You are on page 1of 15

artce

tekst ELS QUAEGEBEUR fotografieERIC

VAN DEN ELSEN

HOLLANDSDIEPOKT08tR

DE CEMBt

R 2011

21

carice

'Als kind heb ik nooit beroemd willen worden. Ik wilde toneelspelen. en vooral: niet mezelf zijn. Uiteindelijk is mijn jeugd een schatkamer gebleken voor het werk dat ik doe en het leven dat ik leid. Het heeft me gemaakt tot wie ik ben: als kind te volwassen en nu, als volwassene. iets te kinderlijk.'

Of het de invloed is van de pillen of van iets anders, Van Houten ziet er in elk geval goed uit. Gezond. Haar lichte huid is gaaf en glanzend. Geen rimpel te bekennen op haar 35e. En moe lijkt ze al helemaal niet. Is het sabbatical officieel voorbij? 'Ja. Hoewel het nooit echt is begonnen. Het was een eigenaardig sabbatical. Ik heb het idee dat ik het nog nooit zo druk heb gehad. lk ben zelfs nauwelijks normaal op vakantie geweest. Ja, een week Frankrijk. Belachelijk natuurlijk. Ik zou eigenlijk twee maanden per jaar moeten verdwijnen. Dat had ik moeten doen dit jaar.' Een actrice met jouw status heeft zoiets toch enigszins zelf in de hand? 'Je zou zeggen van wel, Ik vind het lastig om mijn agenda leeg te maken en tegen alles heel beslist nee te zeggen. Nouja, en ik was ook heel druk bezig met de verbouwing van mijn huis. Dan moetje een beetje in de buurt blijven, heb ik geleerd,' Ga je daar aileen wonen? 'Dat is de bedoeling. Het huis is absoluut gebouwd om met z'n tweeen in te wonen, of met z'n drieen, maar dat hoeft nu nog niet zo nodig,' Hoe is het met de liefde? 'Goed, maar ik wil niet echt over mijn vriend praten. Ik probeer mijn liefdesleven geen soap te laten worden waarnaar het hele land dagelijks kan overschakelen. Het zou fijn zijn als ik een stukje van mijn priveleven voor mezelf kan houden.' Lukt dat? 'Ja, dat Iukt eigenlijk best goed. Vooral doordat mijn vriend niet meegaat naar premieres en zoo Als ik al ga, is dat aIleen of met een vriendin. Ik heb niet de behoefte om hem bloot te stellen aan die poppenkast. Zelf sta ik ook niet handenwrijvend bij de brievenbus te wachten op uitnodigingen. Vaak zijn zulke avonden gewoon business. Als ik hem meeneem, duikt iedereen erbovenop en is hij ook zijn anonimiteit kwijt, Dat wens ik hem niet toe. Daar heeft hij niet voor gekozen,' Heb je slechte ervaringen op dat vlak? 'Het klinkt misschien stom, maar het is als sue-

zegtCaricevan Houten als ze binnenkomt in het Amsterdamse lunchcafe waar we hebben afgesproken. Terwijl ze toch net een sabbatical year achter de rug heeft waarin ze eens even helemaal niets zou doen. Ze bestelt een appelsap. Uit haar tas komt een glazen pot. Daarin zit de dagelijkse portie voedingssupplementen die ze neemt, op aanraden van een orthomoleculaire arts. 'Ik vind het een leuk ritueel om elke dag een handjevol pillen te nemen. Het doet ook wel iets voor me, heb ik het idee.'

k ben een beetje moe,'

»

22

HOLLANDS

DIEPOK'OBER

DECEMBER

ZO"

carice

:Als ik vanavond wordgebeld voor een auditie in Stockholm, stap ik zonder gedoe meteen in het vliegtuig. Van plek naar plek, dat vind ik een prettige .

mamer oan

leven'

soort middeleeuwse soap, maar dan diepgaander, politieker en intelligenter dan een soap. Het eerste seizoen was razend populair in Amerika. Ik heb altijd met mijn ene been in Nederland en het andere in Engeland en de Verenigde Staten gestaan, maar ik ben er nooit zeker van geweest dat ik het daar echt ver zou kunnen schoppen. Door mijn rol in zo'n goede serie word ik iets serieuzer genomen. Dat heeft mijn internationale ambities aangewakkerd.'
Had je die, voor Game of Thrones langskwam, dan opgegeven?

cesvolle vrouw best lastig om een man vast te houden. Ik denk dat mannen het over het algemeen ingewikkeld vinden om een voetbalvrouw te zijn. Een echtgenote of vriendin die meer verdient en vaker belangrijke telefoontjes krijgt? Dat zit de meesten niet lekker. Zeker niet als ze in hetzelfde yak zitten. Als je iemand vindt die daar goed mee kan omgaan en zich niet bedreigd voelt, is dat een zegen. Ik ben blij dat ik dat nu heb.'
Ben jij toe aan rust in je leven?

'Opgeven is niet hetjuiste woord. Ik had het een beetje losgelaten. In Nederland krijg ik volop kansen om diepgaande rollen te spelen; een volledig personage met een veelzijdig karakter. In Amerika blijfje als Nederlandse actrice toch meestal "het vriendinnetje van". Daar heb ik moeite mee. Ik wil niet meer settelen voor een zwakke rol, alleen omdat het een Hollywood-film is met internationale sterren. Door Game of Thrones zouden er interessantere roll en op mijn pad kunnen komen. Heel spann end en leuk allemaal, maar wel net nu ik bedacht had dat ik toch iets met kinderen ging doen.'
Je kunt het toch combineren? Hollywood-sterren. Dat doen zoveel

'Ik weet niet eens ofhet zozeer rust in mijn leven moet zijn. Meer in mijn hoofd. Goed, dat zijn natuurlijk communicerende vaten. De rust in mij wint zeker terrein, maar het gaat nog erg op en neer. Het ene moment denk ik: ik moet gewoon moeder worden. Dan is het duidelijk. Dan heb ik een taak. Dan is iemand belangrijker dan ikzelf. Tegelijkertijd beangstigt die gedachte me enorm, op momenten dat ik mezelf te egoistisch en te ambitieus vind om me weg te cijferen voor zo'n afhankelijk wezentje. Mijn leeftijd brengt met zich mee dat ik binnenkort zal moeten beslissen, want eicellen invriezen ... zo ver ben ik nog niet. Boven al deze overwegingen zweeft altijd de angst dat het helemaal niet zallukken, dat ik geen kinderen kan krijgen. Want dat weet ik weI heel zeker: ik zou het erg vinden om kinderloos te blijven.'
Is dit de beslissing waarmee leven het meest worstelt? je in deze fase van je

'Ja, ik denk het. De keuze wordt moeilijker nu ik gevraagd ben voor de Amerikaanse tv-serie: Game of Thrones - een

'Ik maak me zorgen over hoe dat in de praktijk uitpakt. Ik word vast zo'n moeder die haar kind niet uit handen kan geven. En ik ben zo veel onderweg. Als ik vanavond word gebeld voor een auditie in Stockholm, stap ik zonder gedoe meteen in het vliegtuig. Van plek naar plek, dat vind ik een prettige manier van leven, ik ben er een beetje aan verslaafd geraakt. Ik ben als een kat. In het begin afwachtend, maar als ik me ergens thuis voel, nestel ik me vrij snel op de vensterbank. En een kind vindt daar natuurlijk niets aan. Dat heeft, voor zover ik weet, behoefte aan structuur en stabiliteit. De hele tijd hier moeten zijn vind ik ook om andere redenen ingewikkeld. Ik ben er zelfs een beetje bang voor sinds mijn populariteit zo sterk is gegroeid. Soms heb ik het gevoel dat ik de controle kwijt ben over mijn eigen aanwezigheid in de publieke ruimte. Ik trek de overkill aan aandacht niet. Dit land is daar gewoon te klein voor.' »

HOllANDSDIEPOKTOBE~

DECEMBER201'

27

carice

'lets hebben streven is heel belangrijk. De ochtend nadat ik mijn eerste GoudenKalj had ontvangen, werd ik wakker en dacht: o. Ik heb gewoon precies hetzeljde kutleven als daarvoor'
om naar te

Waarom diva?

ben je zo bang voor het imago van

'Ik wil niet apart worden gezet. Op een eiland. Op een voetstuk. Op een voetstuk op een eiland. Daar ben ik heel gevoelig voor. Ik kan slecht omgaan met het idee dat ik ergens niet bij mag horen.'
Maar je bent toch een van Nederlands acteurs? Oat is toch geweldig beste

en uitzonderlijk?

Voor je talent?

'Nee, dat bedoel ik helemaal niet. Te klein voor zo veel exposure. Er is niet genoeg ruimte, letterIijk. Elke stap die ik zet, is een nieuwtje en de verwachtingen zijn hooggespannen. Toen ik in 2008 Valkyrie deed, die film met Tom Cruise, voelde ik me net onze afgevaardigde voor het songfestival. Of een astronaut die namens Nederland naar de maan ging. Ik ben een soort exportproduct geworden. Mensen vinden het te gek wat ik doe en ik krijg van aIle kanten steunbetuigingen. Echt, wildvreemden gunnen mij altijd van alles. Dat is heel lief, maar ja, dan kun je dus niet terugkomen en zeggen: "Ik was eigenlijk best wel eenzaam op de maan." De erotisering van Hollywood is op dit moment op mij geprojecteerd. De werkelijkheid mag niet teleurstellen en niet te veel worden gerelativeerd, althans niet door mij.'
Zelf put jij je uil in het bagatelliseren ties. Je krijgt vier Gouden Kalveren hoor, maar ja, ik kan ze niet opeten." van je prestaen zegt: "Ja leuk

'Oke, ja, maar brengt de doorlopende bevestiging daarvan mij een stap verder? Nee. Ik wist al jong dat dat weinig uitmaakt. Waar het om gaat, is dat ik met mezelf moet leren dealen. Continu de hemel in geprezen worden, voegt niets wezenlijks toe aan dat proces. Wat ik altijd zeg over mijn Gouden Kalveren, me en ik ook. Ik wil dat mensen weten hoe onwerkelijk het was dat ik er op mijn 23e al eentje binnen had, nog voor ik goed en weI de kans had gehad am ervan te dromen. lets hebben am naar te streven is heel belangrijk, zeker als je jong bent. Ik weet nog dat ik de volgende ochtend wakker werd en dacht: "0. Ik heb gewoon precies hetzelfde kutleven als daarvoor." Met zulke opmerkingen moet ik dan ook weer oppassen want dat klinkt waarschijnlijk enorrn verwend.'
Waar het op neerkomt mag relativeren, veel trots uitstralen? is dat jij niet te veel

maar je mag ook niet al te

'Of ik zei schouderophalend: "Per ongeluk. Een ongelukje." Ik heb de neiging een zekere onzekerheid in stand te houden en mijn talenten te ontkennen, ook uit angst om VOOl' diva te worden versleten. Niets daarvan is gespeelde bescheidenheid. Elke 1'01 is weerfucking eng en elke keel' weer ben ik ervan overtuigd dat ik het niet kan. Dat is ook een kracht, ben ik me gaan realiseren. Het houdt me scherp. Op luie zelfingenomenheid over wat ik kan, zal iemand mij niet snel betrappen.'

'Zoiets ja. Daarin is Nederland echt vervelend. Dat cliche van "doe maar normaal" is zo waar. Voor kunst is die instelling van middelmatigheid rampzalig. Je komt er geen steek verder mee. In Amerika is het precies omgekeerd. Als ik daar grappen maak over mijn cellulitis, word ik gewaarschuwd dat ik mezelf niet naar beneden moet halen. De ironie van hier - de boerenster, zeg maar - werkt daar niet. Dan lopen ze keihard over je heen.'
Heb jij de behoefte om door iedereen gevonden te worden? aardig

'Ik ben een enorme pleaser. Bekend zijn is eigenlijk funest voor iemand met mijn karakter, Mijn please-gedrag wordt verduizendvoudigd. lneens vinden we} erg veel mensen iets van mij, terwijl ik nooit iedereen tevreden kan stellen; er zijn er

30

HOllANDSDIEPOKTOBER

DECEMBER2011

dat boze reacties op. Het is sowieso stuitend wat een gemene lelijkheid mensen durven op te schrijven. Vlak na het overlijden van Antonie Kamerling was er een vrouw die twitterde: "Wanneer gaat Carice van Houten een keer zelfmoord plegen? Ik kan die arrogante kutkop niet meer zien." Die opmerking heb ik meteen geretweet. "Zo," dacht ik, "ik zal je krijgen." Op zo'n moment word ik ook een enge lerares, die wil dat iemand iets leert van haar zieke acties.'
Merkwaardig onzekerheid complimenten. dat bij zulke nare berichten minder de kop opsteekt je

dan bij

'Dat is de tweeslachtigheid in mij. Uiteindelijk ben ik ook een taaie. Kracht naast hulpeloosheid. Misschien doordat we het bij ons thuis allemaal maar een beetje zelf moesten uitzoeken. Mijn moeder is twee keer gescheiden. Van mijn eigen vader toen ik vier was en op mijn zeventiende van mijn stiefvader. Die heb ik na de scheiding nooit meer gezien. Mijn moeder werkte keihard om het gezin te onderhouden. Ze wilde absoluut niet afhankelijk zijn van een man. Ik heb haar erg gemist - dat cliche van thee met koekjes na schooltijd. Dat klinkt zielig he? Zo bedoel ik het niet, maar ik heb wel een kleine tik van de molen gekregen.'
Hoe uit die tik van de molen zlch? 'Op allerlei manieren. Ik heb altijd de behoefte gehad me te omringen met ouderen. Toen ik op mij n zeventiende een vriendje had, wilde hij altijd zo snel mogelijk naar boven. Ik niet. Ik wilde veel liever beneden met zijn vader en moeder praten. Eigenlijk wilde ik gewoon nieuwe ouders. Of nieuwe ... ik wilde met de mijne wat andere kinderen hadden: een hecht gezin waarin alles klopte. En ik vind heel snel dingen zielig. Daaraan merk ik het ook. Mensen met rugzakken. Mensen die een grap maken waar niemand om lacht. En van die makkelijke schoenen voor mannen, daar heb ik het ook mee. Van die zwarte buschauffeurschoenen. Oude mannetjes vind ik ook altijd zielig. Oude vrouwtjes minder.' En dat is allemaal terug te voeren op je jeugd?
»

genoeg die me een ontzettend dom, lelijk, arrogant kutwijf'vinden. Daar heb ik trouwens steeds meer schijt aan, hoor. Ik ben er weI zo'n beetje achter dat het uiteindelijk gaat om het oordeel van jezelf en misschien drie anderen.'
Waarom ben je dan
%0

fanatiek

op Twitter?

'Ik ben ermee begonnen omdat ik erbij wilde horen. In het begin gebruikte ik het vooral om muziek te twitteren. Gaandeweg kreeg ik ook plezier in het doorgeven van informatie en gedachten. Inmiddels voel ik bijna een soort verantwoordelijkheid om geregeld iets leuks te schrijven voor mijn volgers. Het is ook een effectiefmediurn om voorstellingen te promoten. Ik ben soms net een reclamebureautje of "Opsporing Verzocht". Als iemand zijn kat kwijt is, kan ik het niet over mijn hart verkrijgen dat niet te retweeten, maar ik krijg ook verzoeken om mee te stemmen voor de beste schoenenzaak van Putten. Het is onmogelijk te reageren op alle vragen; soms levert

'Ja, dat denk ik echt. Bepaalde emoties - schuldgevoel, schaamte, plaatsvervangende schaamte -

HOLlANDSDIEPOKIOBER

DECEMBER201'

31

carice

carice

'Enik vind heel snel dingen zielig. Mensen met rugzakken. Mensendie eengrap makenwaar niemandom lacht. En van die makkelijke schoenen voor mannen, daar

heb ik het ook mee'

Vond jij jezell vroeger zielig? 'Nee, maar echt onbezorgd ben ik ook nooit geweest. Als jong kind was ik heel serieus, absoiuut geen tussen-de-schuifdeurenmeisje. Toen ik begon te speien, was het in toneelverband, nooit thuis showtjes opvoeren. Op het atheneum was ik we! een clowntje. Ik was best intelligent, maar ik blonk niet uit, en mijn manier van aandacht vragen was domme vragen stellen en grappen maken. Of doen alsof ik zwanger was. Dat soort malligheid, Volgens mij komt grappig zijn - of doen - altijd voort uit pijn. Je moet een bepaalde trietesse hebben om geestig te zijn. Daarom behoort eenfilm als De gelukkige huisvrouw tot mijn lievelingsfilms. Het genre drama om te lachen,' Wat voor acteur was je geworden als je wei die thee-met-koekjesmoeder en een aanwezige vader had gehad? 'Missebien wel helemaal niet. In elk geval beel anders, denk ik. Ik ben dit niet gaan doen omdat ik het zo leuk vond, maar omdat ik niet anders kon. Klinkt dat raar? Ik heb als kind nooit beroemd willen worden. Ik wilde toneelspelen en vooral gewoon graag niet mezelfzijn. Uiteindeiijk is mijn jeugd een schatkamer gebleken voor het werk dat ik doe en bet leven dat ik leid. Het beeft me gemaakt tot wie ik ben en ben geweest: als kind te volwassen en nu, als volwassene, iets te kinderlijk. Hoewel ik ook stronteigenwijs ben, wil ik tach altijd heel graag dat iemand me bij de hand neemt en vertelt hoe ik het allemaal moet doen. Ergens vind ik dat het nu, twintig, dertig jaar te laat, mijn beurt is om verzorgd te worden. Maar dat kan niet. Ik ben onderhand 35. Niernand gaat dat meer doen. Bebalve ikzelf,' Vind je het eng dat je huis bij!na af is en dat je daar dan ook echt moet wonen7 'Nou, ik beb daar ook enorme behoefte aan, hoor, Ik heb laatst de beiangrijkste aankoop uit mijn leven gedaan: een bank. Burgerlijk op de bank liggen, dat is echt waar ik enorm naar uitkijk. Tijdens mijn mislukte sabbatical ben ik een keel' drie weken achter elkaar thuis geweest. Ik deed allemaal dingen op vaste dagen. Die regelmaat yond ik zo luxe. Werken met een lijstje, dingen wegstrepen. Ik ben een beroepsnomade, maar ik ben ergens ook een ontzettende boekhouder. Een Truus de Mier die alles graag op orde heeft,' <

34

zijn muren waaraehter woede sehuilgaat. In het algemeen, niet aIleen bij mij. Ik heb als kind niet de ruimte gehad om boosheid te uiten. Dat wreekt zieh, in de vorm van angsten en neuroses. En tot voor kort in een belachelijk eetpatroon. Ik ben zo slecht opgevoed qua voeding. Mijn vader zei altijd: "Wat willen juIlie eten? Pannenkoeken ofpannenkoeken?" En macaroni met kaas. Dat waren de enige twee gerechten die mijn zusje en ik aten bij hem. En snoep, zakken snoep. Ik heb zo vee! gesnoept in mijn jeugd, al bij het ontbijt. En liters cola light. Het woord groente kwarn tot niet zo gek lang geleden in mijn vocabulaire niet voor. Ik ben begonnen die slechte gewoontes recht te trekken en ik merk dat dat een positieve invloed heeft op mijn gemoedsrust. En ik ben lang heel confrontatiemijdend geweest. Ik herinner me een voorval dat daar echt symbool voor staat: ik zat in de brugklas, er moest een klassenfeest worden georganiseerd. Wij woonden in een mooi oud koetshuis midden in het bos. Daar konje eenleuk feestje organiseren, dus ik zei dat het bij mij kon. Elke dag nam ik me vaal' het aan mijn ouders te vragen. Toen ze uiteindelijk nee zeiden, durfde ik niets te zeggen in de klas. De dag van het feest heb ik me ziek gemeld. Mijn moeder werd gebeld door de school hoe het met het feest moest, Het was zo genant en stom: ik stond voor lui, ik had ruzie met mijn ouders en ik kon niet naar het feest omdat ik zogenaamd ziek was. Ik was ook zo'n kind dat haar boeken nooit meer durfde terug brengen naar de Bibliobus als ze eenmaal te laat waren,'
HOLLANDS DIEPO,'OBtR DtctMBtR lO"