www.matematiranje.com VEKTORI U RAVNI Najjednostavnije rečeno, vektori su usmerene duži.

Osnovne karakteristike vektora su : - pravac - smer - intenzitet - početak i kraj vektora Pravac vektora je prava na kojoj se on nalazi ali i sve prave paralelne sa njom, što vektoru dozvoljava da “skače” sa jedne na drugu paralelnu pravu. Smer vektora se zadaje strelicom. Intenzitet vektora je njegova dužina i najčešće se obeležava sa a

A je početak a B je kraj vektora . Obeležava se AB = a Kako se vektor zadaje?

a = a1 i + a 2 j ili jednostavnije a =(a1,a2)

a

2 intenzitet je a = a12 + a 2

i i

j su jedinični vektori (ortovi) koji služe za izražavanje drugih vektora.

i =(1,0) i intenzitet ovog vektora je i =1

www.matematiranje.com
j =(0,1) i takodje je j =1

Kako izraziti vektor ako su date koordinate njegovog početka i kraja?

a =(x2-x1, y2-y1)

i njegov intenzitet je onda

a = ( x 2 − x1 ) 2 + ( y 2 − y1 ) 2

Sabiranje i oduzimanje vektora Za sabiranje i oduzimanje vektora imamo dva pravila: 1) Pravilo paralelograma Dva data vektora dovedemo na zajednički početak paralelnim pomeranjem.Nad njima kao stranicama oformimo paralelogram. Dijagonala paralelograma je njihov zbir (ona dijagonala koja polazi iz sastava ta dva vektora).

2) Pravilo poligona (nadovezivanja) Na kraj prvog vektora paralelnim pomeranjem dovedemo početak drugog, na kraj drugog dovedemo početak trećeg vektora...... Rezultanta (njihov zbir) je vektor koji spaja početak prvog i kraj zadnjeg vektora.

www.matematiranje.com Evo to na slici:

Naš predlog je da uvek upotrebljavate pravilo nadovezivanja. Svaki vektor ima svoj suprotan vektor, koji ima isti pravac i intenzitet ali suprotan smer sa početnim vektorom.

a

-a
−a+a =0
i
a + (− a ) = 0

Nula vektor 0 je onaj čiji se početak i kraj poklapaju. Kako oduzeti dva vektora? Recimo da su dati vektori a i b ,.Postupak je sličan kao kod sabiranja vektora(pravilo nadovezivanja) samo što umesto vektora + b na kraj prvog nanosimo - b .

Tačke E i F su sredine ove dve duži. pa se skrate a takođe su suprotni i vektori BF DF pa se i oni skrate. C D E F A B Ideja je da se vektor EF izrazi na obe strane pa se te jednakosti saberu! EF = EA + AB + BF EF = EC + CD + DF + 2 EF = AB + CD jer su vektori EA i EC suprotni .b Primer: 1) Date su duži AC i BD. .matematiranje.com b a a .www. Dokazati da je : AB + CD = 2 EF Naravno da je ovde najbitnije nacrtati sliku i sa nje uraditi zadatak! C D E F A B Sad spojimo tačke koje formiraju vektore.

….a2) i b = b1 i + b2 j . to jest b =(b1.b2)= (a1-b1. x n vektori različiti od nule.b2)= (a1+b1. x n Izjednačimo ovu linearnu kombinaciju sa nulom: . x 2 .isti kao vektor a ako je k>0 .b2) a + b =(a1.a2+b2) a . Linearna zavisnost vektora Ako su k1.com Računski sabiranje i oduzimanje vektora ide vrlo lako: Ako je a = a1 i + a 2 j to jest a =(a1.…. intenzitet k a = k a i smer: .k2.….b =(a1.(b1.suprotan od vektora a ako je k<0 Primer: Rešenje: a 2a Dat je vektor a . x 2 .a2-b2) Dakle. onda se zbir: k1 x1 +k2 x 2 +…+kn x n zove linearna kombinacija vektora x1 .a2) . radimo tako što saberemo (oduzmemo) koordinatu sa koordinatom. gde je a 0 jedinični vektor vektora a . nadji : 2 a i -3 a -3 a Svaki vektor a se može predstaviti u obliku a = a a 0 .matematiranje. Množenje vektora skalarom (brojem) Proizvod skalara k i vektora a je vektor k a (ili a k) koji ima isti pravac kao vektor a .a2) + (b1.kn realni brojevi i x1 .www.

onda su vektori x1 .k2. x n linearno nezavisni Ako je bar jedan od k1. x 2 .-1) i b = (-4.postoje jedinstveni brojevi p i q takvi da je : z= px+ qy Primer: Vektor v =(4.kn različit od nule onda su vektori x1 .2) = p(2.….com k1 x1 +k2 x 2 +…+kn x n = 0 i) ii) Ako je k1=k2=…=kn .-1) + q(-4.2) = (2p. y .www. x n linearno zavisni Važi još: Dva vektora su kolinearna ako i samo ako su linearno zavisni.3q) Odavde pravimo sistem: 4=2p – 4q 2=-p + 3q 2p –4q = 4 -p + 3q = 2 p – 2q = 2 -p+3q = 2 q=4 .2) razložiti po vektorima a =(2.3) Rešenje: v = pa + qb (4. x 2 .3) (4.matematiranje.…. onda za svaki vektor z te ravni . z su komplanarni ako i samo ako su linearno zavisni(komplanarni znači da leže u istoj ravni) Razlaganje vektora na komponente Ako su vektori x i y linearno nezavisni vektori jedne ravni.-p) + (-4q.….(kolinearni znači da leže na istoj pravoj) Vektori x .

pa je 2p – 16 = 4 .www.a2) i b = b1 i + b2 j .com 2p-4q = 4 .matematiranje. b) Ako je a = a1 i + a 2 j to jest a =(a1. pa ovo možemo uzeti kao uslov normalnosti dva vektora . pa 2p = 20 i konačno p = 10 . to jest b =(b1. b) = a οb ab = a1b1 + a 2 b2 2 2 a + a 2 b12 + b2 2 1 Projekcija vektora : PR b je projekcija vektora b na pravac vektora a i obrnuto : a PR a je projekcija vektora a na b b b PR a b a PR b = a a οb a i PR a = b a οb b Za skalarni proizvod važe osobine: 1) a ο b = 0 nam govori da su vektori a i b normalni ( ili da je jedan od njih nula). Dakle. razlaganje vektora je v = 10 a + 4 b Skalarni proizvod dva vektora ( ο) a ο b = a b cos ∠(a.b2) a ο b = a1b1 + a2b2 Ugao između dva vektora se računa : cos ∠(a.

b = 3 i ugao između vektora a i b je ∠(a.matematiranje. 2 ( a + b) 2 = a + 2ab + b 2 = a + 2 a b cos ∠(a.b) = π 3 Rešenje: a = 5. b) + b 2 = 52 + 2 ∗ 5 ∗ 3 cos 60 0 +32 = 25+ 15+ 9= 49 Dakle ( a + b) 2 =49 pa je a + b = 49 = 7 Vektorski proizvod a×b = c .b) = π 3 a mi tražimo a + b = ? Nađimo najpre 2 ( a + b) 2 .www. b = 3 i ∠(a.com 2) 3) 4) Ako su a i b kolinearni vektori onda je a ο b =± a b a οa = a = a a οb ≤ a b 2 2 ovo je vrlo važna osobina 5) a ο b = b ο a 6) k( a ο b )= (k a ) ο b = a ο (k b ) 7) ( a + b ) ο x = a ο x + b ο x Primer: Izračunati intenzitet zbira vektora a i b ako je a = 5.

onda je: Obeležimo ugao između vektora a i b sa x 3 cos x = 5 Pošto važi osnovni identitet sin2x + cos2x = 1. b) =12 12 3 cos ∠(a. b) =12 20 cos ∠(a.matematiranje. b) Osobine vektorskog proizvoda: 1) a × b = − b × a ( alternacija) 2) l (a × b) = (l a ) × b = a × (l b) 3) (b + c) × a = b × a + c × a Primer: Ako je a = 10.. b = 2 i a οb = 12 izračunaj a × b = ? Iz a οb = 12 imamo a ο b = a b cos ∠(a. odavde je .www. b a 1) Vektor c je normalan i na vektor a i na vektor b 2) Intenzitet vektora c je brojno jednak površini paralelograma nad vektorima a i b 3) Vektor c se odredjuje pravilom desnog triedra(desnog zavrtnja) Intenzitet vektora a × b je: a × b = c = a b sin ∠(a.com c . b) = x . b) = = 20 5 ∠(a.

b) =20 a × b = 16 .cos2x sin2x = 1sin2x = 9 25 16 25 4 sin x = 5 4 = 16 5 izračunajmo sada: Dakle: a × b = c = a b sin ∠(a.com sin2x = 1.matematiranje.www.

Najčešće se obeležava sa a.c. c . b. b = (b1 . a 2 . c3 ) onda je: a1 (a × b) o c = b1 a2 b2 c2 a3 b3 c3 c1 A dobijenu determinantu rešavamo ili razvijanjem po nekoj vrsti (koloni) ili pomoću Sarusovog pravila.com . b. b. Čemu služi mešoviti proizvod? i) Apsolutna vrednost mešovitog proizvoda tri nekomplanarna vektora jednaka je zapremini paralelopipeda V ( a . c [ ] Kako se on izračunava? Ako su vektori zadati sa: a = (a1 .b. b2 .matematiranje. b3 ) i c = (c1 . a3 ) . c ) = ( a × b ) o c konstruisanog nad njima. to jest : c b a ii) Zapremina trostrane piramide (tetraedra) konstruisane nad nekomplanarnim vektorima a. [ ] Dakle : (a × b) o c = a.je: V= 1 ( a × b) o c 6 www. c 2 .VEKTORI U PROSTORU ( II deo) Mešoviti proizvod tri vektora Mešoviti proizvod je (a × b) o c .

pa je onda: 2 Kako je baza trougao . zatim nadjemo bazu B= a × b pa to zamenimo u H = 6 6 2 B c1 c 2 c3 iii) Uslov komplanarnosti Vektori a. njegovu površinu računamo kao : B = V= 1 1 1 1 BH= a × b H= ( a × b) o c 3 3 2 6 Napomena: Često se u zadacima traži visina H neke piramide.c b a Zašto 1 u formuli ? 6 Još od ranije znamo da se zapremina piramide računa po formuli: V= 1 BH 3 1 a × b . a1 a2 b2 c2 a3 b3 = 0 c3 Dakle uslov komplanarnosti je : b1 c1 www. b.com . c su komplanarni ako i samo ako je njihov mešoviti proizvod jednak nuli. Nju ćemo naći tako što najpre nađemo zapreminu a1 a 2 a3 1 1 1 3V . ( a × b) o c = preko formule b1 b2 b3 .matematiranje.

1).fajl iz druge godine] p – 2 = 1.. www.1.−1.matematiranje.0.2) Rastaviti vektor c po pravcima vektora a. Izračunati zapreminu paralelopipeda konstruisanog nad vektorima: a(0. b(−2. b(1. pa je p = 3 traženo rešenje.3) . b( p. b i a × b Rešenje: Najpre ćemo naći a × b .6).ln(p-2) −1 3 Mora biti .Zadaci 1. Dati su vektori a (ln( p − 2).5). c(0. tako da vektori budu komplanarni. Rešenje: a1 a2 b2 c2 a3 b3 = 0 .−1). uslov komplanarnosti je : b1 c1 ln( p − 2) − 2 6 p 0 − 2 5 = razvijemo je po prvoj koloni.−1.= ln(p-2)[-6+5] – p [-6+6] = . c(1.1.−2.−1.0) Rešenje: a1 a2 b2 c2 a3 V (a.−2. b. c) = (a × b) o c = b1 c1 (0 + 1 + 1) – (0+0+0)= 2 Dakle : V = 2 0 1 1 01 b3 = 1 0 1 = ajmo da upotrebimo Sarusovo pravilo= 1 0 1 1 0 = c3 1 1 0 1 1 0 11 0 1 1 [pogledaj fajl determinante] 2. Dati su vektori a (1..1.ln(p-2) = 0 [ pogledaj logaritmi . pa je c3 Kao što rekosmo.2). Odrediti realan broj p . c(1. 3.com .1).

i j a2 b2 k i j k a × b = a1 b1 a3 = 1 1 − 1 = Razvijamo po prvoj vrsti.matematiranje.... Odrediti parametar m tako da vektori a. gde su m.2) = m (1. Rešenje: Najpre ćemo iskoristiti uslov komplanarnosti: m −1 −1 m a1 b1 c1 a2 b2 c2 a3 b3 = 0 .. c budu komplanarni a zatim razložiti a na komponente u pravcu druga dva.pa je p= 3 2 -m +2n +p = 2 Vratimo p = 3 2 u ostale dve jednačine i dobijamo : m = − 3 2 i n= − 1 2 Vratimo se sada u : c = ma + nb + p (a×b ) c=− 3 1 3 a − b + ( a × b ) je konačno rešenje 2 2 2 4. b(−1.2) + p (1.1) prelazimo u sistem jednačina: 1 = 1m – 2n +1p -1 = 1m – 1n +0p 2 = -1m +2n +1p m – 2n +p = 1 m–n = -1 saberemo prvu i treću.-1.= 1 i ..1.0.-1) + n (-2.= 2 1 = -2 – m(m+1) + (m-1)(m+1) +1 = 0 = .2 www. (1.0.0 j + 1 k = (1..n i p konstante koje moramo naći.0). to jest c3 1 1 m + 1 0 = 0 . Ovu determinantu razvijemo po trećoj koloni. c(m. m + 1. Dati su vektori a (m − 1.com .1).2.1) .2 –m2 – m + m2 – 1 +1 = 0 pa je odavde m = .1. b.-1.1) b3 − 2 −1 2 Postavimo sada razlaganje: c = m a + n b + p ( a × b ) .

.matematiranje.1) = m (−1.1. Rešenje: Najpre nacrtamo sliku i postavimo problem: D(-5.1) B(4.2.2.0) c = (−2.3.−1.1) Idemo na razlaganje: a =m b+n c (−3.-4.-4.m = 1 a = m b + n c pa je a = b + c konačno rešenje 5.-2) www.-2).1).3.1) prelazimo u sistem jednačina -3 = .8) H C(6. B(4.0) + n (−2.−1.1.1.3.1) b = (−1. Data su temena tetraedra A (2.m – 2n 1 = .3.. Odrediti zapreminu tetraedra i dužinu visine spuštene iz temena D na stranu ABC.7) i D(-5.7) A(2.8).com .1. C(6.Dakle vektori su ( kad zamenimo da je m= -2): a = (−3.m + 2n 1 = 0m + n Dakle odavde je n = 1 pa to menjamo u gornje dve jednačine.

Oformimo najpre vektore AB.-7.3-3.7-1) = (4. 8) b3 4 0 6 B= 1 2 (−12) 2 + 24 2 + 8 2 = 14 3V . 6) AD = (-5-2. Nađete zapreminu. -3) AC = (6-2. zatim bazu preko AB × AD i zamenite u H = 3V .7) a1 1 1 ( a × b) o c = Možemo naći zapreminu tetraedra po formuli: b1 6 6 c1 a2 b2 c2 a3 2 −2 −3 1 308 4 0 6 = b3 = 6 6 −7 −7 7 c3 Dalje tražimo površinu baze ABC : B= 1 a×b 2 i j a2 b2 k i j k AB × AC = a1 b1 a3 = 2 − 2 − 3 = -12 i +24 j +8 k = (-12.8-1) = (-7. recimo iz temena C. 24. AD AB = (4-2. -2. AC .1-3.-2-1) = (2.matematiranje. B Iskoristićemo da je H = 3 H= 308 6 = 11 14 Dakle. tražena visina je H =11 www. postupak je analogan.-4-3.com Napomena : Ako vam traže neku drugu visinu. 0. B .

0. Pogledajmo najpre kako nastaje Dekartov pravougli trijedar.VEKTORI U PROSTORU (I deo) Najbolje je da pre nego što počnete da proučavate vektore u prostoru pogledate fajl “vektori u ravni” jer se mnoge stvari “prenose” i u prostor. Kroz jednu tačku O postavimo tri numeričke prave (brojne ose) normalne jedna na drugu.0) j = (0. z X-osa → Apscisna osa Y-osa → Ordinatna osa Z-osa → Aplikatna osa Tačka O → kordinatni početak y x Po dve koordinatne ose čine koordinatne ravni (xOy.y i z osi uočimo jedinične vektore (ortove) i .0.1) x i = j = k =1 Svaki vektor a u prostoru predstavljamo: → → → a = a1 i + a2 j + a3 k → → → ili uredjena trojka a = (a1 . a 2 .1. Na x. a3 ) 1 . j i k z → → → → → j i = (1.0) → → → k I y → k = (0. xOz i yOz) normalne jedna na drugu.

y2 − y1 . z2 − z1 ) AB = ( x2 − x1 ) 2 + ( y2 − y1 ) 2 + ( z 2 − z1 ) 2 → → Skalarni proizvod ( • ) Neka su dati vektori → → a = (a1 . a2 .matematiranje. a3 ) b = (b1 . b2 . I j a2 y x Intezitet vektora a je → → 2 2 a = a12 + a2 + a3 Jedinični vektor vektora a je vektor a 0 = a a → Ako imamo dve tačke A i B u prostoru. b ) → → → → → → Ako nemamo dat ugao izmedju vektora: Ugao izmedju dva vektora: a⋅ b = a1b1 + a2b2 + a3b3 www. y1 . z 2 ) AB = ( x2 − x1 . y 2 . b3 ) Tada je: → → a⋅ b = a ⋅ b ⋅ cos ∠( a .com 2 .z a3 k a1 . vektor AB se pravi: A( x1 . z1 ) B ( x2 .

2.1) 3 .matematiranje.1) ⋅ (5.com b = (0. b ) = → → → → a⋅ b → a⋅b → = a1b1 + a2b2 + a3b3 2 2 2 a + a2 + a3 ⋅ b12 + b2 + b32 2 1 Uslov normalnosti: → a ⊥ b ⇔ a⋅ b = 0 → → → Projekcija vektora : PR b je projekcija vektora b na pravac vektora a i obrnuto : a PR a je projekcija vektora a na b b b PR a b PR b = a a PR a = b aob a i aob b 1) Odrediti skalarni proizvod vektora: → → a = (4. → → → → → → → → a = (1.−1.2) i b = (0. Odrediti ugao izmedju vektora a + b i a − b .−3) a⋅ b = (4.−1.−3) = 20 + 6 + (−3) = 23 → → 2) Dati su vektori a = (1.2.cos ∠( a .1) b = (5.−2.−3.1).2) www.−2.−3.

y ) = → → → → → → x⋅ y x y → → = 1 11 ⋅ 11 cos ∠( x .−3.1.3) ⋅ (1.5) na vektor b = (2.2.1) = (1.−1.2) + (0.−3.−1.2) ________________ PR→ ( a ) = b → → → a⋅ b → b → PR→ ( a ) = ? b → PR→ ( a ) = b 18 3 www.2.2.−3.1) = 1 − 3 + 3 = 1 → x = 12 + 12 + 32 = 11 y = 12 + (−3) 2 + 12 = 11 → cos ∠( x .1) → → → x ⋅ y = (1.2) − (0.2) → → → → a = (5.3) → i y =(1.Nadjimo najpre vektore a + b i a − b → → → → → → → a + b = (1.1) = (1.1) → → → → → Radi lakšeg rada nazovimo: a+ b = x → a− b = y → Dakle: x = (1. y ) = arccos 3) Odredi projekcije vektora a = (5.com PR→ ( a ) = 6 b → 4 . y ) = → → 1 11 1 11 ∠( x .1.−1.matematiranje.3) a − b = (1.−1.5) b = (2.1.2.

2.3.-2).−2) = (−4.5) ⋅ (2.−2) = (2.−2.2.4.3) ⋅ (2.4.-1)).B(3.−1.1) − (3.1) BA = (4) 2 + (1) 2 + 32 = 9 + 1 + 16 = 26 BC = 2 2 + (−2) 2 + 1 = 9 = 3 BA⋅ BC = (−4.4.2) = 10 − 2 + 10 = 18 → b = 2 2 + (−1) 2 + 2 2 = 9 = 3 4) Date su koordinate temena trougla ABC (A(-1.−2. C(5.−1.-2) BA = (−1.3.matematiranje.3.1) = −8 + 2 + 3 = −3 → → → → → → cos β = BA⋅ BC BA ⋅ BC → → → → cos β = −3 3 ⋅ 26 1 cos β = − 26 β = arccos⎜ − ⎝ ⎛ 1 ⎞ ⎟ 26 ⎠ www.com 5 .1) B(3. Odrediti ugao ABC.-1) → Nadjimo najpre vektore BA i BC cos β = β → BA⋅ BC BA ⋅ BC → → → → A(-1. C(5.−1) − (3.−1.4.→ → a⋅ b = (5.2.3) BC = (5.2.1).

a3 ) = a1 i + a 2 j + a3 k b = (b1 . a 2 . Tada je a × b = # 2 +$ 2 + & 2 6 . & neki brojevi.Vektorski proizvod (x) Neka su dati vektori a = (a1 . $.. Konkretno: i j a2 b2 k a3 = razvijemo ovu determinantu i (na primer) dobijemo = # i + $ j + & k gde su b3 a × b = a1 b1 #. b3 ) = b1 i + b2 j + b3 k → → → → → → → → c . b) Vektori a i b su kolinearni ako i samo ako je njihov vektorski proizvod jednak 0 .c 1) Vektor c je normalan i na vektor a i na vektor b 2) Intenzitet vektora c je brojno jednak površini paralelograma nad vektorima a i b 3) Vektor c se odredjuje pravilom desnog triedra(desnog zavrtnja) Intenzitet vektora a × b je: a × b = c = a b sin ∠(a. b2 . b a a×b= c Pazi: b × a = .

-1 – 4) = (-1. -3) 7 .com 1 a×b 2 5.2. Rešenje: P = a × b i j k a × b = 1 1 − 1 = i (2-1) .4) B(1.-1) AB = (1 – 2.matematiranje. -4.-1). Izračunati površinu paralelograma konstruisanog nad vektorima: a =(1. Izračunati površinu trougla ako su date koordinate njegovih temena: A(2.1) A(2.-2.2) Najpre tražimo a × b . 2-(-3). -2 – (-3).-1.j (2+2) + k (-1-2) = 1 i .3 k =(1.-3. 4).Površina paralelograma nad vektorima a i b je P = a × b Dok površinu trougla računamo ( logično) kao polovinu površine paralelograma: PΔ = www. 1 – 4) = (1. B(1.-5) AC = (3-2.2. C(3.4 j .-2.-1) i b (2.1.1. -3) 2 −1 2 a × b = 12 + (−4) 2 + (−3) 2 = 26 dakle P= 26 6. -3.5.1) Rešenje: Najpre oformimo vektore AB i AC C(3.

com 8 .PΔ = 1 a×b 2 i j a2 b2 k b3 i j k AB × AC = a1 b1 a3 = − 1 5 − 5 = -10 i .8 j .matematiranje.6 k 1 1 −3 AB × AC = (−10) 2 + (−8) 2 + (−6) 2 = PΔ = 200 = 10 2 1 1 a×b = 10 2 = 5 2 i evo rešenja! 2 2 www.

C C C M M M A slika 1. WWW.COM 1 . Dokazati da je AB + AC = 2 AM Rešenje: Nacrtajmo najpre sliku i postavimo problem. B Na slici 1.VEKTORI U RAVNI – II DEO Primer 1. je vektor AM izražen ( plavom putanjom) preko: AM = AB + BM . B A slika 3.MATEMATIRANJE. Šta je ideja? Kod ovakvog tipa zadataka vektor u sredini izrazimo na obe strane! uuuu uuu uuuu r r r Na slici 2.. uuu uuur r uuuu r Tačka M je središte stranice BC trougla ABC. pa je CM + BM = 0 Dobili smo traženu jednakost. je vekor AM izražen ( žuta putanja) preko: AM = AC + CM Dalje ćemo ove dve jednakosti napisati jednu ispod druge i sabrati ih: uuuu uuu uuuu r r r AM = AB + BM uuuu uuur uuuu r r AM = AC + CM uuuu uuu uuuu uuur uuuu r r r r 2 AM = AB + BM + AC + CM uuuu uuu uuur uuuu uuuu r r r r 2 AM = AB + AC + CM + BM uuuu uuu uuur r r 2 AM = AB + AC pretumbamo malo uuuu uuuu r r pogledajmo zadnja dva vektora na slici.suprotni su .. su obeleženi vektori koji su dati u zadatku.. B A slika 2. uuuu uuur uuuu r r Na slici 3..

uuuu uuur uuur uuur uuur uuur r 2 KM = AC + MA + MB + BK + CK Uokvireni su nula vektori. a N središte stranice BC. tada je MN = AB + CD 2 Dokazati. uuuu 1 uuu uuu r r r Dat je trapez ABCD. idemo udesno: KM = MB + BK Napišemo jednakosti jednu ispod druge i saberemo ih: uuuu uuur uuur uuur r KM = MA + AC + CK uuuu uuur uuur r KM = MB + BK uuuuuuuuuuuuuuuuu uuuu uuur uuur uuur uuur uuur r 2 KM = MA + AC + CK + MB + BK Sad pogledamo sliku i uočimo suprotne vektore ( istog pravca i intenziteta a suproznog smera). uuuu uuur uuur uuur r Na slici 2. pa je: uuuu uuur r 2 KM = AC Primer 3. Dokazati da je AC = 2MK Rešenje: Opet mora slika: C C C K K K A M slika 1. B Slično kao u prethodnom zadatku. Ako je M središte stranice AD. izražavamo na obe strane. B A M slika 3. ( ) Rešenje: Ovo je ustvari dokaz činjenice da je srednja linija trapeza jednaka polovini zbira osnovica m = a+b 2 2 . B A M slika 2. idemo ulevo: KM = MA + AC + CK uuuu uuur uuur r Na slici 3. vektor u sredini MK.Primer 2. uuur uuuu r U trouglu ABC tačke M i K su središta stranica AB i BC.

vektor EF izražavamo preko: EF = EA + AB + BF . B A slika 3. uuu uuu uuu uuuv r r r Na slici 3. da vidimo: D C D C D C E F E F E F A slika 1. al je putanja izražavanja vektora u sredini malo čudna .D C D C D C M N M N M N A slika 1. B Najpre ćemo vektor MN izraziti odozdo ( slika 2. B A slika 3. Tada je EF = AB − DC 2 Rešenje: ( ) I u ovom zadatku se koristi isti trik. 2 ( ) Primer 4. saberemo ih i potremo suprotne vektore… uuu uuu uuu uuu r r r v EF = EA + AB + BF uuu uuu uuu uuuv r r r EF = EC + CD + DF uuu uuu uuu r r r 2EF = AB + CD WWW. B A slika 2. Neka su M i N središta neparalelnih stranica BC i AD trapeza ABCD. vektor EF izražavamo preko: EF = EC + CD + DF Napišemo ove dve jednakosti jednu ispod druge.) pa odozgo ( slika 3. B A slika 2. pa to sabrati… uuuu uuur uuu uuur r r MN = MA + AB + BN uuuu uuuu uuur uuur r r MN = MD + DC + CN uuuu uuu uuur r r 2 MN = AB + DC suprotni vektori se potiru.COM 3 .MATEMATIRANJE.). B uuu uuu uuu uuu r r r v Na slici 2. to jest daju nula vektor uuuu 1 uuu uuu r r r Još da celu jednakost podelimo sa 2 i dobijamo MN = AB + CD . a E i F presečne tačke duži MN i uuu 1 uuu uuur r r dijagonala AC i BD.

gde je O tačka preseka dijagonala paralelograma. Rešenje: D C O A B M Vektor MO ćemo izraziti na 4 načina pa te jednakosti sabrati: uuuu uuur uuur v MO = MA + AO r uuuu uuur uuu v MO = MB + BO r r uuuu uuuu uuu v MO = MC + CO r uuuu uuuu uuur v MO = MD + DO r r r r uuuu uuur uuur uuur uuu uuuu uuu uuuu uuur v 4 MO = MA + AO + MB + BO + MC + CO + MD + DO Pretumbajmo malo ovu jednakost u smislu da uočimo suprotne vektore: r r r uuu uuur r uuuu uuur uuur uuuu uuuu uuur uuu v 4MO = MA + MB + MC + MD + AO + CO + BO + DO ( pogledajte na slici. uuuu uuur uuur uuuu uuuu r r r Ako je M proizvoljna tačka u ravni paralelograma ABCD .uuur uuu uuu uuur r r uuu v Znamo da važi : CD = − DC . ubacimo ovo u dobijenu jednakost i evo rešenja: 2EF = AB − DC . Dokazati. uuu 1 uuu uuur r r Naravno .ovo sve podelimo sa 2 i dobijamo: EF = AB − DC . tada je 4MO = MA + MB + MC + MD . ovo su suprotni vektori) r r uuuu uuur uuur uuuu uuuu v 4MO = MA + MB + MC + MD 4 . 2 ( ) Primer 5.

Dokazati. uur uur uuu r Ako je T težište trougla ABC. sve tri težišne duži seku se u jednoj tački T koja je težište trougla. težište deli težišnu duž u odnosu 2:1. Da nacrtamo sliku: C B1 T A1 A C1 B uur uur uuu r Krenućemo od TA + TB + TC = i dokazati da je ovaj zbir nula. Rekosmo da težište deli težišnu duž u odnosu 2:1. tada je TA + TB + TC = 0 . to su isprekidano nacrtani vektori): C C C B1 T A1 B1 T A1 B1 T A1 A C1 B A C1 B A uuur uuur uuu r A1 A = A1C + CA uuur uuur uuu r B1 B = B1 A + AB uuuu uuur uuu r r C1C = C1 B + BC C1 B Saberemo ove tri jednakosti: 5 . pa je: uur 2 uuur TA = A1 A 3 uur 2 uuur TB = B1 B 3 uuu 2 uuuu r r TC = C1C 3 Saberemo ove tri jednakosti i dobijamo: uur uur uuu 2 uuur uuur uuuu r r TA + TB + TC = ( A1 A + B1 B + C1C ) 3 Dalje ćemo izraziti svaki od ovih vektora ( pogledaj na slici. Rešenje: Da se podsetimo: težišna duž spaja teme i sredinu naspramne stranice.Primer 6.

. jer je: uuur 1 uuu r A1C = BC 2 uuur 1 uuu r B1 A = CA 2 uuur 1 uuu r C1 B = AB 2 uuur uuur uuur 1 uuu uuu uuu r r r 1 A1C + B1 A + C1 B = ( BC + CA + AB) = ⋅ 0 = 0 2 2 E. uuur 1 uuur uuur uuuu r Ako je M proizvoljna tačka u ravni trougla ABC . i on je nula. C B1 T A1 A C1 B M 6 . Primer 7. uuur uuur uuur Pogledajmo sada preostali zbir A1C + B1 A + C1 B . ovim je dokaz konačno završen. jer se zadnji vektor završava gde počinje prvi. 3 Dokazati. tada je MT = MA + MB + MC . gde je T težište trougla. ( ) Rešenje: Najpre moramo vektor MT izraziti preko vektora MA.uuur uuur uuu r A1 A = A1C + CA uuur uuur uuu r B1 B = B1 A + AB uuuu uuur uuu r r C1C = C1 B + BC uuur uuur uuuu uuur uuu uuur uuu uuur uuu r r r r A1 A + B1 B + C1C = A1C + CA + B1 A + AB + C1 B + BC Pretumbajmo malo desnu stranu jednakosti: uuur uuur uuuu uuu uuu r r r uuu uuur uuur uuur r A1 A + B1 B + C1C = CA + AB + + BC + A1C + B1 A + C1 B Zaokruženi vektori imaju zbir nula.MB i MC..

.COM 7 . uuur uuur uuu r MT = MA + AT uuur uuur uuu r MT = MB + BT uuur uuuu uuu r r MT = MC + CT uuur uuur uuur uuuu uuu uuu uuu r r r r 3MT = MA + MB + MC + AT + BT + CT uuur uuur uuur uuuu r U prethodnom primeru smo videli da ovo uokvireno daje nula vektor.uuur uuur uuu r MT = MA + AT uuur uuur uuu r MT = MB + BT uuur uuuu uuu r r MT = MC + CT saberemo ove tri jednakosti. a to smo i trebali dokazati..MATEMATIRANJE. WWW. pa je: 3MT = MA + MB + MC .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful