  επιστημών  που  αξιοποιούνται  για  ανθρώπινες  ανάγκες».  καπιταλισμός.  ελέγχει  ο  άνθρωπος  και  κατευθύνει  τις  φυσικές  δυνάμεις  ώστε  να  πετύχουν  αυτές  τους  σκοπούς  του. όσο και τη συστηματική μελέτη των  διεργασιών  και  των  προϊόντων  τους.  Αθήνα:  Μεταίχμιο.  Βιομηχανία.  Φιλοσοφία  της  τεχνολογίας.  κοινωνιολογία.  κοινωνικούς.  κρίνεται  αρχικά  αναγκαία  η  διευκρίνιση  του  όρου  τεχνική.  28 για να εξυπηρετηθούν απαιτήσεις της εργασίας και της παραγωγής». περισσότερο ακόμα και από ιστορικές καταγραφές.  σιδηρόδρομος.  ενεργειών  και  μεθόδων  που  επινοούνται  και  αναπτύσσονται  από  τον  άνθρωπο. το ξέσπασμα της οποίας οφείλεται σε μια σειρά από  οικονομικούς.  Δημήτρης  Κατσέρης.  31  Ας μη ξεχνάμε τη λαϊκή κουβέντα «μάθε τέχνη κι άσ’ τηνε.  πολιτικούς  και  δημογραφικούς  μετασχηματισμούς  στην  Αγγλία  το  1780.Π..  να  χρησιμοποιεί μόνο τη λέξη τεχνική για να περιγράψει το καθ’ εαυτό πεδίο. Η  τέχνη  ήταν  ένα  τέχνημα  και  οιονεί  τεχνολογία. αυτή ορίζεται ως «η πρακτική εφαρμογή των τεχνών και  των επιστημών και ιδιαίτερα της μηχανικής προόδου στη βιομηχανία και το εμπόριο».  Ήδη στην Αρχαιότητα.  αρχίζει  συμβατικά  με  την  οικοδόμηση  του  πρώτου  εργοστασιακού  Σπουδών Ε. 1997. 29  ως  «η  επιστημονική  γνώση  που  απορρέει  από  τις  τεχνικές  διαδικασίες  παραγωγής.  μεσαία  τάξη. με μια ενεργητική μεθόδευση της εργασιακής  διαδικασίας.  η  χρήση  στον  καθημερινό  λόγο  του  όρου  τεχνολογία  που  επανήλθε  σε  εμάς  ως  αντιδάνειο  από  τις  λατινογενείς  γλώσσες. τέχνη. στο οποίο.

  κινητήρες.  κάποιες  από  τις  οποίες  πλησιάζουν  αρκετά  στο  εργοστασιακό σύστημα. Όταν ο συγγραφέας του 18ου αιώνα μιλά για «βιομηχανίες» σχεδόν πάντοτε εννοεί  αυτό το σύστημα παραγωγής.    Τεχνολογική Επανάσταση     Μετά  το  Β’  παγκόσμιο  πόλεμο.  σιδηρουργία.  που  εργάζονται  κάτω  από  την  επίβλεψη  του  εργοδότη  (Ό.  33   Domestic  system  (οικιακή  παραγωγή):  Οικοτεχνία  όπου  ο  αγρότης  τεχνίτης  παράγει  για  την  τοπική  αγορά / Putting out system (οικοτεχνία): Οι τεχνίτες ή γεωργοί με ελεύθερο χρόνο κατά τη διάρκεια της  νεκρής  εποχής  επεξεργάζονται  στο  σπίτι. Arnold Toynbee το 1884 (Derek Aldcroft. 32   Ταυτίζεται  με  την  εμφάνιση  μιας  νέας  κινητήριας  δύναμης  του  ατμού.  μηχανές  εσωτερικής  καύσης)  που  οδηγούν  στη δυνατότητα  παραγωγής ηλεκτρισμού.  The  Industrial Revolution.  γραμμές  μεταφοράς  ενέργειας. μετφ.  κυρίως  στην  υφαντουργία  αλλά  και  τη  μεταλλουργία.  και  Put  Hudson. όσο και από γενικότερες τεχνικές επινοήσεις  στην  ηλεκτροτεχνία  (γεννήτριες.  αλλά  χρησιμοποιήθηκε  από  τον  Friedrich Engels το 1880 στο έργο του «Ουτοπικός και Επιστημονικός Σοσιαλισμός». 1992). Νέα Υόρκη: Oxford University Press.  ενώ  ιδιαίτερα  αξιόλογες  είναι  ορισμένες  τεχνικές  βελτιώσεις  και  εφευρέσεις  στο  τέλος  του  18ου  αιώνα.  σε  πλοία  με  μηχανή  Diesel.    Η Β’ βιομηχανική επανάσταση.  Η  βιομηχανική  επανάσταση  συμβολίζει  ουσιαστικά  την  απελευθέρωση  των  ανθρώπινων  κοινωνιών  από  τα  δεσμά  της  παραγωγικής  δύναμης.  βασίζεται  στην  περαιτέρω  ανάπτυξη  της  τεχνολογίας. και Γερμανία γύρω  στο  1870.  με  δικά  τους  ή  νοικιασμένα  εργαλεία.  την  πρώτη  ύλη  που  παίρνουν  από  εμπόρους  και  την  παραδίδουν  πάλι  επεξεργασμένη  στους  εμπόρους  αυτούς.  ένα  νέο  εργατικό  δυναμικό  που  εργάζεται  στη  βιομηχανία.  Θα  μπορούσαμε  να  πούμε  ότι  γενικά  η  βιομηχανική  επανάσταση  αναφέρεται  στη  δημιουργία  ενός  μηχανικά  εξοπλισμένου  εργοστασιακού  συστήματος  που  παράγει  τόσο  μεγάλες  ποσότητες  και  με  κόστος  που  μειώνεται τόσο γρήγορα ώστε να μην εξαρτάται πλέον από την υπάρχουσα ζήτηση αλλά να  δημιουργεί τη δική του αγορά.Π.  δημιουργήθηκε  το  1837  από  τον  Γάλλο  οικονομολόγο  Adolfe  Blanqui.  Αθήνα:  Αλεξάνδρεια.ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ  ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ                                                                                          19  συγκροτήματος  στο  Lancashire  και  τελειώνει  με  την  κατασκευή  του  πρώτου  σιδηροδρομικού  δικτύου  και  τη  δημιουργία  βαριάς  βιομηχανίας.  το  πέρασμα  από  τις  προβιομηχανικές  και  πρωτοβιομηχανικές  μορφές  εργασίας  του  domestic  system  και  του  putting  out  system  στο  νέο  σύστημα  οργάνωσης της παραγωγής που επιβάλλει το factory system. Νικηφόρος Σταματάκης.  παρατηρείται  σταθερότητα  του  δευτερογενούς  τομέα.  καθώς  σηματοδοτείται  τόσο από την εκμετάλλευση του πετρελαίου.  Νικηφόρος  Σταματάκης.  μετφ.  Βλ. Ο όρος αυτός έγινε  κλασσικός  μεταξύ  των  οικονομολόγων  και  των  ιστορικών  μετά  τη  δημοσίευση  των  «Lectures  on  the  Industrial Revolution» από τον καθηγητή της Οξφόρδης.  .  Το  οικοτεχνικό  σύστημα  αποτελεί  ενδιάμεσο  στάδιο  βιομηχανικής  ανάπτυξης  και  μπορεί  να  προσλάβει  αναρίθμητες  μορφές.  Τα  μέσα  μεταφοράς  βελτιώνονται  και  από  τους  σιδηροδρόμους  και  τη  χαλυβουργία  της  Α’  βιομηχανικής  επανάστασης  περνάμε  στα  ατμόπλοια. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Το χρήμα ανάγεται σε κυρίαρχη αξία και η οικονομική ανάπτυξη θεωρείται ως  ύψιστος  στόχος  της  κυβερνητικής  πολιτικής.  Παράλληλα. 2007).  αεροπλάνα  και  αυτοκινούμενα  οχήματα  μαζικής  παραγωγής. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Ιστορία 1750‐1914. 2005  και  Derek  Aldcroft.  Ηγετική  δύναμη  στα  επιστημονικά  και  τεχνολογικά  επιτεύγματα  32  Η αρχή της Α’ βιομηχανικής επανάστασης συμπίπτει. ουσιαστικά. Simon  Ville.  οι  οποίοι  εξελίσσονται  σε εργοδότες.  οι  εφαρμοσμένες  επιστήμες  διαδραματίζουν  ένα  διαρκώς αυξανόμενο ρόλο και η ενοποίηση επιστήμης και τεχνολογίας διευρύνεται όλο και  περισσότερο. 33  στο οποίο σημαντική θέση  κατέχει  το  βιομηχανικό  προλεταριάτο.  Η  Ευρωπαϊκή  Οικονομία  1914‐2000. η οποία εμφανίζεται σε Η.  Ως  έννοια.Α. / Factory system: Συγκέντρωση εργατών αρχικά (manufacture) και μηχανών  στον  ίδιο  χώρο.  ενώ  σταδιακά  το  ενδιαφέρον  στρέφεται  στον  τριτογενή  τομέα.π. με τη Γαλλική επανάσταση (1789) και  το  τέλος  της  με  την  επανάσταση  του  1848  και  την  έκδοση  του  Κομμουνιστικού  Μανιφέστου.

  Michael  Gervautz.π.20                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αναδεικνύεται η Αμερική. The New York Times.  τη  βιοτεχνολογία  κ.  «κυβερνοχώρος»  (William  Gibson. Όσον αφορά στον τομέα των συγκοινωνιών.  αφετέρου. Αρκετά. η οποία ακολουθείται μόνο από την τότε Σοβιετική Ένωση στο  στρατιωτικό  τομέα 34   και  άλλους  συναφείς  με  αυτόν  τομείς  (διαστημική  τεχνολογία.tuwien.  1984).  να  μοιράζεται αρχεία και να συμμετέχει σε κοινωνικά δίκτυα.  μετεωρολογικές  υπηρεσίες.  και  ελέγχουν  πολύπλοκες  παραγωγικές  διεργασίες.  λόγω  της  ανάπτυξης  του  λογισμικού.  να  ανταλλάξουμε  μηνύματα  και  αρχεία  ήχου  και  εικόνας». βέβαια.  αλλά  και  τις  επικοινωνίες.cg.  χωρίς  υλική  υπόσταση.at].   Αναμφισβήτητα.  πλέον.  πιο  ευέλικτες  εργασιακές  μορφές. 17/06/2008. Διατίθενται σημαντικού ύψους κονδύλια για εφαρμοσμένη  έρευνα και τα αποτελέσματα αξιοποιούνται με εντατικούς ρυθμούς.  History. http://www. «The web time forgot».  «Ιστορία  της  Τεχνολογίας:  Σύγχρονη  Εποχή». παρατηρείται  μεγάλη ανάπτυξη. εκτελούν έναν πολύ σημαντικό όγκο αριθμητικών πράξεων που απαιτούνται στη  διαστημική  τεχνολογία.  η  τεχνολογία  εξελίσσεται  ραγδαία  και  η  τρίτη  βιομηχανική  επανάσταση  με  την  πληροφορική. Applications.  «Virtual  reality.  τεχνολογικά  και  επιστημονικά  γεγονότα  ανατρέπουν  την  εικόνα  του  κόσμου. Technology and Future».  το  οποίο  επιτρέπει  στους  ενδιαφερομένους  να  ψάξουν  και  να  μελετήσουν  εκατομμύρια συνδεδεμένα μεταξύ τους έγγραφα.  μεταμορφώνει αισθητά ολόκληρη την ανθρωπότητα.  37   Άλλοι  παρόμοιοι  όροι  είναι  οι:  «τεχνητή  πραγματικότητα»  (Myron  Krueger.ac. Ό. ενώ παράλληλα ισχυρίζεται ότι ο  κόσμος  θα  χρησιμοποιεί  στο  μέλλον  αυτές  τις  συσκευές  για  να  στέλνει  μηνύματα.  Ο  ίδιος  επινοεί  το  πρώτο  παγκόσμιο  δίκτυο  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  (ή  «ηλεκτρικών  τηλεσκοπίων».  Η  εικονική  πραγματικότητα 37   ως  μια  αλληλεπίδραση  (interface)  ανθρώπου‐μηχανής  εισβάλλει  στην  καθημερινότητα  και  νέοι. οπότε και επεκτείνεται η διασύνδεση  ανθρώπων  και  προϊόντων  σε  παγκόσμια  κλίμακα.  χρησιμοποιώντας  αυτά  που  σήμερα  γνωρίζουμε  ως  «links»  36 (συνδέσμους).  και  πιο  πρόσφατα  οι  «εικονικοί  κόσμοι»  και  «εικονικά  περιβάλλοντα»  (δεκαετία  1990)  [Beier.  Παράλληλα. το οποίο βαφτίζει  «reseau» (ιστός ή δίκτυο).  διαχειρίζονται  βάσεις  δεδομένων  μεγάλης  κλίμακας. Ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία του  20ου  αιώνα  μια  σειρά  από  πολιτικά.     Αξίζει να αναφερθεί πως σταθμό στην ιστορία της τεχνολογίας αποτελεί η γέννηση  του διαδικτύου το 1969 με την ονομασία apranet.  2001]  [Tomasz  Mazuryk.com/historia/selida700.  δυσδιάκριτα.  να  συμμετέχουμε  σε  κοινωνικά  δίκτυα.).  κόσμοι  κάνουν  την  34  Ιδιαίτερα σημαντικοί τομείς που ανέδειξε αργότερα η στρατιωτική τεχνολογία ήταν η πυρηνική ενέργεια  και  η  πυραυλική  τεχνολογία  (Στέλιος  Φραγκόπουλος.  σε  τέτοιο  βαθμό  ώστε  τα  όρια  ανάμεσα  σε  επιστημονική  πραγματικότητα  και  επιστημονική  φαντασία  να  καθίστανται.  35   Ας  σημειωθεί  ότι  μέσα  σε  περίπου  πενήντα  χρόνια  φτάσαμε  από  έναν  ογκώδη  υπολογιστή  40  τόνων  (ENIAC) σε ένα επιπαλάμιο υπολογιστή τσέπης.  πλέον. ερευνητικά κέντρα. Ένας από τους τομείς  που αναπτύσσεται ταχύτατα είναι η πληροφορική.htm).  προλεταριάτο  της  Α’  βιομηχανικής  επανάστασης  συρρικνώνεται  αισθητά.  το  αναγκαίο. 35   Οι  υπολογιστές  αρχίζουν.ά. Το όραμά του.  χρόνια πριν  (περίπου  το  1935)  ο  Paul  Otlet  (1868‐1944)  είχε  προφητεύσει  ότι  μελλοντικά  «από  την  πολυθρόνα  μας  θα  μπορούμε  να  ερευνήσουμε  τη  γνώση  του  κόσμου. κυρίως μετά τη δεκαετία του ’40.  δεκαετία  1970).  καινούρια  μηχανικά  υποκατάστατα  που  προσφέρει  η  τεχνολογική  επανάσταση.  . εικόνες. βασίζεται ουσιαστικά στην ιδέα μιας δικτυωμένης συσκευής που  συνδέει  έγγραφα.  σε  εγκαταστάσεις  πυρηνικής  ενέργειας.  36   Alex Wright.  όπως  το  αποκαλούσε). αφενός λόγω της ελαχιστοποίησης του  μεγέθους  και  της  βελτίωσης  των  λειτουργιών  των  ηλεκτρονικών  κυκλωμάτων  και.  για  την  παραγωγική  και  οικονομική  διαδικασία.  http://sfrang. τα θεμέλια του οποίου θέτει ήδη το 1945 ο  Vannevar Brush (1890‐1974).  αναδιαρθρώνεται  και  αντικαθίσταται  από  νέες.  ηλεκτρονικές εφαρμογές κλπ.

  «A  (Very)  Brief  History  of  Artificial  Intelligence».  της  νευρολογίας.  της  επιστήμης  μηχανικών).τι φανταζόμαστε.  κινήσεων  και  εκτιμήσεων  που  μοιάζουν  με  τις  καθημερινές  του  ενέργειες.  φτιαγμένο  από  υπολογιστή. στο πραγματικό του περιβάλλον. οι πρώτες προσπάθειες έρευνας στο αντικείμενο εντοπίζονται τη δεκαετία του ’80. ενώ τις βάσεις θέτει ο Τuring το 1950 με τη δημιουργία ενός τεστ  Turing  test).  Αν  και  η  ιδέα  της  εικονικής  πραγματικότητας  έχει  τις  ρίζες  της  στον  14ο  αιώνα.  που  επιδιώκει  να  εξετάσει  την  ικανότητα  μιας  μηχανής  να  συμμετάσχει  σε  μια  ανθρώπινη  συνομιλία.  μάθησης  και  προσαρμογής  στο  περιβάλλον. 39   ο  οποίος  αποτελεί  σημείο  τομής  πολλαπλών  πεδίων  (της  επιστήμης  υπολογιστών. πλήρως μηχανοποιημένης κοινωνίας.  του  μυθικού  ρομπότ  που  κατασκεύασε  ο  Ήφαιστος  για  λογαριασμό  του  Μίνωα στην Κρήτη. όπως αυτή εκφράστηκε  στη  θρυλική  φιγούρα  του  Τάλω. το VIDEOPLACE.  ο  Myron  Kreuger  κατασκευάζει  το  πρώτο σύστημα προβολικής ΕΠ.  οι  οποίες  επιτρέπουν  στο  χρήστη  να  αλληλεπιδρά  με  αυτόν  τον  εικονικό  κόσμο  μέσω  πράξεων.53‐60.  υβρίδια  ανθρώπου‐μηχανής. Το 1983.  Πρόκειται  για  τεχνητές  τρισδιάστατες  απεικονίσεις  που  δημιουργούνται  μέσω  τεχνολογιών  γραφικών.  στο  οποίο  μπορεί  κανείς  να  εμβυθιστεί». Ως όρος (Virtual Reality‐VR) εμφανίζεται για  πρώτη  φορά  από  τον  Jaron  Lanier  το  1989 38   και  αφορά  σε  «ένα  αλληλεπιδραστικό. ο Zimmerman κατασκευάζει το πρώτο γάντι ΕΠ στα εργαστήρια της VPL.ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ  ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ                                                                                          21  εμφάνισή  τους.  κίνησης  και  εξομοίωσης  ισχυρών  ηλεκτρονικών  υπολογιστών. Βέβαια.  τρισδιάστατο  περιβάλλον.  AI  Magazine  26/2005.  .  (Bruce  Buchanan.  39  Η ιδέα της τεχνητής νοημοσύνης είναι πολύ παλαιότερη απ’ ό.  Ανθρώπινα  χαρακτηριστικά  διεισδύουν  σε  μηχανιστικά  συστήματα  και  δημιουργούν  «ευφυή»  μηχανήματα.  τα  οποία  φαίνεται  να  θέτουν  δυναμικά  τις  βάσεις για την έλευση μιας μετα‐ανθρώπινης.  εμφανίζεται  το 1956 από John McCarthy.  να  μιλούν  και  να  σκέφτονται  σαν  ανθρώπινα  πλάσματα. δεν ήταν το πρώτο που έβγαινε  από  τα  χέρια  του  Ήφαιστου. ο Τάλως. όπου ο χρήστης μπορεί να δει μια σκιά του εαυτού του  μέσα σ' αυτό.  με  στόχο  τη  σύνθεση  ευφυούς  συμπεριφοράς. Κείμενα μιλούν για την  ικανότητα των αρχαίων θεών να δημιουργούν πλάσματα από σάρκα και μέταλλο.  της  φιλοσοφίας.  με  στοιχεία  συλλογιστικής. οι εφαρμογές αρχίζουν να πληθαίνουν.  της  γλωσσολογίας. Ό. το ανθρωπόμορφο αυτό αυτόματο. όταν ο Ivan Sutherland δημιουργεί το  πρώτο  (μονοσκοπικό)  κράνος  ΕΠ  (η  «Δαμόκλειος  Σπάθη»).                         38  Η ιστορία της εικονικής πραγματικότητας ξεκινά πίσω στα 1966.  κατά την οποία παρατηρείται παράλληλη και ραγδαία ανάπτυξη των υπολογιστών.  της  ψυχολογίας.  σσ.  Το  1970.π.  Όπως  μας  λέει  ο  Όμηρος. Από κει και πέρα.  πάντως.  είχε  κατασκευάσει  χρυσές  υπηρέτριες  που  μπορούσαν  να  κινούνται.   Ιδιαίτερη  εξέλιξη  σημειώνεται  ‐κυρίως  από  τη  δεκαετία  του  ’90  και  μετά‐  και  στον  τομέα  της  τεχνητής  νοημοσύνης. με την Boeing να είναι η πρώτη που  δημιιουργεί την Ενισχυμένη (Augmented) Πραγματικότητα (όπου ο χρήστης βλέπει τον πραγματικό κόσμο  ενισχυμένο  με   εικονική  πραγματικότητα)∙  εξελιγμένα   στερεοσκοπικά  κράνη  ΕΠ  για  στρατιωτικές  εφαρμογές κλπ.  Ως  όρος.

  . 1. Οπτικοποιημένη αναπαράσταση διαφόρων  διαδρομών (routes) διαμέσου ενός τμήματος του  διαδικτύου.22                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ                          Εικ.

     40   Ένας  νεαρός  Ελβετός  επιστήμονας  σχηματίζει  ένα  ανθρώπινο  σώμα  από  απομεινάρια  άλλων  και  του  εμφυσά ζωή με ένα ηλεκτρικό σοκ.  πλέον.  εμφανιστεί και ανάμεσά τους διακρίνεται η επιστημονική φαντασία.  42   Σπύρος  Παπαδόπουλος. που παρήγαγε το μοντέλο της βιομηχανικής πόλης και δεν δεσμεύεται  σε  απόλυτα  επιστημονικά  συμπεράσματα». η οποία σε αντίθεση με  τα  άλλα  λογοτεχνικά  είδη  που  προσδιορίζονται  αναφορικά  με  την  «προτεραιότητα  του  υποκειμένου».org/wiki/Science_fiction. 41    Στα τέλη του 190ου αιώνα. 42  συνδέεται άρρηκτα με τις τεχνολογικές εξελίξεις  του  20ου  αιώνα  και  την  πολιτισμική  κρίση  που  αυτές  δημιούργησαν.  δηλαδή  το  «αντικείμενο». 43   Η  ταχύτατη  ανάπτυξη  καθιστά  ορατή  τη  δύναμη του χρόνου και τον εφήμερο χαρακτήρα των καινοτομιών. Φανταστικά κινηματογραφικά μορφώματα        συναρτήσει του «τεχνολογείν»    Η  λογοτεχνία  της  επιστημονικής  φαντασίας. οι διακριτές κατηγορίες του φανταστικού έχουν. ενώ η δημογραφική και  κοινωνική επανάσταση.  τελικά. πλέον.  στρέφει  την  εστίασή  μας  στο  πώς  λειτουργεί  ο  κόσμος.  γέννημα  της  νεωτερικότητας  και  της  βικτοριανής  περιόδου.  σχηματοποιούν  σταδιακά  τη  μορφή  του  φανταστικού  σε  όλο το υπόλοιπο  του 19ου  αιώνα  και  το  ξεχωρίζουν.66.  καθώς  και  ο  επαναπροσδιορισμός  των  αρχαίων  μυθολογικών  παραδόσεων  ως  μοντέρνο  πεζογραφικό  ρεύμα  από  το  Λόρδο  Ντάνσανι.  όχι  τόσο  επειδή  η  τεχνολογία  αποτελεί  το  εργαλείο  έκφρασής  της.  .  σε  μια  κοινωνία‐σύμβολο  του  ηγεμονικού  δυτικού  πολιτισμού. υποβάλλει το σύνολο του τεχνολογικού πολιτισμού και των προσδοκιών του σε  εποικοδομητική κριτική».  ξεπηδάει  κατά  το  19ο  αιώνα  από  το  ιδιόρρυθμο  γοτθικό  μυθιστόρημα  Φρανκεστάιν  (1818).  43  Ό.  η  επιστημονική  προσέγγιση  του  Ιουλίου  Βερν  στη  μυθοπλασία. σ. 40   Τα  σκοτεινά  γραπτά  του  Έντγκαρ  Άλαν  Πόε.  από  το γοτθικό μυθιστόρημα. οι νέες δυνατότητες  των  μέσων  μεταφορών  θέτουν.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       23        4. Σύμφωνα με τον Toffler. όπου η εικόνα της μελλοντικής πόλης παρουσιάζεται μέσα από  μια  τεχνολογική  ευφορία.  του  οποίου  το  υλικό  αντλείται  από  τα  μοντέρνα  επιστημονικά  επιτεύγματα  της  εποχής.     4. η επανοργάνωση της παραγωγής των αγαθών.  όσο  γιατί  «προκαλώντας  τον  κοσμικό  τοπικισμό.1 Η επίδραση της βιομηχανικής επανάστασης και των μηχανών    Είναι εκείνη την περίοδο.  καινούρια  ζητήματα  ως  προς  τα  γεωγραφικά  όρια  των πόλεων.  Αρχιτέκτονες 53/2005.π.  41  http://en.  «Το  αστικό  τοπίο  του  μέλλοντος  συνδέεται  με  τις  πρώιμες  τεχνολογικές  εξελίξεις  της  εποχής του ατμού.wikipedia.  «Αστικά  οράματα  στον  κινηματογράφο  επιστημονικής  φαντασίας».  ένα παλαιότερο υβρίδιο του τρόμου και του ρομαντισμού.

  κάνοντας  μια  κριτική  επισκόπηση  των  μανιφέστων  παρατηρεί: 46   «τα  φουτουριστικά  μανιφέστα  ζητούν  την  καταστροφή  των  ιστορικών  πόλεων. Λίνα Παπαδημήτρη.  Οι διακηρύξεις των φουτουριστών ασκούν βαθύτατη επίδραση σε ένα νέο κίνημα.    44  Επιρροή.  html). Αρχιτεκτονική 1880‐1920.  το  δρασκελισμό  του  δρομέα.  Τι  νόημα έχει να κοιτάζουμε στο παρελθόν. (Filippo  Marinetti. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές εκδόσεις  Κρήτης. την  πυρετική  αϋπνία.  την  επίπλαστη  παιδεία.  το Ντανταϊσμό. Andre Warnod.  τις  μηχανές.24                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ      Η  αποσταθεροποίηση  του  χώρου  και  του  χρόνου  εκφράζεται  βαθμιαία  και  στο  χώρο  της  τέχνης  με  το  Φουτουρισμό.  ξαναδίνοντας  στη  ζωή  το  ουσιαστικό  της  περιεχόμενο.  o  οποίος  υμνεί  την  τεχνολογική  εξέλιξη. η πόλη  εμφανίζεται ως ένα κολλάζ στοιχείων.  . την κατάκτηση του μέλλοντος. τη φωτογραφία. 1990. Πιθανόν  ο Marinetti να ήταν σχετικά ενήμερος.  Εξ’  ορισμού  επένδυαν  όλες τις βλέψεις τους στο μέλλον (futurismo)».]  Σκοπεύουμε  να  εξάρουμε  την  επιθετική  κίνηση. ένα παζλ εικόνων που αναιρούν τη σταθερότητα και  την αναγνωσιμότητα της μορφής της.  την  προσπάθεια για πρωτοτυπία ‐όσο παράτολμη και βίαια είναι  αυτή‐.  την  παραδοσιακή  τέχνη.  χωρίς όμως να συμμερίζονται την άκρατη αισιοδοξία του. «Πρόθεσή μας είναι να τραγουδήσουμε την ανάγκη του κινδύνου.  το  salto  mortale. την ποίηση. Ο Marinetti. άραγε.edu/~jenglish/English104/marinetti.    Εικ. Η τέχνη του 20ου αιώνα‐Ζωγραφική. 45   Ο  Argan. Η μοντέρνα τέχνη.  επηρεασμένοι  από  το  Φουτουρισμό.english.  τον  ηλεκτρισμό. Η επανάσταση  που  οραματίζονται  είναι  στην  πραγματικότητα  η  βιομηχανική  ή  η  τεχνολογική.  45  Άλκης Χαραλαμπίδης.. ο οποίος προκύπτει εν μέρει ως αντίδραση στις παράλογες θηριωδίες του  Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και στοχεύει με το σαρκασμό και το παράλογο να καταλύσει την  κοινωνία.  Οι  εκπρόσωποί  του. επιδιώκουν να σοκάρουν με τις  ακραίες θέσεις τους και προβληματίζονται ως προς την εικόνα της μελλοντικής κοινωνίας. 2.] Ο χρόνος και ο  44 χώρος πέθαναν χθες». μετφ.  εξερευνούν  στο  υποσυνείδητο  τους  παραλογισμούς  και  τις  φαντασίες τους. 2006. 1ος  τόμος. «The Joy of Mechanical Force». [. τον  κινηματογράφο.  Με  γνώση  των  ψυχαναλυτικών  θεωριών  του  Sigmund  Freud..  την  αποδυνάμωση  όλων των μορφών μίμησης. Πλαστική.   Βενετία πριν και μετά το Φουτουρισμό.. τη μόδα.. Έτσι θα ξεπηδήσει η νέα πόλη σαν μια τεράστια μηχανή σε κίνηση.     Οι  φουτουριστές  επιδιώκουν  να  επιβάλλουν  τις  αρχές  του  κινήματος  στην  αρχιτεκτονική (με σημαντικό εκπρόσωπο τον Sant Elia).  την  ταχύτητα. την αποκοπή από τις  παλιές  τεχνοτροπίες  και  την  παράδοση.  τις  δυνατότητες  της  μοντέρνας  ζωής.  τη  συνήθεια  της  ενέργειας  και  της  τόλμης  [. Κύριος στόχος των φουτουριστών είναι να αφυπνίσουν μια  αναχρονιστική  κοινωνία  και  να  αλλάξουν  ριζικά  τη  νοοτροπία  της.  οι  οποίες  ήταν  ιδιαίτερα  γνωστές  εκείνη  την  εποχή. Σε έργα της περιόδου. βασική μορφή του  φουτουριστικού  κινήματος. αναζητώντας νέα καλλιτεχνική ελευθερία.  δηλώνει  χαρακτηριστικά:  «Στεκόμαστε  στο  απόμακρο  ακρωτήριο  των  αιώνων.  Θεσσαλονίκη: University  Studio Press. και από την πολύ πρόσφατη Θεωρία της Σχετικότητας του Einstein που δημοσιεύθηκε  το 1905 και θεωρούσε την έννοια του χρόνου σχετική και το φυσικό μέγεθος του φωτός απόλυτο. γιατί η ταχύτητα της κυκλοφορίας των ειδήσεων ήταν ήδη γεγονός  στην εποχή του και ως φουτουριστής θα ήταν λογικό να ενδιαφέρεται για τέτοιου τύπου εξελίξεις.  46  Giulio Carlo Argan.  το ράπτισμα  και  τη  γροθιά».  δηλαδή  άλλη μια αστική επανάσταση. http://www.upenn.

 3.  βαθιά  είναι  και  η  επίδραση  των  θεωριών  των  Simmel  και  Benjamin  για  τη  μορφή  και  την  εξέλιξη  της  πόλης. Καπιταλισμός και Νεωτερικότητα. αποπειράται να διερευνήσει τη  δομή  και  τους  κώδικες  του  νέου  σημείου  των  καιρών  του.  την  ανάγνωση  της  ταυτότητάς  της  στο  πλαίσιο  της ραγδαίας ανάπτυξης των βιομηχανικών πόλεων. 48      Σε  αντίθεση  με  την  αποδιάρθρωση  της  πόλης  που  απεικονίζεται  στην  τέχνη  της  περιόδου. μετφ.  καθώς  επίσης  και  των  πολιτιστικών  παραδόσεων και αξιών. Alan Warde. Ήδη το 1903.  η  ανάγνωση  του  αστικού  κειμένου  δεν  είναι  θέμα  θεωρητικής  ανάλυσης  του  τοπίου:  είναι.  καθώς  και  ο  νέος  ρόλος  για  τον  οποίο  προορίζονται οι αρχιτέκτονες στη διαδικασία σχεδιασμού των νέων πόλεων ή σε εκείνη της  ανάπλασης ορισμένων  τμημάτων  των  ιστορικών.  μάλλον.  Τονίζει  την  προτεραιότητα  των  ασυνείδητων  και  ονειρικών  διαδικασιών  και  το  συσχετισμό  τους  με  το  αστικό  περιβάλλον. 5. Αθήνα: Παπαζήση.  ο  Benjamin  επικεντρώνεται  σε  αυτό  που ο Frisby ονομάζει «προϊστορία του νεωτερισμού».  Επομένως.  η  συνεχώς  μεταβαλλόμενη  (μητρό)πολη  δεν  είναι  παρά  ένα  είδος  κινηματογραφικής  εμπειρίας. ανασύροντας το παρελθόν που είναι  θαμμένο  στην  κατασκευασμένη  μορφή.  Σύμφωνα  με  τον  ίδιο. των διαδικασιών  επιθυμίας  και  των  ονείρων  που  είναι  δεμένα  στην  αντίληψή  μας  για  τις  πόλεις. Paul Citroen. Ό.π. θέμα διερεύνησης της φαντασίας (οπότε μπορούμε να αντιληφθούμε την τεράστια  σημασία του κινηματογράφου φαντασίας στη μελέτη του αστικού χώρου).  οργάνωση.  Μπιμπλή.192.  που  χαρακτηρίζονται  από  συνέπεια.  Metropolis 1923.     Σύμφωνα  με  τον  ίδιο.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       25  Δεκαετία 1910‐20: Στην τέχνη κυριαρχεί ο κατακερματισμός των πόλεων. στο δοκίμιό του «Πόλη και Ψυχή».  της  μεταβαλλόμενης  μεγαλούπολης. Ιωάννα. (1993).  48 . μπορούν  να  συνοψιστούν  στα λόγια  του  47  Mike Savage.      Παράλληλα. επιμ.  Metropolis 1916‐1917. Ιορδάνης Ψημμένος. 4.  ιεραρχημένη  δομή.    Εικ..  Με  τον  ψυχισμό. Ο Benjamin αγωνίζεται να εδραιώσει  τη  σχέση  μεταξύ  εμπειρίας  και  πολιτισμικού  συμβολισμού  και  όχι  να  ευνοήσει  το  ένα  περισσότερο  από  το  άλλο.  Οι  ιδεολογικές  και  πολιτισμικές  συντεταγμένες  της  αρχιτεκτονικής.        Εικ.  η  αρχιτεκτονική  φαίνεται  να  αντιδρά  και  να  οραματίζεται  νέες  πόλεις.244. Stanley Cursiter.  The Sensation of Crossing   the Street 1913. Αστική κοινωνιολογία.  πραγματεύεται  και  ο  Simmel.  ως  άκρως  σημαντική  «ιδιότητα»  του  ανθρώπινου  είναι.          Εικ.  καθιστώντας  άμεση  την  ανάγκη  μελέτης  του  διπόλου  «κινηματογράφος‐ αρχιτεκτονική. Ενώ ο Simmel δίνει έμφαση στο διαχωρισμό της κουλτούρας του  νεωτερισμού  από  αυτή  των  προηγούμενων  εποχών. George Grosz. 47   η  πόλη  είναι  ένα  δοχείο  των  αναμνήσεων  και  του  παρελθόντος  των  ανθρώπων. σ. σ. 2005.

 1927).97‐98. ως το απόλυτα αναγκαίο βιομηχανικό προλεταριάτο. δυστοπικό.  Το  νόημα  και  η  αξία  της  ζωής  προβάλλεται. Moralités postmodernes.  οι  οποίες  «καταβροχθίζουν» τις ζωές τους.  χρήση  του  χάλυβα.]  Η  μοντέρνα  αρχιτεκτονική  δεν  μπορεί  παρά  να  θεωρηθεί  ως  αρχιτεκτονική  της  πόλης  […]  Το  ζήτημα  της  αρχιτεκτονικής  πρέπει  να  θεωρηθεί  πολιτικό  πρόβλημα.  Στην  αναδιαμόρφωση  που  προτάσσει  ο  μοντερνισμός.  την  κοινωνική  περιθωριοποίηση.    .     Μέσα  σε  αυτό  το  κλίμα  επαναπροσδιορισμού  της  έννοιας  της  πόλης. Η απόλυτη κυριαρχία των       μηχανών (Metropolis.  Πρόκειται  για  καινούρια  υλικά  που  γεννιούνται  χάρη  στην  τεχνολογική  πρόοδο  και  προσφέρουν  νέες  δυνατότητες  στο  σχεδιασμό  και  την  κατασκευή  των  κτηρίων.  50  Jean‐François Lyotard. Παρίσι: Galilée.  49  Ένα μόλις μήνα μετά το 4ο Συνέδριο των CIAM στην Αθήνα.  η  πόλη. γεγονός το  οποίο βοηθά στη δημιουργία μιας ευθύγραμμης ιστορίας που προχωρά προς το μέλλον και  50 η οποία αντιτίθεται προς τον κυκλικά ανανεώσιμο κόσμο του κλασικού πολιτισμού. δείχνει να έχει σταματήσει  για  τους  κατοίκους  της  «άνω»  πόλης.  δηλαδή.gr/print_article. 1993.  ζουν  στο  σκοτεινό  υπόγειο  περιβάλλον. Μορφολογικά.  τη  μελλοντική  αποξένωση των ανθρώπων. Η πρώτη απόπειρα κινηματογραφικής περιγραφής του μέλλοντος  γίνεται  με  την  ταινία  Metropolis  (1927). 6.. ΤΟ ΒΗΜΑ 28/02/1999 (http://www.26                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Massimo  Bontempelli. ενώ οι εργατικές μάζες. σσ.  ο  κινηματογράφος  επιστημονικής  φαντασίας  κάνει την εμφάνισή του ως ένα σημαντικό πεδίο έρευνας και προβληματισμού για τη δομή  της μελλοντικής πόλης.  Κωνσταντίνος Πατέστος. Ο χρόνος. Η υπερπληθυσμιακή Metropolis αναπτύσσεται κάθετα. Το αστικό τοπίο παρουσιάζεται εφιαλτικό.  μια  συνοικία. πάντοτε σχετικός.  σε  ένα  εκτός  χρόνου  ειδυλλιακό  περιβάλλον.  όπου  βρίσκονται  και  οι  μηχανές.  υπό  το  πρίσμα  της  βιομηχανικής  επανάστασης.       Εικ.  η  συνοικία.  εν  τέλει.  παγιωμένες σχέσεις και όλες οι πατροπαράδοτες προκαταλήψεις παραμερίζονται.  μπετόν  και  γυαλιού.  ο  οποίος  τον  Αύγουστο  του  1933 49   δηλώνει:  «Ο  σημερινός  αρχιτέκτων  δεν  είναι  ο  κατασκευαστής  μιας  κατοικίας∙  η  μοντέρνα  αρχιτεκτονική  είναι  ο  δρόμος.  ένας  δρόμος.  στην  οποία  αναπαρίσταται  η  φανταστική  μελλοντική  κοινωνία. με  τερατώδεις κοινωνικές ανισότητες. σε δύο  διακριτά επίπεδα οργάνωσης της οικονομικής. τα φουτουριστικά στοιχεία κυριαρχούν  στην  πόλη  που  βρίσκεται  πάνω  από  το  έδαφος:  κυκλοφορία  σε  πολλαπλά  επίπεδα. «Οι όμορφες και  οι άσχημες πόλεις».  Η  πλούσια  ολιγαρχία  ζει  στο  ανώτερο  επίπεδο. κοινωνικής και πολιτικής ζωής της πόλης. πλέον.tovima. «στο μέλλον ενώ θεμελιώνεται σε μια χαμένη καταγωγή». ό. Στη συλλογή Débats.τι είναι  σταθερό  διαλύεται.  ενώ  για  τους  εργάτες  περιορίζεται  στο  ατελείωτο  δεκάωρο της κάθε βάρδιας τους..  μια  πόλη  δεν  είναι  το  αριθμητικό  άθροισμα  των  κατοικιών  που  τη  συγκροτούν  [.  αντανακλώντας  σε  μεγάλο  βαθμό  το  φόβο  της  πιθανής  κυριαρχίας  των  μηχανών  στο  αστικό  τοπίο.php?e=B&f=12522&m=B12  &aa=1).  Με  τη  σειρά  τους.  Η  παράδοση  και  το  παρελθόν  υποτάσσονται  στο  νέο  ξεκίνημα  που  επιβάλλουν  οι  μεγάλες  αφηγήσεις  του  μοντέρνας  εποχής.  όλες  οι  σταθερές.  πρόβλημα  ηθικό».  υψηλή  δόμηση  με  ουρανοξύστες.

 la ville nouvelle. Σκίτσα νέας πόλης.  μεγαλοπρεπή  κόσμου  της  Metropolis.28‐29..  μορφώνεται.. Sant'Elia.    Μη  διαθέτοντας  τις  ψηφιακές  δυνατότητες  της  σύγχρονης  εποχής. με μακέτες‐ομοιώματα κτηρίων  και αυτοκινήτων σε διάφορες κλίμακες για τις ανάγκες των λήψεων.  μόνο  με  την  ομορφιά  των  γραμμών  του  και  των  μορφών του. να επιδιώκει την προσοχή του θεατή.  μεταλλάσσεται.  δελεαστική  ή  όχι.  παράγει  τη  δημιουργία  ψευδαισθήσεων  του  φανταστικού.  Εικ.  η  πόλη  ανάγεται  ως  το  κυρίαρχο  στοιχείο.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       27        Εικ.  επέρχεται  σύγχυση  και  ένα  είδος  αμηχανίας.  καθ’  ύψος  ανάπτυξη.  ενώ  το  γεωμετρικό  στυλ  του  εξπρεσιονισμού. όσο το δυνατόν... Μανιφέστα και προγράμματα της αρχιτεκτονικής του 20ου αιώνα. καταβάλλοντας κάθε  δυνατή προσπάθεια να φαίνεται. Σκηνικό για την   ταινία  Metropolis. σσ..  ένας  ζωντανός  οργανισμός.  δημιουργείται  με τέτοιο τρόπο ώστε να τραβάει το βλέμμα.  51  Sant’Elia.  ..]  Θα  υψώνεται  πάνω  από  τη  βουή  μιας  πολυθόρυβης  αβύσσου:  πάνω από το δρόμο [. αληθοφανής.   Antonio Sant’Elia. ως το  απόλυτο υποκείμενο.  μη  μπορώντας να τοποθετηθούμε απόλυτα για την προέλευση του καθενός από αυτά.  Η  αρχιτεκτονική  λαμβάνει  μεγαλειώδεις  διαστάσεις.  που  δημιουργείται  χάρη  στα  εσωτερικά  γυρίσματα  στο  στούντιο. 7.]  χωρίς  ζωγραφική  και  χωρίς  στολίδια.  ακολουθώντας  τα  προστάγματα  του  μοντέρνου  κινήματος  για  ομοιογένεια. Oι γωνίες και η υπερβολή  στα σχήματα.] αυτοί οι δρόμοι εξυπηρετούν την αστική κυκλοφορία και  συνδέονται μεταξύ τους με μεταλλικά γεφυράκια και κυλιόμενες σκάλες»..  τρομερά  ‘άσχημο’  στη  μηχανική  του  απλότητα  [. 8. Και στις  δύο  περιπτώσεις.. Philippo Tommaso Marinetti 51    Αντιπαραθέτοντας τα φουτουριστικά σχέδια του Sant' Elia για τη νέα πόλη με τα    σχέδια‐σκηνικά  της  ταινίας  Metropolis.  Η  μορφή  της.  ένα  σύνολο  συμβόλων  και  σημειολογικών  τεχνολογικών  αναφορών.] το φουτουριστικό σπίτι πρέπει να είναι σαν  μια  τεράστια  μηχανή  [.  ο  χώρος  της  Metropolis κατασκευάζεται εξ’ ολοκλήρου από το μηδέν.  εξελίσσεται.  «Πρέπει να εφεύρουμε και να χτίσουμε τη φουτουριστική πόλη‐που να μοιάζει με  ένα μεγάλο πολυθόρυβο ναυπηγείο [. Filippo Tommaso Marinetti (1914).  προσαρμογή  στα  τεχνολογικά  δεδομένα  της  εποχής.  το  οποίο  κινείται. μετφ. Γιώργος Βαμβαλής  στο Ούλριχ Κόνραντς. «Φουτουριστική αρχιτεκτονική». οι έντονες αντιθέσεις φωτός‐σκιάς προσδίδουν μια ατμόσφαιρα τρόμου και  μυστηρίου.

    . όπως δεν είναι δυο χωριά που μια μέρα τα ενώνει  ο  δρόμος.  Κυρίαρχη  θέση  κατέχουν  τα  υψηλής  τεχνολογίας  μεταφορικά  μέσα και οι χωρικές συνδέσεις.  όπου  η  52   Ο  Lefèbvre  αποκαλεί. που όχι μόνο  δεν  εμφανίζεται  εχθρικό. το εναέριο αστικό επίπεδο αποκτά κυρίαρχη  θέση. 11.  γιατί  προσφέρει  στο  μάτι  το  σύμβολο  της  ενότητας  των αντιθέτων».  στο  οποίο  αντανακλώνται οι αισιόδοξες αντιλήψεις του φουτουρισμού για ένα μέλλον.  τελικά. ο θεατής βιώνει  μια  αίσθηση  ηρεμίας. σε αντίθεση με το Metropolis.     Εικ.  το  μελλοντικό  Λονδίνο  της  ταινίας  παρουσιάζεται  ως  μια  πόλη  με  αναρίθμητα  μεταφορικά  μέσα  και  μηχανές.  προβάλλει  τρομακτική  με  τα  [παρα]μορφώματα  των  κτιρίων  να  «φυτρώνουν»  ανεξέλεγκτα  κατά  την  κατακόρυφη  διάσταση.166).  53   Σύμφωνα  με  τον  Simmel.  Felix  Keller.  «Έτσι. «The Bridge and the Door».    Δύο  χρόνια  αργότερα. γιατί οι  όχθες είναι κυριολεκτικά χωρισμένες με τρόπο απόλυτο. σ.  όπως  και  ο  διαχωρισμός.  αισιοδοξίας  μέσα  από  τα χαμηλά. δρόμους περιπάτου. και τις εναέριες μεταφορές γεννούν τη μελλοντική πόλη της δεκαετίας  του  ’80  στο  Just  Imagine  (1930).  Εντούτοις.    Στον  αντίποδα  του  Metropolis  συναντάμε  το  High  Treason  (1928). 9‐10.  Το μελλοντικό Λονδίνο.  Στην  ταινία. Πιθανότατα βασισμένο στις θεωρίες του Simmel για τις  53 γέφυρες   και  των  σχεδίων  του  El  Lissitzky.  η  οποία  φαίνεται  να  χαρακτηρίζεται  από  μια  εξαιρετική αντοχή.  2004  (http://www. Qualitative Sociology 17(4)/1994. 52   Η  πόλη.mille‐plateaux.    αφ’  ενός  η  γέφυρα  είναι  μια  κατ’  εξοχήν  ανθρώπινη  πράξη. γέφυρες‐περάσματα  σε διάφορα τμήματα.  η  δύναμη  των  εικόνων  του  μελλοντικού  αστικού  τοπίου  δομημένο  στον  «Πύργο  της  Βαβέλ».  η  γέφυρα  αποκτά  αισθητική  αξία». (Georg Simmel.  «L’avenir  caché:  les  villes  dans  la  nouvelle  science  fiction».  ισορροπίας.  όπου  εξακολουθεί  να  είναι  έντονη  η  επίδραση του Ιταλού φουτουριστή Sant ’Elia.    Ορόσημο για  τον  κινηματογράφο  φαντασίας  αποτελεί  η  ταινία  Things  to  Come  (1936).    Εικ. ανοιχτών αποχρώσεων κτηριακά σύνολα. καθώς κατακλύζεται από μέσα μεταφοράς. αφ’ ετέρου είναι ένα σημάδι της βούλησης για υπέρβαση του γεωγραφικού χωρισμού.  προκαλώντας  οπτική δυσαναλογία ως προς την μικροσκοπική ανθρώπινη κλίμακα.org/ville‐utopie).  ομοιότροπης  κατασκευής  «ισοτοπίες»  («isotopies»). Η πόλη‐μακέτα της ταινίας Metropolis. High Treason (1928).28                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    επιβλητικότητα.  τις  θεμελιώδεις  αρχές  της  «κοινής».  χαρακτηριστικά. η οποία αντανακλά την απόλυτα ουτοπική (ευτοπική) πόλη [ακόμα και αν για την  (ανα)  δημιουργία  της  κρίνεται  αναγκαία  η  διάλυση  της  συγχρονικής  κοινωνίας].  αλλά  αντίθετα  παρουσιάζεται  ως  η  λύτρωση  για  πολλά  από  τα  συγχρονικά  προβλήματα. ιδίως της χώρας με τον έξω κόσμο (ένα τούνελ ενώνει την  Αγγλία με την υπόλοιπη ήπειρο).

G. αποκλειστικά στο παρελθόν.  Wells  (1866‐1946)  υπήρξε  ένας  από  τους  πιο  γνωστούς  Άγγλους  συγγραφείς  μυθιστορημάτων  επιστημονικής φαντασίας.  ζοφερό.G.  ελάχιστες  είναι  οι  αξιόλογες  απεικονίσεις  της  μελλοντικής  πόλης  στις  ταινίες  επιστημονικής  φαντασίας.  κομφορμισμού.  τελικά. άπλετου χρόνου. η θέση της γυναίκας στην κοινωνία αλλά και η δύναμη της πυρηνικής ενέργειας. πλέον.  συγγραφέα  του  μυθιστορήματος  «The  Shape  of  Things to Come».  Φαίνεται. το ενδιαφέρον στον  κινηματογράφο  φαντασίας  στρέφεται  γύρω  από  την  «μικρή  πόλη»‐προάστια.  ο  φόβος  του  «άλλου».  Η  αισιόδοξη  όψη  της  πόλης  του  μέλλοντος  φαίνεται να ανήκει.  στο  οποίο  τοποθετεί  τη  δράση  στο  μελλοντικό  τότε  1984. στην οποία αντανακλάται ο φόβος του Κομμουνισμού.  http://www.  Wells 54 .. Χαρακτηριστικά ο George Orwell  δηλώνει  το  1940  για  τον  H.  έλλειψη  ανθρώπινων  σχέσεων.  παρά  το  γεγονός  ότι  την  ίδια  περίοδο  η  λογοτεχνία φαντασίας γνωρίζει σημαντική άνθιση. επάνω στο οποίο στηρίχθηκε το Things to Come: 55  «οι ίδιες ποιότητες  που  άλλοτε  έκαναν  τον  Wells  να  φαντάζει  ως  αληθινός.   Ο  κινηματογράφος.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       29  τεχνολογία  καθίσταται  φιλική  και  σέβεται  τον  άνθρωπο.]. περιβάλλον εφαρμογής θεωριών ως προς τη  ζοφερή  μορφή  της  μελλοντικής  πόλης. όπως συμβαίνει στη Νέα  Υόρκη  του  Beast  from  20000  Fathoms  (1953).  55   Eric  Mahleb.  υιοθετώντας  τα  θεωρητικά  κείμενα  της  φιλοσοφίας  και  της  αρχιτεκτονικής  και  με  βαθιά  την  επίδραση  των  τεχνολογικών  καινοτομιών.  όπου  τα  πάντα  εξελίσσονται  υπό  τη  σκιά  του  τεχνολογικά εξελιγμένου Μεγάλου Αδελφού.   Η ίδια η πόλη δεν αποτελεί ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης. ευχάριστου περιβάλλοντος  εργασίας  για  τα  άτομα‐εργάτες. το Λας Βέγκας του Amazing Colossal Man (1957). τη μελλοντική πόλη ως  ενδεχόμενη  δυστοπία.co.  τα  οποία  μαστίζονται  από  προβλήματα  εγκληματικότητας.  «Architectural  Representations  of  the  City  in  Science  Fiction  Cinema».  μελετώντας  το  σύνολο  των  επιστημονικών  έργων..  αποτελεί  ολοένα και περισσότερο χώρο πειραματισμού.  που  άλλοτε  54   Ο  H.  56  Πολλοί μάλιστα χαρακτηρίζουν τη δεκαετία του ’50 για τη λογοτεχνία ως «Χρυσή Εποχή».  χωρίς  όμως  να  μετατρέπονται  σε  άβουλα  όντα.  καθώς  όλες  οι  ταινίες  που  ακολουθούν  χρονικά  [εξαίρεση  αποτελούν  τα  έργα  Buck Rogers (1939) και Star Treck (1979)] προβάλλουν.  ανεπαρκή  στοχαστή  [. Κύριο θέμα της περιόδου.  μηχανικά.  Τη  δεκαετία  του  ’50.    Λίγο  αργότερα  (1949)  ο  Orwell  εκδίδει  και  το  «Nineteen  Eighty‐Four». και ένα σημείο‐τομή στην  ιστορία της επιστημονικής φαντασίας ως προς την ευτοπία των μελλοντικών φανταστικών  πόλεων.  το  Σαν  Φρανσίσκο  στο  It  Came  from  Beneath the Sea (1955).  ρομποτοποιημένα  πλάσματα.  καθώς  οι  κάτοικοί  της  εργάζονται. πλέον.  έναν  τόπο  δυσάρεστο.  τον  καθιστούν  σήμερα  έναν  επιπόλαιο. τελικά.  τον  οποίο  η  ανθρώπινη  ύπαρξη  θα  φοβόταν ακόμα και να οραματιστεί.  ότι  είναι  υπερβολικά  ‘λογικός’  για  να  κατανοήσει  το  μοντέρνο  κόσμο».  εμπνευσμένος  προφήτης.  είναι  η  διερεύνηση  των  συγκεκριμένων  κλειστών  κοινωνικών  συστημάτων.  Ιδιαίτερη  βαρύτητα δίνεται στην εξασφάλιση επαρκούς.  σκιαγραφώντας  αριστουργηματικά  όσο  και  εφιαλτικά  το  ολοκληρωτικό  αστυνομικό  κράτος.  ως  απαραίτητα  συστατικά  για  την  ομαλή  διαβίωση  και  ανάπτυξη  της  κοινωνίας.   .yume. καθώς χρησιμοποιείται  απλά ως σκηνικό σε ταινίες φαντασίας (ιδίως σε αυτές που πρωταγωνιστές είναι γιγάντια  πλάσματα του ζωικού βασιλείου).  Η  μελλοντική  πόλη  παρουσιάζεται  ως  υγιής  οργανισμός.uk/architectural‐representations‐of‐the‐city‐in‐science‐fiction‐cinema. όπου στο τέλος καταστρέφεται.  Αν  και  ο  θεατής  αντικρίζει  μια  ουτοπική  κοινωνία  στο  μέγιστο  βαθμό. Η πράξη της  διάλυσης  της  πόλης  λειτουργεί  σε  πολλαπλά  επίπεδα  για  το  θεατή.  30/06/2005. 56  Αν και ο μοντερνισμός εξακολουθεί να  δίνει τροφή στη μαζική ανάπτυξη των πόλεων σε παγκόσμια κλίμακα.  ερχόμαστε  αντιμέτωποι  με  μια  «δυσάρεστη» ανακάλυψη: η ταινία φαίνεται να οριοθετεί.

 σελ. μιας άλλης θέασης του κόσμου.30                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    «εντυπωσιάζεται»  από  το  κινηματογραφικό  θέαμα.  στην  οποία παρουσιάζεται η «οικία του μέλλοντος». Εξουσία.  ερωτημάτων  που  περιστρέφονται. 1987.  γνωρίζουμε  από  την  εμπειρία  μας ότι η προσπάθεια να ξεφύγουμε από το σύστημα της σύγχρονης πραγματικότητας έτσι  ώστε  να  παράγουμε  τα  ολικά  προγράμματα  μιας  άλλης  κοινωνίας.  αλλά  και  απώθηση  προς  την  πόλη  είναι  τα  κύρια  χαρακτηριστικά της περιόδου.  Το  1956.  κύρια συστατικά  του  οποίου  αποτελούν το  γυαλί  και  ο  χάλυβας.  εικόνες  εικόνων  οι  οποίες  έχουν  χάσει  τη  σύνδεσή  τους  με  τα  αρχικά  αντικείμενα  στα  οποία  αναφέρονται  και  έχουν  αποκτήσει  τη  δική  τους  πραγματικότητα. η εννοιολογική αλλά και σχεδιαστική  προσέγγιση της ιδανικής κατοικίας ανάγεται. γνώση και ηθική. μετφ: Ζήσης Σαρίκας.  μέλλον  παύει  να  υφίσταται  και  όλα  φαντασιώνονται ως ασυνεχείς στιγμές του παρόντος. ενώ η επιστημονική φαντασία. Στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.  ακόμα  και  στην  τέχνη.  αλλά  και  έμπνευσης  με  βάση  την  πραγματική διάρθρωσή της.  Η  πόλη. ο ορθολογισμός του μοντέρνου αμφισβητείται  και  μετασχηματίζεται. καθώς  η  διάκριση  ανάμεσα  σε  παρελθόν. δεν υπάρχει «πραγματικός» κόσμος.  57  Michel Foucault.  . σε μέγιστης σημασίας ζήτημα.  θέτει  προκλητικά  ερωτήματα  για  τη  μελλοντική  εξέλιξη  του  κόσμου.      Ταυτόχρονη  έλξη.  ανοίγοντας  το  δρόμο  σε  διαφορετικές  αναζητήσεις.    4. 29.  ενώ  το  μέλλον  πλησιάζει  ανησυχητικά  στα  όρια  του  παρόντος. έχει οδηγήσει μόνον  στην επαναφορά των πλέον επικίνδυνων παραδόσεων»  57 Michel Foucault     Το  υπό  διαμόρφωση  μεταμοντέρνο  εγχείρημα  συνδέεται  άμεσα  με  την  τεχνολογική  και  βιοτεχνολογική  επανάσταση  της  εποχής  και  μέσω  της  κινηματογραφικής  εικόνας.  ανάγεται  σε  βασικό  πεδίο  προβληματισμού.  ενός  άλλου  τρόπου  σκέπτεσθαι.  σε  μια  διαδικασία  επαναπροσδιορισμού  της  πραγματικότητας.  αναζητάει  πλέον  τα  σπέρματα  της  μελλοντικής  πόλης  στις  συγχρονικές  δομές  σε  τέτοιο  σημείο  ώστε  το  μέλλον  να  μετατρέπεται  σε  παρόν  και  το  παρόν σε μέλλον. ακολουθώντας τις προσταγές  της  μετανεωτερικότητας. Η εξέλιξη της τεχνολογίας ευνοεί τον κατατεμαχισμό του χρόνου. αφού ο κόσμος είναι ένα  σύνολο  σημείων.  ενώ  άλλοτε  προβληματίζεται  σχετικά  με  τη  δυνατότητα  της  κοινωνίας  να  αντιμετωπίσει  τις  σύγχρονες  αλλαγές  που  επιφέρει  η  τεχνολογική επανάσταση.  βασισμένες  στην  «πραγματική»  μελλοντική  πραγματικότητα.  Πράγματι.  στο  Forbidden  Planet  πραγματοποιείται  μια  σημαντική  προσπάθεια  απεικόνισης  του  ιδανικού σπιτιού. Εξάλλου.  Το  παρελθόν  αντιμετωπίζεται  ως  μια  τεράστια  συλλογή  εικόνων  και  στυλ  από  την  οποία  μπορούν  να  συγκροτηθούν  συνδυασμοί  που  δεν  υπακούουν  σε  πειθαρχίες  χρονικής  συνάφειας  και  σε  σφικτές  σχέσεις  αιτίας  και  αποτελέσματος.2 Η επίδραση της τεχνολογικής επανάστασης    «…η  ιστορική  οντολογία  του  εαυτού  μας  πρέπει  να  απομακρυνθεί  απ’  όλα  τα  σχέδια  που  ισχυρίζονται  ότι  είναι  καθολικά  ή  ριζοσπαστικά.  αποριών  που  μεταλλάσσονται  ως  προς  τις  χρονικές  συσχετίσεις  των  καταστάσεων.  γεγονός  που  αποδεικνύεται  και  από  την  Έκθεση  Ιδανικού  Σπιτιού  την  ίδια  χρονιά. Ολοένα και περισσότερο. μιας άλλης κουλτούρας.  δίνοντας  τη  θέση  του  σε  έναν  μετα/αντι‐ορθολογισμό  και  στη  γέννηση  νέων  αναζητήσεων  που  ταλαντεύονται. Οι άλλοτε θεωρίες του μοντερνισμού που καθιστούσαν την  πόλη  ως  το  υπέρτατο  σύμβολο  ενός  καλύτερου  μέλλοντος  ξεθωριάζουν.  παρόν. Αθήνα: Ύψιλον. αναντίρρητα.

     «Twelve ideal cities»    (απόσπασμα).  το  οποίο  επιβλέπει.  Τα  νέα  κτήρια  γεννιούνται  σε  συνδυασμό  με  παρελθοντολογικά  στοιχεία.  Μια  σειρά  προτάσεων  της  περιόδου  υπό  την  ονομασία  «12  ιδανικές  πόλεις»  (Superstudio. ενώ οι πολίτες της.        Εικ. μιας και οι «ισοτοπίες»  αποδεικνύονται.  Στις  ταινίες  φαντασίας  οδηγούμαστε  σε  μια  «ρεαλιστική  ουτοπία». απάνθρωπη με κτίρια από γυαλί και μπετόν. 12.  2004  (http://www.  σε  μία  υπόγεια  πόλη.  είναι  ιδιαίτερα  έντονη  στο  έργο  THX  1138  (1970).  Η  ταινία  διαδραματίζεται  σε  ένα  μελλοντικό  κόσμο.  της  εξαφάνισης  των  συναισθημάτων  από  τους  ανθρώπους  και  της  ταυτόχρονης  εμφάνισής  τους  στις  μηχανές. που  θα μπορούσαν να είχαν σχεδιαστεί ακόμα και από τον Corbusier.  είναι  και  ο  κίνδυνος  της  απανθρωποίησης.  η  οποία  προγραμματίζεται  από  υπολογιστές  και  αστυνομεύεται  από  ρομπότ.  Ο  ίδιος. ομοιόμορφα πλάσματα.    . που παρατηρείται τη συγκεκριμένη  περίοδο.  Η  προέκταση  στο  μέλλον  έχει  ανάγκη  από  ένα  σημείο  εκκίνησης  της  φαντασίας.  καθώς  το  αντικείμενο  του  πόθου  μετατοπίζεται  από  το  γενικό  στο  58 ειδικό.  επεμβαίνει  και  ανακρίνει  τα  πάντα. κρύα πόλη.  ασκώντας  κριτική  στο  μοντερνισμό  και  εκφράζοντας  τις  ανησυχίες  της  εποχής  για  την  εξέλιξη  της  αρχιτεκτονικής  στο  μέλλον  βάσει  της  τεχνολογικής  διάστασης. αποτελούν άβουλα.     H  πόλη  σταδιακά  επαναπροσδιορίζεται  μέσα  από  τα  επιμέρους  μοναδιαία  κτηριακά  κελύφη.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       31  μια  πραγματικότητα  πιο  «πραγματική»  από  εκείνη  την  οποία  υποτίθεται  ότι  αντιπροσωπεύουν.  το  οποίο  συμβολίζει  τη  φοβία  για ένα μελλοντικό κρατικό σύστημα εξουσίας.  θυμίζοντας  πειραματόζωα λοβοτομής.    Η καχυποψία για την εξέλιξη της τεχνολογίας.  λάθος  ως  ιδέες.  οι  άνθρωποι  επαναλαμβάνουν  προγραμματισμένες  κοινωνικές  συμπεριφορές.  η ενότητα των  αντιλήψεων ως προς την αρχιτεκτονική καθίσταται ανέφικτη πια. Όπως αναφέρει ο Roberto Venturi. αν και τοποθετεί την πόλη στο μέλλον σε έναν άλλο  πλανήτη.  Ο  χρόνος  και  ο  χώρος  μοιάζουν  ακατάστατα  ταρακουνημένα.  Το αστικό τοπίο δείχνει  ακαθόριστο  και  κυριαρχείται  από  μια  «κεντρική  μηχανή»  εξουσίας.  «L’avenir  caché:  les  villes  dans  la  nouvelle  science  fiction».  τελικά.  Η  ουτοπία  των  πόλεων  φαίνεται  να  χάνεται  μαζί  με  την  έννοια  των  «ισοτοπιών».org/ville‐utopie). Jean‐Luc Godard.  εξαιτίας  της  ραγδαίας  ανάπτυξης  των  υπολογιστών. όπου ο άνθρωπος εξαφανίζεται κάτω από  την  κυριαρχία  των  υπολογιστών.  που  αποτελείται  από  ένα  πολύπλοκο  σύστημα  ηλεκτρονικών  νευρώνων.  παρουσιάζει  μια μελλοντική «μοντέρνα».  Ο  σκηνοθέτης  της  Alphaville (1965).   Ένα  ακόμα  ζήτημα  που  φαίνεται  να  απασχολεί  την  επιστημονική  φαντασία  της  περιόδου.  πραγματοποιεί  γυρίσματα  σε  πραγματικές  τοποθεσίες  στο  Παρίσι.  το  οποίο  βρίσκει  τα  σημάδια  του  στο  παρόν. Superstudio. από το σύνολο στα θραύσματα.    θραύσματα  διαφόρων  στυλ  σε  ένα  πλαίσιο  ιστορικά  ανεπεξέργαστο.  Χαρακτηριστικό  έργο  είναι  το  2001:  A  Space  58   Felix  Keller.mille‐ plateaux.  με  αναφορές  στην  τρέχουσα  πραγματικότητα  σαν  μια  εξελικτική  εναλλακτική  πιθανή  κατάσταση  του  σήμερα. οι οποίοι ελέγχονται πλήρως από μία απρόσωπη ηλεκτρονική  κυβέρνηση.  1971)  αντανακλά  ολοφάνερα  την  επικρατούσα  αντίληψη  της  περιόδου.

  στο  οποίο  ο  HAL‐9000. 13.     Οι «άδειες» πόλεις    Το  τέλος  των  ουτοπιών.  ενώ  το  ευρύτερο  τοπίο  παρουσιάζεται  άψυχο. 1995).  σε  πλήρη  διάλυση από βανδαλισμούς.  διατηρώντας  τη  διαχρονική  αυτή  θεματολογία.  αλλά  και  αργότερα.    Ο επιζών μόνος σε μια πόλη «άδεια». δίνει ένα ακόμα έναυσμα στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας.  Την  εικόνα  της  απόλυτης  διαφθοράς  της  πόλης  συναντάμε  και  στην  ταινία  Clockwork  Orange  (1971)  του  Stanley  Kubrick.     Εικ.  Η  αστική  μελλοντική  κοινωνία  φαίνεται  αποσαθρωμένη.  όπως  οι  Twelve Monkeys (Terry Gilliam.  Η  καταστροφή  και  ισοπέδωση  των  επιμέρους  στοιχείων  της  είναι  ολοκληρωτική. αλλά και  της  ενδεχόμενης  μελλοντικής  ολοκληρωτικής  καταστροφής  των  πόλεων  εξαιτίας  της  τεχνολογίας  είναι  ιδιαίτερα  εμφανής  στην  ταινία  Omega  Man  (Boris  Sagal. 28 days later.  μέρος  της  οποίας  οφείλεται  στην  τεχνολογική  εξέλιξη.  αφιλόξενη. κλοπές.  Ήδη  κατά  την  περίοδο  της  βιομηχανικής  επανάστασης.  ανήμπορο  να  αντιμετωπίσει  την  τρέχουσα  τεχνολογική  πραγματικότητα. η οποία αναδεικνύει τους τομείς της πυρηνικής ενέργειας και της πυραυλικής  τεχνολογίας.    Οι πόλεις. ενώ τα άτομα (μέσω του κεντρικού ήρωα‐ Alex) αντιμετωπίζονται τελικά σαν πειραματόζωα. νεκρά σκηνικά  όπου  διεξάγεται  το  δράμα.32                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Odyssey  (1968). Resident Evil. Omega man.S.  όλα  φαίνονται  φυσιολογικά.    Οι  ταινίες  φαντασίας  της  περιόδου  αντανακλούν  ένα  ακόμα  σοβαρό  ζήτημα  που  αναφύεται σταδιακά και σχετίζεται με την πληθυσμιακή γιγάντωση των πόλεων. 2002.     Εικ. Resident Evil (Paul W. αλλά και  την  περιβαλλοντική  κρίση  του  πλανήτη.  καθώς  επίσης  και  οι  εντατικές  έρευνες  που  πραγματοποιούνται  σχετικά  με  τη  στρατιωτική  τεχνολογία.  η  παρέμβαση του ανθρώπου στο φυσικό περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο έντονη. βιαιότητες. 14. 15. κυρίως  .  η  θεματολογία  της  στρέφεται  γύρω  από  «άδειες».  νεκρές  πόλεις  στο  κέντρο  των  οποίων  εμφανίζεται  ένα  μόνο  πρόσωπο. στις ταινίες δείχνουν να λειτουργούν σαν άδεια σώματα. Τη δεκαετία  του  ’70. 2002.      Εικ.  σύντομα  το  υποκείμενο  αντιλαμβάνεται  ότι  αποτελεί  το  μόνο  «επιζών»  έπειτα  από  μια  βιβλική καταστροφή. 2002) και  28 days later (Danny Boyle.  ο  υπολογιστής  που  ελέγχει  το  διαστημόπλοιο  εμφανίζεται  πολύ  πιο  «ανθρώπινος»  σε  σχέση  με  το  παγωμένο  και  συναισθηματικά  ανέκφραστο πλήρωμα των αστροναυτών. Anderson.  Αν  και  αρχικά. Η συμβολική αυτή απεικόνιση του τέλος των «ισοτοπιών». 2002)].  των  μεγάλων  αφηγήσεων  και  των  κλασικών  πόλεων.  1971)  [αλλά  ακόμα  και  σε  πιο  πρόσφατες. 1971.

  κυρίως.  Χαρακτηριστικό  δείγμα  της  περιόδου  (και  ένα  από  τα  κορυφαία  στο  είδος  του)  αποτελεί  αναντίρρητα  το  υπό μελέτη Blade Runner (1982).  ο  Harlan  Ellison  και  ο  Alfred  Bester  συνήθως  θεωρούνται  προγενέστεροι  συγγραφείς  επιστημονικής  φαντασίας  με  θεματολογία  που  ταιριάζει  στις  νόρμες  του  κυβερνοπάνκ.wikipedia.  από  την  καταναλωτικά  προσανατολισμένη  αγορά  ‐και  παραγωγή‐  της  μεταβιομηχανικής  επιστήμης. ένα νέο κίνημα στο χώρο της επιστημονικής φαντασίας.  ενώ  παράλληλα  δρομολογείται  η  διαδικασία  ίδρυσης  του  προγράμματος  των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP).  Τα  ανδροειδή‐ρομπότ  προβάλλουν  ως  τα  σκοτεινά  αντικείμενα  του  τεχνολογικού  πόθου  της  ανθρώπινης  κοινωνίας. καθώς και  σχεδόν  σε  κάθε  δυστοπία  του  20ου  αιώνα.  ως  προς  την  ενδεχόμενη    περιβαλλοντική  καταστροφή  των  πόλεων. «Cyberpunk  as a Science Fiction Genre».  ο  Fred  Forest  ο  οποίος  πειραματίζεται  με  ένα  νέο  «επικοινωνιακό  χώρο»:  ένα  δίκτυο  που  περιλαμβάνει  τηλεφωνικές  γραμμές  και  θέσεις.  όπου  η  πραγματικότητα είναι ρευστή.  και  στο  χώρο  της  τέχνης  εμφανίζονται  καινούριες  φόρμες  και  αντιλήψεις  του  χώρου. οι μηχανές νοήμονες και το κοινωνικό καθεστώς απολυταρχικό. υπερσυγκέντρωσης πληθυσμιακής  μάζας  και  εγκληματικότητας.cyberpunk.  .  ότι  ένα  χρόνο  πριν  (1972)  πραγματοποιείται  στη  Στοκχόλμη  Συνδιάσκεψη  για  το  ανθρώπινο  περιβάλλον.ru/idb/scifi.  Ας  σημειώσουμε.  ως  πεδία  επικοινωνίας  και  πληροφορίας.       59   «Cyberpunk»:  συνδυασμός  της  μαγικής.org/wiki/Cyberpunk).  μάλιστα.  κυριολεκτικά και μεταφορικά. http://project.  60   Αναντίρρητα. το οποίο θυμίζει κάτι ανάμεσα στη Metropolis του Fritz  Lang  και  το  σύγχρονο  Τόκιο.  ιπτάμενα  οχήματα.  κυβερνητικής  με  την  επιθετικότητα  του  ανατρεπτικότερου.  ενώ  όλο  το  Νέο  Κύμα  της  δεκαετίας  του  ’60  και  του  ’70  παρουσίασε  χαρακτηριστικά που κατόπιν θεωρήθηκαν θεμελιώδη στοιχεία του είδους. αντιμετωπίζει προβλήματα μόλυνσης.  για  τους  πολλούς.  Χαρακτηριστική  ταινία.  Εξέχον  παράδειγμα. το  «κυβερνοπάνκ»  (cyberpunk) 59   κάνει  δυναμικά  την  εμφάνισή  του.ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       33  μέσα  από  τη  χρήση  μηχανών  εσωτερικής  καύσης  που  χρησιμοποιούν  ως  πρώτη  ύλη  ορυκτά  καύσιμα.  Παράλληλα. 60   για  να  περιγράψει  την  επιθετική  πλευρά  της  μεταμοντέρνας  στάσης.    Ηλεκτρονικά διαδραστικά τοπία    Στα  τέλη  του  ’70.  ανδροειδή  (καθ΄  εικόνα  και  ομοίωση  των  ανθρώπων)  που  διαταράσσουν  την  ανθρώπινη  κοινωνία  σε  συνδυασμό  με  μια  μόνιμη  μελαγχολία που κυριαρχεί στο πολυπολιτισμικό αστικό περιβάλλον δίνουν μια ασύλληπτη  ερμηνεία για την τεχνολογική εικόνα της πόλης του μέλλοντος.  το  οποίο  καθιστά  έναν  ιδιαίτερο  τρόπο  επικοινωνίας ανάμεσα στα άγνωστα άτομα‐αποδέκτες του παραπάνω παιχνιδιού.  Ο  William  Baroouz. όπως πεσιμισμός.  αντανακλώντας  όσο  ποτέ  άλλοτε    τις  φοβίες  της  ανθρωπότητας  για  τη  μελλοντική  δυνάστευσή  της  από  αυτά. στο κατώφλι της δεκαετίας του '80.  θεματική  στροφή  στη  Γη  του  κοντινού  μέλλοντος  (http://en.  Τεχνολογικά  προηγμένα  συστήματα.  όπου  κυριαρχεί  η  διάλυση  των  πόλεων  στις  ταινίες  φαντασίας. νεανικού ρεύματος (Erich Schneider.  πρόγονοί  του  μπορούν  να  ανιχνευθούν  στα  σκοτεινά  γραπτά  του  Philip  Dick. 17/07/2004.  είναι  το  Soylent  Green  (1973).  η  οποία  εκφράζεται  εστιάζοντας  στο  τεχνολογικό  περιβάλλον  και  στο  πυκνό  νέο  λεξιλόγιο  που  παράγεται. κριτική στάση  απέναντι  στην  τεχνολογία.  στο  οποίο  υιοθετούνται  και  ενεργοποιούνται  ορισμένες  θεμελιώδεις  αρχές  του  Δικαίου  του  Περιβάλλοντος.  στο  οποίο  η  μελλοντική  Νέα  Υόρκη του 2022.html).  διαφημιστικές  αιωρούμενες  επιγραφές.

  ενώ  ο  δρόμος  είναι  πάντα  εκθαμβωτικός  και  λαμπρός. επικοινωνιακά τοπία  και μόλις το 1984. η παρουσία των virtual σωμάτων εμφανίζεται και  μεταμορφώνεται σε  ένα φανταστικό.34                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Πρόκειται  για  καινούρια  είδη  ψηφιακών  τεχνών. Στις  ταινίες επιστημονικής φαντασίας. ανύπαρκτο επίπεδο το οποίο μεταβάλλει την έννοια της ουτοπίας σε ένα  νέο «μη τόπο». όπως ειδικές  γειτονιές  στις  οποίες  δεν  ισχύουν  οι  κανόνες  του  τρισδιάστατου  χωροχρόνου  και  ζώνες  μάχης  για  να  αλληλοσκοτώνονται  οι  κάτοικοί  της. πλέον.  παρέχει  και  πρόσθετες  δυνατότητες.      Εικ. ο William Gibson 61  στο μυθιστόρημά του Burning Chrome αναφέρει την  έννοια  «κυβερνοχώρος»  ως  έναν  τόπο  φανταστικό  αλλά  και  ταυτόχρονα  απόλυτα  πραγματικό.     «Επικοινωνιακός χώρος».  αλλά  και  το  παιχνίδι.  . οι οποίες δεν υφίστανται στις πόλεις του πραγματικού κόσμου. Fred Forest. πριν σχεδιαστεί οτιδήποτε πάνω  της).  τους  δρόμους  και  τα  πάρκα. υιοθετεί τα νέα. ανάγεται σε μέσο πολιτισμικής έκφρασης  επηρεασμένης.  Το  σώμα. ψηφιοποιημένης και τεχνολογικά δομημένης σε virtual περιβάλλοντα. οριζόντιες  (μη  ιεραρχικές)  δομές  στην  παραγωγή  και  την  παρουσίαση  του έργου.    Η επιστημονική φαντασία. 16.  πειραματιζόμενος  με  ηλεκτρονικά  δίκτυα.  Ο  Gibson  επιχειρεί  να  ανακαλύψει  τις  διαδικασίες  αλληλεπίδρασης  ανάμεσα  σε  ανθρώπους  και  μηχανές.  η  προφητική ενόραση της έννοιας της Εικονικής Πραγματικότητας.    Το σώμα ως «μη‐τόπος»    Τη δεκαετία του ’90 ο κυβερνοχώρος αποτελεί.  Στο  Metaverse  επικρατεί  διαρκώς  σκοτάδι (αντίστοιχα με τη μαύρη οθόνη ενός υπολογιστή. γεγονός και ορίζει νέα ηλεκτρονικά  πεδία  ανταλλαγής  πληροφοριών.  ενώ  στην  ίδια  λογική  προσέγγισης  της  ιδέας  του  διαδικτύου  κινείται  και  ο  Neal  Stephenson  με  το  Snow Crash (1992).  το  οποίο  λειτουργεί  ως  μέσο πληροφόρησης και (απο)κρυπτογράφησης.  εντάσσουν  στις  λειτουργίες  τους  την  πολιτική.  το  χιούμορ  και  την  τεχνολογική  ανταρσία. μέσω της εικονικής πόλης «Metaverse».  61   O  William  Gibson.  σαν  «ένα  Λας  Βέγκας  απελευθερωμένο από τα δεσμά της φυσικής και της οικονομίας». αν και η αναπαράσταση των πόλεων καθίσταται ολοένα  και πιο ρεαλιστική.  συνεύρεσης  μαζών.  υιοθετούν  την  ομαδική  συνεργασία  μέσω  δικτύων.  Σε  αυτόν  «χρεώνεται»  πνευματικά  εκτός  από  τον  όρο  «κυβερνοδιάστημα». 1983.  επικοινωνιακές  εκφράσεις  της  ύστερης  νεωτερικότητας.  ριζωματικές  δομές  (μη  γραμμική  αφήγηση)  στο  χώρο  («τόπο») της δυνητικής πραγματικότητας και των ψηφιακών  πολυμέσων. τηλεπαρουσία σε πραγματικό χρόνο.  ο  οποίος  γεννήθηκε  το  1948  αποτελεί  έναν  από  τους  σπουδαιότερους  συγγραφείς  επιστημονικής  φαντασίας.  οι  οποίες  αποκηρύσσουν  κάθε  συμβιβασμό.  Χαρακτηρίζονται  από  διαδραστικότητα  με  χρήση  υπερκειμένου  και  υπερμέσων. Ο Stephenson σκιαγραφεί το  χώρο  μέσα  στο  διαδίκτυο  και  παρουσιάζει  μια  δυνητική  πόλη. υπό διαμόρφωση.  ένα  «nowhere»  που  γίνεται  αντιληπτό  ως  διάσπαρτα  κομμάτια  της  πραγματικότητας.  που  εκτός  από  τα  συνήθη  οικοδομικά  συγκροτήματα.

ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΕΙΝ»                                       35 

 
Χαρακτηριστικό  το  έργο  Johnny  Mnemnonic  (1995), 62   στο  οποίο  ενώ  οι 
[μητρο]πόλεις  διέρχονται  κρίση,  τα  επιμέρους  «σώματα»  που  ανήκουν  σε  αυτές  μένουν 
οριοθετημένα  σε  καθορισμένες  χωροχρονικές  συντεταγμένες.  Εντούτοις,  σταδιακά 
μετασχηματίζονται  στο  χώρο,  κάτω  από  την  επίδραση  της  τεχνολογίας  και  των 
διαδικτυακών  μέσων.  Η  αναπαραγωγή  του  χώρου  στη  βάση  των  virtual  σωμάτων 
παρατηρείται  σε  μια  πληθώρα  έργων,  όπως  για  παράδειγμα  στο  Lawnmower  Man 
(Leonard Brett, 1992).  
 
Εικ. 17‐20. Το σώμα ως η «πόλη του διαδικτύου»: Johnny Mnemnonic (Roberto Longo, 1995). 

 

Σύνδεση. 

 
 
 

 
 

Πέρασμα στον 
κυβερνοχώρο 
(cyberspace). 

 
 

 
 
Είσοδος στην  
«πόλη του διαδικτύου» 
(cyberville). 

Η πόλη. 

Ας σημειώσουμε βέβαια ότι ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 η ταινία Tron 
(Steven Lisberger, 1982), μια επική περιπέτεια στον κόσμο του μέλλοντος, παρουσίαζε τις 
αλληλοδιεισδύσεις  του  ηλεκτρονικού  χώρου  με  το  χώρο  της  πραγματικής  πόλης,  τη 
διαπερατότητα των ορίων ανάμεσα στα αλληλεπικαλυπτόμενα επίπεδα. 
 
«A world inside the computer where man has never been... never before now». 
Tron (Steven Lisberger, 1982) 

 
Παράλληλα, η τεχνολογική πρόοδος, ιδίως στο θέμα των μεταφορών εξακολουθεί 
να δίνει τροφή σε ενδεχόμενες μελλοντικές μορφές μετακίνησης των ανθρώπων, γεγονός 
το  οποίο  αντανακλάται  στο  5th  Element  (1997),  όπου  η  κυκλοφοριακή  συμφόρηση 
λαμβάνει, πλέον, χώρα στον αέρα, ενώ η «κάτω πόλη» εμφανίζεται έρημη. 
Οι  όροι  επαυξημένη  πραγματικότητα,  εικονικοί‐καθρεπτικοί  κόσμοι 
[ανα]παράγονται σταδιακά ολοένα και περισσότερο, στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας 
αντανακλώντας  το  πέρασμα  της  κοινωνίας  στη  εποχή  της  ηλεκτρονικής  πόλης,  όπου 
κυρίαρχη  θέση  κατέχει  το  virtual  σώμα.  Νέοι,  ηλεκτρονικά  δομημένοι  ψηφιακοί  κόσμοι 
γεννιούνται, ορίζοντας καινούρια δεδομένα με τις υφιστάμενες πραγματικές πόλεις. Η νέα 
αναδυόμενη  «πραγματικότητα»  παρουσιάζεται  πιο  έντονα  από  ποτέ  στην  τριλογία  The 
Matrix‐The  Matrix  Reloaded‐The  Matrix  Revolutions  (Wachowski  Brothers,  1999, 
Μάιος 2003, Νοέμβριος 2003), η οποία και αποτελεί το δεύτερο αντικείμενο μελέτης στην 

62

 Συγγραφέας του έργου είναι ο William Gibson. 

36                            Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ 
 
παρούσα  έρευνα  (μαζί  με  το  προγενέστερο  Blade  Runner),  προκειμένου  να  ανιχνευθεί  η 
τεχνολογική διάσταση της μελλοντικής πόλης. 63   
Η  ταινία,  στο  σύνολό  της,  φαίνεται  να  αντανακλά  την  αλληλεπίδραση  και  τον 
αναδιπλασιασμό  των  διαφορετικών  παράλληλων  χωροχρονικών  καταστάσεων  χάρη  στην 
τεχνολογία, θέτοντας εκ νέου τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της ουτοπίας: αυτό που 
η ουτοπία προτείνει σήμερα δεν είναι παρά ένας πολλαπλασιασμός τόπων στον ίδιο χώρο, 
μέσα από το σώμα και την τεχνολογία της επικοινωνίας. Η επιστημονική φαντασία παύει 
να  είναι  «ουτοπική»  και  μετατρέπεται  σε  πραγματική,  καθώς  δε  δείχνει  άλλους, 
διαφορετικούς κόσμους, άγνωστα εναλλακτικά μέρη ύπαρξης των ανθρώπων στο μέλλον, 
αλλά στρέφεται στη συνύπαρξη «πραγματικοτήτων».  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
63

  Αξίζει  να  αναφέρουμε  ότι  την  ίδια  περίπου  περίοδο  προβάλλεται  και  η  ταινία  φαντασίας  Avalon 
(Mamoru  Oshii,  2001),  στην  οποία  το  ανθρώπινο  σώμα  ‐μέσω  ενός  παράνομου  παιγνιδιού‐  μεταπηδάει 
διαρκώς από τις «πραγματικές» στις φανταστικές πόλεις, προκαλώντας ιδιαίτερη σύγχυση στο θεατή για 
τον τόπο ύπαρξής του σε κάθε χρονική στιγμή.  

 

BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  37 

 
 
 
5. Blade Runner Vs Matrix  
 
Λίγα λόγια για τις ταινίες 
 
Τόσο  το  Blade  Runner  όσο  και  το  Matrix  αποτελούνται  από  πλήθος  νοημάτων, 
συμβολισμών, αλληγορικών στοιχείων, τα οποία τροφοδοτούν με γόνιμες σκέψεις το νου 
για το μέλλον της κοινωνίας. Θα λέγαμε ότι πρόκειται για τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα‐
σημεία  αναφοράς  ως  προς  την  απεικόνιση  του  επερχόμενου  τεχνολογικού  κόσμου,  σε 
πραγματικό  και  φανταστικό‐εικονικό  επίπεδο.  Η  έρευνα  πραγματοποιείται  μέσα  από 
συστηματικές  παράλληλες  αναγνώσεις  των  ταινιών,  σε  κοινούς  θεματικούς  άξονες  που 
αποτελούν ουσιαστικά την προέκταση των ερευνητικών ερωτημάτων. 
Εκείνο  που  κρίνεται  σκόπιμο  να  αναφερθεί  πριν  προχωρήσουμε  στη συγκριτική 
μελέτη των παραδειγμάτων είναι το πλαίσιο γέννησης και εξέλιξης των έργων. Το Blade 
Runner  εμφανίζεται  το  1982,  αποτελώντας  κινηματογραφική  μεταφορά  του  διηγήματος 
Do androids dream of electric sheep? (Ονειρεύονται τα ανδροειδή ηλεκτρικά πρόβατα;) του 
Philip K. Dick.     
 
«Ο  Philip  Dick  πετύχαινε  προσβάσεις  σε  φανταστικούς  κόσμους,  στους  οποίους 
κανένας άλλος συγγραφέας δεν είχε φτάσει ποτέ». 
Peter Nicholls 64 

 
Ιδιαίτερη  αίσθηση  προκαλεί  η  υποδοχή  της  ταινίας  όταν  προβάλλεται  για  πρώτη 
φορά  στις  κινηματογραφικές  αίθουσες,  καθώς  και  το  γεγονός  ότι  αποκτάει  αυτό  που 
ονομάζεται  «cult  status»  στα  χρόνια  που  ακολουθούν. 65   Το  Blade  Runner  γνωρίζει  την 
εμπορική  αποτυχία,  αμφιλεγόμενες  κριτικές  και  σε  κάποιες  περιπτώσεις  ακόμα  και  την 
αποστροφή του κοινού. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι αντιδράσεις είναι εντονότερες στο Λος 
Άντζελες,  την  περιοχή,  δηλαδή,  όπου  αναφέρεται  η  ταινία.  Το  αρνητικό  αυτό  κλίμα 
αναγκάζει τον ίδιο το σκηνοθέτη Ridley Scott να αναζητήσει μια «μέση» λύση, να αμβλύνει 
την  άσχημη  κατάσταση  που  έχει  δημιουργηθεί.  Ως  εκ  τούτου  «διορθώνει»  το  έργο  σε 
ορισμένα  σημεία,  ενώ  η  ταινία  «αποκαθίσταται»  πλήρως  μόλις  το  1992,  οπότε  και 
κυκλοφορεί η αυθεντική «εκδοχή του σκηνοθέτη» (director's cut), στην οποία αφαιρούνται 
και  προστίθενται  σκηνές,  ενώ  ταυτόχρονα  διαφοροποιείται  και  το  φινάλε.  Γιατί,  όμως,  η 
ταινία  προκαλεί  τέτοιον  πανικό;  Σίγουρα,  στοιχεία  όπως  η  σκοτεινιά,  η  μελαγχολία,  η 
απαισιοδοξία,  οι  αργοί  ρυθμοί,  η  αποτύπωση  της  βίας,  η  κυριαρχία  του  αντί‐ήρωα  και, 
κυρίως,  το  γεγονός  ότι  δημιουργεί  ένα  μέλλον  ανησυχητικά  πιθανό,  τρομακτικά 
64

 John Clute, Peter Nicholls, The Encyclopedia of Science Fiction, Λονδίνο: Orbit Books, 1993, σσ. 1200. Για 
το ίδιο θέμα βλ. και Γιώργος Μάντης, «Φίλιπ Κ.Ντικ», http://www.alef.gr/greek/works/0015005.htm. 
  Αξίζει,  μάλιστα,  να  σημειώσουμε  ότι  σε  συνεχείς  ψηφοφορίες  των  τελευταίων  ετών,  το  Blade  Runner 
κερδίζει ως επί το πλείστον την πρώτη θέση ανάμεσα στις καλύτερες ταινίες φαντασίας όλων των εποχών 
(Βλ. ενδεικτικά «The 100 Greatest Sci‐Fi Movies», 03/08/09, http://totalscifionline.com/features/3809‐the‐
100‐greatest‐sci‐fi‐movies  και  «Top  10  Sci‐Fi  Films»,  http://www.guardian.co.uk/life/news/page/ 
0,12983,1290764,00.html), ανατρέποντας πλήρως την εικόνα της αρχικής του εμπορικής αποτυχίας. 

65

    Υπόθεση των ταινιών    Ι/ Blade Runner (Ridley Scott.  μιας  εξελιγμένης  τεχνολογικά συσκευής που στόχο έχει να αποκαλύψει την απουσία συναισθημάτων που τις  χαρακτηρίζει.F.  χρησιμοποιούνται  σε  επικίνδυνες  εξερευνήσεις  και  αποικήσεις  διαστημικών  πλανητών  με  ιδιαίτερη  επιτυχία. τα περισσότερα φυτικά  και  ζωικά  είδη  έχουν  εξαφανιστεί  και  η  ανθρωπότητα  προσπαθεί να κάνει βιώσιμους άλλους πλανήτες. όμως.  προχωρημένα  τεχνολογικά  μέσα  σε  συνδυασμό  με  μια  πληθώρα  προβληματισμών  για  τoν  επερχόμενο  κόσμο  (στον  οποίο  η  κυβερνοφιλοσοφία  επιδεικνύει το πιο εφιαλτικό της πρόσωπο) ενθουσιάζουν ως επί το πλείστον το κοινό και  αποδίδουν  στο  Matrix  τον  τίτλο  μιας  από  τις  καλύτερες  ταινίες  φαντασίας  όλων  των  εποχών  (αρκετοί  μάλιστα  τολμούν  να  την  χαρακτηρίσουν  ως  το  Blade  Runner  του  «millennium»).  Sebastian‐γενετικός  μηχανικός)  ο  Roy  κατορθώνει  τελικά να εισβάλλει στο κτήριο της Tyrell.  μια  ρέπλικα  Nexus‐6  με  πλήρη  άγνοια  της  πραγματικής  της  φύσης.  όμως. το Matrix σημειώνει απίστευτη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία  από την πρώτη κιόλας εμφάνισή του στις κινηματογραφικές αίθουσες (1999). με ποινή το  θάνατο και την επί τόπου «απόσυρσή» τους.  Η  Γη  απειλείται  με  αφανισμό.  καταιγιστικές  σκηνές  δράσης. διάσπαρτο από στοιχεία που χαρακτηρίζουν ήδη τις κοινωνίες της εποχής.  οι  οποίες  αποτελούν  πιστά  αντίγραφα  των  ανθρώπων.   Προκειμένου να εξοικειωθεί ο Deckard με το μοντέλο.38                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αναγνωρίσιμο. στην πρώτη εκδοχή του 1982‐ είναι  ο  Rick  Deckard.  Η  αναγνώριση  των  ρεπλικών.  Μέσα  από  αλυσιδωτές  συναντήσεις  με  συνεργάτες  της  εταιρείας  (Chew‐ κατασκευαστής  τεχνητών  ματιών. Εντυπωσιακά ειδικά εφέ.  οι  οποίες  έχουν  όριο  ζωής  μόλις  τέσσερα  χρόνια. Όταν.Tyrell πίστωση χρόνου. η οποία ωθεί  τους δημιουργούς του να επιταχύνουν τη συνέχεια της ταινίας και να ολοκληρώσουν λίγο  καιρό αργότερα (2003) το δεύτερο και τρίτο μέρος της τριλογίας.  τα  καταζητούμενα  ανδροειδή  Roy  και  Leon  προσπαθούν  απεγνωσμένα  να  εισχωρήσουν  στο  αρχηγείο  του  δημιουργού  τους. απευθύνεται στον πρόεδρο  της  Tyrell.  Νοέμβριος  2019.  Οι  ρέπλικες.  μπορούν να εξηγήσουν σε μεγάλο βαθμό τη «δυσκολία» της ταινίας να γίνει αποδεκτή από  το ευρύ κοινό.  από μια αιματηρή ανταρσία μιας ομάδας μάχης Nexus 6 σε μια  εξωγήινη αποικία. Πρόκειται για ανδροειδή (ρέπλικες) ανώτερα σε  δύναμη και ευελιξία και τουλάχιστον ίσα σε νοημοσύνη με τους  γενετικούς  μηχανικούς  που  τα  δημιουργούν.  Ύστερα.  Εν  τω  μεταξύ. κηρύσσονται παράνομες στη Γη.  πραγματοποιείται  αποκλειστικά  με  τη  βοήθεια  του  τεστ  Voight‐Kampff. Για το σκοπό  αυτό η εταιρεία Tyrell προχωρεί στην εξέλιξη των ρομπότ στη  φάση Nexus‐6.  ένας  μοναχικός  πρώην  αστυνομικός  blade  runner  που  επαναστρατολογείται για να ανακαλύψει και να  «αποσύρει» τα ανδροειδή που στασίασαν  και επέστρεψαν στη Γη για να ζητήσουν από το δημιουργό τους Ε.  Κεντρικό πρόσωπο της ταινίας ‐και αφηγητής. 1982)    Λος  Άντζελες.  Από την άλλη.  J.  Έχει εξαντληθεί από φυσικούς πόρους.  ο  οποίος  του  γνωρίζει  τη  γραμματέα  του  Rachael. λαμβάνει αρνητική απάντηση από  .

  Οι  άνθρωποι  πίστεψαν  ότι  μπορούσαν  να  εξοντώσουν  τις  μηχανές  αποκόπτοντας  την  πηγή  ενέργειάς  τους.  εξαντλημένος και χτυπημένος. που έχει όμως μια μυστική ζωή σαν χάκερ.  τώρα. κοντά στον πυρήνα της Γης όπου υπάρχει η απαραίτητη θερμική ενέργεια.  υπήρξε  μια  ανοικτή  σύγκρουση  μεταξύ  ανθρώπων  και  μηχανών  ‐μεταξύ  του  δημιουργού  και  του  δημιουργήματος. όμως.000  μηχανών‐ Φρουρών  που  είναι  προγραμματισμένοι  να  εξολοθρεύσουν  το  ανθρώπινο  είδος. όπως τα μωρά στις  κούνιες τους. αναπάντεχα.  ο  Thomas  τον  οποίο  έχει  ήδη  «χρήσει»  ο  Morheus  ως  τον  εκλεκτό.  ανακάλυψαν  και  έναν  τρόπο  όχι  μόνο  να  καταστρέψουν  τον  πολιτισμό  και  να  κληρονομήσουν  τη  Γη. το  οποίο. Ο Morpheus εξηγεί στον Thomas  την  υπάρχουσα  «πραγματικότητα»  και  τον  καθιστά  κοινωνό  μιας  φρικιαστικής.  Όμως.  Μόνο  λίγες  ώρες  χωρίζουν  το  τελευταίο  ανθρώπινο  καταφύγιο  στον  πλανήτη  από  την  επίθεση  250.  τον  οποίο  δεν  έχει  συναντήσει  ποτέ.  αλλά  αναζητά  εδώ  και  καιρό.    ΙΙ/ Matrix (Wachowski Brothers. 1999/2003)    Ο  Thomas  Anderson  είναι  ένας  άτονος  υπάλληλος  μιας  εταιρείας  λογισμικού  (της  Metacortex).  αλλά  και  να  εξελιχθούν  «κυβερνητικά».  ένα  διαβόητο  «τρομοκράτη». λίγο πριν το τέλος της δικής του.  οι  μηχανές  ανακαλύπτουν  την  τοποθεσία  της  και  αποφασίζουν  να  εισβάλλουν  σε  αυτή. του χαρίζει τη ζωή.  οι  υπολογιστές  επιβίωσαν  από  την  καταστροφή  σκλαβώνοντας  τους  ανθρώπους  και  αξιοποιώντας  τους  σαν  ζωντανές  μπαταρίες.  τον  σκοτώνει  εκδικητικά  και  αποφασίζει  να  στραφεί  εναντίον  του  Deckard.  Πράγματι. ενώ αυτοί απομυζούσαν τη ζωτική τους δύναμη.  Ένα  βίαιο  ανθρωποκυνηγητό  ακολουθεί  όπου  οι  ρόλοι  αντιστρέφονται  και  ο  blade  runner  είναι. η οποία βρίσκεται βαθιά  κρυμμένη.  την  ηλιακή  ακτινοβολία.  χρησιμοποιώντας  τα  ανθρώπινα  όντα  ως  την  πρωταρχική  ενεργειακή  πηγή  τους. Μέσω της μυστηριώδους Trinity  έρχεται  σε  επαφή  με  έναν  άνδρα  ονόματι  Morpheus.  ου αβάσταχτης  αλήθειας:  γύρω  στις  αρχές  του  21   αιώνα.  Παράλληλα. Στο  δεύτερο  τμήμα  της  τριλογίας  (The  Matrix  Reloaded).  ο  κυνηγημένος.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  39  το  δημιουργό  του  για  επιμήκυνση  του  χρόνου  ζωής.  Υποχρέωναν  τους  ανθρώπους  σε  βαθύ  ύπνο  και  δημιουργούσαν  ένα  συλλογικό  όνειρο  (Matrix)  ‐αυτό  που  οι  άνθρωποι  ονομάζουν  «πραγματικότητα»‐  μέσα  από  το  οποίο  μπορούσαν να τους παρακολουθούν και να τους κρατούν υπάκουους.  Όταν  αρνείται  να  συνεργαστεί  με  τους  «πράκτορες»  στον  εντοπισμό  του  Morpheus.  Παράλληλα. ο Deckard βρίσκεται τελικά στο έλεος του ανδροειδούς.    Η μόνη ανθρώπινη πόλη που έχει απομείνει είναι η Zion.  τον  .  ο  κόσμος  του  μεταβάλλεται αυτόματα σε ένα σουρρεαλιστικό εφιάλτη.

   66 Όπως υποστηρίζει ο ίδιος. Το  μοντέλο  του  προσομοιωτή  προσφέρει  όλα  τα  σημεία  του  πραγματικού  χωρίς.  Αντίθετα.  Καταστρέφεται. Σε αυτή την αχανή μηχανοποιημένη μητρόπολη. ο Neo  έρχεται  πρόσωπο  με  πρόσωπο  με  την  ύψιστη  δύναμη  στον  κόσμο  των  μηχανών. «Το Μatrix και το τέλος της ιστορίας».  μέσω  εννοιολογικών  ή  μυθολογικών  μοντέλων.  ο  Baudrillard  ισχυρίζεται  ότι  η  σχέση  μεταξύ  του  πραγματικού  και  της  προσομοίωσής  του  έχει  αλλάξει  στη  διάρκεια  του  χρόνου.  Στο  τρίτο  και  τελευταίο μέρος  της  τριλογίας (The  Matrix  Revolutions). Η πραγματικότητα δηλαδή και η αφαίρεσή της (ο  χάρτης)  παρακμάζουν  μαζί. την προσομοίωση («simulacra»)  ως  τη  δημιουργία/κατασκευή  του  πραγματικού. ο  επικός  πόλεμος  ανάμεσα  σε  ανθρώπους  και  μηχανές  φτάνει  σ'  ένα  εκκωφαντικό  κρεσέντο:  ο  στρατός της Zion. τη διαγραφή του από το πρόγραμμα. με τη βοήθεια θαρραλέων εθελοντών πολιτών μάχεται απελπισμένα να  αντισταθεί  στην  επίθεση  των  Φρουρών. η οποία μπορεί να είναι η μοναδική ελπίδα για έναν κόσμο που  πεθαίνει.  κλείνοντας μια συμφωνία.  όμως. αντιγραφή ή παρωδία.  Ο  Neo  με  την  Trinity  επιλέγουν  να  ταξιδέψουν  στην  καρδιά  της  απειλητικής πόλης των μηχανών.     ΝΟΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ    5.  Κάποτε  υπήρχε  μια  66  Λεωνίδας Αποσκίτης.  Βέβαια. της προσομοίωσης και του πραγματικού και τελικά το πραγματικό παράγεται  και αναπαράγεται όσες φορές κρίνεται απαραίτητο ως «υπερ‐πραγματικό».  αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στις δυνάμεις του και αποφασίζει να εισέλθει εκ νέου στο  Matrix  ώστε  να  βρει  τρόπο  να  προστατεύσει  τη  Zion  από  τις  μηχανές.1 Περιπλάνηση ανάμεσα στην αλήθεια και το ψεύδος    Η κυριαρχία της προσομοίωσης    [BLADE RUNNER]   Αναντίρρητα.  βάσει  του  οποίου  οι  χαρτογράφοι χαράσσουν ένα χάρτη με τέτοιες λεπτομέρειες ώστε καταλήγει να σκεπάσει  με  ακρίβεια  την  πραγματική  επικράτεια  της  αυτοκρατορίας.   Σύμφωνα  με  το  Γάλλο  φιλόσοφο  «η  εικόνα  προηγείται».  Ο  χάρτης  ξεφτίζει  ακριβώς  όπως παρακμάζει και η αυτοκρατορία. Στο υπερ‐πραγματικό.  λοιπόν. Τρίτο Μάτι 98/2003.  ο  Baudrillard  βλέπει  το  υπερ‐πραγματικό  «χωρίς  αρχή ή πραγματικότητα» να δημιουργείται από «μοντέλα». οι πολίτες του τελευταίου καταφυγίου της  ανθρωπότητας  πολεμούν  όχι  μόνο  για  τις  ζωές  τους  αλλά  και  για  το  μέλλον  του  ανθρώπινου  είδους.  .  η  μελλοντική  κοινωνία  του  Blade  Runner  εμπεριέχει  σε  μεγάλο  βαθμό  επιρροές από τις θεωρίες του Baudrillard για την εικόνα.  Πρόκειται  για  μια  θεώρηση  που  ο  Baudrillard  συσχετίζει  με  ένα  μύθο  του  Borges.  οι  οποίοι  σκάβουν  για  να  εισβάλλουν  στο  οχυρό  των ανθρώπων.  Στα  έργα  του. Αντιμέτωποι με τον αφανισμό.  η  κυρίαρχη  διαφορά  μεταξύ  του  χάρτη  και  της  επικράτειας.  στο  περιβάλλον  του  Matrix  εμφανίζονται  χιλιάδες  εξόριστοι  πράκτορες  Smith  με  μοναδικό  σκοπό την εξαφάνιση του Neo.40                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αναμενόμενο  «Ένα»  (One/Νeo)  του  οποίου  το  πεπρωμένο  είναι  να  σώσει  τον  κόσμο.  τις  αδυναμίες  του. ο χάρτης  «προηγείται της επικράτειας». Και αυτός ο χάρτης ή εικόνα (simulacrum) «δημιουργεί την  επικράτεια» όπως ακριβώς είναι αυτός.  δεν υπάρχει πλέον μίμηση.

  με  υπαρξιακές  αναζητήσεις  («Από  πού  έρχομαι.  όμως.  η  Disneyland  παρουσιάζεται  φανταστική. o J.  αυτόν  κάνουν  εναγώνιες  προσπάθειες  να  βρουν  το  δημιουργό τους.  που  δεν  υπήρξε  ποτέ.  Παρ’  όλα  αυτά  η  δύναμη  της  εικόνας.  Αρκετά  συχνά.  φυσικά.  το  αυθεντικό  δεν  προηγούταν  πλέον  από  αυτά. εκείνης των μοντέλων και  των  κωδικών. αυτοκίνητα ή βιβλία).  φιλικές  στιγμές  του  παρελθόντος˙    ενός  παρελθόντος. Ως εκ τούτου.  αποτελεί  χαρακτηριστική  περίπτωση  προσομοιωμένου  κόσμου.Tyrell. καθώς. το έξω από αυτήν ‐ το Λος Άντζελες και ολόκληρη η Αμερική  που  την περιβάλλει‐ είναι πραγματικό.  Αυτές  οι  προσομοιώσεις  σχηματίζονται  από  67 κώδικες και δεν έχουν καμιά ομοιότητα με οποιαδήποτε πραγματικότητα.  για  παράδειγμα. πια.39).   (Joshua Clover.  πραγματικότητα. ακόμα και ο Ε.  ούτε  καν  παρελθόν. 2004. τον πρόεδρο της εταιρείας Tyrell ‐με οποιοδήποτε κόστος.  Πού  πηγαίνω.  είναι  τέτοιας  ισχύος  που  καταφέρνει  να  δώσει  ταυτότητα  στις  κατασκευασμένες  μηχανές.  μάλιστα.  Παρουσιάζονται  αυθεντικά.  παράλληλη  με  την  πραγματική.  απομιμήσεις  του  ανθρώπου.  να  αναπολούν  ανύπαρκτες  οικογενειακές. Λονδίνο: British Film Institute.      Δεν  είναι.  να  τις  εντάξει  σε  μια  φαντασιακή  κοινότητα  και  να  δημιουργήσει  μια  άλλη.  Όπως  υποστηρίζει  ο  ίδιος. Το αρχικό αντικείμενο ήταν πραγματικό και το αντίγραφο ψεύτικο ή πλαστό.  Όλα  συνυπήρχαν  και  κινούνταν στο χώρο και το χρόνο ως ξεχωριστά.F.  καθόλου  δύσκολο  να  αντιληφθεί  κανείς  ότι  οι  ρέπλικες  είναι  αυτό  ακριβώς  που  προαναφέραμε.  Το  πρωτότυπο  αντικείμενο.  Αίσθηση.  επίσης.  σταδιακά  έγινε  δυσδιάκριτο και έσβησε.  δεν  έχουν  φυσικούς  γονείς.  Δεν  πρόκειται  για  μηχανικά  όντα. αποκομμένα δημιουργήματα.  Η πραγματικότητα προηγείτο της χαρτογράφησης ή της απεικόνισής της.  η  κινηματογραφική  εκδοχή  των  simulacrum  του  Baudrillard. Εδώ η simulacra προηγείται αυτού που αναπαριστά και γίνεται έτσι  κάτι παραπάνω από πραγματική ή υπερ‐πραγματική.  γνήσια.  προκαλεί  το  γεγονός  ότι  τα  ανδροειδή  δεν  έχουν  δικά  τους  αισθήματα.  Για  τον  Baudrillard.  τις  οποίες  προσπαθούν  να  ανακαλύψουν  σε  όλη  τη  διάρκεια  του  έργου.  ως  προς  το  οποίο  τα  αντίγραφα  ήταν  απολύτως  «πραγματικά»  ή  απολύτως  ψευδή.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  41  πραγματικότητα  που  μπορούσε  να  αναπαρασταθεί  με  αντίγραφα  ή  προσομοιώσεις.»). ότι όπως επισημαίνει και ο Roland Barthes η φωτογραφία έχει τέτοια δύναμη που  μπορεί να παρουσιάζει μια πλήρη εκπροσώπηση κόσμου και «πραγματικών» συμβάντων.  Εντούτοις.    Στη  δεύτερη  φάση  της  simulacra  ‐δηλαδή  εκείνης  της  μαζικής  παραγωγής‐  πραγματικά αντικείμενα (όπως παιχνίδια.  το  οποίο  αναπαριστά  κάτι  πιο  πραγματικό  ή  αυθεντικό από το ίδιο.  Πόσο  θα  ζήσω. σύμφωνα με τον Baudrilard. Δεν έχει μείνει.  τα  βλέπουμε  να  κοιτάνε  φωτογραφίες. δεν υφίσταται πια. πολλοί  είναι  εκείνοι  οι  οποίοι  πέφτουν  θύματα  των  ρεπλικών  κατά  την  διάρκεια  της  αναζήτησής  του: o Chew.  όπως  φαίνεται. σ. The Matrix.  ο  μεταμοντερνισμός  έχει  απορρίψει  την  ουσία  της  έννοιας  του  «πραγματικού  αντίγραφου».  με  την  οποία  έχει  ασχοληθεί  ο  Baudrillard.  Για  το  λόγο. Κάτι τέτοιο βέβαια.Sebastian. γίνεται φανερό ότι έχουν την ανάγκη να νιώσουν ότι «ανήκουν» και αυτά κάπου.  Τα  αυθεντικά  χειρόγραφα.  η  οποία  εκφράζεται  μέσα  από  τις  φωτογραφίες  προσώπων.  . πραγματικότητα  να  χαρτογραφηθεί  ή  να  πλαστογραφηθεί. των  ταινιών  και  άλλων  μορφών  μέσων  ενημέρωσης.   67   Η  Disneyland.  οι  πίνακες  ή  τα  γλυπτά  έπρεπε  να  αναπαραχθούν  με  το  χέρι.  δεν  «ανήκουν»  πουθενά.  ώστε  να  μας κάνει να πιστέψουμε ότι το υπόλοιπο. τελικά‐ και να τους παρατείνει το χρόνο  ζωής.  Ας  μη  ξεχνάμε  εξάλλου. αλλά και εικόνες άρχισαν  να παράγονται μαζικά και να εντυπώνονται στο συνειδητό μας μέσω της τηλεόρασης.     Σήμερα διολισθαίνουμε σε μια simulacra τρίτου βαθμού. χάθηκε η έννοια του αυθεντικού. της ιεραρχίας των  πραγμάτων  βάσει  της  «μήτρας»:  το  ένα  αντίγραφο  δεν  ήταν  πιο  αυθεντικό  από  το  άλλο  και.

      Εικ. ο οποίος φυλάει  τις  παλιές  του  φωτογραφίες  με  ιδιαίτερο  ζήλο. δημιουργό του διηγήματος  Do androids dream of electric Sheep?.                Εικ.  Χαρακτηριστική  είναι  η  σκηνή  με  τον  Gaff  ο  οποίος  αφήνει  ένα  χάρτινο  μονόκερο στο διαμέρισμα του πρωταγωνιστή.  επομένως. Σύμφωνα με τον Dick.  . O Deckard    προσπαθώντας να διακρίνει τη  ρέπλικα (Pris) από τα    ομοιώματα‐παιχνίδια του    J.  ποτέ  δεν  υπέβαλλε  τον  εαυτό  του  στη  διαδικασία  αναγνώρισης  ρεπλικών.  ανθρώπου‐ανθρώπινων  ομοιωμάτων  που  διατρέχει  όλες  τις  πτυχές  της  «πραγματικής»  μελλοντικής  κοινωνίας  του  Blade  Runner οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον ίδιο τον Philip Dick.  κατ’  αντιστοιχία  με  τις  ρέπλικες.Sebastian.  Μήπως.  Γενικότερα  θα  λέγαμε  ότι  οι  άνθρωποι  κινηματογραφούνται  με  τρόπο  που  επανειλημμένα  δημιουργεί  αμφιβολίες  για  την  ανθρώπινη  φύση  τους.    Η  σύγχυση  πραγματικού‐μη  πραγματικού. 22.  όπως  συμβαίνει  και  με  τη  Rachael.  Μήπως  είναι  ένα  ακόμα  ανδροειδές. αλλά και για τον ήρωα. 21. στο οποίο βασίζεται η ταινία. μέσω του τεστ Voight‐Kampf.  δεδομένου  ότι  ο  Deckard  είχε  προηγουμένως  ονειρευτεί  ένα  μονόκερο  να  καλπάζει  σε  ένα  ειδυλλιακό  τοπίο.  η  οποία  καλύπτει  την  απουσία  της  πραγματικότητας‐ και όχι μόνο για τις ρέπλικες.  σαν  να  πρόκειται  για  μια  ολόκληρη  κοινωνία  που  είναι  προσομοιωτική.42                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Σύμφωνα  με  την  ταξινόμηση  του  Baudrillard.  Όπως  αφήνεται  άλλωστε  να  εννοηθεί. Οι φωτογραφίες    ως η αδιάψευστη απόδειξη    του παρελθόντος. υποδηλώνοντας ότι γνωρίζει τις σκέψεις και  τα  όνειρά  του.  πρόκειται  για  μνήμες  που  είχαν  εμφυτευτεί  και  σε  εκείνον.F.  εδώ  έχουμε  ένα  προγενέστερο  στάδιο  της  εικόνας  από  την  προσομοίωση.  χωρίς  να  το  γνωρίζει.

 16/01/2009. όπως μπορούσαμε τη  χρυσή εποχή της υπερβατικότητας».  Atari.  μοναδική. όμως. «Φίλιπ Κ.com/). το οποίο αναφέρεται σε μια παραλογισμένη.  προσφέροντας  ένα  απίστευτο  θέαμα:  τεράστιες  αφίσες.  παράγονται  πολλαπλές  υποκειμενικές πραγματικότητες και εναλλακτικοί χώροι μετάβασης σε αυτές. αλλά πάντοτε έπαιζε πάνω στο αντίγραφο.  Τόκυο.   Σε  ένα  τέτοιο  σχιζοφρενικό  περιβάλλον  δεν  προκαλεί  καμία  έκπληξη  το  γεγονός  ότι  ακόμα  και  το  μελλοντικό  αστικό  τοπίο  του  έργου  αποτελεί  προϊόν  της  ανάμειξης  εικόνων διαφόρων πόλεων στο κέντρο της πόλης του Λος Άντζελες.  Ως  εκ  τούτου. Χονγκ Κονγκ συμπιέζονται και παράγουν αυτό το μοναδικό αστικό τοπίο. ένα  όνειρο. Ίσως.  γιγαντιαίες  οθόνες  προβάλλουν  συνεχώς  διαφημιστικά  μεγάλων  αμερικανικών  πολυεθνικών  εταιρειών  (Coca  Cola.  Όλα  είναι  θέμα  αντίληψης.  μηχανές  προβολής  ή  αντανακλάσεις. Δε συνήλθε ποτέ  και  τελικά  εξέπνευσε  στις  02  Μαρτίου  1982. έναν άλλο κόσμο  που  δεν  είναι  άλλος.  η  εικόνα  κυριαρχούν  απόλυτα. να δολοφονηθώ από  τον πρωταγωνιστή της ταινίας Blade Runner».  τον  οποίο φέρνει στα δικά του μέτρα.Ντικ». ακόμη και για την  ύπαρξη του ανθρώπινου γένους ή και του ίδιου του εαυτού του.  απλή. Κινδυνεύω να ‘βγω στη σύνταξη’. μια παραίσθηση. 68   ο  κόσμος  δεν είναι ποτέ αυτός που φαίνεται.  χωρίς  καθρέφτες.  Ανέκαθεν  το  έκανε  αυτό  η  επιστημονική  φαντασία. καθώς σύμφωνα με το  Dick  δεν  υπάρχει  απόλυτη  αλήθεια.  Έτσι.  το  Φεβρουάριο  του 1982  υπέστη  εγκεφαλικό  επεισόδιο  μετά  από  πλήθος  καταχρήσεων  και ψυχολογικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε συστηματικά τα προηγούμενα χρόνια. στην τεχνική αναπαραγωγή  ή  στο  φανταστικό  κοπιάρισμα.  η  διασκέδαση.  70   Ο  συγγραφέας. Ο ίδιος μάλιστα.  το  εφήμερο.  71  Γιώργος Μάντης.  η  κατανάλωση. ένα παιχνίδι στο οποίο. Όλα είναι ένα όραμα. τρελή  κοινωνία στην οποία κυρίαρχη θέση κατέχουν τα μηχανικά ομοιώματα.  ενώ  για  τον  τρίτο  θεωρείται  ψευδές.alef. σύμφωνα με τις πεποιθήσεις και τα πιστεύω του.  .gr/greek/works/0015005. η έννοια της πραγματικότητας ορίζεται  κάθε φορά από τους συμμετέχοντες. κάτι τέτοιο να μην έχει καν νόημα.  Δεν  υπάρχει πια αντίγραφο∙ βρίσκεται κανείς ήδη στον άλλο κόσμο.  RCA.  στην  ταινία  τα  πάντα  μοιάζουν  με  μια  καλοστημένη φάρσα.  κλειστή.  αντικειμενική  πραγματικότητα.  ενώ  εδώ  το  αντίγραφο  έχει  εξαφανιστεί.  72 Jean Baudrillard     Κάθε προσπάθεια για εύρεση της αλήθειας φαίνεται σχεδόν αδύνατη στον κόσμο  του Blade Runner. 70   εκμυστηρεύεται  σε  στενό  του  φίλο:  «Έχω  ένα  άσχημο  προαίσθημα. «Φίλιπ Κ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ. όπως συνήθιζε να πράττει  και ο Descartes ‐στον οποίο φαίνεται να παραπέμπει o ήρωας Deckard.  69  http://www.Ντικ».gr/greek/works/0015005.  Κάθε  άνθρωπος  ζει  σε  ένα  δικό  του  υποκειμενικό  κόσμο.  λίγες  μέρες  πριν  από  το  θάνατό  του. 1964).  έναν  αδιόρατο  φόβο  αλλά  ακόμα  και  ενδείξεις  πως  και  εγώ  ο  ίδιος  είμαι ένα ανδροειδές (μια ρέπλικα).  Δεν  μπορούμε  πια  να  κινηθούμε ‘μέσα απ' τον καθρέφτη’ προς την άλλη πλευρά.  αδιάβατη.  μία.alef.philipkdick. 69  Καθ’  όλη τη διάρκεια της ζωής του.htm.  Ταυτόχρονα.htm  72  Κατερίνα Σχινά.  TDK.  Pan  Am)  ‐που  τυχαίνει  να  ήταν  και  σπόνσορες  της  ταινίας  ‐με  Γιαπωνέζες  68  Αξίζει να αναφέρουμε ότι αρκετά έτη πριν το Simulacra and Simulation του Baudrillard. http://www.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  43  τον  κατ΄  εξοχήν  συγγραφέα  της  παραισθησιακής  επιστημονικής  φαντασίας.  λίγο  πριν  την  επίσημη  προβολή  της  ταινίας  (http://www. ο Dick αμφιβάλλει αδιάκοπα για κάθε τι. μια τρέλα. 71      «Ο κόσμος του Dick είναι ένας κόσμος απόλυτης προσομοίωσης […] Κι αυτό όχι  γιατί  ο  Dick  μιλάει  για  τα  simulacra. βέβαια. Αυτό που για κάποιον είναι πραγματικό. για τον άλλο  αμφισβητείται.  Η  προσομοίωση  είναι  αδιαπέραστη.  μια  έμμονη  ιδέα. o Dick γράφει  το μυθιστόρημα Τhe simulacra (Τα Ομοιώματα. Ένα τοπίο  που  αντιγραφεί  τα  πάντα  και  δεν  είναι  τίποτε  από  αυτά  ‐ένα  γνήσιο  simulacrum. του 2019: Νέα Υόρκη.

  Παντού  υπάρχει    ένα  συνονθύλεμα  λαών.  του  κολάζ.  του  θεάματος αναμειγνύονται με την αίσθηση του εφήμερου και του χάους.  του  κατακερματισμού. Το θέαμα. 23‐25. το Λος Άντζελες του μέλλοντος.            Εικ. στο οποίο  τα  στοιχεία  του  φανταστικού. οι εικόνες αποδεικνύονται κυρίαρχα στοιχεία στην κοινωνία του Blade Runner.44                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    πρωταγωνίστριες.  παραδόσεων.  πολιτισμών.      .  τόπων. ολόκληρων λαών σε μία και μόνο πόλη.  του  εκλεκτικισμού.

  το  Matrix  ερευνά  επίμονα  τη  σχέση  ανάμεσα  στην  αλήθεια  και  το  ψεύδος.  προβάλλεται και ένα κάδρο της  σύγχρονης πόλης. στα όρια σχεδόν της εμμονής από την  πλευρά των σκηνοθετών.  να αποτελεί ένα ακόμα σχόλιο της  μετανεωτερικής κατάστασης. η οποία συντηρείται από εικόνες‐είδωλα που δεσπόζουν και διαπερνούν  καθημερινά κάθε πλευρά της ύπαρξής μας.  εξάλλου.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  45  [MATRIX]  Περισσότερο  από  κάθε  άλλη  ταινία.  την  πραγματικότητα  και  την  επίπλαστη  (εκπεμπόμενη)  πραγματικότητα.  πολλαπλασιαζόμενα είδωλα της πραγματικότητας. η  κάμερα τοποθετείται πίσω από ένα  τζάμι με σαπουνάδες.  Κατά την έναρξη του πλάνου στο  οποίο ο Neo βρίσκεται στο γραφείο  του αφεντικού του (Rhineheart). με αποτέλεσμα  να αλλοιώνεται αισθητά η  προβαλλόμενη εικόνα. ως ένα ακόμα  «παράθυρο» (με όρους πληροφορικής)  δίπλα από τον υπολογιστή του  Rhineheart ή μια αντανάκλαση του  «πραγματικού» αστικού τοπίου. Δεν είναι τυχαίο ότι  μέσα από αυτό το τζάμι.  Εικ. να  αλλοιώνουν ραγδαία μέσω. στην  οποία το τεχνητό. Πρόκειται  αναντίρρητα για ένα σχόλιο επάνω  στην κυριαρχία του θεάματος. οι  σκηνοθέτες κάνουν σαφή την έννοια  της προσομοίωσης. το αντίγραφο έχει  αντικαταστήσει πλήρως το  πραγματικό. 26‐28.  κάποιας οθόνης τηλεόρασης ή  υπολογιστή την αντίληψή μας για την  πραγματικότητα. Ίσως. Ο Neo στο γραφείο του Rhineheart.  το  Matrix  υφίσταται  μια  διασπορά  εικόνων  με  αντανακλάσεις.     Ήδη από τα πρώτα λεπτά της  κινηματογραφικής δημιουργίας. κυρίως. στο κέντρο  σχεδόν του οπτικού πεδίου του θεατή. τη  δύναμη των μέσων μαζικής  επικοινωνίας που αποτελούν την πιο  συντριπτική επιφανειακή εκδήλωση  του θεάματος και έχουν τη δυνατότητα  να ανακατασκευάζουν τα γεγονότα.      .    Σε  ολόκληρο. της  διαμεσολαβημένης πραγματικότητας.

 29. Η παντοδυναμία του θεάματος επιβεβαιώνεται κατά τη συνάντηση του   Neo με τον αρχιτέκτονα του Matrix. Ο Neo υπό την επιτήρηση των πρακτόρων του προγράμματος. Σαφείς οι αναφορές   για τη δύναμη των οθονών ως μέσο ελέγχου και επιτήρησης της κοινωνίας. Κατεστραμμένες τηλεοράσεις εντός του Matrix που υποδηλώνουν την κυριαρχία   του ψηφιοποιημένου κόσμου.   Εικ.   .46                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ      Εικ. 31. 30.        Εικ.

  Ό.  Πρόκειται  για  ένα  «τέχνασμα»  που  χρησιμοποιούν  εύστοχα  οι  αδερφοί  Wachowski  προκειμένου  να  σκιαγραφήσουν  τη  δύναμη  του  ψηφιακού  κόσμου. Sheila Glacer. Simulacra and Simulation.  73  Jean Baudrillard (1981).  την  κυριαρχία  της  προσομοίωσης  σε  κάθε  πτυχή  της  ζωής  μας.    Εικ.  . προκειμένου    να επιβιώσει.τι  παραμένει  από  αυτήν  είναι  μια  ξερή  και  εγκαταλελειμμένη  έρημος.  χαρακτηριστική  είναι  και  η  σκηνή  όπου  ο  Morpheus  ανακοινώνει  στο  Neo:  «Καλώς  ήρθες  στην  έρημο  του  πραγματικού».  Εκείνο  βέβαια  που  προκαλεί  ιδιαίτερη  εντύπωση είναι το γεγονός ότι στο Matrix.  όπου  η  υπερ‐πραγματική  simulacra  διαποτίζει  και  κυριαρχεί  στην  ανθρώπινη  συνείδηση. 36‐37. υφίσταται μόνο ως περίβλημα. Michigan: University of Michigan  Press.  ο  Neo  βγάζει  μέσα  από  το  βιβλίο  Simulacra  and  Simulation 73   του  Γάλλου  φιλοσόφου  μια  δισκέτα. οι ιδέες του Baudrillard αποτελούν πρωταρχική πηγή  πολλών  νοημάτων  που  διαφαίνονται  στο  έργο. Οι αντανακλάσεις αποτελούν μόνιμο  παραμορφωτικό στοιχείο της πραγματικότητας.    Κατ’ αντιστοιχία με το Blade Runner.  Παράλληλα. 1994. Το βιβλίο στη ψηφιακή εποχή.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  47    Εικ.  την  οποία  έχει  κρύψει  στο  οπισθόφυλλο. ο Baudrillard δε διεισδύει μόνο θεωρητικά αλλά  και  πρακτικά:  Σε  ένα  από  τα  αρχικά  πλάνα.  Δεν  υπάρχει  πλέον  πραγματικότητα  στην  οποία  να  μπορούμε  να  στραφούμε.  παραπέμποντας  στην  αντίληψη  του  Baudrillard  ότι  η  σύγχρονη κουλτούρα είναι μια «έρημος του  πραγματικού». 32‐35.  επειδή  ο  χάρτης  του  τοπίου  (simulacra)  έχει  αντικαταστήσει  το  μεγαλύτερο  μέρος  της  πραγματικής  επικράτειας. μετφ.

  Σύμφωνα  με  τον  Baudrillard. Η ψηφιακή αίθουσα μονομαχίας του    Morpheus με το Neo.  στην  οποία  οι  πράκτορες  Smith  έχουν  κατακλύσει  ολόκληρη  την  κοινωνία του Matrix. στα οποία η τύχη των ηρώων.  στη  συνέχεια  πολλαπλασιάζεται  ασταμάτητα  σε  πιστά  ομοιώματα.  όσο  και  στο  προγενέστερο  Blade  Runner  έχει  πολύ  βαθειά τις ρίζες του. το αυθεντικό ως το απόλυτο επίπεδο αναφοράς έχει  εξ  ολοκλήρου  χαθεί. πάντα με την προσθήκη καλωδίων στον εγκέφαλό του: παρ’  όλο  που  γνωρίζει  την  κατασκευασμένη  φύση  του  προγράμματος.    Αξίζει  πάντως  να  σημειώσουμε  ότι  ο  προβληματισμός  για  τη  φύση  της  αλήθειας  που  διαφαίνεται  τόσο  στο  Matrix. ως  «ατίθασα  προσωπεία»  που  κρύβουν  από  κάτω  τους  άλλα  προσωπεία.  αν  και  στο  πρώτο  μέρος  της  τριλογίας  εμφανίζεται  να  είναι  μοναδικός. ως επί το πλείστον.  Ταυτόχρονα.   Εικ. το πραγματικό και πού το αντίγραφο. LLC. δημιουργημένη από τεχνητή  νοημοσύνη. Ποιος από  τους πράκτορες είναι ο αυθεντικός Smith. Η απόλυτη σχιζοφρένεια προβάλλεται στο τρίτο  μέρος  της  ταινίας. 38.  Σε  μια  τέτοια  κατάσταση  η  λογική  παύει  να  υπάρχει  και  η  παράνοια  βρίσκει  τρόπο  να  προσεγγίσει  το  μυαλό του θεατή: Πού βρίσκεται.     Εικ.  74  Σύμφωνα με τον Descartes.48                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ      Στο Matrix το «πραγματικό».  Τα  σώματα  αναπαράγονται  με  φρενήρεις  ρυθμούς. Ακριβώς  το  ίδιο  συμβαίνει  και  τη  στιγμή  που  ο  ήρωας  εισέρχεται  στο  πρόγραμμα  εκπαίδευσης‐ μονομαχίας με το Morpheus.  ο  μύθος  περιγράφει  ένα  σπήλαιο  μέσα  στο  οποίο  ζουν  άνθρωποι που  γεννήθηκαν και παραμένουν σε αυτό δεμένοι και περιορισμένοι.  Δεν  είναι  εξάλλου  τυχαίο  ότι  οι  σκηνοθέτες  επιλέγουν  να  στήσουν  το  πλάνο  της  μονομαχίας  κατ’  αντιστοιχία  με  το  «προσομοιωμένο» περιβάλλον των videogames.  με  αποτέλεσμα  να  μην  διακρίνεται  πια  το  γνήσιο  από  το  αντίγραφο. Ήδη κατά το 17ο αιώνα εισάγεται σε μεγάλο βαθμό από τον Descartes.  πρόκειται  για  «απαθή»  σημεία  που δε φορτίζονται με συγκεκριμένο περιεχόμενο και λειτουργούν. ο οποίος  βρίσκεται στην Πολιτεία του Πλάτωνα (IT βιβλίο  της  Πολιτείας).  πανομοιότυπα  με  εκείνον  αντίγραφα.  αδυνατεί  να  συνειδητοποιήσει  την  πλάνη  στην  οποία  έχει  υποπέσει.  αισθητά  διακριτός  από  τους  υπόλοιπους  πράκτορες. η διατήρηση  ή όχι στον επόμενο γύρο καθορίζεται πάντα από τον/τους εξωτερικούς παίχτες. ούτως ώστε όσα  συμβαίνουν μέσα σε αυτό να φαίνονται στους συμμετέχοντες απολύτως αληθινά. Το πρόγραμμα αντλεί την πειστικότητά του από την καλωδιακή σύνδεση την  οποία έχει με το νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο του κάθε ανθρώπου.   Η  αδυναμία διάκρισης του αληθινού  από  το ψεύτικο  εντείνεται σε μεγάλο βαθμό  από το γεγονός ότι τα πάντα στο Matrix είναι προσομοίωση.  η  υλικότητά  τους  τα  καθιστά  ευμετάβλητα  και  εφήμερα. Mortal Combat (Midway  Amusement Games. 2002). αυτό που καθένας από εμάς μπορεί να βιώσει  74  Πρόκειται για το μύθο της υπόγειας σπηλιάς.  Εν  συντομία. 39.  .  Ο  πράκτορας  Smith. αποδεχόμενοι αυτήν την πραγματικότητα.  οι  θεωρίες  του  οποίου  έχουν  σαφείς  επιρροές  από  τις  αντίστοιχες  του  Πλάτωνα  και  του  Αριστοτέλη. πλέον. αποτελώντας τους μοναδικούς κατοίκους της πόλης.

 Όταν κάποιος από τους δεσμώτες καταφέρνει  με δυσκολία να λυθεί και να βγει έξω στο φως.  75  Ό. αυτά που  μπορείς  να  μυρίσεις.  πλέον. ανακαλύπτει την πραγματικότητα και την αλήθεια.  και  τα  συμπτώματα  του  sequel».     (Morpheus):  Είδες  ποτέ  όνειρο  που  ήσουν  σίγουρος  ότι  ήταν  αληθινό.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  49  άμεσα  είναι  μόνο  το  περιεχόμενο  του  μυαλού  του.  Η  πρόσβαση  των  ανθρώπων  προς  τον  κόσμο είναι πάντα έμμεση.π. που για αυτούς αποτελεί «σπίτι» τους..  αλλ'εν  διανοία».  τότε  το  πραγματικό  είναι  απλώς ηλεκτρικά σήματα τα οποία ερμηνεύονται από τον εγκέφαλό σου».  στον  οποίο  εξηγεί  ότι  τόσο  αυτός  όσο  και  όλη  η  Αντίσταση.  οι  αισθήσεις  μοιάζουν  τελικά  με  δεσμά  που  κρατούν  «αιχμαλώτους»  τους  ανθρώπους  και  τους  «απαγορεύουν»  να  αντιληφθούν  την  πραγματικότητα  σε  όλο  το  εύρος  και  το  βάθος  της.  (Παναγιώτης  Κιούσης.  προβάλλοντας  τους  παιχνιδίσματα  σκιών  στο  ημίφως  και  ζητώντας τους  να  επιλέξουν  ανάμεσα  στο  ένα  ή  το  άλλο  (με  αυτόν  τον τρόπο τους δίνεται και η ψευδαίσθηση της ελευθερίας). Κύριοι της σπηλιάς είναι άλλοι άνθρωποι  πιο  εξελιγμένοι (εγωιστικά)  που  έλκουν  την  προσοχή  και  τη  συνείδηση  των  πολλών.  καθώς  και  η  Zion  δεν  είναι  παρά  τμήματα της προσομοίωσης. ούτε την ύπαρξη της ζωής  πέρα από αυτόν το χώρο.  όπου  ένα  παιδί  που  λυγίζει  ένα  κουτάλι  με  τη  δύναμη της σκέψης αναφέρει στον έκπληκτο Neo ότι ο τρόπος για να το κάνει κανείς αυτό  δεν  είναι  να  πείσει  τον  εαυτό  του  ότι  μπορεί  να  λυγίσει  το  κουτάλι. ο οποίος από εκείνο το σημείο και μετά διακατέχεται από ένα  έντονο  άγχος  ως  προς  το  δικό  του.  η  φιλοσοφία.      Η «φιλοσοφική» λογική που κρύβεται πίσω απ' όλα αυτά είναι η εξής: εφόσον όλα  όσα αισθανόμαστε ως πραγματικά δεν αποτελούν παρά ερεθίσματα των αισθήσεών μας και  εφόσον  ο  ερεθισμός  των  αισθήσεων  μπορεί  να  προέλθει  από  «τεχνητό»  ερεθισμό  των  εγκεφαλικών  κέντρων  που  ελέγχουν  το  νευρικό  σύστημα.   . ένα videogame και όχι στην  ίδια τη ζωή.  στο  δεύτερο  μέρος  της  τριλογίας. εμπεριέχονται δηλαδή στο Matrix ως δικλίδες ασφαλείας για  τη  σταθερότητα  και  την  αποφυγή  της  κατάρρευσης  του  συστήματος.».  Πρόκειται  για  ένα  αληθινό σοκ για το θεατή.  75 Descartes     Όσο  οξύμωρο  και  αν  ακούγεται. Αν μιλάς γι' αυτά που μπορείς να αισθανθείς.  Ακόμα  και  ο  Morpheus  ρωτάει  τον  Neo: «Πώς ορίζεις το πραγματικό.  Electridea 11/2003).  στο  Neo.  ρόλο:  «Μήπως  και  αυτός  είναι  μια  ακόμα  ‘πραγματικότητα’  που  συνυπάρχει  με  άλλες  παράλληλες  ‘πραγματικότητες’.  «Το  Μάτριξ. το έχω μάθει από ή μέσω των αισθήσεων. το πιο πιθανό είναι ότι θα τον σκοτώσουν  θεωρώντας  ότι  τους  κοροϊδεύει  ζητώντας  τους  να  τους  οδηγήσει  στο  άγνωστο. Αλλά έχω ανακαλύψει ότι  μερικές  φορές  οι  αισθήσεις  αυτές  με  παραπλάνησαν  και  φρόνιμο  είναι  να  μην  εμπιστεύεται κανείς απολύτως ό.  Αν  δε  μπορούσες  να  ξυπνήσεις  από  το  όνειρο. καθώς  και το ότι η σπηλιά στην οποία ζούσε δεν ήταν η αρχή και το τέλος του κόσμου. Αν καταφέρει να επιβιώσει  ίσως θελήσει από αγάπη στους συνανθρώπους του να επιστρέψει πίσω λέγοντας τους την αλήθεια.  Το  θέμα  επαναφέρει  ο  Αριστοτέλης στο Θ' βιβλίο της Μεταφυσικής του: «ού γάρ εστί το ψεύδος και το αληθές εν τοίς πράγμασι.  Πώς  θα  μπορούσες  να  ξεχώριζες  τον  κόσμο  των ονείρων από τον πραγματικό.  αυτά  που  μπορείς  να  γευθείς  και  να  δεις.  πώς  γνωρίζουμε  ότι  ακόμα  κι  αυτή τη στιγμή δεν είμαστε μέσα σε μια προσομοίωση ζωής. όμως  αυτοί συνηθισμένοι στο τρόπο ζωής  που ήδη έχουν ενστερνιστεί.  Αντίστοιχα  συναισθήματα  βιώνει  ο  θεατής  και  κατά  τη  διάρκεια  της  αξιομνημόνευτης  σκηνής  στον  προθάλαμο  της  προφήτισσας  (Oracle).τι τον έχει κάποτε ξεγελάσει».     «Το  κάθε  πράγμα  που  έχω  δεχθεί  μέχρι  τώρα  ως  απολύτως  αληθινό  και  βεβαιωμένο.  αλλά  να  πείσει  τον  Δεν γνωρίζουν το πραγματικό φως του ήλιου (καθώς δεν έχουν βγει ποτέ έξω). Το ερώτημα αυτό επιτείνεται ακόμα περισσότερο με την αναπάντεχη δήλωση  του  αρχιτέκτονα  του  προγράμματος..

 ταυτόχρονα. O Roy αφαιρεί  τους βολβούς των   ματιών του δημιουργού του.  δεν  υπάρχουμε. E. 40.  αφού  μπορεί  να  ελέγχει  αφύσικες  διαστολές  στην  ίριδά  τους.  ο  Chew  κατασκευάζει  μάτια  τα  οποία  και  προβάλλονται μέσα στο εργαστήριό του.  Εικ. Ο Η αφαίρεση των ματιών αποδεικνύεται   ως η απόλυτη εκδίκηση (Leon‐Deckard). 43.  ενώ  οι  ίδιοι  φαίνεται  να  διολισθαίνουν  σταδιακά  προς  το  σολιψισμό:  τίποτα  δεν  υπάρχει  πέρα  και  έξω  από  τη  νόηση∙  αυτό  που  μπορούμε  να  γνωρίζουμε  με  σιγουριά  δεν είναι παρά ότι έχει σχέση με την προσωπική μας αντίληψη.  ότι  ο  δημιουργός  των  ανδροειδών  E.    Ολόκληρο το Blade Runner στρέφεται γύρω από την έννοια των αισθήσεων.  Ας  σημειώσουμε.  ως  υποκείμενα. ως «προϊόν». Εγώ σχεδίασα τα μάτια σου.Tyrell.   Εικ. ένα σχόλιο για ένα μέλλον.  υπερβολικά  μεγάλου  μεγέθους  (κάτι  το  οποίο  θα  μπορούσε  να  αποφευχθεί  λόγω  της  εξελιγμένης  τεχνολογίας‐επιστήμης). 41.  κατ’  αντιστοιχία.    Εικ.    Παράλογο  ή  όχι  ως  ερώτημα. Όσο και αν ξαφνιάζει αυτή η σκέψη. στο εργαστήριο  κατασκευής του Chew.  οι  αδελφοί  Wachowski  πετυχαίνουν  τελικά  να  στροβιλίσουν  τη  σκέψη  των  ανθρώπων  γύρω  από  ζητήματα  γνωσιοθεωρίας  και  υπαρξισμού.    Εικ. Το μάτι ως μια ακόμα «οθόνη» στην οποία  αντικατοπτρίζεται παραμορφωτικά η «πραγματικότητα».50                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    εαυτό του ότι δεν υπάρχει κουτάλι. Ας θυμηθούμε ότι το τεστ Voight‐ Kampff  στηρίζεται  στην  «επεξεργασία»  της  κόρης  των  ματιών. Το μάτι. ε.     Η πλάνη της όρασης     [BLADE RUNNER]    (Chew): Εσύ Nexus.    .  να  θεωρήσουμε  ότι  ακόμα  και  εμείς. ο Roy διαρκώς λέει πως «έχει δει πράγματα που  οι  άνθρωποι δεν  θα  πίστευαν  καν»˙  ένα σχόλιο  πάνω στην δύναμη του  θεάματος  και  του  ίδιου του κινηματογράφου και. στο οποίο η μόνη  επικοινωνία  γίνεται  μέσω  της  εικόνας. του αφαιρεί τους βολβούς των ματιών.  ενώ  ο  Roy  επιθυμώντας  να  τον  εκδικηθεί  εξαιτίας  της  μη  ικανοποίησης  του  αιτήματός  του  για  παράταση ζωής.Tyrell  φοράει  γυαλιά. 42. προχωρώντας ένα  βήμα  παραπέρα  ερχόμαστε  αντιμέτωποι  με  ένα  ακόμα  πιο  παρανοϊκό  σενάριο:  Θα  μπορούσαμε.  επίσης. του τρόπου με  τον οποίο τα υποκείμενα αντιλαμβάνονται τον κόσμο.  καθώς θεωρείται ως το μόνο αισθητήριο που έχει νόημα. Η όραση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

 με αποτελέσματα  καταστροφικά  αντίστοιχα  με  εκείνα  που  θα  είχαμε  στην  περίπτωση  ενός  σχετικά  απλού  οργανισμού  που  επιδίδεται  στη  μιμητική  παραλλαγή  και  προσπαθεί  να  πλησιάσει  τον  κόσμο  των  διαστάσεων  της  οπ  αρτ  και  των  λέιζερ  ενός  περιβάλλοντος  επιστημονικής  φαντασίας απώτερου μέλλοντος. ζήτημα διάσπασης μιας ορισμένης προϋπάρχουσας οργανικής ολότητας∙ πρόκειται  για  την  εμφάνιση  του  πολλαπλού  με  τρόπους  νέους  και  μη  αναμενόμενους.  δίνεται  τόση  βαρύτητα  στα  μάτια.   Στη  μεταμοντέρνα  κοινωνία.] δεν είναι.  των  οποίων  η  αλληλοεπικάλυψη  συντηρείται  στο  επίπεδο  της  αντίληψης  εν  είδει  παραισθησιακών  77 επιπέδων  βάθους  σε  χώρους  πολλών  διαστάσεων».  77   Fredric  Jameson. για την οποία ο Jameson. κάτι το οποίο κάνει και στο  ξεκίνημά  της.  Σε  όλη  τη  διάρκεια  του  έργου.  ο  ψυχικός κόσμος αναπαράγει αλλά και αναπαράγεται ως η εικόνα του κόσμου που μιμείται.    Και οι αδερφοί Wachowski δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην όραση.  το  ορατό  και  το  αόρατο. σ.  δομή  των  πραγμάτων.  Πρόκειται  για  μια  κατάσταση  που  αντανακλά  τη  δική  μας.  όμως.203.  78  Ό.  .  τόσο  οι  πράκτορες‐φύλακες  του  76   Juval  Portugali.  ταξινομήσεων.  το  συνειδητό και το ασυνείδητο.  (Morpheus): Δεν τα έχεις χρησιμοποιήσει ποτέ. σ.  Γιώργος  Βάρσος.  Η  εικόνα  του  ματιού. Αθήνα: Νεφέλη..π.  πλέον.  η  όραση  είναι  η  πιο  σημαντική  από  όλες  τις  αισθήσεις  και  ταυτόχρονα ένα είδος καθρέφτη της ψυχής.  σύγχρονη  μετανεωτερικότητα.  τόσο με τη μορφή της εμπειρίας όσο και με τη μορφή εννοιολογήσεων. αλλά και μεσολάβησης ανάμεσα στον κόσμο  και  τα  υποκείμενα..  Γιατί  ο  σκηνοθέτης  επιμένει  να  δείχνει κοντινά πλάνα ματιών σε όλη τη διάρκεια της ταινίας. 154.  συμβολίζει  την  αδυναμία  των  υποκειμένων  της  μελλοντικής  πόλης  να  αντιληφθούν  τη  συνολική  εικόνα.  συστέλλεται  και  διαστέλλεται  διαρκώς  ‐κατ’  αντιστοιχία  με  την  ίριδα  των  ματιών‐ καθώς αναγκάζεται σε μια συνεχή αλλαγή και προσαρμογή σε νέα περιβάλλοντα.  η  οποία  παραπέμπει  σε  ένα  χαοτικό  κείμενο.]  δεν  είναι  καν  συνύπαρξη  πολλαπλών  και  αλληλοδιάδοχων  κόσμων.  Αυτός  ο  απόλυτος  και  τυχαίος  πλουραλισμός  [. μεταξύ των υπολοίπων  ανθρώπινων  αισθήσεων.  μερισμάτων  της  πραγματικότητας.  διαβασμένο  από  εκατομμύρια  αναγνωστών  (ο  καθένας  των  οποίων  διαβάζει  τη  δική  του  προσωπική και υποκειμενική ιστορία σε αυτό). 78    [MATRIX]  (Neo): Γιατί είναι κλειστά τα μάτια μου.  Αναντίρρητα.  «Notions  Concerning  the  Natures  of  World  Urbanisation». Στην κοινωνία του Blade Runner τα πάντα αντιμετωπίζονται θραυσματικά.  ειδών  λόγου.  παρά  συμφυρμός  ασύνδετων  και  συγκεχυμένων  συνόλων  και  ημιαυτόνομων  υποσυστημάτων..BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  51    Γιατί.  Το  μεταμοντέρνο  ή  η  πολιτισμική  λογική  του  ύστερου  καπιταλισμού.  Ο  κάτοικος  καλείται  να  βιώσει  την  παράξενη  σύνθεση  από  διάφορα  αντιφατικά  στοιχεία  που  κινούνται  ανάμεσα  στο  τυχαίο  και  το  οργανωμένο.  μέσα  από  ασύνδετες  σειρές  συμβάντων. έχει δηλώσει χαρακτηριστικά «[. 1999. που συνεχώς αλλάζει και έτσι το αλλάζουν.  76 το  αναδιαμορφώνουν  και  το  κάνουν  περισσότερο  πολύπλοκο». ως  ξεκομμένα  τμήματα  μιας  πόλης.  γραμμένο  από  εκατομμύρια  αγνώστων  συγγραφέων  (που  αγνοούσαν  ότι  ήταν  συγγραφείς).  Progress  in  Planning  46/1996..202..  ως  αισθητήριο  όργανο  ξεκομμένο  από  το  ευρύτερο  σύνολο‐ανθρώπινο  σώμα  στο  οποίο  ανήκει.   Η  ταυτότητα  διαταράσσεται. σ.  μετφ.

  γι΄  αυτήν  το  αποκορύφωμα της ψευδαίσθησης να αποτελεί το αποκορύφωμα του ιερού»  83  Ludwig Feuerbach       79  Την έννοια του θεάματος. το θέαμα προσδιορίζεται ως «υλοποιημένη ιδεολογία». ο Debord την ορίζει για πρώτη φορά το 1957 στο κείμενό του «Έκθεση σχετικά  με  την  κατασκευή  καταστάσεων». τη σημασία που δίνεται στην αίσθηση της όρασης οι εξηγήσεις δίνονται εύστοχα  από το Γάλλου θεωρητικό: «Το θέαμα καθώς έχει την τάση να δείχνει.  καθώς  και  την  αντίστοιχη  κατανάλωσή  της».]  προτιμά  την  εικόνα  από  το  αντικείμενο.  5η  Έκδοση.protoporia.  στην  πορεία συνειδητοποιούμε ότι τα γυαλιά αποτελούν ένα είδος αναγνώρισης. ανακαλύπτει  φυσιολογικά  στην  όραση  την  προνομιούχα  ανθρώπινη  αίσθηση..  2000.  ενοποιημένες από το φωσφορίζον πράσινο. The essence of Christianity.php/ products_id/114573).  αλλά  σε  μια  κοινωνική  σχέση  ατόμων  μεσολαβημένη  από  εικόνες.  η  εποχή  μας  [.  ότι  μετά  την  προβολή  της  ταινίας  τα  γυαλιά  των  ηρώων  αποτέλεσαν  αντικείμενο  μαζικής  λατρείας. Παντού εικόνες.  81   Guy  Debord.  Νίκος  Αλεξίου. 1881.29..  εξατομικεύεται  κατά  περίπτωση.  Ως  προς  τη  χρήση  των  γυαλιών.  Η  κοινωνία  του  θεάματος.  μετφ:  Σύλβια.  που  σε  άλλες  εποχές  αποτελούσε η αφή. εκείνο που φαίνεται τελικά να έχει σημασία δεν  είναι τόσο η ύπαρξή τους όσο η πίστη των ανθρώπων σε αυτές.  στην οποία το έχειν διολισθαίνει στο φαίνεσθαι και οτιδήποτε εμφανίζεται  δημοσίως  ως  θέαση/θέαμα  στην  καθημερινή  ζωή. 81   Πρόκειται  για  την  πανταχού  παρούσα  επιβεβαίωση  της  επιλογής  που  έχει  ήδη  γίνει  μέσα  στην  παραγωγή.52                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    προγράμματος.. τον κόσμο που δεν είναι πια άμεσα αντιληπτός. Ίσως εδώ οι σκηνοθέτες να  παραπέμπουν  στην  περίφημη  Κοινωνία  του  Θεάματος  (La  Société  du  spectacle.  πάντως. διάκρισης όλων  εκείνων των ατόμων που γνωρίζουν την αλήθεια για την προσομοιωμένη θεαματική φύση  του Matrix. ψεύτικες εικόνες που συμπυκνώνουν μια πραγματικότητα πιο  αληθινή  και  από  την  αληθινή.  το  φαινόμενο από το είναι [.      «Χωρίς  αμφιβολία.. 80   Σύμφωνα με τον ίδιο.  http://www..gr/product_info.  1967)  του  79 Guy Debord.  η  έννοια  αυτή  παρουσιάζεται  και  αναλύεται  ολοένα  και  περισσότερο  στα  κείμενα  που  δημοσιεύονται  στα  τεύχη  της  επιθεώρησης  Internationale  Situationniste  (Κριτική  επάνω  στο  βιβλίο  Guy  Debord. Ή μάλλον.  82  Ό. Λονδίνο: Trübner & Co.  την  αναπαράσταση  από  την  πραγματικότητα. Εισαγωγικό  σημείωμα.  μιμητισμού  από  μια  μεγάλη  μερίδα  ανθρώπων  ανά  τον  κόσμο.  Έκτοτε  και  έως  το  1967  οπότε  και  εκδίδεται  η  Κοινωνία  του  Θεάματος. μέσα από διάφορες  εξειδικευμένες μεσολαβήσεις. σ.  80   Δεν  είναι  εξάλλου.π.  Αθήνα:  Ελεύθερος Τύπος.  Αθήνα:  Διεθνής  Βιβλιοθήκη. αντιστοιχεί στη  82 γενικευμένη αφαίρεση της σημερινής κοινωνίας».  .  μετφ:  Πάνος  Τσαχαγέας.  Αν  και  αρχικά  δημιουργείται  πλήθος  ερωτημάτων  σχετικά  με  τους  λόγους  χρησιμοποίησής  τους. το ιερό μεγαλώνει στα μάτια της στο μέτρο που  μικραίνει  η  αλήθεια  και  αυξάνεται  η  ψευδαίσθηση. 2η έκδοση. Αποτελώντας  την  καρδιά  της  έλλειψης  ρεαλισμού  της  πραγματικής  κοινωνίας. Η αίσθηση η πιο αφηρημένη και η πιο ευκολοπλάνητη. Δεν  είναι  δύσκολο  να  δει  κανείς  πόσο  πολύ  η  ίδια  η  αρχή  του  θεάματος  συνδέεται  με  την  αλλοτρίωση  του  παλιού  κόσμου:  την  απουσία  επέμβασης».  δε  συνίσταται  σε  ένα  σύνολο  εικόνων.25.] Το ιερό γι΄ αυτήν δεν είναι παρά η ψευδαίσθηση και το  ανίερο είναι η αλήθεια.  καθιερώνοντας τα ως ένα απαραίτητο αξεσουάρ του life‐style. σ.  Η  κοινωνία  του  θεάματος.  το  αντίγραφο  από  το  πρωτότυπο.  Αν  και  το  έργο  βρίθει.  που  αποτέλεσε  και  την  ιδρυτική  πλατφόρμα  της  Καταστασιακής  Διεθνούς: «Η κατασκευή καταστάσεων αρχίζει πέρα από τη σημερινή κατάρρευση της έννοιας θέαμα.  από  ψεύτικες  εικόνες.  όσο  και  οι πρωταγωνιστές‐επαναστάτες  κάθε  φορά  που  εισέρχονται  στην  πόλη του Matrix φοράνε μόνιμα γυαλιά ‐ανεξάρτητα από τις εκάστοτε καιρικές συνθήκες‐  στους  φακούς  των  οποίων  πραγματοποιούνται  διαρκείς  αντικατοπτρισμοί.  περίεργο.  έτσι  ώστε.  83 Ludwig Feuerbach (1841).

 αυτά στο έργο.2 Χρονικές συμπιέσεις    [BLADE RUNNER]    Το  Blade  Runner  γεννιέται  στην  καρδιά  του  μεταμοντερνισμού. Κοινωνία του Θεάματος Guy Debord (εξώφυλλο βιβλίου στην αγγλική έκδοση). όμως. τα συστήματα παραγωγής. 44‐46. 47. Matrix.  την  εργασία. Στο μελλοντικό Λος Άντζελες.    Εικ.  Σε  αυτήν  κυριαρχεί  η  χρονική  συμπίεση.  μια  ιδιόρρυθμη  συμπίεση η οποία επιφέρει την επιτάχυνση σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής: στη συναλλαγή  χρήματος.  την  ανάπτυξη  νέων  μορφών  οργάνωσης  της  παραγωγής.   Πού τα συναντάμε. κυρίαρχη  θέση  στην  οικονομική  ζωή  φαίνεται  ουσιαστικά  να  έχει  μόνο  η  εταιρεία  γενετικής  .  αλλά  και  το  τελικό  προϊόν  με  αποτέλεσμα  να  παρατηρείται  πολλαπλασιασμός  των  μοντέλων και μείωση του χρόνου ζωής των παραγόμενων προϊόντων.  γεγονός  το  οποίο  δε  θα  μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο το φαντασιακό των δημιουργών του σχετικά με τη δομή  της  μελλοντικής  κοινωνίας. Η όλη σύνθεση της πόλης αποτελεί ένα πολύπλοκο σύστημα.        5.  το οποίο χαρακτηρίζεται από την ευελιξία στην αγορά εργασίας.  νέων  τεχνολογιών  που  εντάσσονται  μέσα  στην  παραγωγική  διαδικασία  και  νέων  τρόπων  χειρισμού της κατανάλωσης.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  53  Εικ.

  τα  οποία  σταδιακά  πολλαπλασιάζονται και. θα έχουν την  ίδια κατάληξη με τα προηγούμενα. κυρίως. ούτε απόλυση.  οι  ρέπλικες  δε  χρειάζονται  ούτε  επανεκπαίδευση.    Ένα  ακόμα  στοιχείο  που  συντελεί  στην αίσθηση της χρονικής συμπίεσης  είναι  το  γεγονός ότι το μέλλον της ταινίας έρχεται πάρα πολύ κοντά στο παρόν και το παρελθόν με  αποτέλεσμα  να  καταργείται.F.  στα  νέα  προϊόντα.  ο οποίος πάσχοντας από το σύνδρομο του Μαθουσάλα.  το οποίο κατασκευάζει συνθετικά μάτια για τα Nexus 6.  λειτουργούν  ως  οικιακές  επιχειρήσεις  που  εξειδικεύονται  σε  κάτι  συγκεκριμένο. της ταινίας βλέπουμε το εργαστήριο του Chew. να είναι τελείως αποκομμένο από  την  ευρύτερη  παραγωγική  διαδικασία  στην  οποία  συμμετέχει. από την αρχή.  Επιπλέον.Sebastian.  αναφέραμε  προηγουμένως  ότι  στη  νέα  μορφή  κεφαλαιουχικής  ευέλικτης  συσσώρευσης  δίνεται  έμφαση  στο  νέο.  έχουν  όμως  μικρότερο  χρόνο  ζωής. 1983).  Όπως γίνεται αντιληπτό. αλλά και  84 τις  επιμέρους  λεπτομέρειες  στην  επίπλωση  των  εσωτερικών  χώρων. με  τη  μέθοδο  του  subcontracting.  Παράλληλα και το κτήριο στο οποίο εντάσσεται το διαμέρισμα του Deckard παρά το γεγονός ότι περιέχει  διάφορες  τεχνολογικά  προηγμένες  συσκευές  και  «αυτοματοποιήσεις». Απλά πεθαίνουν δίνοντας την χαρά στους εργοδότες τους  να  τις  αντικαταστήσουν  με  καινούρια.  να  εκμηδενίζεται.  σε  διάφορα  μικρά  εργαστήρια  τα  οποία. Πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή του Scott. αφού στην πραγματικότητα είναι  εργάτες  με  φοβερή  δύναμη  και  ευελιξία.  του  οποίου  η  επίπλωση  ξαφνιάζει  το  θεατή τόσο με τα αντικείμενα άλλης εποχής όσο και με τα παιχνίδια‐συντρόφους που ο ίδιος κατασκευάζει. έχουν πολύ μειωμένο χρόνο ζωής.  χωρίς  απαιτήσεις.  Όταν  οι  ανάγκες  της  παραγωγής  στο  μελλοντικό  κόσμο  των  ιλιγγιωδών  ταχυτήτων  αλλάξουν. ως επί το πλείστον.  Αξίζει  να  σημειώσουμε  ότι  οι  ρέπλικες  δεν  παρουσιάζονται  μόνο  ως  παραγόμενα  προϊόντα. η ίδια αναθέτει τις επιμέρους εργασίες της.F. από τις ενδυματολογικές επιλογές.  σε  όλη  τη  διάρκεια  της  ταινίας  δίνεται  ένα  ύφος  ρετρό  στις  δεκαετίες του ’30‐’40 που ενισχύεται.  υποδουλώνοντας  έτσι  την  αίσθηση  του  χρόνου  σε  μια  χωρητικότητα. τον αμφιβόλου ηθικής ήρωα (o Deckard  84   Αναφέρουμε  χαρακτηριστικά  το  διαμέρισμα  του  J.  μοντέλα  τα  οποία.  τα  οποία  πλέον  παράγονται  σε  περισσότερες  ποσότητες.L. αλλά και ως η ιδανική μελλοντική εργατική τάξη (για το κεφάλαιο) ενός γνήσιου  μεταφορντικού  καθεστώτος  παραγωγής.   Στο  Blade  Runner  85 συναντάμε  όλα  τα  κλασικά  στοιχεία  του  φιλμ‐νουάρ:   την  off‐αφήγηση.  (Foster Hirsch.  Σε  αυτό  το  σύστημα  οι  εργαζόμενοι  χαρακτηρίζονται από εξειδίκευση και. που περιγράφει το ύφος ενός μεγάλου κύκλου αστυνομικών ταινιών. κιόλας.  αιτήματα  ‐και  το  κυριότερο. Έτσι.  μια  τοπικότητα.  καταφέρνουν  και  περνούν  τη  ζωή  τους  με  μια  ένταση  και  μια  ποικιλία  ασύλληπτη  για  τους  ανθρώπινους  χρόνους.  χάρη  στις  προδιαγραφές  τους.  85  Το φιλμ νουάρ είναι ένας όρος. Τα ανδροειδή έχουν το  δικαίωμα να ζήσουν μόνο τέσσερα χρόνια και μάλιστα με τους ίδιους ρυθμούς που κάποιος  άνθρωπος  θα  ζούσε  μια  ολόκληρη  ζωή.  τη  μοιραία  γυναίκα (η οποία εκφράζεται μέσω της Rachael). δεδομένου ότι και αυτό έχει  επιρροές από την αρχιτεκτονική των Μάγιας.  .  παρακολουθώντας  την  ταινία  συνειδητοποιούμε  ότι  οι  ρέπλικες.  που  δουλεύουν  ακούραστα.  Πράγματι. Το ίδιο ισχύει και με τις ρέπλικες.  Αν  και  το  μελλοντικό  Λος  Άντζελες  τοποθετείται  στο  έτος  2019.  τεχνολογικά  πιο  προηγμένα. Η επιταχυνόμενη διαβίωση αντανακλάται και στην περίπτωση του J. The dark side of the Film Noir. κατ’ αντιστοιχία με το κτήριο της εταιρείας Tyrell.  όμως.Sebastian. Νέα Υόρκη: Da Capo Press.  στην  πραγματικότητα. μικρή διάρκεια παραμονής τους  στην αγορά εργασίας.54                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    μηχανικής Tyrell.  Οι  ρέπλικες  της  κοινωνίας  του  2019  αποτελούν  ουσιαστικά  τα  παραγόμενα  προϊόντα  του  συστήματος. από  αυτές  που  έγιναν  στην  Αμερική  από  τις  αρχές  τις  δεκαετίας  του  '40  ως  το  τέλος  της  δεκαετίας  του  '50.  χωρίς  να  αμείβονται  χρηματικά‐  προκειμένου  να  ανακαλύψουν  άλλους  βιώσιμους  πλανήτες. είναι καταδικασμένος να πεθάνει  πολύ πριν από την ώρα του ‐όπως ακριβώς και τα ανδροειδή. όντως.  παραπέμπει  στο  Ennis‐Brown  House (1923) του F.Wright. και αυτά όταν ολοκληρώσουν τον κύκλο ζωής τους (τέσσερα χρόνια).

  Ας  μη  ξεχνάμε.  τους  κατακόρυφους  διαδρόμους  των  οχημάτων  στην  εταιρεία  Tyrell.    [MATRIX]    Φανερά επηρεασμένοι από τις αρχές της μεταμοντέρνας διάστασης.     Εικ. οι αδερφοί Wachowski επιλέγουν να  παρουσιάσουν.  Εφόσον. η εξερεύνηση άλλων πλανητών για εύρεση μορφών ζωής.  στην  οποία  διοχετεύουν  συστηματικά.  τον  τοίχο‐παράθυρο  του  γραφείου  του  E. σχεδόν.  ότι  τα  περισσότερα  από  αυτά  έχουν  τις  ρίζες  τους  στη  σύγχρονη  εποχή.  http:www.  .  με  ιδιαίτερη επιτυχία και χαρακτηρίζονταν από μια πράσινη χροιά στην οθόνη.Tyrell  στον  τελευταίο  όροφο.  τους  εντυπωσιακούς  τύπους  των  αερόπλοιων. τα ιπτάμενα αστυνομικά  οχήματα.     86   «Interview  with  Syd  Mead:  50+years  dreamweaving  Hollywood». στο οποίο το μέλλον φαίνεται αδύναμο να πορευτεί  χωρίς  το  παρόν  και  το  παρόν  χωρίς  το  παρελθόν.gr/forum/viewtopic. 49.vcdc. πρώην blade runner. Κατακόρυφοι διάδρομοι κίνησης των    οχημάτων υποδηλώνουν τη μελλοντική διάσταση. 48.  php? f=80&t=1225. και οι σκηνοθέτες του  Matrix δημιουργούν ένα φιλμικό τοπίο.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  55  είναι πρώην αστυνομικός.  έχω  εκπαίδευση  στο  βιομηχανικό  design  και  τη  σχετική  ευαισθησία.  ως  μια  παράλληλη  χωροχρονική  κατάσταση  όπου  είναι  φυλακισμένο  το  ανθρώπινο  είδος  από  τις  μηχανές.  από  τα  αεροσκάφη με τις διαφημιστικές πινακίδες για τον «Έξω Κόσμο». Στοιχεία του παρελθόντος εισχωρούν  διαρκώς στο χώρο.    «[…] Τα αντικείμενα στην ιστορία πρέπει να δείχνουν σαν να ανήκουν στο χρονικό  πλαίσιο  και  να  είναι  εντός  των  τεχνικών  παραμέτρων  και  των  τεχνολογικών  επιτευγμάτων  της  διήγησης.  καθώς ήδη έχουν γίνει πραγματικότητα επιτεύγματα όπως η κατασκευή ρομπότ αλλά και  ιπτάμενων οχημάτων. το θεατή  να απλώσει το χέρι και να το αγγίξει.  ως  επί  το  πλείστον. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο μόνιμο πέπλο της πράσινης απόχρωσης.   Syd Mead 86    Η  μελλοντική  διάσταση  της  κοινωνίας  πιστοποιείται.  έπιπλα.  στοιχεία  (ενδύματα.  η  ανθρωπότητα βρίσκεται περίπου στο τέλος του 2199. Πρόκειται  για  μηχανήματα  που  κυκλοφόρησαν  στην  αγορά  στα  μέσα  της  δεκαετίας  του  ’90.  οχήματα)  από  παρελθοντικούς  χρόνους.  Αν  και  στην  πραγματικότητα. ακόμα και  η «ζωντανή» συνομιλία ατόμων μέσω κάποιας οθόνης (όπως συμβαίνει με τον Deckard και  την Rachael). το οποίο  παραπέμπει κατά πάσα πιθανότητα στους πρώιμους υπολογιστές Amstrad CPC.  όμως. πρώην φονιάς‐όπως αναφέρει και ο ίδιος  στην αρχή της ταινίας).  Εικ.  την  κοινωνία  των  αρχών  του  21ου  αιώνα.  λοιπόν.  μπορώ  να  συνθέσω  με  ακρίβεια  ένα  εντελώς  πιστευτό ‘look’ παρ’ ότι το σχέδιο είναι φανταστικό».  τη  δημιουργία  των  ρεπλίκων  στην  κατάκτηση  άλλων  πλανητών. Το μέλλον έρχεται τελικά τόσο κοντά στο παρόν που ωθεί.

  Ο  ίδιος  εξάλλου  ο  Stephen  Hawking  τη  δεκαετία  του  ’90  είχε  προσπαθήσει  να  εντοπίσει  κάποιο  νόμο  της  Φυσικής  που  να  απαγορεύει  τα  ταξίδια  στο  χρόνο.  μετά  από  έτη  ερευνών  δίχως  επιτυχία  δήλωσε  πως το ταξίδι στο χρόνο είναι πιθανό αλλά εξαιρετικά δύσκολο στην υλοποίηση του. όσο η αρχή σε αυτό: «Δεν  ξέρω το μέλλον. εκφράζεται.  .  Αξίζει  μάλιστα  να  σημειώσουμε  ότι ήδη έχει γίνει πραγματικότητα. το  παρελθόν  δε  νοείται  ως  ένας  άχρηστος.  γεγονός  το  οποίο  ερεθίζει  το  φαντασιακό  για  την  πραγματοποίηση  και  ανθρώπινων  χρονικών  ταξιδιών  στο  μέλλον. επομένως. Όχι.  προκειμένου  να  διασφαλίσουν  την  ομαλή  λειτουργία  του  συστήματος. όμως.  ξεπερασμένος  οργανισμός.  χωρίς  να  χρειάζεται  να  διανύσει  την  ενδιάμεση  απόσταση  και  να  ξεπεράσει  τα  εμπόδια  που  βρίσκονται  μεταξύ  του  αρχικού  και  του  τελικού  σημείου.  αυτόματα. «Η επιστήμη του Αδύνατου».  ακόμα  και  κινηματογραφικά. από την ταχύτατη ροή και  μετάδοση  των  ψηφιακών  μηνυμάτων. http://www. Ήρθα  εδώ για να σου πω το πώς θα αρχίσει». βάσει  87 των δυνατοτήτων της τρέχουσας τεχνολογίας.      Παράλληλα. η τηλεμεταφορά φωτονίων  και  ατόμων.  αποτελεί  ένα  σημαντικό.  οι  αδερφοί  Wachowski  δημιουργούν  έναν  κόσμο  στον  οποίο  ο  χρόνος  αποκτάει  άλλη  διάσταση  χάρη  στις  δυνατότητες  της  κβαντικής  τηλεμεταφοράς. σε εργαστηριακές συνθήκες.  σε  συνδυασμό  με  το  παρόν.php?id=199.gr/textview. και της μελλοντικής.metafysiko.  Σε  όλη  τη  διάρκεια  του  έργου βλέπουμε πρόσωπα‐«κλειδιά» (Merovingian.  ενός  τομέα  της  φυσικής  που  ου ανακαλύφθηκε  στο  πρώτο  τέταρτο  του  20   αιώνα  για  να  εξηγήσει  διαδικασίες  που  συμβαίνουν  στην  κλίμακα  των  ατόμων. αντιληπτό ότι στην κινηματογραφική δημιουργία του Matrix.  η  ανάγκη  για  συνεχή  ανακύκλωση  των  παραγόμενων  προϊόντων  υποδηλώνεται  από  τις  διαδοχικές  εκδοχές  του  προγράμματος  από  τον  αρχιτέκτονα  ‐το  φιλμικό παρόν αποτελεί την έκτη εκδοχή. κατ’ αντιστοιχία με το Blade Runner.  των  διαβιβαζόμενων  (ή  μη)  ηλεκτρικών  σημάτων. να σταθεί χωρίς  παρελθοντικά στηρίγματα.56                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Εικ.  Επιπλέον. τα  οποία  απορρέουν  μια  αίσθηση  μελλοντικής  αβεβαιότητας.  Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του Morpheus προς το Neo. Δεν ήρθα εδώ για να σου πω πώς [αυτός ο πόλεμος] θα τελειώσει. Το παρελθόν δηλώνει διαρκώς το παρόν στο Matrix.  Αντίθετα. αποσπασματικά.  Ως προς τη χρονική συμπίεση.    Ας  σημειώσουμε  ότι  ο  χρόνος  συστέλλεται  και  διαστέλλεται.    Γίνεται.  εκλέξιμο  κεφάλαιο  για  το  αύριο.  την  ειδίκευση  και  τον  επιμερισμό  της  εργασίας. Κλειδοκράτορας) τα οποία δουλεύουν  μεμονωμένα. η οποία εντοπίζεται κυρίως στη γεωγραφική διασπορά  της  παραγωγής.  χάρη  στο  συνδυασμό  αργών  και  γρήγορων  κινήσεων  ‐που  ενίοτε  87  Νικόλαος Κουμαρτζής.  Επηρεασμένοι  από  τις  αρχές  της  κβαντικής  μηχανικής. και στο Matrix συναντάμε την  έννοια της ευέλικτης συσσώρευσης.  το  οποίο με τη σειρά του δε δείχνει ικανό να αποτελέσει αυτόνομη οντότητα.  αφήνοντας  παράλληλα  υποσχέσεις ότι το έργο δεν είναι τόσο μια θέαση του μέλλοντος.  Τελικά. 50‐51.  όπου  το  σώμα  ταξιδεύει  από  σημείο  σε  σημείο. παράγοντας εξειδικευμένα προϊόντα σε ποικίλες χωρικές και  χρονικές  συντεταγμένες. κατ΄εξοχήν.

  όπου  ο  θεατής  βλέπει  μία  σκηνή  να  εκτυλίσσεται  σε  αργή  κίνηση  ενώ  η  κάμερα  μοιάζει  να  περιστρέφεται  γύρω  από  αυτή  με  κανονική  ταχύτητα  [http://en.  καθώς  επικρατεί  η  ηρεμία.  Το  χαρακτηριστικό  πλάνο  με  το  εσωτερικό του γραφείου του E.  Οι  σκηνοθέτες  κλονίζουν  την  αντίληψή  μας  για  τη  χρονική  διάσταση. μακριά από το σχέδιο. επισημαίνει  την  απομόνωση  της  αυτοκρατορίας  του  σε  σχέση  με  τον  ασφυκτικό  τρόπο  ζωής  της  κατώτατης τάξης.  όπως  άλλωστε  είναι  πολλοί  δρόμοι  στην  Ευρώπη.  σε  μια  προσπάθεια  να  δημιουργήσω  ένα στιλιστικό χάος το οποίο θα ερχόταν σε πλήρη σύγκρουση με τη γενικότερη ιδέα  της  ‘τάξης’. ζωγράφισα τις  προσόψεις των κτηρίων σαν να βγαίνουν έξω.  απλούς  εργάτες  που  χρήζονται  υπεύθυνοι  για  την  ομαλή  λειτουργία  των  επιμέρους  οργάνων  της  «πόλης‐ μηχανής».  η  γαλήνη. Σε αντίθεση. ο κόσμος σκηνοθετείται ως ένας τόπος συγκρούσεων. Στο επίπεδο του δρόμου.  Η  επίδραση της ταινίας στη μετέπειτα χρήση του ειδικού αυτού πρωτοποριακού εφέ.  αιχμάλωτους. Έτσι.  Έτσι.  για  τα  σκηνικά  των  δρόμων  του  Blade  Runner.  στο  υψηλότερο  επίπεδο.  τον  τρόπο  συμπίεσης  αλλά και επιμήκυνσης του βιωματικού χρόνου συναρτήσει του κανονικού.wikipedia. σ. εντάσεων όπου κυριαρχεί η αποσύνθεση. ό.24).     88   Πρόκειται  για  τη  χρήση  ενός  ειδικού  εφέ.  ταξίδεψε τόσο πολύ και μετατράπηκε γρήγορα από καινοτομία σε κλισέ» (Joshua Clover.  89 Syd Mead     Το  μοντέλο  διάρθρωσης  της  πόλης  παρουσιάζεται  οικείο  στο  θεατή.  πλήθος  προσώπων  που  δεν  αποτελούν  παρά  σκλάβους.π. ώστε να γίνουν ουσιαστικά αγνώριστα.  δημιουργήθηκε  οπτικό  ενδιαφέρον  και  μια  πυκνή  επικάλυψη  από  ‘πράγματα’  για  να  μεταμφιέσει  τα  κτήρια  στο  πίσω  μέρος  των  studio  της  Warner  Bross.  οι  συνθήκες  διαβίωσης  μοιάζουν  ιδανικές.org/wiki/Bullet_Time].  Mετά  έκανα  έναν  ‘πολτό’  από  οποιοδήποτε  αρχιτεκτονικό  στοιχείο  έπεφτε  στα  χέρια  μου.Tyrell στο οποίο διαφαίνεται ακόμα και ο ήλιος. η φθορά και η παρακμή.  καθώς  αποτελείται  από αναγνωρίσιμες συνοικίες. όμως. με  τις  οριζόντιες  κατατμήσεις  γης  κοινωνικού  περιεχομένου.  Ίσως  γιατί  αποτελεί ένα είδος κάθαρσης». στην άκρη του  πεζοδρομίου.  η  φωτεινότητα  και  η  ευρυχωρία.    5. Προς έκπληξή μου. δημιουργώντας  παράλληλα νέες προϋποθέσεις για τον ορισμό του φιλμικού χρόνου. που κρατάει μέχρι  σήμερα.  89  «Interview with Syd Mead: 50+years dreamweaving Hollywood».3 Αστικές δομές    Χωρικά μελλοντικά αρχέτυπα    [BLADE RUNNER]    «Ο  γενικός  οπτικός  στόχος  που  είχα  βάλει. ήταν να κατασκευάσω μια κορεσμένη. κέντρα εμπορίου και συναθροίσεων. ό.  σε  βελτιωμένη  εκδοχή. πηγμένη εικόνα.  Αυτό  συμπίεσε  το  από  άκρη‐σε‐άκρη  πλάτος  τον  οδών.π.  αναταραχών.  γνωστού  ως  bullet  time  (χρόνος  της  σφαίρας).  αλλά  και  τις  πολλαπλές  γωνίες  λήψης. την κάθετη κοινωνική διάκριση:  ψηλά  βρίσκεται  η  πλούσια  ολιγαρχία  ‐η  οποία  αντιπροσωπεύεται  από  την  πανίσχυρη  εταιρεία  κατασκευής  ανδροειδών  Tyrell‐  ενώ  χαμηλά  οι  εργατικές  μάζες..BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  57  μάλιστα  παγώνουν 88 ‐  στην  ίδια  σκηνή.  όλοι  οι  αρχιτέκτονες  ανεξαιρέτως  λατρεύουν  το  Blade  Runner.  . Αντίθετα.  όπου  μια  μεμονωμένη  φιγούρα  πάγωνε  την  ώρα  που  η  κάμερα  στρεφόταν  γύρω  από  εκείνη  σε  πραγματικό  χρόνο. οδήγησε τον Anthony  Lane  κριτή  ταινιών  του  περιοδικού  New  Yorker  να  δηλώσει  το  2003:  «η  τεχνική  του  Matrix.  η  μελλοντική  πόλη  του  Blade  Runner προτείνει κατ’ εξοχήν την καθ’ ύψος εξέλιξή της.

 Η κάθετη κοινωνική οργάνωση του Blade Runner. Το επίπεδο του δρόμου (η «κάτω πόλη»). 54.58                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ              Εικ. Το κτήριο της εταιρείας Tyrell (η «άνω πόλη»).  . 53. 52.    Εικ.    Εικ.

 μέσα από την ανατροπή των  υφιστάμενων  ισορροπιών. Η απομόνωση της αυτοκρατορίας  του E. Χωρικά σχήματα που ενισχύουν το απολυταρχικό  καθεστώς.   Πρόκειται  για  κτήρια.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  59  Εικ. ενώ παράλληλα προμηνύουν την κατάρρευσή του. Πλήρης αντίθεση ανάμεσα στα δύο χωρικά επίπεδα.  σύγκρουση  των  κοινωνικών  τάξεων.  απουσία  ιδιαίτερων  αρχιτεκτονικών  μορφών  και  αισθητικής  επεξεργασίας. ενώ αντίστοιχα  στο Metropolis τον πύργο Stand‐Krone). άνευ λόγου  και  αιτίας  ύπαρξης.  Χαρακτηρίζονται  από  ομοιομορφία. στην οποία οι κήποι όπου παίζουν  τα παιδιά της άρχουσας τάξης βρίσκονται ψηλά. υπόγειο περιβάλλον.  εντυπωσιακά  οικοδομήματα‐τοπόσημα.wesleyan.   Ο  αστικός  ιστός. Μπροστά του. ως σύμβολο των ανθρώπινων επιτευγμάτων (στο Blade  Runner έχουμε το 700 ορόφων κτήριο κατασκευής ανδροειδών της Tyrell.  ενώ  παράλληλα  μοιάζουν  σαν  να  έχουν προκύψει μετά από συνεχείς καθ’ ύψος προσθήκες στα αρχικά κτίσματα και όχι σαν  90 να  έχουν  δημιουργηθεί  από  το  μηδέν.edu/synthesis/culture‐ cubed/ schloss/maintemp.  .Tyrell είναι ιδιαίτερα «προκλητική» σε σχέση με το συνωστισμό του δρόμου.htm).  όπως  είναι  αναμενόμενο  νοηματοδοτείται  από  κτηριακά  σύμβολα.  μετά πανύψηλα κτήρια και τέλος οικοδομήματα που κυριαρχούν στην πόλη και επιδιώκουν  να αγγίξουν αλαζονικά τον ουρανό.  ως  επί  το  πλείστον  90  Σύμφωνα με το Scott.  «How  Science  Became  God  In  Blade  Runner».    Το  συγκριμένο  αρχέτυπο  του  «δομημένου  χώρου»  προβάλλεται  για  πρώτη  φορά  στο ευρύ κοινό μέσα από την ταινία Metropolis (1927).  Στη  βάση  υπάρχουν  οι  εργάτες. ενώ η πόλη των εργατών παρουσιάζεται  χωμένη σε ένα σκοτεινό.  προβάλλοντας  μόνιμα  το  ίδιο  ερώτημα:  «πώς  οι  εργάτες‐σκλάβοι  μπορούν  να  αντιστρέψουν τα επίπεδα εξουσίας.  (Tony  Schloss.  τα  οποία  μαγνητίζουν  το  βλέμμα  του  θεατή  και  υποδηλώνουν  την  πραγματική  εξουσία  της  πόλης.  Το  κτήριο  της  Tyrell  ως  κτισμένη  υλική  πραγματικότητα  και  ταυτόχρονα  ως  φαντασιακά  επενδεδυμένος  χώρος  αποτελεί  τον  τόπο  όπου  συγκλίνουν  οι  ελπίδες  της  ανθρωπότητας  για  ένα  καλύτερο  μέλλον. όλα τα υπόλοιπα οικοδομήματα φαντάζουν ασήμαντα.  Ολόκληρη  η  φιλοσοφία  της  χωρικής  οργάνωσης  της  πόλης  φαίνεται  να  αντανακλά  την  αιώνια  διαμάχη. Θα λέγαμε ότι πρόκειται για μια διάταξη που  οργανώνει  την  πόλη  στη  λογική  του  Πύργου  της  Βαβέλ.». 55‐58. σε μια πόλη που αναπτύσσεται συνεχώς καθ΄ ύψος.  http://www. μια τέτοια επιλογή είναι πιο  συμφέρουσα  οικονομικά  από  την  ολική  κατεδάφιση  και  την  εκ  νέου  οικοδόμηση  των  κτηρίων.

  το  οποίο  προέρχεται  από  τα  εξωτερικά  ιπτάμενα  οχήματα.  βέβαια.  ολοκληρώνοντας το συνολικό ύφος της ταινίας.  ενώ  παράλληλα  οι  χώροι  εντός  των  κτισμάτων  φωτίζονται  συνήθως  με  μπλε  χρώμα.60                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    φθαρμένα. σχεδόν μαύρα.  το  περιβάλλον  στο  σύνολό  του  παρουσιάζεται  κλειστοφοβικό  και  αγχώδες. θα λέγαμε ότι στο Blade Runner το μόνο νέο κτήριο φαίνεται να είναι αυτό  της  εταιρείας  Tyrell. Στις όψεις τους υπάρχουν επιγραφές  νέον  που  αναβοσβήνουν  και  τεράστιες  οθόνες  που  εκπέμπουν  συνεχή  διαφημιστικά  μηνύματα. 59.  Πρόκειται  για  μια  λογική  η  οποία  αντανακλάται  έντονα  στη  σκηνή  όπου  η  Pris  «βυθίζεται»  μέσα  στα  σκουπίδια  (=layers)  και  γίνεται  ένα  με  αυτά.  Η  μελλοντική πόλη είναι ένα τοπίο στο οποίο απουσιάζει η έννοια του καινούριου.  οι  οποίες  μετά  το  πέρας  του  κύκλου  ζωής  τους  ενσωματώνονται  στα  απορρίμματα της πόλης.  με  τη  μέθοδο  της  διαστρωμάτωσης. με σκούρα. 60.  Ίσως.          Εικ.         Εικ.  δεδομένης  της  σπουδαιότητας  που  έχει  για  την  ευρύτερη  κοινωνία  ‐ παρ’  όλο  βέβαια  που  ο  σχεδιασμός  του  παραπέμπει  σε  στοιχεία  του  παρελθόντος. δομικά υλικά.  γεγονός  το  οποίο εντείνει ο Scott μέσα από μια σειρά συγκεκριμένων γωνιών λήψεως (προοπτικές από  πάνω  προς  τα  κάτω.  της  ύπαρξης  πολλαπλών  «layers». Παρ’ όλο που η τεχνολογία δίνει λάμψη ακόμα και στην πιο φρικτή προοπτική.    Γενικά.    . Η Pris    ανάμεσα στα     απορρίμματα της   πόλης.  Ο  αστικός  ιστός  συγκροτείται  έπειτα  από  συνεχείς  επεμβάσεις  στα  υφιστάμενα  κελύφη. των νέων  κατασκευών. Tο κτήριο    της αστυνομίας.  εμμονή  στα  κοντινά  πλάνα)  και  ιδιαίτερων  τεχνικών  φωτισμού.  Ας  σημειώσουμε  ότι  το  αστικό  τοπίο  διεισδύει  και  στο  εσωτερικό  των  οικοδομημάτων. Σε όλα τα εσωτερικά σκηνικά κυριαρχούν  οι  σκοτεινές  αποχρώσεις  της  πόλης.  εδώ  να  πρόκειται  και  για  ένα  αλληγορικό  σκηνικό  της  χρήσης  των  ρεπλίκων  σαν  μηχανές‐ εξαρτήματα.

 κοινωνίες. κυρίως.  Πρόκειται για ένα ζοφερό κόσμο.  η  φαντασιακή  επένδυση  των  κτισμάτων  με  ετερόκλητα  στοιχεία. αλλά στις  σύγχρονες.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  61  [ΜΑΤΡΙΧ]  Με μια αρχική.  ενώ  αισθητή  είναι  και  η  απουσία  «πόλων».  ώστε  να  καθίσταται  αδύνατη  η  διάκριση  των  ορίων  ανάμεσα  σε  πραγματικό  και  φανταστικό. στον οποίο οι λέξεις και οι σκέψεις ελέγχονται πλήρως.    Ολόκληρη  η  πόλη  είναι  τεχνητά  κατασκευασμένη.         . εντυπωσιακές μαρμάρινες κλίμακες.  στους  εσωτερικούς  χώρους  εμφανίζονται κίονες.  η  μεταμοντέρνα  λογική  του  «όλα  επιτρέπονται».  Ο  αστικός  ιστός  χαρακτηρίζεται  από  χωρική  ομοιομορφία.  από  γυάλινες  επιφάνειες.  μια  πόλη‐φυλακή  όπου  ο  εντοπισμός  οικοδομημάτων‐συμβόλων  αντίστοιχων  με  αυτών  που  κυριαρχούν  στο  τοπίο  του  Blade  Runner  καθίσταται  αδύνατος. η δράση της ταινίας.  Αν  και  τα  κτήρια.     Οι  αδερφοί  Wachowski  δημιουργούν  μια  κοινωνία  εντελώς  διαφορετική.  με  σκοπό  να  πλανέψει  τους  κατοίκους  της  τοποθετείται σε ένα μέλλον ακόμα πιο μακρινό από αυτό του Blade Runner (συγκεκριμένα  στο έτος 2199). η  ατομική  ελευθερία  είναι  ανύπαρκτη  και  η  αντίσταση  προς  το  σύστημα  αποτελεί  το  μεγαλύτερο αμάρτημα. αγάλματα.  παρουσιάζονται  «σύγχρονα». Παρ’ όλα αυτά.  σε  τέτοιο  τελειοποιημένο  βαθμό.  αποσταθεροποιώντας  ακόμα  περισσότερο  τη  φύση  της  πραγματικότητας. γρήγορη ματιά η πόλη του Matrix διακρίνεται εύκολα από την αντίστοιχη  του Blade Runner καθώς δείχνει να μην αναφέρεται σε μελλοντικούς κόσμους.  Έκδηλη  είναι  η  εξύμνηση  του  κολάζ.  με  προσόψεις  από  γυαλί. οικείες στο βλέμμα του θεατή.  ως  επί  το  πλείστον.  της  οποίας  η  πόλη  είναι  προσομοιωμένη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα οικοδομήματα του αστικού ιστού καλύπτονται.  οι  οποίες  επινοούν  υπαινιγμούς  για  πολλαπλές  προσομοιώσεις.

  οι  οποίοι  ελέγχονται  πλήρως  από  μία  απρόσωπη  ηλεκτρονική  κυβέρνηση. ο αστικός ιστός νοηματοδοτημένος από  κτηριακά σύμβολα σε ένα «αδιάφορο» συνονθύλευμα. μη  ιεραρχημένο.      Γενικότερα.  Σε  αυτή  τη  μη  χωρική  αντίληψη  της  πόλης. Η εικονική πόλη του Matrix («άνω πόλη»). το αστικό περιβάλλον φαίνεται να είναι πολύπλοκο. θα  λέγαμε ότι και σε αυτή διαφαίνεται το χωρικό μοντέλο της «άνω» και της «κάτω» πόλης. το Matrix αποτελεί μια εξελικτική  κατάσταση  της  «πόλης  χωρίς  κέντρο»  του  THX  1138. η εμφανής ολιγαρχία σε μια αόρατη  εξουσία (η οποία. πολυκεντρικό. Θα λέγαμε ότι. 61‐64.  Η  πόλη στήνεται βάσει μιας τεχνητής κυκλοφορίας στην οποία η μετακίνηση των ανθρώπων  έχει  πλέον  αντικατασταθεί  από  τη  διακίνηση  των  «μηνυμάτων».  η  οποία  προγραμματίζεται  από  υπολογιστές  και  αστυνομεύεται  από  ρομπότ.62                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ            Εικ.   Γίνεται αντιληπτό ότι μέσα σε ένα μικρό σχετικά χρονικό διάστημα.  αποκρουστικά  ομοιόμορφα πλάσματα. ξεφεύγοντας από τα  στενά όρια της πόλης του Μatrix και μελετώντας συνολικά τη φιλοσοφία της ταινίας.  αποτελούν  άβουλα.  .  ενώ  οι  πολίτες  της. η «δομημένη  πόλη» μετατρέπεται σε πόλη δίχως χωρική οργάνωση. Παρ’ όλα αυτά.  το  κέντρο  δεν  νοείται  πια  ως  τόπος.  αλλά  ως  λειτουργία:  ένας  «εγκέφαλος» που δίνει εντολές και ρυθμίζει τη διακίνηση των μηνυμάτων. παρακολουθεί τα πάντα).  με  πολλαπλασιαζόμενα  υποκείμενα  (το  γεγονός  γίνεται  ιδιαίτερα  αντιληπτό  μέσω  της  διείσδυσης  των  πρακτόρων  Smith  στα  επιμέρους  σώματα  των  κατοίκων)  που  μεταφέρουν  πληροφορίες  και  εναλλαγές  «παράλληλων»  χωροχρονικών  καταστάσεων. Η πόλη παύει να  είναι  τόπος  συγκρούσεων  και  η  εμφανής  κοινωνική  διαίρεση  του  Blade  Runner  και  της  προγενέστερης  Metropolis  δίνει  τη  θέση  της  στην  ολική  υποταγή  του  πληθυσμού  στην  «πόλη‐big brother». κατά κάποιο τρόπο. όμως.

  ένας  άντρας  καθισμένος.    Ως προς την αντίληψη της κάθετης χωρικής οργάνωσης.  μαθαίνουμε ότι οι πόλεις αναπτύσσονταν και αυτές κατακόρυφα. τον Leon. κάτω από το επίπεδο του  δρόμου  και  επεκτείνονταν  σε  εκατοντάδες  μίλια.  πολυπληθής.  Έτσι  ξεκινάνε  όλα. Αντίθετα. κατ’ αντιστοιχία με το  Blade  Runner.  ατμόσφαιρα  noir·  στο  αρχηγείο. 65. της προσπάθειας τους  για κατάκτηση του κόσμου. Οι ερωτήσεις που γίνονται από  τον blade runner.    Εξουσιαστικά συστήματα    [BLADE RUNNER]   Η  πλοκή  της  ταινίας  αρχίζει  από  τα  γραφεία  της  εταιρείας  Tyrell:  σκηνικό  θολό. ο κάτω κόσμος  ‐ο οποίος χαρακτηρίζεται από κατακόρυφη οργανωτική δομή‐ προβάλλεται εσωστρεφής.  στα  όρια  της  φτώχιας  και  της  εξαθλίωσης.  δημιουργείται  το  ερώτημα  πώς  (και  εάν)  είναι  εφικτό  να  ανατραπούν  οι  εκάστοτε  παγιωμένες  ταξικές.  ο  οποίος ελέγχει τα δημιουργήματά του και ορίζει την εξέλιξή τους. αναντίρρητα. γεμάτο από μηχανήματα και εργάτες.  καπνίζει  περιμένοντας  να  διεξάγει το τεστ Voight‐Kampff σε μια ρέπλικα.  Όπως  αναφέρει  η  Trinity  στο  Neo.  σχολιάζοντας την τραγική κατάληξη της αλαζονείας των ανθρώπων.          Εικ. υπερβολικά λεπτομερείς· μάλλον προκαλούν την οργή του  Leon.  σκοτεινός.  αλλά  και  χωρικές  διακρίσεις  των  διαφορετικών  επιπέδων  εξουσίας.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  63  Το  τεχνητό  αστικό  τοπίο  του  Matrix.      .  στο  πρώτο  μέρος  της  τριλογίας  «οι  υπόνομοι  είναι  πλέον  ό. Και εδώ.  καθαρό.  Παραπέμπει  σε  εργοστασιακό χώρο.  στο  οποίο  κυριαρχούν  οι  ουρανοξύστες.  θα  ήταν  μεγάλο  λάθος  αν  πίστευε  κανείς  ότι  ο  Scott  επιλέγει  να  αρχίσει  την  ταινία  από  τα  γραφεία  της  Tyrell μόνο και μόνο για δραματουργικούς λόγους.τι  απέμειναν  από  αυτές». Zion («κάτω πόλη»).  πάνω  εδώ  πλέκεται  και  η  ιστορία  της  ταινίας. αξίζει να αναφερθεί ότι  προτού  η  ανθρωπότητα  βυθιστεί  στη  ψευδαισθητική  πραγματικότητα  του  Μatrix.  με  πολίτες  στο  σύνολό  τους  «περιποιημένους»  και  ευπρεπείς  Σε  αυτό  ζει  (έστω  προσωρινά)  και  ο  αρχιτέκτονας  του  προγράμματος.  Εντούτοις.  παρουσιάζεται  ιδανικό:  φωτεινό.  o  οποίος  δεν  διστάζει  να  πυροβολήσει  τον  «κουραστικό  ανακριτή»  του.

 το οποίο «επιβλέπει» ολόκληρη την πόλη.  η  ίδια  η  εταιρεία  αποτελεί  την  ουσιαστική  εξουσία  στην  πόλη. που η ταινία θέλει  να  επιτύχει. Ο χώρος  απεικονίζεται  μνημειακός  και  περιλαμβάνει  κολόνες  διατεταγμένες  πάνω  σε  κάποιο  κάναβο.  μια  θεατρικότητα.  θα  λέγαμε  ότι  ακολουθεί  τις  αρχές  του  μεταμοντερνισμού.    Αυτό που στην πραγματικότητα προσπαθεί να μας μεταδώσει ο σκηνοθέτης είναι η  τεράστια  δύναμη  της  εταιρείας  στην  κοινωνική. Διεξαγωγή του τεστ Voight‐Kampff στον Leon. Δεν επιδιώκεται η «διαφάνεια» του φέροντος οργανισμού και  γενικότερα  της  κατασκευαστικής  λογικής:  το  κτίσμα  επενδύεται  με  ένα  μανδύα  συμβολισμών ή αναφορών σε κτήρια άλλων χρόνων και άλλων τόπων.  Τα  υλικά  πλήρωσης  στις  κολόνες.64                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ      Εικ.   Γενικότερα  θα  λέγαμε  ότι  το  όλο  κτήριο  είναι  ένα  συνονθύλευμα  διαφορετικών  αρχιτεκτονικών  στοιχείων  με  σκοπό  να  δημιουργηθεί  ένα  είδος  μασκαρέματος.  με  βάση  τις  οποίες  περιορίζεται  σε  μεγάλο  βαθμό  το  ενδιαφέρον  για  το  δομικό  ορθολογισμό  και  την  οικονομία της κατασκευής. σύμβολο κοινωνικού status. Εξωτερικά.  ως  το  απόλυτο  σύμβολο  της  τεχνολογικής  προόδου.  εκείνο  που  προκαλεί  εντύπωση  είναι  η  αντίθεση  μεταξύ  της  έλλειψης  χώρου  και  ορατότητας  στο  επίπεδο  του  δρόμου  και  της  άνεσης. 66‐67.  οικονομική  και  πολιτική  ζωή  της  πόλης. άλλωστε. γίνεται αντιληπτό ότι η  91  Είναι. ένα ολόκληρο σκηνικό μέσα στο οποίο θα εξελιχθεί το δράμα δημιουργού‐ δημιουργήματος. ήδη από τη δεκαετία του ’80. γνωστό πως η ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών είναι κύριο χαρακτηριστικό της  μεταμοντέρνας νεοφιλελεύθερης οικονομίας ‐από την οποία αντλούν ιδιαίτερα στοιχεία οι δημιουργοί του  Blade Runner‐ στη δύση.  τους  τοίχους και το δάπεδο είναι σκούρα.  δηλαδή. Παράλληλα.Tyrell. θυμίζει  πυραμίδα  των  Μάγιας  (ας  σημειώσουμε  ότι  πρόκειται  για  έναν  αρχαίο  πολιτισμό  που  χαρακτηριζόταν  από  ιδιαίτερα  προηγμένη  τεχνολογία)  ενώ  εσωτερικά  (βλέπουμε  το  γραφείο του E.  φαίνεται  να  ελέγχει και να στηρίζει όχι μόνο την οικονομική δομή της πόλης ‐ χάρη στο μονοπώλιο του  σχεδιασμού  και  της  παραγωγής  ανθρωποειδών  ‐  αλλά  και  την  πολιτική  ζωή  της:  ο  blade  runner  που  υποβάλλει  τον  Leon  στο  τεστ  Voight‐Kampff.  έτσι  και  στην  πραγματικότητα.  το  οποίο  κυριολεκτικά  δεσπόζει  στο  φιλμικό  παρόν. Η  εταιρεία. στο υψηλότερο πάτωμα) είναι επιπλωμένο σε γοτθικό στυλ.  αλλά  και  η  λειτουργία  (=τεχνολογία)  η  οποία  εμπερικλείεται  σε  αυτόν.     . Ο  ίδιος  ο  χώρος.  στοιχείο  που έχει μεγάλη σημασία για τη δημιουργία του αστικού περιβάλλοντος.  τα  κτήρια  της  Tyrell  δεσπόζουν  στο  αστικό  τοπίο.  Όπως  ήδη  έχει  αναφερθεί.  γίνεται σημείο εξουσίας.  Όπως.  αποπνέοντας  μια  αίσθηση  συμμετρίας. τα οποία σε συνδυασμό με το ηλιακό φως προσδίδουν  ένα μυστηριακό και εντυπωσιακό αποτέλεσμα.  ουσιαστικά  λειτουργεί  σαν  91 υπάλληλος της εταιρείας. ευρυχωρίας του γραφείου του Tyrell.    Ως  προς  το  επιβλητικό  κτήριο  της  Tyrell.

  δεν  υφίσταται σαφής προσδιορισμός του πεδίου δράσης τους.  Οι  προβαλλόμενες  εικόνες  παρακμής  παραπέμπουν  αναντίρρητα  σε  μια  άκρατη  αποβιομηχανοποίηση  υπέρ  του  τριτογενούς  τομέα.  Πρόκειται  για  ένα  υφιστάμενο  οικοδόμημα του σημερινού Λος Άντζελες‐αληθινό μνημείο καθώς αποτελεί το παλαιότερο  ενεργό  εμπορικό  κέντρο  (χτίστηκε  το  1893)  στην  καρδιά  της  πόλης.  του  «διαμεσολαβητή»  ανάμεσα  στα  εξεγερμένα  «αντίγραφα»  και  τον  πρόεδρο  E.F. Το κτήριο Bradbury στη    σημερινή του μορφή.       Εικ. Pan‐Am) και της τεχνολογίας.  της  διαφήμισης  και  του  θεάματος.  ημικατεδαφισμένων  κτηρίων.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  65  εξουσία  συνδέεται  άμεσα  με  τη  δυνατότητα  θέασης. η εξουσία στο Matrix δεν οριοθετείται σε συγκεκριμένα  σημεία. Δίπλα στον κόσμο της ανεργίας.χ.  Ας  θυμηθούμε  το  κτήριο  Bradbury  του  J. της φτώχειας και  των  ερειπωμένων  βιομηχανικών  χώρων  υπάρχει  ο  κόσμος  των  επιχειρήσεων  παροχής  υπηρεσιών (π.Tyrell. Ολόκληρο το Λος Άντζελες δεν είναι παρά ένα πανοπτικόν του Βentham. 68‐69.  εν  μέσω  άδειων  αποθηκών.  με  αποτέλεσμα  να  καθίσταται  ιδιαίτερα  δύσκολος  ο  εντοπισμός  της:  όχι  μόνο  δε  γνωρίζουμε  πού  ακριβώς  μένουν  υψηλόβαθμα  στελέχη  της  πόλης.  πρόκειται  για  μια  κοινωνία  στην  οποία  η  τεχνολογία  κυριαρχεί  σε  τέτοιο  σημείο  που  συνθλίβει  κάθε  άλλη  βιομηχανική  δραστηριότητα.  Αν  και  εμφανίζονται  επιμέρους  πρόσωπα‐κλειδιά.     Εικ. Ακόμα και όταν έρχεται η ώρα  της  συνάντησης  του  Neo  με  τον  αρχιτέκτονα  του  προγράμματος.  αλλά  αναρωτιόμαστε  ακόμα  και  για  την  ύπαρξή  τους.  Παρ’  όλα  αυτά.  Στην  πραγματικότητα.  γεγονός  το  οποίο  επιβεβαιώνεται  διαρκώς  και  από τις διαφημίσεις που υπερίπτανται. 70.  παρακολούθησης  του  κοινωνικού  ιστού.      [ΜΑΤΡΙΧ]   Σε αντίθεση με το Blade Runner.  στη  μελλοντική  του  εκδοχή  εμφανίζεται  ερειπωμένο  και  εγκαταλελειμμένο.Sebastian. Το κτήριο Bradbury στο Λος  Άντζελες του 2019.  οι  πληροφορίες  που  .

 Neo)  φαντάζει εξαιρετικά    δύσκολος.  η  πόλη  εκλαμβάνεται  ως  εμπορεύσιμο  προϊόν.  κάτι  που  θεωρείται  πιθανώς  αποτέλεσμα  της  σύγχρονης  μεταμοντέρνας  συνθήκης.  αντιδραστικού  στοιχείου.  συγκεκριμένο  μέρος  εύρεσής  του  ‐όπως  για  παράδειγμα  το  κτήριο  της  εταιρείας  Tyrell  στο  Blade  Runner.  Και  εδώ. τοπίο. όταν ο ίδιος μαζί με την Προφήτη (Oracle) εμφανίζονται σε ένα άλλο.  ως  ένα  είδος  κατανάλωσης.  άλλωστε.  είναι  σαφές  ότι  κυρίαρχο  ρόλο  κατέχει  η  τεχνολογία  (αντιπροσωπεύεται  μέσω  του  αρχιτέκτονα).  από  τη  συνολική  ανάγνωση  του  έργου  καταλήγουμε  στο  συμπέρασμα  ότι  η  εξουσία  μάλλον  δεν  περιορίζεται  εντός  της  φιλμικής  πόλης.  ότι  το  κτήριο  στο  οποίο.  Υπάρχει  τελικά  σταθερό  σημείο  αναφοράς  του  δημιουργού.  Σύμφωνα  με  αυτή.              Εικ.  Είναι  ένας  όροφος  γεμάτος  πόρτες.  ως  ένα  είδος  απόλυτης  υποταγής  στο  δημιουργό  που  βρίσκεται  εντός  του. με κύριο σκοπό την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος και  τη  διαγραφή  από  αυτό  κάθε  «ενοχλητικού».  γεγονός  το  οποίο  υποδηλώνει  τη  σπουδαιότητα του προσώπου του αρχιτέκτονα σε συνδυασμό με την τεχνολογική υπεροχή  της κοινωνίας.    Κλειδοκράτορα.  η  οποία  αναδεικνύεται  σαν  τον  απόλυτο  ρυθμιστή  των  καταστάσεων. 71.  Κρυφά  σημεία.     Κρατικός μηχανισμός    [BLADE RUNNER]   Ένα  στοιχείο  το  οποίο  προκαλεί  εντύπωση  στη  μελλοντική  κοινωνία  του  Blade  Runner  είναι  η  αίσθηση  απουσίας  του  κράτους.  Σε  κάποιον  όροφό  του  δεν  πάει  ούτε  ασανσέρ.  Στην  πραγματικότητα μοιάζει να είναι εξωτερική και να λειτουργεί ως ένα είδος πανοπτικού της  virtual κοινωνίας του Matrix.  οι  σκηνοθέτες  φαίνεται  να  βυθίζουν  το  θεατή  σε  ένα  «αδιέξοδο».  ούτε  σκαλιά.  το  οικοδόμημα  φυλάσσεται  από  συστήματα  υψίστης  ασφαλείας.  χαρακτηρίζεται  από  εντυπωσιακή  κατακόρυφη  ανάπτυξη  και  πολλαπλές  αντανακλάσεις  του  αστικού  περιβάλλοντος  στην  επιδερμίδά  του.66                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αντλούμε  από  τον  Κλειδοκράτορα  σχετικά  με  το  χώρο  του    δημιουργού  περιορίζονται  σε  ένα  θολό.  ανοικτό  στις  αγοραπωλησίες.  Μέσω  της  χωρικής  ομοιομορφίας  και  της  χρωματικής  ατονίας  στις  κλίμακες  του  λευκού.  Αυτή  η  αντίληψη είναι αποτέλεσμα μιας νέο‐φιλελεύθερης διερμηνείας του τοπικού ως πεδίου πιο  ευέλικτης  εκδίπλωσης  της  ιδιωτικής  πρωτοβουλίας  αλλά  και  ταυτόχρονα  ένα  τέχνασμα  που  προβάλλει  ως  μη  νόμιμη  πλέον  την  κρατική  παρέμβαση  ή  βοήθεια  προς  άρση  των  .  βέβαια.  έστω  και  προσωρινά  διαμένει  ο  αρχιτέκτονας.  Δεν  είναι  τυχαίο.  Μέσα.  Μια  πόρτα  είναι  ξεχωριστή  γιατί  αυτή  οδηγεί  στην  Πηγή». εντελώς  διαφορετικό από την πόλη του Matrix.  Οι  πόρτες  οδηγούν  σε  πολλά  σημεία. Ο εντοπισμός    του αρχιτέκτονα (από    τους Morpheus.  λοιπόν.  ασαφές  πλαίσιο:  «Υπάρχει  ένα  κτήριο.  μια  επίλυση  γρίφου  των  συντεταγμένων  του  αρχιτέκτονα.  Παράλληλα.  Η  αλήθεια  δείχνει  να  αποκαθίσταται  στο  τέλος  της  τριλογίας.

BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  67 

πιθανών  ανισοτήτων  σε  επίπεδο  πόλης,  περιφέρειας  ή  κράτους.  Το  κράτος  πλέον  ‐ως 
εξουσία‐  υποχωρεί,  περιθωριοποιείται.  Είναι,  μάλλον,  ένας  ιδεολογικός  μετασχηματισμός 
που  διασφαλίζει,  παρά  υπονομεύει,  την  εγκαθίδρυση  της  εξουσίας.    Έτσι  και  στο  Blade 
Runner, αν και μας παρουσιάζεται ο μηχανισμός της αστυνομίας, δεν είναι ξεκάθαρο ότι η 
προϊστάμενη αρχή της είναι μια δημοκρατικά ελεγμένη  κυβέρνηση.  

 
Εικ. 72‐73. Ιπτάμενα αστυνομικά οχήματα.
 
 
[MATRIX]  
To Matrix αστυνομεύεται από agents, πράκτορες‐σκεπτόμενα προγράμματα που ζουν μια 
προσομοιωμένη πραγματικότητα σαν άνθρωποι του νόμου, παρόμοιοι με τους σημερινούς 
πράκτορες του FBI. Έχουν υπερφυσική δύναμη και ταχύτητα και μπορούν να αλλοιώνουν 
και  να  υπερβαίνουν  μερικούς  από  τους  νόμους  του  συστήματος.  Στόχος  τους  είναι  να 
επιτηρούν το πρόγραμμα και να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα, εξέλιξή του. Ως εκ τούτου, 
προσπαθούν  απεγνωσμένα  να  αποκτήσουν  τους  κωδικούς  που  θα  τους  επιτρέψουν  την 
πρόσβαση στον κεντρικό υπολογιστή της «ουράνιας» πόλης Zion (αν και ο «ουρανός» σε 
αυτή  την  περίπτωση  βρίσκεται  βαθιά  στη  γη),  στην  οποία  ζει  ένα  μικρό  ποσοστό 
αφυπνισμένων,  «πεφωτισμένων»  ανθρώπων  που  αποτελεί  τη  μέγιστη  απειλή  για  την 
τεχνητή νοημοσύνη και το πρόγραμμα του Matrix. 
Ως προς τον κρατικό μηχανισμό, αν και παρουσιάζεται συστηματικά καθ’ όλη τη 
διάρκεια της ταινίας (μέσω των δυνάμεων της αστυνομίας) προκειμένου να επιβάλλει την 
τάξη και την ισορροπία στη φιλμική πόλη, φαίνεται να υποτάσσεται εξ ολοκλήρου στους 
πράκτορες.  Δεν  είναι  λίγα,  εξάλλου,  τα  πλάνα  όπου  οι  πράκτορες  Smith,  οι  οποίοι 
πολλαπλασιάζονται  διαρκώς,  εισβάλλουν  σε  σώματα  αστυνομικών,  υποδηλώνοντας  την 
πλήρη  κυριαρχία  τους  σε  αυτά.  Θα  λέγαμε  ότι  o  μηχανισμός  της  αστυνομίας 
χρησιμοποιείται τελικά από τις σκεπτόμενες μηχανές (που δεν είναι παρά εξαρτήματα του 
αρχιτέκτονα)  ως  ένα  «υπαλληλικό»  βοήθημα  προκειμένου  να  εξαλειφθεί  κάθε  είδος 
«τρομοκρατικής»  ενέργειας  ενάντια  στο  πρόγραμμα.  Ο  ρόλος,  λοιπόν,  του  κράτους 
υποβαθμίζεται  και  περιορίζεται  για  μια  ακόμα  φορά  σε  επίπεδο  διαχειριστικό  και 
ρυθμιστικό, σε απλό υπερασπιστή της εξουσίας.  

 
Εικ. 74‐75. Oι πράκτορες (σε πρώτο πλάνο δεξιά ο πράκτορας Smith) παρεμβαίνουν 
δυναμικά στο έργο της αστυνομίας.

68                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ 
 
Ο αληθινός πρωταγωνιστής 
 
[BLADE RUNNER]  

 
Εικ. 76. Το αστικό τοπίο πρωταγωνιστεί. Στο βάθος 
 
διακρίνεται η εταιρεία Tyrell.
 
Από την αρχή κιόλας του Βlade Runner, γίνεται αντιληπτό ότι ο σκηνοθέτης δίνει εξέχουσα 
θέση  στο  αστικό  περιβάλλον.  H  ταινία  ξεκινάει  με  ένα  γενικό  νυχτερινό  πλάνο  όπου 
φαίνονται  καμινάδες,  στις  κορυφές  των  οποίων  σημειώνονται  εκρήξεις.  Ανάμεσά  τους 
προβάλλει  ένα  σκάφος, 92   το  οποίο  κατευθύνεται  προς  το  «μέρος  μας»,  ενώ  χιλιάδες 
φωτάκια  αντανακλούν  τη  χαμηλή  δόμηση‐  χαρακτηριστική  του  Λος  Άντζελες.  Στα 
εισαγωγικά πλάνα, παρατηρούμε και την πολυσυζητημένη εικόνα με το μάτι, καθώς και το 
κτήριο  της  εταιρείας  Tyrell,  ένα  κτήριο  που  αναμφισβήτητα  δείχνει  ιδιαίτερα  επιβλητικό 
και  μεγαλοπρεπές.  Όλα  αυτά  τα  στοιχεία,  που  παρουσιάζονται  από  τα  πρώτα  λεπτά  του 
Blade  Runner,  στην  πραγματικότητα,  αποτελούν  για  το  θεατή  πληροφορίες  για  την 
οικονομική  και  κοινωνική  ζωή  της  πόλης,  στην  οποία  πρόκειται  να  διαδραματιστεί  η 
ιστορία. Ο Scott θέλει να μας δώσει να καταλάβουμε ότι αυτό που, κυρίως, έχει αξία στην 
ταινία  που  θα  παρακολουθήσουμε  είναι  η  πόλη  με  τον  αστικό  της  χώρο,  η  ασυνάρτητη 
συρραφή  φανταστικών  τοπίων  που  ο  ίδιος  δημιούργησε  σε  συνδυασμό  με  τον  «οπτικό 
φουτουριστή»  Syd  Mead.  Όπως  μάλιστα  δηλώνει  ο  σκηνοθέτης  αυτά,  τελικά,  είναι  το 
93
«απόλυτο όπλο», οι πραγματικοί πρωταγωνιστές. Οι ήρωες είναι δευτερεύοντες.   
 
92
 Όπως δηλώνει ο Syd Mead, τα ιπτάμενα οχήματα του Blade Runner (spinners), τα οποία και σχεδίασε, 
βασίστηκαν  στη  λογική  των  χαρακτήρων  της  ταινίας.  Το  spinner  ήταν  ένα  ιπτάμενο  αυτοκίνητο  και  σαν 
τέτοιο  μπορούσε  να  από‐προσγειωθεί.  Δεδομένου  ότι  από  τη  θέση  του  οδηγού  θα  ήταν  απαραίτητο  να 
κοιτάξει  κάποιος  «κάτω»  κατά  την  απογείωση  και  την  προσγείωση,  ο  Mead  επέκτεινε  τους  μπροστινούς  
τροχούς σε στελέχη «βραχιόνων» που επέτρεπαν στον οδηγό να «κοιτάει κάτω». Επίσης, το όχημα δεν είχε 
αναγνωρίσιμη, μεταβλητή διαμόρφωση είτε όταν κινείτο στο έδαφος είτε όταν πετούσε, γεγονός το οποίο 
ενίσχυσε την πτυχή της αναγνωρισιμότητας του σχεδίου. Ας σημειώσουμε ότι ο ίδιος ο Mead είχε απόλυτη 
δημιουργική  ελευθερία  στα  σχέδια  που  έκανε  για  την  ταινία.  Είχαν,  μάλιστα,  τέτοια  επιτυχία  που  αν  και 
αρχικά  είχε  αναλάβει  το  σχεδιασμό  μόνο  των  ιπτάμενων  σκαφών,  στη  συνέχεια  ο  Scott  του  ανέθεσε  τη 
σχεδιαστική  απεικόνιση  ολόκληρου  του  αστικού  περιβάλλοντος  («Interview  with  Syd  Mead:  50+years 
dreamweaving Hollywood», ό.π.) 
93
  Paul  Sammon,  Future  Noir:  The  Making  of  Blade  Runner,  Νέα  Υόρκη:  Harper  Collins  Publisher,  1996, 
σ.75. 

BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  69 

«Στο αμερικανικό νουάρ, η πόλη (ιδιαίτερα τη νύχτα) είναι το κυρίαρχο ντεκόρ [...]. 
Ο εσωτερικός χώρος είναι συνήθως μια παράμετρος ψυχολογικής τάξεως». 94   

  
Αξίζει,  πάντως,  να  σημειώσουμε  ότι  με  μια  πρώτη  ανάγνωση  η  πόλη  του  Blade 
Runner μάλλον φαίνεται να παραπέμπει στην εξέλιξη της σύγχρονης Νέας Υόρκης, παρά 
του σημερινού Λος Άντζελες, το οποίο αναπτύσσεται, κυρίως, οριζόντια, σαν μια συστάδα 
από αποικίες. 95  Όπως, μάλιστα, αναφέρει ο Sammon, 96  η αρχική επιλογή του Scott για τη 
φιλμική  πόλη  ήταν  το  Σαν  Άντζελες,  ως  ένα  μίγμα  της  σύγχρονης  πόλης  του  Σαν 
Φρανσίσκο  και  του  Λος  Άντζελες,  ενώ  λίγο  αργότερα  προστέθηκε  ως  «υποψήφια»  και  η 
πόλη  της  Νέας  Υόρκης,  της  οποίας  ένθερμος  υποστηρικτής  υπήρξε  ο  Syd  Mead. 97   Έτσι, 
παρά  το  γεγονός  ότι  τη  «μάχη»  κέρδισε  το  μελλοντικό  Λος  Άντζελες,  αυτό  τελικά 
απεικονίζεται  ως  ένα  υβρίδιο,  μια  πόλη  στην  οποία  κυριαρχεί  ένα  σημαντικό  πλήθος 
στοιχείων  που  δεν  εξάγονται  απόλυτα  από  το  συγχρονικό  κοινωνικό,  οικονομικό  και 
πολιτικό  γίγνεσθαι  της  πόλης.  Ιδιαίτερα  καθοριστικό  ρόλο  στην  απεικόνιση  του  Λος 
Άντζελες  διαδραματίζει  τόσο  το  γαλλικό  περιοδικό  επιστημονικής  φαντασίας  Métal 
Hurlant,  το  οποίο  δημιουργείται  το  1974, 98   αναπαράγοντας  μια  πληθώρα  «πυκνών»  και 
σκοτεινών  μελλοντικών  κοινωνιών,  όσο  και  η  αρχιτεκτονική  ομάδα  Archigram,  η  οποία 
προβάλλει τη δεκαετία του ’60 νέο‐φουτουριστικές απόψεις σχετικά με την τεχνολογία, τις 
ελαφρές  μεγα‐κατασκευές,  δίνοντας  έτσι  μια  ώθηση  στην  αρχιτεκτονική  υπό  την  οπτική 
της δυστοπικής επιστημονικής φαντασίας. Τα πιο γνωστά τους έργα είναι οι Walking City 
(1964), μια εφιαλτική πόλη του μέλλοντος στην οποία γιγαντιαία κτήρια που μοιάζουν με 
ρομπότ,  φαίνονται  να  περπατούν  πάνω  σε  μεταλλικά  πόδια  με  φόντο  έναν  κόσμο 
ερειπωμένο  μετά  από  τον  πυρηνικό  όλεθρο,  καθώς  και  η  Plug‐in‐City  των  Peter  Cook, 
99
Warren Chalk, Dennis Crompton με ουτοπικές προεκτάσεις.  
 
[MATRIX]  
Σε αντίθεση με το Blade Runner στο οποίο το αστικό περιβάλλον κατέχει κυρίαρχη θέση, 
στην πόλη του Matrix πρωταγωνιστεί το virtual σώμα, το οποίο μεταφέρεται από τον ένα 
χώρο στον άλλο με ιλιγγιώδεις ταχύτητες. Αν δηλαδή θεωρήσουμε ότι στο Blade Runner οι 
άξονες  της  πόλης  μετράνε  στο  σύνολό  τους  ως  επίπεδα  (Χ,Υ),  στο  Matrix  εκείνο  που 
φαίνεται  να  έχει  καθοριστική  σημασία  είναι  τα  σημεία,  οι  επιμέρους  χωροχρονικές 
συντεταγμένες που ορίζονται στα επίπεδα Χ,Υ [(Χ1, Υ1), (Χ2, Υ2)… (Χn, Υn)]. 
 
94

  Αλέξης  Δερμετζόγλου,  «Η  πόλη  στο  φιλμ  νουάρ:  Καταφύγιο  και  παγίδα μαζί»  στο  Πανελλήνια  Ένωση 
Κριτικών  Κινηματογράφου  («Π.Ε.Κ.Κ.»),  Κινηματογραφημένες  πόλεις.  Η  πόλη  στη  Λογοτεχνία  και  τον 
Κινηματογράφο, Αθήνα: Πατάκη, 2002. 
95
  Ίσως,  βέβαια,  αυτός  να  είναι  και  ένας  από  τους  λόγους  για  τον  οποίο  ο  Scott  επέλεξε  τη  «λύση»  της 
πυραμίδας,  ως  κτήριο  στέγασης  της  εταιρείας  Tyrell,  δεδομένου  ότι  συνδυάζει  την  κατακόρυφη  (Νέα 
Υόρκη) με την οριζόντια (Λος Άντζελες) οικοδομική επέκταση του αστικού ιστού.  
96
  Paul  Sammon,  ό.π.,  Βλ.  και  Stephen  Rowley,  «The  Least  Scary  Option:  Blade  Runner  and  the  Future 
City», 1998, http://www.cinephobia.com/bladrunn.htm. 
97
  Ας  αναφέρουμε  ότι  ο  φουτουριστής  Syd  Mead,  πριν  προβεί  στην  απεικόνιση  της  φιλμικής  πόλης  του 
Blade  Runner  πραγματοποίησε  διεξοδική  έρευνα  γύρω  από  την  εξέλιξη  της  μορφής  της  σημερινής  Νέας 
Υόρκης, βασιζόμενος στην πεποίθηση ότι στη μελλοντική πόλη το ύψος του (πρώην) Παγκόσμιου Κέντρου 
Εμπορίου θα αποτελεί απλά τον «κανόνα» για τη δόμηση των κτηρίων και όχι την εξαίρεση. Ό.π. Επίσης, 
ας σημειώσουμε ότι και η εικόνα της Chinatown ήταν κυρίαρχη για την απεικόνιση της πόλης του Blade 
Runner σύμφωνα με τον Scott (Scott Bukatman, Blade Runner, Λονδίνο: British Film Institute, 1997, σ.11). 
98
 Από τους σκιτσογράφους Jean Giraud (Moebius) και Philippe Druillet, σε συνεργασία με το συγγραφέα 
Jean‐Pierre Dionnet και τον οικονομολόγο Bernard Farkas. (http://metal.hurlant.com/). Η αισθητική του 
Blade Runner φαίνεται να αντλεί στοιχεία από την αστική συμπίεση του Moebius, τη βρεγμένη σκοτεινιά 
του Philippe Druillet καθώς και τις «βαθμιδωτές» υπερβολές του Angus McKie’s. 
99
 Archigram, κατάλογος έκθεσης στο Centre Georges Pompidou (19/6‐29/8 1994), σσ.96‐99. 

  καθώς και ο Sears Tower (Σικάγο) είναι ορατά σε ορισμένα πλάνα.  η  πολυεθνικότητα  και  η  πολυπολιτισμικότητα  κάνουν  διαρκώς  αισθητή  την  παρουσία  τους. αφού.  Παρ’  όλα  αυτά.  μέσω  της  οποίας  επικοινωνούν  και  συνεννοούνται  . όλες γραμμένες σε διαφορετικές γλώσσες.  βλέπουμε  διαφορετικές  ενδυμασίες. Μεξικανοί. είναι πλέον ένα μίγμα  ατόμων  που  προέρχονται  από  διαφορετικές  χώρες. Το κοινωνικό σώμα.  Αυτή  η  «προσομοιωμένη»  γλώσσα  που  κρατάει  την  αυθεντικότητά  της. αφίσες.  ήθη  και  έθιμα.70                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ            Εικ. υποδηλώνοντας κατά  κάποιο τρόπο την πραγματική φύση της πόλης του Matrix.      Το    ίδιο  το  περιβάλλον  μοιάζει.  Παρ’  όλες.  Ακόμα  και  ενδυματολογικά.  μάλλον. Καυκάσιοι) καταφέρνουν και συνεννοούνται με μια νέα γλώσσα.  Σε  αντιστοιχία  με  τις  σύγχρονες  μετανεωτερικές  μητροπόλεις.  την  εισχώρηση  του  τοπικού  στο  εθνικό  αλλά  και  αντίστροφα.  ιαπωνικών.  γερμανικών  και  ισπανικών.  Δεν  είναι  τυχαίο  ότι  οι  περισσότερες  σκηνές  γυρίζονται στο στούντιο της Fox στο Σίδνεϊ. φαίνεται να έχει αντιστοιχίες με τη σύγχρονη γλώσσα του  υπολογιστή  και  της  πληροφορικής.  όμως. Το virtual σώμα ως ο απόλυτης πρωταγωνιστής.  η  Sydney Harbour Bridge. η γέφυρα Anzac. στο μελλοντικό Λος Άντζελες οι δρόμοι είναι γεμάτοι με προβολείς. το Martin Place (Metacortex).  την  city‐speak  (την  «κατασκευασμένη»  δηλαδή  γλώσσα  της  πόλης.  παρά  τις  διαφορετικές  ρίζες από τις οποίες προέρχεται.  δεν  έχουν  κανένα  κοινωνικό  δεσμό  μεταξύ  τους. οι κάτοικοί  της (Ασιάτες. με σκοπό να μην περιληφθούν αναγνωρίσιμα  τοπία  και  να  διατηρηθεί  η  αίσθηση  μιας  τυπικής  αμερικάνικης  πόλης. πολιτικές και οικονομικές διαφορές που συναντάμε.  πιστεύουν  σε  διαφορετικές  αξίες  και  αρχές. ο πύργος AWA.  αδιάφορο. το οποίο είναι δυσδιάκριτο ταξικά.  λειτουργώντας  ουσιαστικά  ως  ένα  υπόβαθρο  για  την  εξέλιξη  της  πλοκής. είναι εμφανής η πολιτισμική ιδιαιτερότητα των κατοίκων.  καθαρά  για  λόγους  επικοινωνίας):  ένα  μείγμα  αγγλικών.    Πολυπολιτισμικά πλήθη    [BLADE RUNNER]    Στη  κοινωνία  του  Blade  Runner. Η τεχνολογία έχει ευνοήσει  τις  πληθυσμιακές  μετακινήσεις. ανάλογα  με  την  ιδιαίτερη  πατρίδα  τους. πολιτιστικές. 77. τη σύνδεση του μέλλοντος με  το παρόν. φωτεινές  επιγραφές.  τις  κοινωνικές.

  η  ενδεχόμενη  πλήρης  εξαφάνιση  του  φυσικού  περιβάλλοντος  εξαιτίας της αλόγιστης τεχνολογικής εξέλιξης. λαμπερές  διαφημιστικές  επιγραφές  αλλά  και  εναέρια  «εκθαμβωτικά»  οχήματα  επιβεβαιώνουν  την  101 τεχνολογικά προηγμένη κοινωνία του 2019.  της  αποξένωσης.  Η πολυεθνικότητα κυρίαρχο στοιχείο του Matrix.72                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ              Εικ.  Μπορεί  να  τρομάζει  σαν  σενάριο  η  δυστοπική  αυτή  εξελικτική  κατάσταση.  5.  της  ερήμωσης.  ο  οποίος  με  την  πρόφαση  της  «ανάπτυξης»  101  Ένα μόνο σχόλιο για τη δύναμη της τεχνολογίας και του θεάματος: δεν είναι φυσικά τυχαίο ότι ο Scott  επιλέγει το απόλυτο σκοτάδι με τα επιβλητικά σκούρα κτίρια ως υπόβαθρο για την πόλη του μέλλοντος. ώστε να καθίσταται εξαιρετικά δύσκολος ο εντοπισμός του. Παράλληλα αμέτρητα φωτάκια μέσα στη νύχτα.  Σκοπός  του  είναι  να  μεγιστοποιήσει  τη  λάμψη  που  εκπέμπουν  οι  επιγραφές  (=θέαμα). ώστε να δώσει το στίγμα του για την κοινωνία του μέλλοντος:  τεχνολογία και εικόνα κυριαρχούν.  στην οποία η φύση δε φαίνεται να έχει καμία  θέση. Το οικοσύστημα και κάθε μορφή ζωής σε αυτό έχει ολοκληρωτικά καταστραφεί.  από  τα  εισαγωγικά  της  πλάνα.  Η  ομίχλη  και  το  νέφος  έχουν  εξαπλωθεί σε όλη την πόλη. έστω.4 Η εξαφάνιση της φύσης    [BLADE RUNNER]   Αναντίρρητα.  της  μοναξιάς. Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμα  και  ο  ίδιος ο ουρανός  μοιάζει  να  έχει  εξαφανιστεί  ή.  στο  οποίο  η  δόμηση  διακόπτεται  από  τεράστιες  καμινάδες  διυλιστηρίων. Οι  άλλοτε  πραγματικοί  ζωικοί  και  φυτικοί  οργανισμοί  που  υπήρχαν.  Το  τοπίο  είναι  παρακμιακό.  Η  εικόνα  του  προέδρου  της  εταιρείας  Tyrell  παραπέμπει  στο  σύγχρονο  άνθρωπο.  Παντού  υπάρχουν  άδεια  εργοστάσια  και  αποθήκες.  αλλά  μήπως  τελικά  προς  τα  εκεί  οδεύουμε.  από  όπου  βγαίνουν  φωτιές.  να  έχει συρρικνωθεί σε  τέτοιο  βαθμό.       .  μελαγχολικό  ˙  επικρατεί  η  αίσθηση  της  εγκατάλειψης.     Η  ταινία.  ένα  από  τα  βασικά  θέματα  που  κρύβονται  πίσω  από  την  επιστημονική  «φανταστική»  διάσταση  του  Blade  Runner  είναι  η  σχέση  της  τεχνολογίας  και  της  επιστήμης  με  τη  φύση. στην οποία ο αστικός ιστός είναι πλέον ασφυκτικά κλειστός.  έχουν  εξοντωθεί  ως  επί  το πλείστον και αντικατασταθεί από πιστά αντίγραφά τους.  μας  παρουσιάζει  ένα  Λος  Άντζελες  σκοτεινό  και  βροχερό.  αλλά και χωρικά ανεξέλεγκτος.  αλλά  και τα  φώτα  (=τεχνολογία) του δομημένου περιβάλλον. 83.

  και  Μανώλης  Γρηγοριάδης. 80.  αποκτώντας  έτσι. Αμέτρητες πολιτισμικές φυλές που. Η μεταμοντέρνα κατάσταση.  Ιδιαίτερα  ενδιαφέρον  είναι  το  γεγονός  ότι  τα  επιμέρους  πρόσωπα  κλειδιά  παραπέμπουν  σε  διαφορετικές  εθνικότητες:  η  Oracle  έχει  τα  χαρακτηριστικά  της  μαύρης  φυλής.  διεκδικώντας  την  αυτονομία  ή  την  ισοτιμία  του  με  τους  άλλους.php3? lang=en&article_id=640702].  ο  Ceraph  καθώς  και  ο  Κλειδοκράτορας  του  έργου  είναι  Ασιάτες. Κωστής Παπαγιώργης.  Στο  πλαίσιο  του  καθενός  γλωσσικού  παιχνιδιού. τουλάχιστον στο βαθμό του  Blade  Runner. όμως.  Εικ. 100    Εικ. Oracle.  100 Η  ταινία  στήνεται  επάνω  ακριβώς  στη  φιλοσοφία  της  μεταμοντέρνας  κατάστασης:  πολλαπλοί  διαφορετικοί  παίκτες‐ομιλητές  που  εκφέρουν  λόγους.  ένα  είδος  «ανακατώματος»  στη  λογική  «anything  goes»  του  μετανεωτερισμού. Και επιπλέον χωρίς θεωρητική μεταγλώσσα  που  να  ρυθμίζει  το  λεκτικό  σύμπαν.  αν  και  ανήκουν  σε  διαφορετικές  γλωσσικές  κοινότητες. για  τον  Lyotard    η  μεταμοντέρνα  κατάσταση  είναι  μια  χαώδης  κατάσταση  όπου  κανείς  από  τους  παίκτες‐ ομιλητές  δεν  επιδιώκει  τη  ρύθμισή  της. Ceraph.  Μια  τέτοια  μηχανή  στήνεται  χάρη  στο  γεγονός  ότι  διαδραματίζονται  γλωσσικά  παιχνίδια  με  κανόνες  που  επινοούνται κατά περίσταση (ad hoc) από όσους παίκτες δέχονται και μπορούν να συμμετάσχουν σε αυτά.  μέσα  από  τις  ανταλλαγές  μηνύματος  και  νοήματος  που  διευκολύνει  η  ομιλία‐  παιχνίδι.  η  μικρή  Sati  που  μένει  μαζί  της  μοιάζει  με  Ινδή.  Αντίθετα με τη μοντέρνα κατάσταση.  Αν  και  με  μια  πρώτη  ματιά δε γίνεται άμεσα αντιληπτό.  Εικ. 82.  την  πραγματική.  .  το  χάος  δίνει τη θέση του σε ένα καθεστώς αυτονομιμοποιούμενης οργάνωσης.  ο  Merovingian  Γάλλος. 78‐79.   Εικ.  ιεραρχώντας  τις  φράσεις  και  τους  λόγους  των  παικτών‐ομιλητών.  2007  http://athens.  «Η  μεταμοντέρνα  κατάσταση  του  Lyotard».org/front. ενώνονται  επιτυχώς  με  σκοπό  να  (απο)συνθέσουν  το  παζλ  της  μελλοντικής (μεταμοντέρνας) κατάστασης.  Βλ.      [MATRIX]   Και  στο  Matrix  διαφαίνεται  η  επιθυμία  για  κοινωνική  μίξη  ομάδων  και  τάξεων. Η πολυπολιτισμικότητα του Blade Runner.  με  λέξεις  και  φράσεις.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  71  εκατομμύρια  άνθρωποι  ανά  τον  κόσμο.  εφόσον και η αυτονομία και η ισοτιμία είναι ιδέες στις οποίες έπαψαν να πιστεύουν. [Jean‐François Lyotard. με άλλα λόγια στη βάση αναγκαιοτήτων ή ιδεωδών.  «αγωνιστική»  τους  ταυτότητα. 81. βάσει μιας ρυθμιστικής ιδέας που  επιλέγει  ή  επινοεί  η  ομάδα  για  να  συνεχίσει  τη  διεξαγωγή  της  αγωνιστικής  πρακτικής  της. Αθήνα: Γνώση. μετφ.indymedia. Sati.  οι  οποίοι  όχι  μόνο  δεν  κατανοούνται  ομοιόμορφα  αλλά είναι και μεταξύ τους ασύμβατοι ή ριζικά διαφορετικοί. τη συνύπαρξη υποκειμένων με διαφορετικές  φυλετικές  καταβολές  και  γλωσσικές  ρίζες.  μέσα  από  μια  πιο  διεξοδική  ανάγνωση  της  τριλογίας  γίνεται  κατανοητό  ότι  οι  αδερφοί  Wachowski  επικροτούν  τη  διαφορά.  2008.  την  έννοια  της  φυλετικής  πολυπλοκότητας. Διεκδικούν αντίθετα τη  διάλυση  του  εαυτού  τους  μέσα  στη  μηχανή  παραγωγής  περίπλοκων  δικτύων  κοινωνικών  σχέσεων. που ρυθμιζόταν στη βάση αναγκαστικών ή επιβεβλημένων ιεραρχιών  ή στη βάση της βλέψης για ισοτιμία και αυτονομία.

  φωτεινή  σε  πλήρη  αντίθεση με το τεχνολογικά διαρκές σκοτεινό τοπίο του Blade Runner.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  73  καταπατάει αλόγιστα κάθε ανόργανη και ενόργανη ζωή του πλανήτη.      [MATRIX]   Ακολουθώντας  τη  φιλοσοφία  της  σύγχρονης. η οποία προβάλλεται ως  ένας  «πανανθρώπινος»  δρόμος  επάνω  στον  οποίο  οφείλουν  να  βαδίσουν  όλοι.  όμως.  εργαλειακής‐  ληστρικής  αντιμετώπισης  της  φύσης  από  τον  άνθρωπο.  Πρόκειται  . Πρόκειται για μια  διαπίστωση  που  γίνεται  αντιληπτή.  άνευ  όρων  και  ορίων.  μέσα  από  τα  μάτια  και  τις  σκέψεις  του  πρωταγωνιστή. Άλλωστε.  Θεωρείται  είδος  πολυτελείας  και.  τελείως  ξεκομμένο  από  τον  ευρύτερο  αστικό  ιστό.  μην  αφήνοντας  περιθώριο  για  καμία  άλλη  εναλλακτική  δυνατότητα. ότι όταν η Rachael ερωτάται από τον Deckard αν  η  κουκουβάγια  που  υπάρχει  στο  γραφείο  του  E. Αν μπορούσα να έχω αληθινό. Παρ’ όλο.  Αντίστοιχη  απάντηση  λαμβάνει  ο  πρωταγωνιστής  και  από  τη  ρέπλικα Zhora σχετικά με τη φύση του φιδιού που η ίδια διαθέτει:     (Deckard): Αληθινό είναι το φίδι. Τα όρια ανάμεσα σε τεχνητό (κουκουβάγια) και φυσικό    (μονόκερος) είναι σχεδόν ανύπαρκτα στο Blade Runner.Tyrell  είναι  τεχνητή.  τα  οποία  φαντάζουν  πιο  αληθινά  και  από  τα  αληθινά. ζώο σπάνιο. αστικά απορρίμματα πλησίον φωταγωγημένων  κτηρίων κάνουν σαφείς αναφορές στις επιπτώσεις της ανάπτυξης.      Το  φυσικό  μοιάζει  να  είναι  απλησίαστο  οικονομικά  για  το  μέσο  άνθρωπο. 84‐85.  Βιομηχανικές  εγκαταστάσεις  που  ρυπαίνουν  την  ατμόσφαιρα. μια στιγμιαία αντανάκλαση του παρελθόντος στο παρόν.  οι  αδερφοί  Wachowski  δημιουργούν  μια  κοινωνία  στην  οποία  το  φυσικό  περιβάλλον  είναι  σχεδόν  ανύπαρκτο. με μυθική διάσταση και ανυπέρβλητη ομορφιά. η πραγματικότητα επανέρχεται για να θυμίσει ότι η προβαλλόμενη εικόνα δεν είναι  παρά μια ψευδαίσθηση. που η μελλοντική κοινωνία έχει πια συμβιβαστεί  με την ιδέα της συνύπαρξής της με τεχνητούς ζωικούς και φυτικούς οργανισμούς. λέτε να δούλευα σε τέτοιο μέρος.  κυρίως  μέσω  του  ονείρου  του  Deckard:  ένας  λευκός  μονόκερος. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός. καλπάζει ανέμελα  σε  ένα  ειδυλλιακό. όμως.  Η  σκηνή  παρουσιάζεται  ονειρική.  εκείνη  απαντάει  σχεδόν  έκπληκτη:  «και  βέβαια  είναι». χάρη στην  τεχνολογική  πρόοδο  τα  πάντα  ‐ακόμα  και  το  φυσικό  περιβάλλον‐  μπορούν  να  αντικατασταθούν  από  γνήσια  αντίγραφα.  πλέον.  Η  φύση  προβάλλεται  ως  ένα  είδος  υπολειμματικού  στοιχείου.  αυτοκινητόδρομοι με πολυάριθμα οχήματα.     Εικ.  το  ανθρώπινο  είδος  πρέπει  να  μάθει  να  εξελίσσεται χωρίς αυτό.  (Ζhora): Όχι. φαίνεται  τελικά  ότι  βαθιά  μέσα  της  αναπολεί  το  παρελθόν  και  αναζητά  την  επαφή  με  την  πραγματική φύση που υπήρχε παλαιότερα στον κόσμο των ανθρώπων. βέβαια.  Γρήγορα.  βιώνει  μια  κατάσταση  λύτρωσης  και  ανακούφισης  από  τη  ζοφερή  εικόνα  του  μέλλοντος  του  2019.  φυσικό  τοπίο. Ο θεατής για πρώτη  φορά.

 πλέον.  την  ανατολή  και  το  ηλιοβασίλεμα.  ιδιαίτερα ως προς τις χρωματικές  επιλογές .  Οι  περιρρέοντες  αναπτυξιακοί  μύθοι  ντύνουν  σταδιακά  και  όλες  τις  εκφάνσεις  της  τεχνολογικής  προόδου  με  το  μανδύα  μιας  ουδετερότητας.  Χαρακτηριστική είναι.  Υπήρχε  πρόγραμμα  για  τα  δέντρα  και  τον  άνεμο. ίσως.  της  κυβερνητικής.  ως ένα είδος αναγνώρισης των ευθυνών  της ανθρωπότητας για τη μεταβολή των  χαρακτηριστικών του πλανήτη. η  δήλωση του Morpheus προς το Neo:  «Ξέρουμε ότι εμείς κάψαμε τον ουρανό».  της  γενετικής  μηχανικής. Σκοτεινό.  χωρίς ίχνος φυσικού φωτισμού  υποδηλώνει την πλήρη εξαφάνιση της  φύσης. αδύνατη. μέσω της τεχνολογίας και της επιστήμης. Εικ.        Εικ. o «πραγματικός» κόσμος της  Zion (καθώς και ο κόσμος των μηχανών‐ Machine City) δεν αφήνει περιθώρια  ούτε καν για αντίγραφα. σε ένα κωδικό.74                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    για τη μεταμοντέρνα «μοίρα» της ανθρώπινης ζωής και καθετί αντίθετο. αλλά τη μεταβολή και αντικατάστασή της.  Κάποτε  υπήρχε  πρόγραμμα  για  να  τα  ελέγχει. ποτέ να αναπτυχθούν. η  Zion σκιαγραφεί τους πιο φρικτούς του  εφιάλτες.  της  ψηφιακής  τεχνολογίας  εκφυλίζονται  σε  μελοδραματικές  ηθικολογίες  και  διαφημιστικές  καταχωρήσεις «πράσινων» προϊόντων.  ενός  γενικού  «καλού». Η φυσική δημιουργία επαναπροσδιορίζεται  και μετατρέπεται.  Οι  όποιες  περιβαλλοντικές  ανησυχίες  σχετικά  με  τις  θεμελιώδεις  αλλαγές  και  καταστροφές  του  οικοσυστήματος. ψηφιακό παιχνίδι το οποίο παίζεται με όρους που  η ίδια η Φύση δε θα επέτρεπε. μάλιστα. Η πόλη του Matrix.  εξαιτίας  της  πυρηνικής  βιομηχανίας.  Προγράμματα παντού. δεν μπορεί παρά  να  είναι  αναχρονιστικό  και  έρμαιο  ενός  ανιστόρητου  ανορθολογισμού. 86‐87. ομιχλώδες τοπίο. Με  σαφείς αναφορές στο Blade Runner. τεχνητές  απεικονίσεις και αναπαραστάσεις του  φυσικού περιβάλλοντος. τελικά.        (Oracle):  Βλέπεις  αυτά  τα  πουλιά. Οι σχέσεις με  τη φύση έχουν οριστικά διαγραφεί και η  επανεμφάνιση οποιουδήποτε φυσικού  στοιχείου φαντάζει.      Και αν η πόλη του Matrix ξεγελάει τη  σκέψη του θεατή ως προς τη μελλοντική  διάσταση του φυσικού περιβάλλοντος.  η  κυβερνητική  προσομοίωση  της  φύσης  είναι  σε  θέση  να  προσφέρει  όχι  απλά  τη  μίμησή  της. 88. Εξάλλου. . Η πόλη των μηχανών   (Machine City). την ολική καταστροφή της  χλωρίδας και της πανίδας.

  Στην  ίδια  κατεύθυνση  105 κινείται  και  η  Cynthia  Breazeal.000 ρομπότ εργάζονται στις βιομηχανίες σε παγκόσμια  103 κλίμακα.  Για  παράδειγμα. Τα συναισθήματα είναι η ανταμοιβή ή η τιμωρία η οποία θα  104 παρακινήσει  το  ρομπότ  να  πραγματοποιήσει  τους  στόχους  του».5 Τεχνοφοβικά χαρακτηριστικά.]  Έτσι  και  τα  ρομπότ  έχουν  ανάγκη  από  έναν  παρόμοιο  μηχανισμό.   ενώ  παράλληλα  στα  ερευνητικά  εργαστήρια  στήνεται  καθημερινά  ένας  ολόκληρος κόσμος από τεχνητά πλάσματα.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  75  5. Μέσα από τις ρέπλικες..  105   Καθηγήτρια  ρομποτικής  στο  Ινστιτούτο  Τεχνολογίας  της  Μασαχουσέτης  (Massachusetts  Institute  of  Technology).  να  αντιλαμβάνονται  τα  ανθρώπινα  συναισθήματα.  «προϊόντα»  cyborgs  που  προκύπτουν  από  τη  σύζευξη  ανθρώπου  και  μηχανής  και  από  πολλούς  θεωρούνται  ως  το  επόμενο  (αναπόφευκτο) στάδιο της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους. Οι παγίδες της τεχνολογίας    Η εναντίωση των μηχανών    [BLADE RUNNER]    Στο Blade Runner κυριαρχούν έντονα τεχνοφοβικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη  μελλοντική  εξέγερση  των  μηχανών. volume 1. πατέρας της τεχνητής νοημοσύνης.  Ήδη σήμερα πάνω από 950. 2008 Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών. το βλέμμα στρέφεται κατ΄ εξοχήν στην έννοια της τεχνητής  νοημοσύνης (artificial intelligence).  ένα  δαιμονικό  παιχνίδι  των  δημιουργών  του  ή  η  εν  δυνάμει  εξελικτική  πραγματικότητα  βάσει  των συγχρονικών συνθηκών. τότε αυτό δεν έχει ούτε στόχους αλλά  ούτε και λόγο για να δράσει.  πόνος. Σημειώσεις στο πλαίσιο του μαθήματος Εισαγωγή  στη ρομποτική.  χάρη  στην  οποία  (ανα)παράγονται  βιολογικά  κατασκευάσματα.  μέσω  αυτής  της  εμπειρίας.  εάν  ένα  άτομο  καταδιώκεται  από  μια  αρκούδα.   Παρακολουθώντας  την  ταινία. αναγνωρίζοντας  τη  σπουδαιότητα  της  «εμφύτευσης»  συναισθημάτων  στις  ευφυείς  μηχανές  δηλώνει:  «το  πρόβλημα  δεν  είναι  το  αν  μια  ευφυής  μηχανή  μπορεί  να  έχει  συναισθήματα.  Η μελλοντική  πόλη  τoυ Blade Runner.  νιώθει  φόβο  και  μαθαίνει.  φόβος. τον τομέα εκείνο της επιστήµης των υπολογιστών που  ασχολείται  µε  τη  σχεδίαση  ευφυών  (νοηµόνων)  υπολογιστικών  συστηµάτων.  ως  μια  κοινωνία  εξαρτώμενη  από  ανδροειδή  είναι  απλά  ένα  φανταστικό  σενάριο.  103 .  αλλά  το  αν  οι  μηχανές  μπορούν  να  γίνουν  ευφυείς χωρίς συναισθήματα».  η  σκέψη  του  θεατή  βασανίζεται  από  ένα  πλήθος  ερωτημάτων  γύρω  από  την  εξέλιξη  της  ρομποτικής  και  τις  δυνατότητες  της  τεχνητής  νοημοσύνης:  Πόσο  εφικτό  είναι  τα  ρομπότ  να  αποκτήσουν  συναισθηματικές  αντιδράσεις.  από  το  Πανεπιστήμιο  της  Γλασκώβης  αναφέρει  χαρακτηριστικά:  «Τα  συναισθήματα  είναι  πολύ  σημαντικά  για  τον  άνθρωπο.    Στην  κοινωνία  του  2019.  δηλαδή  συστηµάτων που επιδεικνύουν χαρακτηριστικά σχετικά με τη νοηµοσύνη στην ανθρώπινη  102 συµπεριφορά.   104  Αρκετά χρόνια πριν (1985). Πρόκειται για ζωντανούς οργανισμούς  που δομούνται  από  φυσικούς  και  τεχνητούς  ιστούς. Ό. Edward Feigenbaum. Νέα Υόρκη: ACM.  Ο    David  Moffat.  Εάν διαθέτεις κάτι το οποίο δεν έχει συναισθήματα.  τα  οποία  επιτελούν  νοητικές  διεργασίες όμοιες με αυτές των ανθρώπινων όντων. ΤΕΙ Σερρών. ο Marvin Lee Minsky. «Ρομπότ με συναισθήματα».  κυρίαρχη  επιστήμη  φαίνεται  να  είναι  η  βιολογία.π.   Χρυσούλα Βασιλειάδου. στα οποία επιδιώκεται να δοθούν τουλάχιστον  τα  βασικά  συναισθήματα:  χαρά. 1982. Handbook of Artificial Intelligence.   σύμφωνα  με  την  οποία  «τα  συναισθήματα  είναι  καθοριστικά στην καθοδήγηση και αναγνώριση του τι είναι σημαντικό […] Επιτρέπουν στο  ρομπότ  να  λαμβάνει  σωστότερες  αποφάσεις.  να  μην  πλησιάζει  τα  συγκεκριμένα  ζώα  [.  λύπη.  να  μαθαίνει  και  να  αντιδρά  πιο  102  Avron Barr..  την  ενδεχόμενη  εναντίωσή  τους  προς  το  ανθρώπινο  είδος.

  η  οποία  κατασκευάζεται  στο  Κορεάτικο  Ινστιτούτο  Βιομηχανικής  Τεχνολογίας  (KITECH).]  Προσπαθούμε  να  τοποθετήσουμε  την  ανθρώπινη  φύση  μέσα  σε  μια  μηχανή»  υποστηρίζει  η  ίδια  και  συνεχίζει:  «Αντί  να  τον  προγραμματίσουμε  και  να  του  φορτώσουμε  πληροφορίες  και  data.  107 Εικ.htm).   Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 2006 η Κορέα προχώρησε στην παρουσίαση ενός νέου  γυναικείου  ανδροειδούς. Πιο  συγκεκριμένα  η  Ever‐1.  η  Ever‐1  δημιουργείται  πραγματικά  κατ’  εικόνα  107 των ανθρώπινων πλασμάτων.«Δεν  προσπαθούμε  να  κατασκευάσουμε  έναν  άνθρωπο  [.  το  τελευταίο παιδί της γενιάς ανθρωποειδών που κατασκεύασε η Honda: «O P3 είναι εντελώς  διαφορετικός  από  ένα  βιομηχανικό  ρομπότ..  τα  οποία  οφείλουν  να  «διαπαιδαγωγήσουν».  1982). Der2 (2006) 106  Πρόκειται για το διευθυντή των εργαστηρίων της Honda.  Σε  αντίθεση  με  όλα  τα  άλλα  ευφυή  μηχανήματα  που  παραπέμπουν  σε  απρόσωπα  τεχνολογικά  κατασκευάσματα.  ύψους  1.  Το «δέρμα» της είναι κατασκευασμένο από τζελ σιλικόνης  με αίσθηση παρόμοια με ανθρώπου.  με  το  όνομα  Ever‐1.  και  βάρους  50  κιλών  (Chris  Willis.  Είναι  ένα  ανθρωποειδές  που  μπορεί  να  συμβιώνει μαζί μας [. προσπαθώντας να το κάνουμε  ικανό  να  προσομοιώνει  τέλεια  το  δικό  μας  τρόπο  κίνησης.  δημιουργείται  με  τα  χαρακτηριστικά  μιας  γυναίκας  20  χρονών.60μ.   Οι  σχεδιαστές  των  νοημόνων  μηχανών  δείχνουν  να  τις  αντιμετωπίζουν  ως  «παιδιά». 90. Η Breazeal βρίσκεται πίσω από τη δημιουργία του Kismet. ενός ρομπότ  το  οποίο  σχεδιάστηκε  και  προγραμματίστηκε  έτσι  ώστε  να  αντιλαμβάνεται  τι  συμβαίνει  γύρω  του  και  να  εκφράζει  ορισμένα  βασικά  συναισθήματα..76                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αποτελεσματικά»...   Εικ.] Γι’ αυτό ξοδέψαμε χρόνια μελέτης.  θελήσαμε  να  τον  εκπαιδεύσουμε.  ένα  θαύμα  ισορροπίας  που  μαθαίνουμε από μωρά». Ρέπλικες (Blade Runner.      Η επιστήμη φαίνεται να ακολουθεί τις προσταγές της «φαντασίας». Ever‐1 (2006) Εικ. να τον κάνουμε να μάθει μόνος του».   . Pris (επάνω). Κύριο μέλημα των σχεδιαστών του είναι να τον «προικίσουν» με  ένα  γνωστικό  σύστημα. 91‐92. 89.  ικανού  να  αναπαράγει  συναισθήματα  με  το  πρόσωπό  του.  http://www.androidworld. Στην πραγματικότητα ο P3  μοιάζει  με  ένα  μωρό  που  εξερευνά  και  ανακαλύπτει  τον  κόσμο  μέσα  από  πεδία  αλληλεπίδρασης με τους ανθρώπους που το περιβάλλουν.  χάρη  στο  οποίο  θα  αναγνωρίζει  αντικείμενα  ή  πρόσωπα  και  θα  αποφασίζει μόνος του πώς να αντιδρά στα οπτικά ερεθίσματα.  Ο  Kazuo  Hirai   δηλώνει  σχετικά  με  το  P3. ενώ η ίδια έχει την ικανότητα να κατανοεί γύρω στις  300 λέξεις και να αντιλαμβάνεται την εγγύτητα πλησίον της άλλων υποκειμένων. Rachael (κάτω).com/  prod01.  ώστε  να  αποτελέσουν  άξιους  106 συνοδοιπόρους  του  ανθρώπινου  είδους.  «World's  greatest  android  projects».

  με  ανδροειδή  αντίστοιχα  με  τα  ανεπτυγμένα  μοντέλα  Nexus‐6.  άσπλαχνα.  Σύμφωνα  μάλιστα  με  εκτιμήσεις  επιστημόνων.  Ο  ρυθμός  ανάπτυξής  τους  φαίνεται  να  είναι  τουλάχιστον  δέκα  εκατομμύρια  φορές  ταχύτερος  από  τον  αντίστοιχο  του  ανθρώπου  και  η  επερχόμενη  εξάπλωση τους στον κόσμο των ανθρώπων φαντάζει σχεδόν βέβαια.  τα  ρομπότ  με  τη  σημερινή  μορφή  και  τις  ικανότητες  που  έχουν  αν  και  ήταν  απλά  επιστημονικές  προβλέψεις. ερευνητής της τεχνητής νοημοσύνης.  Από  την  άλλη.  το  κύριο  μέρος  της  διανόησης  θα  είναι  μη  βιολογικό.  Αν  λάβουμε  υπόψη  ότι  η  ισχύς  των  υπολογιστών  διπλασιάζεται  κάθε  δεκαοκτώ  μήνες  περίπου.  Και  αν  κάποιοι  αρνούνται  να  πιστέψουν  την  ταχύτητα  με  την  οποία  τα  ανδροειδή  πλησιάζουν  διαρκώς  τον  άνθρωπο.Sebastian  θεωρεί  ως  μοναδικούς  φίλους  του  τα  ψεύτικα  παιχνίδια‐ομοιώματα  που  κατασκευάζει  ο  ίδιος.  ας  σκεφτούνε  το  εξής:  Για  το  ανθρώπινο  είδος.   Παρ’  όλα  αυτά  κάτι  τέτοιο  δε  γίνεται  αντιληπτό  όταν  οι  ρέπλικες  έρχονται  αντιμέτωπες με την παράλογη θανάτωση πραγματικών ειδών από το ζωικό βασίλειο (π.  109 O Ray Kurzweil.  ίχνη  πιθανής  αρμονικής  συμβίωσης  ανάμεσα  σε  πραγματικά  και  τεχνητά  πλάσματα:  ο  J.χ.  θετική  ο  κόσμος  του  Blade  Runner  εξακολουθεί  και  αφήνει  χαραμάδες  αισιοδοξίας. 22/08/2001.  Εξάλλου.     «Στα  μέσα  του  21ου  αιώνα.  Μήπως  η  δική  μας  τεχνολογική  πραγματικότητα  καλπάζει  πλέον  με  ρυθμούς  ταχύτερους  από  αυτούς  της  επιστημονικής  φαντασίας.  σενάρια  φαντασίας  μόλις  πριν  από  ορισμένα  χρόνια.  χρειάστηκαν  περίπου  100  εκατομμύρια  χρόνια  συνεχούς  εξέλιξης  για  να  φθάσει  στο  διανοητικό  επίπεδο  που.    Δεδομένου  ότι  στα  τέσσερα  χρόνια  ζωής  τους  δεν  προλαβαίνουν  να  αναπτύξουν  συναισθηματικές  αντιδράσεις.  το  2050  ο  γρήγορος  ρυθμός  ανάπτυξης  της  πληροφορικής  θα  οδηγήσει  στη  δημιουργία  ρομπότ  τα  οποία  θα  είναι  πιο  ευφυή  ακόμα  και  από  τον  ίδιο  τον  άνθρωπο.  ο  Deckard  ερωτεύεται  τη  Rachael.  οδηγούμαστε  τελικά  με  μαθηματική  ακρίβεια  σε  μια  κοινωνία  τύπου  Blade  Runner.  Βλέπουμε  να  επιδεικνύουν  ένα  σχιζοφρενικό  επίπεδο  αντίδρασης.  λοιπόν.  Η  αναγνώρισή  τους  άλλωστε  από  τα  πρωτότυπα  (ανθρώπους)  πραγματοποιείται  αποκλειστικά  με  τη  βοήθεια  του  τεστ  Voight‐Kampff.  πλέον.  μάλλον.  τότε  μπορούμε  να  συμπεράνουμε  ότι  οι  ευφυείς  μηχανές  θα  προσεγγίσουν  τη  νοημοσύνη  των  ζώων  και.  θυμού  και  αγανάκτησης Αντιλαμβάνονται τη σπανιότητά τους και είναι πρόθυμες να βοηθήσουν στον  108  Θοδωρής Λαΐνας.  η  Zhora  (ρέπλικα)  εργάζεται  σε  ένα  ανθρώπινο  περιβάλλον.  Αν  και  η  απάντηση  μοιάζει.  το  οποίο  έχει  ως  στόχο  να  αποκαλύψει  την  απουσία  συναισθημάτων  που  τα  χαρακτηρίζει  (βάσει  του  110 σχεδιασμού τους από τους μηχανικούς της εταιρείας Tyrell). αυτή η πορεία έχει ξεκινήσει».  χωρίς  συναισθηματικούς  φραγμούς  ως  προς  την  υλοποίηση  των  επιθυμιών  τους.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  77  Είναι  προφανές  ότι  ιδιαίτερα  τα  τελευταία  χρόνια  η  ρομποτική  επιστήμη  έχει  σημειώσει  ραγδαία  πρόοδο.F.   109 Ray Kurzweil     Μήπως.  τα  οποία  εκ  πρώτης  όψεως  παρουσιάζονται  επικίνδυνα.  Ήδη.  σήμερα  αποτελούν  πραγματικότητα.  διαθέτει.  μια  πιο  διεισδυτική  ματιά  αποκαλύπτει  διαφορετικά  πράγματα  σχετικά  με  το  ψυχισμό  των  ανδροειδών. είναι εφευρέτης της πρώτης μηχανής ανάγνωσης  για τυφλούς και συγγραφέας του (προφητικού μάλλον) βιβλίου «The Age of the Spiritual Machines».  καθώς θα έχουμε πλήρως και αποτελεσματικά συγχωνευθεί με την τεχνολογία μας.  χελώνα).  110 . «Έρχονται οι τεχνητοί άνθρωποι».  στη  συνέχεια. 108   Οι  προβλέψεις  αυτές  στηρίζονται στο γεγονός ότι ήδη τα σημερινά ρομπότ έχουν τις υπολογιστικές ικανότητες  του  εγκεφάλου  ενός  εντόμου. ΤΟ ΒΗΜΑ.  αυτή  του  ανθρώπου  πολύ  σύντομα.

 αγνότητα.   Το θέαμα εξακολουθεί και δίνει το    παρόν. σου δίνει ένα δερμάτινο πορτοφόλι από μοσχάρι για τα γενέθλιά  σου. 94.  επίσης.  σαν  να  πρόκειται  για  τους  χειρότερους εγκληματίες.  προβάλλεται  διαρκώς  μια  τεχνητή  κουκουβάγια  σε  συσχετισμό  με  την  τεχνολογικά  εξελιγμένη  ρέπλικα  Rachael. σε όλη την ταινία ως κυνηγός εμφανίζεται αποκλειστικά ο  Deckard. Η κρυμμένη    αγνότητα του Roy. . 93. Τι θα έκανες. φανερώνοντας τη χαμένη τους αθωότητα.  Σημειώνουμε. ας θυμηθούμε ότι ο ίδιος ο Roy. Επιπρόσθετα.  χάρη  στην  εξέλιξη  της  τεχνολογίας  και  της  επιστήμης.  από  την  Αστυνομία.  Από την άλλη πλευρά.  Όσο  τα  μηχανικά  κατασκευασμένα  ανθρωποειδή  προσπαθούν  να  ξεφύγουν  από  τη  φυλακή  της  τεχνολογίας.  εκείνος  τους  αποκαλεί  «έκπτωτους αγγέλους». επιπλέον χρόνια παραμονής  τους στον κόσμο των ανθρώπων.  πλέον.  λοιπόν. εξάλλου.  ότι  όταν  ο  Roy  και  ο  Leon  καταφθάνουν  στο  εργαστήριο  κατασκευής  ματιών  του  Chew. η πιο φρικτή μηχανή εξόντωσης.           Εικ. ότι στο γραφείο του δημιουργού των  ανδροειδών.  Οι  μηχανές  δείχνουν  να  επιδιώκουν  τον  εξανθρωπισμό  τους.  ως  δείγμα  της  κυριαρχίας  του  ανθρώπου  επάνω στη φύση.  όσων  τα  εκμεταλλεύονται.  Ας  μη  ξεχνάμε.  ο  οποίος  εξοντώνει  χωρίς  οίκτο  τις  καταζητούμενες  ρέπλικες  μόνο  και  μόνο  επειδή «επαναστάτησαν» και αναζήτησαν μια παράταση ζωής.  ενώ  οι  άνθρωποι  μηχανοποιούνται  ολοένα  και  περισσότερο. σώζει τελικά  το διώκτη Deckard από βέβαιο θάνατο. ακόμα και στις πιο τραγικές  στιγμές. Η Zhora (ρέπλικα) πέφτει      νεκρή από τις σφαίρες του Deckard. την ώρα που από την αγκαλιά του φεύγει προς τον  ουρανό  ένα  λευκό  περιστέρι.  E.  Φαίνεται.                     Εικ.     (Deckard): Ένας φίλος. οι πραγματικοί άνθρωποι αποδεικνύονται ιδιαίτερα απαθείς  μπροστά στο θάνατο ενός ζώου.  ότι  ο  E.78                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    εντοπισμό.      Παράλληλα. Δεν είναι τυχαίο.  τόσο  οι  άνθρωποι  εγκλωβίζονται  σε  αυτή  και  μετατρέπονται σε μια νοητή προέκτασή της. καθώς θεωρούν ότι πρόκειται για κατώτερη μορφή ζωής  την  οποία.  ότι  στο  μέλλον  οι  ρόλοι  αντιστρέφονται  και  οι  ψυχικοί  μηχανισμοί  ανασυγκροτούνται.Tyrell διακηρύσσει συνεχώς με υπερηφάνεια ότι τα ανδροειδή είναι πιο «ανθρώπινα από  τους  ανθρώπους».  μπορούν  να  αντικαταστήσουν πλήρως.  (Rachael): Θα το πήγαινα στις Αρχές.Tyrell.

 Η εξαιρετική ανάλυση του Kelly μας δείχνει κάτι που οι θεωρίες  της εξέλιξης έχουν παραβλέψει: η κατανόηση του τι σημαίνει βαθύτερα να είμαστε άνθρωποι.  Το  αποκορύφωμα του πολιτισμού σας [.  το  οποίο  και  προκαλεί  θύελλα  111   Χαρακτηριστικό  είναι  ότι  πριν  συζητήσουν  καν  τους  ρόλους. με σκοπό να υπηρετήσει τον άνθρωπο.  Οι  άλλοτε  «δημιουργοί»  θα  παραγκωνιστούν  και  κάποια στιγμή θα αποσυρθούν σιωπηλά από το παιχνίδι της εξέλιξης.  Μερικοί  πίστευαν  ότι  μας  έλειπε  η  γλώσσα  για  να  περιγράψουμε  τον  τέλειο  κόσμο  σας.  Δίοδος  21/2004).BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  79  [MATRIX]   Αντίθετα. 111   σύμφωνα  με  τις  οποίες  οι  άνθρωποι  στο  μέλλον  θα  υποστούν  έναν  εξοντωτικό  ανταγωνισμό  από  τα  συνεχώς  αυτοαναπαραγόμενα  ευφυή  ρομπότ.  τόσο  λιγότερο  έλεγχο  αποκτά  ο  σχεδιαστής‐δημιουργός  επάνω σε αυτό που σχεδιάζει‐δημιουργεί.  Όπως  εξηγεί  ο  Morpheus  στον  Neo. εγκαταλείποντας τη  διαχείριση  του  κόσμου  στις  ευφυείς  μηχανές.  and the  Economic Worl. όμως. όσο μαθαίνουμε για τις βαθύτερες δομές της εξέλιξης των βιολογικών.  Νέα  Υόρκη: Basic Books.  Κανείς  δε  θα  υπέφερε  και  όλοι  θα  ήταν  ευτυχισμένοι. αλλά  επεκτάθηκε  στην  απομύζησή  τους.  γνωστική  ή  άλλη. Είχατε τη δική  σας εποχή. ο  τέλειος  κόσμος  ήταν  όνειρο  από  το  οποίο  προσπαθούσε  να  ξυπνήσει  ο  ανθρώπινος  εγκέφαλός  σας.  Το  τοπίο  του  μέλλοντος  παρουσιάζεται  δυστοπικό:  οι  μηχανές  βασιλεύουν  στο  πάνω  μέρος. Ένα από αυτά είναι το  Kevin  Kelly.    «Προεκτάσεις  της  ταινίας  The  Matrix». Το μέλλον είναι ο δικός μας κόσμος. οι ισορροπίες ανατράπηκαν και μετά από έναν καταστροφικό πόλεμο  ανάμεσα  στην  ανθρωπότητα  και  τις  νοήμονες  μηχανές. Η ταινία  φαίνεται  να  βασίζεται  σε  σύγχρονες  τεχνοφοβικές  θεωρίες.  και  πολιτισμικών  συστημάτων  (Πυγμαλίωνας  Καρατζάς. 1995 (ο Kelly είναι συντάκτης του γνωστού τεχνολογικού περιοδικού Wired). θα ωριμάσει  όλο και περισσότερο.  Τον  Απρίλιο  μάλιστα  του  2003.  οι  δεύτερες  κυριάρχησαν.  Κανείς  δε  δεχόταν  το  πρόγραμμα.] Κοίταξε έξω από το παράθυρο. Το μέλλον είναι η δική μας εποχή.  οι  σκηνοθέτες  ζήτησαν  από  τους  πρωταγωνιστές να διαβάσουν μερικά βιβλία για να μπουν στο πνεύμα της ταινίας.  Γι΄  αυτό  το  Matrix  σχεδιάστηκε  ξανά  όπως  είναι  τώρα..     (Smith  προς  Morpheus):  Ήξερες  ότι  το  πρώτο  Μatrix  σχεδιάστηκε  να  είναι  ένας  τέλειος  ανθρώπινος  κόσμος.  όμως.  Αξίζει  να  σημειώσουμε  ότι  η  άποψη  αυτή  υιοθετείται  ολοένα  και  περισσότερο  από  μια  σημαντική  μερίδα  επιστημόνων. Έτσι.  μιας  από  τις  μεγαλύτερες  εταιρείες υπολογιστών στον κόσμο. η εκδικητική μανία των μηχανών δε σταμάτησε στην εξόντωση των ανθρώπων. προκειμένου να μην αντιλαμβάνονται τη φρικτή πραγματικότητα. τεχνολογικών.  σε  απόλυτη  απομόνωση.  την  ίδια  δηλαδή  χρονιά  όπου  προβάλλεται  το  δεύτερο  και  τρίτο  μέρος  της  τριλογίας  του  Matrix  δημοσιεύεται  στο  112 περιοδικό Wired ένα συγκλονιστικό άρθρο του Βill Joy  με τον τίτλο «Γιατί το μέλλον δεν  μας  χρειάζεται»  (Why  the  future  doesn't  need  us).    Πρόκειται  για  μια  εφιαλτική  εξελικτική  τεχνολογική  κατάσταση  ‐με  έντονες  επιρροές  από  τις  αρχές  της  κβαντικής  μηχανικής‐  στην  οποία  η  ανθρωπότητα  είναι  σκλαβωμένη από τις νοήμονες μηχανές.  Εγώ  πιστεύω  ότι  οι  άνθρωποι καθορίζουν την πραγματικότητα μέσα από τη μιζέρια. πως όσο περισσότερο προχωρά η εξέλιξη σε  όλα  της  τα  είδη  (και  όχι  μόνο  της  τεχνολογίας).  κάποια  στιγμή. Αυτό στο οποίο  ο Kelly εστιάζει την προσοχή μας είναι. το Matrix αντανακλά ακραία σενάρια καταστροφής του ανθρώπινου γένους από  υπερ‐εξελιγμένες  μηχανές  και  συστήματα  τεχνητής  νοημοσύνης.  Στην πορεία. όχι μόνο πραγματικά αλλά και εικονικά.  .  είτε  αυτή  είναι  βιολογική  είτε  τεχνολογική.  που  οι  ίδιοι  κατασκεύασαν.  καθώς  και  την  τροφοδότηση  του  εγκεφάλου  τους  με  έναν εικονικό κόσμο.  μέσω  της  οποίας εμφανίστηκε μια ολόκληρη γενιά μηχανών.  Ήταν  μια  καταστροφή.  Και.  στις  αρχές  του  21ου  αιώνα  όλο  το  ανθρώπινο  είδος  ενώθηκε  για  να  γιορτάσει  το  μεγαλείο  της  γέννησης  της  τεχνητής  νοημοσύνης.  Social  Systems.. το μαρτύριο..  ενώ  οι  άνθρωποι  βρίσκονται  εγκλωβισμένοι  βαθιά  μέσα  στην  γη.  112   Ο  Bill  Joe  αποτελεί  συνιδρυτή  και  chief  scientist  της  «Sun  Microsystems». το οποίο  έχει  ως  κεντρικό  θέμα  την  εξέλιξη  (evolution).  Out  of  Control:  The  New  Biology  of  Machines.

             Εικ.  Nanotechnology  &  Robotics)  τεχνολογιών  στο  κοντινό  μέλλον. λοιπόν.  114   Μετάφραση  δική  μου.  Νέα  Υόρκη:  Basic  Books. Την ίδια άποψη ενστερνίζεται και ο μαθηματικός Vernor Vinge.  we  will  have  the  technological  means  to  create  superhuman  intelligence. ανώτερη μορφής ζωής.  the  human  era  will  be  ended». Οι μηχανές δείχνουν το πιο εφιαλτικό τους πρόσωπο.  Αμέσως  μετά.  απεχθή  τέρατα. 95.  η  Φύση  και  οι  μηχανές.  ανδροειδή πλάσματα.  που  δεν  αποτελούν  παρά  δημιουργήματα  της  τεχνολογίας.  Είμαι  σταθερά  με  το  μέρος  της  Φύσης. Θα μετατραπεί σε ένα υβρίδιο ανθρώπου και μηχανής ή  θα  διολισθήσει  σε  μια  φυλακή.80                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αντιδράσεων. 114        «Στο  παιχνίδι  της  ζωής  και  της  εξέλιξης  υπάρχουν  τρεις  παίκτες  στο  τραπέζι:  τα  ανθρώπινα  όντα. Θα αντέξει.  Τι θα γίνει.  George Dyson 115    Ας  μη  ξεχνάμε.htm).  οι  σκηνοθέτες  παρουσιάζουν  τις  μηχανές.  αποκρουστικά. 113  ο οποίος μόλις  το  1993  παρουσιάζει  εργασία  του  στο  επιστημονικό  συμπόσιο  VISION‐21.  η  ανθρώπινη  εποχή  θα  πάψει  να  υφίσταται».  αντίστοιχα  με  τη  μυθολογική Μέδουσα.sdsu.  μια  παράλληλη  εικονική  πραγματικότητα  τύπου  Matrix. όταν ο άνθρωπος μελλοντικά αναμετρηθεί με τα ανώτερα. 1998.  υπό  την  αιγίδα  του NASA Lewis Research Center και του Ohio Aerospace Institute με την εξής εισαγωγική  σημείωση:  «Μέσα  στα  επόμενα  τριάντα  χρόνια.  καθώς  θεωρεί πιθανή την εξόντωσή του από μια νέα.  115   George  Dyson.  .  Αγγίζοντας  το  έσχατο  εξελικτικό  επίπεδο  των  σχέσεων  της  ανθρωπότητας  με  τα  ευφυή  μηχανήματα.  Αλλά υποψιάζομαι ότι η Φύση είναι με το μέρος των μηχανών». που θα προκύψει από  την  όσμωση  του  βιολογικού  και  τεχνολογικού  κόσμου. από εκείνον.  Shortly  after.  (http://www‐rohan.  μέσα  από  την  ανεξέλεγκτη  ανάπτυξη  των  GNR  (Genetics.  Darwin  Among  The  Machines:  The  Evolution  Of  Global  Intelligence. 113  Ο Vernor Vinge είναι καθηγητής στο Τμήμα Computer Science του San Diego State University.  Ο  Joe  κρούει  τον  κώδωνα  του  κινδύνου  για  το  ανθρώπινο  είδος.  θα  έχουμε  τα  τεχνολογικά  μέσα  να  δημιουργήσουμε  υπερ‐ανθρώπινη  ευφυΐα.  στη    φύση  τα  βιολογικά είδη δεν επιβιώνουν σχεδόν ποτέ όταν συναντώνται με ανώτερους οργανισμούς.  Αναφέρω  επ΄  ακριβώς  τα  λόγια  του:  «Within  thirty  years.edu/faculty /vinge/misc/singularity.  εξάλλου  ότι  βάσει  της  εξελικτικής  θεωρίας.

 εξαιρετική λήψη και  απεικόνιση των σκηνών προσδίδουν ένα  άρτιο κινηματογραφικό αποτέλεσμα.  (Hamann):  Έχεις  δίκιο.  Αυτό  θα  μας  έκανε  κυρίαρχους.  Μέσα. κατά  την οχύρωσή τους στην πόλη της Zion. πέραν του  εικονικού κόσμου. 96‐97.Τι  θα  γινόταν  με  την  ενέργεια.  (Neo): Αφού μπορούμε να τις κλείσουμε όποτε θέλουμε. χωρίς να την  .  οι  οποίοι  εξαρτώνται  εξ  ολοκλήρου  από  την  τεχνολογία  και  τους  ηλεκτρονικούς  υπολογιστές.   Δεν πρέπει. Αυτό θες να πεις Σύμβουλε.  Πώς  θα  μπορούσαν.  Χαρακτηριστική είναι η συζήτηση ανάμεσα  στο σύμβουλο Hamann και το Neo. Εξελιγμένα τεχνολογικά συστήματα    στη Zion ελέγχουν την ασφάλεια των οχημάτων    κατά την είσοδό τους σε αυτήν.  ας  σκεφτούμε.  να  διαλέξει  στο  αν  θα  τη  χρησιμοποιήσει  συνειδητά. εμφανίζονται να  κατέχουν εξελιγμένα μηχανήματα.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  81      Εντύπωση πάντως προκαλεί το γεγονός ότι  παρά το ότι οι δημιουργοί της ταινίας  ασκούν έντονη κριτική στην τεχνολογία.  για  να  αφυπνίσει  τον  κόσμο  προς  τις  λεπτότερες  αποχρώσεις  που παίρνει μέσα στη ζωή του.  που  είναι  εν  τέλει  το  κακό  ενάντια  στο  οποίο  πολεμούν  και  αντιστέκονται.  Παράλληλα και οι άνθρωποι..  Χαζή  σκέψη.  τον αέρα μας.  όμως.  θα  λέγαμε  ότι  οι  σκηνοθέτες προβάλλουν κάποια σημάδια ηθικής διάστασης της τεχνολογίας.  (Neo): Τις χρειαζόμαστε δηλαδή όσο και αυτές εμάς. χωρίς καν να το γνωρίζει ή παραμένει να τη χρησιμοποιεί  ασυνείδητα.  (Neo): Μόνο που εμείς τις ελέγχουμε και όχι αυτές εμάς.  απλά..  πάντως. δε ξεχνώ ότι και εμείς είμαστε παγιδευμένοι.    Το ίδιο αντιφατικό στοιχείο συναντάμε και στην περίπτωση του Morpheus με το πλήρωμά  του. βέβαια. Πρωτοποριακές τεχνικές  κινηματογράφησης.  Τότε.  κορυφαία συστήματα εξοπλισμού  αναγκαία για την επιβίωσή τους.  λίγο πριν την τελική αναμέτρηση:       Εικ. οι  ίδιοι χρησιμοποιούν τα πιο προηγμένα  τεχνολογικά μέσα για την πραγματοποίησή  της..   (Hamann):  Θέλω  να  θυμάμαι  πως  η  πόλη  λειτουργεί  χάρη  στις  μηχανές.  (Hamann):  Φυσικά.]  Μερικές  φορές  σκέφτομαι  όλους  αυτούς  τους  παγιδευμένους  στο  Μatrix και όταν κοιτώ αυτές τις μηχανές.  Αυτές  μας  κρατάνε ζωντανούς.  τη  θέρμανση. Η ίδια η δύναμη που δίνει ζωή δίνει  και  θάνατο  [.  αλλά  τελικά  τι  σημαίνει  ‘ελέγχω’. να ξεχνάμε ότι η ειρωνεία είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της  μετανεωτερικής  κατάστασης  και  ο  καλλιτέχνης  έχει.  από  τη  συνολική  ανάγνωση  της  ταινίας.  Θα  μπορούσαμε  να  τις  διαλύσουμε. αριστουργηματικές  σκηνές δράσης. ενώ οι άλλες μας σκοτώνουν.

 τον τρόπο εύρεσης της σωστής  οδού  ανάμεσα  στο  χάος  των  πολλαπλών  διασταυρούμενων  ανθρώπινων  επιλογών.  Η  μέγιστη  δύναμη  στον  κόσμο  των  μηχανών.  δεν  αντιτίθεται στο ελεύθερο πνεύμα των ανθρώπων.  Παραπέμπει στην ανάγκη εξέλιξης της (πνευματικής) συνειδητότητας που είναι εν τέλει και  αυτή η μυστηριώδης και κατά μεγάλο βαθμό άγνωστη διάσταση του ανθρώπου που μπορεί  να  συμπεριλάβει.  παρουσιάζεται  στο  τέλος  της  τριλογίας  με  ένα  σχετικά  ανθρώπινο. . τεχνολογικών και πολιτισμικών συστημάτων.  ενώ  παράλληλα  η  προφήτης  (Oracle)  αν  και  είναι  προγραμματισμένη  από  τις  μηχανές.  λυτρώνοντας  εν  μέρει  τη  ψυχή  του  θεατή. Ο στρατός των ανθρώπων στη Zion ετοιμάζεται για τη  μεγάλη αναμέτρηση με τις μηχανές.82                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    καθιστούν  βέβαια  αυτόνομο  ηθικό  φορέα.                         Εικ.  ως  ένα  είδος  «ελέγχου». Αποτελεί απλά το μέσο εκγύμνασης του  νου σχετικά με την ορθότητα των διαφόρων αποφάσεων.  οικείο  προσωπείο.  να  ενσωματώσει  και  να  ενοποιήσει  αρμονικά  τις  βαθύτερες  δομές  της  εξέλιξης των βιολογικών.  για  παράδειγμα. 98‐99.

  οι  οποίες  [ανα]παράγονται  βάσει  των  αναγκών  των  αποικιών  εκτός  Γης.      Leon  Χρονολογία κατασκευής: 10 Απριλίου 2017  Μοντέλο μάχης.  Τα  πάντα  δείχνουν  φυσιολογικά.  συνεχή  [ανα]παραγόμενα  προϊόντα  προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις εκάστοτε ανάγκες του δημιουργού τους.      Zhora  Χρονολογία κατασκευής: 12 Ιουνίου 2016  Εκπαιδευμένη να σκοτώνει με κλωτσιές.  ντύνει  με  πέπλο  τις  μνήμες  των  ανδροειδών.  χωρίς  προβλήματα  και  εντάσεις.  .  Φυσική κατάσταση: Επίπεδο Α / Πνευματική  κατάσταση: Επίπεδο Α.  Πρόκειται  για  έναν  κόσμο  που  στηρίζεται  απόλυτα  στη  φιλοσοφία  του  Θαυμαστού  καινούριου  κόσμου.  συμμόρφωση)  των  μαζών  που  έχουν  υποστεί  πλύση  εγκεφάλου σε αυτόν τον Θαυμαστό καινούριο κόσμο.  Στην  πραγματικότητα. Απόλυτη αυτάρκεια.  ένα  μέρος  της  μελλοντικής  κοινωνίας  του  Blade  Runner  φαίνεται  να  δομείται.  Ο  Cypher.  Φυσική κατάσταση: Επίπεδο Α / Πνευματική  κατάσταση: Επίπεδο Ε. σχεδιασμένων από τον αρχιτέκτονα του προγράμματος σαν μια προσομοίωση  του  κόσμου  από  τον  υπολογιστή.  Φυσική κατάσταση: Επίπεδο Α / Πνευματική  κατάσταση: Επίπεδο Β. Τα ανθρώπινα  όντα  που  κυκλοφορούν  σε  αυτή  δείχνουν  ανήμπορα  να  αντιληφθούν  ότι  ολόκληρος  ο  «φυσικός»  χωρoχρόνος  και  τα  περιεχόμενά  του  δημιουργήθηκαν  μέσω  υπολογιστικών  διεργασιών. χωρίς να δημιουργούν  αναταραχές στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Τυπικό προϊόν για τις λέσχες  αξιωματικών των αποικιών.  ο  «Ιούδας»  της  ταινίας.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  83  Ένας Θαυμαστός καινούριος κόσμος    [BLADE RUNNER]   Αν  και  δε  γίνεται  άμεσα  αντιληπτό.  ονειρεμένα.    Roy Batty  Χρονολογία κατασκευής: 8 Ιανουαρίου 2016  Μοντέλο μάχης.  έως  ένα  βαθμό. το δικό τους παρελθόν.  ενώ  παράλληλα  ιεραρχούνται  σε  κατηγορίες  ευφυίας‐δύναμης‐αντοχής.  Ξεκινώντας  από  τους  ανθρώπους  τύπου  Ε.  αλλά  μέσω  μιας  ολοκληρωτικής  ευχαρίστησης.  διαιρούμενη  σε  κλίμακες  (από  το  Ε  έως  το  Α)  ανάλογα  με  τις  ανάγκες  του  πλανήτη. 2006].  με  τη  βοήθεια  της  επιστήμης.  116   όπου  οι  άνθρωποι  δημιουργούνται  τεχνητά και προγραμματίζονται να εκτελέσουν συγκεκριμένες αποστολές κατά τη διάρκεια  της  ζωής  τους.  ώστε  να  ζουν  ευτυχισμένα με τις δικές τους αναμνήσεις.      [MATRIX]    To Matrix πάει ένα βήμα πέρα από το Blade Runner.  Η  τεχνολογία.  Φυσική κατάσταση: Επίπεδο Α / Πνευματική  κατάσταση: Επίπεδο Γ. καθώς δημιουργεί μια κοινωνία στην  οποία  όλοι  οι  άνθρωποι  είναι  κατασκευάσματα. οι άνθρωποι αποτελούν ένα είδος μηχανής που παράγεται. Brave new world.  Συμμετείχε σε απόσπασμα.  μάλιστα.  στη  φιλοσοφία  του  Θαυμαστού  Καινούριου  Κόσμου  (Brave  New  World)  του  Aldous  Huxley.  ο  οποίος  προσπαθεί  να  ματαιώσει  τα  σχέδια  του  Neo  για  την  απελευθέρωση  116   Ο  Huxley  οικτίρει  την  υποταγή  (ομοιομορφία. Νέα Υόρκη:  Harpercollins Publishers. Πιθανόν   ο αρχηγός.  Στο  Blade  Runner.  οι  οποίοι  προορίζονται  για  χειρωνακτικές  και  κατώτερου  επιπέδου  εργασίες.  μέσω  της συγκεκριμένης διαδικασίας.  που  αναλαμβάνουν  ανώτερες  διοικητικές  θέσεις  της  κοινωνίας.  καταλήγουμε  στους  τύπους  Α.  οι  σχέσεις  αντιστρέφονται  και  το  ρόλο  των  ανθρώπων  αναλαμβάνουν  οι  ρέπλικες. [Aldous Huxley (1931).  ο  οποίος  κατασκευάζεται  για  να  «καταπιέζει»  τα  δημιουργήματα  που  βρίσκονται  σε  αυτόν  όχι  μέσω  μιας  ολοκληρωτικής  δύναμης.    Pris  Χρονολογία κατασκευής: 14 Φεβρουαρίου 2016  Μοντέλο ηδονής.

 αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «η άγνοια είναι η πηγή  της ευδαιμονίας».  όπου  πρωταγωνιστεί  ο  «Ιούδας».  (Cypher): Ok.  Για  τον  ίδιο. Ξέρω πως  όταν τη βάζω στο στόμα μου.  ολόκληρο  το  σωτηριολογικό  σχέδιο  του  Morpheus  είναι  παραπλανητικό  και  παράλογο. Αν πας το σώμα  μου στο εργοστάσιο ενέργειας.Reagan. Κάποιος σημαντικός.84                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    της  Zion. δέχεται  να  προδώσει  τον  Morpheus  με  αντάλλαγμα  τη  γευστική  ψεύτικη  απόλαυση  και  όλες  τις  ανέσεις  του  επίπλαστου  αυτού  κόσμου.  (Cypher): Γνωρίζω ότι αυτή η  μπριζόλα δεν υπάρχει.  είναι  μια  μεταφορά  που  χρησιμοποιεί  και  ο  θεωρητικός  των  media  Marshall  McLuhan  για  να  περιγράψει  τη  δύσκολα  διακρινόμενη  διαφορά  μεταξύ  του  περιεχομένου  και  της  μορφής  ενός  μέσου.  (Cypher): Δε θέλω να θυμάμαι  τίποτα. το  Matrix λέει στον εγκέφαλό μου  ότι είναι ζουμερή και νόστιμη. Τίποτα.  (Smith): Ό. καθώς είναι.  Μετά. αν  με ξαναβάλεις στο  Matrix εγώ  θα σου δώσω ό.τι  η  πραγματικότητα.  Το  κρέας.τι θέλετε κ. Και θέλω να είμαι  πλούσιος. ένα πολύ πιο ευχάριστο μέρος για να ζει κανείς απ'  ό.  Όπως το θέτει. αλλά ούτε καν νιώθει την  ανάγκη να σωθεί από κάτι.           (Smith): Είμαστε σύμφωνοι  κ. Αδιαφορώντας για το γεγονός ότι πρόκειται για μια παραίσθηση. όμως. 100‐102.  117  Λεωνίδας Αποσκίτης. «Το Μatrix και το τέλος της ιστορίας».     Η δυσδιάκριση ανάμεσα στην ουσία και τη μορφή ενός αντικειμένου περιγράφεται  ιδιαίτερα  γλαφυρά  στη  «σκηνή  με  τη  μπριζόλα». Τρίτο Μάτι 98/2003. Cypher – Smith.  εξάλλου.Reagan.  δεδομένου  ότι  το  σύνολο  (ή  έστω  η  τραγική  πλειοψηφία) των ανθρώπων στο Matrix όχι απλά δεν επιθυμεί.                Εικ.τι θέλεις.  (Smith): Άρα είμαστε σύμφωνοι. «η ουσία ενός μέσου είναι σαν ένα ζουμερό κομμάτι κρέας που ο κλέφτης  117 πετά για να αποσπάσει την προσοχή του φύλακα σκύλου».  «Γνωρίζω  ότι  η  μπριζόλα  αυτή  δεν  υπάρχει».  …Η άγνοια είναι ευτυχία.  υποστηρίζει  ότι  δε  μπορεί  να  υπάρξει  περίπτωση  σωτηρίας  ανθρώπων  από  το  Matrix. από εννέα χρόνια  ξέρεις τι συνειδητοποιώ.  δηλώνει  ο  Cypher  αλλά  την  απολαμβάνει  στον τεχνητό κόσμο του Matrix.  . από κάθε άποψη.

                 Εικ.  τελικά. μάλιστα.  Οι  κάτοικοι. τραβιέται πλέον στην μοναξιά  του. κοινωνική.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  85  Η μοναξιά της τεχνολογίας    [BLADE RUNNER]   Στο Blade Runner. Η έννοια της αποσάθρωσης είναι ιδιαίτερα εμφανής  σε  αυτό  το  πολυπληθές  ανθρώπινο  ποτάμι. κρύβεται και κρύβει το έχει του και καταλήγει να απωθεί  τους ομοίους του και να απωθείται από αυτούς.  η  κοινωνική  μάζα  να  εμφανίζεται  στα  όρια  της  εξαθλίωσης.  στην οποία κυριαρχεί το «εγώ» έναντι του «εμείς».  παραβλέποντας κάθε άλλη οικονομική. Ο καθένας.  σε  όλες  τις  ηλικίες. τον οδήγησε να στρέψει το ενδιαφέρον του αποκλειστικά σε αυτήν. χωρίς ίχνος συναισθηματικών  δεσμών  μεταξύ  των  μελών  του. αλλά  και το σώμα δίνουν το στίγμα της μελλοντικής πόλης και θέτουν ένα ακόμα ερώτημα: Πώς  είναι  δυνατόν  σε  μια  τόσο  αναπτυγμένη  κοινωνία  να  βιώνουμε  «τριτοκοσμικές»  καταστάσεις.  Πώς  γίνεται  δίπλα  ακριβώς  από  τον  κόσμο  της  απόλυτης  τεχνολογίας.  τα  επαγγέλματα  και  τις  κοινωνικές  τάξεις.  Το  αντίθετο  δε  θα  έπρεπε  να  αναμένουμε.  στην  πραγματικότητα  αυτά  συγκροτούνται  από  ατομικές  μοναχικότητες. άμεσα συσχετισμένων  με  την  εξέλιξη  της  τεχνολογίας. To μοναχικό πλήθος του Blade Runner.  Βροχεροί  λασπωμένοι  δρόμοι  με  φωτιές  και  απορρίμματα.  τα  οποία  φαίνεται  να  ζητούν  επίμονα  απάντηση:  Ο  μελλοντικός τεχνολογικός κόσμος προβάλλει απάνθρωπος.  που  επέφερε  σταδιακά  η  τεχνολογική  πρόοδος  και  η  μηχανοποίηση της κοινωνίας.  βυθίζονται  όλο  και  πιο  πολύ  σε  μια  θεληματική  απομόνωση. Ο  Dostoevsky χαρακτηριστικά. άτομα ντυμένα στα μαύρα που περιφέρονται με κρυμμένο το πρόσωπο. του ατομικού έναντι του συλλογικού. πολιτική. προφήτευε από τον περασμένο αιώνα το γεγονός ότι  όλοι χωρίσανε και γίνανε μονάδες.  Πρόκειται  για  μια  κοινωνία.  ξεκομμένες  μονάδες  της γενικότερης κοινωνικής σύνθεσης. εντοπίζεται  και ένα πλήθος άλλων ερωτημάτων. . 103.   Αν  και  οι  δρόμοι  του  Blade  Runner  κατακλύζονται  από  πολύβουα  πλήθη.  Φαίνεται.  ότι  ο  υπέρμετρος  ενθουσιασμός  του  ανθρώπου  για  τεχνολογική ανάπτυξη. υποστήριζε. απομακρύνεται απ’ τον άλλο.  σε  μια  άρνηση  σύναψης  σχέσεων  με  τον  κοινωνικό  τους  περίγυρο. Τα  κρυμμένα  πρόσωπα  του  διερχόμενου  πλήθους  παραπέμπουν  στην απανθρωποίηση  και  το  θάνατο  του  υποκειμένου. περιβαλλοντική διάσταση.

  Το  εσωτερικό  μοιάζει  να  αποτελεί  προέκταση  του  εξωτερικού  χώρου  και  της  ευρύτερης  διαλυμένης  κοινωνίας.  ο  οποίος  εντοπίζεται  στις  κυρίαρχες  ποσοτικά  φυσιογνωμίες  των  Ασιατών  με  προεξάρχουσες  αυτές  των  Κινέζων  και  Ιαπώνων.  στα γενετικά εργαστήρια των οποίων παράγονται όλα τα όργανα και μέλη των ανδροειδών.  Στην  πραγματικότητα.  παρουσιάζεται  τόσο  «ανοιχτή»  στον  κόσμο.  φθαρμένα  ρούχα.  μάλιστα.  μάλιστα.  ας  σημειώσουμε  ότι  η  διαβρωμένη  εικόνα  του  εργαστηρίου  εντείνεται  και  από  τον  ίδιο  τον  Chew.  Εντύπωση. 104‐105. οι συνθήκες του χώρου εργασίας του  μοιάζουν  τριτοκοσμικές:  παγωνιά. . ο  οποίος  αν  και  αποτελεί  επιστήμονα.  ιδιαίτερα  ευφυή  και σημαντικό.  να  τονίσουμε  ότι  όσο  πολυτελές  εμφανίζεται  το  οικοδόμημα  της  εταιρείας  Tyrell.  πουλιών. Το εργαστήριο κατασκευής ματιών του Chew.  Αξίζει.  ο  τριτοκοσμικός  χαρακτήρας  της  μελλοντικής  (και  σημερινής)  μεγαλούπολης  της  Δύσης.  παραπέμπει  σε  σαφείς  συσχετισμούς  ανάμεσα  στον  κόσμο  των  μικρών  επιχειρήσεων  και  τα  νέα  οργανωτικά  εταιρικά σχήματα των υπεργολαβιών (βάσει των οποίων εργάζονται).  μοιάζει  σαν  ένα κομμάτι του αστικού πλήθους:  σκούρα. λόγω διαφορετικών  γλωσσικών συστημάτων.  των  τεχνητών  ζώων.  σαν  να  πρόκειται  για  ένα  οποιοδήποτε  εμπορικό  κατάστημα  και  όχι  για  ένα  εργαστήριο  γενετικής.86                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Παράλληλα.            Εικ.  Παρά  το  γεγονός  ότι  ανήκει  στο  ανθρώπινο  δυναμικό της εταιρείας κατασκευής των ανδροειδών.  ελεγχόμενης  εισόδου  σε  αυτήν.  τόσο  αποσυντεθειμένη  παρουσιάζεται  η  μικρή  επιχείρηση  «Eye  word»  του  Chew.  Τέλος.  πλήθος  στοιβαγμένων  αντικειμένων.   Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι μικρές «επιχειρήσεις» του Chew και του Sebastian.  σκοτεινιά.  κλπ.  αδυναμία  εύκολης  επικοινωνίας  με τις ρέπλικες Roy και Leon που  τον απειλούν.  προκαλεί  το  γεγονός  ότι  στην  επιχείρηση  του  Chew  δεν  υπάρχει  κάποιο  είδος  ασφάλειας. τα οποία θεωρούνται  νέα  σχετικά  για  την  καπιταλιστική  Δύση.  αλλά  παραδοσιακά  στον  «τρίτο  κόσμο»  και  τις  παρυφές του «αναπτυγμένου πρώτου κόσμου».

  προβάλλουν  εξίσου  αποσαρθρωμένα.                        Εικ. Ο πολιτισμός του Εγώ δείχνει  να καταλήγει σε ένα αναπόφευκτο  τραγικό αποτέλεσμα: την ατομική  περιχαράκωση. To διαμέρισμα του J. Γενικότερα.  αποκομμένοι από κάθε είδους κοινωνική  συνεύρεση.  ζωντανούς‐ νεκρούς. Το διαμέρισμα του Deckard.  ενώ  ταυτόχρονα  η  τοποθέτηση  διαφόρων  πλεγμάτων  στο  τοπίο  του  μεταφέρει  τη  ψυχρή  λογική  και  την  τεχνητή  φύση  του  εν  λόγω  περιβάλλοντος  στο θεατή.                        Εικ. και στο Matrix βιώνουμε έντονα την αντίθεση μεταξύ  της  ανάπτυξης  της  τεχνολογίας  και  της  συρρίκνωσης  της  κοινωνικής  ζωής.     (Pris): Μένεις ολομόναχος εδώ πέρα. 106. Αυτή φαίνεται να είναι η  μοίρα αλλά και η καταδίκη του  μελλοντικού (αλλά και σημερινού)  ανθρώπου.F.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  87  Την ίδια «τριτοκοσμική» εικόνα παρατηρούμε και στην περίπτωση του επιστήμονα  J.Sebastian.  Το  πράσινο  χρώμα  με  το  οποίο  φιλτράρονται  τα  πλάνα παραπέμπει σαφώς σε μια αρρωστημένη κοινωνία.  Κάθε  σκηνή  επιβεβαιώνει  την  απομόνωση  του  υποκειμένου.  Δεν  υπάρχει  έλλειψη  στέγης  εδώ πέρα.   Η αίσθηση της μοναξιάς κυριαρχεί έντονα  (η Pris μπαίνοντας στο διαμέρισμα  επισημαίνει χαρακτηριστικά: «πρέπει να  νιώθεις μοναξιά εδώ.  με  αμέτρητες  πολιτισμικές  φυλές  αλλά  και  άστεγους  να  συμπιέζονται  στους  δρόμους  του  μελλοντικού  Λος  Άντζελες.  στα  όρια  της  φτώχειας  και  της  παρακμής. η οποία υπακούοντας μόνο στις  προσταγές  του  («μετα»)καπιταλισμού  δημιουργεί  ανθρώπους‐ανδρείκελα. Sebastian») με  σκοπό να δηλώσει τη φιλοσοφία της  απομόνωσης του υποκειμένου από το  ευρύτερο περιβάλλον. «νεκρός» από κόσμο. Ο χώρος παρουσιάζεται «άδειος».  εντός  της  πολυκατοικίας  του  Sebastian  δεν  υπάρχουν άλλοι κάτοικοι. την οποία δυστυχώς δε μπορεί  ούτε να αποφύγει ούτε να υπερνικήσει.  με  έντονες  αντιθέσεις  και  φωτοσκιάσεις. 107.  Στο Matrix.  Η  αντίληψη  αυτή  κορυφώνεται  στο  εργασιακό  περιβάλλον  της  Metacortex  . του οποίου τόσο το διαμέρισμα όσο και το κτήριο στο οποίο αυτό βρίσκεται.Sebastian. J. ποτέ  όμως  για  να  πράξουν  κάτι  συλλογικό.F. άδειοι. τα σώματα των ανθρώπων μπορεί να βρίσκονται στον ίδιο χώρο.  (Sebastian):  Ναι. οι  εσωτερικοί χώροι της ταινίας  παρουσιάζονται αφιλόξενοι. Μπόλικος χώρος για όλους.    [ΜATRIX]   Σε αντιστοιχία με το Blade Runner.  Το  οξύμωρο  στη  συγκεκριμένη  περίπτωση  είναι  ότι  ενώ  βρισκόμαστε  σε  μια  πολυπληθή  κοινωνία.  έστω και αν προσπαθεί με όλα τα  τεχνολογικά επιτεύγματά του.  Ας  σημειώσουμε  ότι  ο  φωτισμός  του  εικονικού  κόσμου  είναι  ελαφρά  σκοτεινός.F.  τη  μοναξιά  του  πλήθους.  αυτή  την  εποχή  ζω  μάλλον  μοναχικά. σαν να  μην υφίσταται στην κοινωνία κανένα πρόβλημα στέγασης του ευρύτερου πληθυσμού.

  ιδιαίτερα  στο  πρώτο μέρος της τριλογίας.                         Εικ.  Η  κατάσταση  αυτή  ανατρέπεται  μόνο  στον  «πραγματικό»  ζεστό  κόσμο  της  Zion. To διαμέρισμα του Νeo. αποκλείοντας  κάθε  είδους  κοινωνική  συνεύρεση.  μην  επιτρέποντας  την  πρόσβαση  των  «φίλων»  του  στο  εσωτερικό.  της  σύναψης  κοινωνικών  δεσμών  στον  εικονικό  κόσμο  είναι  έντονη  και  σε  άλλα  πλάνα. 108‐109.  Τριτοκοσμικές καταστάσεις στην πόλη του Matrix. O Neo δεν αφήνει τους «φίλους» του να εισέλθουν στον προσωπικό του χώρο.     . στο κλαμπ. στην οποία οι άνθρωποι φυλακίζονται σε ιδιωτικά «κλουβιά»  εξαιτίας  των  διαχωριστικών  τοίχων‐πανέλων  που  τοποθετούνται.                         Εικ.  Η  αρχιτεκτονική  θέτει  σαφείς περιορισμούς στην εσωτερική διαρρύθμιση των γραφειακών χώρων. 113. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τη σκηνή κατά την οποία ο Choi  και η παρέα του επισκέπτονται το διαμέρισμα του Neo. To εργασιακό «κλουβί» του Neo.                        Εικ.                        Εικ.  εκεί  που  απουσιάζουν  οι  πολυεθνικές  εταιρείες. ο οποίος ανοίγει την πόρτα σχεδόν  φοβισμένος. όπου το σώμα του Neo κρατάει μόνιμες  αποστάσεις  από  τα  υπόλοιπα  σώματα.88                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    (εταιρεία εργασίας του Neo).  οι  όμιλοι επιχειρήσεων και οι άνθρωποι ενώνονται συνειδητά κάτω από έναν κοινό  σκοπό.  Την  ίδια  εικόνα συναντάμε και λίγο αργότερα.                        Εικ. O Κλειδοκράτορας (κατ’ αντιστοιχία με τον Chew του Blade Runner) απομονωμένος                         στο χώρο εργασίας του. 112. 111. 110.  Η  αίσθηση  του  φόβου  προς  τον  άλλο.

 η έννοια του πλήθους και της φθοράς είναι και εδώ  ιδιαίτερα  εμφανής. ένα διαφορετικό πολιτισμικό τοπίο  που ανακαλύπτει ο θεατής.  αρκετές  σκηνές  υποδηλώνουν  τριτοκοσμικές  καταστάσεις.  φτάσει  η  ανθρωπότητα.                    Εικ.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  89  Ο τριτοκοσμικός χαρακτήρας.  Παράλληλα.  Εκείνο  που  φαίνεται  τελικά  να  ενώνει  όλα  τα  αντιθετικά  στοιχεία  είναι  η  ίδια  η  τεχνολογία.  πλέον. Zion   Εικ. Διαδοχικά ασύνδετα (ως προς τη χωρική αλληλουχία) πλάνα. 116‐119. Τα πλάνα ανάμεσα  στη  φτώχεια  και  την  πολυτέλεια.  φυλετικοί  τελετουργικοί  χοροί  απεικονίζουν  το  έσχατο  σημείο  εξαθλίωσης  στο  οποίο  έχει.  που  απεικονίζεται  μέσω  των  απέραντων  άδειων  διαδρόμων  με  τις  αμέτρητες  πόρτες:  κάθε  πόρτα και ένας κόσμος.  τη  μοναχικότητα  και  το  συνωστισμό  εναλλάσσονται  σε  τέτοιο  βαθμό  που  αιφνιδιάζουν  διαρκώς  το  μυαλό  και  τις  σκέψεις  του  θεατή.  γυμνά  χέρια  και  πόδια. κάθε κόσμος και μια έκπληξη.  απαρχαιωμένες  συσκευές. 114‐115.  Εγκαταλελειμμένα  κτήρια.  και  στην  πόλη  του  Matrix. πλήθος  απορριμμάτων δηλώνουν συνεχώς το παρόν στη μελλοντική κοινωνία.  Φθαρμένα  ενδύματα.   .

 Και πάλι.                        Εικ.    Μια νέα ζωή σας περιμένει στις αποικίες του έξω κόσμου.      5.  Πάμε  στις αποικίες [. 124..  Μεγάλες  φωτεινές  επιγραφές  από  ιπτάμενα  σκάφη  διαφημίζουν  διαρκώς  τις  «ειδυλλιακές»  εξωγήινες  αποικίες.90                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ          Εικ..      .  αντιμετωπίζεται  ως  ένα  μέρος  από  όπου  μπορεί  να  ξεφύγει  κανείς.6 Εναλλακτικά τοπία κατοίκησης    [BLADE RUNNER]    Στο Blade Runner. στα όρια της εξαθλίωσης και της  μιζέριας. 120‐123.] Ας βοηθήσουμε την Αμερική να βγει στο νέο κόσμο. διαδοχικοί κόσμοι που ενώνονται μεταξύ τους μέσω της  τεχνολογίας (Neo‐διάδρομος με πόρτες).  νέα  μέρη  όπου  τα  όνειρα των ανθρώπων μπορούν να γίνουν πραγματικότητα.  χάρη  στην  πρόοδο  της  τεχνολογίας  και  της  επιστήμης. Μια δυνατότητα να  ξαναρχίσετε  στους  τόπους  των  χρυσών  ευκαιριών  και  της  περιπέτειας. η Γη αν και παρουσιάζεται φθαρμένη. Ο «Έξω Κόσμος» (The «Οff‐World») προβάλλει ως η μόνη λύση    διαφυγής από την αποσαθρωμένη κοινωνία του Blade Runner.

  παγωμένες  εκτάσεις  ξεπροβάλλουν. The High Frontier: Human Colonies in Space.  Όπως  ο  ίδιος  υπογραμμίζει: «Η ανθρώπινη φυλή πρέπει να μετακομίσει σε πλανήτη εκτός του ηλιακού  118  Gerard O’Neill.  εξάπτοντας  τη  φαντασία  για  νέες  μορφές  κατοίκησης  εκτός  των  γήινων  συνόρων.  σύμφωνα  με  τον  οποίο  το  ανθρώπινο  είδος  δε  θα  καταφέρει  να  επιζήσει  τα  επόμενα  χίλια  χρόνια.  και  στους  δύο  πλανήτες.  Η αντίληψη της μετοίκησης στο διάστημα δείχνει όλο και περισσότερο αναγκαία. «Human colony on Mars will make the world a better place?». Ας μην ξεχνάμε βέβαια  ότι το βιβλίο του Dick «Do androids dream of electric sheep?» επάνω στο οποίο βασίζεται  η  ταινία  ‐όπως  ήδη  αναφέραμε‐  γράφεται  τη  δεκαετία  του  ’60  κατά  την  οποία  πραγματοποιούνται  σημαντικά  βήματα  στον  τομέα  της  διαστημικής  έρευνας.   Mathew Moore.  Στο  εσωτερικό του υπάρχουν ολόκληρα οικοσυστήματα καθώς και άφθονος χώρος για περίπου  20.  περιστρέφεται  γύρω  από  τον  εαυτό  του  για  να  προκαλεί  τεχνητή  βαρύτητα.  το  1969  ο  Αμερικανός  Nil  Armstrong  περπατάει  για  πρώτη  φορά  στη  Σελήνη.  δηλώνει: «Αν θέλουμε να επιζήσουμε σαν πολιτισμός οφείλουμε να χρησιμοποιήσουμε το  119 διάστημα ως τόπο βιομηχανικής παραγωγής».  ενώ  παράλληλα  ο  Richard  Branson.  Χαρακτηριστικά  ο  Richard  Gott.uk/science/science‐news/6162355. http://www.  με  διάμετρο  6.  1973).telegraph.   Γίνεται  αντιληπτό  ότι  στο  Blade  Runner  δεν  υφίστανται  όρια  στο  σύμπαν  και  η  αναζήτηση άλλων πλανητών προβάλλει ως η απόλυτη πρόκληση. ως ένα είδος απόδρασης  από  τη  γερασμένη  Γη  προβάλλει  εξίσου  αναγκαίος  με  τη  σημερινή  αποκέντρωση  των  πόλεων  και  τη  διαφυγή  των  πολιτών  προς  τα  «ονειρικά»  προάστια. Μέσω της τεχνολογίας.  Αξιοσημείωτη  είναι  η  πρόταση  του  φυσικού  Gerard  K..   Πρόκειται  για  ένα  διαστημικό  σταθμό  σε  σχήμα  κυλίνδρου.  ο  οποίος  παράγει  ενέργεια  από  τον  Ήλιο.  119 .  οι  Ηνωμένες  Πολιτείες  της  Αμερικής  εκτοξεύουν  τον  πρώτο  διαστημικό  σταθμό  (Skylab.  το  διαστημικό  λεωφορείο  (1981).  καθώς  και  το  πρώτο  διαστημόπλοιο  πολλαπλών  χρήσεων. το ανθρώπινο είδος καθίσταται ικανό να εξερευνήσει το  διάστημα.  Την ίδια άποψη ενστερνίζεται και ο Steven  Hawking.  Το  1961  ο  Σοβιετικός  Giouri  Gagarin  πετάει  στο  Διάστημα.  co.  πολέμους  επικράτησης  ανάμεσα  στους  διεκδικητές  τους. παρέχοντας σε μας  τους  ίδιους  δύο  ευκαιρίες  επιβίωσης  αντί  για  μία».  Ο  «Κύλινδρος  του  O'Neill».  Τα  μοναδικά όντα που μοιάζουν ικανά να ανταποκριθούν σε αυτές τις πολεμικές αναμετρήσεις  και να χαρίσουν νέα εδάφη στην ανθρωπότητα είναι τα ανεπτυγμένα τεχνολογικά μοντέλα  Nexus 6.  Παράλληλα.  Μια  τέτοια.]  Η  ζωή μας. θα βελτίωνε τις μακροπρόθεσμες προοπτικές επιβίωσής μας.  διαδικασία  απαιτεί  μάχες.  εάν  δεν  επεκταθεί  στο  διάστημα.  όμως.  καθηγητής  Αστροφυσικής  στο  Πανεπιστήμιο  Princeton  αναφέρει:  «Πρέπει  να  δημιουργήσουμε μια  αυτοσυντηρούμενη αποικία  στον Άρη  [.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  91    Φαίνεται ότι ο μελλοντικός εποικισμός άλλων πλανητών.  ξερές  επιφάνειες.  ενώ  ταυτόχρονα χρησιμοποιεί καθρέφτες για την εναλλαγή ημέρας‐νύχτας.4  χλμ  και  μήκος  32  χλμ.O’Neil  για  τη  δημιουργία  της  μεγαλύτερης πόλης στο διάστημα («Κύλινδρος του O'Neill»).  λόγω  της  σταδιακής  καταστροφής  που  συντελείται  στη  Γη.000  κατοίκους.  δεδομένου  ότι  υπάρχουν  πολλοί  κίνδυνοι  που  μπορούν  να  πλήξουν  τη  ζωή  σε  ένα  μόνο  πλανήτη.000.  1977. Νέα Υόρκη: William Morrow & Company.  ενώ  λίγο  αργότερα.  μέσα  από την εκτόξευση ενός πλήθους εξερευνητικών ρομπότ (διαστημοσυσκευών) επιχειρείται  η μελέτη και των υπολοίπων πλανητών του Ηλιακού Συστήματος.   Νέοι  κόσμοι  με  ηφαίστεια. να ανακαλύψει καινούριους προορισμούς και να ελευθερωθεί από τα δεσμά της  Γης. όπως αυτή περιγράφεται στο  118 βιβλίο  του  The  High  Frontier:  Human  Colonies  in  Space  (1977)..

   Η  ταινία  γεννά  στο  θεατή  πλήθος  ερωτημάτων  που  σχετίζονται  με  τη  φύση  του  κόσμου  στον  οποίο  ζει.  εναλλακτικών  εξωγήινων  αποικιών.  μέσω  της  τεχνολογίας  μετατρέπεται  σε  «ρεαλιστική  εικονικότητα»  (πρόκειται  για  τον  όρο  που  έδωσαν  οι  ερευνητές  του  προγράμματος  προκειμένου  να  περιγράψουν  τη  νέα  «ψευδαισθησιογόνα»  τεχνολογία)  και  ο  άνθρωπος  δείχνει  να  αγνοεί  τους  επερχόμενους  κινδύνους  της  τεχνολογικής  «αποκάλυψης».]  Μόλις  εξαπλωθεί  στο  διάστημα και εγκαθιδρύσει αποικίες. μια περίπλοκη υπολογιστική μηχανή ικανή να μεταδίδει στο χρήστη  που  βρίσκεται  στο  εσωτερικό  της  όλα  τα  τυπικά  αισθητηριακά  χαρακτηριστικά  μιας  πραγματικής  εμπειρίας. το μέλλον της θα είναι ασφαλές» 120 ..   Σε ένα τέτοιο κλίμα διαστημικής «έξαρσης» αναδύεται.  στο  Matrix  δε  γίνεται  καμία  αναφορά  για  την  ύπαρξη  άλλων  πλανητών.  Ο  κόσμος  προβάλλει  ερμητικά  κλειστός σαν μια φυλακή.   Η  εικονική  πραγματικότητα. χωρίς περιθώρια διαφυγής των κατοίκων του προς τα «έξω». στο 3ο  Διεθνές  Φεστιβάλ  επιστημονικών  Ταινιών  που  διεξάγεται  στην  Αθήνα  από  το  CAID  (Centre  of  Applied  Industrial Design) τον Ιούνιο του 2008.».   Η  πραγματική  μας  υπόσταση  αμφισβητείται  και  το  σενάριο  του  μελλοντικού  εγκλωβισμού  μας  σε  εικονικές  παγίδες  φαντάζει  όλο  και  πιο  πιθανό.rx?oid=340612. αντίστοιχη με  αυτή που περιέβαλε αρχικά τη Γη.  η  δημιουργία παράλληλων χωροχρονικών καταστάσεων.  εμπλέκοντας  ταυτόχρονα  όλες  τις  ανθρώπινες  αισθήσεις.  Ήδη  βρίσκεται  σε  εξέλιξη  ένα  βρετανικό  ερευνητικό  πρόγραμμα  («Towards  Real  Virtuality»)  που  έχει  θέσει  ως  στόχο  να  προσφέρει  την  πιο  πλήρη  και  ολοκληρωτική  εμπειρία  «καταβύθισης»  στην  εικονική  πραγματικότητα.   Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2006 προβάλλεται στην Αγγλία το ντοκιμαντέρ «Τιτάνας: Ένα Μέρος Σαν το  Σπίτι μας.  Είναι  μάλιστα τόσο ολοκληρωτική αυτή η πολυ‐αισθητηριακή καταβύθιση.92                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    μας  συστήματος  για  να  προστατεύσει  το  μέλλον  του  είδους  [.  τον  (επανα)προσδιορισμό  της  μελλοντικής  χωρικής  και  χρονικής  του υπόστασης.  «Μόνη  ελπίδα  το  διάστημα». λοιπόν. Δεν είναι. συναρτήσει της εξέλιξης της τεχνολογίας: «Μήπως δε ζούμε τελικά σε ένα  σύμπαν.  δεν  έχει  νόημα  η  εξερεύνηση  του  διαστήματος. πριν από την ανάπτυξη ζωής στην επιφάνειά της). κυρίως από άζωτο και μεθάνιο.focusmag. Έχουν ετοιμάσει μάλιστα ένα  «εικονικό κουκούλι».  αλλά  σε  κάποιο  απόλυτα  ελεγχόμενο  προκατασκευασμένο  περιβάλλον.  Η  επιφάνειά  του  Τιτάνα  παρουσιάζει  τέτοιες  ομοιότητες  με  την  επιφάνεια  της  Γης  (πυκνή  ατμόσφαιρα.  30/11/2006. χημική σύνθεση αποτελούμενη.  http://www.  Μήπως  στη  μελλοντική  κοινωνία.  121 .  «Πριν  από  λίγες  δεκαετίες  οι  υπολογιστές  μπορούσαν  να  κάνουν  ελάχιστα  και  πολύ  απλά  120   Στίβεν  Χόκινγκ. Η  έννοια  του  σύμπαντος  απουσιάζει  και  τη  θέση  της  παίρνει  η  εικονική  πραγματικότητα. ώστε   121 αρκετοί επιστήμονες κάνουν λόγο για την επόμενη πιθανή αποίκηση της ανθρωπότητας.  FOCUS.gr/articles/  view‐article.  αλλά  η  αναζήτηση εναλλακτικών πραγματικοτήτων. τυχαίο ότι το έργο προβάλλεται για πρώτη φορά στις κινηματογραφικές αίθουσες  την  ίδια  περίοδο  (1982)  όπου  ξεκινάει  η  μελέτη  για  την  αποστολή  μιας  διαστημικής  συσκευής  στον  Τιτάνα..  Για  την υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου τεχνολογικού προγράμματος εργάζονται πυρετωδώς  Βρετανοί επιστήμονες στα Πανεπιστήμια York και Warwick. ώστε ο χρήστης δεν  είναι σε θέση να αναγνωρίσει ότι η «πραγματικότητα» που βιώνει είναι εικονική.  εξάλλου. το οποίο και κερδίζει βραβείο Καινοτομίας και τεχνολογίας. το Blade Runner.  Για  πρώτη  φορά  στον  τομέα  της  εικονικής  πραγματικότητας  γίνεται  εφικτή  η  ταυτόχρονη  διέγερση  και  των  πέντε  ανθρώπινων  αισθήσεων.  προτάσσοντας και αυτό με τη σειρά του νέες εξωγήινες συναρπαστικές εμπειρίες. (Titan: A Place Like Home?).     [MATRIX]  Σε  αντίθεση  με  το  Blade  Runner.  το  μεγαλύτερο  δορυφόρο  του  ηλιακού  μας  συστήματος.

  που  εμείς  παρακολουθούμε  τον  κύκλο  ζωής.  γίνεται  αντιληπτό  ότι  για  τις  εξερευνήσεις  και  αποικήσεις  των  εξωγήινων  πλανητών  χρησιμοποιούνται  εξελιγμένα  ανθρωποειδή  δημιουργήματα.  πώς  οι  πυρήνες  των  ατόμων  αλληλεπιδρούν. Αυτό. Ο ίδιος ο Barrow είχε.7 Δημιουργός‐Δημιούργημα    Ο δημιουργός ως το Υπέρτατο Ον    [BLADE RUNNER]      «Mπορεί η ρέπλικα να γίνει άνθρωπος.  Σήμερα  είναι  ικανοί  να  δημιουργήσουν  εικονικούς  κόσμους  με  μεγάλη  λεπτομέρεια  [.»    Ήδη  από  τα  πρώτα  λεπτά  της  ταινίας.  όμως.  Σύμφωνα  με  το  Ress. μάλιστα.  οι  δημιουργοί  του  εικονικού  σύμπαντος  στο  οποίο  ίσως  ζούμε  θα  μπορούσαν  να  παρακολουθούν  την  εξέλιξη  του  ανθρώπινου  πολιτισμού και να αναζητούν με τη σειρά τους τον ενδεχόμενο δημιουργό του δικού τους  123 κόσμου..  το  οποίο  οι  επιστήμονες  Martin  Ress  και  John  Barrow  ονόμασαν «Πολύμπαν» (multiverse)..  για  παράδειγμα. (παράλληλα σύμπαντα)». ΤΟ ΒΗΜΑ.  123  Ό. κατορθώσαμε  να γυρίσουμε πίσω το ρολόι του χρόνου και να διαπιστώσουμε τα γεγονότα που συνέβησαν  από τις πρώτες στιγμές της δημιουργίας του Σύμπαντος (Μεγάλη Έκρηξη) και μετά.    5. πολλά πράγματα που δε ξέρουμε ακόμα για το Σύμπαν και πολλή δουλειά  που πρέπει να γίνει.  Με  τον  ίδιο  τρόπο.  Υπάρχουν. Ανακαλύψαμε τη σκοτεινή ύλη. Μια θεωρία  που εκτός από την κατανόηση του φυσικού μας κόσμου ίσως μας ανοίξει την πόρτα στην  ανακάλυψη και κατανόηση και άλλων διαστάσεων.  .  των  εντόμων.  Στο  μέλλον  μπορούμε  να  υποθέσουμε  και  να  φανταστούμε  ότι  θα  υπάρχουν υπολογιστές που θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν πολύπλοκους κόσμους σαν  αυτόν  στον  οποίο  εμείς  πιστεύουμε  ότι  ζούμε»  υποστηρίζει  ο  αστροφυσικός  Martin  Ress  και  αναρωτιέται:  «Υπάρχει  περίπτωση  να  είμαστε  και  εμείς  μέρος  μιας  τέτοιας  προσομοίωσης.  122    Αν  τελικά  αποδειχθεί  πως  πράγματι  ζούμε  σε  έναν  κόσμο  τύπου  Matrix. 24/07/2005. «Μήπως ζούμε στο Matrix.  δηλαδή. γράψει σε άρθρο του  ότι είναι σαφές. Μπορεί ο άνθρωπος να γίνει Θεός.].  που  δεν  έχουμε  δυστυχώς  καταφέρει  ως  σήμερα  είναι  να  ανακαλύψουμε  τι  προκάλεσε  την  έκρηξη  αυτή  (ή  αν  υπήρξαν  πολλαπλές  εκρήξεις).  τότε  το  σύμπαν  δεν  θα  είναι  αυτό  που  περικλείει  οτιδήποτε  υπάρχει  μέσα  του  αλλά  θα  αποτελεί  μέρος  ενός  ευρύτερου  συνόλου.π.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  93  πράγματα. εδώ και πολλά χρόνια. Παρ’ όλα αυτά ένα μόνιμο ερώτημα πλανάται στο μυαλό του θεατή: Γιατί  122  Θοδωρής Λαΐνας.     Ίσως  η  θεώρηση  αυτή  να  αποτελεί  και  την  εξήγηση  για  τις  διαρκείς  εναγώνιες  προσπάθειες του ανθρώπινου είδους να εξερευνήσει και να κατανοήσει το σύμπαν (αν όχι  το  «Πολύμπαν»). με πρώτη και καλύτερη την ολοκλήρωση της διατύπωσης της Θεωρίας  των Πάντων που θα ενώνει τον μικρόκοσμο με τον μεγάκοσμο του σύμπαντος.  ήδη  γνωρίζουμε  πάρα  πολλά  για  το  σύμπαν:  πώς  δημιουργούνται  και  πώς  λειτουργούν  τα  άστρα. πώς κινούνται οι γαλαξίες.». πως ένας πολιτισμός ελάχιστα πιο προηγμένος από  το  δικό  μας  θα  είχε  τη  δυνατότητα  να  δημιουργήσει  προσομοιωμένα  σύμπαντα  μέσα  στα  οποία  θα  μπορούσαν  να  αναπτυχθούν  ενσυνείδητα  όντα  και  να  αναπτύξουν  ταυτόχρονα  επικοινωνία  μεταξύ  τους.  αναμφισβήτητα.

  «άψυχων»  τεχνολογικών  επιτευγμάτων.      νήματα ολόκληρης της κοινωνίας. 126. τελικά ‐κατ’ αντιστοιχία με το Θεό‐  τα «αμαρτήματα» που έχουν διαπράξει.        λευκά ρούχα) με το δημιούργημα (Roy.Tyrell (επιστήμη‐τεχνολογία) κινεί τα   «εξαιρετικά» πράγματα κατά το παρελθόν.Sebastian.Tyrell. μάλιστα.  Αδάμ  και  Εύα.  ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και ομοίωσή Του για να κατοικήσει στη Γη.  στα οποία φαίνεται να αναγνωρίζει και να  συγχωρεί. σκεπτόμενος προσεκτικά τις  επόμενες κινήσεις του.  ενώ  η  επιστροφή  των  ρεπλικών  στη  Γη  στην  αξίωσή  τους να  γευτούν  τον  «απαγορευμένο  καρπό»  (παρ’  όλο  που  γνωρίζουν  ότι  θα  χάσουν  την  «αθωότητά»  τους  και  θα  υποστούν  τις  ανάλογες  κυρώσεις. είναι  το πλάνο όπου ο «δημιουργός» παίζει σκάκι  στο χώρο του. Όταν  ο «άσωτος υιός» Roy εισβάλλει στο γραφείο  του Tyrell.  έτσι  και  στο  μέλλον. Χαρακτηριστικό. τεχνολογία)  Μέλλον  Ανθρωποειδή  Εποικισμός νέων πλανητών  .     Με πρόσχημα το καλό της ανθρωπότητας.Tyrell χρήζεται «Θεός». μαύρα ρούχα). ο  Ε.F.  ο  άνθρωπος  μέσω  της  τεχνολογίας  δημιουργεί. Ασυναίσθητα ή μη. Η συνάντηση του δημιουργού (E.  μέσα  από  τη  δημιουργία  νέας  ζωής. Όπως. κατά την Αγία Γραφή.       Αναντίρρητα.  η  σκηνή  ανάμεσα  στον  Ε. μακριά από τη μίζερη και κατεστραμμένη Γη. υπέρτατο «Ον»  που δίνει και παίρνει ζωές από τα όντα που  δημιούργησε.  την  επερχόμενη  «αποσύρσή»  τους).  πλέον  τα  δικά  του  ομοιώματα‐ανθρωποειδείς  μηχανές  με  σκοπό  να  κατοικήσουν σε άλλους κόσμους.      Εικ.94                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    σε  μια  τόσο  τεχνολογικά  προηγμένη  κοινωνία  επιλέγεται  η  λύση  της  δημιουργίας  ανθρωπόμορφων  «σκλάβων»  αντί  άλλων  «απρόσωπων». O E. κάτι το οποίο κάνει  γενικότερα και με τις ζωές των μελών  ολόκληρης της κοινωνίας.  το  διακαή  πόθο  του  ανθρώπου‐επιστήμονα να φτάσει και να ξεπεράσει το Δημιουργό του. τον  κόσμο  που  όλοι  γνωρίζουμε. δεδομένου  ότι παράλληλα έχει πράξει και άλλα     Εικ. ο  μεγαλόψυχος πατέρας‐δημιουργός τού δίνει  αμέσως άφεση αμαρτιών για τις  «αμφισβητήσιμες πράξεις» του. ο Scott δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την υπόθεση μιας νέας  θεωρίας σχετικά με τη δημιουργία του μελλοντικού κόσμου. Ο ίδιος  αντιμετωπίζει τις ρέπλικες σαν παιδιά του. μέσω του J.  Θυμίζει  την  ιστορία  του  Frankenstein.Tyrell  και  τον  Roy  παραπέμπει  στο  Θεό  και  τα  δημιουργήματά  του.   ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ  ΧΡΟΝΙΚΟΣ  ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑ  ΒΑΣΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ  ΘΕΟΣ  Παρελθόν‐Παρόν  Άνθρωπος  Κατοίκηση Γης  ΑΝΘΡΩΠΟΣ   (+ επιστήμη. 125.  Θα  λέγαμε  ότι  η  επιλογή  αυτή  φαντάζει  σαν  μια  αλαζονική  κίνηση  του  ανθρώπου  να  ανακαλύψει  τα  όρια  της  επιστήμης  και  της  τεχνολογίας.

 ικανές να δώσουν ζωή σε πλάσματα ανώτερα  από  τον  άνθρωπο.  ο  «Παράδεισος»  αποδεικνύεται  εξαιρετικά  ασύμβατος  με  τις  αδυναμίες  της  ανθρώπινης  φύσης. κάτι το οποίο  παραπέμπει.  Αυτό  που  θα  ήταν  η  αρμονία  μιας  μαθηματικής  ακρίβειας παραμένει ένα λάθος που παραβλέπεται επιμελώς [.  γεγονός  το  οποίο  μας  οδηγεί  στο  να  κατανοήσουμε  ότι  οι  ρέπλικες  (και  σίγουρα. βέβαια.    Κατ’  αντιστοιχία  με  τον  Πατέρα  Θεό.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  95  Στην  πόλη  του  μέλλοντος. στον οποίο θα ζουν αρμονικά τα ανθρώπινα πλάσματα (που  στην περίπτωση.. Μόνη λύση  στο αδιέξοδο μοιάζει να είναι η πρόσθεση ενός διαισθητικού προγράμματος. ανθρώπων και μηχανών..  τους  μελλοντικούς κληρονόμους αυτού του κόσμου.  τα  νέα  δημιουργήματα  της  τεχνολογίας  δεν  έχουν  παρά  ελάχιστα  έτη  για  να  ζήσουν.  το  αριστουργηματικά  ορθολογικό  πρόγραμμα  του  αρχιτέκτονα δεν τυγχάνει ανάλογης ανταπόκρισης από τα δημιουργήματά του.. «ελαττωματικά» όντα)  χωρίς  δυστυχία  και  πόνο..  μέσα  από  μια  σειρά  διαδοχικών  εκδοχών  με  αποκορύφωση  την  προβαλλόμενη  έκτη.. του Matrix αναφέρονται ως «σφάλματα». διαρκεί  τη  μισή  ώρα».  Φαίνεται  δηλαδή  ότι  στη  μελλοντική  κοινωνία  επιδιώκεται  τελικά  μια  ισορροπία.Tyrell «το φως που καίει με τη διπλή λάμψη.  κύριο  μέλημα  του  αρχιτέκτονα  είναι  η  ύφανση ενός τέλειου κόσμου.  Είσαι  αποτέλεσμα  λανθασμένου  προγραμματισμού  που  δεν  μπόρεσα  να  σβήσω.  πλέον.  η  τεχνολογία  σε  συνδυασμό  με  την  επιστήμη. όπως περιγράφεται στη Γένεση από το Μωυσή. Προτιμώ να μετράω από την εμφάνιση ενός ‘σφάλματος’  η ως  το  επόμενο.    [MATRIX]   Σε αντίθεση με το Blade Runner.  προβάλλουν πια ως οι νέες θεϊκές οντότητες.. με σκοπό να  ερευνήσει  την  ανθρώπινη  ψυχή.  Εντούτοις. όπου ο άνθρωπος διατηρεί το ρόλο του δημιουργού  και  τα μηχανήματα το ρόλο των δημιουργημάτων.     (Αρχιτέκτονας): Γεια σου Neo [. του E.  ένα  ισοζύγιο  ζωής  και  ποιότητας  μεταξύ  πρωτοτύπων  και  τελειοποιημένων  αντιγράφων. βέβαια.  Αξίζει  να  σημειωθεί  ότι  πρόκειται  και  για  τη  μοναδική  αναφορά στη ψυχή.  Η  πορεία  της  δημιουργίας  του  προγράμματος.  Η  θεϊκή  υπόσταση  του  E.τι φαντάζεσαι.  σε  σχέση  με  τους  ανθρώπους.  όπου  κανένας  δε  θα  υπέφερε  και  όλοι  θα  ήταν  ευτυχισμένοι».  Παρ’  όλα  αυτά.  στον  αρχιτέκτονα  του Matrix  και  η  εξέλιξη  των  ανθρώπινων  υπάρξεων  φαίνεται  να  εναποτίθεται  αποκλειστικά  στη  δικαιοδοσία  του.Tyrell  μεταφέρεται.  Αυτό  σημαίνει  ότι  αυτή  είναι  η  6   εκδοχή  [. Σε περίμενα.  Αν  και  προηγμένα  ως  είδος. Αξιοσημείωτο είναι βέβαια ότι ενώ ο Θεός  χαρίζει  στα  δημιουργήματά  του  μια  σχετικά  ικανοποιητική  διάρκεια  ζωής.  Τα  ανδροειδή  αποτελούν  την  εξέλιξη  του  ανθρώπινου  είδους.  παραπέμπει  στον  τρόπο  δημιουργίας του κόσμου.  στο  βιβλίο  της  Γενέσεως:  «Και  έπλασε  Κύριος  ο  Θεός  . Βάσει.  Χαρακτηριστικά  είναι  τα  λόγια  του  πράκτορα  Smith:  «Το  πρώτο  Matrix  σχεδιάστηκε  να  είναι  ένας  τέλειος  ανθρώπινος  κόσμος.  (Neo): Γιατί βρίσκομαι εδώ.]  Το  ‘σφάλμα’  είναι  διακύμανση που δημιουργεί το σύστημα ακόμα και στις πιο απλές εξισώσεις.  και  στις  δύο  περιπτώσεις. ως αναγκαίο συστατικό της δημιουργίας των ανθρώπων. ο αρχηγός τους Roy ο οποίος είχε «πολύ μεγάλη λάμψη») δε θα ήταν δυνατόν να  ζήσουν  παραπάνω.] Το Matrix είναι πιο  παλιό από ό.  για  μια  ακόμα  φορά.  καταδικάζονται  σε  μια  ζωή  μόλις  τεσσάρων ετών.   (Αρχιτέκτονας): Η ζωή σου είναι άθροισμα ασύμμετρων εξισώσεων αποτέλεσμα του  προγραμματισμού  του  Matrix.  Ας  μη  ξεχνάμε  ότι  η  ίδια  η  εταιρεία  Tyrell  διακηρύσσει  διαρκώς  ότι  κύριος στόχος της είναι να δημιουργήσει ρέπλικες «περισσότερο ανθρώπινες και από τους  ανθρώπους». το Matrix αντιστρέφει εξ’ ολοκλήρου τους  όρους.] Εγώ δημιούργησα το Matrix.

. με τον Roy..  (Neo): Η προφήτης.    Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η σκηνή κατά την οποία ο Αρχιτέκτονας έρχεται σε  επαφή  με  το  Neo.  Η  κατά  παραγγελία  γενετικά  παραγόμενη ανθρωποειδής ρέπλικα είναι φτιαγμένη για τις ανάγκες σας.. μαύρα ρούχα).  Σε  αντίθεση. τελικά.96                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    τον  άνθρωπον  από  χώματος  εκ  της  γης..    (Ε.             λευκά ρούχα) με το δημιούργημα (Neo.Tyrell): Η Rachael είναι ένα πείραμα.    .  (Ε.  τα  όρια  καθορισμένα  και  τίποτε  δεν  δείχνει  ικανό  να  κλονίσει  την  υπόσταση  του  Αρχιτέκτονα.] Η απάντηση πάντα θα μου ξέφευγε γιατί χρειαζόταν  μυαλό  κατώτερο  από  το  δικό  μου.  Και  ενεφύσησεν  εις  τους μυκτήρας  αυτού  πνοήν  ζωής και έγινεν ο άνθρωπος εις ψυχήν ζώσαν».  σαφείς.              Εικ. ο οποίος εξεγείρεται και καταφέρνει.         Η ηθική διάσταση της δημιουργίας    [BLADE RUNNER]    Χρησιμοποιήστε  το  νέο  σας  φίλο  σαν  προσωπικό  υπηρέτη.]  Αν  εγώ  είμαι  ο  πατέρας  του  Matrix  εκείνη  σίγουρα  είναι  η  μητέρα  του. Tyrell): Και τι μπορεί να κάνει ο δημιουργός σου για σένα.. Η συνάντηση του δημιουργού (Αρχιτέκτονας.  Το  δημιούργημα  ντυμένο  στα  μαύρα  ‐σε  αντιδιαστολή  με  τη  λευκή  ένδυση  του  δημιουργού‐  θυμίζει  αναμφισβήτητα  τον  άσωτο  υιό  του  Blade  Runner.  Οι  διαχωρισμοί  είναι. όμως.  κάτι  τέτοιο  φαίνεται  απίθανο  στην  περίπτωση  του  Neo.  τη  συνθήκη  κυριαρχίας  των  ευφυών  μηχανών  έναντι  της  ανθρωπότητας.  (Roy): Δεν είναι εύκολο πράγμα να συναντάς το δημιουργό σου.    (Ε. Τίποτα περισσότερο.  ένα  μυαλό  λιγότερο  συνδεδεμένο  με  την  τελειότητα  [.  πλέον.    (Αρχιτέκτονας): Το αναπόφευκτο της αποτυχίας είναι σαν την ατέλεια που υπάρχει  σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη [.Tyrell): Περίμενα ότι θα ερχόσουν νωρίτερα. 127. να εκδικηθεί τον  «Πατέρα»  του.

   126   Παρουσιάστηκε  για  πρώτη  φορά  στις  21‐06‐07  από  την  Ιαπωνική  εταιρεία    Kawada  (Francois  Lazar.  τα  ρομπότ  καταλαμβάνουν  όλο  και  περισσότερες  θέσεις  σε  διαδικασίες  αυτοματοποίησης. μέσω της συνειδητοποίησης της θνησιμότητας.  καθώς  το  θεωρούμε  μονίμως  δεδομένο.] Θέλω και άλλη ζωή. Πρόκειται για ακούραστους  βοηθούς. τη φάση ανόδου (growth phase).  Αντί  να  τον  σκοτώσει.  Philippe  Mesmer.  του  διηγείται  με  μερικές  λέξεις  το σύντομο  πέρασμά  του  από τον ανθρώπινο κόσμο και σβήνει στη βροχή. Πρόκειται. 127  το ρομπότ‐χειρούργο Minerva το οποίο  φιλοδοξεί  να  πραγματοποιήσει  εγχειρήσεις  στον  ανθρώπινο  εγκέφαλο. δεδομένου ότι πλησιάζει η ημερομηνία λήξης του.  Κυκλοφορεί  ανάμεσα  στους  καλεσμένους.  Άλλωστε  τα  ρομπότ  χρησιμοποιήθηκαν  για  να  μαζέψουν  τα  πυρηνικά απόβλητα μετά τη διαρροή στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας...  «Ιαπωνία:  Θα  έχουν  τα  ρομπότ  δικαιώματα.  ο  Roy  καθηλώνει  τον  Deckard.  Παράλληλα.  66/2009). ένα ρομπότ γίνεται  άνθρωπος.. οικιακές μονάδες. τη  φάση καθόδου του προϊόντος (decline phase). ο Deckard έχει «αποσύρει» όλα τα ανδροειδή. εκτός από τον ηγέτη  τους.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  97  (Roy): Μπορεί να επανορθώσει αυτό που έφτιαξε.  το  μοιραίο φινάλε του ανδροειδούς.  το  οποίο  παραβλέπουμε  διαρκώς. Σίγουρα όλα αυτά.  το  οποίο  «ανασύρει»  από  την  τεράστια  παρακαταθήκη του (Τάνια Μποζανίνου.  προσφέροντάς  τους  ποτά  και  ορεκτικά  ενώ  ταυτόχρονα  είναι  ικανός  να  χαρίζει  στον  καθένα  που  σερβίρει  ένα  έξυπνο  σχόλιο.     Και  από  την  άλλη  προκύπτει  ένα  ακόμα  θέμα:  Με  την  πάροδο  του  χρόνου.  Λίγο  πριν.  (Ε. Roy Batty. για μια  καθοριστική  σκηνή  που  ωθεί  το  μέσο  θεατή  να  επαναπροσδιορίσει  την  έννοια  του  ανθρώπου  και  των  τεχνητών  του  κατασκευασμάτων.. «Ρομπότ».  124 φτάνοντας  στο  τέλος  του  δικού  τους  κύκλου  ζωής   να  αποσυρθούν  ανώδυνα  από  τον  κόσμο  των  ανθρώπων  ‐ή  ακόμα  και  να  ανακυκλωθούν‐  χωρίς  ηθικούς  φραγμούς  και  αναστολές. κοινό σε  όλους  τους  ανθρώπους..Τ. στρατιωτικές βάσεις.  τα  αντίγραφα  των  ανθρώπων  υπενθυμίζουν  σε  εμάς  ποιο  είναι  αυτό  το  κοινό  στοιχείο:  η  συνειδητοποίηση  της  μόνης  περιουσίας  μας.  Μπορούν  τα  ανδροειδή.  όμως.  οι  εργασίες  που  προϋποθέτουν  επαφή  με  ραδιενεργά  υλικά.  .  127  Κατασκευάστηκε από το Κέντρο Εφαρμοσμένων Ερευνών στην Τεχνητή Νοημοσύνη του αμερικανικού  ναυτικού  και  παρουσιάστηκε  στις  26  Ιανουαρίου  1998. ένα ραδιόφωνο).  τη  φάση  εισαγωγής  (introduction phase).  Πρόκειται  για  ένα  «υπόδειγμα»  σερβιτόρου.] Ποιο είναι το πρόβλημα.  ΑΡΔΗΝ.  Οι  οργανικές  δομές  με  ενσωματωμένα  τεχνολογικά  συστήματα που αντανακλούν τη σύνθεση ανθρώπου‐τεχνολογίας δύναται να ταξινομηθούν  στην  ίδια  ακριβώς  κατηγορία  με  όλα  τα  υπόλοιπα  μηχανήματα. εκείνο  συνειδητοποιεί  την  αξία  της  ζωής  και  αποφασίζει  να  χαρίσει  τη  ζωή  στον  κυνηγό  του.  Σε  ένα  μελλοντικό  κόσμο  που  αποσύρει  τα  ανδροειδή  όπως  πετάει  κανείς  σήμερα μια παλιά μηχανή τεχνολογίας (ένα κινητό.  της  ζωής  της  ίδιας.  Στράτος  Ιωαννίδης. αναντίρρητα. [.  μετφ. εξαιρετικά σκηνοθετημένη από το Scott.». Μετά από μια σκηνή κυνηγητού.  η  επιδιόρθωση  καλωδίων  υψηλής  τάσεως. Οι πράξεις. 22/02/2008). τέλος.  Τι  μας  κάνει  ανθρώπους  τελικά. Τα συναισθήματά μας. χωρίς δεύτερη σκέψη. τη φάση ωρίμανσης (maturity phase) και.  εκείνα.  125   Ανάμεσα  σε  αυτές  ξεχωρίζουν  εκείνες  που  εμπεριέχουν  μεγάλους  κινδύνους  για  τον  άνθρωπο  όπως  η  εξουδετέρωση  εκρηκτικών  μηχανισμών.  (Roy): Ο θάνατος [.  ιδανικούς  εργάτες  που  μπορούν  να  ανταποκριθούν  σε  ιδιαίτερα  απαιτητικές  125 καταστάσεις.  Η  μνήμη. αλλά και κάτι άλλο.  το  ρομπότ‐ 124   Σε  αντιστοιχία  με  τον  κύκλο  ζωής  (product  life  cycle)  ενός  προϊόντος.  ο  οποίος  αποτελείται  συνήθως  από  πέντε  σημαντικά  στάδια  ή  φάσεις:  τη  φάση  ανάπτυξης  (development  phase).  μας  ωθούν  να  επαναπροσδιορίσουμε  την  ηθική  διάσταση  της  δημιουργίας  τους  μέσω  της  τεχνολογίας  και  της  επιστήμης.  ο  οποίος  είναι  πια  στο  έλεός  του.  αλυσίδες παραγωγής. 126  το ρομπότ‐σερβιτόρο Coyote. Tyrell): Θέλεις να τροποποιηθείς. ΤΟ ΒΗΜΑ.   Αναφέρουμε  χαρακτηριστικά  το  ρομπότ‐εργάτη  HRP‐3  Promet  Mk‐II  το  οποίο είναι ικανό να δουλεύει κάτω από τις πιο αντίξοες καιρικές συνθήκες χωρίς ποτέ να  «παραπονιέται».  Deckard.    Στο τέλος της ταινίας. Μέσα σε λίγα λεπτά.

  Παρόμοια. Τα παιδικά ρομπότ  θα παίζουν αληθοφανώς ένα ρόλο σκύλου ή γάτας  [. Isaac Asimov: It’s been a good life. ό.π.  αυτόματα  δεν  τους  παραχωρείται  το  δικαίωμα  να  θέσουν  και  ο  ίδιοι  υποψηφιότητα  για  την  διεκδίκηση  της  εξουσίας.  τα  ρομπότ  οφείλουν  να  υπακούουν  τους  ανθρώπους.  Προστατεύουμε  τα  οικιακά  μας  ζώα  από  κάθε  είδους  κακομεταχείριση.  Σε  συνδυασμό  με  μια  μορφή  σύντηξης.  Υπάρχουν  ατελείωτα χωράφια όπου οι άνθρωποι δε γεννιούνται.  Ένα πλυντήριο πιάτων θα όφειλε να παραμείνει ένα πλυντήριο πιάτων.  Σύμφωνα  με  τον  πρώτο  νόμο  του.  128  Το  γεγονός ότι αποτελούν αναλώσιμα προϊόντα.  το  θέμα  απασχολεί  έντονα  και  την  Ιαπωνία.  ένα  εύλογο  ερώτημα  από  όλα  αυτά:  Αν  τελικά. που μας απασχολεί  σήμερα.π.  Και  ταυτόχρονα.  αλλά  ταυτόχρονα  συμπεριφερόμαστε  στα  άλλα  είδη  ως  υποζύγια. αλλά καλλιεργούνται.000 μέτρα όπου η πίεση είναι τεράστια.  τη  Νότια  Κορέα  στην  οποία  130 συντάσσεται  μια  «Χάρτα  Ηθικής  των  ρομπότ».π.π. Νέα Υόρκη: Prometheus Books.98                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    αστροναύτη  Sojourner  της  NASA  που  εξερεύνησε  τον  Άρη  τον  Ιούλιο  του  1997.    Προκύπτει.  Επίσης. μέσω  των  αισθητήρων  του.  129 ..)  132  Ό. καθιστά τα  ρομπότ‐εξερευνητές εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο στην εξερεύνηση του διαστήματος. εκτός αν κάτι τέτοιο αντιβαίνει στους υπόλοιπους  νόμους (Janet Jeppson Asimov.  οι  μηχανές  βρήκαν  την  ενέργεια  όλη  που  θα  χρειάζονταν  ποτέ. ανάλογα με την κατηγορία του ρομπότ. θα προτιμούσαμε τα  οικιακά  ρομπότ  να  παραμείνουν  οικιακά  σκεύη.  μελλοντικά  αποδεχθούμε  την  ύπαρξη  δικαιωμάτων  για  τα  ρομπότ.  Η  μοίρα  διαθέτει  μια  αίσθηση  ειρωνείας.. Ό.  βέβαια. να κάνουν τη στρατιωτική τους θητεία.  μήπως πρέπει να πληρώνουν φόρους. 129   Όσο  όμως. 2002).  τη  δυνατότητα  ψήφου  στη  διαμόρφωση  της  κυρίαρχης  πολιτικής  δύναμης  μιας  χώρας. πλέον.  130   Αξιοσημείωτο  είναι  ότι  το  κείμενο  εμπνέεται  από  τις  αρχές  της  ρομποτικής  που  υπαγόρευσε  ο  Ρώσος  συγγραφέας  επιστημονικής  φαντασίας  Isaac  Αsimov.     [MATRIX]     (Morpheus):  Σε  όλη  την  ιστορία  εξαρτιόμασταν  από  τις  μηχανές  για  να  επιβιώνουμε. άρα δεν χρειάζεται να επιστρέψουν στη Γη.  εκτός  αν  κάτι  τέτοιο  αντιβαίνει  στον  πρώτο  νόμο.] Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι  δε θα έχει μεγάλη διαφορά από το ζήτημα των δικαιωμάτων των ζώων. Αρκετά έτη  προηγουμένως. ο οποίος είναι ικανός να βυθιστεί στα 6.  τα  ρομπότ  δεν  πρέπει  να  τα  βάζουν  με  τους  ανθρώπους  ή  να  τους  επιτρέπουν  να  κάνουν  κακό. τόσο πολλαπλασιάζεται και ένα πλήθος ερωτημάτων γύρω από το  ενδεχόμενο  της  μελλοντικής  παραχώρησης  δικαιωμάτων  σε  αυτές.  Πρόκειται  για  ένα  ζήτημα που τίθεται στη Μεγάλη Βρετανία το Δεκέμβριο του 2006 και προκαλεί πληθώρα  προβληματισμών  στους  ειδήμονες:  Τι  πρέπει  να  δοθεί  στα  ρομπότ  σε  αντάλλαγμα  της  εξέλιξης  της  τεχνητής  τους  νοημοσύνης. σχεδιάστηκε  από το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Southampton.  που  δεν  θα  εκδηλώνουν  συναισθήματα.000  Btys  θερμοκρασίας  σώματος.  131  Ο Aaron Εnchiger εργάζεται στο Αμερικανικό Ινστιτούτο Ερευνών με σκοπό τη δημιουργία του ρομπότ  Domo (Francois Lazar‐Philippe Mesmer.   ενώ  σταδιακά  εξαπλώνεται  και  στις  υπόλοιπες «ανεπτυγμένες» κοινωνίες. αλλά και για την κοινωνία γενικότερα [. Πιθανόν.   Ο Autosub.  αυξάνουν  οι  ευφυείς  μηχανές  συναρτήσει  της  ανθρώπινης συνθήκης.  Το  σώμα  παράγει  περισσότερο  βιο‐ηλεκτρισμό  από  μια  μπαταρία  120  Volt  και  πάνω  από  25..  Τέλος.] Ίσως η παραχώρηση αντίστοιχων  δικαιωμάτων για τις δυο αυτές κατηγορίες οικιακών ρομπότ να φαίνεται ως κάτι φυσικό σε  132 πενήντα χρόνια».  τα  ρομπότ οφείλουν να εξασφαλίζουν την προστασία τους. 128   το  ρομπότ‐δύτη Autosub με σκοπό να χαρτογραφήσει επαρκώς το βυθό των ωκεανών.  θα  φερθούμε  με  διαφορετικό τρόπο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Aaron Εnchiger 131   «το ζήτημα των δικαιωμάτων των ρομπότ θα είναι σημαντικό εν ευθέτω χρόνω όχι μόνον  για τους ρομποτιστές.  Ίσως  η  άδεια  να  ψηφίζουν..  στην  οποία  η  ρομποτική  κατέχει  ήδη  μια  σημαντική  θέση  στην  καθημερινή  ζωή. Ό.

  της  «αντιγραφής»  ανθρώπινων  πλασμάτων.  ο απόλυτος καταλύτης βάσει του οποίου δημιουργούνται οι χωροχρονικές καταστάσεις.  που  διχάζει  όλο  και  περισσότερο  τόσο  .                                     Με μια γρήγορη ματιά.                     Εικ.  Η  μόνη  συνεπής  απάντηση  στρέφεται  γύρω  από  την  ανάγκη  των  μηχανών  για  μόνιμη  εισροή  ανθρώπινης  απόλαυσης.  αναπτύσσονται  και  φροντίζονται  από  μηχανές  μέσα  σε  βιογενετικά  «χωράφια».  Τα  μωρά  «φυτεύονται»  στο  πρόγραμμα.  αλλά  καλλιεργούνται.  Η  καθαρά  ενεργειακή  εξήγηση  που  δίνει ο Morpheus στο Neo μοιάζει προφανώς παράλογη. Η    «γέννηση» των    ανθρώπων σε  βιογενετικά χωράφια. ο θεατής δείχνει ανήμπορος να λύσει το γρίφο σχετικά με  την  αληθινή  χρήση  των  ανθρώπων  από  τις  μηχανές. καθώς οι μηχανές θα μπορούσαν  να  ανακαλύψουν  μια  άλλη.  πηγή  ενέργειας  που  δε  θα  απαιτούσε  την  εξαιρετικά  πολύπλοκη  κατασκευή  μια  εικονικής  πραγματικότητας  συντονισμένης  για  εκατομμύρια  ανθρώπινες  μονάδες.  αναντίρρητα. Σε αυτή την κοινωνία.  ένα  είδος  ίσως  διεστραμμένης  φαντασίωσης.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  99    Στην  εποχή  του  Matrix.  εκδικητικής  μανίας.  δημιουργεί  τις  προϋποθέσεις  για  τη  δημιουργία  πληθώρας  ερωτημάτων  σχετικά  με  την  ηθική  διάσταση  της  μοριακής  κλωνοποίησης.  Πρόκειται.  πιο  αξιόπιστη.  της  ακμής  του  ανθρώπινου  τεχνολογικού  πολιτισμού. το ανθρώπινο σώμα αντιμετωπίζεται ως πηγή ενέργειας.  Παράλληλα.  οι  άνθρωποι  δε  γεννιούνται. 128‐129.  όπου  περνούν  τη  ζωή  τους  σε  μια  προσομοιωμένη  πραγματικότητα  της  Γης  του  21ου  αιώνα.  για  ένα  σημαντικό  βιοηθικό  ζήτημα.

 να υποτάσσουν ολοκληρωτικά την επιστήμη στις αρχές  και τις αξίες μιας ηθικής τάξης.  πόσο  εύκολο  είναι  τελικά  να  τεθούν  δεοντολογικοί κανόνες ως προς το τι είναι επιτρεπτό και τι όχι. Τι θα γίνει εάν μελλοντικά αναπαραχθεί μια  ολόκληρη  στρατιά  κλωνοποιημένων  ατόμων.  της  δυνατότητας  ελέγχου  των  ανθρώπινων  σκέψεων  και  συναισθημάτων.  ξανθός‐  δεν  είναι  τυχαίο. χωρίς να «σκλαβώνουν».  Ας  θυμηθούμε  ότι  προκειμένου  να  γίνει  εφικτή  η  εισχώρηση  των  «ελεύθερων» ανθρώπων στη ψηφιακή «Μήτρα» (Matrix).  όμοιων  μεταξύ  τους  (με  χαρακτηριστικά  ίδια  με  αυτά  που  έχει  ένας  κλασσικός  τύπος  Γερμανού:  ψηλός.  Ως  εκ  τούτου. ποιος μπορεί να  διαβεβαιώσει για τα όρια της βιοτεχνολογίας.                          Εικ.  μέσω  των  καλωδίων που μεταφέρουν το σώμα στις διάφορες χωροχρονικές καταστάσεις.  Παρ΄  όλα  αυτά.  μόλις  τα  υποκείμενα  εισχωρήσουν  στον  ψευδαισθητικό  κόσμο  του  Matrix  δεν  είναι  σε  θέση  να  αναγνωρίσουν  ότι  το  περιβάλλον  μέσα  στο  οποίο  βρίσκονται  και  κινούνται  δεν  έχει  καμία  υλική  υπόσταση. η ψηφιακή εγγραφή των αισθητηριακών αισθημάτων τους  από  έναν  υπερ‐υπολογιστή.  μιας  φυλής  ανθρώπων.  . 130.  Και  από  την  άλλη.100                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    την  ανθρώπινη  κοινωνία. 133   Έχει  το  δικαίωμα  ο  άνθρωπος  να  αντικαταστήσει  το  Θεό.  οι  οποίοι θα υπάκουαν στις εντολές του με σκοπό την κατάκτηση του κόσμου. Η διαδικασία μετάβασης των σωμάτων από τον πραγματικό στο    ψηφιακό κόσμο (Matrix).     Πέρα  από  την  ανθρώπινη  «αντιγραφή».  δεδομένης  της  συνεχούς προόδου που συντελείται στον τομέα της Γενετικής: Ακόμα και αν κανένας δεν  μπορεί  να  αμφισβητήσει  ότι  η  μη  αναπαραγωγική  κλωνοποίηση  μπορεί  να  αποβεί  πολλαπλά ευεργετική για τον άνθρωπο και την αντιμετώπιση ασθενειών.  οι  αδερφοί  Wachowski  προβάλλουν  σημαντικά  διλήμματα  και  ως  προς  την  ηθική  διάσταση  της  αποκωδικοποίησης  του  ανθρώπινου  εγκεφάλου. είναι απαραίτητη η τοποθέτηση  καλωδίων στον εγκέφαλό τους.  αλλά  μόνο  ψηφιακή. καλό ή κακό στη γενετική  έρευνα.  όσο  και  ολόκληρη  την  επιστημονική  κοινότητα.  ότι  παραπέμπει  στον  Roy  του  Blade  Runner). αποκτούν  τελικά πραγματική υπόσταση.  αξίζει  να  σημειωθεί  ότι  τα  «ψηφιακά»  χτυπήματα.  ίσως.      ΥΠΕΡ‐ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ    Ψηφιακή υπόσταση  ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ  ΨΗΦΙΑΚΟΣ    ΚΟΣΜΟΣ  ΚΟΣΜΟΣ    ΥΠΕΡ‐ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ  Πραγματική υπόσταση        133   Πρόκειται  για  μια  σκέψη  που  παραπέμπει  στο  όνειρο  του  Χίτλερ  για  τη  δημιουργία  της  Άριας  Φυλής.

  Ήδη  τα  τελευταία  χρόνια. (http://fr.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  101    Μπορεί  οι  σχετικές  εικόνες  να  φαντάζουν  σε  ορισμένους  ως  κάτι  το  εξω‐ πραγματικό  που  απαντάται  μόνο  στο  φιλμικό  παρόν  του  Matrix.  Τι  136 είμαστε. 28‐04‐2007. είναι το «νευρομάρκετινγκ» ή  135 αλλιώς  «νευροστρατηγική».  Πόσος  καιρός  μας  μένει  να  ζήσουμε  ακόμα. Ιδιαίτερα πρωτοποριακές στον τομέα αυτόν αποδεικνύονται οι έρευνες των  ομάδων  του  Ινστιτούτου  McGovern  του  MIT. Πρόκειται για ερωτήματα που βασανίζουν τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια.org/wiki/)  .   μια  προσπάθεια  των  διαφημιστικών  εταιρειών  να  διεισδύσουν στα άδυτα του εγκεφάλου των καταναλωτών.wikipedia. ΤΑ ΝΕΑ.  πλέον.  Πού  πάμε.  Σε αντίθεση δηλαδή με ένα βιολογικό εγκέφαλο.  ορισμένοι  μελετητές.   Όπως  επισημαίνουν.». ο οποίος πραγματοποιεί  σε  κλάσματα  δευτερολέπτου  τις  οπτικές  λειτουργίες  μέσα  από  μια  σειρά  διαδοχικών  κωδικοποιήσεων‐αποκωδικοποιήσεων. χωρίς όμως να  αποκλείεται  η  μελλοντική  επίτευξή  της. σχεδόν αδιανόητη.  Χαρακτηριστικά. «Μαγνητικός κατάσκοπος στο μυαλό των καταναλωτών».        Υπαρξιακές αναζητήσεις.  οι  οποίες  αναζητούν  τον  αλγόριθμο  της  όρασης  (της  πιο  πολύπλοκης  αισθητηριακής  λειτουργίας)  και  της  παραγωγής  «τεχνητών  αισθητηριακών  αντιλήψεων». το αρχικό φωτεινό ερέθισμα το  οποίο  προσλαμβάνεται  από  τα  μάτια  μας  «μεταφράζεται»  σε  μια  σειρά  νευροχημικών  προτύπων  λειτουργίας των εγκεφαλικών νευρώνων που είναι επιφορτισμένοι με τη λειτουργία της όρασης. 21/03/2009).  πραγματοποιούνται  σημαντικές  έρευνες  γύρω από το συγκεκριμένο θέμα και η επινόηση μιας κατάλληλης υπολογιστικής μηχανής  που θα οδηγήσει στην απευθείας ανάγνωση των σκέψεων των υποκειμένων φαντάζει όλο  και πιο πιθανή.  εξάλλου.  Ας  αναφέρουμε  μάλιστα  ότι  ένας  από  τους  καινούριους  κλάδους  στον τομέα της κατανάλωσης.  Και  αν  το  εγχείρημα  αυτό  μοιάζει  ιδιαίτερα  ευεργετικό για άτομα πάσχοντα από αδυναμία ομιλίας. εκφράζοντας και εκείνος τις δικές του αντίστοιχες αγωνίες.  (Σπύρος  Μανουσέλης. «Στα ίχνη του Matrix». που συνεχώς κερδίζει έδαφος. / 1897). ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ.  να  λύσει.  μάλιστα.  δεδομένου  ότι  η  ικανότητα  οπτικής  αναγνώρισης  αντικειμένων  αποτελεί  ένα  από  τα  δυσκολότερα  προβλήματα  που  ο  εγκέφαλος  οφείλει. Tomaso Poggio. βάσει των σημερινών συνθηκών.  οι  υπαρξιακές  αναζητήσεις  και  ιδιαίτερα  ο  φόβος  του  θανάτου.  η  αντίστοιχη  αναπαραγωγή  από  έναν  ηλεκτρονικό  υπολογιστή θεωρείται. Η έννοια της ελευθερίας    [BLADE RUNNER]    Καθ΄ όλη τη διάρκεια της ταινίας.  στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ.  136   Δημιουργημένος  στην Ταϊτή. Μέσα από  μια  σειρά  διαδοχικών  κωδικοποιήσεων‐αποκωδικοποιήσεων.  135  Μάρθα Καϊτανίδη.  Πρόκειται  για  έναν  άπιαστο  μέχρι  πρόσφατα  στόχο. ο Scott βομβαρδίζει το μυαλό του θεατή με ένα πλήθος  υπαρξιακών  αναζητήσεων  γύρω  από  τη  ανθρώπινη  συνθήκη.  τα  ανώτερα  οπτικά  κέντρα  του  εγκεφάλου  καταφέρνουν  τελικά  να  δημιουργούν  μια  ικανοποιητική  εικόνα  του  κόσμου.  έναν  αιώνα  περίπου  πριν  την  προβολή  της  ταινίας  ο  Paul  Gauguin παρουσιάζει στο ευρύ κοινό έναν από τους πιο γνωστούς του πίνακες με τον τίτλο  «D'où  venons  nous?  Que  sommes  nous?  Où  allons  nous?»  (Από  πού  ερχόμαστε.  τη  ζωή  πριν  και  μετά  την  έλευση  στη  γη:  «Από  πού  ερχόμαστε.  η  βεβαιότητα  της  υπαρξιακής  φθοράς  είναι  από  τους  134  Σύμφωνα με το διευθυντή μιας από τις ομάδες του ΜΙΤ. την ίδια στιγμή προκαλεί τρόμο η  πιθανότητα  καθολικής  ανάγνωσης  του  εγκεφάλου  μας.  αλλά  κυρίως  μέσω  της  συστηματικής  επιλογής  και  του  φιλτραρίσματος  του  αρχικού  οπτικού  σήματος. Πού πάμε.  ο  πίνακας  βρίσκεται  σήμερα  στο Μουσείο  Καλών  Τεχνών  της Βοστώνης.  όμως  η  αλήθεια  είναι  τελείως  διαφορετική. προκειμένου να «διαβάσουν» τις  προτιμήσεις.  με  τρόπο  μάλλον  134 υπολογιστικό. τις κρυφές τους επιθυμίες και να συνθέσουν ένα είδος νευρολογικού «οδικού  χάρτη» ανταπόκρισης του εγκεφάλου στα διάφορα προϊόντα.  Πόσο  ελεύθεροι  θα  μπορούμε  να  είμαστε  σε  μια  κοινωνία  που  θα  διαβάζει  τις  σκέψεις  μας  και  θα  προγραμματίζει  τις  επόμενες  κινήσεις  μας.

 τότε έχει και η εταιρεία πρόβλημα  […] Ήρθε η ώρα να πάρεις μια απόφαση κ.  ζητώντας  τους  την  πλήρη  απογύμνωση  από  την  ταξική  και  πολιτισμική  τους  ταυτότητα.  περιορίζονται  απλά  σε  σκέψεις  με  αφετηρία  και  τέρμα  αποκλειστικά  την  καθημερινότητά  τους. Κυρίαρχη θέση στους προβληματισμούς των δημιουργών κατέχει  η  έννοια  της  πραγματικής  ελευθερίας  των  υποκειμένων.  κάτι  το  οποίο  φαίνεται  να  κάνουν  και  οι  περισσότεροι  άνθρωποι  στο  σύντομο  διάστημα  της  ύπαρξής  τους.  κυρίως. μετατρέπονται σε απολιθώματα. το πώς ακριβώς οι σκηνοθέτες καταφέρνουν να  εντάξουν το θεατή στη δυστοπική εργασιακή κατάσταση: το ξυπνητήρι χτυπάει επίμονα και  ο πρωταγωνιστής καταφθάνει αργοπορημένα στο χώρο εργασίας του (Metacortex). Νέα Υόρκη: Beacon  Press.  137  Andre Coleman.  μέσα  από  την  τελική  επιλογή  του  Deckard  να  φανερώνεται  όλη η  απάντηση  στο  αδιέξοδο  του  πεπερασμένου  πεπρωμένου:  άνθρωπος ή  ρέπλικα.  μάλιστα. 83‐89. 137  Παρ’  όλο. και Victor Frankl.  Στην  αντίθετη  περίπτωση. απολαμβάνοντας ένα είδος  πρόωρου  «θανάτου».  μέχρι  και  την  τελευταία  σκηνή  του  επιλέγει  τελικά  να  μην  προσφέρει  καμία  λύτρωση  στο  θεατή. όμως. o Deckard δε προσπαθεί να ανακαλύψει τη φύση του. Ή θα αποφασίσεις να είσαι στο  γραφείο σου στην ώρα σου ή θα αποφασίσεις να βρεις μια άλλη δουλειά. συμπεριφοράς. Για το ίδιο θέμα βλ.  όπως  χαρακτηριστικά  αναφέρει ο εργοδότης του Neo (Rhineheart) «κάθε υπάλληλος γνωρίζει ότι είναι μέρος του  συνόλου».  .  οι  αδερφοί  Wachowski  προβάλλουν  ξεκάθαρα  την  έννοια  του  συστήματος.  30/1980.  αλλά  φεύγει  μακριά  για  να  ζήσει  με  την  Rachael.102                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    σπουδαιότερους  εσωτερικούς  παράγοντες  στη  ζωή  των  ανθρώπων. Man’s Search for Meaning.  Πολλές  φορές.  Η  εταιρεία  μοιάζει  να  αγοράζει  την  προσωπικότητα.  εταιρείες  Λογισμικών.  όμως. μέσα από μια πληθώρα  νόμων γύρω από τις εργασιακές και ανθρώπινες σχέσεις.  τους  κανόνες  και  τους  θεσμούς  που  ορίζουν  τις  εργασιακές  συνθήκες του μέλλοντος. Ας δούμε.  που  το  Blade  Runner  καταπιάνεται  με  βαθιά  υπαρξιακά  ζητήματα. σσ. λεξιλογίου.  Από  τα  πρώτα  λεπτά  της  ταινίας. να σπαταλήσει το δεδομένο  χρόνο  του.  στο  «πριν»  και  το  «μετά»  της  ανθρώπινης  ύπαρξης. σε μια  από  τις  κορυφαίες.  Σε  αυτήν. Οι  υπάλληλοι  οφείλουν  να  ενταχθούν  εξ  ολοκλήρου  στο  επιβαλλόμενο  καθεστώς.  η  δυνατότητα  απόδρασής  τους  από την καθημερινή αόρατη «σκλαβιά» που επιβάλλει το σύστημα.  στον  κόσμο. αυτιστικά αξιοθέατα.  Μη  μπορώντας  να  βρουν  λύσεις  στις  υπαρξιακές  ανησυχίες  τους. NIDA Research Monographs.  όντα  που  διαθέτουν  τον  εαυτό  τους  στην  αποκλειστική  δικαιοδοσία  της  εταιρείας.  της οποίας  το  συμβολισμό  επιβάλει σε πολλαπλά επίπεδα: συγκεκριμένο στυλ ένδυσης.  τη  συνείδηση  και  την  αφοσίωση  των  εργαζομένων. Έγινα σαφής.  αποτελούν  απλά  ένα  είδος «παράσιτου» που πρέπει να απομακρυνθεί ταχύτατα προκειμένου να διασφαλιστεί η  ομαλή λειτουργία του συστήματος:         (Rhineheart): Εάν έχει ένας υπάλληλος πρόβλημα.  να  μετατραπούν  σε  άβουλα.  απρόσωπα.  στη  μελλοντική  κοινωνία  του  Matrix  το  βάρος  φαίνεται  να  εντοπίζεται στο «τώρα».      [MATRIX]    Σε  αντίθεση  με  το  Blade  Runner  που  εστιάζει.  Ίσως.  ελαστικά  ωράρια.  βέβαια.  Σε  αντάλλαγμα  προσφέρει  μια  υποχρεωτική  «επιχειρησιακή  ταυτότητα»  που  πηγάζει  από  την  «επιχειρησιακή  κουλτούρα».  αποτελώντας  την  κυριότερη δύναμη που κινητοποιεί τη συμπεριφορά τους. 1963.  σαν  ανακουφιστική  απάντηση  σε  όλα  τα  ερωτήματα  που  θέτει  διαρκώς το Είναι.  φιλικές  σχέσεις. «Incomplete mourning and addict/family transactions».  Δεν  υπάρχουν  περιθώρια  για  συναισθηματισμούς.Anderson.

 μέσα στο οποίο τα πάντα κινούνται ολοένα και  περισσότερο  ψηφιακά.  ας  αναλογιστούμε  ότι  και  οι  άνθρωποι  σήμερα  ως  επί  το  πλείστον  «προγραμματίζονται»  ως  άμορφες  μάζες.  Ελευθερία  σημαίνει ανεξαρτησία. τονίζει ο Alfred Adask. εμπειρίες. τη νέα εμπειρία.  Ο  τεχνητός  κόσμος  πυκνώνει  138 γύρω μας κάθε στιγμή.  αφού  εξάλλου  και  σήμερα  ζούμε  σε  έναν  κόσμο  που  έχει  διαβρωθεί  από  μια  απατηλή  πραγματικότητα.  Τα  σώματά  μας. πλέον είναι πολύ δύσκολο να γίνει εκ  νέου ρύθμιση του συστήματος.  ανάψτε  τα  φώτα  στο  καθιστικό  σας.  Πού  βρίσκεται  το  κακό  στο  Matrix.  άλλοι  «φυτεύουν»  στον  εγκέφαλό τους πεποιθήσεις. να μην εξαρτάσαι από κανέναν και από τίποτα.  Πόσες  κινήσεις μπορείτε να κάνετε στις οποίες να μην εμπλέκεται μια εταιρεία.  αλλά  το  να  έχουν  δικαιώματα. Κάποια στιγμή.  πάλι.  κατασκευάσματα  κάποιων  ανθρώπων.  Στην  πραγματικότητα.  .π.BLADE RUNNER Vs MATRIX                                                                                                                  103    Η τραγική ειρωνεία είναι ότι οι προβαλλόμενες εικόνες είναι ιδιαίτερα οικείες στο  βλέμμα του καθενός από εμάς.  Δημιουργήθηκε  ακόμα  και  τεχνητό  χρήμα  («πίστωση»)  με  τη  μορφή  ηλεκτρονικών  μονάδων  πίστωσης  (credits)  για  την εξυπηρέτηση των εμπορικών αναγκών των τεχνητών ανθρώπων που «συναλλάσσονται  επαγγελματικά»  στον  τεχνητό  (εταιρικό)  κόσμο.  ελάχιστα  άτομα  είναι  πραγματικά  έτοιμα  να  αγωνιστούν  για  την  απελευθέρωσή  τους. Οι εταιρείες.  στη  δυσκολία δηλαδή των ανθρώπινων όντων να υποστούν έναν καινούριο «προγραμματισμό». Εκ‐παιδεύονται να γίνουνε αυτό  που  «καλούνται»  να  είναι:  πριν  από  οτιδήποτε  άλλο.  Τα  υποκείμενα  εξάλλου  δε  φαίνεται  τελικά  να  αποζητούν  την  ελευθερία  (πολλές  φορές  μάλιστα  τους  φοβίζει  και  άλλες.  η  οποία  ελέγχεται  από  υπερ‐δυνάμεις  πέραν  της  αντίληψής  μας.  παράγουν  ουσιαστικό ό.  οδηγείστε  το  αυτοκίνητό  σας. απρόσωπων πολυεθνικών εταιρειών.  ότι  είμαστε  ελεύθεροι.  αντιμετωπίζονται  και  αυτά  σαν  ένα  είδος  ενεργειακής  μπαταρίας  για  τη  λειτουργία των ανώνυμων.  το  δυσάρεστο  δεν  περιορίζεται  στην  παραπάνω  διαπίστωση.     Ένα ολόκληρο Μatrix έχει στηθεί.    Παρ’  όλα  αυτά. Όσο οξύμωρο και αν ακούγεται.  όμως  δεν  είμαστε. που  η τάξη του έγκειται στην ανοικτή και εξωγενή αταξία της απροσδιοριστίας. είναι απόλυτα εξαρτημένοι από τα πάντα: επιθυμούν την εξάρτηση.  μόνο  αν  είναι  εξαρτημένος.  «Είναι  138  Παναγιώτης Κιούσης. που  δεν  είναι  παρά  τεχνητές  οντότητες. Μας παρέχουν ηλεκτρικό ρεύμα. Όμως οι άνθρωποι  από τη φύση τους. μέσα από τη  διαφυγή  από  την  άτυπη  σκλαβιά  τους  και  όλα  όσα  θεωρούσαν  έως  τότε  δεδομένα.  Όπως  χαρακτηριστικά  αναφέρει  ο  Γιαννόπουλος  ο  άνθρωπος  είναι  ευτυχισμένος. «πρέπει και θέλω».    Παράλληλα.  «Ανοίξτε την τηλεόραση.  Πιστεύουμε  ότι  έχουμε  επιλογές.  και  ακόμα  λιγότερα  εκείνα  που  θα  απαρνιόντουσαν  τον  υπερ‐ πραγματικό  τους  κόσμο.  όσο στην αληθινή τους διάθεση να βιώσουν αυτή την αλλαγή. σε κάποια ηλικία (τελείως σχετική για τον καθένα) επέρχεται για όλους ένα σημείο  παγίωσης∙ ο προγραμματισμός έχει ολοκληρωθεί και.  πρέπει  να  διδαχθούνε  πώς  να  οικειοποιούνται και να απολαμβάνουνε έναν κατακερματισμένο τυποποιημένο κόσμο. μ’  αυτή  νιώθουν  καλά. απαντήστε στο  τηλέφωνο.».  νιώθουν  ανήμποροι  να  την  καταλάβουν).  γαλήνη  και  αρμονία. νερό και ένα  πλήθος υπηρεσιών.  χωρίς  καν  να  τα  αντιλαμβανόμαστε.  όμως.τι τρώμε και καταναλώνουμε.  Καθώς  μεγαλώνουνε.  τοποθετεί  τελικά  τους  θεατές  μπροστά  σε  ένα  μεγάλο  ερώτημα:  «Από  τι  θα  σώσει  ο  εκλεκτός  Neo  τον  κόσμο. ό.  μέσω  κυρίως  του  καταναλωτικού  μας  πράττειν.  της  «τάξης»  και  της  «ασφάλειας»  για  την  «έρημο  του  πραγματικού». Πληρώνουν για να παίζονται οι διαφημίσεις που είναι απαραίτητες για  τις τηλεοπτικές εκπομπές που βλέπουμε».  την  αποζητούν  για  να  νιώσουν  ευτυχία. το έργο μέσω του Cypher.

  όλη  αυτή  η  κατηγορία  ανθρώπων  έχει  κάτι  σαν  θεσμοθετημένο  συμφέρον  και  αυτό  είναι  η  δημιουργία  του  συστήματος  των  140 πεποιθήσεων.  γραβάτες.. το φαγητό. 139  Ολοκληρώνοντας  τους  προβληματισμούς  σχετικά  με  την  έννοια  της  ελευθερίας  των  υποκειμένων  εντός  του  Matrix.  Αυτό  το  σύστημα  είναι  ο  εχθρός  μας. Οι περισσότεροι  δεν είναι έτοιμοι να αποσυνδεθούν και πολλοί είναι τόσο εξαρτημένοι από το σύστημα  που  θα  πολεμήσουν  να  το  προστατέψουν  [.]  Αυτό  σημαίνει  ότι  όποιον  δεν  έχουμε  αποσυνδέσει ίσως είναι πράκτορας.]  οι  ειδικοί  της  νομιμοποιήσεως.gr/interviews. τη γνώμη των άλλων.  αφήνοντας  να  εννοηθεί  ότι  πρόκειται  για  τους  μόνους  διαθέσιμους  ρόλους  του  προγράμματος. τις εντυπώσεις..  Αλλά  μέχρι  να  το  κάνουμε.23‐24. το οποίο θα εγγυηθεί την αποτελεσματική λειτουργία της συναινέσεως».  Όπως  χαρακτηριστικά  αναφέρει  ο  Chomsky.]».  δικηγόρους.  Επιχειρηματίες. http//:www.  να  διαμορφώνουν  και  να  παραμορφώνουν  την  κοινή  γνώμη.  Οι  δημοσιογράφοι.  το  σπίτι  και  τα  αντικείμενά  τους. τη γυναίκα ή τον άντρα τους.  οι  δάσκαλοι. Όσο παράδοξο  και  αν  ακούγεται.  εκείνοι  που  εργάζονται  για  τη  νομιμοποίηση  των  ενεργειών  των  ανθρώπων  που  βρίσκονται  στην  εξουσία.  τον  καιρό.  Αλλά  όταν  είσαι  μέσα  τι  βλέπεις. τις κριτικές [.  είναι  κυρίως  οι  προνομιούχες.metafysiko.  μορφωμένες  ελίτ.104                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    εξαρτημένοι από τη μαμά και τον μπαμπά τους..  με  ιδιαίτερη  έμφαση  στον  τομέα  των  επιχειρησιακών  κλάδων  (ασπρόμαυρα  κοστούμια. οι οποίοι καταφέρνουν.  αστυνόμοι).  αξίζει  να  σημειώσουμε  και  κάτι  ακόμα:  το  πλήθος..  την  ικανοποίηση  των  αναγκών  τους.  Δεν  είναι  τυχαίο  ότι  η  ένδυση  των  προβαλλόμενων  ατόμων  παραπέμπει  σε  εργασιακές  συνθήκες  (ναύτες.  τις  συνήθειές τους.  χαρτοφύλακες).         Το  Matrix  είναι  το  σύστημα.  μαραγκούς. 131.        Εικ. σσ.  δεν  είναι  παρά  μια  συγκεχυμένη  μάζα  που  αντιπροσωπεύει  το  απόλυτα  αναγκαίο  εργατικό  δυναμικό  για  τη  διατήρηση  του  συστήματος.. αλλά οι μορφωμένοι.  139  Συνέντευξη του Παντελή Γιαννουλάκη. Οι «εργάτες» του Matrix. Αθήνα: Ελευθεριακή Κουλτούρα.   . Η κατασκευή της συναίνεσης.  οι  ακαδημαϊκοί. δεν είναι οι αμόρφωτοι.  δασκάλους.  αυτός  ο  κόσμος είναι μέρος του συστήματος και αυτό τους κάνει εχθρούς μας.  εκείνοι  που  φαίνεται  να  κινούν  τους  μηχανισμούς  του  συστήματος  (σε  ρόλο  «αναβαθμισμένων»  εργατών).  «η  προπαγάνδα  πολλές  φορές  δουλεύει  καλύτερα  ανάμεσα  στους  μορφωμένους  [.  οι  ειδικοί  των  δημοσίων  σχέσεων.  Το  νου  των  ανθρώπων  αυτών  προσπαθούμε  να  σώσουμε.  ανάμεσα στο οποίο διέρχεται ο Morpheus εκπαιδεύοντας το Neo σχετικά με τη φιλοσοφία  του  Matrix.. μέσω της  προπαγάνδας. 03/11/2009.  140  Noam Chomsky. 1995.

  ουσιαστικά. Ο κινηματογράφος φαντασίας προσφέρει μια εικόνα που αναπαριστά  ένα  μέλλον.  όχι  μόνο  με  την  ποικιλία  του  μύθου.τι αφορά στη νοηματοδότηση και αναπαράσταση του  μελλοντικού φαντασιακού. μέσω των ποιοτικών‐ ποσοτικών  του  χαρακτηριστικών  μετατρέπεται  από  «αυτό  που  θα  είναι»  στην  απόλυτα  δυναμική  έκφραση  αυτού  που  «είναι».  αλλά  ενοφθαλμίζοντας  σε  αυτήν  στοιχεία  του  φανταστικού  που  δεν  ενσωματώθηκαν  στο  χώρο  του  μύθου. Ο κινηματογράφος φαντασίας πολλαπλασιάζει τις απόψεις του  πραγματικού.  Η  διερεύνηση. Από το υπάρχον  υλικό. στο ίδιο επίπεδο με το φανταστικό επινόημα. Προκειμένου να γίνει εφικτός ο χειρισμός  όλου  του  συμπλέγματος  των  ερωτημάτων  και  αναλύσεων  που  πραγματοποιήθηκαν  στην  προηγούμενη  ενότητα. Συμπεράσματα    Η  παρούσα  έρευνα  αποτέλεσε  μέρος  μιας  γενικότερης  προσπάθειας  συλλογής  πληροφοριών  για  τη  δομή  της  επερχόμενης  κοινωνίας.  των  μορφημάτων  της  μελλοντικής πόλης και της τεχνολογίας μέσα από τα έργα Blade Runner‐Matrix  αποτελεί  ένα είδος «ανάγνωσης» και «αναγνώρισης» της σημερινής ζωής. τρόπων αναπαράστασης της φύσης. ως απλή προέκταση μιας ευθείας που τέμνεται σε κάποιο σημείο από  το δικό μας παρόν.  Τα  βήματα  του  ερευνητικού  αντικειμένου  χαράχτηκαν  επάνω  στο  κινηματογράφο. η οποία συνδέεται άμεσα με την τεχνολογική  επανάσταση.  λειτουργία  και  ο  άμεσος  συσχετισμός  του  με  την  πρόοδο  και  τις  υποσχέσεις  της  επιστήμης  και  της  τεχνολογίας.  επιχειρείται  η  δημιουργία  ενός  καινούριου  και  από  το  πεπερασμένο  δοσμένο  της  τρέχουσας  τεχνολογικής  πραγματικότητας  στρέφουμε  το  βλέμμα  στην  εξελικτική  πορεία  και  τη  δυνατότητα  καινούριων  χωροχρονικών  δομών. Στη μετανεωτερική κατάσταση.  με  αποτέλεσμα  το πραγματικό συμβάν να έρχεται.  κρίνεται  σκόπιμη  μια  συνολική  ερευνητική ματιά επάνω στη μελλοντική πόλη.  θεωρήθηκε  απαραίτητη  η  δημιουργία  ενός  συγκριτικού  πίνακα  ανάμεσα  στη  μελλοντική  πραγματική  πόλη  του  Blade  Runner  και  τη  μελλοντική  φανταστική (εικονική) πόλη του Matrix. έτσι όπως προκύπτει από τις παράλληλες  αναγνώσεις των έργων Blade Runner και Matrix. το μέλλον αντιμετωπίζει τον εαυτό του ως παρόν και.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ                                                                                                                               105        6. πλέον.             . των φόβων αλλά και των  προσδοκιών της κοινωνίας που προκύπτουν από την τεχνολογική εξέλιξη.    Πριν  πέσουν  οι  «τίτλοι  τέλους»  για  την  εργασία.  συνειδητοποιούμε  ότι  πράγματι  η  νοηματική  προσέγγισή  τους  δεν  έγκειται  τελικά  σε  ένα  αφηρημένο εκείθεν.  του  οποίου  έχει  ήδη  συλληφθεί  η  πραγματική  υπόσταση.  Επιχειρώντας  μια  διεισδυτική  προσέγγιση  των  υπό  μελέτη  παραδειγμάτων. οι οποίες δύνανται να προσεγγίσουν με έναν ιδιαίτερο  τρόπο την τεχνολογική εμπειρία σε ό.  τον  προσδιορισμό  των  ποιοτικών  της  χαρακτηριστικών  βάσει  της  μελλοντικής  τεχνολογικής  και  επιστημονικής  πραγματικότητας.  επομένως.  μέσα  από  τις  ταινίες  που  ανήκουν  στη  σφαίρα  της  επιστημονικής  φαντασίας Blade Runner και Matrix.  μορφών  εποίκησης.

 αλληλοσυμπληρώσεις  Εργαστήρια J. περιορίζεται σε υπερασπιστή της εξουσίας της πόλης  ΚΡΑΤΙΚΟΣ  ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ   Ο ΑΛΗΘΙΝΟΣ  ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗΣ  Blade runners (Αστυνομικό σώμα):  όργανο της εταιρείας Tyrell  Αστυνομικό σώμα: «υπαλληλικό» βοήθημα  των πρακτόρων Smith του προγράμματος   Το αστικό τοπίο πρωταγωνιστεί  (σύμφυρμα στοιχείων στο περιβάλλον)    Οι άξονες της πόλης    Υ  μετράνε στο σύνολο. Δύναμη εικόνων. φωτογραφίες.Sebastian.F.Υ)      Το virtual σώμα πρωταγωνιστεί  (προσομοιωμένο περιβάλλον)                                                           Χ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ   ΣΩΜΑ  Υ  Τα επιμέρους σημεία  των αξόνων της πόλης  (Χ1Υ1.  ανθρώπων με υπαρξιακές ανησυχίες  δημιουργημένη από τεχνητή νοημοσύνη      Οθόνες. Chew:  Μerovingian‐Κλειδοκράτορας: αποκομμένη  αποκομμένα από την εταιρεία Tyrell  εργασία σε ποικίλες χωρικές και χρονικές    συντεταγμένες       Ρέπλικες:  παραγόμενα.    Χ  Κυριαρχεί η πολυεθνικότητα. διαρκώς  Matrix: συνεχείς εναλλακτικές εκδοχείς του  πολλαπλασιαζόμενα προϊόντα. ειδώλων (εντείνουν το πρόβλημα της  διαμεσολαβημένης πραγματικότητας)  Ρέπλικες: αυθεντικά. Χ2Υ2 …ΧnΥn)    ΧιΥ1  .  Κοινωνία του Θεάματος (Guy Debord)  θέαμα: κυριαρχούν στο τοπίο  Ευελιξία στην παραγωγική διαδικασία.          ως επίπεδα (Χ. μείωση του  χρόνου ζωής των παραγόμενων προϊόντων    Παρελθόν‐Παρόν‐Μέλλον: αλληλεξαρτήσεις.  Χ2Υ2  έχουν σημασία   . πολυπολιτισμικότητα  . γνήσια ομοιώματα  Εικονική πραγματικότητα: προσομοίωση. διαφήμιση. με  προγράμματος  διάρκεια ζωής τέσσερα έτη.   Διαφορετικά χωρικά επίπεδα: άνω και  Απουσία εμφανών χωρικών επιπέδων: πόλη  κάτω πόλη (=μη δομημένη πόλη)  δίχως κέντρο (εικονική πόλη)        Γενικότερη φιλοσοφία: άνω και κάτω πόλη  Άνω επίπεδο: εξουσία  Άνω επίπεδο: Matrix  Κάτω επίπεδο: εργατικές μάζες  Κάτω επίπεδο: Zion     Εξουσία:  Πανοπτικόν του Bentham  Χωρικά συγκεντρωμένη εξουσία        Εταιρεία Tyrell = τεχνολογία  Μη χωρικά συγκεντρωμένη εξουσία  (εξωτερική εξουσία ‐ αδυναμία εντοπισμού  της)    Μηχανές‐Αρχιτέκτονας = τεχνολογία  Υποβαθμίζεται.106                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    BLADE RUNNER  MATRIX          (μελλοντική πραγματική πόλη)  (μελλοντική φανταστική‐  εικονική πόλη)    ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ‐ ΘΕΑΜΑ  ΧΡΟΝΙΚΕΣ  ΣΥΜΠΙΕΣΕΙΣ  ΧΩΡΙΚΑ   ΑΡΧΕΤΥΠΑ    ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ  ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ  Αναζήτηση φύσης αλήθειας. Αδυναμία εντοπισμού πραγματικού‐μη πραγματικού μέσω  των αισθήσεων. πολλαπλασιασμός των μοντέλων.

Sebastian.  ΟΙ ΠΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ  ΕΝΝΑΛΑΚΤΙΚΑ  ΤΟΠΙΑ  ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ  Πλήρης απουσία φυσικού  περιβάλλοντος    Βιολογική προσομοίωση της φύσης  από γνήσια αντίγραφα  Επιστήμη: βιολογία  Ήπια τεχνοφοβικά μελλοντολογικά  σενάρια: Άνθρωποι > Μηχανές    Ρέπλικες: εργάτες (στις εξερευνήσεις  και αποικήσεις εξωγήινων πλανητών).»  .»  Μηχανή‐Δημιουργός: Υπέρτατο Ον  Αρχιτέκτονας: «Θεός»  Neo: Άσωτος Υιός    Ηθική διάσταση της δημιουργίας ανθρώπων  και της αποκωδικοποίησης του εγκεφάλου  (mindreading)    Έννοια ελευθερίας δημιουργημάτων: «Πόσο  ελεύθεροι είμαστε πραγματικά.  Πού πάμε. χωρίς εξόδους     Άνθρωπος‐Δημιουργός: Υπέρτατο Ον  E. της  πραγματικότητας          E.  προς όφελος της ανθρωπότητας  Roy: Χαρίζει τη ζωή στον Deckard   Μatrix: ελλειμματική ύπαρξη φυσικού  περιβάλλοντος / Zion‐Machine City: πλήρης  εξαφάνιση της φύσης  Κυβερνητική προσομοίωση της φύσης  Επιστήμη: κβαντική μηχανική  Ακραία τεχνοφοβικά μελλοντολογικά  σενάρια: Άνθρωποι < Μηχανές    Μηχανές: απομύζηση της ανθρώπινης  ενέργειας ‐ τροφοδότηση ανθρώπινου  εγκεφάλου με έναν εικονικό κόσμο (matrix)   Προσπάθεια για  εξόντωση της Zion  Θαυμαστός καινούριος κόσμος ‐ Η μοναξιά της τεχνολογίας   Ρέπλικες: διαιρούνται σε κλίμακες  Άγνοια.Tyrell.Tyrell: «Θεός»  Roy: Άσωτος Υιός    Ηθική διάσταση της δημιουργίας  ρομπότ. Πόσο θα  ζήσουμε.F. Chew:  απομόνωση από κοινωνία  Κοινωνικό σώμα: αποσάθρωση  Μη ύπαρξη ορίων στο σύμπαν   Αναζήτηση άλλων πλανητών      Ανώτερες κοινωνικά τάξεις: διαφυγή  προς το Διάστημα        ΓΗ  Άνθρωποι: Πλήρης άγνοια εντός του Matrix  της πραγματικότητας       Αρχιτέκτονας: απομόνωση από τα υπόλοιπα  μέλη του προγράμματος  Matrix: Μοναξιά του πλήθους    Zion:  τριτοκοσμικός χαρακτήρας  Ύπαρξη ορίων στο σύμπαν  Αναζήτηση διαφορετικών παράλληλων  εναλλακτικών «πραγματικοτήτων»    Μatrix.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ                                                                                                                               107  ΦΥΣΗ  ΤΕΧΝΟΦΟΒΙΚΑ  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. ως επί το πλείστον. J. της εμφύτευσης μνημονικών  εγγραφών‐συναισθημάτων σε αυτά    Υπαρξιακές αναζητήσεις  δημιουργημάτων: «Από πού  ερχόμαστε. Zion: παράλληλες πραγματικότητες  MATRIX        2  MATRIX  ΠΛΑΝΗΤΕΣ       1  MATRIX        3  ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ‐ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑ        Γη: μέρος απ’ όπου μπορεί να  δραπετεύσει η ανθρωπότητα  Γη‐ Εικονικός κόσμος: «κόσμος‐ φυλακή».

  η  οποία  επιφέρει  τη  διαστρέβλωση  των  γεγονότων.    μετατρέπεται  στην  πιο  ριζική  επιβεβαίωση  της  σαγηνευτικής  δύναμης  των  εικόνων.  θρυμματίζεται  και  μαζί  του  συμπαρασύρει  και  τις  επιμέρους  υποκειμενικότητες. την προσομοίωση του κόσμου στις οθόνες.  στο  Matrix  η  ίδια  η  εικονική  πραγματικότητα. ότι είναι σε θέση να καθορίσουν την εξέλιξη  141   Όπως  υποστηρίζει  ο  νευρολόγος  Oliver  Sacks.  . τα άτομα απομακρύνονται γοργά από την  «έρημο  του  πραγματικού»  χάριν  των  εκστάσεων  της  υπερ‐πραγματικότητας  και  του  νέου  βασιλείου  του  ηλεκτρονικού  υπολογιστή.  η  οποία  υπονομεύει  ολοκληρωτικά  την  έννοια  του  πραγματικού. το παιχνίδι των  εικόνων  και  των  συμβόλων.  μέσω  των  οπτικών  νεύρων μας.  οι  οποίες  χάνονται  και  υποτάσσονται  σε  κώδικες  που  καθορίζουν  καθολικά  πρότυπα  συμπεριφοράς.  Είναι  141 πολύπλευρη. δεν είναι ίδιος για όλους.  των  αναμνήσεων  και  των  πολλαπλών  επιπέδων  αναγνώρισης  και  ταξινόμησης  που  διαθέτει  ο  καθένας  (Scott  Bukatman.  των  μέσων  και  της  τεχνολογικής  εμπειρίας. καθώς είναι προϊόν των βιωματικών εμπειριών.  υποκειμενική   σε  σημείο  που  δεν  μπορεί  να  οριστεί.  Πρόκειται  για  το  επισφράγισμα  της  επιθετικής  εισβολής  της  πληροφορικής  μέσα  στην  καθημερινότητα. 1997.  Η  πραγματικότητα  μέσα  στην  οποία  ζούμε  και  την  οποία  θεωρούμε  δεδομένη  δεν  είναι  πια  μία  και  αντικειμενική.  ένα  καθαρό  είδωλο  που  «υποκειμενικοποιεί»  την  αντικειμενική  πραγματικότητα  ή  «αντικειμενικοποιεί»  την  υποκειμενική  πραγματικότητα. το ξένο.  κατανάλωσης.  το  Μatrix  διακατέχεται  από  τη  γενικότερη  αντίληψη  της  κατανάλωσης  εικόνων  ως  αναγκαίο  στοιχείο  για  την  ομαλή  λειτουργία  του  συστήματος. Σε αυτόν τον κόσμο.  η  οποία  εντείνεται  χάρη  στις  υψηλές  ταχύτητες.  τη  μαζική  παραπληροφόρηση.  ο  κόσμος  τον  οποίο  βλέπουμε  κάθε  μέρα.   Η  θεαματική  φαντασμαγορία  της  μελλοντικής  πόλης  του  Blade  Runner.  Κυρίαρχη  θέση  κατέχει  η  «υπερ‐πραγματικότητα». δεν είναι το Άλλο. Ο κίνδυνος δε βρίσκεται  πλέον «εκεί έξω».  Χαρακτηριστική  είναι  η  σκηνή  ανάμεσα  στο  Neo  και  τον  αρχιτέκτονα.  σ'  αυτή  την  αλληλουχία  των  ιστορικών  υποβιβασμών.  ο  ίδιος  μας  ο  εαυτός.  διά  μέσου  λόγου  και  εικόνας.  Από  την  άλλη. τα άτομα νομίζουν ότι έχουν επιλογές.  Ολόκληρο  το  σύμπαν  αλλοιώνεται.  ενώ  παράλληλα  αλλάζουν  την  οπτική  με  την οποία γίνεται αντιληπτός ο φόβος σε τέτοιου είδους ταινίες.  τις  διαφημιστικές  επιγραφές  δημιουργεί  πλήθος  ανεκπλήρωτων  υποσχέσεων  για  την  πραγματοποίηση  των  επιθυμιών  της  κοινωνίας.  ενσαρκωμένο  στο  διαδίκτυο  και  τα  μέσα  επικοινωνίας. σ.  το  συνωστισμό.  η  οποία  αποτελεί  μια  αναμορφική  παραμόρφωση  της  πραγματικότητας.108                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ       Αναντίρρητα και τα δύο έργα θέτουν έντονους προβληματισμούς απέναντι στη νέα  πραγματικότητα  που  περιβάλλει  την  κοινωνία.  Παρ’  όλο  που  στο  έργο  δε  συναντάμε  τις  θεαματικές  αφίσες  της  κοινωνίας  του  Blade  Runner.  ως  ένα  είδος  μνημειακού ίχνους.  μια  πραγματικότητα «εκστασιασμένη» και διασπασμένη σε νιοστές πραγματικότητες πολύ πιο  αληθινές από την αληθινή. Λονδίνο: British Film Institute.  Παντού  πρωταγωνιστεί  η  οθόνη.  Στον  αγώνα  ταχύτητας  για  την  εκχέρσωση  όλων  των  συμβολικών  εμποδίων.  να  επισφραγιστεί  η  ύπαρξή  της. Blade Runner.  το  Είναι  ως  κατάσταση  του  ενσυνείδητου  όντος  εξαφανίζεται  πλήρως  αφήνοντας  στη  θέση  του.11). δεν είναι οι εξωγήινοι.  Η  μελλοντική  κοινωνία  τόσο  του  «πραγματικού»  Blade  Runner  όσο  και  του  «φανταστικού» Matrix στροβιλίζεται διαρκώς γύρω από την προσομοίωση.  Στην  πραγματικότητα. των μνημονικών εγγραφών.  Στην  επερχόμενη  κοινωνία  η  απόσταση από το Είναι στο Έχειν και από εκεί στο Φαίνεσθαι μοιάζει να έχει εξ ολοκλήρου  διανυθεί. το διαφορετικό.  το  Matrix  δείχνει  να  αντανακλά την αντίληψη ότι ο κόσμος δεν είναι παρά ένας αντικατοπτρισμός που γεννιέται  από  έναν  οικουμενικό  νου. αλλά η  ίδια  μας  η  πραγματικότητα.  παραγωγής  και  αναπαραγωγής  του  καθημερινού  τεχνολογικού  βίου.  Σε  αυτόν.  στην  οποία  εμφανίζονται  πολλαπλές  οθόνες  που  υπονοούν  την  ασύλληπτη  έκρηξη  των  μέσων  άμεσης  και  ταχύτατης  ηλεκτρονικής  και  έντυπης  επικοινωνίας.

Sebastian.  143   Παρ’  όλα  αυτά.Tyrell  συμβιώνει  με  ομοιώματα  ανθρώπων  (Rachael)  και  ζώων  .  Αν  και  δεν  έχει  καμία  απολύτως  λειτουργία  ‐όταν  πατάμε  το  συγκεκριμένο  κουμπί  δεν  επιταχύνεται  η  διαδικασία. σ.  έστω  και  προσομοιωμένης:  ο  E. κοινωνική συνεύρεση.).  χωρίς  κανένα  ίχνος  ευαισθησίας  και  ηθικών  φραγμών. ο πολιτισμός της τεχνολογίας φαίνεται  καταδικασμένος  σε  μια  οριστική  και  τελεσίδικη  μοναξιά. Αποτελεί το αντίδοτο  στη  λύπη. Παράλληλα και η ίδια η τεχνολογία. Όλα. χωρίς ανάγκη ‐ως επί το πλείστον‐  για σύναψη ψυχικών δεσμών (εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση της Zion). Αυτό που δείχνουν να επιδιώκουν ολοένα και περισσότερο  είναι  απλά  η  επιστροφή  τους  σε  προγενέστερες  καταστάσεις  (έστω  και  αν  γνωρίζουν  ότι  πρόκειται για μια πλάνη) σε μια προσπάθεια να γλιτώσουν από τη ζοφερή πραγματικότητα  του παρόντος.240.  or  the  Two  Sides  of  Perversion». αλλά και το χώρο  του αρχιτέκτονα του Matrix.  τόσο  περισσότερο  απογυμνώνονται  ανεπαίσθητα  από  την  εξουσία  τους. 2002.Τyrell. η κοινωνία  του μέλλοντος αναπαρίσταται από μια απρόσωπη μάζα. πληθυσμιακές μετακινήσεις και συγχωνεύσεις.  ενώ  εμείς  σκεφτόμαστε ότι εκείνα απορρέουν από τη δική μας παρέμβαση.  μοιάζει τελικά να ανατίθεται όλο και πιο σταθερά στα προστάγματα. αυτή καθ’ εαυτή  (σε  συνδυασμό  με  την  επιστήμη)  παρουσιάζεται  ψυχρή.  Σταδιακά  μετατρέπονται σε παθητικά πλάσματα.  η  οποία  απορρίπτει  κατηγορηματικά κάθε ανθρώπινο δεσμό.  Όπως γίνεται αντιληπτό και στα δύο έργα.  τη  μοναξιά. Iλινόις: Carus Publishing Company. Τόσο στο Blade Runner (Deckard.  στο  William  Irwin  (επιμ. Όλα διακατέχονται από ένα αίσθημα μοναξιάς ‐το οποίο στην  περίπτωση του Blade Runner επιτείνεται ακόμα περισσότερο από τη διογκωμένη κλίμακα  των  χώρων‐  ως  ένα  είδος  «τιμήματος»  που  οφείλουν  να  αποδώσουν  οι  δημιουργοί  στη  143 ψυχρή τεχνολογία. Ο άνθρωπος στο  μέλλον  βυθίζεται  σε  μια  περαιτέρω  θεληματική  απομόνωση  και  περιχαράκωση.  λησμονώντας τον άλλον που συνυπάρχει μαζί του και το όλον μέσα στο οποίο συνανήκει  το «εγώ» του μαζί με καθένα άλλο.  η  οποία  φυτρώνει  ασταμάτητα  μέσα  στα  παράλογα  πολυπολιτισμικά  πλήθη.  Προβάλλεται  ως  μια  μοναχική  διαδικασία.  χάνουν  τη  δύναμή  τους. έχουν προμελετηθεί.  τη  μελαγχολία. όνειρο με μονόκερο) όσο και στο Matrix  (Cypher. αδύναμα να επαναστατήσουν απέναντι στο χαοτικό  κόσμο που τους προσφέρεται. η κοινωνία μετατρέπεται τελικά σε  έναν  απέραντο  χώρο  μνήμης  και  νοσταλγίας  του  παρελθόντος.  Παρά  το  γεγονός  ότι  η  τεχνολογία  έχει  επιφέρει πολιτισμικές αναμίξεις.    142   Slavoj  Zizek. Ας θυμηθούμε το γραφείο  του Ε.  την  ύπαρξη  του  κουμπιού  «κλείστε  την  πόρτα»  στους  περισσότερους  σημερινούς  ανελκυστήρες.  για  παράδειγμα.   Γίνεται  τελικά  φανερό  ότι  όσο  περισσότερο  «διαμεσολαβούνται»  τα  υποκείμενα  (πιασμένα  κυρίως  στο  δίκτυο  των  ηλεκτρονικών  μέσων).  Ας  θυμηθούμε.  Εκεί  που  λείπει  η  ζωή.  «The  Matrix. όμως.  η  προσομοίωση. ανάγκη εκ νέου βύθισής του στο πρόγραμμα).ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ                                                                                                                               109  των καταστάσεων. το διαμέρισμα του J.  Σύμφωνα  με  το  Malebranche. το εργαστήριο του Chew.   πατάμε  συνεχώς  τέτοια  κουμπιά  (κάτι  το  οποίο  φαίνεται  να  κάνουν  και  οι  κάτοικοι  του  μέλλοντος)  και  η  ασταμάτητη  δραστηριότητα του θεού (ή γενικότερα μιας υπέρτατης δύναμης) είναι αυτό που συντονίζει  τα  «πατήματα»‐γεγονότα  που  επακολουθούν  (κλείσιμο  της  πόρτας).F.  The  Matrix  and  philosophy.  ως  ένας  τρόπος  παραισθητικού  αναδιπλασιασμού  της  πραγματικότητας.  τόσο  στην  περίπτωση  του  Tyrell  όσο  και  του  Chew  διαφαίνεται  έντονα  η  ανάγκη  για  συντροφικότητα.  αφού  η  πόρτα  κλείνει  στον  ίδιο  ακριβώς  χρόνο  όπως  και  όταν  πατάμε  το  κουμπί  κάποιου  ορόφου‐  δίνει  στα  άτομα  την  εντύπωση  ότι  κατά  κάποιο  τρόπο  συμμετέχουν  στην  ταχύτητα  του  ταξιδιού  με  τον  142 ανελκυστήρα.  στοιχεία  αναπόσπαστα  δεμένα  με  το  ψυχισμό  των  ανθρώπων στην επερχόμενη κοινωνία. αφήνοντας στα υποκείμενα απλά ένα  είδος  ψευδοσυμμετοχής  στις  πολιτικές  και  κοινωνικές  διαδικασίες.

  παρακολούθησης  του  κοινωνικού  ιστού  (πραγματικού‐τεχνητού)  στη  λογική  του  Πανοπτικού. μια πόλη‐φυλακή.   .  εξάλλου.  στην  επερχόμενη  κοινωνία  ‐στην  οποία  το  παρελθόν  διεκδικεί  διαρκώς  τη  θέση  του‐  απαραίτητη  κρίνεται  η  συμπίεση  του  χρόνου.  πανομοιότυπα  κτίσματα  τα  οποία  αποσταθεροποιούν  ακόμα  περισσότερο  τη  φύση  της  «πραγματικότητας».  πάντως.  που  αποδεικνύεται  και  στις  δύο  περιπτώσεις  (Blade  Runner‐Matrix)  είναι  το  γεγονός  ότι  η  εξουσία  συνδέεται  άμεσα  με  τη  δυνατότητα  θέασης. παρ΄ όλο που ενεργοποιείται διαρκώς προκειμένου να συμβάλλει στον εντοπισμό  των κινδύνων. ο χώρος σκηνοθετείται ως ένα μηδενικό.  Ως  επί  το  πλείστον  οργανώνονται  στη  λογική της «δημόσιας ασφάλειας». Η όξινη βροχή του Blade Runner αντικαθίσταται.  εξουσιαστική  δύναμη  της  κοινωνίας. πλέον.  τα  είδη  του  «βλέπειν»  κατακλύζουν  τη  μελλοντική  πόλη). η οποία επιτυγχάνεται μέσα από τη διάχυση του φόβου  για  την  τρομοκρατία  και  το  έγκλημα.  Αναμφισβήτητα.  μέσω  διαφορετικών  εικονικών  τόπων).  πάντως.  συνεχής  πολλαπλασιασμός  των  παραγόμενων  προϊόντων  και  αναπροσαρμογή  τους  στις  εκάστοτε  συνθήκες  (γεγονός  το  οποίο  οδηγεί  στη  μείωση  του  χρόνου  ζωής  τους)  είναι  ορισμένα  μόνο  από  τα  χαρακτηριστικά  της  μελλοντικής  παραγωγικής  διαδικασίας.  προχωράει ένα βήμα παραπέρα την έννοια της χρονικής συμπίεσης. των «προβληματικών» στοιχείων του συστήματος (μέσα από τη δημιουργία  ενός περιβάλλοντος μόνιμης εποπτείας) δείχνει να περιορίζεται σε ρόλο διαχειριστικό. ο οποίος εκφράζει τη μέγιστη απειλή για το σύστημα. ενώ  παράλληλα  στο  Matrix  κύριο  μέλημα  του  σώματος  της  αστυνομίας  αποτελεί  ο  εντοπισμός  και  η  σύλληψη  «τρομοκρατών» (Morpheus) με σκοπό την εξάλειψή τους από το σύστημα. Ευέλικτα συστήματα.  Πίσω  από  την  μόνιμα  προβαλλόμενη  υπολογιστική  γλώσσα  (τεχνητή κουκουβάγια).  Η  επιτήρηση  και  ο  έλεγχος  φαίνεται  να  αποτελούν  αναπόσπαστα  συστατικά  της  αυριανής  κοινωνίας.  To  Matrix. ενώ ο J.110                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Η  τεχνολογία.  εξάλλου. σε  απλό υπερασπιστή της πραγματικής εξουσίας της πόλης.  Στο  Blade  Runner.  καθώς  δε  φαίνεται  να  περιορίζεται  σε  συγκεκριμένο  πλαίσιο.  μη  ιεραρχημένο περιβάλλον είναι αδύνατο (αν όχι μάταιο) να γνωρίζουμε πού ακριβώς εδρεύει  η  κεντρική  εξουσία.  την  επιλεκτική  σκηνογραφία  του  «παθογόνου  144 άλλου».  το  μοντέλο  διάρθρωσης  της  μελλοντικής  πραγματικής  πόλης  («άνω  και  κάτω  πόλη»)  στηρίζεται  στην  καθ’  ύψος  δημιουργία  μεμονωμένων  εντυπωσιακών  οικοδομημάτων‐τοποσήμων  τα  οποία  μαγνητίζουν το βλέμμα των κατοίκων και σηματοδοτούν τα πραγματικά αγκυροβόλια της  εξουσίας.  Αντίθετα  στη  μελλοντική  φανταστική‐εικονική  πόλη  (Matrix)  παρ’  όλο  που  η  τεχνολογία  εξακολουθεί  να  κατέχει  κυρίαρχη  θέση  (μηχανές‐αρχιτέκτονας).  βέβαια.  Σε  ένα  τέτοιο  πολύπλοκο.  ενώ στο επίπεδο του δρόμου. ευρυχωρίας. πολυτέλειας. στις οποίες απαγορεύεται η κυκλοφορία ανεξαρτήτως ώρας ή ημέρας).  Εκείνο.  από  την  πράσινη  ψηφιακή  βροχή  του  προγράμματος.  διασπορά  της  εργασίας.  με  καθορισμένες χωρικές και χρονικές συντεταγμένες (θα μπορούσε να βρίσκεται σε μια άλλη  πόλη  ή  μια  άλλη  εποχή.  Ο κρατικός μηχανισμός.F.  η  οποία  αποτελεί  αντανάκλαση  ολόκληρης  της  πόλης.  «ενοχλήσεις»  στο  κοινωνικό  σώμα  (όλα.  στο  υψηλότερο  επίπεδο  βασιλεύει  η  εταιρεία  κατασκευής  ανδροειδών Tyrell (=τεχνολογία) σε συνθήκες ηρεμίας.   Παράλληλα.  αποτελεί  την  αληθινή.  χωρίς  όμως  να  προκαλούν  εντάσεις.  144  Στο Blade Runner πραγματοποιούνται διαρκείς έλεγχοι της αστυνομίας στους δρόμους της πόλης (ιδιαίτερα σε  περιοχές με υψηλή εγκληματικότητα. Ο αστικός ιστός  χαρακτηρίζεται  από  ομοιομορφία.Sebastian με τα παράξενα παιγνίδια‐φίλους του.  συγκρούσεις  και  αναταραχές.  η  οποία  χάρη  στην  τεχνολογία επιφέρει την επιτάχυνση σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. καθώς σκιαγραφεί μια  κοινωνία  στην  οποία  τα  ψηφιακά  σήματα. φθαρμένο πεδίο με  εντάσεις. που ο ίδιος έχει δημιουργήσει  για συντροφιά.  τα  ηλεκτρικά  μεταβιβαζόμενα  μηνύματα  αποκτούν καθοριστική σημασία. άνεσης.  η  εικονική  πραγματικότητα δημιουργεί μια μη χωρική αντίληψη.  χάρη  στην  ύπαρξη  του  εικονικού  κόσμου.

  εξάλλου.  πολύ  πιο  υπονομευτικός  από  τον  πολλαπλασιασμό  των  εικονικών  πραγματικοτήτων  της  μελλοντικής κοινωνίας του Matrix ενδέχεται να αποβεί ο πολλαπλασιασμός των ίδιων των  πραγματικοτήτων.  Αντίθετα.    Μέσα  από  τις  διαρκείς  αλληλοσυσχετίσεις  των  ταινιών. αναπαραγάγοντας τέλεια το σενάριο για τη Μεγάλη ΄Εκρηξη. τα οποία δεν έχουν ποτέ μελετηθεί  145 σε  τέτοια  κατάσταση.  καταστήματα.  Ο  μελλοντικός  τεχνολογικός  κόσμος  (πραγματικός‐φανταστικός)  μοιάζει  να  έχει  εξ  ολοκλήρου  σπάσει  τους  συνδετικούς  του  κρίκους  με  το  οικοσύστημα  και  κάθε  μορφή  ζωής  που  αναπτύσσεται  σε  αυτόν.  θα  ήταν  η  τελική  αδιάψευστη  απόδειξη  ότι η  υπό  δοκιμασία  θεωρία  είναι  σωστή.  πλέον.  νέους  «ειδυλλιακούς»  προορισμούς. αφήνοντας στη θέση τους  ένα «πλάσμα».  περιττό.  η  απόδραση  δεν  ορίζεται  πλέον  μέσω  της  διαφυγής  στο  διάστημα.  παντού  κώδικες  που  υποδηλώνουν  την  απόλυτη  κυριαρχία  του  ψηφιακού  πολιτισμού  και  τον  εγκλωβισμό  των  πολιτών  σε  ένα  δίκτυο  πλεγμάτων  κυβερνητικής  υφής.  τη  βιολογική  (Blade Runner) ή κυβερνητική (Matrix) προσομοίωσή της.  Όπως  είναι  γνωστό.   Ένα  ακόμα  ενδιαφέρον  στοιχείο  που  προκύπτει  από  τις  αναγνώσεις  των  ταινιών  είναι  η  θέση  του  φυσικού  περιβάλλοντος  στην  κοινωνία.  η  διάλυση  του  σύμπαντος.  άνευ  λόγου  και  αιτίας  ύπαρξης  στο  τεχνολογικά  προηγμένο  τοπίο.  επιστήμονες  από  όλο  τον  κόσμο  κατόρθωσαν  να  κατασκευάσουν  έναν  επιταχυντή  ικανό  να  αναγκάσει  τους  πυρήνες  πολύ  βαρέων  ατόμων  να  συγκρουστούν  σχεδόν  με  ταχύτητα  φωτός. ένα είδος ενεργειακής σούπας που θα αποτελείται από ελεύθερα σωματίδια  quark και gluon.  είναι  τέτοιας  ισχύος  που  είναι  πλέον  σε  θέση  να  επιτύχει  την  απόλυτη  αντικατάσταση  της  φύσης. τόσο αποκαλύπτει ‐πίσω από αυτές‐ παράλληλες.  στο  Matrix  όπου  το  εικονικό  είναι  μέρος  της  ψηφιακής  καθημερινότητας.  Η  ιδέα  είναι  ότι  μια  τέτοια  σύγκρουση  όχι  μόνο  θα  θρυμματίσει  τον  πυρήνα  του  ατόμου  στα  συστατικά  του  πρωτόνια  και  νετρόνια.  Εκείνο  που  φαίνεται  να  παρουσιάζει  εξαιρετικό ενδιαφέρον είναι τα σημεία απόκλισης ή έστω διαφορετικής προσέγγισής τους  σε  επιμέρους  θεματικούς  άξονες. τα δομικά δηλαδή στοιχεία της ύλης.  Η  ειρωνεία  είναι  πως  αυτό  το  τέλος  του  κόσμου.  Η  ανθρωπότητα  δύναται  να  ξεφύγει  από  την  καταστραμμένη  γη  και  να  μεταφερθεί  σε  εξωγήινα  τοπία  κατοίκησης.  Όσο  οξύμωρο  πάντως  και  αν  ακούγεται.  κτήρια.  Στο  Blade  Runner  συμπυκνώνονται  οράματα  και  υποσχέσεις  της  τεχνολογίας  για  μελλοντικές  διαστημικές  κατακτήσεις.  .  ελπίδες  για  το  επερχόμενο αύριο.    Γίνεται  αντιληπτό  ότι  η  τεχνολογία  όσο  γεννάει  υποσχέσεις. σκοτεινές πτυχές της.  ο  απόλυτος  καταλύτης  βάσει  του  οποίου δημιουργούνται οι επιμέρους χωροχρονικές καταστάσεις.  εξαφανίζοντας  τον  κόσμο  όπως  τον  ξέρουμε.  δρόμοι.  αλλά  της  μετάβασης  του  ανθρώπινου  σώματος  σε  εναλλακτικές  παράλληλες  «πραγματικότητες».   Το  ενδεχόμενο  όμως  αυτό  έχει  δώσει  λαβή  για  ένα  εφιαλτικό  σενάριο:  Τι  θα  γίνει  εάν  η  επιτυχία  αυτού  του  πειράματος  δημιουργήσει  μια  μηχανή  συντέλειας.  που  επιχειρείται  στις  μέρες  μας  από  μια  ομάδα  φυσικών (πείραμα  του  Cern).  αλλά θα κονιορτοποιήσει και τα ίδια τα πρωτόνια και νετρόνια. Το πραγματικό φυσικό στοιχείο  φαντάζει.  Η  δύναμη  της  επιστήμης  και  της  τεχνολογίας.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ                                                                                                                               111  κρύβονται  άνθρωποι.  εφ'  όσον η  μηχανή θα απορροφούσε όλη την ύλη σε μια μαύρη οπή και ύστερα θα γεννούσε ένα νέο  σύμπαν.  αποκαλύπτονται  ολοένα  και  περισσότερο  οι  κοινές  νοηματικές  συνιστώσες  των  κοινωνιών  τους  (παρά  τον  φαινομενικά  αρχικό  αντιθετικό  χαρακτήρα  τους).  ένα  είδος  τέρατος  ‐κατ’  αντιστοιχία  με  την  αποκρουστική  μηχανή  του Matrix  που  θα  εκμηδενίσει  την  κανονική  ύλη  γύρω  της.  Κώδικες.  Τα  δύο  έργα  επισφραγίζουν  με  τον  πιο  «θεαματικό»  τρόπο  το  διπλό  προσωπείο  της  145  Δεδομένου ότι  η κατάσταση αυτή υπήρξε μόνο πολύ σύντομα μετά τη Μεγάλη ΄Εκρηξη.

  Στο  Blade  Runner  οι  ρέπλικες‐μηχανές  αντιμετωπίζονται ως ενεργειακές μπαταρίες για την ανθρώπινη κοινωνία (την ίδια ώρα που  προβάλλουν  και  ως  η  μοναδική  πραγματική  απειλή  για  αυτήν). Nanonetcnology. όμως.  Οι  άνθρωποι  πάσχιζαν  να  μάθουν.  άλλοι  με  δέος  και  άλλοι  με  απέχθεια.  να  φτιάξουν  πράγματα. as we know it». Robotics) θα επιτρέψουν σύντομα την έλευση  ενός νέου κόσμου. μάλλον. που γίνεται  σαφές μέσα από τη μελέτη και των δύο παραδειγμάτων είναι ότι οι τεχνολογίες αιχμής του  μέλλοντος (GNR‐Genetics. Εκείνο.  μπροστά  στο  άγνωστο  ποτέ  έως  τώρα  δε  στάθηκε  ικανός  να  τους  σταματήσει.  να  βάλει  φραγμούς  στα όνειρα και τις ελπίδες τους. «The end of the world. σίγουρο πως έτσι θα συνεχίσουμε. Πρόκειται για ένα σενάριο  το  οποίο  άλλοι  από  εμάς  αντιμετωπίζουν  με  ενθουσιασμό.  αλλά  ένα  μεταβατικό  σκαλοπάτι  της  εξέλιξης. υβρίδια ανθρώπων‐μηχανων  Το αποτέλεσμα.  ενώ  στο  Μatrix  οι  ρόλοι  αντιστρέφονται  εξ  ολοκλήρου. τη δημιουργία μιας εντελώς διαφορετικής κοινωνίας με κύρια στοιχεία  τα cyborgs.  Μήπως  έτσι  δε  γίνεται  εδώ  και  χιλιάδες  χρόνια. Είναι. Ενδέχεται ο άνθρωπος να μην  είναι  ο  τελικός  σκοπός  της  δημιουργίας.112                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    τεχνολογίας  στο  μελλοντικό  κόσμο. Πάντοτε  περίεργοι και πάντοτε τρομαγμένοι…                                              .  να  ανακαλύψουν  το  αύριο  και  ο  φόβος.  όμως.  πολλαπλασιάζοντας  τις  ανθρώπινες  φοβίες  για  την  απόλυτη κυριαρχία των μηχανών επάνω στο ανθρώπινο είδος: Θα αποτελέσουν τα ευφυή  μηχανήματα τους επερχόμενους κληρονόμους του πλανήτη.  Προφανώς κανείς δε μπορεί να προβλέψει απόλυτα το μέλλον.

  Cardwell.  . Mετφ.  Η  μοντέρνα  τέχνη.  Σταματάκης. Κοινωνία.  Erwin.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ                                                                                                                                    113        7. 5  εκδ. 1976. Λονδίνο: SAGE. 2005.  Μετφ. The Blade Runner Experience.  Αθήνα:  Αλεξάνδρεια. Τεχνολογία.  Λονδίνο:  Orbit  Books. 1997. Avron and Feigenbaum. Joshua. Πράξη του κινηματογράφου. 2006. Will (επιμ). Donald.  Δ. Δ. Λονδίνο: British Film Institute.  Stephen  and  Mitcham.  Aldcroft.  Janet  Jeppson. 2004. Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction. 2004. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. 2002. Βιβλιογραφία    Aldcroft.  Μετφ.  Ν. Nöel. Edward.  Asimov.  Bukatman. Η Ιστορία της Τεχνολογίας Ι+ΙΙ. 1994.  Peter.  The  Matrix  and  philosophy. Νέα  Υόρκη: Basic Books. 1993.  Σιέρρα. Νέα Υόρκη:  Libraries Unlimited. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Handbook of Artificial Intelligenc. 2000. George. Λονδίνο: British Film Institute.. Darwin Among The Machines: The Evolution Of Global Intelligence.  Michigan:  University of Michigan Press.  Carl  (επιμ.  Isaac  Asimov:  It’s  been  a  good  life. Αθανάσιος.  Βακαλιός.  The  Company  built  by  the  stars.  Τεχνολογίας.  The  Encyclopedia  of  Science  Fiction. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Ιστορία 1750‐1914.  Ηράκλειο:  Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. United  Artists. volume 1. 2008. Αθήνα: Αρμός.  William.  Glacer. Eπιμ. 1982. Μετφ.  David. 2007.Κ.  Habermas  and  the  Project  of  Modernity. 2005. Simon. Blade Runner.  Barr.  Σταματάκης.  1988.  Μετφ. Scott.  Giulio  Carlo. Η κοινωνία του θεάματος.  Jean  (1981).  Cutcliffe.  Madison:  The  University  of  Wisconsin Press. Derek and Ville. The Matrix. Αθήνα: Παϊρίδης.  Burch. 1990. Neil.Τ. Guy.  In  Theories  of  Modernity  and  Postmodernity.).  Dyson.  Νέα  Υόρκη:  Prometheus  Books.  Simulacra  and  Simulation.  Ε. Αθήνα: Διεθνής Βιβλιοθήκη.  Tino. Τ.  Παπαδημήτρη. 1995. 1998.  Θεωρήσεις  Επιστήμης. Κατσέρης. 2004.  Μετφ.  Debord.  Αθήνα:  Αιγόκερως. Πολιτισμός.  S.  Δαυλόπουλος.  Δημαρόγκωνας.  2004. Ν.  Λ.  Baudrillard. 1982.  Derek. Σύλβια. Ανδρέας.  Illinois:  Open  Court  Publishing  Company. Λονδίνο: Wallflower Press. Μετφ.  η Barron.  Τάκης  (1943).  Ashley.  Η  Ευρωπαϊκή  Οικονομία  1914‐2000. Νέα  Υόρκη: ACM.  2002.  John  and  Nicholls. Ιστορία της Τεχνολογίας.   Brooker. Τύμπας Αθήνα:  Μεταίχμιο.  Argan.  Clute.  Eπιμ.  Clover.  Χρόνος‐κινηματογράφος‐μοντάζ:  θέση‐μετάθεση‐σύνθεση:  θεωρητική  και  αισθητική  διατριβή  κινηματογραφικού  λόγου.  Κοινωνίας:  Αντιστίξεις  στις  σπουδές  της  Ε. Αθήνα: Μακεδονικές Εκδόσεις.  Balio.  Αγραφιώτης.

  Αθήνα: Κάτοπτρο. Αθήνα: Πανεπιστημιακές εκδόσεις ΕΜΠ.  Αθήνα:  Γνώση. 2005 [1995].  Kracauer and Benjamin.  Παρουσίαση  στο  μάθημα  Η  σχέση  αρχιτεκτονικής  και  τεχνολογίας  στην  ιστορική  της  προοπτική. Παρίσι: Gonthier. 1995. 1985.  Mitcham. Enrico. 1987.  Eπιμ:  Δ. Julian D.  Αθήνα:  Θεμέλιο.  Παρίσι:  Presses  universitaires  de  France. Retrofitting Blade Runner. Man’s Search for Meaning.  Η  παρακμή  του  Αστικού  Καπιταλισμού:  Από  τη  Μοντέρνα  στη  Μεταμοντέρνα  Εποχή  και  από  το  Φιλελευθερισμό  στη  Μαζική  Δημοκρατία.  Georges.  Αρχιτεκτονική‐Σχεδιασμός  του  χώρου. Τεχνολογική σκέψη. Cinéma et société moderne.  2002. 1999. Καπετανγιάννης. Εξουσία. γνώση και ηθική. 1983.  1993.  Jean‐François.  Mετφ.  Hirsch.  Κ. Λονδίνο: Wisconsin Press.  Θεωρία  του  κινηματογράφου.  Η  γλώσσα  του  κινηματογράφου.  Jean‐François.  Lyotard. 2004. Judith. Βάρσος.  William  (επιμ.  The  Matrix  and  philosophy.  1978.  Παναγιώτης. Νέα Υόρκη: Oxford University Press.  Mετφ.  Lyotard. Μετφ. Νέα Υόρκη: Da Capo Press.  Παρίσι:  Galilée.  Διεπιστημονικό  Πρόγραμμα  Μεταπτυχιακών  Σπουδών  Ε.  Stephen.  Fragments  of  modernity:  Theories  of  Modernity  in  the  Work  of  Simmel. Στέλλα. Αθήνα: Νεφέλη. 2005. Εric John.  David. Νέα Υόρκη: Beacon Press.  Παπαγιαννάκος. Κινηματογραφικές πρωτοπορίες. Μετφ.  Χατζίκου. Στη συλλογή «Bibliothèque scientifique». Foster. Παρίσι: Anthropos: 1971.     Fulchignoni. Kate and Richards.  Irwin.  Heath. Victor.  Gurvitch.  Siegfrid.  2002    Foucault.  Frisby.      Καλλιγερόπουλος. Νέα Υόρκη: Basic Books.  Marchel.  Κολιόδημος. Le cinéma ou l’ homme imaginaire.  Αθήνα:  Αιγόκερως. 1990.  Δ.Μ.  B.  Ihde. 1997.  Hobsbawm.  Σημειωτική  του  κινηματογράφου. Edgar.  Kerman. Δ. 1991.Π.).  Αθήνα:  Σύγχρονη Εκδοτική. The Industrial Revolution.  Traité  de  Sociologie. Creating and using virtual reality: a guide for the  arts and humanities. 1999.  Παρίσι: Payot.  Kelly.  Φιλοσοφία  της  τεχνολογίας.  Δημήτριος. Carl.  and  the  Economic World.  . Αθήνα: Νεφέλη. La civilisation de l’image. 1992.  «Για  την  τεχνική  και  την  τεχνολογία».  Hudson. 1965.  Jameson. Αθήνα: Κάλβος.  Kracauer. 1963. Κούρτοβικ.  Πλεύρης.  Goldmann.  Fredric.  Η  μεταμοντέρνα  κατάσταση. 1990.  Το  μεταμοντέρνο  ή  η  πολιτισμική  λογική  του  ύστερου  καπιταλισμού.  Ε.  Moralités  postmodernes.  Αθήνα:  Κάλβος. Put.  Η  απελευθέρωση  της  φυσικής  πραγματικότητας.  Μετφ. Annie.  Frankl. Αθήνα: Μάρτιος 2008.  Marten. United Kingdom: Arts and Humanities Data Service (AHDS).  Ιστορία  της  Τεχνολογίας  και  των  Αυτομάτων.  Tome  II. Cambridge: Polity. 1983.  Παπαγιώργης.  Καλαφάτη. Κατεύθυνση Α’ «Σχεδιασμός‐ Χώρος‐Πολιτισμός». Αθήνα: Ύψιλον.   Fernie.  Ελένη. The dark side of the Film Noir.  Kevin. Αθήνα: Θεμέλιο. 1975.  Iλινόις:  Carus  Publishing  Company.   Κονδύλης. Γ. 2008.  Mετφ:  Ν. Michel.  Don.  Morin.  Out  of  Control:  The  New  Biology  of  Machines.114                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Θεοδωράκη.  Social  Systems.  Στη  συλλογή  Débats. Η Εποχή των Άκρων: Ο Σύντομος Εικοστός Αιώνας 1914‐1991. 1967.  Μετφ.

  Βενετσιάνου.  Ναταλία.  David. Επιμ.  Πολιτισμός  και  αξίες.  Wim  and  Kollhoff. Αθήνα: Παπαζήση.  Naomi.  Sammon  Paul. Λυκιαρδοπούλου.     Shapin. Μετφ.  1   εκδ. 1996.  Νέα  Υόρκη:  Harper  Collins  Publisher. Κινηματογραφημένες Πόλεις.  Η  τέχνη  του  20ου  αιώνα‐Ζωγραφική.  Simmel. 2002. Mετφ: Γ.  Σταυρίδης. Σταθάτου. Cinema and architecture: Melies.  2004.  Καπιταλισμός  και  Νεωτερικότητα.  Πανελλήνια  Ένωση  Κριτικών  Κινηματογράφου  («Π. Ι. Λεωνίδας.  «Η  εμπειρία  του  χώρου  στον  κινηματογράφο».  Τριανταφύλλου.    Κινηματογραφημένες  Πόλεις. Mallet‐Stevens. Σαγκριώτης και Ο.  Future  Noir:  The  Making  of  Blade  Runner. Περιπλάνηση στη νεωτερικότητα. Παναγιώτης.  multimedia. Πόλη και Ψυχή. 1995.  Steven. 1997.  Αθήνα: Αλεξάνδρεια.  Film  architecture  ‐  From  Metropolis  to  Blade  runner.  Hans. Τρίτο Μάτι 98/2003.  Penz.  Yann. 2002.  Manifesto  for  a  cinematic  Architecture. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.   Simmel.  Αρχιτεκτονική  1880‐1920.  3   εκδ.  Fantasy  and  Horror:  1960‐1993.  Κωβαίος.  Mark.  An  Introduction.Κ. Θεσσαλονίκη: University  Studio Press. 1984. 2003. 1997.  Μ.  Bibliography  of  Science  Fiction.  Πολυχρονόπουλος. Η φιλοσοφία της Τεχνολογίας.  Αθήνα: Έρασμος.  Δραγώνα‐Μονάχου  &  Κ. Αθήνα: Ίων.  Χαραλαμπίδης. 1993.  Αθήνα:  Futura.  Αθήνα: Alien.  Πλαστική.  Mike  and  Warde. 2006. Τεχνική και Πολιτισμός.).  Η  καταγωγή  της  σύγχρονης  επιστημονικής  αντίληψης.  Λονδίνο:  AA  Publications. Μπιμπιλή.  Wenders.Κ. Κωβαίος. 1990.  Μια  συζήτηση  για  την  πόλη.  η Rosenblum.   Schöning. 1993. Georg (1903). 1996. Αθήνα: Κάτοπτρο.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ                                                                                                                                    115  Mumford Lewis.  Αστική  κοινωνιολογία. Νέα Υόρκη: Thomas Dunne Books. 2006.  Όλγα  και  Μπαζαίου.  Science‐Fiction  5/1985. Σαρίκας.  Hernot. Ψημμένος. 2005. Στη σειρά «Οι ιδέες». 2004. 1ος τόμος.  Dietrich. Αθήνα: Καρδαμίτσα.  The  philosophy  at  the  end  of  universe:  philosophy  explained  through  science fiction films. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή.  Pascal. Σώτη.  Νίκος. Η πόλη στον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία. Σκόπελος: Νησίδες.  Pastourmatzi.  Savage. Francois and Thomas. Mετφ. Γ. 2000.Ε.1990. «Το Μatrix και το τέλος της ιστορίας».  A  world  history  of  photography.  Kristin  and  Bordwell.  Άλκης.  Rowlands. Georg.  «La  science‐fiction.  Μετφ. Λονδίνο: British Film Institute. 2009.1984.  Domna. Αρχιτέκτονες 53/2005. Σταύρος (επιμ. Ι.  Entretien  avec  Pierre  Bourdieu».  Film  History.  Νέα  Υόρκη:  Abeville  Press.»).  Αρχιτεκτονική  και  ψυχανάλυση:  φαντασίωση  και  κατασκευή. Ζ.  Νέα  Υόρκη: McGraw‐Hill Higher Education. Επιμ: Κ.  Wittgenstein  Ludwig  (1948). Μετφ.  Η  επιστημονική  επανάσταση.  Σιδέρης.  Αθήνα:  Ανεπίκαιρες  εκδόσεις.  Alan  (1993).  Νέα  Υόρκη:  Prestel. Maureen.    ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ    Αποσκίτης.  η Thomson. Αθήνα: Πατάκη.  .  Neumann. Μνήμη και εμπειρία του χώρου.

 Carlo. «Μεταπόλεις.htm  http://www. Σεμινάριο  του CERTU La ville du futur: entre prospective et science‐fiction.ac.  2001  (http://proxy.  cyberpunk.com/  cities/Kaplan‐utopies.  Mark.  History./guides/vr_guide   http://sfrang.   Wilson.  «Progress  Versus  Utopia.  και  τα  συμπτώματα  του  sequel».cx  http://vads.com/www.  «Οι  Κυβερνοπάνκ  Ανανεώνουν  την  Επιστημονική  Φαντασία».fkaplan.  «Cyberpunk  as  a  Science  Fiction  Genre».  «Architectural  Representations  of  the  City  in  Science  Fiction  Cinema.  2004  (http://www.  Πνευματική Ζωή 156/2004.uk/architectural‐representations‐of‐the‐city‐in‐ science‐fiction‐cinema). ΑΡΔΗΝ 66/2009.  David.about.htm).  Eric.  Felix.at).»  Mετφ.  «Definitions  of  Science  Fiction»  (http://scifi.  Can  We  Imagine  the  Future?»  Science  Fiction Studies 1982.  Michael.thematrix101.  Paganelli.116                          Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ    Jameson.   Mahleb.cg.yume.com  http://www.    ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥΣ ΤΟΠΟΥΣ    Kaplan.com/  http://www. L’ ARCA 183/2003. Αρχιτέκτονες 53/2005.warnerbros.  Κιούσης.  Francois  and  Mesmer.ahds. Σιγκαπούρη ή Blade Runner.html).  Philippe.com/historia/parart000. Rem.  or.altfactor.  présent  et  avenir».mille‐plateaux.  Schneider. Georg.  Lazar.  Tomasz  and  Gervautz.  Mazuryk.filmfestival.co.  davonline.  η  φιλοσοφία.  «L’avenir  caché:  les  villes  dans  la  nouvelle  science  fiction». «Utopies Filmées: la ville dans les films de Science‐fiction».ru/idb/scifi.  Λώμη.uk. «Fiction and reality‐imagined reality».  Erich.com.  Απαγορευμένος Πλανήτης.com/  http://www. 3/1988.ac.pdf).com/decouverte/SFpassepresent_2ed.  Domna.  2004  (http://project.  Technology and Future» (http://www.  Electridea 11/2003.  «Το  Μάτριξ.tuwien.gr  . Qualitative Sociology 17(4)/1994.  Sicé.  Applications.org/ville‐utopie).amazonaws.warnerbros. Σ.  «Ιαπωνία:  Θα  έχουν  τα  ρομπότ  δικαιώματα.ath.  Παναγιώτης. Salins Royale d’ Arc  et  Senars.  1995  (http://www.  Simmel. Frédéric.plot.siteo.com/  http://whatisthematrix.» NPQ 8.  Pastourmatzi.  Fredric.  30/06/2005»  (http://www. Ιωαννίδης.  Σπύρος.  «La  Science‐fiction:  Passé.  «Το  Μέλλον  είναι  εδώ  και  λέγεται  επιστημονική  φαντασία».s3.  «Virtual  reality.pdf).  «Αστικά  οράματα  στον  κινηματογράφο  επιστημονικής  φαντασίας».  Keller.    ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ    http://bladerunnerthemovie. «The Bridge and the Door».  Koolhaas.  Παπαδόπουλος.  Μαρίνα.com/od/  scififantasy101/a/SCIFI_defs_4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful