TEHNIČKO VELEUČILIŠTE U ZAGREBU GRADITELJSKI ODJEL

BETONSKE KONSTRUKCIJE
Skripta

Zagreb, 2009.

Igor Gukov

Betonske konstrukcije

SADRŽAJ
UVOD .........................................................................................................................................7 FIZIKALNO-MEHANIČKA SVOJSTVA MATERIJALA.....................................................10 2.1. Beton .................................................................................................................................11 2.1.1 Računska čvrstoća betona .........................................................................................15 2.1.2 Deformacije betona ...................................................................................................15 2.1.3 Razred okoliša ...........................................................................................................20 2.2. Čelik za armiranje .............................................................................................................21 3. OSNOVE PRORAČUNA KONSTRUKCIJA..........................................................................24 4. DJELOVANJA NA KONSTRUKCIJE ....................................................................................28 4.1. Klasifikacija djelovanja.....................................................................................................29 4.2. Vlastita težina....................................................................................................................30 4.3. Uporabna opterećenja zgrada ............................................................................................31 4.4. Opterećenje snijegom........................................................................................................32 4.5. Opterećenje vjetrom ..........................................................................................................34 4.6. Toplinska djelovanja .........................................................................................................38 4.7. Potresno djelovanje ...........................................................................................................40 4.7.1 Osnovni pojmovi .......................................................................................................40 4.7.2 Proračun seizmičkih sila............................................................................................42 4.8. Kombinacije opterećenja...................................................................................................47 5. DIMENZIONIRANJE PREMA GRANIČNOM STANJU NOSIVOSTI ................................49 5.1. Uvod ..................................................................................................................................49 5.2. Elementi naprezani na savijanje........................................................................................50 5.2.1 Jednostruko armirani pravokutni presjek .................................................................50 5.2.2 Dvostruko armirani pravokutni presjek.....................................................................52 5.2.3 Dimenzioniranje T-presjeka na moment savijanja....................................................53 5.2.4 Minimalna armatura ..................................................................................................55 5.2.5 Maksimalna armatura................................................................................................55 5.3. Elementi naprezani uzdužnom silom ................................................................................55 5.3.1 Centrično tlačno naprezani elementi .........................................................................55 5.3.2 Centrično vlačno naprezani elementi ........................................................................56 5.4. Dimenzioniranje pravokutnih presjeka pomoću dijagrama interakcije.............................57 5.5. Dimenzioniranje pravokutnih presjeka na ekscentrični tlak .............................................58 5.6. Dimenzioniranje pravokutnih presjeka na ekscentrični vlak ............................................58 5.6.1 Vlačna sila djeluje između armatura (mali ekscentricitet) ........................................58 5.6.2 Vlačna sila djeluje izvan presjeka (veliki ekscentricitet) ..........................................59 5.7. Lokalna tlačna naprezanja.................................................................................................59 5.8. Poprečna armatura u gredama ...........................................................................................61 5.9. Dimenzioniranje presjeka na moment torzije....................................................................66 5.10. Proračun ploča na proboj...............................................................................................69 5.11. Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom ............................................74 5.11.1 Približan proračun prema EC2 ..................................................................................75 6. GRANIČNA STANJA UPORABLJIVOSTI............................................................................77 6.1. Uvod ..................................................................................................................................77 6.2. Granično stanje naprezanja ...............................................................................................77 6.3. Granično stanje raspucavanja (kontrola pukotina)............................................................78 6.4. Granično stanje deformiranja (kontrola progiba)..............................................................81 6.4.1 Proračun geometrijskih karakteristika pravokutnog poprečnog presjeka .................86 1. 2.

2

Betonske konstrukcije

6.4.2 Proračun geometrijskih karakteristika nosača T-presjeka.........................................86 7. OBLIKOVANJE I KONSTRUIRANJE ...................................................................................88 7.1. Pravila armiranja ...............................................................................................................88 7.2. Zaštitni sloj betona ............................................................................................................89 7.3. Prionljivost betona i armature ...........................................................................................90 7.4. Sidrenje armature ..............................................................................................................91 7.5. Nastavljanje armature........................................................................................................93 8. TABLICE ZA PRORAČUN I DIMENZIONIRANJE .............................................................96 9. PRIMJER PRORAČUNA STAMBENE ZGRADE ...............................................................117 9.1. Tehnički opis ...................................................................................................................117 9.2. Proračun ploče POZ 201-201..........................................................................................120 9.2.1 Analiza opterećenja ploče POZ 201-201 ................................................................120 9.2.2 Statički proračun ploče POZ 201-201.....................................................................121 9.2.3 Dimenzioniranje ......................................................................................................123 9.2.4 Plan armature ploče POZ 201-201:.........................................................................126 9.3. Proračun grede POZ 202-202..........................................................................................127 9.3.1 Analiza opterećenja grede POZ 202-202 ................................................................127 9.3.2 Statički proračun grede POZ 202-202.....................................................................128 9.3.3 Dimenzioniranje ......................................................................................................130 9.4. Proračun grede POZ 203 .................................................................................................137 9.4.1 Analiza opterećenja grede POZ 203........................................................................137 9.4.2 Statički proračun grede POZ 203 ............................................................................138 9.4.3 Dimenzioniranje ......................................................................................................139 9.4.4 Plan armature grede POZ 203: ................................................................................142 10. LITERATURA...................................................................................................................145

Popis slika
Slika 1.1 Armiranobetonska greda u kojoj je beton naprezan na tlak, a čelik na vlak. ........................................ 8 Slika 2.1 Utjecaj količine armature na zapreminsku težinu armiranog betona. ................................................. 11 Slika 2.2 Gaussova (lognormalna) krivulja raspodjele rezultata ispitivanja tlačne čvrstoće betona.................. 12 Slika 2.3 Promjena čvrstoće betona starenjem. .................................................................................................. 12 Slika 2.4 Idealizirani dijagram σ - ε za beton..................................................................................................... 13 Slika 2.5 Radni i računski dijagrami betona....................................................................................................... 13 Slika 2.6 Računski dijagram betona oblika parabola + pravokutnik.................................................................. 15 Slika 2.7 Razvoj deformacija betona s vremenom uz konstantno opterećenje i nakon rasterećenja.................. 15 Slika 2.8 Proračun srednjeg polumjera............................................................................................................... 17 Slika 2.9 Skupljanje betona iste vrste u prizmama raznih dimenzija. ............................................................. 19 Slika 2.10 Dijagram σc-εc pri ponavljanom opterećenju i rasterećenju............................................................. 20 Slika 2.11 Oblici armature.................................................................................................................................. 22 Slika 2.12 Radni i računski dijagrami armature. ................................................................................................ 23 Slika 2.13 Računski dijagrami armature i betona............................................................................................... 24 Slika 3.1 Probabilistički pristup sigurnosti......................................................................................................... 26 Slika 4.1 Promjenjivo djelovanje ima četiri reprezentativne vrijednosti............................................................ 30 Slika 4.2 Koeficijenti oblika opterećenja od snijega – dvostrešni krovovi ........................................................ 33 Slika 4.3 Tlakovi vjetra na površine.................................................................................................................. 35 Slika 4.4 Zemljovid Hrvatske s osnovnim poredbenim brzinama vjetra ........................................................... 35 Slika 4.5 Koeficijenti izloženosti kao funkcija visine z iznad tla, za hrapavost terena I do IV, kada je ct=1 .... 36

3

.............. 74 Slika 5................................................................................ ..........................................................................9 Primjer proste grede opterećene kontinuiranim opterećenjem...................................... 75 Slika 5. ...................................7 Dimenzioniranje T-presjeka na negativan moment savijanja............................ 73 Slika 5........................16 Područja poprečnih sila. 86 Slika 6.............................................................................................. 81 Slika 6......................... .................2 Dijagram ovisnosti momenta savijanja i širine pukotina M-wk . Poprečni presjek................................................ dijagrami deformacija i naprezanja....... 37 Slika 4..... 45 Slika 5..7 Poredbena visina ze u ovisnosti od h i b.............. 51 Slika 5......................... ...............................17 Reducirani dijagram poprečnih sila na primjeru grede s jednim prepustom....................13 Dijagram naprezanja...................... 67 Slika 5............................................... .........3 Progib grede............................ 57 Slika 5......... 53 Slika 5................................................. ........................................................................6 Koeficijenti vanjskog tlaka za vertikalne zidove zgrada s pravokutnim tlocrtom .....................................................................................3 Funkcija ovisnosti koeficijenta neutralne osi i kraka unutarnjih sila o μSd....................................... 62 Slika 5...............................................12 Rasprostiranje tlačnih naprezanja................................ 73 Slika 5................................... 69 Slika 5....................... ..25 Uzdužna i poprečna armatura za preuzimanje momenta torzije................................................ 38 Slika 4................................................................................. 63 Slika 5...........................1 Određivanje djelotvorne vlačne ploštine betona.....38 Stup-model ........................ 82 Slika 6.............................. 65 Slika 5..........................14 Površine rasprostiranja nesimetričnih tlačnih naprezanja.............................................................21 Primjeri ravnotežne torzije.......... ....28 Kritični opseg... 70 Slika 5............... ............................................................. 54 Slika 5................................................................................................................... 73 Slika 5...... 40 Slika 4. 84 Slika 6........ 37 Slika 4........................... 69 Slika 5.... ...............................................Betonske konstrukcije Slika 4.....5 Sudjelujuća širina grede T-presjeka....................8 Osnovne komponente temperaturne raspodjele ..................... ................................ 71 Slika 5..........................................................................................................10.............. ....................6 Dijagram moment-zakrivljenost.....................9............................ ............................................................................... 44 Slika 4...................................................................................................................... 50 Slika 5........................................................................ ............................................ 80 Slika 6.........22 Dijagrami posmičnih naprezanja od momenta torzije za neke poprečne presjeke........................................................................ 58 Slika 5................................................................................................................. .....nosivi mehanizam s vertikalnim sponama. ...............................................31 Kritični opseg....................11............................................. ....23 Površina Ak......... ........... ................................................................... Dvostruko armirani presjek za negativni moment savijanja..................................................10 Zemljovid Hrvatske s najnižim temperaturama zraka.....................................29 Kritični opseg pravokutnog stupa.................................... 39 Slika 4........................... 59 Slika 5............................19 Poprečna vertikalna armatura grde.......... 52 Slika 5.................................................................13 Seizmičko ponašanje vezano uz faktor ponašanja.........................26 Probojna sila je razlika sila u stupovima........ ......6 Dimenzioniranje T-presjeka na pozitivan moment savijanja........... ............... .............. ................20 Primjeri kompatibilne torzije.......................................................8 Poprečni presjek nosača T-presjeka ................................. 62 Slika 5.................................30 Kritični opseg............................5 Promjena progiba u vremenu................. 86 Slika 6...36 Dijagram interakcije za razne vitkosti λ.................... ..................... ................1 Dimenzioniranje na moment savijanja............................................ 60 Slika 5..... 67 Slika 5............................................................ 71 Slika 5..................................... 66 Slika 5........................24 Dijagram torzije oblikom odgovara dijagramu poprečnih sila............ ..............................11 Elastični spektar odgovora......................................................... 66 Slika 5.................................................................................................................................... 60 Slika 5................. 71 Slika 5.. 82 Slika 6.............. .... 67 Slika 5......................... 58 Slika 5... ......37 Mogući primjeri djelovanja ekscentrične tlačne sile......... ........................................................... ........................................................ 76 Slika 6...................................... 88 4 .........................................................................................34 Vertikalna poprečna armatura protiv proboja... Element opterećen ekscentričnom vlačnom silom............... 54 Slika 5............................................................ 51 Slika 5.....................................4......... ........ 42 Slika 4...12 Računski spektar odgovora...........................................33 Sustav poprečne armature protiv proboja..... Presjek opterećen na ekscentrični vlak.......................................................4 Granične vitkosti elemenata kada nije potrebno provoditi kontrlou progiba...................... ............. 61 Slika 5.................................................................18 Kutevi nagiba tlačnih i vlačnih dijagonala zamišljene rešetke.............................................................................................................................................27 Korekcijski faktor β.........................................................................15 Mörschova rešetka .............. 70 Slika 5..................................35 Kosa poprečna armatura protiv proboja.................32 Probojna ploha..9 Zemljovid Hrvatske s najvišim temperaturama zraka.............................................................................................................. 68 Slika 5.....................................2 Dijagrami deformacija.......................7 Pravokutni poprečni presjek....... Presjek opterećen na ekscentrični tlak..................... .......................................... .....................................8........... 72 Slika 5..................................................... 84 Slika 6.................

..................70 Tablica 6....... .............4 Najveći razmaci spona u smjeru glavne armature...............................1 Razredi betona..............................18 Tablica 2................92 Tablica 7.. .......................2 Odnos indeksa pouzdanosti β i vjerojatnosti otkazivanja nosivosti pf...................1 Europske norme..............3 Razredi površina u zgradama...........................................................90 Tablica 7...................................................4 Uporabna opterećenja u zgradama.......4 Konačni koeficijent puzanja ϕ(∞............................................91 Tablica 7........ 93 Slika 7............5 Karta opterećenja snijegom u Hrvatskoj ...........................................................................39 Tablica 4.......................................2 Težine pokrova.........................................3 Moduli elastičnosti betona........2 Prijenos opterećenja s ploče nosive u dva smjera na grede i zidove.................................................32 Tablica 4.......... ....... .........................................................................................21 Tablica 2......... .................................................................................32 Tablica 4............................................................................. ................. 88 Slika 7....................... u ovisnosti o razredu agresivnog djelovanja okoliša.......................1 Zapreminske težine..................................................................1 Dijagrami interakcije pri simetričnom armiranju za beton C25/30 i čelik B 500 ...62 Tablica 5.....6 Koeficijenti oblika opterećenja od snijega – dvostrešni krovovi..2 Vlačne čvrstoće betona.........................33 Tablica 4.........................5 Vrijednost skupljanja εcs...14 Parcijalni koeficijenti sigurnosti za djelovanje za GSN................................................................................................................ prema Eurokodu 2.............................................79 Tablica 6..........1 Proračunski uporabni vijek.....15 Specijalni koeficijenti kombinacije....2 Najmanja i nazivna debljina zaštitnog sloja kod mostova...................................3 Dijagrami interakcije pri simetričnom armiranju s ograničenjima uzdužne tlačne sile prema HRN ENV 1998-1-3........................ 114 Slika 8........ ............................42 Tablica 4....................................... ...................................14 Tablica 2.....................∞ (u %o).......... 98 Slika 8..............43 Tablica 4................................................................... te minimalna i maksimalna armatura za beton C25/30 i čelik B 500 ................................................................................11 Računsko ubrzanje tla za različita seizmička područja . to)...................................14 Tablica 2................................6 Razredi izloženosti i minimalne vrijednosti razreda betona i zaštitnih slojeva............. ..............................90 Tablica 7........................................ ...............7 Kategorije zemljišta i odgovarajući parametri.......................................26 Tablica 4.... ..................65 Tablica 5....10 Dijagram naprezanja i deformacija za GSU i GSN....................................50 s nadmorskom visinom ...............4 Dopuštene vrste i načini sidrenja armature ........79 Tablica 6.........................................................10 Promjena najniže temperature T min..........................13 Faktor ponašanja q – maksimalne vrijednosti..............................................1 Najmanje debljine zaštitnog sloja betona c za zaštitu od korozije i dodatna vrijednost Δc.............................12 Tablica 2............................. 93 Slika 8...84 Tablica 7.....4 Koeficijenti k za pojednostavljeni proračun progiba...................................3 Proračunska vrijednost čvrstoće prionljivosti fbd [N/mm2] armature dobre prionljivosti i ds ≤ 32 mm.....................................................................................5 Najmanje vrijednosti promjera trna za savijanje rebraste armature dbr ........... ovisno o veličini računske poprečne sile...31 Tablica 4..........................1 Maksimalni promjeri šipki i njihovi maksimalni razmaci za različita naprezanja u armaturi.........2 Osnovni odnos raspona i debljine presjeka (l/h)..........................52 Tablica 5.............................................. ........................................................................................92 5 .........45 Tablica 4.40 Tablica 4...............................2 Računska posmična čvrstoća betona ....................................................................23 Tablica 3....................................................................................2 Raspored poprečne armature za nastavljanje preklapanjem tlačna armatura .................................48 Tablica 5...................................................................................81 Tablica 6............34 Tablica 4...................................1 Limitirane vrijednosti ovise o razredu betona...........20 Tablica 2............................................9 Promjena najviše temperature T max..........................................................................24 Tablica 3..........................36 Tablica 4.............50 s nadmorskom visinom .....31 Tablica 4.............12 Seizmički parametri za kategorije tla.....................................8 Koeficijenti vanjskog tlaka za vertikalne zidove zgrada s pravokutnim tlocrtom po područjima37 Tablica 4...............................................................................................................3 Granični dozvoljeni progibi........... 117 Popis tablica Tablica 1........................................................................ ..............1 Raspored poprečne armature za nastavljanje preklapanjem vlačna armatura ........................3 Minimalni koeficijent armiranja ρmin greda poprečnom armaturom.......5 Posmično naprezanje koje može preuzeti beton“τRd”(N/mm2) ... ............Betonske konstrukcije Slika 6.................9 Tablica 2............47 Tablica 4................7 Parcijalni koeficijenti sigurnosti za svojstva gradiva.............65 Tablica 5................

..............99 Tablica 8.. N/mm2 Površina..... kN/m3 Sila.....................5...........................................................................96 Tablica 8...................................................................................................... zid) ................................................................................................................................................................................................................................ kN/m Površinsko kontinuirano opterećenje ........................................5 Tablice za odabir armature grede............................1 Tablica za dimenzioniranje AB pravokutnih presjeka.......................................6 Koeficijent α1 duljine preklapanja......... ............................................... kN/m2 Naprezanja........................4 Tablica za odabir armature (grede).....Betonske konstrukcije Tablica 7....................104 Jedinice mjera za najviše upotrebljavane pojmove Masa ........................................................................ ....................................................7 Tablice za proračun ploča nosivih u dva okomita smjera opterećenih ravnomjerno podijeljenim opterećenjem po cijeloj ploči .... ..................................................................103 Tablica 8... kg Gustoća (masa u jedinici volumena) ......... težina .................... cm2 6 .. .........................................................................101 Tablica 8.................... kNm Linearno kontinuirano opterećenje...................102 Tablica 8...........94 Tablica 7.......2 Tablice za odabir armature (ploča... 12.............. kg/m3 Zapreminska težina .....................95 Tablica 8.......................100 Tablica 8.................6 Tablice za odabir armaturnih mreža...........................................................................................................3 Tablice za odabir armature ploče ili zida za uobičajene razmake 10...............7 Duljina nastavljanja preklopa ravne šipke armature za C25 i B500.............. kN Momenti ................................... 15 i 20 cm.........

pa je tek 1845. Kako je poznato. godine Isaac Johnson. Najbolje vrste agregata prema požaru su od bazalta. čelik sam po sebi nije otporan na visoke temperature i jako se deformira.g.g. cijevi montažne ploče i svodove. 1892. UVOD Iskustva u dobivanju betona vrlo su stara. Francuz Henebique izveo je novi tip rebrastih stropova i uveo u praksu armiranobetonske pilote. Hebreji i Egipćani. godine graditelj Joseph Aspdin iz Leedsa. U pogledu higijene armiranobetonske su konstrukcije u prednosti pred drvenim i čeličnim zbog svoje monolitnosti. što znatno povećava njegovu termičku otpornost. Mane betona: o znatna vlastita težina o velika provodljivost topline i zvuka o niska vlačna čvrstoća 7 . To sve vrijedi uz uvjet da je konstrukcija načinjena od kompaktnog betona. Hidraulička su veziva miješali s pijeskom i drobljenom opekom te na taj način izrađivali mort. Još su davno Azijati. vapnenca i dolomita a posebno od šamota i zgure iz visokih peći. uspio dobiti portland-cement sa svojstvima po kojima je i danas poznat. o Mogućnost izrade najraznovrsnijih oblika. Prednapeti beton 1929.Betonske konstrukcije 1. a preko njih stari Grci i Rimljani. u kojoj nema šupljina za leglo parazita i skupljanje prašine. 1850. Prvi portland-cement proizveo je 1824. Prilagodljivost armiranog betona svim potrebnim oblicima dopušta projektantu da zadovolji najrazličitije zahtjeve konstrukcijske.g. ali on nije bio dovoljno pečen. pečenjem mješavine gline i vapnenca sve do nastajanja klinkera. kao uostalom i za građevine od kamena. održale su se do danas jer je cementni mort još uvijek jak i čvrst. diabaza. o Beton dobiva na kvaliteti što je stariji. stari gotovo 2000 godina. kad je Vicat otkrio uzroke hidrauličkih svojstava nekih vrsta veziva. Montažne konstrukcije 1932-1936. Armirani beton kao građevni materijal pojavljuje se sredinom 19 stoljeća. 1876. Trajnost armiranobetonskih konstrukcija osigurana je velikim dijelom time što beton štiti armaturu od korozije i što mu se čvrstoća u tijeku vremena povećava.g. 1928. o Relativno mali troškovi održavanja. Armirani beton po otpornosti prema požaru pripada povoljnijim građevinskim materijalima. U ruševinama Pompeja neki mortovi. Kasnije je patentirao i rezervoare.g. Francuz Lambot izradio je čamac od žičane mreže obložene mortom. za razliku od troškova održavanja čeličnih i drvenih konstrukcija. često su bolje očuvani od nekog kamena u zidu. o Trajnost. Troškovi održavanja armiranobetonskih konstrukcija vrlo su mali. o Relativno visoka tlačna čvrstoća. Sam naziv nastao je prema boji tog očvrslog cementa sličnoj boji vapnenca iz okolice Portlanda. Neke rimske građevine zidane takvim mortom. poznavali hidraulička svojstva mješavine pucolana.g. izvođačke ili arhitektonske prirode. Francuz Monier patentirao izradu velikih betonskih lonaca. godine. Metoda graničnih stanja Prednosti betona: o Nezapaljivost. Za vrijeme požara voda ispari iz betona. kao što je rimski Koloseum ili Pont du Gard kod Nimesa u južnoj Francuskoj. na što osobito utječe vrsta upotrebljenog agregata. pržene gline i vapna. Beton je materijal otporan na djelovanje požara. Moderna znanstvena iskustva počinju 1818.

koji zajednički sudjeluju u nošenju kao jedna monolitna cjelina. prednosti su ipak veće pa je beton danas jedan od najraširenijih gradiva. tako da pri djelovanju vanjskih sila oba materijala nose zajednički. Kombinacijom betona i čelika u obliku armiranog betona postiže se dobro iskorištavanje oba materijala. Da bi joj se smanjile dimenzije poprečnog presjeka. Beton kao i svaki kamen. tj. Iako je lista mana betona veća od liste prednosti. Pri tome čelik. a osobito ako se prilikom gašenja požara polijeva vodom. Kod visokih temperatura (>30°C) voda naglo hlapi iz betona.Betonske konstrukcije o o o o o o o o o o teško naknadno provjeravanje armature potrebna je stručna radna snaga otežani radovi kod niskih i visokih temperatura. a ispod nje vlak. ima znatno manju vlačnu nego tlačnu čvrstoću. iznad neutralne osi vlada tlak.1 Armiranobetonska greda u kojoj je beton naprezan na tlak. Greda je zbog toga teška i neekonomična. dok će tlačna čvrstoća biti neiskorištena. Efikasno sudjelovanje tih dvaju različitih gradiva omogućeno je iz slijedećih razloga: o beton ima svojstvo da u tijeku svog stvrdnjavanja čvrsto prianja uz čelik. pri čemu beton u prvom redu prima tlačna. Ako se promatra prosta greda od betona naprezana savijanjem. kad zbog naglog hlađenja još više raspucava. betona i čelika. a čelik na vlak. Ne bi trebalo betonirati kada je temperatura niža od +5°C. ali ipak kvare vanjski izgled. prima 8 . A takvo svojstvo ima upravo čelik. otežana naknadna adaptacija ili pojačanje gotove konstrukcije korozija armature u betonu dimenzionalna nestabilnost izazvana puzanjem i skupljanjem betona poroznost osjetljivost na mraz mogućnost pojave pukotina koje ne narušavaju sigurnost i trajnost kada su ograničene širine. Armirani beton je kombinacija dvaju po mehaničkim karakteristikama različitih materijala. susjedne čestice betona i čelika imaju jednake deformacije. Dimenzije poprečnog presjeka grede moraju se određivati iz nosivosti betona na vlak. L M DIJAGRAM Slika 1. beton izložen duže vrijeme visokim temperaturama (>250°C) naglo gubi čvrstoću i prionljivost s čelikom. kao materijal s većim modulom elastičnosti. u vlačnu zonu presjeka treba ugraditi takav materijal koji dobro prenosi vlačna naprezanja. Kod računanja nosivosti grede naprezane savijanjem uvijek se pretpostavlja da je beton pukao do neutralne osi i da ne sudjeluje u prijenosu vlačnih naprezanja. a čelik vlačna naprezanja.

betonu.1. Oznake prema EC2: Q Promjenljivo djelovanje G Stalno djelovanje d Statička visina presjeka h Ukupna visina presjeka Vlačna čvrstoća čelika ft fy Granica popuštanja čelika Modul elastičnosti betona Ec Es Modul elastičnosti čelika Karakteristična čvrstoća betona (valjak) fck fck.s = 1. Prianjanje betona i čelika glavni je faktor njihova zajedničkog sudjelovanja u nošenju.cube Karakteristična čvrstoća betona (kocka) Karakteristična čvrstoća čelika za prednapinjanje fpk fp0. a čeliku α T.2 * 10-5. ovisno o agregatu.k Karakteristična granica naprezanja čelika za prednapinjanje fcd Računska čvrstoća betona fyd Računska čvrstoća čelika ξ Koeficijent položaja neutralne osi ζ Koeficijent kraka unutrašnjih sila As1 Površina vlačne armature As2 Površina tlačne armature αv Koeficijent punoće ka Koeficijent položaja tlačne sile Sd Računska vrijednost utjecaja Računska nosivost presjeka Rd MSd Računski moment savijanja MRd Računski moment nosivosti Fc Tlačna sila u betonu Fs1 Vlačna sila u armaturi 9 .7 * 10-5 . temperaturni je koeficijent α T.Betonske konstrukcije o o na jedinicu površine presjeka veći dio sile nego beton.c = 1. EC EC0 EC1 EC2 EC3 EC4 EC5 EC6 EC7 EC8 EC9 Europske norme EN 1990 EN 1991 EN 1992 EN 1993 EN 1994 EN 1995 EN 1996 EN 1997 EN 1998 EN 1999 Hrvatske prednorme HRN ENV 1991-1 HRN ENV 1991 HRN ENV 1992 HRN ENV 1993 HRN ENV 1994 HRN ENV 1995 HRN ENV 1996 HRN ENV 1997 HRN ENV 1998 HRN ENV 1999 Opis Osnove proračuna Opterećenja (djelovanja) Betonske konstrukcije Čelične konstrukcije Spregnute konstrukcije Drvene konstrukcije Zidane konstrukcije Geomehanika Seizmika Aluminijske konstrukcije Europske norme Eurocode svrstane su u slijedeće knjige: Tablica 1. beton i čelik imaju približno jednake temperaturne koeficijente.1 Europske norme. ako je dovoljno kompaktan. zbog bazičnog karaktera kemijskih reakcija i obilnog lučenja Ca (OH)2. zbog čega u kombiniranom gradivu dolazi do neznatnog unutrašnjeg naprezanja pri temperaturnim promjenama beton štiti čelik od korozije.4 * 10-5 ¸ 0.

o σp c lb lb. odnosno ENV 206 (Europäische Vornorm).net fbd ls d1 d2 ln Tlačna sila u armaturi Računska uzdužna sila Računska uzdužna sila nosivosti Deformacija betona Deformacija čelika Deformacija čelika za prednapinjanje Razmak spona Površina unutar srednje konture (torzija) Opseg srednje konture (torzija) Površina svih uzdužnih šipki (torzija) Naprezanje u betonu Naprezanje u armaturi Širina hrpta I i T presjeka Sudjelujuća širina grede Debljina ploče T presjeka Bezdimenzijska veličina za moment Bezdimenzijska veličina za uzdužnu silu Koeficijent armiranja Mehanički koeficijent armiranja Računska poprečna sila Računska nosivost na poprečne sile Računska čvrstoća na djelovanje glavnih kosih naprezanja Računski moment torzije Računska nosivost na torziju Računska širina pukotina Nosivost neraspucalog elementa na poprečne sile Površina poprečne armature (spona) Koeficijent armiranja poprečnom armaturom Srednji razmak pukotina Naprezanje u prednapetoj armaturi prije gubitaka i padova Naprezanje u prednapetoj armaturi poslije gubitaka Naprezanje u prednapetoj armaturi Zaštitni sloj betona Dužina sidrenja Iskorištena dužina sidrenja Računska čvrstoća prionljivosti Dužina nastavka Udaljenost težišta vlačne armature od vlačnog ruba Udaljenost težišta tlačne armature od tlačnog ruba Svijetli raspon 2. Određuju se ispitivanjem u skladu s EC2. 10 . FIZIKALNO-MEHANIČKA SVOJSTVA MATERIJALA Svojstva materijala koriste se za određivanje otpornosti (nosivosti) elemenata i konstrukcija.Betonske konstrukcije Fs2 NSd NRd εc εs εp sw Ak uk As1 σc σs bw beff hf μsd νsd ρ ω Vsd VRd τRd Tsd TRd wk VRd1 Asw ρw srm σpo σpm.

od kojih su najvažniji: kakvoća cementa. regulatori vezivanja. te posebni dodaci cementu ili betonskoj smjesi da bi se postigla posebna svojstva. za 286 kg/m3 proizlazi zapreminska težina AB od 26.uk u kg/m3 da bi dobili zapreminsku težinu u kN/m3. plastifikatori. vodocementni faktor. armiranog i prednapetog betona. Osim tih obaveznih komponenti u sastav betona mogu ulaziti i dodaci (aditivi) koji mu daju posebna svojstva (zaptivači. aeranti. za 143 kg/m3 proizlazi zapreminska težina AB od 25. Neki elementi mogu imati veliki postotak armiranja uzdužnom i poprečnom armaturom. Za gustoću nearmiranog betona uzima se ρ = 2400 kg/m3.1.50 25.00 100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 Slika 2.) U skladu sa ENV 206. a time i veću zapreminsku težinu. cementa. Na ova mehanička svojstva betona utječe veliki broj čimbenika.uk*0. beton koji se predviđa za sustave od betona.50 Armatura (kg/m3) 24. način pripreme i ugradnje betona u konstrukciju i njega betona. Glavne mehaničke karakteristike betona jesu njegove čvrstoće (tlačna. treba biti načinjen od agregata. Npr. Zapreminska težina armiranog betona ovisi o količini armature.Betonske konstrukcije 2. šljunak drobljenac).. vlačna i posmična) i deformabilnost. sredstva protiv mraza.0 kN/m3 može se koristiti slijedeći izraz za izračun zapreminske težine armiranog betona: Zapreminska težina AB=24+As..00 25. Zapreminsa težina AB (kN/m3) 26. Karakteristična tlačna čvrstoća (klasa betona) određuje se na osnovi računa vjerojatnosti i statistike korištenjem rezultata ispitivanja probnih uzoraka u obliku valjka dimenzija 150/300 mm. kakvoća i granulometrijski sastav ispune.1 Utjecaj količine armature na zapreminsku težinu armiranog betona.007 U gornji izraz potrebno je upisati As. Deformabilnost materijala je njegovo svojstvo da se elastično i plastično deformira do trenutka razaranja. prirodne primjese u ispuni i vodi.0 kN/m3. Npr. starih 28 11 . vode i dodataka u omjeru koji će osigurati dobru obradivost i svojstva koja ne smiju biti ispod vrijednosti danih tim propisima. konstrukcija smjese betona.0 kN/m3. a armiranog ρ = 2500 kg/m3.00 24.50 26. Ako pretpostavimo zapreminsku težinu nearmiranog betona 24. vode i agregata (pijesak. Beton Beton je građevinski materijal izrađen miješanjem veziva (cement).

Međutim. ona se može približno odrediti po izrazu: fcm = fck + 8 (N/mm2) (2.64 σ σ f cm Cvrstoca f c Slika 2. Sva pravila i formule za konstruiranje i dimenzioniranje.Betonske konstrukcije dana.2).1 Razredi betona. Slika 2. Pretpostavka je da će statistička raspodjela rezultata ispitivanja tlačne čvrstoće slijediti lognormalnu (Gaussovu) krivulju (Slika 2. predložen Eurokodom 2 za analizu armiranobetonskih i prednapetih sustava po nelinearnoj teoriji. Ako je potrebno poznavati srednju tlačnu čvrstoću betona.3 Promjena čvrstoće betona starenjem. Zahtijeva se da najmanje 95% svih rezultata pokaže čvrstoću veću ili jednaku propisanoj klasi betona. 12 .cube fcm C12/15 C16/20 C20/25 C25/30 C30/37 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 12 15 20 16 20 24 20 25 28 25 30 33 30 37 38 35 45 43 40 50 48 45 55 53 50 60 58 Tablica 2. teoriji plastičnosti ili za proračun po teoriji drugog reda za kratkotrajno opterećenje prikazan je na slici 2.cyl ili skraćeno fck. Idealizirani radni dijagram naprezanje−deformacija za beton.2 Gaussova (lognormalna) krivulja raspodjele rezultata ispitivanja tlačne čvrstoće betona. odnosno da najviše 5% rezultata može biti manje čvrstoće od određene klase betona (5% fraktil). to se daje tablica za pretvorbu ovih čvrstoća.1) Razredi betona fck (N/mm2) fck. kako neke zemlje određuju karakterističnu čvrstoću betona preko rezultata dobivenih ispitivanjem kocki stranice 200 mm fck. prema Eurokodu 2.cube . osnivaju se na karakterističnoj čvrstoći dobivenoj preko valjaka fck.4. Ucestalost p=5% f ck σ 1. Čvrstoća betona starosti do 1000 dana u odnosu na konačnu fc∞ može se približno odrediti korištenjem dijagrama.

4.odnos deformacije betona prema εc1 εc1 . u intervalu 0 ≥ εc ≥ εcu dana je u obliku: f c (k − η − η 2 ) (2.5‰.5 Radni i računski dijagrami betona.4f ck -2 -3. obično se uzima εc1 = 0. Eurocode 2 predlaže dva računska dijagrama betona.odgovarajuća deformacija maksimalnoj vrijednosti naprezanja fc.0022 (εc < 0 ako je naprezanje tlačno) k = 1. a fcd=fck/γc predstavlja računsku čvrstoću betona.3) σc = Ecm .4 Idealizirani dijagram σ . σc Radni dijagram f ck Racunski dijagram Racunski dijagram fcd =fck /γc σc α fcd α 1 =arctgEcm εc1 εcu ε c α=0.7 -3. Vlačna čvrstoća betona definirana je prema obliku uzorka i metodi ispitivanja na vlak. Tako se razlikuje: fct.85 σc α fcd α=0.0‰.5 εc -0.tlačna čvrstoća betona za koju se uzima da je jednaka računskoj čvrstoći (fc = fcd = fck/γc) η = εc/εc1 .5 vrijednost fck predstavlja karakterističnu tlačnu čvrstoću betona dobivenu ispitivanjem valjka.1 Ec ⋅ εc1 /fc (2.95∗0.2) 1 + (k − 2)η fc .5 εc Slika 2. Koeficijentom α=0. Oba dijagrama imaju graničnu deformaciju εcu=-3.ax .4fc α1=arctgEcm εc1 εcu εc Slika 2.4) Na slici 2.sekantni ili statički modul elastičnosti betona Ecm = 9500 ⋅ ( f ck + 8 ) 3 1 (2. Funkcija dijagrama na slici 2.85 0. Kod centričkog tlaka granična deformacija ne smije prelaziti -2.Betonske konstrukcije σc fc 0.85 uzima se u obzir nepovoljno djelovanje dugotrajnog opterećenja te drugih nepovoljnih čimbenika na čvrstoću betona.vlačna čvrstoća dobivena ispitivanjem uzorka na središnji vlak 13 . Prvi je oblika pravokutnik plus parabola i drugi oblika pravokutnika.ε za beton.

m fctk.9 2.2 4.fl.fl .2 1. Također daju se približni izrazi za procjenu srednje vlačne čvrstoće te karakterističnih: fct.2 2.05 fctk.vlačna čvrstoća dobivena cijepanjem fct. C40/50 C45/55 C50/60 35000 36000 37000 Koeficijent poprečne deformacije bira se između 0 i 0.c = 10-5 K-1.6 1. to su izrazi za pretvorbu: fct.7) Donja granična vrijednost za vlačnu čvrstoću fctk. Gornja granična vrijednost za vlačnu čvrstoću fctk.2.0.95.6 1.vlačna čvrstoća dobivena savijanjem uzorka. Za naponsko stanje II. predstavlja veličinu koju će premašiti samo 5% rezultata. Razred betona C12/15 C16/20 C20/25 C25/30 C30/37 C35/45 Ecm(N/mm2) 26000 27500 29000 30500 32000 33500 Tablica 2.2.9 1.7 4.9 4.Betonske konstrukcije fct.3 2.m (2. 0.ax = 0. Ovisno o klasi betona.4 fck.9 5. (2.2 Vlačne čvrstoće betona. Kada se određuje deformacija betona pod opterećenjem.5 4. Ako nema točnijeg podatka za sekantni modul elastičnosti betona. 0. a označuje se za beton normalne gustoće kao Ecm.2 3.8 2. Klasa betona fct.1 2.5 fct. Kako se za proračun koristi fct. 14 .95 C12/15 C16/20 C20/25 C25/30 C30/37 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 1.8 3.sp .5 2.6) fctk.95 = 1. vlačne čvrstoće su dane u tablici 2.0 3.ax = 0. dopušta se približni izraz za njegovo prognoziranje: Ecm = 9500 3 f ck + 8 (N/mm2).3 Moduli elastičnosti betona.1 2.8) Vrijednosti dobivene pomoću izraza zaokružene su i svrstane u tablicu.8 3.sp fct.3 2.m = 0.m (2. (pojava pukotina u vlačnoj zoni) može se uzeti μc = 0.5) fctk. Budući da vlačna čvrstoća u pravilu jako varira za neku klasu betona.2 u N/mm2.6 3.5 2.30 fck2/3 (2.0 1. uzima se μc = 0.05 predstavlja veličinu koju će imati ili čak premašiti 95% rezultata ispitivanja.0. a može biti značajna u analizi sigurnosti i trajnosti.0. a samo će 5% biti ispod nje. koristi se sekantni modul elastičnosti između naprezanja σc = 0 i σc = 0. a 95% će dati vrijednost jednaku ili manju od nje.05 i gornje granice fctk. odnosno one s 5%-tnim i druge s 95%-tnim fraktilom.9 2. uvodi se srednja vrijednost za vlačnu čvrstoću između donje granice za karakterističnu vlačnu čvrstoću fctk.3 Tablica 2.95.70 fct.9 fct.05 = 0.0. 0. Kada je utjecaj poprečne deformacije znatan.3 fct.5 2. Za temperaturni koeficijent predlaže se vrijednost αT.ax. 0.

80 zbog nepovoljnih učinaka dugotrajnog opterećenja i dinamičkog djelovanja te zbog razlike između čvrstoće betona u konstrukciji i one probnih tijela.Betonske konstrukcije 2. 2. Volumenske deformacije . Slika 2. 15 . Ovisno o karakteru djelovanja opterećenja te deformacije mogu biti: deformacije pod kratkotrajnim opterećenjem.5 ‰ 2. potrebno je poznavati dvije najvažnije karakteristike betona kao materijala za konstrukcije.1. a druga je njegova sposobnost deformiranja. one koje nisu vezane s djelovanjem vanjskog opterećenja već su uvjetovane bitnim svojstvima betona da mijenja svoj volumen zbog promjene temperature okoliša ili pod utjecajem skupljanja. deformacije pod ponavljanim opterećenjem.6 Računski dijagram betona oblika parabola + pravokutnik. Računska tlačna čvrstoća betona iznosi: α⋅fcd=α⋅fck/γc=0.85⋅fck/1.tj. Prva je naprijed opisana čvrstoća betona.2 Deformacije betona Za potrebe proračuna konstrukcije u stadiju eksploatacije i u stadiju granične ravnoteže.9) Slika 2.1 Računska čvrstoća betona Za dimenzioniranje prema graničnim stanjima nosivosti potrebno je poznavati računsku čvrstoću betona.1. Deformacije betona mogu se podijeliti u dvije vrste: 1. koja se još reducira koeficijentom α = 0. Parabola: σ c = α ⋅ f cd Pravac: 4 σ c = α ⋅ f cd (4 − εc )εc za 0 ≤ ε c ≤ 2 ‰ za 2 ≤ ε c ≤ 3. deformacije pod dugotrajnim opterećenjem (vremenske deformacije).85 ili α = 0.5 (2. Prema Eurocodeu 2 računska čvrstoća se dobije tako da se tlačna čvrstoća dobivena ispitivanjem valjaka podijeli s koeficijentom sigurnosti za materijale γM=γc=1. Deformacije od djelovanja vanjskog opterećenja.7 Razvoj deformacija betona s vremenom uz konstantno opterećenje i nakon rasterećenja. odnosno bujanja betona.5.

Ovaj problem je posebno značajan u proračunu mostova.s = 1.0x10-5 K-1 Koeficijent linearnog rastezanja čelika (αt. Beton ima svojstvo plastičnosti i puže pod dugotrajnim naprezanjem. 2. klasa betona. količina cementnog tijesta. gdje je u proračunu nadvišenja konstrukcije tijekom građenja potrebno što točnije odrediti sve parametre za proračun progiba. Deformacija betona od promjene temperature: (2.c = 1. Kako se apsorbirana voda vremenom gubi i razvija kristalna rešetka puzanje betona postaje sve manje. dok kamena ispuna (agregat) i armatura nemaju svojstvo puzanja pod naprezanjem već smanjuju tu pojavu. hm = 2 Ac u -srednji polumjer presjeka (mm) Poprečni presjek srednji polumjer hm = 2⋅b ⋅ h b⋅h = 2 ⋅ (b + h) b + h 2 Ac u (2. postotak armiranja. Plastične deformacije betona uvjetovane su postojanjem cementnog tijesta (cement+voda). 2.1 Deformacije betona zbog promjene temperature Beton kao i svaki drugi materijali dobiva volumenske deformacije prilikom promjene temperature okoliša.to) i vrijednost skupljanja εcs. granulometrijski sastav agregata i tip agregata a koji više ili manje utječu na vremensku promjenu koeficijenta puzanja. klasa cementa.s) za 0°<T<100° C iznosi: αt.1.c) iznosi: αt.c od velikog je značaja za zajednički rad betona i čelika u armiranobetonskim konstrukcijama. tlak. ΔL=αt⋅Δt⋅L Koeficijent linearnog rastezanja za sve vrste betona (αt. Srednji polumjer presjeka hm predstavlja odnos površine poprečnog presjeka Ac i njegova poluopsega u/2 u dodiru sa zrakom. Nakon ishlapljivanja slobodne vode u betonu u nastale šupljine procuruje apsorbirana voda što uvjetuje nastavak puzanja betona.c ≈ αt. Puzanje betona posljedica je kretanja slobodne i apsorbirane vode u betonu i ovisno je o većem broju faktora: vlažnost zraka. srednji polumjer.2.2 Deformacije od puzanja betona U proračunu AB konstrukcija za granično stanje uporabljivosti (progibi i pukotine).10) ε= ΔL/L=αt⋅Δt. Puzanje betona je dugotrajna deformacija koja ovisi o opterećenju a skupljanje betona je dugotrajna deformacija neovisna o opterećenju. konzistencija betona (v/c-faktor).11) 16 . trenutak nanošenja opterećenja.1.Betonske konstrukcije Za proračun viskoznih deformacija koristi se koeficijent puzanja ϕ(t. tip opterećenja (vlak.2x10-5 K-1 Okolnost da je αt. i u proračunima prednapetih konstrukcija (padovi sile prednapinjanja) potrebno je poznavati ne samo konačne koeficijente puzanja i skupljanja nego i njihove vrijednosti u raznim vremenskim intervalima. jer u tim slučajevima ne postoji strana sigurnosti.2. srednja temperatura. savijanje).

12) (2.8 koeficijent koji uzima u obzir utjecaj čvrstoće betona f cm (2.5 za vrijeme nakon završetka izgradnje. Prema nekim autorima može se uzeti α i = 1 za vrijeme izvedbe i α i = 0.to)/ϕ(∞. koeficijent α i ovisi o izloženosti te površine sušenju.8 Proračun srednjeg polumjera.16) βC ( t − t0 ) ⎛ t − t0 ⎞ =⎜ ⎟ ⎜ β + t − to ⎟ ⎝ H ⎠ 0. Kod proračuna unutarnjeg opseg za sandučasti poprečni presjek.starost betona u danima u trenutku početka djelovanja opterećenja ϕ RH = 1 + 1 − RH /100 koeficijent koji uzima u obzir relativnu vlažnost zraka 0. t0 ) = ϕ0 ⋅ β c ( t − t0 ) gdje je: ϕ0 = ϕ RH ⋅ β ( f cm ) ⋅ β ( t0 ) -osnovna vrijednost za koeficijent puzanja t .13) (2.14) (2. Zbog velikog broja parametar o kojima ovisi koeficijent puzanja.Betonske konstrukcije 2⋅h⋅∞ =h 2⋅∞ 2 ⋅ h2 ⋅ π h = 4 ⋅ h ⋅π 2 2 ⋅ h ⋅π ⋅ t = 2⋅t h ⋅π 2 ⋅ h ⋅π ⋅ t =t 2 ⋅ h ⋅π b ⋅ h0 + h ⋅ bw − h0 ⋅ bw b+h bt ⋅ ht + bb ⋅ hb + 2 ⋅ bw ⋅ hi bt + h + α i ⋅ ( bi + hi ) Slika 2.to). već se aneksom propisa daju izrazi za prognozu skupljanja i puzanja u vrijeme "t" u funkciji gore navedenih čimbenika.starost betona u danima u trenutku promatranja t0 . EC2 ne daju odnose ϕ(t. Koeficijent puzanja dobiva se preko izraza: ϕ ( t.3 17 .1⋅ 3 h0 β ( f cm ) = 16.15) (2.

18 .6 1. Puzanje betona može se u proračunu obuhvatiti preko modificiranog modula elastičnosti: (2.45 fck. Uz uvjet da su zadovoljeni uvjeti da napon u betonu ne prelazi vrijednost σc=0.koeficijent puzanja betona 2.2 1.5 1.5 2.0 1. buja.1.18) t-t0 vrijeme djelovanja opterećenja fcm=fck+8 u (N/mm²) srednja tlačna čvrstoća betona starog 28 dana (N/mm2) Koeficijent varijacije puzanja dobivenog preko ovih formula iznosi oko 20 %.4 1.sekantni modul elastičnosti ϕ (t. kolebanje vlažnosti zraka je između 20% i 100% i konzistencija betona je plastična.kada je beton krute konzistencije .6 3.20oC i + 40oC).kada je beton tekuće konzistencije.3 1.012 ⋅ RH ) ⎢ ⎣ ⎥ h0 + 250 ≤ 1500 ⎦ koeficijent ovisan o relativnoj vlazi i h0 (2.5 3.eff .0 1.0 1.1 3. unutar prostorije vlažna.0. srednja temperatura zraka nalazi se između + 10oC i + 20oC (povremeno između .3 Deformacije od skupljanja i bujanja betona Cementno tijesto a time i beton mijenjaju svoj volumen u vremenu vezivanja i stvrdnjavanja.to) . a pod vodom ili u sredini zasićenoj vodenom parom ono povećava volumen. što znači da su u funkciji vremena i da su te deformacije uglavnom nepovratne.2 3.odnos modula elastičnosti. Srednji polumjer presjeka hm = 2 Ac/u (mm) Starost betona u 50 150 600 50 150 600 vrijeme opterećenj Okolina elementa a to u suha.20) gdje je: Ecm .eff = Ecm/(1+ϕ (t.4 Konačni koeficijent puzanja ϕ(∞.8 4. konačni koeficijent puzanja se može uzeti iz tablice 2.5 3.2 0.6 2.Betonske konstrukcije β ( t0 ) = hm = 1 0.9 1.0 2.6 2.to)) αe.7 2.17) 2 Ac srednji polumjer presjeka (mm) u RH .2.0 2.relativna vlažnost okoliša u % 18 ⎤ β H = 1.9 2. to). ono se skuplja.19) Ec.4 1.5 1.6 1.9 3. odnosno plastične.2 2.7 1. Po svom karakteru skupljanje i bujanje pretežito su viskoplasticne deformacije. (2.0 Tablica 2. tj. Vrijednosti u tablicama potrebno je modificirati koeficijentom: . Cementno tijesto koje se stvrdnjava na zraku smanjuje volumen.1 + t0 (2.2 .1 2.1.5 ⎡1 + ( 0.7 . na otvorenom vlažnost ≈ 50% vlažnost ≈ 80% danima 1 7 28 90 365 5.eff = Es/Ec. tj.4.

starost betona u danima u trenutku kad se počinje promatrati skupljanje ε s ( f cm ) = ⎡160 + β sc ⋅ ( 90 − f cm )⎤ ⋅10−6 ⎣ ⎦ (2. bit će i skupljanje veće.koeficijent kojim se uzima u obzir utjecaj vlažnosti zraka na osnovno skupljanje 19 .55 ⋅ β sRH za relativnu vlažnost 40% ≤ RH ≤ 99% (na otvorenom) β RH = ⎪ ⎨ za relativnu vlažnost RH ≥ 99% (u vodi) ⎪ +0. koji inače smanjuje skupljanje. koje je.25 ⎩ β sRH ⎛ RH ⎞ = 1− ⎜ ⎟ ⎝ 100 ⎠ 3 .starost betona u danima u trenutku promatranja ts .9 Skupljanje betona iste vrste u prizmama raznih dimenzija. Skupljanje betona ovisi o količini cementnog tijesta u betonu jer se ono dvaput više skuplja od betona. Na skupljanje utječe vodocementni faktor. Slika 2. Manja ga relativna vlaga zraka ubrzava.osnovna vrijednost koeficijenata skupljanja Koeficijent koji opisuje vremensku promjenu skupljanja: ⎛ ⎞ t − ts ⎟ β s ( t − ts ) = ⎜ ⎜ 0. Beton potopljen pod vodom ima suprotnu pojavu. Ako je više vode u betonu.Betonske konstrukcije Stvrdnjavanje betona na zraku omogućuje trenutno skupljanje. Prethodno bujanje betona potopljenoga u j vodi ne sprečava njegovo naglo skupljanje kad je nakon toga izložen sušenju na zraku.5 (2. fcm=fck+8 u (N/mm²) srednja tlačna čvrstoća betona starog 28 dana (N/mm2) ⎧ −1. Utjecaj tog čimbenika izražava se pomoću "srednjeg polumjera (fiktivna debljina) presjeka" hm koji je odnos površine poprečnog presjeka i njegova poluopsega (hm = 2 Ac/u). odnosno veći v/c-faktor. u funkciji vlažnosti.035h 2 + t − ts ⎟ 0 ⎝ ⎠ 0.24) t-ts stvarno trajanje skupljanja u danima. Sadržaj vode u betonu utječe na skupljanje utoliko što on smanjuje sadržaj agregata. Vrijednost koeficijenta skupljanja u određenom vremenskom intervalu prema EC2: ε cs ( t.22) gdje je: ε cs 0 = ε s ( f cm ) ⋅ β RH . bujanje.21) (2. ts ) = ε cs0 ⋅ β s ( t − ts ) (2. Betoni diskontinuiranoga granulometrijskog sastava i oni s granulometrijskim sastavom koji sadržava izrazito krupni agregat manje se skupljaju. a zrak zasićen vlagom usporava skupljanje.23) t . Skupljanje betona ovisi o dimenzijama elementa. opet.

Betonske konstrukcije β sc ⎧ 4 za polaganostvrdnjavajućicement ⎪ = ⎨ 5 za normalnoili brzo stvrdnjavajućicement ⎪ 8 za brzo stvrdnjavajući viskokvrijedni cement ⎩ Konačne vrijednosti skupljanja betona treba povećati za 15% kad je konzistencija svježe betonske mase žitka.… X0 Bez rizika djelovanja 15 C 20/25 C 30/37 C 30/37 C 30/37 20 35 35 40 20 .…) Cikličko vlažno I suho Vanjski betonski elementi izravno izloženi kiši. rijetko suho Dijelovi spremnika za vodu. na otvorenom ≈ 50 ≈ 80 Tablica 2. XC1 Suho ili trajno vlažno kupaonice. prema kojima treba odabirati i projektirati razred betona.4 Deformacije betona zbog ponavljanog opterećenja Opterećenje elemenata može biti jednokratno ili višekratno (ponavljano opterećenje). Prema uvjetima u kojima se beton nalazi propisani su minimalni tehnološki zahtjevi u vezi sastava betona.1. odnosno smanjiti za 15% kad je konzistencija kruta.33 . vodocementni omjer i sl.10 Dijagram σc-εc pri ponavljanom opterećenju i rasterećenju. Pri jednokratnom kratkotrajnom naprezanju elementa pojavljuju se primarne deformacije. praonice.0. kupališta.2. minimalnog zaštitnog sloja.50 . elementi u području vlaženja XC4 vodom (slatkovodna jezera i/ili rijeke. elementi stalno uronjeni u vodu XC2 Vlažno. karakteristične tlačne čvrstoće.3 Razred okoliša Beton u eksploataciji može biti izložen različitim djelovanjima. 2. Nearmirani temelji koji nisu izloženi smrzavanju i odmrzavanju. Javne kuhinje.0.∞ (u %o) 2.1. unutrašnjost prostorije vlažna. nearmirani unutarnji elementi) 2. Zaštitni sloj cmin (mm) 1.28 suha.0. Zgrade XC3 Umjerena vlažnost otvorenih oblika). prostorije s atmosferom visoke vlažnosti (npr. praonice rublja u stambenim zgradama). dijelovi temelja Dijelovi do kojih vanjski zrak ima stalni ili povremeni pristup (npr.0. Razred Opis okoliša Informativni primjer moguće pojave razreda izloženosti Najmanji razred tlačne čvrstoće betona C 20/25 Minim. vlažni prostori zatvorenih bazena za kupanje.5 Vrijednost skupljanja εcs. pretežito elastične i manjim dijelom plastične. Korozija armature uzrokovana karbonitizacijom Elementi u prostorijama obične vlažnosti zraka (uključujući kuhinje.60 . Okolina elementa Vlažnost (%) Srednji polumjer presjeka hm = 2 Ac/u (mm) 600 ≤ 150 . Nema rizika od oštećenja Elementi bez armature u neagresivnom okolišu (npr. Slika 2.

na toplo valjan. karakterističnu dinamičku čvrstoću (granicu zamora). ali XS1 ne u direktnom dodiru s Vanjski elementi u blizini obale morskom vodom XS2 Uronjeno Stalno uronjeni elementi u lukama U zonama plime i prskanja XS3 Zidovi lukobrana i molova vode Umjereno zasićeno vodom XF1 bez sredstava za Vanjski elementi odleđivanje Umjereno zasićeno vodom Područja prskanja vode s prometnih površina. sposobnost savijanja i povratnog savijanja šipke oko trna određenog promjera s određenim kutom savijanja bez pukotina šipke u vlačnom i tlačnom pojasu. rastezljivost poslije kidanja na dužini od 10φ (δ). elementi izloženi XD2 Vlažno. toplo valjan i hladno obrađen i termički poboljšan čelik. površinskoj obradi pri izvlačenju. 21 . konstrukcije u Betonski elementi u dodiru s morskom vodom. mehaničkim karakteristikama (granica popuštanja. rashladni tornjevi okoliš s dimnjacima za odvođenje dimnih plinova Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu vozila s pneumatskim XM1 Umjereno habanje gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim XM2 Znatno habanje ili tvrdim gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim gumama ili čeličnim kotačima. sa sredstvom za odleđivanje (ali sa sredstvom za drukčije od onog kod XF4).Betonske konstrukcije 3. mjesta na kojima može doći do struganja u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije Slabo kemijski agresivan Spremnici u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije.2. na glatki i rebrasti. na žice φ ≤ 12 mm i šipke φ > 12 mm. karakterističnu granicu popuštanja (fyk). elementi u području kvašenja vodom XF3 sredstava za odleđivanje (slatkovodna jezera i/ili rijeke) Prometne površine tretirane sredstvima za odleđivanje. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja). na nezavarljiv. uključujući i zavarene mreže. Bazeni za destilaciju). zavarljivosti. Jako kemijski agresivan XA3 spremnici za silažu i korita (žlijebovi) za hranjenje životinja. elementi u agresivnom tlu marinama Kemijski agresivne vode u postrojenjima za tretiranje otpadnih voda. Korozija armature uzrokovana kloridima iz mora Izloženi soli iz zraka. na visoko i normalno duktilne čelike. vrsti obrade. Betonski čelik dijeli se prema: profilu. Proizvođač čelika za armiranje garantira ove mehaničke karakteristike: karakterističnu čvrstoću pri kidanju (vlačna čvrstoća) (ftk). 2. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja 4. vlačna čvrstoća i rastezljivost pri slomu probnog uzorka na dijelu njegove dužine 10φ). rijetko suho industrijskim vodama koji sadrže kloride Elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose XD3 Cikličko vlažno i suho sredstva za odleđivanje. privatne garaže Bazeni za plivanje i kupališta sa slanom vodom. hidrauličke konstrukcije u vrtložnim XM3 Ekstremno habanje (uzburkanim) vodama (npr. elementi u XF4 ili morska voda području morske plime. pretežno vodoravni Jako zasićeno vodom sa elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose sredstvom za odleđivanje sredstva za odleđivanje.6 Razredi izloženosti i minimalne vrijednosti razreda betona i zaštitnih slojeva. agresivan XA2 okoliš. spremnici tekućih XA1 okoliš umjetnih gnojiva Umjereno kem. zavarljiv pod određenim uvjetima i zavarljiv. Korozija armature uzrokovana kloridima koji nisu iz mora XD1 Suho ili trajno vlažno Područja prskanja vode s prometnih površina. Čelik za armiranje Za armiranje betonskih konstrukcija rabe se čelici pod nazivom betonski čelik ili čelik za armiranje. područje prskanja morskom vodom XF2 odleđivanje ili morska voda Jako zasićeno vodom bez Otvoreni spremnici za vodu. površine izložene prometu gusjeničara C 30/37 C 30/37 C 35/45 55 55 55 C 30/37 C 35/45 C 35/45 C 30/37 55 55 55 - C 25/30 C 30/37 - C 30/37 - C 30/37 C 35/45 C 35/45 C 30/37 C 30/37 C 35/45 25 45 50 Tablica 2.

S druge strane. potrebna je velika rastezljivost pri hladnoj izradi kuka i ogiba.11 Oblici armature.680/800). Čelik koji se rabi za armaturu dobavlja se u šipkama. kad velika rastezanja armature izazivaju u betonu široke pukotine i upućuju na opasnost od sloma. što znači da ne smije nastupiti klizanje armature u betonu. Čelične šipke male rastezljivosti moraju se savijati u užarenom stanju.Betonske konstrukcije Dokaz svih nabrojenih mehaničkih svojstava armature obavlja se prema standardima ispitivanja čelika za armiranje. a kod nekih vrsta čelika time se kvare ili mijenjaju njegova svojstva (hladno obrađeni čelik). pa je sve više prijetila opasnost da se čelik odijeli od betona. raznih duljina. B220 (GA 240/360). Svojstvo velike rastezljivosti poželjno je i za nekontrolirano preopterećenje konstrukcije. Mrežasta armatura je također od hladno obrađenih glatkih i rebrastih žica koje se zavaruju točkasto elektrootporom u krutu mrežu MAG 500/560 i MAR 500/560. Rebrasta armatura je od visokovrijednoga prirodno tvrdog čelika dobivenoga prikladnim legiranjem B400. Od čelika za armiranje zahtijeva se i velika rastezljivost. Bi-armatura sastoji se od dvije hladno obrađene žice međusobno spojene poprečnim šipkama od prirodnog čelika i zavarene. tj. Jedan od glavnih uvjeta armiranobetonskih konstrukcija je potpuno sprezanje između betona i čelika. a i raznih kvaliteta. Nije dopuštena za dinamičko opterećene konstrukcije i konstrukcije koje moraju biti nepropusne za vodu B680 (BiA. Slika 2. 22 . što znatno otežava rad.11 prikazano je nekoliko oblika armatura koje se upotrebljavaju u armiranom betonu: Glatka armatura je od prirodnog čelika B240. S izradom kvalitetnijeg čelika rasla je sila u armaturi. kolutovima i mrežama raznih oblika i presjeka. Na slici 2. B500 (RA 400/500. Sprečavanje klizanja postiže se upotrebom rebrastih ili sukanih profila te sukano rebrastih profila. Pri malim posmičnim naprezanjima između armature i betona zadovoljava glatki okrugli presjek. Ona je potrebna u prvom redu radi izravnavanja naprezanja u pojedinim šipkama armature na mjestu pukotina. Rebrasti čelici imaju znatno bolju prionljivost od glatkih čelika pa dopuštaju upotrebu većih naprezanja s tim da se mogu očekivati pravilno raspoređene pukotine u betonu manjih širina. veliko relativno produljenje prije sloma. RA 500/550). Sukani profili su hladno obrađeni čelici.

Rebrasta armatura isporučuje se u snopovima ravnih šipaka duljine od 12 do iznimno 14m.0 = 14.5 γc f 500 = 434.za čelik normalne duktilnosti da bude εuk ≥ 2. .2. Normama za čelik predviđaju se dvije vrste betonskog čelika različitih prema duktilnosti: B500H . σs ft fy Radni dijagram σs Racunski dijagram f tk f td f yk f yd σs f yd Racunski dijagram α =arctgE s εy εu α =arctgE s α =arctgE s εuk =10. Usporedba računskih dijagrama betona i armature prikazana su na slici 2.0 Tablica 2. Eurokodom 2.05.čelik kome je granica popuštanja 500 N/mm2 i koji ima normalan duktilitet ((ft/fy)k = 1.0% εs Slika 2.7 Parcijalni koeficijenti sigurnosti za svojstva gradiva.12). Za modul elastičnosti predlaže se stalna veličina Es = 200000 N/mm2.Betonske konstrukcije Kod nas se je do sada upotrebljavala GA 240/360.0%). B500N .5%).za čelik visoke duktilnosti da je εuk ≥ 5%.08.78 N / mm 2 (računska čvrstoća armature) Armatura: B500 f yd = yk = γ s 1. odnosno EN 10080.5 1.08. a za temperaturni koeficijent αT.20o do 200oC. Vrsta kombinacije Osnovne kombinacije Izvanredne kombinacije (osim potresa) Beton γc 1. a po narudžbi kupaca profili od 8.0% εs εyd εyk εs εyd 20. εuk > 5. (ft/fy)k ≥ 1.3 Armatura i prednapeti čelik γs 1. εuk > 2.2%.85 ⋅ fcd = 0.85 ⋅ ck = 0.s = 10-5 K-1 kod temperatura od . 10. Radni dijagram naprezanje-deformacija za meki čelik (sl.čelik kome je granica popuštanja 500 N/mm2 i koji ima visok duktilitet ((ft/fy)k = 1. vrijednost ftk znači karakterističnu vlačnu čvrstoću čelika.15 23 . rebrasta RA 400/500 i RA 500/550 te mrežasta armatura MAG 500/560. Za primjer su uzeti materijali: f 25.5%.15 1. a fyk karakterističnu granicu popuštanja koja odgovara naprezanju za koje je nepovratna deformacija 0.85 ⋅ 1. zahtijeva se: .05. (ft/fy)k ≥ 1.13.12 Radni i računski dijagrami armature. 12 i 14 mm u kolutovima duljine do 50 m.17 N / mm 2 (računska čvrstoća betona) Beton: C25/30 0.

udara ili ljudske greške nerazmjerno uzroku (mora se ostvarivati razmjernost uzroka i posljedice). npr. Podjela prema proračunskom uporabnom vijeku: Uporabni Klasa vijek Primjer 1 10 g Privremene konstrukcije 2 10-25 g Zamjenjivi dijelovi konstrukcije 3 15-30 g Poljoprivredne i slične konstrukcije 4 50 g Konstrukcije zgrada 5 100 g Spomeničke konstrukcije.78 = = 30. ali bez velikih popravaka. projektirana i izvedena na način da tijekom predviđenog vijeka trajanja uz zadovoljavajući stupanj pouzdanosti i na ekonomičan način: • ostane uporabiva za predviđenu namjenu • bude u stanju podnijeti sva predvidiva djelovanja i učinke tijekom izvedbe i uporabe Proračun i izvedba konstrukcije moraju biti takvi da se ona ne može oštetiti zbog požara.1 Proračunski uporabni vijek.13 Računski dijagrami armature i betona.7 0. Treba biti projektirana ili zaštićena tako da se u periodu između uzastopnih pregleda značajno ne pogorša njena uporabljivost. Proračunske situacije dijele se na: • Stalne situacije – svi uvjeti uobičajene uporabe • Prolazne situacije – povremeni uvjeti. inženjerske konstrukcije. OSNOVE PRORAČUNA KONSTRUKCIJA Konstrukcija mora biti planirana. udar • Seizmičke situacije – potres Proračunski uporabni vijek je pretpostavljeno razdoblje korištenja konstrukcije uz održavanje. U proračunu treba predvidjeti pristup kritičnim dijelovima za pregled izbjegavajući zahtjevna rasklapanja ili onesposobljavanja konstrukcije.17 σ f yd armatura B500 α fcd beton C25/30 -2 -3. Trajnost konstrukcije je njena sposobnost da tijekom svog proračunskoga uporabnog vijeka ostane sposobna za uporabu uz odgovarajuće održavanje.85 ⋅ f cd 14. eksplozije. 24 . eksplozija.Betonske konstrukcije Odnos računskih čvrstoća armature i betona u ovom primjeru iznosi: f yd 434. mostovi Tablica 3.5 -20 ε (% ) Slika 2. 3. Proračunske situacije opisuju okolnosti u kojima konstrukcija ispunjava svoju ulogu a moraju biti dovoljno zahtjevne i tako varirane da obuhvate sve uvjete koji se mogu očekivati tijekom izvedbe i uporabe konstrukcije. tijekom izvedbe ili popravka • Izvanredne situacije – iznimni uvjeti ili požar.

2) U pristupima sigurnosti građevina razlikujemo dva osnovna pristupa: determinističko i probabilističko poimanje sigurnosti. • dokaz sigurnosti na razini III. w. a u probabilističkom pristupu se sve veličine baznih varijabli tretiraju kao slučajne veličine.) S=S(g. To je simplificirani postupak. uzimajući u obzir i moguće štete uslijed otkazivanja nosivosti konstrukcije. koja srednje vrijednosti troškova svodi na najmanju moguću mjeru. koje su nam dane propisima. • dokaz sigurnosti na razini II. kada su naprezanja od vanjskog opterećenja manja od propisanih dopuštenih naprezanja. Metoda drugog momenta i prvog reda. Linearizacijom izraza za jednadžbu graničnog stanja ( metoda I reda) izračuna se indeks sigurnosti. baznih varijabli: R=R(fc.. To je najviša razina u kojoj se dokaz dostatne nosivosti zasniva na primjeni teorije vjerojatnosti i to tako da se u proračun uključuju stvarne funkcije distribucije svih slučajnih veličina i zatim preko višestruke integracije provjerava koja je vjerojatnost otkazivanja nosivosti postignuta.fy.) U determinističkom postupku sve ove veličine tretiramo kao određene (determinirane) vrijednosti. Kriterij za određivanje sigurnosti nosive konstrukcije može se iskazati na sljedeći način: R>S (3. Probabilističko poimanje sigurnosti temelji se na pretpostavci da ne postoji potpuno sigurna konstrukcija. granica popuštanja. Indeks sigurnosti je zapravo inverzna funkcija vjerojatnosti otkazivanja nosivosti. po mogućnosti jednostavne zakonitosti (najčešće lognormalna). danas se koristi samo kao pomoćno sredstvo u istraživanjima. ali u ovoj metodi nivo-a II njega se usvaja kao mjeru za stupanj sigurnosti. koji omogućava izbjegavanje višestruke integracije.. E. izračunavaju samo srednja vrijednost i standardna devijacija (to je metoda drugog momenta). čvrstoća). Za proračun je potrebno sve varijable statistički obraditi i koristiti ih u obliku funkcija određene raspodijele vjerojatnosti. q. Pretpostavlja sigurnu konstrukciju. Indeks m sigurnosti definiran je izrazom: β = z σz 25 . W. Za samu raspodjelu usvoje se već poznate. A. Dokaz sigurnosti na ovoj razini podrazumijeva proračun konstrukcija s određenom funkcijom cilja.. Sastoji se u tome da se od statističkih podataka slučajnih veličina. Međutim i veličina otpornosti (R) i veličina djelovanja na konstrukciju (S) su i same funkcije nekih drugih veličina tzv.. danas se može provesti na četiri nivoa: • dokaz sigurnosti na razini IV. s. I.1) Zona sigurnosti ili veličina stanja nosivosti definirana je kao razlika između otpornosti i djelovanja na konstrukciju: Z=R-S (3. koje ulaze u jednadžbe graničnog stanja.Betonske konstrukcije Sigurnost neke nosive konstrukcije protiv otkazivanja nosivosti općenito je uvjetovana time da njena otpornost R bude veća od ekstremnog djelovanja S. Dopuštena naprezanja vezana su s faktorom sigurnosti uz određene granične veličine (npr. obzirom na parametre kojima se ulazi u proračun. Svaka konstrukcija odnosno element konstrukcije ima neku vjerojatnost otkazivanja nosivosti. U probabilističkom pristupu dokaz sigurnosti. koje će na nju djelovati u vijeku njenog trajanja. Primjena metoda proračuna na ovoj razini. Determinističko poimanje sigurnosti koristilo se u prvim metodama proračuna (metoda dopuštenih napona).

32 10-3 3. odnosno vrijednost djelovanja će u 95% slučajeva biti manja od Sq. tzv. Semiprobabilistički pristup.Betonske konstrukcije • dokaz sigurnosti na razini I. Granična stanja su stanja izvan kojih konstrukcija više ne zadovoljava projektom predviđene zahtjeve. Veličine Rp i Sq se mogu smatrati determinističkim vrijednostima u semiprobabilističkom poimanju sigurnosti. U semiprobabilističkom pristupu sigurnosti pojedine dominantne veličine statistički se obrađuju i determiniraju.1 Probabilistički pristup sigurnosti. To je formalno deterministička metoda u postupku identično s dosadašnjim dokazom nosivosti pomoću graničnih stanja.09 10-4 3. indeks pouzdanosti β. onda su Sq i Rp karakteristične vrijednosti funkcije djelovanja i otpornosti konstrukcije.75 10-7 5. SLS). Za vrijednosti djelovanja uzimamo 95% fraktilu.99 Tablica 3. Sigurnost je ovdje definirana globalnim koeficijentom sigurnosti γ0=mR/mS.20 10-8 5. a za vrijednost otpornosti uzimamo 5% fraktilu odnosno vrijednosti otpornosti će samo u 5% slučajeva biti manje od Rp.27 10-6 4.62 10-9 5. Sd <Rd U postupcima razine II koristi se parametar koji daje alternativnu mjeru stupnja sigurnosti. pf β 10-1 1. Ako sada S i R predstavimo kao funkcije djelovanja i funkcije otpornosti konstrukcije.28 10-2 2.72 10-5 4. Ali uzevši u obzir fraktile 95% i 5%. odnosno karakteristične vrijednosti djelovanja i otpornosti vrijedi globalni faktor sigurnosti γ=Rp/Sq. ULS) i • granična stanja uporabljivosti – GSU (eng.2 Odnos indeksa pouzdanosti β i vjerojatnosti otkazivanja nosivosti pf. a mS i mR srednje vrijednosti funkcije djelovanja i funkcije otpornosti. s funkcijama raspodijele fs i fR.3) 26 . koji je povezan s vjerojatnošću otkazivanja nosivosti pf preko izraza pf=Φ(-β). a dalje se postupa kao u determinističkom konceptu. Jedino se unaprijed determinirani parametri u jednadžbama graničnog stanja utvrđuju probabilističkom i statističkom metodom. gdje je Φ funkcija normalne raspodjele. Metoda dopuštenih naprezanja: S≤ R γ (3. Slika 3. Razlikuju se: • granična stanja nosivosti – GSN (eng.

naročito odstupanje u veličini zaštitnog sloja u odnosu na projektiranu statičku visinu presjeka.). Netočnost određivanja čvrstoća i deformacija materijala. Netočnost usvojenog statičkog sustava u odnosu na stvarno ponašanje konstrukcije. Utjecaj puzanja i skupljanja betona na konačnu čvrstoću. Tolerantne greške proračuna. netočnost dimenzija presjeka. Koeficijenti sigurnosti služe da pokriju sve netočne pretpostavke koje smo uveli u proračun. Netočnost u položaju armature. Tim se vrijednostima pridružuju parcijalni koeficijenti sigurnosti pa se dobivaju računske vrijednosti.5) Konstrukcija je sigurna ako vrijedi: R γS ⋅S ≤ γR (3. Greške određivanja kritičnih presjeka kod dimenzioniranja konstrukcije. γ ⋅S ≤ R (3. Metoda je slična determinističkoj metodi s tom razlikom da se pojedine veličine određuju probabilističkim postupcima.otpornost. kao što su: Netočnost procjene stalnog i pokretnog opterećenja. Zanemarivanje prostornog djelovanja konstrukcije i zanemarivanje prostornog stanja naprezanja na čvrstoće. Netočnosti izvedbe (tolerantna odstupanja vertikalnosti elemenata. itd. a R. Moguću koroziju čelika. Odstupanje računskih radnih dijagrama σ−ε od stvarnih za pojedine materijale. GSN (ULS) – granična stanja nosivosti – stanja koja mogu izazvati rušenje konstrukcije (stanja netom prije rušenja konstrukcije) ili dovode konstrukciju u stanje mehanizma. reda) granično stanje sloma uzrokovano zamorom transformacija konstrukcije u mehanizam 27 . glavnom eurokodu u sklopu usklađene grupe europskih normi za projektiranje konstrukcija -Structural Eurocodes.6) Osnove novog postupka proračuna konstrukcija sadržane su u europskoj normi EN 1990.Betonske konstrukcije Gdje je S-vanjski utjecaj. Tu spadaju: gubitak ravnoteže konstrukcije ili njezina elementa promatranih kao kruto tijelo granično stanje sloma ili prekomjerne deformacije kritičnog presjeka gubitak ravnoteže zbog velikog deformiranja(teorija II. kao i utjecaj nejednolike temperature. Dosadašnja metoda graničnih stanja prebacila je koeficijent sigurnosti na drugu stranu ove nejednadžbe.4) Globalni koeficijent sigurnosti u novom propisu rastavlja se na parcijalne koeficijente sigurnosti za djelovanja γS i parcijalne koeficijente sigurnosti za otpornost γR: γ R ⋅γ S ⋅ S ≤ R (3. Metoda graničnih stanja je semiprobabilistička metoda u kojoj se po zakonima vjerojatnosti određuju reprezentativne vrijednosti za djelovanje i karakteristične vrijednosti za otpornost materijala. koja utječe na smanjenje nosivosti.

DJELOVANJA NA KONSTRUKCIJE U sklopu europske norme EN 1991 nalaze se dijelovi koji opisuju pojedina djelovanja na konstrukcije kao vlastitu težinu.dst . 3.7) (3. 4.stb . Hrvatska prednorma HRN ENV 1991 . 6. led.9) 4.HRN ENV 1991 – 2 – 3 – Snijeg . eksplozije. 2. vrijedi Bernoullijeva hipoteza ravnih presjeka. ostvarena je dobra prionljivost između armature i betona do sloma.HRN ENV 1991 – 2 – 4 – Vjetar . temperaturu. 5.Betonske konstrukcije Metoda graničnih stanja temelji se na šest pretpostavki: 1.HRN ENV 1991 – 2 – 2 – Požarno djelovanje . beton u vlačnoj zoni uopće ne sudjeluje u nošenju.HRN ENV 1991 – 2 – 6 – Djelovanja pri izvedbi . pritisak zemlje i vode. valovi.dst ≤ Ed. snijeg.HRN ENV 1991 – 2 – 5 – Toplinska djelovanja .proračunska vrijednost djelovanja Rd .proračunska vrijednost nosivosti (svojstva materijala) Granično stanje statičke ravnoteže ili velikih pomaka konstrukcije: Ed. požar. vrijedi računski dijagram betona σc .8) GSU (SLS) – granična stanja uporabljivosti – podređena su mjerodavnim kriterijima za normalnu upotrebu: granično stanje naprezanja granično stanje trajnosti (ograničenje širina pukotina) granično stanje deformiranja (ograničenje progiba) granično stanje vibracija Granično stanje uporabljivosti: Ed ≤ Cd Ed . vjetar.proračunska vrijednost destabilizirajućeg djelovanja Ed.granična računska vrijednost bitnog kriterija uporabljivosti (deformacija.proračunska vrijednost stabilizirajućeg djelovanja (3.HRN ENV 1991 – 3 – Prometna opterećenja mostova . unutarnje sile proračunavaju se po teoriji elastičnosti za naponsko stanje I (bez pukotina) Granično stanje sloma: Sd ≤ Rd Sd . naprezanje) (3.HRN ENV 1991 – 5 – Djelovanja od kranova i strojeva 28 .proračunska vrijednost djelovanja Cd .εc.εs. Norma EN 1991 – 2 – odnosi se u potpunosti na mostove opisujući prometna djelovanja na mostove.djelovanje: . vibracija. vrijedi računski dijagram armature σs .stb Ed. udar.HRN ENV 1991 – 2 – 1 – Vlastita težina i uporabna opterećenja .HRN ENV 1991 – 4 – Djelovanja na silose i spremnike tekućina .HRN ENV 1991 – 2 – 7 – Izvanredna djelovanja uzrokovana udarom ili eksplozijom . djelovanja za vrijeme izvođenja.

mogu se dobiti promatranjem (opterećenja snijegom i vjetrom). Osnovni podaci o djelovanjima. dobiveni promatranjem ili prema zakonima fizike obrađuju se statističkim metodama. Na konstrukciji. U ovisnosti od usvojene fraktile razlikuju se: nazovistalna vrijednost.1. posebno prevladavajućeg djelovanja i karakteristična vrijednost djelovanja. opterećenje snijegom i opterećenje vjetrom. na osnovi kojih se dolazi do potrebnih numeričkih vrijednosti. promjenljivost u vremenu i prostoru i druge nepouzdanosti stohastičkog ili nestohastičkog karaktera. potres. Klasifikacija djelovanja Djelovanja se klasificiraju: Prema promjenljivosti tijekom vremena • stalna djelovanja G (vlastita težina. vjetar. deformacije uslijed načina izgradnje konstrukcije) • promjenljiva djelovanja Q (uporabno opterećenje. česta vrijednost. Numeričke vrijednosti djelovanja sadrže odgovarajuće nepouzdanosti pri određivanju. Podaci o djelovanjima. izborom (maksimalna težina vozila na mostu) i procjenom (izvanredna djelovanja). pritisak tla. promjena razine površine vode. slijeganje i klizanje terena). Osnovni uzroci su velika promjenljivost samog djelovanja (brzina vjetra). snijeg) Prema svojoj prirodi i/ili odzivu konstrukcije: • statička djelovanja – koja ne izazivaju značajno ubrzanje konstrukcije ili konstrukcijskih elemenata • dinamička djelovanja – koja izazivaju značajno ubrzanje konstrukcije ili konstrukcijskih elemenata 29 . prednapinjanje. nesavršenost modela djelovanja. vrijednost djelovanja u kombinaciji. djelovanja izazivaju učinke djelovanja. opterećenje ledom. Djelovanja na konstrukcije nastaju općenito uslijed nekog događaja koji može podrazumijevati građenje. slijeganje oslonaca. padanje snijega na građevinu.Betonske konstrukcije U odnosu na dosadašnje propise za opterećenja odnosno djelovanja Eurokod 1 je daleko složeniji i razrađeniji. a vjerojatnost njihovog nastupanja u planiranom vijeku trajanja je mala. Djelovanja mogu biti neovisna (djelovanje snijega na tlo) ili ovisna o samoj konstrukciji (djelovanje snijega na pokrov). nepokretna oprema (dodatno stalno). udar vozila. prolaz vozila preko mosta. proračunom prema zakonima fizike (vlastita težina). Prema mogućnosti promjene položaja u prostoru: • nepomična (vlastita težina) • slobodna djelovanja (pomična uporabna opterećenja. Prema tome osnovna svojstva djelovanja su vjerojatnost pojave. požar. promjenu temperature okoliša ili pojavu potresa ili požara. posebno pri statističkoj obradi malog broja podataka te nepoznavanje budućeg razvoja industrije (vozila i oprema). pritisak vode. ili imati promjenu intenziteta ali su te promjene zanemarive u odnosu na srednju vrijednost. Promjenjiva opterećenja su ona za koje je vjerojatno da će djelovati tijekom zadane proračunske situacije te da će imati promjenu intenziteta tijekom vremena. Stalna opterećenja su ona za koje se smatra da će vjerojatno djelovati na konstrukciju u cijelom vijeku trajanja. 4. djelovanje temperature. Izvanredna opterećenja su općenito kratkog vremena trajanja. opterećenje valovima) • izvanredna djelovanja A (eksplozije. odnosno odziv konstrukcije. Podaci dobiveni izborom ili procjenom općenito se ne izražavaju statističkim veličinama već se uvodi nazivna vrijednost djelovanja.

Vrijednosti zamjenskog kontinuiranog opterećenja najbolje se procjenjuju na temelju iskustva.Betonske konstrukcije Vlastita težina konstrukcije (ili njenih dijelova ili opreme) može se prikazati pomoću jedne karakteristične vrijednosti (Gk). Minimalna vrijednost od 1. jedanput godišnje. Nazovistalna kombinacija događa se npr.2. Oprema kojoj položaj nije točno definiran u vrijeme projektiranja ili primjerice pomični pregradni zidovi mogu se modelirati jednoliko raspoređenim opterećenjem. Česta vrijednost (ψ1Qk) koristi se za provjeru graničnog stanja nosivosti uzimajući u obzir izvanredna djelovanja i za povratna granična stanja. Gornja vrijednost ima predviđenu vjerojatnost da neće biti premašena. u vijeku trajanja konstrukcije događa se jedanput ili nijedanput. Vlastita težina Vlastita težina građevinskih elemenata razvrstava se kao stalno djelovanje te kao nepomično djelovanje. izolacije ili zastora. a donja vjerojatnost da ne padne ispod predviđene vrijednosti. Nazovistalna vrijednost (ψ2Qk) također se koristi za provjeru graničnog stanja nosivosti uzimajući u obzir izvanredna djelovanja te za povratna granična stanja uporabljivosti. Ovakva česta kombinacija događa se npr. a proračunava se na osnovi nazivnih izmjera i karakterističnih prostornih težina.1 Promjenjivo djelovanje ima četiri reprezentativne vrijednosti 4. razumnim pristupom projektanta. koriste se dvije vrijednosti. Kada promjenljivost nije mala i kada je poznata statistička razdioba. elektroopreme. jedan put tjedno.inf). Promjenjivo djelovanje ima četiri reprezentativne vrijednosti: • karakteristična vrijednost (Qk) • vrijednost u kombinaciji (ψ0Qk) • česta vrijednost (ψ1Qk) • nazovistalna vrijednost (ψ2Qk) Vrijednost u kombinaciji (ψ0Qk) uzima u obzir smanjenu vjerojatnost istovremenog djelovanja više promjenljivih neovisnih opterećenja s njihovom najnepovoljnijom vrijednošću. Proračunava se na temelju prostornih težina i nazivnih dimenzija.0 kN/m2 koristi se za prostorije s uobičajenim pregradnim zidovima i visinama katova. 30 . gornja (Gk. Ova kombinacija je vrlo rijetka. Težina nepomičnih strojeva. obloge ubraja se u vlastitu težinu isto kao i težina zemlje.sup) i donja vrijednost (Gk. Slika 4. Koristi se za provjeru graničnog stanja nosivosti i nepovratnog graničnog stanja uporabljivosti. uzevši u obzir da je promjenljivost mala.

.00 18.1 Zapreminske težine.00 19.1.0 78.44-0.50 18.5 6.00 18. Materijal Armirani beton Čelik Meko drvo –četinari Tvrdo drvo –lišćari Puni zidni elementi od pečene gline Šuplji zidni elementi sa više od 25 % šupljina Vapneno –silikatni zidni element Šamotni zidni elementi Silikatni zidni elementi Fasadni zidni elementi Vapneni mort Produžni mort Cementni mort Gipsani mort Žbuka od vapna i cementa Plino-beton za toplinsku izolaciju Beton od pijeska i šljunka Pjeno-beton Zidovi od produžnog morta i opeke Zidovi od šupljih zidnih elemenata Asfalt Bitumen Katran Keramičke pločice Staklo Armirano staklo Gumeni pod PVC podne pločice Težina polunabijenog pijeska Težina polunabijenog šljunka Šperploča Iverica Voda Zapreminska težina (kN/m3) 25.00 18.42-0.00 –18. karakterističnu vlastitu težinu treba odrediti kao umnožak zbroja nazivnih težina pojedinih elemenata i koeficijenta 1. 31 .20 –13.3. da bi se uzeli u obzir limovi i spojna sredstva u čvorovima.00 –22.00 27.50 17.00 8.5 –24.Betonske konstrukcije Za čelične konstrukcije. U nekim slučajevima važna su i koncentrirana uporabna opterećenja i to sama ili u kombinaciji s kontinuiranim opterećenjem.00 –18.00 –14.00 7.50 24. odnosno prostorije. Uporabno opterećenje u zgradama je ono koje proizlazi iz samog korištenja i uglavnom je modelirano jednoliko raspoređenim opterećenjem.00 3.00 16. Površinska težina (kN/m2) 0.00 15.00 –15..00 12.0 6.00 18.00 25.00 –19.50 –8.00 –18.) Betonski crijep Valoviti lim Tablica 4.00 –6. Pokrovi Dvostruki biber crijep Glineni crijep (utoreni.50 10 Tablica 4.00 16.48 0.15 4.00 22. mediteran.00 17.00 11.82 0.50 4.75-0.00 –14.00 –16.00 10.00 16.00 21.53 0.50 –14.50 –18. Uporabna opterećenja zgrada Uporabna opterećenja se uglavnom svrstavaju u promjenljiva i slobodna.2 Težine pokrova.00 11.00 24. Karakteristične vrijednosti ove vrste opterećenja dane su u ovisnosti o namjeni zgrade.00 14.00 8.50 –6.

D1 .0 7. Opterećenje snijegom Opterećenja snijegom proračunavaju se na osnovi karakterističnog opterećenja sk. ili broju katova koji su poduprti stupom.Betonske konstrukcije Prostorije u zgradama ovisno o namjeni svrstane su u pet osnovnih razreda i neke podrazrede s odgovarajućim karakterističnim opterećenjem. 4. Uporabna opterećenja konstrukcijskih elemenata koji podupiru velike podne površine reduciraju se odgovarajućim faktorima α ovisnim o površini poduprtoj gredom. i površine s prometnim opterećenjem promatraju odvojeno.C4 . Za stupove: αn = {2 + (n –2)ψ0 }/ n gdje je n broj poduprtih katova.0 2.4 Uporabna opterećenja u zgradama.0 7.0 4.0 5.0 3.C2 .0 Qk [kN] 2.0 2.C5 D . Osnove proračuna. Za grede: αA = 5ψo/7 + 10m2/A gdje je A površina poduprta gredom u m2. Opterećenje od snijega na krov određuje se izrazom: s = μ i ⋅ Ce ⋅ Ct ⋅ sk (4.0 3.D2 E qk [kN/m2] 2. hotelske sobe Uredi Površine na kojima je moguće okupljanje ljudi (5 podrazreda prema vjerojatnoj gustoći okupljanja i gužve) Prodajne površine Površine za skladištenje Tablica 4.0 4. Koeficijent ψ0 je koeficijent kombinacije definiran u prvom dijelu.0 5.1) 32 . A B C D E Stambene prostorije.0 4. balkona ili stubišta ili na kvadratičnoj površini.0 5. Ova se vrijednost prilagođava ovisno o obliku krova i utjecaju vjetra na raspodjelu snijega.0 6. Uporabna opterećenja mostova – prometna opterećenja obrađuju se u posebnom drugom dijelu Eurokoda 1.0 3.0 7. stranice 50 mm.0 5. koje odgovara jednolikom snijegu koji je napadao pri mirnim vremenskim uvjetima na ravno tlo. odjeljenja u bolnicama.0 4. Koncentrirano opterećenje djeluje na bilo kojoj točki poda.C1 .balkoni B C . Opterećene površine A . dok se krovovi za posebne namjene (slijetanje helikoptera).0 4.stubišta . garaže.0 4.općenito .0 4.0 5.0 Tablica 4.3 Razredi površina u zgradama.C3 .0 2. Krovovi koji su pristupačni projektiraju se na istu razinu uporabnog opterećenja kao i podovi zgrada.4.

dvostrešni. I.5 Karta opterećenja snijegom u Hrvatskoj Učinak geometrije krova uzima se u obzir koeficijentom oblika opterećenja snijegom μi.0 Opterećenje od snijega djeluje vertikalno i odnosi se na horizontalnu projekciju površine krova te se odnosi na snijeg koji je prirodno napadao. IV. koji obično ima vrijednost 1.2 Koeficijenti oblika opterećenja od snijega – dvostrešni krovovi 33 . koji obično ima vrijednost 1.0 Ct : toplinski koeficijent. III.Betonske konstrukcije gdje su: sk : karakteristična vrijednost opterećenja od snijega na tlo (kN/m2) μi : koeficijent oblika opterećenja od snijega Ce : koeficijent izloženosti. Tipična mapa karakterističnog opterećenja snijegom na tlo sk dana je na slici. višestrešni i valjkasti krovovi. 1 2 2 1 1 2 1 1 1 1 2 2 1 2 Slika 4. Tipične vrijednosti koeficijenta opterećenja snijegom dane su na slici i u tablici za dvostrešne krovove. II. Uobičajene geometrije krovova su jednostrešni. Opterećenje snijegom na tlo zavisi od geografskog položaja i nadmorske visine lokacije koja se razmatra i dano je na nacionalnoj osnovi u obliku karata s odgovarajućim geografskom lokacijom. Tablica 4.

Opterećenje vjetrom Vjetar je promjenljivo slobodno djelovanje.zgrade i dimnjake visine manje od 200 m. mora se uzeti u obzir snijeg koji visi preko ruba krova.Betonske konstrukcije Kut nagiba krova Koeficijent oblika μ1 Koeficijent oblika μ2 Koeficijent oblika μ3 0° ≤ α ≤ 15° 0.8 0.pojednostavnjeni postupak primjenjuje se za konstrukcije koje su neosjetljive na dinamičku pobudu te za proračun dinamički umjereno osjetljivih konstrukcija. primjenom dinamičkog koeficijenta cd.8 0. i drugo u kojem se pola vrijednosti opterećenja snijegom primjenjuje na najnepovoljnijoj polovici krova. kao dodatak opterećenja na tom dijelu krova. (4.detaljni postupak se primjenjuje za konstrukcije za koje se očekuje da su osjetljive na dinamičku pobudu i kod kojih je vrijednost dinamičkog koeficijenta veća od 1. wi = q ref ⋅ c e (z i ) ⋅ c pi . Pojednostavnjeni postupak se može koristiti za: .6(α−15)/30 0.0 0.2) we = q ref ⋅ c e (z e ) ⋅ c pe . U proračunu onih dijelova krova koji su konzolno prepušteni preko zidova.cestovne i željezničke mostove najvećeg raspona manjeg od 200 m te za pješačke mostove najvećeg raspona manjeg od 30 m. ce(zi): koeficijenti izloženosti cpe i cpi: koeficijenti vanjskog i unutrašnjeg tlaka Neto pritisak na površinu je algebarski zbroj unutrašnjeg i vanjskog pritiska.0 - Tablica 4. a da bi se uzeo u obzir utjecaj gubitka topline kroz krov toplinski koeficijent može se uzeti manji od 1.8(60 . Ova vrijednost neovisna je o duljini konzole.1(60 . . 34 .3) gdje su qref : poredbeni tlak srednje brzine vjetra ce(ze). Drugi slučaj će rijetko biti kritičan.α)/30 1.8α/30 30° ≤ α ≤ 60° 0. Ovisno o osjetljivosti na dinamičku pobudu primjenjuju se dva postupka za proračun opterećenja vjetrom: .0. .8 + 0. jedno u kojem se puno opterećenje snijegom primjenjuje na čitavoj površini krova.α)/30 1.0.5.6 Koeficijenti oblika opterećenja od snijega – dvostrešni krovovi Za jednostrešne krovove treba uzeti u obzir dva slučaja opterećenja.8 + 0. Da bi se uzeo utjecaj oštrog vjetra koeficijent izloženosti može se uzeti manji od 1.2. 4.8α/30 15° ≤ α ≤ 30° 0. Tlak vjetra na zgrade Tlak vjetra na vanjske površine we te tlak vjetra na unutrašnje površine proračunava se po izrazima: (4.6 α ≥ 60° 0. Krovovi s naglom promjenom visine moraju se proračunati na mogućnost klizanja snijega s višeg nivoa.8 0.8 + 0.

Betonske konstrukcije a) negativni negativni b) negativni negativni pozitivni pozitivni unutrasnji tlak negativni pozitivni negativni unutrasnji tlak negativni c) W e1 pozitivni W e2 negativni d) pozitivni negativni W e1 W e2 Slika 4.4) vref: poredbena brzina vjetra ρ: gustoća zraka Poredbena brzina vjetra određuje se prema osnovnoj vrijednosti poredbene brzine vjetra vref.0 koja je prikazane u zemljovidu Hrvatske za područja opterećenja vjetrom. Poredbeni tlak srednje brzine vjetra određuje se izrazom: q ref = - ρ 2 2 v ref (4. Objašnjenje pojedinih članova ovog izraza dano je u nastavku.3 Tlakovi vjetra na površine. Slika 4.4 Zemljovid Hrvatske s osnovnim poredbenim brzinama vjetra 35 .

24 zo[m] 0. topografije i visine iznad tla.01 0.5 Koeficijenti izloženosti kao funkcija visine z iznad tla. vanjski i unutrašnji.1 i cpe.5) - g: udarni koeficijent Iv(z): intenzitet turbulencije kr: koeficijent terena (zemljišta) cr(z): koeficijent hrapavosti ct(z): koeficijent topografije Kategorije zemljišta Otvoreno more ili jezero.22 0. kućama ili drvećem Predgrađa ili industrijska područja i stalne šume Gradska područja u kojima je najmanje 15% površine prekriveno zgradama čija je srednja visina veća od 15 m kr 0. Koeficijenti tlaka.19 0. Za površine veličine između 1 i 10 m2 koeficijenti se dobivaju linearnom interpolacijom. osim za lokacije blizu izdvojenih brežuljaka i strmih nagiba. IV. 36 . kada je ct=1 Koeficijenti vanjskog tlaka cpe za zgrade i njihove pojedine dijelove ovise o veličini opterećene površine A i dani su za opterećene površine od 1m2 i 10m2 u odgovarajućim tablicama kao vrijednosti cpe. primjenjuju se kako bi se odredio raspored vanjskog i unutarnjeg tlaka i dani su u tablicama za: .05 0. Slika 4.Betonske konstrukcije Koeficijent izloženosti uzima u obzir učinke hrapavosti terena (tablica).17 0.vertikalne zidove zgrada pravokutnog tlocrta. . II. Za ravne terene koeficijent izloženosti se može odrediti iz slike vezano uz visinu i kategoriju terena. Teren se uglavnom smatra ravnim.ravne krovove. na srednju brzinu vjetra i turbulenciju. ce ( z ) = cr2 (z ) ⋅ ct2 (z ) ⋅ [1 + 2 ⋅ g ⋅ I v (z )] (4.3 1 zmin[m] 2 4 8 16 I. III.7 Kategorije zemljišta i odgovarajući parametri Veličine z0 i zmin se koriste za određivanje koeficijenta hrapavosti. za hrapavost terena I do IV.10. s najmanje 5 km otvorene površine u smjeru vjetra I ravnica bez prepreka Ograđeno poljoprivredno zemljište s gospodarskim zgradama. Tablica 4.

0 Cpe.8 Koeficijenti vanjskog tlaka za vertikalne zidove zgrada s pravokutnim tlocrtom po područjima Poredbena visina ze za zidove zgrada pravokutnog tlocrta daje se ovisno o odnosu visine i širine zgrade h/b.10 -0.0 -1.8 B Cpe.1 Tablica 4.5 -0.3 Cpe.5 D Cpe.10 -1.3 -0.1 -0.10 -0.0 Cpe.1 +1.0 -1. svodove i kupole.10 +0. h h 37 . Tipični prikaz dan je za vertikalne zidove zgrada pravokutnog tlocrta na slici gdje je vidljiva podjela po područjima i u tablici za različita područja i za različite odnose d/h.0 C Cpe.10 Cpe.Betonske konstrukcije - jednostrešne krovove.1 -1.6 Koeficijenti vanjskog tlaka za vertikalne zidove zgrada s pravokutnim tlocrtom Zone d/h ≤1 ≥4 A Cpe.7 Poredbena visina ze u ovisnosti od h i b.3 -1. TLOCRT PRESJEK d>e d e/5 vjetar A B C D E b vjetar d<e e/5 vjetar A B A A B B C e=b ili 2h (manja vrijednost) Slika 4.3 E Cpe.8 +0. dvostrešne krovove. višestrešne krovove.8 -0.1 -1.6 Cpe.0 +1. h>2b z e =h z e =h-b b<h<2b z e =h z e =z h<b z e =h z e =b z e =b Slika 4.

Za zatvorene zgrade s unutrašnjim pregradama ekstremne vrijednosti su cpi = 0. ili cpi = -0. ΔTMy d) nelinearna raspodjela temperature.Betonske konstrukcije Za zgrade bez unutrašnjih pregrada koeficijenti unutrašnjeg tlaka vezani su uz koeficijent otvora μ koji se definira kao omjer sume površina otvora na zavjetrenoj strani i stranama paralelno djelovanju vjetra i sume površina otvora na svim stranama. Toplinska djelovanja Toplinska djelovanja su promjenljiva slobodna djelovanja. Raspodjela temperature između pojedinih konstrukcijskih elemenata može se raščlaniti u četiri osnovne komponente: a) jednolika komponenta temperature ΔTN b) linearno promjenljiva temperaturna komponenta u odnosu na os z-z. a što se postiže ili obuhvaćanjem toplinskih učinaka u proračunu ili predviđanjem razdjelnica.8. provjetravanju i toplinskoj izolaciji. U slučaju ravnomjernog rasporeda otvora. a uz to i neizravna djelovanja.5. Ovo daje samo uravnotežena naprezanja koja ne daju reznu silu na elemente. završnoj obradi (obloge). Slika 4. te fizikalnim svojstvima uporabljenog gradiva. za zgrade približno kvadratnog tlocrta. ΔTMz c) linearno promjenljiva temperaturna komponenta u odnosu na os y-y. Deformacije i naprezanja što iz njih proistječu. položaju građevine. učinaka unutarnje opreme te . Proces određivanja opterećenja vjetrom na zgrade prikazan je na dijagramu. ovisna su o geometriji i rubnim uvjetima promatranog elementa. 4. Pojedinosti se odnose na: . zavjetrenoj strani i stranama paralelno djelovanju vjetra. sunčano zračenje).6. ΔTE. njenoj sveukupnoj masi. mora se koristiti vrijednost cpi=-0. Raspodjela temperature po presjeku na svakom elementu dovodi do deformiranja elementa. 38 . primijenjenoj oblozi i očekivanom vremenskom zapisu unutarnje i vanjske temperature.25. a kada je ona spriječena dolazi do pojave deformacija i naprezanja. Veličina toplinskih ovisna je o klimatskim uvjetima ( dnevne i sezonske promjene temperature u zraku. strani izloženoj vjetru.toplinska djelovanja koja su rezultat nepovoljnog unutarnjeg grijanja. Elemente nosive konstrukcije treba projektirati kako se ta naprezanja ne bi premašila.8 Osnovne komponente temperaturne raspodjele Temperaturne promjene u zgradama Ovaj dio norme obrađuje samo toplinska djelovanja koja su rezultat promjena temperature zraka u hladu i sunčevog zračenja te daje upute za sva pitanja i pojedinosti koje se moraju razmotriti za svaku pojedinu konstrukciju.ponašanje konstrukcije i njene obloge koje ovisi o vrsti konstrukcije. a kod zgrada i o grijanju. industrijskih procesa.

područje 42 39 36 34 31 IV.Betonske konstrukcije Elemente nosivih konstrukcija treba provjeriti kako toplinske promjene ne bi uzrokovale prekoračenje graničnih stanja. Nacionalni dokument za primjenu u sklopu norme HRN ENV 1991-2-5 sadrži zemljovide Hrvatske s pripadnim najvišim I najnižim temperaturama zraka u ovisnosti o nadmorskoj visini. Materijali obloge moraju biti pričvršćeni za konstrukciju tako da omoguće razlike u pomacima između različitih komponenata.9 Promjena najviše temperature T max. Slika 4. područje 38 36 34 32 30 III. područje 39 36 33 30 28 II. a što se postiže ili obuhvaćanjem toplinskih učinaka u proračunu ili predviđanjem razdjelnica. područje 39 39 39 --- Tablica 4.50 s nadmorskom visinom 39 . Za elemente obloge proračunska duljina između razdjelnica određuje se prema svojstvima materijala. Temperaturne raspodjele određuju se za europske države uzimajući u obzir izloženost dnevnim promjenama sunčeva zračenja i dnevni raspon temperature zraka u hladu.9 Zemljovid Hrvatske s najvišim temperaturama zraka Nadmorska visina do (m) 100 400 800 1200 1600 I.

A. Izražava se kao vjerojatnost pojave potresa određene jakosti na određenom području u određenom vremenu tj.7. p1=p(I. područje -26 -26 -26 -26 -26 -26 III.7.10 Zemljovid Hrvatske s najnižim temperaturama zraka Nadmorska visina do (m) 100 400 800 1200 1600 >1600 I. područje -17 -19 -21 -23 -24 --IV. područje -26 -23 -20 -17 ----II.Betonske konstrukcije Slika 4. t). Potresno djelovanje 4. područje -16 -18 -19 -21 -23 -24 Tablica 4. earthquake) je prirodna pojava prouzročena iznenadnim oslobađanjem energije u zemljinoj kori i dijelu gornjega plašta koja se očituje kao potresanje tla. p2=p(%-tak vrijednosti u kn) 40 . earthquake hazard) je fizikalna pojava pridružena potresu koja može biti uzrokom nepovoljnih učinaka na ljude i imovinu.50 s nadmorskom visinom 4. područje -10 -13 -17 -20 -24 -26 V. Potresna opasnost (engl. Potresna oštetljivost (engl.1 Osnovni pojmovi Potres (engl.10 Promjena najniže temperature T min. vulnerability) je količina štete prouzročena danim stupnjem opasnosti izražena kao dio vrijednosti oštećenog predmeta tj.

Betonske konstrukcije

Potresni rizik (engl. earthquake risk) je vjerojatnost da će društvene ili ekonomske posljedice potresa premašiti određenu vrijednost na mjestu gradnje (“lokaciji građevine”) ili na određenom području tijekom određenog razdoblja. Izražava se u novčanoj vrijednosti ili u broju žrtava potresa (poginulih i ranjenih). Potresni rizik = potresna opasnost x potresna oštetljivost p3 = p (I, A, t, Vr) = p1 x p2 Seizmologija je prirodna znanost koja proučava potrese. Seizmičnost je učestalost pojave potresa na određenom području. Žarište potresa (hipocentar, ognjište) je zamišljena točka ili područje u unutrašnjosti Zemlje gdje je nastao potres. Epicentar je projekcija žarišta na površini Zemlje. Dubina žarišta je udaljenost od epicentra do žarišta. Magnituda potresa je kvantitativna mjera jakosti potresa izražena oslobođenom energijom, neovisno o mjestu opažanja. Rasjed je slabo mjesto u zemljinoj kori na kojem su slojevi stijene raspucali i kliznuli. Izoseista je crta koja povezuje točke na zemljinoj površini na kojoj je intenzitet potresa jednak. Akcelerogram- zapis potresa, zavisnost ubrzanja (cm/s2) o vremenu. Spektar potresa je obrađeni zapis potresa. To je grafički prikaz kojemu je na osi ordinata omjer spektralnog ubrzanja i najvećeg ubrzanja tla, a na osi apscisa period vibracije tla u sekundama. Potresni valovi- u trenutku iznenadnog pomaka na rasjedu dolazi do oslobađanja energije, a kroz stijensku masu prostiru se u okolinu potresni valovi. Oni mogu biti prostorni (u unutrašnjosti Zemlje) i površinski (na njezinoj površini).

Potresi su posljedica stalne dinamike u unutrašnjosti Zemlje, javljaju se u zonama dodira različitih geoloških struktura, od kojih su najveće tektonske ploče. Prema teoriji tektonskih ploča zemljina kora i gornji dio plašta nisu cjeloviti već razlomljeni i sastoje se od 15 ploča debljine 50-150 km koje se međusobno pomiču kao kruta tijela. Zbog pomaka dolazi na granicama ploča i u njihovoj blizini do velikih sila i naprezanja, a u trenutku kad se iscrpi nosivost materijala dolazi do naglih pomaka koji su uzrok potresima. Karta epicentara potresa dobro se poklapa s granicama tektonskih ploča. I same tektonske ploče imaju unutar sebe pukotina i rasjeda, razlomljene su na manje dijelove između kojih dolazi također do potresa.
Mjerenje potresa Vibracije tla mjere se instrumentima. Ako se njima mjeri ubrzanje, nazivamo ih akcelerometri, ako se mjeri brzina gibanja, nazivamo ih velosimetri, a ako se mjere pomaci, to su seizmometri. Najstariji su seizmografi koji rade na principu njihala.

41

Betonske konstrukcije

4.7.2 Proračun seizmičkih sila Potres se razmatra kao fenomen velike količine energije i veoma je kratkog trajanja. Seizmičko djelovanje određuje se preko računskog ubrzanja tla ag koje odgovara povratnom periodu potresa od 475 godina. Računsko ubrzanje tla ovisi o stupnju seizmičkog rizika i određuje se na temelju odgovarajućih seizmoloških ispitivanja lokacije građevine ili prema usvojenim vrijednostima za seizmička područja državnog teritorija. Računska ubrzanja tla daju se državnim propisima.

Područje intenziteta Računsko ubrzanje tla

VII 0,1g

VIII 0,2g

IX 0,3g

X Prema posebnim istraživanjima

Tablica 4.11 Računsko ubrzanje tla za različita seizmička područja

Područja sa ubrzanjem a g ≤ 0.05 su područja malog inteziteta. U slučaju a g ≤ 0.02 proračun na
potres nije potreban. Statičke seizmičke sile izvedene su iz inercijalnih sila. Inercijalne sile odgovaraju osnovnom vlastitom periodu konstrukcije. Seizmičko djelovanje obično se predstavlja sa tri komponente (gibanje točke opisuje s dvije horizontalne i jednom vertikalnom komponentom). Primjenom metode spektralnog odgovora građevina se može analizirati odvojeno za oscilacije u uzdužnom, poprečnom i vertikalnom smjeru. Površinsko seizmičko gibanje promatrane točke tla može se predstaviti pomoću spektra odziva, spektra snage ili vremenskog odziva tla. Za određivanje jedne komponente seizmičkog djelovanja obično se koristi spektar seizmičkog ubrzanja tla u jednom translatacijskom smjeru. Elastični spektar odgovora (ubrzanja) definira se analitički i kvalitativno prema slici:
Se(T) agSηβ5 0
4 3

B

C

agS A 2
1 0

D T

0 T 0 TB 0,5C

1

1,5

2

2,5

TD 3

3,5

4

Slika 4.11 Elastični spektar odgovora.

Potresno gibanje se opisuje preko elastičnog spektra odziva. Pri proračunu se uvodi korekcijski faktor prigušenja. Izrazi za elastični spektar: ⎛ ⎞ T (4.6) 0 T TB S e (T ) = a g S ⎜1 + ⎜ T (ηβ 0 − 1)⎟ ⎟ B ⎝ ⎠ TB T TC Se (T ) = a gηSβ 0 (4.7)

42

Betonske konstrukcije

TC T TD TD T

⎛T ⎞ S e (T ) = a gηSβ 0 ⎜ C ⎟ ⎝T ⎠

k1

(4.8)
k2

⎛T ⎞ ⎛T ⎞ Se (T ) = a gηSβ 0 ⎜ C ⎟ ⎜ D ⎟ ⎜T ⎟ T ⎝ D⎠ ⎝ ⎠

k1

(4.9)

Se(T) -ordinata spektra odgovora u jedinici ubrzanja tla ag -osnovno računsko ubrzanje tla S -modificirani faktor tla T -osnovni period osciliranja linearnog sustava TB, TC -granice intervala konstantnog spektralnog ubrzanja TD -granica koja definira početak područja spektra s konstantnim pomacima β0 -faktor spektralnog ubrzanja k1, k2 -eksponenti koji utječu na oblik spektra odgovora za T≥TC η -korekcijski faktor prigušenja (=1 za viskozno prigušenje 5%) 7 η= ≥ 0.7 (4.10) 2+ξ ξ - vrijednost viskoznog prigušenja dana u postocima koja je obično pretpostavljena sa 5%, a ako nije dana je propisima za različite materijale Vidljivo je da se spektar ubrzanja modificira sukladno kategorijima tla za koje su dani svi potrebni parametri u tablici 4.12. kategorija tla A B C S 1,0 1,0 0,9 β0 2,5 2,5 2,5 k1 1,0 1,0 1,0 k2 2,0 2,0 2,0 TB 0,10 0,15 0,20 TC 0,40 0,60 0,80 TD 3,0 3,0 3,0

Tablica 4.12 Seizmički parametri za kategorije tla.

Utjecaji potresa na konstrukciju ovise i o vrsti tla na kojem se konstrukcija gradi. Prema EC8 razlikuju se tri vrsta tla i to: Klasa A, klasaB i klasa C. Svaka klasa ima svoju poklasu. A1-čvrsta stijena ili formacija meke stijene koja se prostire široko i duboko pod uvjetom da nije raspucana u ravnini temeljenja. A2-sloj dobro zbijenog šljunka s malim sadržajem gline i mulja. A3-kruta, dobro konsolidirana glina B1-tlo koje se može usvojiti kao pouzdano na osnovu mahaničkih karakteristika ili čvrsta stijena B2-srednje gusti zrnati pijesak ili šljunak B3-srednje čvrsta glina koja je dobro konsolidirana C1-rastreseni nepovezani pijesak sa ili bez međuslojeva gline ili mulja C2-glinovita ili muljevita tla Horizontalna seizmička aktivnost se opisuje kroz dvije ortogonalne komponente promatrano neovisno, a prezentirane za isti spektar odziva. Za vertikalnu seizmičku aktivnost dopušta se koristiti isti spektar odziva kao i za horizontalno gibanje, ali reduciran faktorom ε1. T ≤ 0,15s ε1 = 0,7

43

12) . Izrazi za računski spektar: ⎛ ⎞⎞ T ⎛1 0 T TB (4. Računski spektar odziva se dobiva iz elastičnog tako da mu se vrijednost η zamijeni recipročnom vrijednošću faktora ponašanja q.5 4 Slika 4.15s < T < 0.13) (4. Računski spektar je još i normaliziran u odnosu na ubrzanje gravitacije g pa je definiran prema slijedećim izrazima ili slici 4. g q-faktor ponašanja α= ag 44 . uzima se u obzir mogućnost disipacije energije konstrukcije preko duktilnosti njenih elemenata (i drugih nelinearnih efekata) te se koristi linearna analiza koja se zasniva na računskom spektru odgovora koji je reduciran u odnosu na elastični spektar.5 TD 3 3.11) S d (T ) = αS ⎜1 + ⎜ β 0 − 1⎟ ⎟ ⎟⎟ ⎜ T ⎜q ⎠⎠ B ⎝ ⎝ TB T TC TC T TD TD T S d (T ) = α 1 Sβ 0 q ⎞ ⎟ ⎟ ⎠ kd 1 (4.5 Da bi se izbjegla opsežna nelinearna analiza sustava.Betonske konstrukcije 0.5C 1 1.5s ε1 = (11/14)-(4/7) T 0.12 Računski spektar odgovora.12: Sd(T) αSβ0 5 q 4 3 B C αS2 A 1 0 D T 0 T 0 TB 0. Sd ≥ 0.14) ⎛T ⎞ 1 S d (T ) = α Sβ 0 ⎜ C ⎟ ⎜T ⎟ q ⎝ D⎠ kd 1 . Sd ≥ 0.5s ≤ T ε1 = 0.2α -odnos računskog ubrzanja tla i gravitacionog ubrzanja.2α ⎛ TD ⎞ ⎜ ⎟ ⎜T ⎟ ⎝ ⎠ kd 2 ⎛T 1 S d (T ) = α Sβ 0 ⎜ C ⎜T q ⎝ (4. Faktor ponašanja predstavlja duktilnost konstrukcije. Dakle.5 2 2. duktilne konstrukcije mogu se proračunavati uporabom elastolinearnog modela konstrukcije i reduciranog računskog spektra odgovora. Računski spektar odgovora dobiva se iz elastičnog njegovom redukcijom uz pomoć faktora ponašanja q u kombinaciji s modificiranim eksponentima kd1 i kd2 koji ovdje iznose kd1 = 2/3 i kd2 = 5/3.

5 2. Općenito se određuje prema slici 4. savijanje Kratki jaki stup Čelični stup Vertikalni stup.5 1.0 1. Eurocode 8 dopušta nepovratne deformacije u području plastičnih zglobova. savijanje Normalno podupiranje.0 1.Betonske konstrukcije Faktor ponašanja odražava duktilnost konstrukcije. Sadrži u sebi podatak o vrsti elementa.13 Faktor ponašanja q – maksimalne vrijednosti.5 1. U slučaju 0. odnosno njenu sposobnost da prihvaća reducirane seizmičke sile bez krhkih lomova u postelastičnom području deformiranja. U slučajevima visoke seizmičnosti nastoji se postići što racionalnija građevina pa je poželjno građevinu projektirati za duktilno ponašanje. savijanje Nagnuti štap. Faktor ponašanja q može se uzeti prema tablici ako je bezdimenzionalna uzdužna sila N η k = c ≤ 0. savijanje Nagnuti štap.3 .2 1. Slika 4. f c Ac 45 .2 3.0 2. stup Ekscentrično podupiranje.0 3.13.5 1.2 1. To se postiže konstrukcijskim i drugim mjerama koje osiguravaju da se takvo ponašanje može i ostvariti.0 Armiranobetonski stupovi Vertikalni stup.3 ≤ η k ≤ 0. stup Upornjaci Lukovi Tablica 4.0 2.5 3.0 2.13 Seizmičko ponašanje vezano uz faktor ponašanja.0 1.6 vrijednosti q se reduciraju. vrsti gradiva i duktilnosti. Duktilni elementi Postelastično ponašanje Ograničeno Duktilno duktilno 1.5 1.

Ako nisu pristupačni za pregled mora se vrijednost q podijeliti sa 1. za razmatrane svojstvene oblike.4 pri tome da ne bude manji od 1. koja djeluje u pravcu seizmičkih djelovanja. Za proračun se koriste višemodalna spektralna analiza (metoda računskog spektra odgovora). Vrijednosti u tablici se mogu primjenjivati samo za pristupačne plastične zglobove. Što se tiče proračuna u primjeni su: • linearna dinamička analiza-metoda spektra odziva. Koristi se u slučajevima kad je dozvoljena linearna analiza. Promatra se ukupan odziv konstrukcije i svi tonovi koji doprinose seizmičkom odgovoru. treba iznositi najmanje 90% ukupne mase konstrukcije. a uz primjenu računskog spektra. tako da se svi značajniji oblici deformiranja i inercijalnih sila ispravno uzmu u obzir pri analizi seizmičkih utjecaja. izražena kao: Fbk = S d (Tk )mk g (4. Zbroj efektivnih modalnih masa. Proračunski model mosta treba biti takav da primjereno prikaže raspodjelu krutosti i mase. Vjerojatni maksimalni učinak seizmičkog djelovanja.5 za kose.3 ⎠ Kada η k prelazi vrijednost 0.3 ≤ η k ≤ 0.17) Alternativno bit će dovoljno točno rabiti za seizmičko djelovanje najopasniju od slijedećih kombinacija: (4. pomak) utjecaja E iznosi: E= ∑E 2 i (4.15) Spektralna analiza koristi ordinate proračunskog spektra u zavisnosti od tla.3 q = q0 Za 0.6 ⎛η ⎞ q = q 0 − ⎜ k − 1⎟(q 0 − 1) ⎝ 0.Betonske konstrukcije Za η k ≤ 0. z.. Kod stupova na kojima su elastomeri računa se sa q=1.3E y + 0. • alternativne linearne metode (analiza spektralnom snagom i analiza vremenskim redovima). Utjecaj tonova se kombinira tako da max vrijednost učinka potresa (rezna sila. koja odgovara svojstvenom obliku k.18) E x + 0. Sve oblike osciliranja koji značajno doprinose ukupnom odzivu konstrukcije valja uzeti u obzir. može se odrediti uporabom neovisnih maksimalnih učinaka seizmičkog djelovanja Ex . • nelinearna vremenska analiza. Linearna dinamička analiza (Metoda računskog spektra odgovora) obuhvaća ekstreme dinamičkih odgovora svih važnijih oblika osciliranja.0.16) gdje je Ei učinak i-tog modalnog odziva.3E z 46 . Ukupni odgovor se dobiva statističkom metodom kombinacije maksimalnih doprinosa oscilacija.5 za vertikalne stupove i 1. određena je tako da je posmična sila u bazi Fbk za ton k. pojednostavljena spektralna analiza (metoda osnovnog moda) i neke druge (analiza spektralne snage i analiza vremenskog odziva-time history). Duktilni stupovi koji su predviđeni za disipaciju seizmičke energije a kod kojih plastični zglobovi nisu pristupačni imaju vrijednost q=2. Ey i Ez prema izrazu: 2 2 E = E x + E y + E z2 (4. y.6 ne dozvoljavaju se plastični zglobovi. Efektivna modalna masa mk. zbog istodobne pojave seizmičke aktivnosti uzduž osi x. • metoda osnovnog tona.0.

3E y + E z gdje su Ex . Ako nije jasno koje promjenjivo djelovanje ima najveći utjecaj. valja primjenjivati γG = 1.Sup = 1. Kada kombinacija opterećenja uključuje više od jednog promjenljivog djelovanja (npr.kombinacija za seizmičku proračunsku situaciju: ⎡ ⎤ S d = S d ⎢∑ (Gk .8. 47 . (4. Pri ekscentričnom tlaku kada uzdužna sila reducira armaturu dobivenu od savijanja.0.0 0 1.mogućnost netočnog modeliranja djelovanja . Parcijalni koeficijenti sigurnosti za djelovanje dani su u tablici 4. vrsti opterećenja.nepouzdanost u određivanju učinaka djelovanja Veličina ovih koeficijenata ovisi o tome koje se granično stanje promatra i o vrsti djelovanja. j ) + γ I ⋅ AEd + ∑ (ψ 2i ⋅ Qk .9 Tablica 4. z. y. Ey . Vrsta djelovanja Djelovanje Stalno Promjenljivo Prednapinjanje γG γQ γP Nepovoljno 1. Kombinacije opterećenja Proračunske vrijednosti djelovanja dobivaju se množenjem reprezentativnih vrijednosti parcijalnim koeficijentima sigurnosti γF. sve kombinacije trebaju biti uzete u obzir. Ez seizmička djelovanja u smjeru x.i ) + Pk ⎥ i >1 ⎣ j ⎦ (4.14 Parcijalni koeficijenti sigurnosti za djelovanje za GSN.1.0 ili 1. u kombinacijama opterećenja. Parcijalnim faktorima uzima se u obzir: . i korištenju zgrade ili općenito konstrukcije. Slučaj C vezan je uz gubitak nosivosti tla.2 Povoljno 1.3E x + 0.0 ili 0.9.14. Parcijalni koeficijenti dani su u tablicama za tri slučaja.3E x + E y + 0.5 1.mogućnost nepovoljnih odstupanja djelovanja . korisno opterećenje i vjetar) parcijalni koeficijenti sigurnosti vezani uz komponente promjenljivog djelovanja mijenjaju se i svako promjenljivo djelovanje osim onog najdominantnijeg.20) Granična stanja nosivosti. kada se uzima u obzir ukupna stabilnost. Slučaj B odnosi se na gubitak nosivosti konstrukcije ili konstrukcijskih elemenata i najčešće se upotrebljava. U takvom slučaju nepovoljan dio stalnog djelovanja treba pomnožiti s parcijalnim koeficijentom γG.inf = 0.0 osim kad je određeno drukčije. Slučaj A koji predstavlja gubitak statičke ravnoteže koristi se na primjer. Za granično stanje uporabljivosti parcijalni koeficijenti sigurnosti su 1.Betonske konstrukcije 0.19) (4.35 1. Ovdje su prikazani parcijalni koeficijenti sigurnosti koji se koriste za slučaj B i to za granično stanje nosivosti.3E z 0. Primjer su nosači s prijepustima. U načelu je koeficijent sigurnosti γG za cijelu konstrukciju stalna vrijednost osim kada stalno opterećenje može različito djelovati (povoljno i nepovoljno). a povoljan s γG. množi se sa koeficijentom kombinacije ψ. Vrijednost koeficijenata kombinacije ovisi o prilikama.21) 4.

j ⋅ G k . predvorja .i + γ i >1 ⎢j ⎣ ( ( ) ) ( ) p ⎤ ⋅ Pk ⎥ ⎥ ⎦ Kombinacija za izvanredne proračunske situacije: ⎡ S d = S d ⎢∑ γ G .9 0.5 0.1 + ∑ γ Q ⋅ψ 0. Qk. trgovine do 50 m2.2 0. Koeficijenti kombinacije Djelovanje Korisno (stanovi. bolnice) Korisno (prostor za skupove.6 0.koeficijent kombinacije ψ1 .6 0.j. Oni mogu biti: ψo .0 Kategorije A.koeficijent koji obuhvaća učestalost promjenljivog djelovanja ψ2 . 48 .7 0.koeficijent koji promjenljivo opterećenje svodi na stalno.15 Specijalni koeficijenti kombinacije.Betonske konstrukcije Kombinacije za granična stanja nosivosti Za osnovnu kombinaciju (stalne i prolazne proračunske kombinacije) računske se veličine djelovanja proračunavaju po izrazu: ⎡ S d = S d ⎢∑ γ G .5 0.15.5 3. j ⋅ G k .5 0.8 0 0 0 Tablica 4. B C. j + γ Q ⋅ Q k . balkoni.0-5. gimnastičke dvorane. knjižnice. j + γ I ⋅ AEd + ∑ ψ 2i ⋅ Q k . predvorja učionica.7 1. garaže.3 0.0 0.6 0. trgovačke i robne kuće) Vjetar Snijeg Sva ostala djelovanja ψ0 ψ1 ψ2 q (kN/m2) 2.0 6.1 + ∑ ⋅ψ 2.1: karakteristična veličina nepovoljnog jedinog ili prevladavajućega promjenljivog djelovanja kad istodobno djeluje više promjenljivih opterećenja Pk: karakteristična veličina prednapinjanja ψ0. Množenjem karakterističnih promjenljivih veličina Qk specijalnim koeficijentima ψ dobiju se reprezentativne vrijednosti. Približne vrijednosti za specijalne koeficijente dane su u tablici 4. uredi.i: karakteristične veličine za stalno i promjenljivo opterećenje Qk. j + ψ 11 ⋅ Qk . D E 0. zgrade za parkiranje. arhivi) Korisno (prostor za izložbe i trgovinu.i + Ad + γ i >1 ⎢j ⎣ ( ) p ⎤ ⋅ Pk ⎥ ⎥ ⎦ Kombinacija za seizmičku proračunsku situaciju: ⎡ ⎤ S d = S d ⎢∑ G k .6 0.i: koeficijenti kombinacije za promjenljiva djelovanja Specijalnim koeficijentima ψ uzima se u obzir smanjena vjerojatnost istodobnog djelovanja više nepovoljnih promjenljivih djelovanja ili učestalost ili se promjenljivo svodi na stalno djelovanje.i ⋅ Qk .6 0.i ⋅ Q k .i + Pk ⎥ i >1 ⎢j ⎥ ⎣ ⎦ ( ) ( ) - Gk.

Betonske konstrukcije Kombinacije za granična stanja uporabljivosti Karakteristična kombinacija: Česta kombinacija: Kvazi-stalna kombinacija: ⎡ ⎤ S d = S d ⎢∑ G k .35 Σ Qk Gk + Qk Gk + 0.35 Gk + 1.1 + ∑ ψ 0. dane za: -granično stanje uporabljivosti: stalno + uporabno (ili snijeg): stalno + uporabno (ili snijeg) + vjetar: -granično stanje nosivosti: stalno + uporabno (ili snijeg): stalno + uporabno (ili snijeg) + vjetar: 1.1) 49 . vlastita težina i snijeg za krovove). U ovim slučajevima niža vrijednost (inferiorna – inf) parcijalnog koeficijenta sigurnosti treba se koristiti uz povoljno djelovanje. uporabna opterećenja koja su povoljna jednostavno se zanemaruju (γinf = 0) dok se za stalna djelovanja otporna na učinke vjetra koristi parcijalni koeficijent 1. za uvjete koje odgovaraju klasi B. Tako su tipične kombinacije opterećenja. j + ∑ ψ 2i ⋅ Qk . HRN ENV 1991-1 uključuje pojednostavnjenje za konstrukcije zgrada u normalnim uvjetima.9 Σ Qk U nekim slučajevima. Stalno djelovanje kombinira se s odgovarajućim promjenljivim opterećenjem. koje općenito podrazumijeva vlastitu težinu.i + Pk ⎥ i >1 ⎢j ⎥ ⎣ ⎦ ( ( ) ( ) ⎡ ⎤ S d = S d ⎢∑ G k .0. 5. snijegom i vjetrom. Ovi izrazi uključuju jedno stalno djelovanje. U praksi. od kojih svaka zahtijeva odvojeno proučavanje i analizu.35 Gk + 1. i uporabno opterećenje u srednjem rasponu kontinuirane grede može ublažiti savijanje u susjednim rasponima.i ⋅ Qk . Za jednostavne podne i krovne konstrukcije dominantno djelovanje je gravitacijsko (vlastita težina i uporabno opterećenje za podove. stalno opterećenje može pomagati u otpornosti od prevrtanja ili vjetra. ali za okvirne konstrukcije mora se obavezno uzeti u obzir i dodatno opterećenje vjetrom. DIMENZIONIRANJE PREMA GRANIČNOM STANJU NOSIVOSTI 5.5 Qk 1. Uvod Uvjet nosivosti presjeka zadovoljen je ako je računska vrijednost utjecaja (unutarnje sile) Sd manja od odgovarajuće računske nosivosti presjeka Rd ili jednaka njoj: Sd ≤ Rd (5. j + Qk .1.i + Pk ⎥ i >1 ⎢j ⎥ ⎣ ⎦ ) ( ) ⎤ ⎡ S d = S d ⎢∑ G k .1 + ∑ ⋅ψ 2. određena opterećenja mogu imati povoljno djelovanje. Pri tome se ukidaju koeficijenti kombinacije ψ i koriste modificirani parcijalni koeficijenti sigurnosti za djelovanja. uporabnim.i ⋅ Qk . i ovakav pristup trebao bi biti zadovoljavajući pri projektiranju većine zgrada. pojednostavnjeni pristup je moguć za uvjete koji su iz prethodnog iskustva poznati kao kritični. Na sreću. Na primjer. za slučajeve gdje su sva djelovanja nepovoljna. j + ψ 11 ⋅ Qk .i + Pk ⎥ i ⎥ ⎢j ⎦ ⎣ ( ) ( ) Pojednostavnjena provjera konstrukcija zgrada Iz prethodnog poglavlja vidljiv je velik broj mogućih kombinacija.

2) 5.1 Dimenzioniranje na moment savijanja.Betonske konstrukcije Dimenzioniranje presjeka izvodi se tako da se iz jednadžbe ravnoteže odrede dimenzije presjeka i količina armature: Sd = Rd (5.i ⋅ MG.1 + γP ⋅ MP .5) εc 0.3) 2 ⋅ f .6) (5.3) dolazi se do formule za bezdimenzijsku vrijednost momenta savijanja: M sd μsd = = μ rd = 0.7) Pet osnovnih mogućnosti naprezanja ovisit će o deformacijama betona i čelika: 50 . Uvrštavanjem izraza za računske momente u jednadžbu (5.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ ζ (5.os h d As1 b d1 εs1 Fs1 Slika 5.85 ⋅ αv ⋅ x ⋅ b ⋅ fcd ⋅ z = μRd ⋅ b ⋅ d cd αv .računski moment savijanja (5.85fcd x Fc z n.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba z = ζ ⋅ d .bezdimenzijska vrijednost za moment nosivosti.krak unutrašnjih sila μRd .1 Jednostruko armirani pravokutni presjek Izrazi za dimenzioniranje dobiju se iz uvjeta ravnoteže koji za savijanje glasi: Msd = MRd gdje je: Msd = ΣγG.2. εc – deformacija betona na tlačnom rubu εs1 – deformacija armature u težištu vlačnih šipki Fs1 – sila u vlačnoj armaturi Fc – sila u betonu Izraz za potrebnu vlačnu armaturu dobije se iz uvjeta ravnoteže: M Sd = Fs1 ⋅ z = f yd ⋅ A s1 ⋅ z A s1 = M Sd M Sd = z ⋅ f yd (ζ ⋅ d)f yd (5. Elementi naprezani na savijanje 5.računski moment nosivosti presjeka MRd = Fc ⋅ z = 0.i + γQ ⋅ MQ.2.koeficijent punoće x = ξ ⋅ d .4) b ⋅ d 2 ⋅ f cd gdje je ξ= ε c2 .koeficijent udaljenosti neutralne osi od tlačnog ruba ε s1 + ε c2 (5.

4.8 i 5.1 0. b 3% 0 -2% εc1 1.4 0. Maksimalno odstupanje za ζ funkciju iznosi 1%.45=(x/d)lim za razrede betona do C35/45 ξ lim =0.938 ⋅ μ Sd (5.492 ⋅ μ Sd 51 . cijeli presjek je u tlaku. ξ 1 0.05 0.029 + 1. 3.8) (5.2 0.0. Vrijednosti koeficijenta neutralne osi i kraka unutarnjih sila određene su za različite vrijednosti deformacija na gornjem i donjem rubu presjeka (εs1i εc2) prema slici 5.3 i može se dobro interpolirati polinomom drugog stupnja. Ekscentrični tlak s malim ekscentricitetom. Da bi se osigurala sposobnost rotacije presjeka (duktilnost). Ekscentrični tlak. beton je potpuno iskorišten. Eurokodom 2 propisuje se dodatni uvjet da odnos x/d ne prekorači limitiranu vrijednost: ξ lim =0.0. beton i čelik su potpuno iskorišteni.25=(x/d)lim kod primjene teorije plastičnosti za proračun unutarnjih sila u pločama.3 Funkcija ovisnosti koeficijenta neutralne osi i kraka unutarnjih sila o μSd. deformacije u betonu ograničuju se od -3. Savijanje ili savijanje s uzdužnom tlačnom silom. ζ.15 0. Savijanje ili savijanje s uzdužnom vlačnom silom.2. čelik dostiže graničnu deformaciju 5.9) Izrazi 5. 2.992 .8 0.1 0 0 0.0 o/oo.3 0.2 Dijagrami deformacija.6 0.35=(x/d)lim za razrede betona od C40/50 i više ξ lim =0. i dane u tabličnom obliku.9 mogu se upotrijebiti u probabilističkom proračunu potrebne armature kad je potrebno napisati izraze u zatvorenom obliku. 2 ξ = 0. Ekscentrični vlak s malim ekscentritetom.5 0. čelik je potpuno iskorišten.7 0. čelik je potpuno iskorišten.5 ÷ -2.Betonske konstrukcije -3.25 Slika 5.2 ζ ξ μ Sd 0. beton dostiže granične deformacije.5% As2 2 3 d2 εc2 h d d-d2 1 4 5 As1 d1 εs1 20% Slika 5.9 0. Funkcionalna ovisnost koeficijenata ζ i ξ prikazana je na slici 5. 2 ζ = 0.475 ⋅ μ Sd .045 ⋅ μ Sd + 2.

4.lim ili ( μSd > μlim ) presjek se mora dvostruko armirati. 5.lim+As2 Vlačna i tlačna armatura dane su izrazima: M Rd.lim M − M Rd.45 0.lim = μlim b w d 2 f cd (5.85fcd Slika 5.tlačna armatura Kako bi osigurali tlačnu armaturu od izvijanja. OS Fs z x1 h d d-d2 d2 As2 bw x εc Fc 0. d2 -udaljenost težišta tlačne armature od ruba presjeka).12) (5.252 0.Betonske konstrukcije Razred betona C ≤C35/45 ≥C40/50 μlim 0.promjer šipke tlačne armature) i ako je zadovoljen uvjet x ≥ 2d2 (x . Koeficijent armiranja cjelokupnog presjeka: A s1.max + A s 2.813 0. Dvostruko armirani presjek za negativni moment savijanja.854 ξlim 0.lim -vlačna armatura A s1 = + Sd (ζ lim ⋅ d)f yd (d − d 2 )f yd A s2 = M Sd − M Rd.lim (d − d 2 )f yd (5. s1 d1 εs1 x1 N. Ukoliko je proračunski moment savijanja veći od limitiranog MSd>MRd.35 ε c2 (‰) -3. Povećanjem armature smanjujemo duktilnost presjeka. Najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti je: M Rd. Eurokod 8 daje slijedeće klase duktilnosti: 52 .max ρ max = ≤ 0. ali ukupna armatura mora biti manja od 4% presjeka betona.5 Tablica 5.1 Limitirane vrijednosti ovise o razredu betona.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba presjeka.10) Tlačna armatura povećava duktilnost. Presjek je potrebno armirati i u tlačnoj zoni.5 -3. Ako to nije moguće presjek se može dvostruko armirati.2.04 bw ⋅ h Ukupna vlačna armatura sastoji se od dva dijela: (5. u dvostruko armiranom presjeku utjecaj tlačne armature na njegovu nosivost može se uzeti u obzir ako je ona povezana sponama na razmaku: sw≤15φ (φ .2 Dvostruko armirani pravokutni presjek Ukoliko je MSd>MRd.206 ζlim 0.5 ε s1 (‰) 4.11) As1=As1.278 6.13) .lim potrebno je povećati visinu presjeka.

0015 f yd ρ s1 Niska “L” → ρ s1.03 (5.35 cd ⋅ s 2 + 0. rasponu. za rubnu gredu uzima se iz dva uvjeta: ⎧ b1 + b w ⎪ beff ≤ ⎨ L0 ⎪ 10 + b w ⎩ Za pozitivni moment b=beff: μsd = Za negativni moment b=bw: μsd = Potrebna armatura: A s1 = M Sd (ζ ⋅ d)f yd polje M Sd . za srednje L0 =0.75ρ max = 0. b w ⋅ d 2 ⋅ f cd 53 . beff. L0 . Slika 5. max = 0. a za prostu gredu L0 =L. za konzolu L0 =2L). m i ≤ gdje su: b1 i b2 .3 Dimenzioniranje T-presjeka na moment savijanja Kod ploča s rebrima proračunska širina ploče ovisi o dimenzijama ploče i rebra. max = 0. uvjetima na ležajevima i poprečnoj armaturi. beff.65 cd ⋅ s 2 + 0.razmak nul-točaka mom. o vrsti opterećenja.85⋅L. Za proračun unutarnjih sila. odnosno desno od rebra. Proračunska širina ploče.14) f ρ Srednja “N” → ρ s1.2.15) (5.7⋅L. max = 0.Betonske konstrukcije ρ f Visoka “H” → ρ s1. može se pretpostaviti stalna širina duž čitavog raspona. L0 10 Proračunska širina ploče. kada se ne zahtijeva velika točnost (npr. Uz uvjet da neutralna os prolazi kroz ploču (x≤hf) beff ⋅ d 2 ⋅ f cd ležaj M Sd .0015 f yd ρ s1 (5.16) 5. za unutarnju gredu T-presjeka uzima se iz dva uvjeta: ⎧ b1 + b w + b2 ⎪ beff ≤ ⎨ L0 L0 L0 ⎪ 10 + b w + 10 = 5 + b w ⎩ m i ≤ bi . kontinuirani nosači u zgradama). dijagrama (za prvo polje L0=0.5 Sudjelujuća širina grede T-presjeka.polovica svijetlog razmaka rebara lijevo.

Betonske konstrukcije Kod pozitivnog momenta savijanja.0015 ⋅ beff ⋅ d Maksimalna površina armature za T-presjek u polju računa se prema izrazu: 54 . presjek se računa kao greda dimenzija beff/h.pojasnica T-presjeka.01. Ukoliko kod dimenzioniranja na pozitivan moment savijanja neutralna os prolazi kroz rebro (x>hf) tada postoje dva slučaja: 1. te tada cijelu tlačnu silu preuzima ploča. Minimalna površina armature za T-presjek računa se prema izrazu: Polje: A s1.6 ⋅ b w ⋅ d / f yk ≥ 0. te ξ=x/d koji se uzima za εc2=. polje M Sd Potrebna armatura: A s1 = h (d − f )f yd 2 Tlačna naprezanja ne smiju premašiti računsku čvrstoću betona proračunska: polje M Sd σ cd = ≤ 0.takav T-presjek treba računati tako da se tlačni dio presjeka zamijeni pravokutnikom širine bi kojem neutralna os prolazi donjim rubom.0015 ⋅ b w ⋅ d Ležaj: A s1.. Za beff ≥ 5bw -može se zanemariti dio rebra ispod ploče. Slika 5.7 Dimenzioniranje T-presjeka na negativan moment savijanja.6 Dimenzioniranje T-presjeka na pozitivan moment savijanja. Nakon toga provodi se dimenzioniranje kao za pravokutni presjek bi/h.min = 0. Za beff <5bw .0.85 ⋅ f cd h (d − f ) ⋅ ( beff ⋅ h f ) 2 2. tj. Slika 5.0035 i εs1= 0. bi = λb·beff Koeficijent λb pronalazi se u tablici ovisno o: hf/d i beff/bw . kad neutralna os prolazi kroz ploču ili njezinim donjim rubom. Poprečna armatura računa se za širinu rebra bw.min = 0.

6 ⋅ b t ⋅ d / f yk ≥ 0.max = 0. proračunavaju se ne uzimajući u obzir imperfekcije: ⎧h b ⎪ .3.2.85% bd) f yd 5.5 Maksimalna armatura Prema HRN ENV 1992-1-1 maksimalna armatura određuje se po izrazu: A s1.1 ⋅ d ) Wct = = = 0.022 ⋅ (5.310 ⋅ A s1. ⎪20mm ⎩ 55 . Količina armature u vlačnoj zoni mora biti tolika da primi silu vlaka koju prije pojave prve pukotine preuzima vlačna zona betona.2.85 ⋅ f cd ⋅ b eff ⋅ h f f yd 5. odabrana armatura mora biti veća od minimalne i manja od maksimalne. Elementi naprezani uzdužnom silom 5.min = 0.1 Centrično tlačno naprezani elementi Kratki elementi.9*d.35) A s1.49%bd) f yd f = 0. kako ne bi došlo do krtog loma.max f cd ⋅ b ⋅ d (npr.moment otpora betonskog presjeka f ct . Da se takav slom ne dogodi potrebno je presjek armirati minimalnom armaturom.2 ⋅ b ⋅ d 2 6 6 f ct = 0.srednja vlačna čvrstoća betona.18) (5.min ⋅ f yk ⋅ 0. Iz uvjeta duktilnosti. te odnos stranica h ≤ 4b.max = 0.max = 0. 5. Za pravokutni presjek: z=0.1 ⋅ f ck ⋅ 0.04 ⋅ b ⋅ d Prema kriteriju za položaj neutralne osi: za C ≤ 35/45 (x/d ≤ 0.m ⋅ Wct (5.20) gdje je bt srednja širina vlačne zone.2 ⋅ b ⋅ d 2 f ck ⋅b⋅d f yk Prema HRN ENV 1992-1-1 minimalna armatura određuje se po izrazu: A s1.0015 ⋅ b t ⋅ d (fyk u N/mm2) A s1.241 ⋅ cd ⋅ b ⋅ d (npr.17) Wct .9 ⋅ d = 0.4 Minimalna armatura Slom slabo armiranih presjeka nastaje trenutačno.m .19) (5.krak unutarnjih sila 2 b ⋅ h 2 b ⋅ (1.Betonske konstrukcije A s1. emin ≥ ⎨ 30 30 imperfekcije od netočnosti izvedbe. za C40 i B400 ⇒As1max=1. za C25 i B400 ⇒As1max=1.1 ⋅ f ck A s1. odnosno elementi kojima je vitkost λ ≤ 25.45) za C ≥ 40/50 (x/d ≤ 0. A s1.min = 0.min ⋅ f yk ⋅ z = f ct.3.

Betonske konstrukcije Uz pretpostavku zajedničke nosivosti betona i čelika izraz za centrično opterećen element glasi: (5.21) NSd ≤ NRd NSd = A c ⋅ σ c + A s ⋅ σ s Za punu iskorištenost betona ε c = -2.27) 56 .0 ‰ i čelika proizlazi: NSd = A c ⋅ 0. može biti: As. i na mjestu nastavaka. Razmak spona treba biti: e ≤ b ≤ 12 φ ≤ 300 mm gdje je: b .22) Potrebna uzdužna armatura računa se po izrazu: N − A c ⋅ 0.003 Ac a za najmanji profil valja uzeti φ 12 mm.23) (5. Potrebna uzdužna armatura računa se po izrazu: NSd ≤ NRd N Sd = As ⋅ σ s N A s = Sd f yd (5.85 ⋅ f cd + A s ⋅ f yd (5.3. Minimalna površina uzdužne armature proračuna se po izrazu: As.26) (5.08 Ac Najmanji profil spona je φ 6 mm.za stup izveden na licu mjesta 14 cm .min = 0.85 ⋅ f cd A s = Sd f yd Minimalne dimenzije tlačnih elemenata jesu: 20 cm .2 Centrično vlačno naprezani elementi Sve sile vlaka preuzima armatura.na mjestu nastavaka uzdužnih šipki profila većih od 14 mm. 5. Maksimalna količina armature. ali ne manji od 1/4 φ (uzdužne armature).iznad grede ili ploče oslonjene na stup i ispod nje na dužini veće dimenzije stupa .max = 0.manja stranica presjeka φ . a u onima kružnog presjeka barem 6 uzdužnih šipki jednoliko raspoređenih po opsegu spona. predvidjeti barem jedna uzdužna šipka.promjer najtanje uzdužne šipke.24) (5. U stupovima poligonalnog presjeka mora se. Svaku šipku ili grupu šipki u kutu presjeka valja sponama pridržati od izvijanja.za predgotovljeni tlačni element.25) (5.15 ⋅ Nsd/fyd ≥ 0. Do 5 šipki u kutu ili blizu njega može se osigurati od izvijanja jednom sponom.6: . Razmak spona treba reducirati faktorom 0. u svakom njegovu kutu.

31) 57 .Betonske konstrukcije 5. Za simetričnu armaturu koeficijent β=1. f cd f ω2 = ρ 2 ⋅ yd .4. ν Sd = Potrebna armatura računa se po izrazu: f A s1 = ω ⋅ cd ⋅ b ⋅ h f yd A s2 = β ⋅ A s1 (5. Poprečni presjek.mehanički koeficijent armiranja vlačne armature. f ω1 = ρ1 ⋅ yd . Ovi dijagrami konstruirani su za pravokutne i okrugle presjeke naprezane oko jedne glavne osi i oko dvije glavne osi sa i bez uzdužne sile.8. Dijagrami interakcije konstruirani su upotrebom jednadžbi ravnoteže: Nsd = NRd Msd = MRd Uvrštavanjem vrijednosti za računske nosivosti dolazi se do formula za bezdimenzijske vrijednosti: N Sd (5. f cd Dijagrami interakcije su napravljeni za ekscentrični tlak i vlak.29) b ⋅ d 2 ⋅ f cd Iz dijagrama interakcije očita se mehanički koeficijent armiranja ω. Slika 5.30) (5.mehanički koeficijent armiranja tlačne armature. Dimenzioniranje pravokutnih presjeka pomoću dijagrama interakcije Armiranobetonske presjeke naprezane ekscentričnom tlačnom ili vlačnom silom vrlo je jednostavno dimenzionirati upotrebom dijagrama interakcije. za različite omjere d1/h (d2/h) te za različite odnose tlačne i vlačne armature β=As2/As1.28) b ⋅ d ⋅ f cd M Sd μSd = (5. za različite čvrstoće armature. dijagrami deformacija i naprezanja.

lim ili ( μSd > μlim ) presjek se mora dvostruko armirati.lim A s2 = Sds (d − d 2 )f yd 5.6.9. M Rds. Presjek opterećen na ekscentrični tlak.10.36) Cijeli je presjek opterećen na vlak (mali ekscentricitet). Element opterećen ekscentričnom vlačnom silom. Potrebna armatura: N e1 gornja armatura (prema slici) A s1 = sd f yd e1 + e 2 (5. Slika 5.Betonske konstrukcije 5.6.35) (5.34) (5. Računska vlačna sila se u odnosu udaljenosti dijeli na sile u armaturi.37) 58 . Dimenzioniranje pravokutnih presjeka na ekscentrični vlak 5.33) (5.32) (5.lim M − M Rds.1 Vlačna sila djeluje između armatura (mali ekscentricitet) (5.5. Slika 5.lim N Sd + Sds − A s1 = (ζ lim ⋅ d)f yd (d − d 2 )f yd f yd M − M Rds. Dimenzioniranje pravokutnih presjeka na ekscentrični tlak Proračun se može provoditi prema postupku Wuczkowskog upotrebom tablica za dimenzioniranje pravokutnih presjeka naprezanih na savijanje. M Sds = M Sd + NSd ⋅ z s1 M Sds μSd = b ⋅ d 2 ⋅ f cd M N A s1 = Sds − Sd z ⋅ f yd f yd Ukoliko je MSd>MRd.

lim N Sd + Sds + A s1 = (ζ lim ⋅ d)f yd (d − d 2 )f yd f yd M − M Rds. Moment savijanja s obzirom na težište vlačne armature bit će: M Sds = M Sd − NSd ⋅ z s1 M Sds μSd = b ⋅ d 2 ⋅ f cd M N A s1 = Sds + Sd z ⋅ f yd f yd Ukoliko je MSd>MRd.2 Vlačna sila djeluje izvan presjeka (veliki ekscentricitet) Proračun se može provoditi prema postupku Wuczkowskog upotrebom tablica za dimenzioniranje pravokutnih presjeka naprezanih na savijanje.39) (5.43) Lokalna tlačna naprezanja pojavljuju se u području elementa gdje se predaje vanjska sila u element preko smanjene površine.40) (5. Presjek opterećen na ekscentrični vlak. Lokalna tlačna naprezanja (5.6. M Rds. Lokalni tlačni naponi pojavljuju se u području elementa gdje se predaje vanjska sila u element preko smanjene površine. pa je na dubini z ≈ d njihova raspodjela približno konstantna po cijeloj širini elementa.lim ili ( μSd > μlim ) presjek se mora dvostruko armirati. ili kod ležajeva na mostu.Betonske konstrukcije A s1 = N sd e 2 donja armatura (prema slici) f yd e1 + e 2 (5.lim A s2 = Sds (d − d 2 )f yd 5.11.41) (5. Slika 5. Tlak se rasprostire u oba pravca. 59 .42) (5. Lokalni tlačna naprezanja rasprostiru se u dubinu elementa.lim M − M Rds.7.38) 5. Na primjer na mjestu uvođenja sile prednapinjanja.

Ona se mogu dobiti prema empirijskom izrazu: F (d − d ) σ x 0. Najveća su vlačna naprezanja na dubini z = 0. 60 . a za dubine z > 0.44) b1 ⋅ d1 Ukupna vlačna sila cijepanja u elementu na visini elementa z izračunava se iz odnosa: F ⎛d d ⎞ d Fq : 0 = ⎜ 1 − 0 ⎟ : 1 (5. površina rasprostiranja može biti i manja od površine presjeka elementa.45) 2 ⎝4 4⎠ 2 Slika 5.12 Rasprostiranje tlačnih naprezanja Za veće dimenzije presjeka elementa na koje djeluje lokalno naprezanje koje može biti i nesimetrično ili za djelovanje više lokalnih naprezanja. s tim da bude b1 ≤ 3b0 i d1 ≤ 3d0 Zbog otklona trajektorija tlaka σz dolazi do pojave vlačnih naprezanja σx okomito na trajektorije tlaka.6⋅d1.1⋅d1 od površine naprezanja σx su tlačna.13 Dijagram naprezanja.Betonske konstrukcije Slika 5. Do dubine z ≈ 0. Nagib rasprostiranja uzima se približno 1:2.508 ⋅ 0 1 2 0 (5. pa ju je za svaki konkretan slučaj djelovanja potrebno odrediti.1⋅d1 ona su vlačna.

61 . Prema toj metodi pretpostavlja se da jedan dio poprečne sile preuzima beton i uzdužna armatura.46) Fq = 0.3 ⋅ F0 ⎜ 1 − 0 ⎟ d1 ⎠ ⎝ Računska sila cijepanja bit će: Fqd =1. 5. a preostali se dio prihvaća sponama ili kosom armaturom (Standardna metoda).8. već se uzima blaži kut nagiba tlačnih dijagonala od 45°.25 ⋅ F0 ⎜ 1 − 0 ⎟ d1 ⎠ ⎝ Tako dobivena sila cijepanja nešto je manja od izračunane po empirijskoj formuli koja se preporučuje za upotrebu: ⎛ d ⎞ (5. Prema drugoj metodi (Metoda slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova).47) Fq = 0.14 Površine rasprostiranja nesimetričnih tlačnih naprezanja. Time se dobiva manja poprečna armatura ali se povećava uzdužna armatura ili dolazi do većeg pomaka dijagrama vlačnih sila. a poprečna armatura u obliku spona: F (5.35FqG+1. Slika 5.48) Asw = qd f yd Za drugi smjer proračun je analogan. nosivost betona se ne uzima u obzir. Poprečna armatura u gredama Proračun elemenata na poprečne sile provodi se prema poboljšanoj Mörsch-Ritterovoj analogiji s rešetkom.5FqQ.Betonske konstrukcije Iz čega je: ⎛ d ⎞ (5.

0 korekcijski faktor kojim se povećava nosivost na poprečne sile (d je u metrima) A ρ1 = sl ≤ 0.41 45/55 0. VSd – računska poprečna sila VSd = ( VG ⋅ γ G + VQ ⋅ γ Q ) Uvjet nosivosti na poprečne sile: VSd ≤ VRd (5.računska posmična čvrstoća betona C 12/16 16/20 20/25 25/30 0.6−d ≥ 1.48 Tablica 5.30 τRd 30/37 0.nosivi mehanizam s vertikalnim sponama.Betonske konstrukcije Slika 5.37 40/50 0.net) iza bw ⋅ d promatranog presjeka. ARMATURE NEDOPUŠTENO PODRUČJE 0 V V Sd Rd1 V wd V Rd2 V Sd Slika 5.26 0. ARMATURA PRORAČUN POPR.50) i može se nalaziti u slijedećim granicama: KONSTRUKTIVNA POPR.51) ⎣ ⎦ gdje je: τRd .15 Mörschova rešetka .5 ⋅ν ⋅ f cd ⋅ b w ⋅ z (5.44 50/60 0. Proračunska nosivost na poprečnu silu elementa bez poprečne armature dana je izrazom: VRd1 = ⎡τ Rd ⋅ k ⋅ (1.2 + 40 ⋅ ρ1 ) + 0.22 0.koeficijent armiranja uzdužne armature sidrene za najmanje (d+lb.16 Područja poprečnih sila.35N G +1.središnje tlačno naprezanje Proračunska nosivost tlačnih štapova je: VRd2 = 0.15 ⋅σ cp ⎤ ⋅ b w ⋅ d (5. σ cp =(1.02 .49) VRd – računska nosivost na poprečne sile Računska poprečna sila proračunava se na udaljenosti “a” od osi ležaja: ′ VSd = VSd − a ⋅ (γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q ) = VSd − a ⋅ q sd b a = lez +d 2 (5.52) 62 .34 35/45 0.2 Računska posmična čvrstoća betona k =1.5N Q )/ A c .18 0.

a da ne bi došlo do drobljenja betona mora vrijediti: VSd<VRd2.eff = ( NSd − f yk ⋅ As2 / γ s ) / A c VRd2 =1.7 200 b w .5≤ν<0. Poprečnu armaturu potrebno je proračunati za prihvaćanje poprečnih sila ako je: VRd1<VSd≤VRd2 (5.eff / f cd ) ≤ VRd 2 (5. U području 2 gdje je VRd1<VSd≤VRd2 potrebno je proračunati poprečnu armaturu. fck i 200 dani su u N/mm2. Na slici su prikazana područja poprečnih sila.17 Reducirani dijagram poprečnih sila na primjeru grede s jednim prepustom.najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni z=0.koeficijent redukcije tlačne čvrstoće betonskih tlačnih štapova f ν=0. 0.54) Kako se pukotine javljaju u smjeru tlaka.55) Slika 5.Betonske konstrukcije gdje je: ν .67 ⋅ VRd2 ⋅ (1 − σ cp. a udaljenost od osi ležaja do granice “x“ određuje se: V − VRd1 VRd1 = VSd − qSd ⋅ x ⇒ x = Sd (5.53) (5. gdje je poprečna sila VSd<VRd1 postavlja se minimalna armatura.56) qSd Dvije su metode za proračun poprečne armature u gredama: • Standardna metoda i • Metoda slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova.7− ck .krak unutarnjih sila Kad je element naprezan uzdužnom tlačnom silom VRd2 se umanjuje prema izrazu: σ cp. U području 1. U protivnom nužno je povećati presjek grede (visinu ili širinu) ili razred betona. Granica između područja je VRd1. 63 .9⋅d .

b) Metoda slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova Uzima doprinos betona nosivosti na poprečne sile preko nagiba tlačnih dijagonala koji je redovito blaži od 45o.d ⋅ 0.5 ⋅ν ⋅ f cd ⋅ sin α (5.5 .9 ⋅ d s w = sw.d ⋅ z ' = V Sd . (5.d ⋅ 0.9 ⋅ d ⋅ ctgθ sw = VSd Potreban razmak kosih spona: Asw.VRd1 Asw ⋅ fyw.Betonske konstrukcije U obje metode pretpostavlja se profil spona i njihova reznost te se proračunava potreban razmak pretpostavljenih spona.d ⋅ 0.59) (5.d 0.5 ≤ ctgΘ ≤ 2. Obuhvaća kontrolu nosivosti tlačnih štapova (VSd≤VRd2) i proračun poprečne armature korištenjem uvjeta ravnoteže: VSd = VRd = Vcd + Vwd Asw ⋅ fyw.0 .60) Kod elemenata s kosom poprečnom armaturom granična nosivost na poprečne sile iznosi: ctgθ + ctgα VRd2 = ν ⋅ f cd ⋅ b w ⋅ z ⋅ (5.d ⋅ z Vwd = .kada se glavna uzdužna armatura vodi do ležaja 0.62) ≤ bw ⋅ sw 1 − cos α 64 .9 ⋅ d ⋅ sin α s w = sw. Potreban razmak vertikalnih spona: Asw.1 ⋅ m ⋅ fyw.VRd1 ⇒ sw = sw ' VSd − VRd1 sw Potreban razmak vertikalnih spona: A ⋅ m ⋅ f yw. Za armiranobetonske elemente predlaže se θ=39° koji se umanjuje ako djeluje još i tlačna sila uzduž elementa i/ili sila prednapinjanja.9 ⋅ d ⋅ sin α sw = ( ctgθ + ctgα ) VSd gdje je α kut nagiba spona u odnosu na uzdužnu os. Obično se koristi kada istodobno djeluje poprečna sila i moment torzije.1 ⋅ m ⋅ fyw.kada se glavna uzdužna armatura postepeno prekida u polju.1 (5.58) (1 + ctgα ) ′ VSd − VRd1 gdje je α kut nagiba spona u odnosu na uzdužnu os.1 (5.Vcd = V 'Sd .d ⋅ z A ⋅ fyw.57) ′ VSd − VRd1 Potreban razmak kosih spona: A ⋅ m ⋅ f yw.dio poprečne sile koji preuzimaju vertikalne spone sw Vwd = V 'Sd . Nagib tlačnih štapova prema uzdužnoj osi grede bira se u granicama: 0. a) Standardna metoda Standardna metoda pretpostavlja nagib tlačnih štapova u betonu od 45°.4 ≤ ctgΘ ≤ 2.61) 1 + ctg 2θ Uz uvjet: Asw ⋅ f yw.d ⋅ 0.

Potrebno je proračunati najveći razmak po oba kriterija i odabrati manji. Postoje dva uvjeta za odabir minimalne armature.0016 0. gdje je ρw.2⋅VRd2 0.2⋅VRd2 < Vsd ≤ 0.0013 Tablica 5.0016 0.min = ρmin⋅sw⋅bw⋅sinα. uvjet: Najveći razmaci spona u smjeru glavne armature.3 Minimalni koeficijent armiranja ρmin greda poprečnom armaturom.0011 C 40/50 i C 50/60 0. sila u donjem pojasu.0024 0.8⋅d ≤ 30 cm 2 0. odnosno sila u armaturi iznosi: M FSd = Sd + 0.67⋅VRd2 0.min (=maksimalni razmak odabranih spona): Minimalna armatura se mora postaviti čak i onda kad proračun pokaže da ona nije potrebna.0007 C 25/30 i C 35/45 0. ovisno o veličini računske poprečne sile Maksimalni razmak spona u smjeru glavne Broj Računska poprečna sila Vsd vlačne armature sw max 1 Vsd ≤ 0. uvjet: Asw.0013 0. prema Eurokodu 2.0030 0.min ρ min ⋅ b w (5.max = Asw. 65 .min – minimalni koeficijent armiranja poprečne armature ovisno o kakvoći betona i čelika Klasa betona Vrsta čelika B 220 B 400 B 500 C 12/15 i C 20/25 0.5 ⋅ VSd ⋅ ( ctgθ − ctgα ) z Što znači da je za drugi član potrebno povećati uzdužnu armaturu.Betonske konstrukcije Slika 5. 1. Minimalna poprečna armatura Asw. Nakon raspucavanja nosača.63) 2.67⋅VRd2 < Vsd ≤ VRd2 0.0009 0.18 Kutevi nagiba tlačnih i vlačnih dijagonala zamišljene rešetke.6⋅d ≤ 30 cm 3 0. ovisno o veličini računske poprečne sile.3⋅d ≤ 20 cm Tablica 5.4 Najveći razmaci spona u smjeru glavne armature. sw.

Torzijske momente obično prate momenti savijanja s normalnim silama i bez njih. momentom savijanja i poprečnom silom. 66 . a nije prijeko potrebna za ravnotežu. naprezanje momentom torzije. S obzirom na značenje. Posljedica je toga znatno smanjenje momenta torzije ili njegovo potpuno iščezavanje i odgovarajući porast momenata savijanja shodno uvjetima ravnoteže. naprezanje momentom torzije i momentom savijanja. proračun na torziju mora uvijek biti proveden. 5. a za konstantno opterećenje. U skladu s tim provjera nosivosti elemenata provodi se za: naprezanje momentom torzije. ne smanjuje se opadanjem torzijske krutosti. Dimenzioniranje presjeka na moment torzije Naprezanje elemenata samo momentima torzije vrlo je rijetko u konstrukcijama.9. razlikuju se: kompatibilna (sekundama) i ravnotežna (primarna) torzija. što znatno smanjuje torzijsku krutost.19 Poprečna vertikalna armatura grde. Kompatibilna je torzija ona torzija u armiranobetonskim konstrukcijama koja nastaje zbog monolitnog spoja između elemenata. naprezanje momentom torzije i poprečnom silom. Ravnotežna se torzija u konstrukciji pojavljuje da bi uvjeti ravnoteže bili zadovoljeni.Betonske konstrukcije Slika 5. te poprečne sile. Ta torzija djeluje istim intenzitetom za naponsko stanje I (bez pukotina) i za naponsko stanje II (pojava pukotina). te raspucavanje. Ako je u pitanju ravnotežna torzija. tj.20 Primjeri kompatibilne torzije. pa se za granično stanje nosivosti može zanemariti. a potom i daljnje tretiranje. Torzija u elementima A-C i B-D Torzija u elementu A-B Slika 5. Zbog naprezanja torzijom u elementima nastaju dugotrajne plastične deformacije.

Razmak uzdužnih šipki ne bi smio biti veći od 20cm.21 Primjeri ravnotežne torzije. Lom grede opterećene torzijskim momentom nastupa preko vitoperne plohe. Torzija izaziva posmična naprezanja koja čine glavna vlačna i glavna tlačna naprezanja. Prilikom proračuna elemenata naprezanih torzijom potrebno je zadovoljiti sljedeće uvjete: TSd ≤ TRd1 TSd ≤ TRd2 TSd ≤ TRd3 TRd1 – nosivost tlačnih štapova TRd2 – nosivost poprečne armature TRd3 – nosivost uzdužne armature Slika 5. Slika 5.Betonske konstrukcije Torzija u elementu A-B Torzija u gredi T-presjeka Slika 5.23 Površina Ak 67 . Za preuzimanje momenta torzije potrebno je osigurati i uzdužnu i poprečnu armaturu.22 Dijagrami posmičnih naprezanja od momenta torzije za neke poprečne presjeke. Spone za preuzimanje torzije moraju se preklapati preko jedne stranice te u uglovima obavezno imati uzdužnu armaturu.

24 Dijagram torzije oblikom odgovara dijagramu poprečnih sila. Ak .65) (5.7 − ck ⎟ ≥ 0. Izjednačavanjem djelovanja i nosivosti dobit će se razmak spona za preuzimanje torzije.35 200 ⎠ ⎝ 1 TRd 2 = 2 ⋅ A swt ⋅ A k ⋅ f ywd ⋅ ctgΘ / s wt TRd1 = TRd3 = 2 ⋅ A1 ⋅ A k ⋅ f yld ⋅ tgΘ / u k slt (5.70) Kada na gredu istovremeno djeluju i poprečne sile i moment torzije.V – razmak spona za poprečnu silu TSd→sw.T (5.T ) Slika 5.T – razmak spona za moment torzije s ⋅s s w = w. te potrebna površina uzdužne armature. uk .Betonske konstrukcije 2ν '⋅ f cd ⋅ A k ⋅ t ctgΘ + tgΘ f ⎞ ⎛ ν ' = 0. TSd = TRd2 Razmak spona za preuzimanje momenta torzije: 2A1 ⋅ A k ⋅ f ywd ⋅ ctgΘ u k swt s wT = ≤ TSd 8 TSd = TRd3 Potrebna uzdužna armatura za preuzimanje momenta torzije: TSd ⋅ u k A slT = 2A k ⋅ f yld ⋅ tgΘ (5. posebno od torzije (sw.V).V + sw .66) (5.T).69) (5.67) Srednji dio punog presjeka ne pridonosi nosivosti na torziju pa se zanemaruje u proračunu. te se konačni razmak spona nalazi koristeći sljedeći izraz: VSd→sw. t = A/u ≥ 2c .68) (5. 7 ⋅ν = 0.71) ( s w .opseg jezgre površine Ak.64) (5.površina unutar srednje konture presjeka uključujući i šupljinu kod cjevastih presjeka. 7 ⋅ ⎜ 0. 68 .V w .debljina stijenke zamišljenog ili stvarnog šupljeg presjeka. posebno se računaju razmaci od poprečnih sila (sw.

5d (za kružni stup) 2. 5. Probojna sila je razlika sila u stupovima: VSd=VSd1-VSd2 Slika 5.10. D ≤ 3.25 Uzdužna i poprečna armatura za preuzimanje momenta torzije. kao npr. stoga se proračuni baziraju na podacima eksperimentalnih istraživanja. Kada je: vSd ≤ vRd1 (5.73) 69 . Proračun ploča na proboj Proboj ploča može nastati od koncentriranog opterećenja ili ležajne reakcije koja djeluje na razmjerno maloj površini. kod ravnih ploča koje su direktno oslonjene na stupove. vRd1 se odnosi na pojavu prve pukotine u betonu. Slika 5. jer je vRd1 granično posmično naprezanje po jedinici duljine kad još nije potrebna armatura za preuzimanje posmičnih naprezanja. vRd1=τRd·k(1.72) nije potreban proračun ploče na proboj. Za proračun proboja nema potpune i pouzdane teorije.26 Probojna sila je razlika sila u stupovima. u ≤ 11d (za pravokutni stup) D – promjer stupa u – opseg stupa d – statička visina ploče iznad stupa Kod proračuna probojne sile za međukatu ploču u obzir se uzima samo reakcija dotičnog kata. EC2 daje dva uvjeta kada je nužan proračun na proboj: 1.2+40ρ1)d (5.Betonske konstrukcije Torzijska armatura sastoji se od zatvorenih i za kraću stranicu preklopljenih spona te uzdužnih sipki jednoliko raspoređenih po opsegu spone.

50 Vq ucr = kritični opseg.28 Kritični opseg.76) 50/60 0.0 za simetrično djelovanje sile u odnosu na kritični presjek β = 1.74) (5.48 Tablica 5. 70 .15 za srednje stupove i nesimetrično djelovanje β = 1.5.75) (5.34 τRd 35/45 0.27 Korekcijski faktor β. Slika 5.5 Posmično naprezanje koje može preuzeti beton“τRd”(N/mm2) vSd = (VSd/ucr).d).50 za kutne stupove Slika 5.βp naprezanje na kritičnom presjeku (kN/m). β = 1.(1. ρ1y = s1y bx d x byd y τRd je posmično naprezanje koje može preuzeti beton C 12/16 16/20 20/25 25/30 30/37 0.37 40/50 0.π β = korekcijski faktor koji uzima u obzir ekscentrično djelovanje sile proboja u odnosu na kritični presjek.Betonske konstrukcije k = 1. VSd = 1.22 0. za pravokutni stup a/b: ucr = 2(a+b)+2.18 0.6-d > 1.30 0.41 45/55 0.40 za rubne stupove β = 1.44 (5.26 0.0 ρ1 = ρ1x ⋅ ρ1y Koeficijenti armiranja u dva međusobno okomita smjera A A ρ1x = s1x . gdje je VSd = proračunska sila probijanja u stupu.35 Vg + 1.

8d 1 ⎩ ⎩ 71 . Kritični opseg unutarnjeg pravokutnog stupa a/b sastoji se od opsega stupa i opsega kruga radijusa 1. potrebne za proračun kritičnog opsega.29 Kritični opseg pravokutnog stupa. 6d − b ⎪2.5d 1.5 d 1.Betonske konstrukcije 1.5d.5d b 3d+b 1.5 d Slika 5.5d Slika 5. te se može izračunati prema izrazu: u cr = 2 ⋅ ( a + b ) + 3 ⋅ d ⋅ π slobodni rubovi 1. Slika 5. Vrijednosti a1 i b1.5d a 3d+a 1.30 Kritični opseg.31 Kritični opseg. moraju zadovoljiti sljedeće uvjete: ⎧a ⎧b ⎪ ⎪ i b1 ≤ ⎨ a1 ≤ ⎨ 2b ⎪5.

gdje je vRd2=1.5 d β 1 . Ukoliko je vSd>vRd2.min = 0.5 d f k r itič n i p r e s je k p lo č a te m e lja β β df hf a < 2hf z a a > h f te m e lj tr e b a p r o m a tr a ti k a o p lo č u Slika 5. Kada je vRd1≤ vSd ≤ vRd2 (5.6vRd1 granično posmično naprezanje po jedinici duljine koje se bazira na tlačnom naprezanju betona.5 d f 1 . dolazi do drobljenja betona i zato kako bi se vSd smanjio ili vRd povećao potrebno je : • povećati razred betona • povećati statičku visinu presjeka d • povećati uzdužnu armaturu.3.Betonske konstrukcije k r itič n a p lo š tin a k r itič n i o p s e g p lo č a β 1 . 72 .min crit α load sin Acrit -površina ploče unutar kritičnog opsega Aload –površina djelovanja opterećenja (npr. površina stupa) ρ w.w ⋅ sin α (5.77) potrebna armatura dobiva se iz: ∑ Asw ⋅ f yd.80) ∑ Asw.6 ⋅ ρ w.5 d d h k r itič n i p r e s je k β = a r c tg ( 2 /3 ) = 3 3 .78) vSd = v Rd1 + u cr Ukupna površina poprečne armature: v − v Rd1 (5.min .32 Probojna ploha.w Minimalna površina poprečne armature: A −A (5.7 ° 1 .minimalni koeficijent armiranja poprečnom armaturom grednih elemenata tablica 5.79) ∑ Asw = f Sd ⋅ sin α ⋅ u cr yd.

Betonske konstrukcije Slika 5. 73 .35 Kosa poprečna armatura protiv proboja. Slika 5.33 Sustav poprečne armature protiv proboja.34 Vertikalna poprečna armatura protiv proboja. Slika 5.

površina presjeka stupa fcd . Statičke krivine. ovise o promjeni statičkih veličina po dužini elementa. Eurocodeom 2 dopuštaju se pojednostavnjene metode proračuna pomičnih okvira po teoriji II. Početne krivine mogu biti geometrijskog ili statičkog porijekla. Dimenzioniranje po metodi graničnih stanja mora biti takvo da deformirani sustav pod računskim opterećenjem bude u stabilnom stanju i da računske vrijednosti reznih sila ne premaše odgovarajuće računske vrijednosti nosivosti. Geometrijske krivine (imperfekcije) koje su posljedica netočne izvedbe ili nekoga drugog uzroka uzima se da prate oblik izvijanja centrički naprezanih elemenata. Pod dugotrajnim opterećenjem nastaju viskozne plastične deformacije (puzanje) u betonu koje utječu na povećanje progiba elementa pa tako i na porast momenata. Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom Vitki elementi opterećeni centričnom ili ekscentričnom tlačnom silom već u početku opterećenja nisu ravni. reda). 74 .m . reda ako se radi o pravilnim okvirima.36 Dijagram interakcije za razne vitkosti λ. već su iskrivljeni. reda sastoji se u pronalaženju tih veličina na deformiranom sustavu. Progibi koji su posljedica tih djelovanja mogu biti znatni i ne smiju se zanemarivati. L Utjecaj vitkosti elementa potrebno je uzeti u obzir ako je λ = 0 ≤ λlim .m . prisutnosti poprečnog opterećenja i vitkosti elementa.bezdimenzijska vrijednost uzdužne sile NSd > 0. Stabilnost konstrukcije i elementa mora se promatrati na deformiranom sustavu (teorija II. kako je projektom predviđeno.računska uzdužna sila u promatranom stupu NSd.računska čvrstoća betona.11. Progibna krivulja elementa dobiva se integracijom deformacija poprečnih presjeka na diferencijalnim razmacima po dužini elementa. o načinu priključenja elementa (rubni uvjeti). Proračun reznih sila po teoriji II. Slika 5.7 NSd. koje su posljedica djelovanja momenta savijanja uzduž osi elementa. a to su oni kojih su stupovi i grede približno jednake krutosti i da im srednja vitkost stupova bude manja od 50 ili 20 ν sd . imin Granična vitkost računa se prema: ⎧ ⎪25 λlim ≤ ⎨ ⎪15 ν sd ⎩ νSd = Nsd/(fcd⋅Ac) .srednja računska uzdužna sila u jednom stupu promatranoga kata Ac .Betonske konstrukcije 5.

koristi se zamjenjujuća vrijednost za ekscentricitet.Betonske konstrukcije 5.37 Mogući primjeri djelovanja ekscentrične tlačne sile.4e01. a konstantnog presjeka i armature po dužini. |e02| > |e01| ili e0 = 0.za pridržane sustave νmin=1/200 . Nosivi sustav dan je na slici 5.11.4e02 Dodatni ekscentricitet zbog deformiranja elemenata pravokutnih i okruglih presjeka može se izračunati upotrebom metode "Stup-model". reda e2 .za nepridržane sustave. Za stupove s promjenjivim ekscentricitetom e0 (sl.ekscentricitet zbog imperfekcija L0 =β⋅Lcol .ukupna visina građevine od temelja ili podrumskog zida νmin=1/400 .6e02 + 0. 5.dodatni ekscentricitet zbog deformiranja elementa ν 1 = 1/(100 htot ) ≥ ν min htot .1 Približan proračun prema EC2 Slika 5. Ukupni ekscentricitet bit će: etot=e0+ea+e2 ea = ν1⋅L0/2 .dužina izvijanja promatranog elementa (β se dobije pomoću nomograma ili približnih izraza) e0 = MSd/NSd .38. 75 . od kojih se bira veća: e0 = 0.37).ekscentricitet po teoriji I.

Korekcijski faktor se izračuna po izrazu: K1 = λ/20 .4⋅fcd⋅Ac Približno se može uzeti K2 = 1.računska deformacija u čeliku d .1 za hiperstatičke sustave i γ F = l. Maksimalni moment savijanja na deformiranom stupu bit će na dnu stupa. za λ > 35.0 Približni izraz za određivanje zakrivljenosti glasi: l/r = 2K2 ⋅εyd/(0.korekcijski faktor za postupni prijelaz od graničnog stanja nosivosti (λ < 25) na problem izvijanja (λ > 25) l/r . osobito pomičnih sustava i može se približno uzeti preko dodatnog momenta savijanja: ΔM Iϕ = 0.faktor dobiven upotrebom pojednostavnjenog dijagrama interakcije Nud =0. Prema ovome modelu dodatni ekscentricitet dobiva se po izrazu: e2 = K1 ⋅ 0.0.38 Stup-model Pod djelovanjem uzdužne sile i momenta savijanja sustav se deformira. a γ F= 1. što je na strani sigurnosti.zakrivljenost dobivena iterativnom metodom ili približnim postupkom.1 ⋅ L2 ⋅ (1/ r ) 0 K1 .85⋅fcd⋅Ac +fyd⋅ (As1 + As1) .75 za 15 < λ < 35.statička visina presjeka K2 = (Nud .9d) gdje je: εyd = fyd/Es .Betonske konstrukcije Slika 5. K1 = 1.nosivost na središnji tlak Nbal =0.NbaI) < 1 . reda. Puzanje betona utječe na povećanje ekscentriciteta.1 ⋅ γ F ⋅ M IG gdje je MIG moment od stalnog opterećenja dobiven po teoriji I.2 za statički određene sisteme.Nsd)/(Nud . Računske rezne sile na deformiranom sustavu bit će: II N Sd = N Sd II M Sd = N Sd ⋅ etot + ΔM Iϕ 76 .

1) Ed .4) • Prednapeti čelik Maksimalni dopušteno naprezanje u prednapetom čeliku za vrijeme prednapinjanja (registrirano na preši σpo) ne smije prijeći: ⎧0. σc.0 i γM =1. za rijetku kombinaciju opterećenja treba biti: σ c ≤ 0.k Neposredno nakon uklanjanja preše i unošenja sile u beton maksimalno dopušteno naprezanje ne smije prijeći: ⎧0. 6 ⋅ f ck (6. Granično stanje naprezanja Granično stanje naprezanja ograničava naprezanja u materijalima u ovisnosti o vrsti kombinacije.j=γQ.1.1.granična računska vrijednost bitnog kriterija uporabljivosti (deformacija. • granično stanje trajnosti (kontrola širina pukotina).proračunska vrijednost djelovanja Cd .j=1.5) ⎩0. GRANIČNA STANJA UPORABLJIVOSTI 6.0 ≤ ⎨ (6.Betonske konstrukcije 6.2. za rijetku kombinaciju opterećenja treba biti: σ s ≤ 0. naprezanje) 6.1.80 ⋅ f pk σ p0 ≤ ⎨ (6.2) a za nazovistalnu kombinaciju: σ c ≤ 0.6) ⎩0. vibracija. • Beton: Naprezanje u betonu.0 Treba dokazati da je: Ed≤Cd (6.3) • Armatura Naprezanje u armaturi. U granična stanja uporabljivosti spada: • granično stanje naprezanja (kontrola naprezanja).8 ⋅ f yk (6.75 ⋅ f pk σ pm.85 ⋅ f p 0.90 ⋅ f p 0. k 77 . 45 ⋅ f ck (6. • granično stanje deformiranja (kontrola progiba) i • granično stanje vibracija Za razliku od graničnih stanja nosivosti koeficijenti sigurnosti za opterećenje i za materijal u graničnim stanjima uporabljivosti iznose ukoliko nije drugačije određeno: γG. Uvod Prema europskim normama konstrukciju i njene elemente potrebno je kontrolirati ne samo prema graničnim stanjima nosivosti već i na granična stanja uporabljivosti.

min = k c ⋅ k ⋅ fct. pa se ograničenja mogu zahtijevati iz drugih razloga (vodonepropusnost. Za suhi okoliš širine pukotina nemaju utjecaja na trajnost armiranobetonskih konstrukcija. Za građevine koje se nalaze u vrlo agresivnom okolišu.2 mm. Pukotine nastaju kada vlačna naprezanja od unutarnjih sila prekorače vlačnu čvrstoću betona. osobito ako se očekuje indirektno djelovanje izazvano spriječenošću slobodnog skupljanja ili prinudnim deformacijama (popuštanje oslonaca).pravokutni presjek h < 30 cm k = 0. Trajnost građevine ne ovisi samo o širini pukotina već prije svega o kvaliteti i vodonepropusnosti betona.0 za centrični vlak. kc=0.3. izračunatom prema izrazu (6.općenito k = 0. vanjski izgled).pravokutni presjek h > 80 cm između gornjih vrijednosti vrijedi linearna interpolacija.4 za savijanje) • k – koeficijent umanjenja kojim se uzima u obzir nelinearna raspodjela vlačnog naprezanja po presjeku izazvanog temperaturnim promjenama i skupljanjem unutar elementa. Za provjeru graničnog stanja trajnosti primjenjuje se nazovistalna i česta kombinacija opterećenja. te ako nema posebnih zahtjeva (vodonepropusnost).1 i 6. Pukotine nisu smetnja ako im širina ne premašuju propisanu graničnu vrijednost uvjetovanu korozijom. kvaliteti izvedbe. Ograničenje širine pukotina u armiranobetonskim i prednapetim konstrukcijama može se postići: ugrađivanjem armature jednake ili veće od minimalne u vlačno područje ograničenjem razmaka i promjera sipki armature.5 . zaštiti armature od korozije.8 . Granična širina kreće se od wg = 0 do 0. propisuje se granična širina pukotine wg = 0. prekidu betoniranja. 78 . Granično stanje raspucavanja (kontrola pukotina) Glavna pretpostavka armiranog betona je da je beton u vlaku raspucao i da sva vlačna naprezanja preuzima armatura. vanjskim izgledom ili nepropusnošću za tekućine ili plinove.8 . k = 0. Za prednapete sustave wg = 0. rješenju spojeva elemenata te o drugim manje važnim uzrocima.4 mm.7) granično stanje širina pukotina biti će zadovoljeno ako promjeri šipki i razmaci među njima odgovaraju onima danim u tablicama 6.7) A s. Minimalna armatura može se izračunati po izrazu: A (6.eff – vlačna čvrstoća betona pri pojavi prve pukotine • Act – vlačna površina neposredno prije pojave pukotine • σs – naprezanje u armaturi neposredno nakon pojave pukotine Za elemente armirane minimalnom armaturom.2. Prema normi HRN ENV 1992-1-1 za graničnu širinu pukotina armiranobetonskih konstrukcija za razrede okoliša "vlažno" do "elementi djelomično u morskoj vodi".Betonske konstrukcije 6.3 mm. • fct.eff ⋅ ct σs gdje je: • kc – koeficijent kojim se uzima u obzir raspodjela naprezanja po visini presjeka pri pojavi prve pukotine (kc=1. Armiranobetonske i prednapete elemente treba uvijek armirati u području vlačnih naprezanja barem minimalnom armaturom za ograničenje širina pukotina. postavljaju se posebni zahtjevi koji nisu dani u normi HRN ENV 1992-1-1.

2 ili kada se želi točniji dokaz graničnog stanja pukotina.2 Osnovni odnos raspona i debljine presjeka (l/h). (6.1 i 6. Kada nisu zadovoljeni uvjeti iz tablica 6. Samostojeće ploče koje nose u jednom ili dva smjera (ploče koje se nastavljaju) 2.7 za presjek koji će puknuti zbog opterećenja. Ploče oslonjene na stupove bez greda (bazirano na duljem rasponu) 5. β = 1. Krajnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u dva smjera a nastavlja se preko jedne stranice 3.3 do 0.8 za RA i k1 = 1. β = 1. Prosta greda.7 za h ≥ 80 cm.2 mm) β = odnos računske i srednje širine pukotina: β = 1. proračunava se karakteristična vrijednost širine pukotina i uspoređuje s graničnom vrijednošću.6 za GA k2 = koeficijent raspodjele deformacija: 79 .3 za h ≤ 30 cm (vrijedi linearna interpolacija).9) wg=0.1 Maksimalni promjeri šipki i njihovi maksimalni razmaci za različita naprezanja u armaturi. 25 ⋅ k1 ⋅ k 2 ⋅ φ ρr (6. Slabije napregnut beton 25 32 35 30 10 Konstrukcijski sustav 1. U kontroli pukotina potrebno je izračunati karakterističnu širinu pukotina i usporediti je s graničnom širinom. za djelomično prednapete konstrukcije wg = 0. Za proračun graničnih stanja pukotina upotrebljava se kvazistalna i česta kombinacija opterećenja. Konzole Jače napregnut beton 18 23 25 21 7 Tablica 6.10) k1 = koeficijent prionljivosti: k1 = 0.Betonske konstrukcije Naprezanje u armaturi (MPa) 160 200 240 280 320 360 Maksimalni promjer šipke φ (mm) 32 25 20 16 12 10 Maksimalni razmak šipki (mm) Savijanje 300 250 200 150 100 50 Vlak 200 150 125 75 - Tablica 6. Kao bi se povećala trajnost i uporabljivost građevine potrebno je ograničiti širine pukotina.4 mm (ovisno o zagađenju okoliša. Unutarnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u 1 smjeru ili 2 smjera i koja se nastavlja 4.8) wk ≤ wg karakteristična širina pukotine računa se prema slijedećem izrazu: w k = β ⋅ s rm ⋅ ε sm [ mm ] (6. Srednji razmak pukotina: s rm = 50 [ mm ] + 0.

Na primjer kod grede T-presjeka moment prve pukotine na ležaju i u polju nije isti.0 za RA i β1 = 0.0 za kratkotrajno opterećenje. Kako taj moment ulazi i u proračun minimalne uzdužne armature. Srednja relativna deformacija armature uzimajući u obzir i nosivost betona na vlak između pukotina: 2 ⎛ σ sr ⎞ ⎤ σs ⎡ (6. 80 .14) 6 Es = modul elastičnosti armature β1 = koeficijent utjecaja prionljivosti armature: β1 = 1. greda T-presjeka ima različite minimalne armature u polju i na ležaju.13) z ⋅ As Moment prve pukotine je umnožak vlačne čvrstoće betona i momenta otpora. Za pravokutni presjek Mcr iznosi: b ⋅ h2 M cr = fctm ⋅ Wy = fctm ⋅ (6.5 za dugotrajno opterećenje Dijagram ovisnosti momenta savijanja i širine pukotina M-wk sličan je dijagramu M-1/r.Betonske konstrukcije k2 = 0.5 za GA β2 = koeficijent trajanja opterećenja: β2=1. Presjeci koji nemaju težište u polovici visine imaju različite momente prve pukotine na gornjem i donjem rubu. φ = srednja vrijednost promjera šipke (mm) A ρ r = s = djelotvorni koeficijent armiranja A c.11) ε sm = ⎢1 − β1 ⋅ β 2 ⎜ ⎟ ⎥ Es ⎢ ⎝ σs ⎠ ⎥ ⎣ ⎦ σs = naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pukotine σsr = naprezanje u vlačnoj armaturi kod pojave prve pukotine za σs<σsr nema pukotine te je εsm=0 Naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pukotine σs: M M Sd σ s = Sd ≈ (6. β2=0.12) x⎞ z ⋅ As ⎛ ⎜ d − ⎟ ⋅ As 3⎠ ⎝ Naprezanje u vlačnoj armaturi kod pojave prve pukotine σsr: M σ sr = cr (6.eff = djelotvorna vlačna ploština betona Slika 6.1 Određivanje djelotvorne vlačne ploštine betona.0 za čisti vlak.5 za savijanje i k2 = 1.eff As = Ploština vlačne armature Ac.

osim ravnih ploča. Prognoziranje progiba vrlo je složeno zbog utjecaja velikog broja čimbenika koji se mijenjaju uzduž osi elementa i vremenski.15) v2g L/300 L/300 L/300 L/250 L/400 L/250 L/500 − Tablica 6. Granično stanje deformiranja (kontrola progiba) Deformiranje građevinskog elementa općeniti je naziv za deformaciju.3 Granični dozvoljeni progibi.5 m.req potrebna površina armature.prov gdje je As.8 o Za sve elemente.5/Leff.req σs f yk ⋅ A s.Betonske konstrukcije Slika 6. Konstrukcija krovovi pristupačni krovovi za drugu namjenu osim održavanja stropovi stropovi/krovovi sa žbukom ili drugim krhkim završnim slojevima ili nesavitljivim pregradama stropovi koje podupiru stupovi (osim ako je progib uzet u obzir u sklopu proračuna za granično stanje nosivosti) kada vg može narušiti izgled zgrade vg L/200 L/250 L/250 L/250 (6. o Za ravne ploče. Potrebno je dokazati da je progib izazvan vanjskim djelovanjem manji od graničnog: vtot≤vg vtot = ukupni progib vg = granični dozvoljeni ukupni progib v2g = granični dozvoljeni ukupni progib od dugotrajnih djelovanja (reologija betona). progib. Ukupni progib se sastoji od kratkotrajnog i dugotrajnog progiba: 81 . 6. izduženje ili skraćenje. vrijednosti u tablici treba korigirati s nepovoljnijim od dva faktora: 250 400 (6.prov postojeća. f3 = A s. s faktorom: 7/Leff.16) f3 = . uvrtanje i promjenu nagiba elementa. o Također. s faktorom: 8. a As. Značajan parametar graničnog stanja deformiranja je progib konstruktivnih elemenata. Zbog toga nije moguće dobiti potpuno točan algoritam za proračun progiba već se koriste približni postupci koji se temelje na rezultatima eksperimentalnih istraživanja.4. Vrijednosti naznačene u tablici treba umanjiti: o Za grede T presjeka kojima je beff/bw>3 s faktorom: 0. kada je stvarno naprezanje u čeliku manje od 250. koji nose pregradno ziđe. raspona preko 7 m. zakrivljenost.0 MN/m2.2 Dijagram ovisnosti momenta savijanja i širine pukotina M-wk . raspona preko 8.

3 Progib grede.max=L/250.kratkotrajni trenutni progib od stalnih i promjenjivih opterećenja.Betonske konstrukcije v tot = v1 + v 2 (6.3 potrebno je napraviti i kontrolu dugotrajnog progiba: v2≤v2g Ako se izvodi nadvišenje.17) v1.dugotrajni progib od vremenskih efekata (uslijed reologije betona i relaksacije čelika) Kod proračuna dugotrajnog progiba potrebno je poznavati progib od stalnih djelovanja. Slika 6. Kontrolu progiba nije potrebno provoditi kada vitkost elementa na savijanje (leff/d) ne prelazi vrijednosti naznačene u tablici 6. ono iznosi maksimalno: v0. Slika 6. neraspucalo stanje . v2.armatura i beton zajedno sudjeluju u nošenju i (6.4. Prema tablici 6. Kod većih vitkosti potrebno je provesti kontrolu progiba.18) 82 .4 Granične vitkosti elemenata kada nije potrebno provoditi kontrlou progiba. Općeniti izraz za vrijednost deformiranja glasi: α = ζ ⋅ α II + (1 − ζ ) ⋅ α I Promatraju se dvije granične mogućnosti: 1.

progib) αI = odgovarajuća vrijednosti deformiranja za neraspucali element αII = odgovarajuća vrijednosti deformiranja za potpuno raspucali element ζ= koeficijent raspodjele naprezanja u armaturi uzduž elementa. Koeficijent ζ se upotrebljava i u kontroli pukotina.125 2 3 − 4(a / L) 2 48(1 − (a / L)) 3 0.nosivosti vlačnog područja betona se zanemaruje α = jedna od vrijednosti deformiranja (npr. 5 5/48 6 0.19) (6. a progib se tada izračuna prema izrazu: 1 1 1 v tot = ⋅ L2 ⋅ = k ⋅ L2 ⋅ (6. potpuno raspucano stanje . Rb Tip opterećenja 1 1 Dijagram momenata savijanja 2 Koeficijent k 3 0.4. ⎛σ ⎞ ζ = 1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜ sr ⎟ ⎝ σs ⎠ Za proračun progiba izraz (6.102 M = q ⋅ L / 15.18) glasi: v = ζ ⋅ v II + (1 − ζ ) ⋅ v I 2 (6.0625 4 0125 − (a / L) 2 / 6 .Betonske konstrukcije 2. ζ =0 za neraspucali element.20) Za elemente konstantne visine koristi se pojednostavljena metoda prema kojoj se izračuna zakrivljenost na mjestu maksimalnog momenta. Određuje se prema tablici 6.21) k1 rtot rtot Koeficijent k ovisi o statičkom sustavu i tipu opterećenja.6 2 83 .

Slika 6.5 Promjena progiba u vremenu. puzanja i skupljanja betona proračunava se prema izrazu: 1 1 1 = + (6.Betonske konstrukcije 7 k= 5 48 (1 − 0.083(1 − β / 4) β = MA + MB / MF 9 M = q⋅ L ⎡ 2 1 24 ⎣ ⎢3 − 4 ⎜ L ⎟ ⎥ ⎝ ⎠⎦ ⎛a⎞ ⎤ 2 80 ( 5 − 4(a / L) ) ⋅ 2 2 3 − 4( a / L ) 2 Tablica 6. Ukupna zakrivljenost od opterećenja.1β ) β = MA + MB / MF 8 k = 0.4 Koeficijenti k za pojednostavljeni proračun progiba.6 Dijagram moment-zakrivljenost. Slika 6.22) rtot rm rcsm Ukupna zakrivljenost se sastoji od: • zakrivljenosti zbog opterećenja i puzanja 1/rm • zakrivljenosti zbog skupljanja 1/rcsm 84 .

30) (6.3 3 f ck σs Es (6. i stanju naprezanja II: 1 1 1 = (1 − ζ ) ⋅ + ζ ⋅ (6. 0 + ϕ (t ∞ .28) (6.25) = rII d − y IIg Moment savijanja pri nastanku prve pukotine u betonu: f ⋅I (6.m 0 y0d Za pravokutni presjek: z = d − y IIg / 3 (0.32) (6.26) M cr = ct.Betonske konstrukcije Srednja zakrivljenost 1/rm od opterećenja i puzanja sastoji se od zakrivljenosti u stanju naprezanja I.eff = 1.eff ⋅ I I Zakrivljenost za naponsko stanje II: ε s1 1 (6.34) ε cs∞ = relativna deformacija od skupljanja u beskonačnosti 85 .31) Modul elastičnosti betona: Ecm = 9500 3 f ck + 8 Efektivni modul elastičnosti betona: E cm E c.29) (6.eff za t=∝ (6. t 0 ) Odnos modula elastičnosti čelika i betona: α e = E s / E cm za t=0 α e = E s / E c.23) rm rI rII Zakrivljenost za naponsko stanje I: M Sd 1 (6.1) Relativna deformacija armature računa se prema izrazu: ε s1 = Naprezanje u vlačnoj armaturi: M σ s = Sd A s1 ⋅ z Srednja zakrivljenost 1/rcsm od skupljanja: 1 1 1 = (1 − ζ ) ⋅ +ζ ⋅ rcsm rcsI rcsII Zakrivljenost od skupljanja za naponsko stanje I: 1 ε cs∞ ⋅ α e ⋅ SI = rcsI II Zakrivljenost od skupljanja za naponsko stanje II: ε ⋅α ⋅ S 1 = cs∞ e II rcsII I II Vlačna čvrstoća betona: 2 f ct .24) = rI E c.m = 0.33) (6.27) (6.

statički moment površine armature za naponsko stanje II: S II = As1 ( d − y IIg ) − As 2 ( y IIg − d 2 ) 6.statički moment površine armature za naponsko stanje I: S I = As1 ( d − y Ig ) − As 2 ( y Ig − d 2 ) . y0 d = y0 g y Ig = k xI ⋅ h .moment tromosti presjeka za naponsko stanje I (prije pojave pukotina): b 3 3 I I = ⋅ ( y Id + y Ig ) + (α e − 1) ⋅ ⎡ As1 ⋅ ( d − y Ig )2 + As 2 ⋅ ( y Ig − d 2 )2 ⎤ ⎣ ⎦ 3 .Betonske konstrukcije 6.1 Proračun geometrijskih karakteristika pravokutnog poprečnog presjeka Slika 6.8 Poprečni presjek nosača T-presjeka 86 .moment tromosti betonskog presjeka bez armature: I 0 = b ⋅ h3 12 .5 + AI ) /(1 + BI ) AI = α e ⋅ ρ I ⋅ d / h ⋅ (1 + As 2 ⋅ d 2 /( As1 ⋅ d )) BI = α e ⋅ ρ I ⋅ (1 + As 2 / As1 ) AII = α e ⋅ ρ II ⋅ (1 + As 2 ⋅ d 2 /( As1 ⋅ d )) BII = α e ⋅ ρ II ⋅ (1 + As 2 / As1 ) .položaj težišta za naponsko stanje II: . y Id = h − y Ig y IIg = k xII ⋅ h .4.keficijenti kxI i kxII dobiveni su prema: ρ I = As1 /(b ⋅ h ) y0 g = h / 2 .7 Pravokutni poprečni presjek .moment tromosti za naponsko stanje II: b 3 I II = ⋅ y IIg + α e ⋅ As1 ⋅ ( d − y IIg )2 + (α e − 1) ⋅ As 2 ⋅ ( y IIg − d 2 )2 3 .4. y IId = h − y IIg ρ II = As1 /(b ⋅ d ) 2 k xII = − BII + BII + 2 AII k xI = (0.2 Proračun geometrijskih karakteristika nosača T-presjeka Slika 6.položaj težišta presjeka za naponsko stanje I: .položaj težišta za betonski presjek bez armature: .

Betonske konstrukcije .položaj težišta za betonski presjek bez armature: 2 (bw ⋅ h 2 ) / 2 + ((beff − bw ) ⋅ h f ) / 2 . uz pretpostavku da je presjek raspuknut od vlačnog ruba na duljini yIId.moment tromosti za naponsko stanje I: (b − bw ) ⋅ h 3 b f 3 3 I I = w ( y Id + y Ig ) + eff + (beff − bw ) ⋅ h f ⋅ ( y1g − h f / 2)2 + 3 12 + (α e − 1) ⋅ ⎡ As1 ( d − y Ig )2 + As 2 ( y Ig − d 2 )2 ⎤ ⎣ ⎦ Kod računanja momenta tromosti T-presjeka za naponsko stanje II nije svejedno da li se težište presjeka nalazi u ploči ili u rebru poprečnog presjeka. 2 ρ II = As1 /(bw ⋅ d ) . kao za pravokutni presjek širine beff i visine h) i ako je tako proračunati yIIg < hf tada se moment tromosti za naponsko stanje II računa prema izrazu: 3 beff ⋅ y IIg I II = + α e ⋅ As1 ⋅ ( d − y IIg )2 + (α e − 1) ⋅ As 2 ⋅ ( y IIg − d 2 )2 3 Ako je yIIg > hf težište se nalazi u rebru T-presjeka. Prvo se pretpostavi da se težište nalazi u ploči T-presjeka ( y IIg < h f ) i izračuna se udaljenost težišta od gornjeg ruba T-presjeka ( y IIg = k xII ⋅ h .koeficijenti AII i BII se proračunavaju na isti način kao i kod proračuna geometrijskih karakteristika pravokutnog presjeka.statički moment površine armature za naponsko stanje I: S I = As1 ( d − y Ig ) − As 2 ( y Ig − d 2 ) . .statički moment površine armature za naponsko stanje II: S II = As1 ( d − y IIg ) − As 2 ( y IIg − d 2 ) 87 .5 + CI ) /(1 + DI ) ⎞ ⎞ ⎛h ⎞ ⎛b ⎛h ⎞ ⎛b CI = 0. Položaj težišta za naponsko stanje II može se u tom slučaju izračunati prema izrazima: y IIg = k xII ⋅ h .koeficijenti AI i BI se proračunavaju na isti način kao i kod proračuna geometrijskih karakteristika pravokutnog presjeka.koeficijent kxI može se izračunati prema: ρ I = As1 /(bw ⋅ h ) . DI = ⎜ f ⎟ ⋅ ⎜ eff − 1⎟ + BI ⎝ h ⎠ ⎝ bw ⎝ h ⎠ ⎝ bw ⎠ ⎠ . y0 d = h − y0 g y0 g = bw ⋅ h + h f ⋅ (beff − bw ) . DII = ⎜ f ⎟ ⋅ ⎜ eff − 1⎟ + 2 ⋅ AII ⎝ d ⎠ ⎝ bw ⎝ d ⎠ ⎝ bw ⎠ ⎠ . y IId = h − y IIg = (1 − k xII ) ⋅ h .moment tromosti betonskog presjeka bez armature: (b − bw ) ⋅ h 3 b f 3 3 I 0 = w ( y0 d + y0 g ) + eff + (beff − bw ) ⋅ h f ⋅ ( y0 g − h f / 2)2 3 12 . . k xI = (0.moment tromosti za naponsko stanje II se računa prema izrazu: 2 beff ⋅ h 3 h f ⎞ bw ⎛ f I II = + h f ⋅ beff ⎜ y IIg − ⎟ + ⋅ ( y IIg − h f )3 + 12 2 ⎠ 3 ⎝ + α e ⋅ As1 ⋅ ( d − y IIg )2 + (α e − 1) ⋅ As 2 ⋅ ( y IIg − d 2 )2 .5 ⋅ ⎜ f ⎟ ⋅ ⎜ eff − 1⎟ + AI . k xII = −CII + CII + DII 2 2 ⎞ ⎞ ⎛h ⎞ ⎛b ⎛h ⎞ ⎛b CII = ⎜ f ⎟ ⋅ ⎜ eff − 1⎟ + BII . y Id = h − y Ig = (1 − k xI ) ⋅ h .koeficijent kxII može se izračunati prema izrazu.položaj težišta za naponsko stanje I: y Ig = k xI ⋅ h .

ψ 2 = 0.Betonske konstrukcije Za dugotrajni progib uzimaju se slijedeća opterećenja: t=0 g + qψ2 t=∞ g + q Proračunski moment savijanja za kratkotrajni progib: MSd = γ g ⋅ M g + γ q ⋅ M q = 1. ili nastavlja prema točno utvrđenim pravilima.m dolazi do otvaranja pukotine.37) Koeficijent kombinacije opterećenja ψ 2 =0. a zakrivljenost ovisi o momentu savijanja.8 za skladišta.36) (6. Najveće zrno agregata dg odabire se tako da se osigura dostatno zbijanje 88 . Kada je σct=fct.10 Dijagram naprezanja i deformacija za GSU i GSN 7. 0 ⋅ M q Proračunsko opterećenje za kratkotrajni progib: qSd = γ g ⋅ g + γ q ⋅ q Proračunsko opterećenje za dugotrajni progib: qSd = γ g ⋅ g + γ q ⋅ψ 2 ⋅ q (6. Pravila armiranja Armatura proračunata metodom graničnih stanja nosivosti i uporabljivosti sidri se. 0 ⋅ M g + 1.35) (6. OBLIKOVANJE I KONSTRUIRANJE 7. Primjer proste grede opterećene kontinuiranim opterećenjem: Slika 6.9 Primjer proste grede opterećene kontinuiranim opterećenjem Slika 6.3 za stambene objekte. Moment je Mcr i nastaje lom u dijagramu M-1/r.1. Progib je ovisan o zakrivljenosti.

a razmak s ≤ 20 cm. Razmak pojedinih šipki armature mora biti takav da osigurava ugradnju i zbijenost betona te da osigura dostatnu prionljivost između armature i betona. Nazivna veličina zaštitnog sloja cnom sastoji se od najmanje veličine zaštitnog sloja i dodatne vrijednosti Δc: cnom= cmin + Δc. Dodatna vrijednost Δc obuhvaća netočnosti u izvedbi. izvedbi te provedbi postupaka kontrole kvalitete. Za površine betona s više izraženih razreda mjerodavan je najveći zaštitni sloj.1 ovisno o razredu agresivnog djelovanja okoliša. razmak ovisan o najvećem zrnu agregata dg > 16 mm ne smije biti manji od dg+5 mm. a ovisi o veličini. Zaštitni sloj ne smije biti manji od vanjskog promjera zaštitne cijevi. Za zaštitu je potrebna dovoljna debljina i gustoća zaštitnog sloja betona te dobra zaštita od raspucavanja betona. U mostogradnji je najmanji promjer nenapete armature ds ≥ 12 mm. Najmanja debljina zaštitnog sloja potrebna je da se osigura sljedeće: • siguran prijenos sila prionljivošću • zaštita čelika od korozije • neodlamanje betona • propisana požarna zaštita. Najmanje veličine zaštitnog sloja cmin određuju se u ovisnosti o razredu agresivnog djelovanja okoliša za koroziju armature i razredu tlačne čvrstoće betona. pri čemu je ds promjer armature ili zaštitne cijevi kabela. Kod postavljanja armature u više razina. 89 . vrsti konstrukcije. Zaštita armature od korozije ovisi o stalnoj prisutnosti alkalne okoline koja se osigurava odgovarajućom debljinom dostatno njegovanog betona visoke kvalitete i gustoće. 7. (7. Zaštitni sloj betona Radi osiguranja trajnosti elemenata konstrukcije uz ostalo je potrebna i zaštita armature od korozije. obliku i vrsti konstrukcijskog elementa.2. Kod prethodnog napinjanja natega najmanja debljina zaštitnog sloja ne smije biti manja ni od one prema tehničkom dopuštenju. Za osiguranje prijenosa sila najmanja debljina zaštitnog sloja ne smije biti manja od promjera odabrane uzdužne armature ds. Svijetli razmak (horizontalni i vertikalni) između dvije paralelne šipke armature ne smije biti manji od 20 mm niti manji od promjera najveće šipke armature. odnosno kod grupirane armature (snop) zamjenski promjer dsv.1) Debljina zaštitnog sloja cmin za zaštitu od korozije ne smije biti manja od vrijednosti u tablici 6. šipke armature moraju biti postavljene jedna iznad druge s dostatnim razmakom za prolaz vibratora za beton. Ukoliko nisu definirani drugi uvjeti za ugradnju i zbijanje betona. Zaštitni sloj je udaljenost od vanjskog ruba armature (uključivo spone) do najbliže vanjske plohe betona.Betonske konstrukcije betona oko armature. dsv – zamjenski promjer za grupiranu armaturu d sv = d s ⋅ n (n je broj grupiranih šipki armature) Najmanja debljina zaštitnog sloja kod naknadnog napinjanja natega odnosi se na vanjski rub zaštitne cijevi.

. Element min c [mm] nom c [mm] Rasponski sklop Hodnici i sl.1 Najmanje debljine zaštitnog sloja betona c za zaštitu od korozije i dodatna vrijednost Δc. Za beton koji se ugrađuje na neravne površine dodatna vrijednost Δc mora se povećati. za XM 2: cmin + 10mm.slobodne površine . za XM 3: cmin + 15mm za razred XC 1: 10%-fraktila.slobodne površine . ne prelazi 250 mm 90 . 7. Prionljivost betona i armature Prionljivost betona i armature ovisi o površini armature. za XC 2 do XS 3: 5%-fraktila Za konstrukcijske elemente čiji je razred čvrstoće dva (2) razreda čvrstoće viši od najmanje potrebnog razreda koji predviđa HRN ENV 1992-1-1:2004. Npr.Betonske konstrukcije Razred agresivnog djelovanja okoliša Uvjeti za zaštitni sloj korozija karbonatizacijom XC korozija kloridima XD korozija kloridima (more) XS 1 2 3 4 cmin≥ ds (odnosno dsv) 20 30 15 25 35 15 1 2 3 cmin≥ ds (odnosno dsv) 40 50 15 1 2 3 cmin≥ ds (odnosno dsv) 40 50 15 cmin (čelik za armiranje)1) cmin (prednapinjanje)1) Δc (dodatna vrijednost )2) 1) 2) 10 20 10 za razred XM 1: cmin + 5mm. Ovo smanjenje ne vrijedi za mostove.1. cmin može se smanjiti za 5 mm. kod betona koji se ugrađuje izravno na tlo najmanja debljina zaštitnog sloja treba biti min c ≥ 75 mm. u ovisnosti o razredu agresivnog djelovanja okoliša Ako je površina betona izložena agresivnom djelovanju morskog okoliša ili kemijskim utjecajima. tablica 3.3. kod cestovnih mostova .površine u dodiru s betonom donji ustroj . u smjeru betoniranja.. dimenzijama elementa te položaju i nagibu armature tijekom betoniranja.slobodne površine .površine u dodiru s betonom kod željezničkih mostova .u dodiru s tlom 40 40 20 30 20 40 50 45 45 25 35 25 45 55 Tablica 7. Beton koji se ugrađuje na pripremljenoj podlozi (uključivo i podložni beton) treba biti min c ≥ 40 mm. Kod kemijski jako agresivnog okoliša potrebno je predvidjeti i dodatne mjere za sprečavanje izravnog dodira betona s vanjskim agensima. najmanja vrijednost debljine zaštitnog sloja je 50 mm.2 Najmanja i nazivna debljina zaštitnog sloja kod mostova. Tablica 7. Dobra prionljivost armature i betona ostvarena je kada: • • su sve šipke armature s nagibom od 45° do 90° prema vertikali tijekom betoniranja su sve šipke armature s nagibom od 0° do 45° prema vertikali tijekom betoniranja: -ugrađene u elemente kojima debljina.

Sidrenje armature Osnovna vrijednost sidrenja armature je duljina sidrenja ravne šipke koja je potrebna za sidrenje sile Fs = As⋅fyd. koji se izvode kliznom oplatom. Proračunsku vrijednost prionljivosti fbd (tablica) određuje se prema: f bd = 2. gdje je ds u [mm].7 80 4. Vrijednosti u tablici proračunskih čvrstoća prionljivosti smanjuju se za 1/3 kada okomito na os nastavka armature djeluje poprečni vlak od čijeg se djelovanja može očekivati razvoj pukotina paralelno s osi armature u području sidrenja armature. 7.0 50 4.7. 25 ⋅ f ctk.3 1. U svim se drugim slučajevima prionljivost armature i betona označava umjerenom. Granična vrijednost prionljivosti je ona koja u graničnom stanju nosivosti osigurava dostatnu sigurnost da se ne dogodi zakazivanje prionljivosti.9 100 4. Osnovna vrijednost duljine sidrenja jedne šipke iznosi: lb = d s f yd ⋅ 4 f bd gdje je: ds promjer armature 91 . veličina pukotina paralelno s armaturom ograničena sa wk ≤ 0. uz pretpostavku konstantne proračunske čvrstoće prionljivosti fbd uzduž i po opsegu šipke.4. Tablica 7.0 20 2. vibriraju vibracijskom iglom i čije vanjske izmjere nisu veće od 500 mm.5 70 4.3 25 2.4 40 3.2 mm. a u graničnom stanju uporabljivosti osigurava da nema značajnih pomaka između betona i armature.05 γc gdje je: fbd proračunska čvrstoća prionljivosti fctk.3 Proračunska vrijednost čvrstoće prionljivosti fbd [N/mm2] armature dobre prionljivosti i ds ≤ 32 mm Kod šipki armature ds > 32 mm. Kada je.6 Karakteristična tlačna čvrstoća betona fck [N/mm2] 55 fbd [N/mm2] 60 4. U konstrukcijskim elementima. stupovi) izvode u ležećem položaju.7 45 4.0.0 35 3. Karakteristična tlačna čvrstoća betona fck [N/mm2] 12 fbd [N/mm2] 16 2.0. za sve šipke armature prionljivost armature i betona označava se umjerenom. kod pretežno mirnog djelovanja.7 30 3. a koji su ili najmanje h/2 iznad donje plohe svježeg betona.05 karakteristična osna vlačna čvrstoća betona (5 % fraktila).Betonske konstrukcije -ugrađene u elemente deblje od 250 mm. vrijednosti fbd množe se faktorom (132–ds)/100. vrijednosti u tablici se ne smanjuju.4 Za armaturu umjerene prionljivosti vrijednosti u tablici množe se sa 0.9 4. ili najmanje 300 mm ispod gornje plohe odsječka betoniranja • se štapni konstrukcijski elementi (npr.8 90 4.

debljina zaštitnog sloja. αa se smije reducirati na 0. petlja Savijene šipke i druge zakrivljene šipke Najmanja debljina zaštitnog sloja okomito na površinu betona Promjer armature ds ≥ 20 mm ds < 20 mm >100 mm i >7⋅ds 10⋅ds >50 mm i > 3⋅ds 15⋅ds ≤50 mm i ≤ 3⋅ds Najmanje vrijednosti dbr 4⋅ds 7⋅ds 20⋅ds Tablica 7. okomito na tangentu kružnice zakrivljenosti <3⋅ds. Koeficijent αa Vlak Tlak Vrsta i oblik sidrenja a) ravna šipka 1.Betonske konstrukcije fyd=fyk/γs proračunska granica popuštanja čelika fbd proračunska čvrstoća prionljivosti. ili gustog obuhvaćanja sponama. kada je promjer zakrivljenosti dbr ≥ 15⋅ds.5 Najmanje vrijednosti promjera trna za savijanje rebraste armature dbr Kod armature promjera ds > 32 mm bez poprečnog tlaka. Razlikujemo više vrsta sidrenja armature. Kuka. šipkom s kukom. Šipke promjera ds > 32 mm moraju se sidriti kao ravne šipke ili posebnim sidrenim elementima. Potrebna poprečna armatura određena je posebnim pravilima. Kod sidrenja petljom.7b (1. Potrebna duljina sidrenja armature može se proračunati prema: 92 .0) a --- a b Vrijedi kada je u području zakrivljenosti šipke.5.4 Dopuštene vrste i načini sidrenja armature Šipke armature moraju biti tako sidrene da osiguravaju unos sila u beton bez pojave uzdužnih pukotina i odlamanja betona u području sidrenja.0 b) s kukom c) s pravokutnom kukom d) s petljom 0.25⋅As • okomito na plohu betona: Asv= n2⋅0. Za tlačnu armaturu dopuštene su samo ravne šipke za sidrenje. šipkom s ravnom (pravokutnom) kukom i šipkom s petljom (tablica). Zabranjeno je sidrenje u vlačnim područjima. ili nema poprečnog tlaka. Tablica 7.0 1. ravnom šipkom. u području sidrenja potrebna je dodatna poprečna armatura koja ne smije biti manja od: • paralelno s plohom betona: Ast= n1⋅0.25⋅As gdje je: As ploština presjeka jedne usidrene šipke n1 broj razina armature koje se sidre u istom presjeku n2 broj šipki armature koji se sidre u jednoj razini. ravna kuka.

min najmanja vrijednost duljine sidrenja: lb. 7. Kod proračuna reznih sila prema teoriji plastičnosti ili nelinearnim postupcima. Nastavljanje armature Armaturu možemo nastavljati izravno mehaničkim spojkama i zavarivanjem. AS. a 100%-tni nastavak. odabrana ploština armature lb. ne smije biti u jako naprezanom području.6⋅lb≥ 10⋅ds ≥ 100 mm za sidrenje tlačnih šipki αa koeficijent koji uzima u obzir djelotvornost pojedinih vrsta sidrenja. kada je nastavljena sva armatura u jednome presjeku. proračunski potrebna ploština armature As. potr.2 Raspored poprečne armature za nastavljanje preklapanjem tlačna armatura 93 . Preklop armature mora se izvesti tako da: • je osiguran prijenos sile između dvije nastavljene šipke armature • u području nastavljanja nema odlamanja betona • širina pukotina na kraju preklopa ne premašuje granične vrijednosti dane propisima. ≥ l b.req. ili neizravno preklapanjem armature.5.net = α a ⋅ l b ⋅ AS.3⋅αa⋅lb≥ 10⋅ds ≥ 100 mm za sidrenje vlačnih šipki lb.min gdje je: As. nastavci u plastičnim zglobovima nisu dopušteni.1 Raspored poprečne armature za nastavljanje preklapanjem vlačna armatura Slika 7.min= 0. Preklapanje armature ds > 32 mm dopušteno je samo u elementima koji su pretežno opterećeni savijanjem. Preklapanje armature treba nastojati izvesti s izmicanjem.Betonske konstrukcije l b. Slika 7.odabr.prov.min= 0.

3 ⋅ α a ⋅ α1 ⋅ lb ≥ 15⋅ds ≥ 200 mm αa koeficijent načina sidrenja lb osnovna vrijednost duljine sidrenja za sidrenje jedne šipke.0 kada je s ≥ 10⋅ds i s0 ≥ 5⋅ds ⇒ α1 = 1.min min.4a 1.net duljina sidrenja α1 koeficijent duljine preklapanja ls.min gdje je: lb.min = 0.4a 2.2a 1. duljina preklopa mora se povećati za omjer između stvarnoga svijetlog razmaka i 4⋅ds. 94 . duljina nastavljanja: ls.4 Tablica 7.net ⋅ α1 ≥ ls. Ukoliko je svijetli razmak nastavljene armature veći od 4⋅ds.Betonske konstrukcije Duljina preklopa kod nastavljanja armature preklapanjem ne smije biti manja od: ls = lb.0 1. Za sve ostale razrede čvrstoća betona i kvalitete čelika potrebno je koristiti korekcijske faktore.6 Koeficijent α1 duljine preklapanja Izrađena je tablica za brzo određivanje duljine preklopa armature.0 a b kada je s ≥ 10⋅ds i s0 ≥ 5⋅ds ⇒ α1 = 1. Udio nastavljene armature jedne razine u jednome presjeku bez izmicanja ≤ 30% > 30% Vlačni nastavak Tlačni nastavak ds < 16 mm ds ≥ 16 mm 1.0b 1. Vrijednosti u tablici izračunate su za beton razreda čvrstoće C 25/30 i armaturu B500.

Betonske konstrukcije vlačni nastavak preklapanjem tlačni nastavak preklapanjem αa= 1.7 Duljina nastavljanja preklopa ravne šipke armature za C25 i B500. 95 . II – oznaka za umjerenu prionljivost Tablica 7.min [cm] ≥200 mm II I II [cm] II [cm] I [cm] II [cm] II [cm] [mm] ≥15⋅ds [cm] [cm] 10 15 49 69 41 58 57 81 41 58 41 58 12 18 58 83 49 69 68 97 49 69 49 69 14 21 68 97 57 81 79 113 57 81 57 81 20 16 24 91 129 65 92 129 184 91 129 65 92 20 30 113 161 81 115 161 230 113 161 81 115 25 38 141 202 101 144 202 288 141 202 101 144 28 42 158 226 113 161 226 322 158 226 113 161 I – oznaka za dobru prionljivost.0 udio nastavljene armature jedne razine u poprečnom presjeku bez izmicanja fyk= 400 fbd= 2.7 (C25/30) ds ls za ≤30% s<10ds I [cm] s≥10ds i s0≥5ds ls za >30% s<10ds I [cm] s≥10ds i s0≥5ds 0-100% I [cm] ls.

145 0.111 0.241 ζ=z/d 0.8 -0.938 0.0 20.980 0.0 20.985 0.078 0.0 20.942 0.5 11.083 0.0 20.0 18.0 20.107 0.923 0.931 0.0 20.935 0.5 -0.5 -3.909 0.0 20.011 0.5 -3.063 0.968 0.940 0.179 0.926 0.5 -3.951 0.5 -1.066 0.219 0.0 20.5 -3.200 0.123 0.061 0.983 0.978 0.127 0.036 0.130 0.914 0.073 0.5 -3.5 18.0 14.020 0.034 0.039 0.070 0.152 0.0 13.0 20.026 0.937 0.5 16.5 -3.105 0.9 -3.065 0.6 -0.945 0.0 20.0 11.995 0.076 0.226 0.156 0.1 -1.043 0.0 ξ=x/d 0.141 0.002 0.964 0.903 0.5 12.175 0.007 0.0 19.137 0.117 0.003 0.138 0.093 0.9 -2.5 εs1 (‰) 20.5 -3.184 0.2 -1.6 -2.100 0.949 0.0 20.919 0.6 -1.050 0.087 0.7 -2.017 0.3 -2.969 0.171 0.997 0.0 -1.1 -0.159 0.5 -3.5 -3.5 19.4 -0.5 13.0 20.233 0.988 0.4 -1.167 0.2 -2.1 Tablica za dimenzioniranje AB pravokutnih presjeka.0 20.4 -2.145 0.088 0.043 0.929 0.119 0.947 0.934 0.9 -1.8 -2.0 20.038 0.107 0.000 0.943 0.0 20.001 0.5 -3.149 96 .5 -3.906 0.Betonske konstrukcije 8.975 0.7 -1.973 0.102 0.0 20.0 -2. εc2 (%o) -0.5 -3.0 20.992 0.033 0.0 17.120 0.074 0.0 20.060 0.0 16.0 20.5 -3.2 -0.099 0.962 0.130 0.015 0.095 0.005 0.189 0.005 0.5 15.081 0.0 20.971 0.096 0.133 0.009 0.912 0.990 0.126 0.3 -3.206 0.0 15. TABLICE ZA PRORAČUN I DIMENZIONIRANJE Tablica 8.103 0.5 -3.4 -3.014 0.8 -1.091 0.084 0.194 0.998 0.993 0.5 17.057 0.1 -2.5 -3.977 0.115 0.5 -3.046 0.149 0.0 20.921 0.3 -0.1 -3.052 0.163 0.0 20.960 0.112 0.0 20.982 0.0 20.7 -0.109 0.0 20.0 20.5 -2.142 0.3 -1.0 20.0 20.0 -3.0 20.056 0.5 14.927 0.987 0.966 0.053 0.091 0.023 0.959 0.212 0.019 0.029 0.134 0.953 0.0 12.0 20.079 0.069 0.932 0.010 0.900 μsd 0.5 -3.123 0.2 -3.917 0.024 0.955 0.114 0.0 20.029 0.048 0.5 -3.0 20.957 0.098 0.0 20.0 20.

0 3.287 0.5 -3.164 0.829 0.500 0.5 ξ=x/d 0.259 0.5 3.0 1.154 0.235 0.0 8.272 0.5 -3.875 ζ=z/d 0.0 4.636 0.0 5.183 0.177 0.5 -3.224 0.383 97 .5 -3.676 0.5 2.206 0.350 0.304 0.778 0.5 1.0 6.5 10.792 0.269 0.322 0.5 7.884 0.874 0.735 0.868 0.318 0.896 0.838 0.5 -3.854 0.197 0.368 0.5 -3.304 0.5 εs1 (‰) 10.5 -3.892 0.250 0.5 4.342 0.888 0.292 0.583 0.538 0.467 0.438 0.362 0.5 -3.5 -3.757 0.5 -3.861 0.847 0.5 8.806 0.247 0.818 0.0 9.5 6.280 0.5 -3.389 0.5 -3.259 0.5 5.636 μsd 0.5 -3.879 0.170 0.412 0.5 -3.5 -3.Betonske konstrukcije εc2 (%o) -3.214 0.0 2.5 -3.5 -3.776 0.190 0.700 0.5 9.709 0.333 0.5 -3.5 -3.0 0.0 7.159 0.5 -3.

1 Dijagrami interakcije pri simetričnom armiranju za beton C25/30 i čelik B 500 98 .Betonske konstrukcije Slika 8.

99 20.81 25.76 13.95 17.45 1.93 12 16.87 41.85 6.04 3.09 15.54 6.49 16.05 8.03 3.03 4.05 2.17 20.41 2.62 1.05 3.67 3.84 9.50 5.0 12.40 11.5 8.59 3.97 12.15 18.07 6.0 17.72 3.27 19.09 2.65 2.39 13.5 10.90 11.06 31.69 2.35 3.38 8.80 7.82 5.26 2.48 7.97 16.88 39.66 22.25 4.35 3.90 33.14 13.28 4.79 25.33 2.31 12.28 6.57 1.31 10.45 24.66 20.27 22.41 7 5.10 7.24 18.82 1.02 1.34 21.14 3.91 28.57 12.39 12.31 26.94 20.95 1.13 24.42 9.79 2.55 27.57 2.0 15.84 11.39 14. zid) Razmak šipaka t 7.62 4.14 6.50 3.83 11.28 6.26 36.17 25.28 5.11 15.55 16.71 1.0 8.47 3.18 6.42 5.48 2.82 9.83 6.83 12.20 2.85 18.65 6.0 16.42 14.10 16.53 1.87 10.5 13.59 5.72 2.77 10.36 13.11 17.24 8.93 9.64 19.14 13.24 5.72 20 44.91 5.11 19.76 4.80 5.92 8 Površina presjeka u cm2 na širini ploče od 100 cm Promjer šipke u mm 10 11.76 16.11 5.0 11.58 10.22 10.36 19.0 6 4.69 16 28.05 12.5 19.61 5.41 12.28 9.54 16.73 8.97 1.27 7.93 31.47 14.89 1.70 6.53 3.5 15.77 3.0 7.49 1.49 11.94 28.08 14.52 19.16 15.26 2.51 99 .2 Tablice za odabir armature (ploča.24 3.08 2.54 14.29 5.90 14.62 9.79 4.13 4.54 7.66 1.08 2.13 4.0 9.04 5.58 2.13 21.19 11.70 8.87 13.16 23.21 20.99 13.24 23.00 10.87 2.91 4.0 18.33 9.0 14.83 2.57 2.81 4.79 8.32 8.18 17.0 10.19 4.73 26.17 10.05 18 36.14 22.81 29.77 1.49 4.75 2.21 3.53 4.5 14.97 14.28 26.5 18.36 2.28 17.07 4.14 2.14 23.62 10.55 8.17 2.03 1.72 7.94 16.98 2.96 2.66 13.02 3.5 12.85 7.57 4.08 7.96 2.20 15.46 2.46 16.41 29.5 17.5 20.30 7.87 3.48 17.85 3.5 9.42 15.57 11.Betonske konstrukcije Tablica 8.05 8.33 3.04 18.32 11.58 18.0 19.5 11.85 2.47 9.90 15.36 4.37 4.95 5.95 34.31 10.65 14 21.5 16.14 2.65 2.44 21.36 33.0 13.89 7.26 9.46 6.

Betonske konstrukcije Tablica 8.24 5.41 30.68 24.32 13.01 20.79 31.05 10.5 15 20 10 12.5 10 15 20 12.02 5.26 11.5 20 15 10 12.5 15 10 12.05 49.18 15.5 15 10 12.54 7.27 40.34 28.13 25.01 39.05 10.39 15.85 9.40 14.71 16.08 18.5 20 10 15 10 12.11 20.21 41.54 25.09 49.62 61.58 64.35 30.5.26 53.72 38.42 32.51 3.5 15 20 10 20 12. 12.90 19.70 7.93 4.34 100 .5 20 15 10 12.5 As 2.94 22.5 20 12.03 5. φ (mm) 8 8 10 8 8 10 12 10 12 14 10 12 16 14 12 14 16 19 14 20 16 19 22 16 20 19 25 20 22 19 22 28 20 25 22 25 32 28 25 28 32 28 32 razmak 20 15 20 12.3 Tablice za odabir armature ploče ili zida za uobičajene razmake 10. 15 i 20 cm.5 15 20 10 15 12.65 6.35 3.31 12.28 7.

4 Tablica za odabir armature (grede) 101 .Betonske konstrukcije Tablica 8.

08 3.71 16.47 19.72 50.57 14.67 6.Betonske konstrukcije Tablica 8.13 24.63 30.02 4.73 15.21 40.62 5.14 3.51 3.34 11.05 11.21 15.60 7.39 3.08 18.82 10.79 32.28 7.54 30.54 24.04 8.63 20.16 6.51 9.32 12.01 1.36 2.36 24.03 6.89 102 .52 4.01 2.01 19.93 4.57 2.42 9.40 12.70 8.18 14.5 Tablice za odabir armature grede. kom 2 3 2 4 2 3 5 2 4 3 5 2 4 3 5 2 3 4 2 2 5 4 3 3 2 5 4 3 2 4 5 3 4 5 2 3 5 4 2 3 5 4 3 5 4 5 4 5 φ (mm) 8 8 10 8 12 10 8 14 10 12 10 16 12 14 12 19 16 14 20 22 14 16 19 20 25 16 19 22 28 20 19 25 22 20 32 28 22 25 36 32 25 28 36 28 32 32 36 36 As 1.65 5.51 1.17 40.26 2.

00x2.15 6.50 28.0 10.0 8.0x5.20 6.20 6.40 10.20 6.00 48.0x4.0x4.39 kg/kom 19. R mreže Tip R 131 R 131 R 139 R 166 R 166 R 188 R 188 R 196 R 226 R 257 R 283 R 283 R 335 R 335 R 385 R 424 R 503 R 503 R 503 R 524 R 636 R 785 R 785 Profili (mm) 5.68 4.0x10.07 3.20 6.00 27.63 1.0x8.00 55.0 8.00 110.0 Razmaci (mm) 150x250 150x250 100x250 100x250 100x250 150x250 150x250 150x250 125x250 150x250 100x250 100x250 150x250 150x250 100x250 150x250 100x200 100x250 100x250 150x250 100x250 100x250 100x200 Dimenzije (m) 6.20 6.0x5.50 Q mreže Tip Q 069 Q 131 Q 139 Q 166 Q 188 Q 196 Q 226 Q 257 Q 283 Q 335 Q 385 Q 424 Q 503 Q 524 Q 636 Q 785 Profili (mm) 4.00 106.16 4.0 7.33 3.15 6.00x2.0x6.0 8.90 40.6 6.0x7.0x4.20 6.20 6.0x9.05 34.50 30.10 6.50 26.00x2.20 6.20 6.00x2.00 59.27 2.00x2.60 68.08 12.00x2.0x10.00x2.00 48.20 6.00x2.0 7.00x2.45 6.34 4.00 80.35 7.0x6.00x2.0x5.2 5.00 2.00x2.0x5.60 57.20 6.20 kg/m2 1.20 6.40 40.90 133.2 6.00x2.00x2.96 2.0 8.6 6.2x4.2 5.50 48.60 38.0x6.20 6.0 10.0 10.00x2.0x9.50 20.00 60.0 7.00x2.12 2.6 4.00x2.00 35.20 6.20 6.58 4.0 8.20 6.0 5.0x4.20 6.20 6.0 8.0x5.0 6.0x6.0x6.0x6.88 3.48 5.6x4.00x2.20 6.0x6.0x6.10 2.00x2.46 kg/kom 14.30 63.0x4.20 6.72 2.77 4.00x2.03 8.00x2.00x2.06 3.00 97.20 6.05 164.00x2.15 72.20 kg/m2 1.20 6.0 10.00x2.0 9.0 4.95 7.6x4.0 8.0x5.20 6.00x2.2 7.80 21.00x2.00x2.0 9.0x5.20 6.50 26.2x4.20 6.77 2.81 8.15 5.Betonske konstrukcije Tablica 8.50 97.63 4.00x2.20 6.64 3.20 6.6x4.15 6.00x2.60 90.20 6.0 9.20 6.00x2.6 6.00 44.20 2.0x8.15 6.55 1.0x7.00x2.6 5.00x2.2x4.0 Razmaci (mm) 200x200 150x150 100x100 100x100 150x150 100x100 125x125 150x150 100x100 150x150 100x100 150x150 100x100 150x150 100x100 100x100 Dimenzije (m) 6.20 6.0x5.6 Tablice za odabir armaturnih mreža.2 4.00x2.0 9.00x2.50 103 .2 4.2 6.00x2.76 1.0 6.0x4.00x2.50 64.20 6.89 5.50 1.00 78.20 6.0x6.00x2.0x4.08 2.00x2.0 10.00 29.0 6.63 3.0x6.2 4.30 24.00x2.80 36.50 23.20 6.85 1.00x2.

10 1.9130 0.0012 104 .85 0.95 1.8666 0.983 1.97 10.30 1.741 1.0106 0.464 0.092 2.35 18.75 0.176 1.8351 0.40 1.70 0.764 0.36 24.1147 0.31 61.15 22.90 0.79 16.444 0.8931 0.421 1.2906 0.57 Δ 3 ϕ1y 4 10.427 0.65 0.0062 0.0100 0.0073 0.634 2.7935 0.807 0.7 Tablice za proračun ploča nosivih u dva okomita smjera opterećenih ravnomjerno podijeljenim opterećenjem po cijeloj ploči l λ= l y x M xmaks = q lx2 ϕx M ymaks = 2 q ly ϕy qx=κ⋅q qy=(1-κx)q ±±±±±±±±±±±±± upeti ležaj ______________ ---------------------.061 0.697 0.69 143.1936 0.136 0.94 75.10 94.135 0.180 0.0025 0.45 17.9412 Δ 7 8.0033 0.60 58.5942 0.0066 0.927 2.17 Δ 5 κ1x 6 0.244 0.131 2.34 48.44 27.9287 0.0094 0.01 20.22 13.334 0.313 0.87 12.040 0.270 0.228 0.544 1.60 0.0042 0.57 11.50 1.79 19.3430 0.35 12.048 0.69 43.77 121.602 0.55 0.3962 0.20 1.00 ϕ1x 2 169.43 33.1515 0.486 0.4489 0.43 22.0020 0.814 6.29 34.617 0.43 100.22 84.5000 0.0050 0.90 2.Betonske konstrukcije Tablica 8.031 3.0105 0.00 1.06 11.60 1.80 1.0105 0.099 0.156 0.0053 0.190 0.00 169.527 0.80 0.0084 0.70 1.02 15.44 14.45 70.60 51.26 30.2404 0.7407 0.826 0.6747 0.0016 0.88 12.0588 0.0093 0.17 125.97 38.985 1.45 10.082 0.0102 0.0838 0.0080 0.50 0.79 27.slobodno položeni ležaj Slučaj 1 λ 1 0.594 0.37 40.331 0.30 13.

06 107.603 0.30 1.95 1.55 0.50 0.620 1.33 21.86 44.398 1.93 26.266 0.123 5.91 107.0004 0.0016 0.404 0.037 0.5456 0.19 19.04 19.10 1.1351 0.48 39.65 288.03 Δ 12 κ2x 13 0.6709 0.12 26.960 2.70 0.9505 0.021 0.65 175.0012 0.50 ϕ2x 9 140.70 15.00 1.320 0.75 47.2381 0.1862 0.00 105 .059 0.640 0.171 7.60 0.20 1.191 0.8029 0.3751 0.30 70.69 56.0133 0.36 362.7230 0.20 1.38 78.0032 0.0133 0.75 100.00 Slučaj 3 λ 15 0.270 1.50 450.58 61.16 50.96 28.0039 0.9756 Δ 14 6.8798 0.067 0.9543 0.60 1.02 18.391 0.505 1.199 1.31 27.9120 0.269 0.28 12.195 0.70 0.087 0.683 0.728 3.0007 0.9877 Δ 21 5.90 2.76 63.635 3.63 17.0005 0.24 29.43 20.444 0.80 1.0159 0.527 6.786 0.0006 0.8772 0.083 1.05 16.70 1.0129 0.70 37.0023 0.6706 0.56 34.159 0.067 0.59 59.00 1.90 0.0003 ly UVIJEK PARALELNO S UKLIJEŠTENIM RUBOM 1.028 0.64 27.0087 0.85 0.56 39.4417 0.75 0.9766 0.Betonske konstrukcije Slučaj 2 λ 8 0.67 16.62 73.55 0.792 0.54 29.47 34.18 28.9425 0.42 87.9813 0.81 295.24 50.41 21.9849 0.3139 0.0029 0.71 26.7854 0.148 0.0009 0.2447 0.971 0.74 75.138 0.7664 0.298 4.3932 0.890 1.0005 ly UVIJEK PARALELNO S UKLIJEŠTENIM RUBOM 1.34 29.99 24.522 0.707 4.30 36.66 40.0110 0.60 21.259 0.021 1.9702 0.52 196.7143 0.6127 0.38 13.071 0.0099 0.37 85.80 1.50 ϕ3x 16 136.9346 0.0117 0.636 3.414 2.29 17.312 5.0152 0.85 0.0071 0.68 134.12 18.0061 0.0116 0.64 55.0121 0.65 47.9057 0.80 0.74 32.0012 0.5661 0.60 0.48 14.153 2.0148 0.0134 0.8383 0.496 0.09 Δ 17 ϕ3y 18 12.414 8.0128 0.9633 0.0073 0.18 31.0102 0.65 0.822 10.103 0.698 0.189 3.891 0.676 1.595 0.49 675.736 2.69 239.37 26.0016 0.28 126.70 35.377 12.3086 0.225 0.959 2.6212 0.516 0.65 0.077 6.0157 0.329 0.5059 0.81 Δ 19 κ3x 20 0.60 1.97 42.014 1.02 23.772 2.90 0.0087 0.132 0.446 0.0021 0.40 1.217 0.30 1.70 1.72 555.052 0.555 0.10 16.08 357.0104 0.8333 0.93 30.4716 0.88 226.041 0.817 4.0046 0.9620 0.0008 0.42 45.33 101.30 17.116 0.50 Δ 10 ϕ2y 11 11.16 25.323 0.942 2.40 1.864 1.64 158.95 1.034 0.0053 0.75 0.37 32.80 0.10 1.725 0.381 1.9268 0.9704 0.90 2.379 0.50 0.

0079 0.50 0.65 76.54 Δ 31 ϕ5y 32 17.84 35.833 0.84 18.0093 0.01 29.65 0.70 0.248 0.043 0.068 1.55 0.251 0.90 2.0588 0.68 22.768 1.99 104.285 0.130 0.474 1.619 0.10 1.62 17.0125 0.0066 0.814 2.25 108.0045 0.0104 0.736 0.9291 0.0060 0.34 46.11 174.86 44.41 25.12 20.555 0.3244 0.93 271.9130 0.1547 0.65 0.1111 0.60 0.50 ϕ5x 30 246.92 27.980 0.75 0.313 0.29 272.0014 0.80 1.52 56.270 1.49 18.88 19.62 19.535 0.0838 0.043 1.0094 0.113 0.40 1.0073 0.8057 0.75 194.7935 0.00 106 .54 188.9287 0.01 69.00 ϕ4x 23 271.298 0.98 145.6196 0.411 0.02 84.4489 0.0062 0.30 90.038 0.38 127.0016 0.456 8.0050 0.75 0.204 0.38 26.01 24.60 1.75 Δ 26 κ4x 27 0.408 0.89 20.0126 0.150 0.661 3.60 0.0019 0.Betonske konstrukcije Slučaj 4 λ 22 0.052 0.69 30.556 1.90 2.0121 0.70 0.068 0.191 0.669 4.895 2.50 1.52 37.700 0.35 44.15 45.658 0.9435 0.79 31.60 1.782 3.0009 0.20 1.27 32.02 410.353 0.9697 Δ 35 11.30 1.90 0.1147 0.8848 0.1936 0.0123 0.9101 0.00 1.053 0.80 0.0094 0.0084 0.24 58.51 47.596 1.707 4.852 4.882 0.0033 0.337 6.837 1.80 1.384 0.84 39.56 50.702 0.61 110.18 53.0105 0.12 20.71 28.0087 0.80 0.65 23.0114 0.5108 0.2058 0.7454 0.4503 0.65 37.063 1.98 34.334 2.95 1.85 0.50 0.95 1.73 27.0102 0.465 0.676 1.891 9.287 1.0106 0.85 0.931 2.42 186.30 84.8931 0.15 31.92 90.8510 0.0105 0.259 1.0100 0.57 65.398 2.209 0.9545 0.40 1.900 1.16 73.0025 0.58 497.56 33.287 3.0020 0.72 155.093 0.47 27.99 62.772 0.30 1.357 0.84 30.24 138.0011 0.0025 0.3430 0.9631 0.337 7.059 0.90 0.171 0.450 5.70 1.1515 0.201 1.2906 0.7407 0.5675 0.6747 0.087 0.0042 0.464 0.98 Δ 24 ϕ4y 25 16.254 0.79 219.0102 0.00 1.9412 Δ 28 6.95 17.97 138.0038 0.352 1.73 112.075 0.60 24.047 0.5000 0.2631 0.97 27.61 Δ 33 κ5x 34 0.940 2.10 1.58 41.18 38.942 2.09 27.98 17.20 1.92 26.17 22.0080 0.671 5.6667 0.3962 0.46 52.8351 0.178 0.55 0.41 226.414 2.0114 0.3876 0.543 0.16 21.8676 0.58 66.0007 ly UVIJEK PARALELNO SA SLOBODNO POLOŽENIM RUBOM 1.5942 0.2404 0.606 0.66 336.41 16.0012 Slučaj 5 λ 29 0.0053 0.70 1.987 3.

74 31.782 2.60 70.08 32.38 362.047 0.51 80.130 3.69 436.0106 0.60 1.757 2.2404 0.7407 0.41 33.53 Δ 40 κ6x 41 0.74 46.75 0.130 10.6747 0.60 0.1515 0.0050 0.13 245.100 1.189 3.282 0.0066 0.907 1.540 5.08 46.00 50.54 29.30 1.784 0.77 40.89 34.80 105.50 0.0105 0.057 2.273 0.90 36.0102 0.70 0.85 0.20 1.22 200.588 0.0080 0.53 310.80 1.274 1.24 113.573 0.85 38.4489 0.0025 0.30 94.614 1.97 139.0016 0.7935 0.790 4.0084 0.555 3.10 1.0093 0.3430 0.483 0.897 0.404 0.384 0.15 229.28 Δ 38 ϕ6y 39 27.55 0.0100 0.53 299.114 0.9412 Δ 42 25.331 7.088 0.0588 0.28 28.75 27.Betonske konstrukcije Slučaj 6 λ 36 0.0020 0.9287 0.5942 0.92 162.65 0.50 1.90 2.40 1.1147 0.52 27.346 5.0062 0.74 68.0838 0.3962 0.151 0.334 0.8931 0.04 55.0033 0.9130 0.50 175.632 2.077 0.0073 0.38 130.71 42.0105 0.8676 0.0042 0.0094 0.385 6.204 0.5000 0.80 0.673 0.38 29.00 1.259 0.00 ϕ6x 37 436.04 30.10 62.70 1.0012 107 .276 16.0053 0.8351 0.43 35.40 28.90 0.043 1.95 1.400 0.48 84.706 7.1936 0.220 0.2906 0.53 55.

Betonske konstrukcije 108 .

Betonske konstrukcije 109 .

Betonske konstrukcije

110

Betonske konstrukcije

111

Betonske konstrukcije

112

Betonske konstrukcije 113 .

ali oko 25% veće poprečne sile. Grede se radi jednostavnosti proračuna nadalje mogu proračunavati sa zamjenjujućim jednolikim kontinuiranim opterećenjem (prema izrazima danim na slici). Slika 8. 114 . Ovim zamjenjujućim opterećenjem dobiju se isti momenti savijanja.2 Prijenos opterećenja s ploče nosive u dva smjera na grede i zidove. Za potrebe prakse ovo opterećenje zamjenjuje se trapeznim (za dužu stranu ploče) ili trokutnim (za kraću stranu ploče).Betonske konstrukcije Prijenos opterećenja s ploče nosive u dva smjera na grede i zidove Ležajni pritisak pravokutnih ploča na grede ili zidove kontinuirano je promjenljiv oblika parabole.

q = 0. q RB .5⋅g⋅L RA.5 ⋅ q ⋅ L g 2 ⋅ ( L + Lk ) 2⋅L q 2 RB .g=RB.5⋅Vq Prosta greda s jednim prepustom: R A.g= 0.g=VA.q=VB. g 2⋅ g = 0.g = 0. g = V A.125 ⋅ q ⋅ L2 M 2.q=VA.q = ⋅ ( L2 + L2 ) k 2⋅L VB .l . g = −0.Betonske konstrukcije Prosta greda: RA. q = V A.125⋅g⋅L2 MSd=1.q 2 R A.d .q = q ⋅ Lk M 1.35⋅Mg+1.5 ⋅ g ⋅ L2 k M 2.q=RB.g=VB.q= 0.d .5⋅q⋅L M1.q = −0.l . g = R A. g = g ⋅ ( L2 − L2 ) k 2⋅L = 0.35⋅Vg+1.5⋅Mq VSd=1. g = ⋅ ( L2 + L2 ) k 2⋅ L q VB .125⋅g⋅L2 M1.5 ⋅ q ⋅ L2 k 115 . g = M 1. g = g ⋅ Lk VB .q = ⋅ ( L + Lk ) 2⋅L g VB .

25 ⋅ g ⋅ L R B.q = 1.l .Betonske konstrukcije Prosta greda s dva prepusta: g ⋅ ( L + 2 ⋅ Lk ) 2 q ⋅ ( L + 2 ⋅ Lk ) R A. g = g ⋅ Lk R A.5 ⋅ g ⋅ L2 k M 2. g = RA.q = VA.5 ⋅ g ⋅ L2 k M 1.g = VA.g = 0.5 ⋅ q ⋅ L2 k Kontinuirani nosač preko dva raspona: R A.375 ⋅ g ⋅ L R A. g = −0.25 ⋅ q ⋅ L VB.q = −0.438 ⋅ q ⋅ L R B.125 ⋅ q ⋅ L2 116 .g = 1.q − VA.g = 0.d .125 ⋅ q ⋅ L2 M 2.q = 0.625 ⋅ q ⋅ L M1.q = RA.l .q = 0. g = VA.125 ⋅ g ⋅ L2 M 2. q = 2 VA.q M 1.g = 0.l .125 ⋅ g ⋅ L2 − 0.625 ⋅ g ⋅ L VB.q = −0.g VA.096 ⋅ q ⋅ L2 M 2.l . g − VA.q = q ⋅ Lk VA.q = 0.d . g = 0.q = 0.g = −0.070 ⋅ g ⋅ L2 M1.

5 Razred duktilnosti M 0.2 1.3x12. Krovna konstrukcija se sastoji od drvenog krovišta (stolica).5‰ 0. Strop iznad podruma i prizemlja su pune AB ploče nosive u jednom smjeru.3 0.2 0.7 m2. Odabrana je kakvoća betona svih AB elemenata (ploče. stupovi.4 0.4 0.6 0.dodatno stalno opterećenje g2 .6 B 500 As1=As2=ω·(f cd/f yd)·b·d bezdim.8 Slika 8. i prizemlje) i neprohodnog potkrovlja.Betonske konstrukcije 1. debljine h=16 cm. veličina uzdužne sile ( Rd) ν 1.722 0. Tehnički opis Napravljen je statički proračun i dimenzioniranje zgrade pravokutnih tlocrtnih dimenzija 10.4 0.043 0.vlastita težina g1 .0 0. zidovi i temelji) C25/30 (MB 30).833 0.0 0.805 Razred duktilnosti L h d εs1/εc = 0/-3.5‰ A s2 A s1 d1 b 0. grede. Pokrov je utoreni crijep.1. Zgrada je namijenjena za stambene i poslovne prostorije. a armatura je B 400B (RA 400/500-II).3 Dijagrami interakcije pri simetričnom armiranju s ograničenjima uzdužne tlačne sile prema HRN ENV 1998-13.3 m.3 0.1 0.8 0.4 1.1 0.7 0.5m.snijeg Svi elementi dimenzionirani su prema propisima EC2.580 3.0 0. Vanjski zidovi podruma su AB debljine h=30 cm.0/-3.611 ω = 0. te minimalna i maksimalna armatura za beton C25/30 i čelik B 500 9.korisno opterećenje q . Statički proračun i dimenzioniranje elemenata sklopa proveden je za osnovna djelovanja: . Razmaci etaža iznose 3.2 0.5 0.15 0.2 0. PRIMJER PRORAČUNA STAMBENE ZGRADE 9.45 0.55 Razred duktilnosti H ω = 0. Ukupna površina svake etaže iznosi bruto A=126.6 0.35 0. 117 .25 0. Po visini objekt se sastoji od 2 etaže (podrum.

Betonske konstrukcije 118 .

Betonske konstrukcije 119 .

94=6.0 cm Ukupno g2= 25.50kN/m2 0.35⋅6.2.0 0.0 cm • tervol d=3.5⋅3.94 kN/m2 24.0 24.20 kN/m2 0. Proračun ploče POZ 201-201 9.0 4.0 cm • pvc folija d=1.0 cm Dodatno stalno: g2 • pregradni zidovi • keramičke pločice d=1.94+1.24 kN/m2 1.Betonske konstrukcije 9.00+2.2.0=13.0 cm • cementna glazura d=5.94 kN/m2 g=6.003 kN/m2 2.1 Analiza opterećenja ploče POZ 201-201 Poprečni presjek: 3 5 1 Vlastita težina AB ploče: g1 • strop d=16.94 kN/m2 Korisno opterećenje: q = 3.00 kN/m2 1.87kN/m2 Gradiva: Beton: Armatura: C25/30 (C fck/fck.10 Ukupno stalno opterećenje g=g1+g2=4.cube valjak/kocka) B 400 (fyk /ftk=400/500) (stara oznaka MB 30) (stara oznaka RA 400/500-II) 16 120 .0 kN/m2 Računsko opterećenje: q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.

2 Statički proračun ploče POZ 201-201 Ploču nosivu u jednom smjeru računamo kao traku širine 1m. Korisno opterećenje se postavlja u različite položaje kako bi odredili anvelope dijagrama unutarnjih i vanjskih sila.2. 121 .Betonske konstrukcije 9.

5 ⋅ VQ = 1.35 ⋅ M G + 1.438 ⋅ 3.35 ⋅13.5 ⋅ 9.38kNm / m ' Računski moment savijanja: 201 201 201 M sd − 201 = 1.42kN / m ' Ležaj B reakcije B R G = 1.34kNm / m ' Maksimalni moment savijanja u polju POZ 201 Statička shema: 201 M G = 0.07 ⋅ g ⋅ L2 = 0.94 ⋅ 5.35 ⋅12.Betonske konstrukcije Maksimalni moment na ležaju POZ 201-201 Statička shema: 201 M G − 201 = 0.25 ⋅ 6.69 + 1.20 = 27.20kNm / m ' Računski moment savijanja: 201 201 201 M sd = 1.94 ⋅ 5.35 ⋅ VG + 1.125 ⋅ g ⋅ L2 = 0.5 ⋅ 6.94 ⋅ 5.5 ⋅ M Q − 201 = 1.15 + 1.0 ⋅ 5.0 = 43.02 = 9.375 ⋅ 6.0 = 6.02 = 21.5 ⋅ M Q = 1.15kNm / m ' 201 M Q = 0.125 ⋅ q ⋅ L2 = 0.35 ⋅ M G − 201 + 1.94 ⋅ 5.57 = 27.0 ⋅ 5.0 = 13.0 ⋅ 5.096 ⋅ q ⋅ L2 = 0.01kN / m ' A R Q = VQ = 0.25 ⋅ g ⋅ L = 1.01 + 1.438 ⋅ q ⋅ L = 0.20kNm / m ' Poprečne sile i reakcije: Ležaj A reakcija je jednaka poprečnoj sili A R G = VG = 0.02 = 12.02 = 7.375 ⋅ g ⋅ L = 0.57kN / m ' A R sd = Vsd = 1.125 ⋅ 6.5 ⋅ 7.125 ⋅ 3.38kN / m ' 122 .35 ⋅ 21.38 = 43.096 ⋅ 3.07 ⋅ 6.69kNm / m ' 201 M Q − 201 = 0.

35 ⋅ VG + 1.35 ⋅ R G + 1.5 ⋅ 9.625 ⋅ g ⋅ L = 0.25 ⋅ 3.red 1:3 30 M sd. MB 30 tj.625 ⋅ 6.cube valjak/kocka) Čelik: B 400 (fyk /ftk=400/500) tj.red = M sd − ΔM sd R sd ⋅ t 86.69kN / m ' VQ = 0.25kNm / m ' 8 8 201− 201 201 201 M sd.0 = 9.25 = 40.625 ⋅ q ⋅ L = 0.0 cm 123 16 d1 .25 ⋅ q ⋅ L = 1.625 ⋅ 3.35 ⋅ 43.red = M sd − 201 − ΔM sd − 201 = 43.Betonske konstrukcije B R Q = 1.5 ⋅18.0 = 21.68 ⋅ 0.75kN / m ' B B B R sd = 1.0 ⋅ 5.75 = 86. RA 400/500 Poprečni presjek: h= 6 Visina presjeka: h=16 cm Zaštitni sloj betona: c=2.0 ⋅ 5.2.94 ⋅ 5.68kN / m ' Ležaj B poprečne sile VG = 0.34kN / m ' Smanjenje momenata na ležaju 201-201: 2ΔMSd ΔMSd ΔMSd MSd MSd.35 ⋅ 21.3 = = 3.69 + 1.0 = 18.34 − 3.5 ⋅ R Q = 1.38 = 43.5 ⋅ VQ = 1.38 + 1.38kN / m ' Vsd = 1.09kNm / m ' 201 ΔM sd −201 = 9.3 Dimenzioniranje Materijali: Beton: C25/30 (C fck/fck.

5=2.max = 0.252 b ⋅ d 2 ⋅ f cd 100 ⋅13.1 Proračun uzdužne armature u polju POZ 201: Računski moment savijanja: Msd=27.max = 0.15cm 2 / m ' A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd 0.4 ⋅ ⋅ 100 ⋅ 13.942 ⋅13.0cm (As1.5=22.67 N / mm 2 -za C25/30 γ c 1.54 cm2)≥As1=6.142 (ksi) ε s1 = 20.20 ⋅102 = = 6.20 ⋅102 μsd = = = 0.0/2=2.022 b t ⋅ d = 0.5=13.3.5 ⋅ 34.3 ‰ Potrebna površina armature: M sd 27.19⋅13.5 cm Bezdimenzionalni moment savijanja: M sd μ sd = b ⋅ d 2 ⋅ fcd fcd .min = 0.78 kN/cm2 -za B 400 f yd = yk = γ s 1.090 < μRd.942(zeta) ξ =0.5=1.0 f cd = ck = = 16.računska granica popuštanja čelika f 400 = 347.8 Maksimalna armatura: 0.od=6.85 ⋅ 16.20 kNm/m’ Bezdimenzionalni moment savijanja: M sd 27.67 0.15 Minimalna armatura: fck .022 100 ⋅ 13.63⋅13.8 9.5 cm Statička visina presjeka: d=h-d1=16-2.15 cm2/m’ 124 .2.5 f cd = 1.0+1.00 cm2/m’ f yd 347.0 ‰ ε c2 = -3.667 Iz tablica uzeti prvi veći! Za μ sd =0.091 očitano: ζ =0.83 N / mm 2 =34.kocka 30 A s.85 ⋅ fcd A s.52 ⋅1.667 kN / cm 2 Potrebna površina armature: M sd A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd fyd .4 b t ⋅ d = 0.računska čvrstoća betona f 25.56 cm2/m’ f yd 347.5=0.78 Glavna armatura polje 201 ODABRANO: φ10/12.Betonske konstrukcije Udaljenost do težišta armature: d1=c+φ1/2=2.

52 ⋅1.raz=0.2 Proračun uzdužne armature na ležaju POZ 201-201: Računski moment savijanja: Msd.raz=0.2⋅As=0.252 b ⋅ d 2 ⋅ f cd 100 ⋅13.36 cm2/m’ Razdjelna armatura: As.red=40.912(zeta) ξ =0.09 kNm/m’ Bezdimenzionalni moment savijanja: M sd 40.78 Glavna armatura ležaj 201-201 ODABRANO: φ12/12.5 ‰ Potrebna površina armature: M sd 40.132 < μRd.od=9.88 cm2 -mjerodavno As.Betonske konstrukcije Razdjelna armatura: (1) uvjet As.6 cm2 Razdjelna armatura ležaj 201-201 ODABRANO: φ8/20cm (2.2⋅6.2⋅As=0.51 cm2) ODABRANO: 9.raz=0.133 očitano: ζ =0.09 ⋅102 = = 9.51 cm2) (1) uvjet (2) uvjet 125 .0 ‰ ε c2 = -3.1/100)⋅100⋅16=1.2.1%⋅Ac=(0.912 ⋅13.max = 0.667 Iz tablica uzeti prvi veći! Za μ sd =0.212 (ksi) ε s1 = 13.5 ⋅ 34.raz=0.36cm 2 / m ' A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd 0.6 cm -mjerodavno (2) uvjet Razdjelna armatura polje 201 φ8/20cm (2.1%⋅Ac=(0.09 ⋅102 μsd = = = 0.31 cm2 2 As.1/100)⋅100⋅16=1.0cm (As1.3.2⋅9.42=1.42 cm2)≥As1=9.54=1.

4 Plan armature ploče POZ 201-201: L /5 L /3 L /3 L = POZ 3 komada=(1230-4)/12+1=104kom POZ 1 i 2 ukupno komada=(1230-4)/12+1=104kom POZ 1 komada=104/2=52kom POZ 2 komada=104/2=52kom POZ 4 komada=84kom POZ 5 komada=2⋅((1030-4)/20+1)=104kom 126 .2.Betonske konstrukcije 9.

Betonske konstrukcije

9.3. Proračun grede POZ 202-202 9.3.1 Analiza opterećenja grede POZ 202-202 Poprečni presjek:
16

30

Reakcija ploče POZ 201-201 na srednjem ležaju: B R G = 1.25 ⋅ g ⋅ L = 1.25 ⋅ 6.94 ⋅ 5.0 = 43.38kN / m '
B R Q = 1.25 ⋅ q ⋅ L = 1.25 ⋅ 3.0 ⋅ 5.0 = 18.75kN / m '

Vlastita težina grede gvl gvl=0.3⋅(0.6-0.16)⋅25.0=3.30 kN/m’ Ukupno stalno opterećenje g=43.38+3.3 =46.68 kN/m’ g=46.68 kN/m’ Korisno opterećenje: q = 18.75 kN/m’ Računsko opterećenje: q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.35⋅46.68+1.5⋅18.75=91.14kN/m' Gradiva: Beton: Armatura:

C25/30 (C fck/fck,cube valjak/kocka) B 400 (fyk /ftk=400/500)

(stara oznaka MB 30) (stara oznaka RA 400/500-II)

60

127

Betonske konstrukcije

9.3.2 Statički proračun grede POZ 202-202 Maksimalni moment na ležaju POZ 202-202 Statička shema:

202 M G −202 = 0.125 ⋅ g ⋅ L2 = 0.125 ⋅ 46.68 ⋅ 6.02 = 210.04kNm 202 M Q −202 = 0.125 ⋅ q ⋅ L2 = 0.125 ⋅18.75 ⋅ 6.02 = 84.38kNm

Računski moment savijanja: 202 202 202 M sd −202 = 1.35 ⋅ M G − 202 + 1.5 ⋅ M Q − 202 = 1.35 ⋅ 210.04 + 1.5 ⋅ 84.38 = 410.11kNm Maksimalni moment savijanja u polju POZ 202 Statička shema:

202 M G = 0.07 ⋅ g ⋅ L2 = 0.07 ⋅ 46.68 ⋅ 6.02 = 117.62kNm 202 M Q = 0.096 ⋅ q ⋅ L2 = 0.096 ⋅18.75 ⋅ 6.02 = 64.80kNm

Računski moment savijanja: 202 202 202 M sd = 1.35 ⋅ M G + 1.5 ⋅ M Q = 1.35 ⋅117.62 + 1.5 ⋅ 64.80 = 255.99kNm Poprečne sile i reakcije: Ležaj A reakcija je jednaka poprečnoj sili A R G = VG = 0.375 ⋅ g ⋅ L = 0.375 ⋅ 46.68 ⋅ 6.0 = 105.02kN
A R Q = VQ = 0.438 ⋅ q ⋅ L = 0.438 ⋅18.75 ⋅ 6.0 = 49.28kN A R sd = Vsd = 1.35 ⋅ VG + 1.5 ⋅ VQ = 1.35 ⋅105.02 + 1.5 ⋅ 49.28 = 215.69kN

128

Betonske konstrukcije

Ležaj B reakcije B R G = 1.25 ⋅ g ⋅ L = 1.25 ⋅ 46.68 ⋅ 6.0 = 350.06kN
B R Q = 1.25 ⋅ q ⋅ L = 1.25 ⋅18.75 ⋅ 6.0 = 140.63kN B B B R sd = 1.35 ⋅ R G + 1.5 ⋅ R Q = 1.35 ⋅ 350.06 + 1.5 ⋅140.63 = 683.52kN

Ležaj B poprečne sile VG = 0.625 ⋅ g ⋅ L = 0.625 ⋅ 46.68 ⋅ 6.0 = 175.03kN VQ = 0.625 ⋅ q ⋅ L = 0.625 ⋅18.75 ⋅ 6.0 = 70.31kN Vsd = 1.35 ⋅ VG + 1.5 ⋅ VQ = 1.35 ⋅175.03 + 1.5 ⋅ 70.31 = 341.76kN Smanjenje momenata na ležaju 202-202:
2ΔMSd

ΔMSd ΔMSd
MSd MSd,red

1:3

30

M sd,red = M sd − ΔM sd
202 ΔM sd − 202 = 202 − M sd,red202

R sd ⋅ t 683.52 ⋅ 0.3 = = 25.63kNm 8 8 202 202 = M sd − 202 − ΔM sd − 202 = 410.11 − 25.63 = 384.48kNm

Određivanje sudjelujuće širine:

d1

b1

b

b2

beff ≤ b1 + b w + b 2 =

L0 L + bw + 0 10 10

h

129

667 kN / cm 2 γ c 1.1⋅ (600 ⋅ 0.1 Proračun uzdužne armature u polju POZ 202-202: Računski moment savijanja: Msd=255.polovica svijetlog razmaka rebara lijevo.1⋅ L0 = 0.15 9.99 kNm/m’ Bezdimenzionalni moment savijanja: 130 .5/2=4.85) = 51cm <250cm gdje su: b1 i b2 .razmak nul-točaka mom. odnosno desno od rebra.3. a za prostu gredu L0 =L).7⋅L.85⋅L.cube valjak/kocka) Čelik: B 400 (fyk /ftk=400/500) tj. L0 .67 N / mm 2 = 1.Betonske konstrukcije b1 = b 2 = 0.78 kN/cm2 f yd = yk = γ s 1.5 fyd .8+2. MB 30 tj.0 f cd = ck = = 16. beff= b1 + b w + b 2 =51+30+51=132 cm 9.0 cm Udaljenost do težišta armature: d1=c+φv+φ1/2=2. dijagrama (za prvo polje L0=0. za srednje L0 =0.83 N / mm 2 =34. RA 400/500 Poprečni presjek: Visina presjeka: h=60 cm Zaštitni sloj betona: c=2.0=56 cm fcd .0 cm Statička visina presjeka: d=h-d1=60-4.0+0.računska granica popuštanja čelika (za B 400) f 400 = 347.računska čvrstoća betona (za C25/30) f 25.3 Dimenzioniranje Materijali: Beton: C25/30 (C fck/fck.3.3.

04 cm2 A s.039 očitano: ζ =0.173 ⋅30⋅56=2.667 Iz tablica uzeti prvi veći! Za μ sd =0.max = 0.48 kNm/m’ Bezdimenzionalni moment savijanja: M sd 384.85 ⋅ f cd 0.6 0.min = bw ⋅ d = bw ⋅ d = f yd 34.54 cm2 w 9.078 (ksi) položaj neutralne osi x=d⋅ξ=56⋅0.78 f yd Uzdužna armatura polje 202 ODABRANO: 4φ22 (As1.15 bw ⋅ d = ⋅30⋅56=2.od=15.078=4.78 ε s1 = 20.52 cm2 100 100 (2 uvjet) Maksimalna armatura u polju: 0.Betonske konstrukcije μsd = M sd 255.3.0 ‰ ε c2 = -1.06 0.667 ⋅ 132⋅16=0.037 < μRd.54cm 2 A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd 0.971(zeta) ξ =0.min = 0.2 Proračun uzdužne armature na ležaju POZ 202-202: Računski moment savijanja: Msd=384.max = b eff ⋅ h f = 34.041⋅132⋅16=86.85 ⋅1.245 < μRd.37cm<16 cm (neutralna os prolazi kroz ploču) Potrebna površina armature: M sd 255.3.99 ⋅102 = = 0.99 ⋅102 = =13.7 ‰ Minimalna armatura u polju (dva uvjeta.252 beff ⋅ d 2 ⋅ f cd 132 ⋅ 562 ⋅1.15 0.21 cm2)≥As1=13.max = 0.78 100 A s. mjerodavna je veća armatura): 0.252 b w ⋅ d 2 ⋅ f cd 30 ⋅ 562 ⋅1.971⋅ 56 ⋅ 34.48 ⋅102 μsd = = = 0.667 131 .91 cm2 (1 uvjet) -mjerodavno A s.

γs =1.78 Minimalna armatura na ležaju: 0.78 100 f yd Uzdužna armatura ležaj 202-202 ODABRANO: 4φ28 (As1. As.247 očitano: ζ =0.486 ⋅ 30⋅56= ⋅ 30⋅56=24.od=24.667 1.net = αa⋅lb⋅ ≥ lb.818(zeta) ξ =0.5 ‰ Maksimalna armatura u polju: f 1.48 ⋅102 = = 24. računska granica popuštanja γs fbd – računska čvrstoća prionljivosti 132 .15.818 ⋅ 56 ⋅ 34.5 ‰ ε c2 = -3.63 cm2)≥As1=24.req – potrebna površina armature.438 (ksi) Potrebna površina armature: M sd 384.15 A s.96 cm2 A s.15 0.min = beff ⋅ d = ⋅132⋅56=11. req lb.net ≥10φ – minimalna dužina sidrenja.09 cm2 100 100 ε s1 = 4.prov – postojeća (odabrana) površina armature As ⋅ fyd φ ⋅ fyd lb = .min As. = fbd ⋅ u 4 ⋅ fbd fyk gdje je fyd= .13 cm2 w Određivanje dužine sidrenja armature As.min =0.max = 0. As.13cm 2 A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd 0. prov gdje je: αa – koeficijent djelotvornosti sidrenja. lb.310 cd b ⋅ d = 0.Betonske konstrukcije Iz tablica uzeti prvi veći! Za μ sd =0.310 34.3 ⋅ αa ⋅ lb.

9⋅d = 0.0 ⎤ ⋅ 30 ⋅ 56.5⋅18.A = 215.proračunska posmična čvrstoća betona k = 1.3.A ≥ VRd1 .3.69kN ' VSd.5 1.5⋅ν⋅fcd⋅bw⋅z gdje je: ν .14kN/m' ' VSd.9⋅56 = 50.667⋅30⋅50.56 = 1.82 kN ⎣ ⎦ ' VSd.8 ⋅ 34.60 cm2) prelazi preko ležaja As1 7.27 2.9cm 4 ⋅ 0.0 kN/cm2 VRd1 = ⎡ 0.15 ⋅ 0.A = VSd – a(γG⋅g+γQ⋅q) =VSd – a⋅qsd a= t +d = 15+56 = 71.69–0.2cm 4 ⋅ 0.računska čvrstoća betona na tlak 1.2 + 40 ⋅ 0.0045 bw × d 30 ⋅ 56.98 kN Proračunska nosivost na poprečne sile: VRd1 = ⎡τ Rd ⋅ k ⋅ (1.68+1.3.35⋅46.575⋅1.04≥1.3.1 Ležaj A VSd.A = 215.0 σcp = 0.6 kN ' VSd.Betonske konstrukcije Profil φ22 mm: lb= 2.27 9.3 Proračun poprečne armature POZ 202-202 9.5 VRd2 = 0.6 – d = 1. 30 cm z = 0.667 kN/cm2 .04 ⋅ (1.5⋅0.0cm 2 q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.A ≤ VRd2 a) Standardna metoda Poprečna armatura se izračunava iz slijedećeg uvjeta ravnoteže: 133 .2 + 40ρ 1) + 0.7 − = 0.030 ⋅1.0 = 69.783 Profil φ28 mm: lb= = 32.0 pretpostavka: pola uzdužne armature 2φ22 (As1 = 7.60 ρ1 = = = 0.15σ cp ⎤ ⋅ bw ⋅ d ⎣ ⎦ τRd = 0.7 − = 0.783 = 32.4 =724.21⋅ 2.75=91.2 ⋅ 34.potreban je proračun poprečne armature Najveća računska poprečna sila koja se može preuzeti bez otkazivanja tlačnih štapova: VRd2 = 0.14 = 150.3.21⋅ 2.575 200 200 bw – najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni.30N/mm2=0.2 = 70.0045 ) + 0.6 – 0.030 kN/cm2 .koeficijent redukcije tlačne čvrstoće betonskih tlačnih štapova fck 25 ν= 0.71⋅91.8 = 90.4 cm – krak unutarnjih sila fck 25 fcd = = = 1.

235 = 14.01 cm2 Treba proračunati najveći razmak po oba kriterija i odabrati manji.A = = ′ VSd 150.Betonske konstrukcije ' VSd = VRd = Vcd + Vwd Vcd = VRd1 = 69.dio poprečne sile koji prihvaća beton i uzdužna armatura Asw ⋅ fyw.01 Asw.01 cm2 fyk 40 = = 34.01 ⋅ 34.min = ρmin⋅sw⋅bw.82 kN . 1.VRd1 A ⋅ fyw.8 cm ' 150.d ⋅ z Vwd = .8⋅d ≤ 30cm 5 2 1 ' 2) ako je: VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.6⋅d ≤ 30cm 3 5 134 .9kN VRd2 =724.nagib tlačnih štapova: Θ=39°.01 cm2 Potreban razmak spona: Asw ⋅ fyw. reznost m=2 ⇒ Za 2φ8 Asw = Asw ⋅ m = 1. 1.min = (2 rezne φ8) = 1.1kN VRd2=144.Vcd = V 'Sd .78 ⋅ 50.9⋅56 = 50.VRd1 ⇒ sw = sw ' sw VSd − VRd1 1 Pretpostavljamo: spone φ8. fyw.15 z = 0.01⋅ 34.4 sw.max = 0.min – minimalni koeficijent armiranja poprečne armature ovisno o kakvoći betona i čelika ρw.9 cm ρ min⋅ bw 0.5 cm sw. koef.98 − 69. armiranja za beton razreda C25/30 i za čelik B400. Potreban razmak spona: A ⋅ fyw.min sw. B 400.d ⋅ ( 0.d = 1.max = 0.82 VSd − VRd1 b) Metoda slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova Pretpostavlja se: .spone φ8.6 kN 3 5 1 ' 1) ako je: 0<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.0013 ⋅ 30 2.d ⋅ z Asw ⋅ fyw.max = = =25. uvjet: Asw.d ⋅ z ' = V Sd . gdje je ρw.78 ⋅ (0.dio poprečne sile koji preuzimaju vertikalne spone sw Vwd = V 'Sd .15 1.4 cm – krak unutarnjih sila.9⋅d = 0. uvjet: 2 1 VRd2=483. reznost m=2 ⇒ Asw = 1.0013.98 Minimalna poprečna armatura (=maksimalni razmak odabranih spona): Asw.min=0.A = sw = = 21.78 kN/cm2 –računska čvrstoća armature za spone.9 ⋅ 56) ⋅1. .9 ⋅ d ) ⋅ ctgΘ 1.d ⋅ z 1.

max = 0.9<341.0⎤ ⋅ 30 ⋅ 56.0 kN/cm2 VRd1 = ⎡ 0.05 kN Proračunska nosivost na poprečne sile: VRd1 = ⎡τ Rd ⋅ k ⋅ (1. Iza tog područja poprečna armatura odabire se prema kriterijima minimalne armature.35⋅46.04≥1.2 + 40ρ 1) + 0.max = 30cm Mjerodavni najveći razmak odabranih spona φ8.3.030 kN/cm2 .75=91.0 = 78.0 pretpostavka: pola uzdužne armature 2φ28 (As1 = 12.2 + 40 ⋅ 0.20 kN ⎣ ⎦ ' VSd.6m od osi ležaja A nalazi se poprečna sila VRd1.A ≥ VRd1 .68+1.6m qSd 91.7 − = 0.30N/mm2=0.proračunska posmična čvrstoća betona k = 1.0073 bw × d 30 ⋅ 56.6⋅56.0cm 2 q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.B = 341.575 200 200 bw – najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni.82 x = Sd = = 1.Betonske konstrukcije 3) ako je: 2 ' VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.0 σcp = 0.15 ⋅ 0.32 ρ1 = = = 0.15σ cp ⎤ ⋅ bw ⋅ d ⎣ ⎦ τRd = 0.14 = 277. uvjeta) Odabrani razmak sw mora biti ≤ od sw.3.6 – d = 1. 30 cm 135 .6⋅d = 0.B = VSd – a(γG⋅g+γQ⋅q) =VSd – a⋅qsd a= t +d = 15+56 = 71.04 ⋅ (1.5⋅18.14kN/m' ' VSd.0 = 33.71⋅91.76kN ' VSd.3.76–0.5⋅ν⋅fcd⋅bw⋅z gdje je: ν .030 ⋅ 1.0 cm. 9.potreban je proračun poprečne armature Najveća računska poprečna sila koja se može preuzeti bez otkazivanja tlačnih štapova: VRd2 = 0. m=2: sw.3⋅d ≤ 20cm 3 Slučaj 2) 144.56 = 1.6 – 0.2 Ležaj B VSd. m=2 (iz metode slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova) Duljina područja (x) na kojem je potreban proračun poprečne armature dobiva se iz uvjeta: VSd − x ⋅ qSd = VRd1 V − VRd1 215.max ODABRANO: φ8/14.14 Na udaljenosti x=1.max=25 cm (iz 1.max = 0.32 cm2) prelazi preko ležaja As1 12.0073) + 0.B = 341.1 ⇒ sw.76≤483.6 cm > 30cm sw.koeficijent redukcije tlačne čvrstoće betonskih tlačnih štapova fck 25 ν= 0.69 − 69.7 − = 0.

max = 0.B ≤ VRd2 a) Standardna metoda Pretpostavljamo: spone φ8.6⋅d ≤ 30cm 3 5 136 . reznost m=2 ⇒ Asw = 1.05 − 78.4 =724.6 kN ' VSd.6 kN ' 1) ako je: 0<V Sd ≤ 1 VRd2=144.nagib tlačnih štapova: Θ=39°. armiranja za beton razreda C25/30 i za armaturu B400 Asw.575⋅1. 1.max = 0.A = sw = = 8.5⋅0.9⋅d = 0.4 cm – krak unutarnjih sila fck 25 fcd = = = 1.01 ⋅ 34.01 cm2 Pretpostavlja se: . uvjet: Asw.05 Minimalna poprečna armatura (=maksimalni razmak odabranih spona): Asw.4 cm Potreban razmak spona: A ⋅ fyw.min = ρmin⋅sw⋅bw. uvjet: VRd2 =724.d = = 34.d ⋅ ( 0. B 400.9⋅56 = 50.9⋅d = 0.235 = 7.9 cm ' 277.78 kN/cm2 = 1.9 cm ρ min⋅ bw 0.1kN 3 1 VRd2 ⇒ sw.d ⋅ z 1.4 sw.15 1. gdje je ρw.667⋅30⋅50.01 cm2 Potreban razmak spona: Asw ⋅ fyw.0013 ⋅ 30 2.9 cm sw. reznost m=2 ⇒ Za 2φ8 fyk 40 fyw. .667 kN/cm2 .78 ⋅ 50.9 ⋅ d ) ⋅ ctgΘ 1.15 z = 0.9⋅56 = 50.9 ⋅ 56) ⋅1.01 sw. koef.0013.max = = =25.Betonske konstrukcije z = 0.01 ⋅ 34.spone φ8.min 1.A = = ′ VSd 277.5 1.01 cm2 Treba proračunati najveći razmak po oba kriterija i odabrati manji.min = (2 rezne φ8) = 1.2 VSd − VRd1 b) Metoda slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova 1 Asw = Asw ⋅ m = 1.min – minimalni koeficijent armiranja poprečne armature ovisno o kakvoći betona i čelika ρw.9kN 5 2 VRd2=483.8⋅d ≤ 30cm 5 2 1 ' 2) ako je: VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.min=0.78 ⋅ (0.5 VRd2 = 0.računska čvrstoća betona na tlak 1.

Proračun grede POZ 203 9.1 Analiza opterećenja grede POZ 203 Poprečni presjek: 16 30 Reakcija ploče POZ 201-201 na srednjem ležaju: A R G = 0.16+1. Izvan tog područja poprečna armatura odabire se prema kriterijima minimalne armature.438 ⋅ q ⋅ L = 0. uvjeta) Odabrani razmak sw mora biti ≤ od sw.6 cm > 30cm sw.01+3.0 ⋅ 5.4.0=3.01kN / m ' A R Q = 0. 98m od osi ležaja B nalazi se poprečna sila VRd1.57 kN/m’ Računsko opterećenje: q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.max ODABRANO: φ8/7 cm.1 ⇒ sw.15⋅0.2 x = Sd = = 2.76 − 78.0 = 6.438 ⋅ 3.5⋅6. m=2 (iz metode slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova) Duljina područja (x) na kojem je potreban proračun poprečne armature dobiva se iz uvjeta: VSd − x ⋅ qSd = VRd1 V − VRd1 341.5⋅25.0 = 13.15 =16.76≤483.89m qSd 91.15 kN/m’ Ukupno stalno opterećenje g=13.cube valjak/kocka) B 400 (fyk /ftk=400/500) 34 (stara oznaka MB 30) (stara oznaka RA 400/500-II) 137 50 .375 ⋅ g ⋅ L = 0.57kN / m ' Vlastita težina grede gvl gvl=0.16⋅25.67 kN/m' Gradiva: Beton: Armatura: C25/30 (C fck/fck.Betonske konstrukcije 3) ako je: 2 ' VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.9<341.max = 0.3⋅d ≤ 20cm 3 Slučaj 2) 144.0 = 33.16 kN/m’ g=16.35⋅16.94 ⋅ 5.6⋅56. 9.max = 30cm Mjerodavni najveći razmak odabranih spona φ8.6⋅d = 0.57=31.3⋅0.375 ⋅ 6.max = 0.4. m=2: sw.16 kN/m’ Korisno opterećenje: q = 6.0-0.max=25 cm (iz 1.14 Na udaljenosti x=2.

71kN A R sd = Vsd = 1.02 = 72.5 ⋅ g ⋅ L = 0.5 ⋅ 29. a za prostu gredu L0 =L).0 = 48.5 ⋅ 6. dijagrama (za prvo polje L0=0. odnosno desno od rebra.0 = 19.53kNm Poprečne sile i reakcije: A R G = VG = 0. beff ≤ b w + b 2 = b w + beff= b w + b 2 =30+60=90 cm h 138 .48kN A R Q = VQ = 0.57 ⋅ 6.5 ⋅ VQ = 1.85⋅L.5 ⋅ M Q = 1.5 ⋅16.57 ⋅ 6.125 ⋅ q ⋅ L2 = 0.57 = 142.35 ⋅ M G + 1.7⋅L.35 ⋅ VG + 1. L0 .polovica svijetlog razmaka rebara lijevo.1⋅ L0 = 0.2 Statički proračun grede POZ 203 Statička shema: Maksimalni moment u polju: 203 M G = 0.1⋅ 600 = 60cm <250cm gdje su: b1 i b2 .72kNm 203 M Q = 0.16 ⋅ 6.5 ⋅ q ⋅ L = 0.57kNm Računski moment savijanja: 203 203 203 M sd = 1.48 + 1.125 ⋅ 6.71 = 95. za srednje L0 =0.Betonske konstrukcije 9.01kN Određivanje sudjelujuće širine: b b2 L0 10 b 2 = 0.72 + 1.5 ⋅19.125 ⋅16.35 ⋅ 72.02 = 29.35 ⋅ 48.4.razmak nul-točaka mom.16 ⋅ 6.125 ⋅ g ⋅ L2 = 0.

4.252 beff ⋅ d 2 ⋅ f cd 90 ⋅ 462 ⋅1.9 ‰ 139 .53 ⋅102 μsd = = = 0.046 očitano: ζ =0.0 f cd = ck = = 16.53 kNm/m’ Bezdimenzionalni moment savijanja: M sd 142.0 ‰ ε c2 = -1. RA 400/500 Poprečni presjek: Visina presjeka: h=50 cm Zaštitni sloj betona: c=2.cube valjak/kocka) Čelik: B 400 (fyk /ftk=400/500) tj.968(zeta) ξ =0.računska čvrstoća betona (za C25/30) f 25.78 kN/cm2 f yd = yk = γ s 1. MB 30 tj.3.67 N / mm 2 = 1.3 Dimenzioniranje Materijali: Beton: C25/30 (C fck/fck.045 < μRd.1 Proračun uzdužne armature u polju POZ 203: Računski moment savijanja: Msd=142.15 9.0 cm Udaljenost do težišta armature: d1=c+φv+φ1/2=2.667 Iz tablica uzeti prvi veći! Za μ sd =0.4.računska granica popuštanja čelika (za B 400) f 400 = 347.00cm<16 cm (neutralna os prolazi kroz ploču) Potrebna površina armature: ε s1 = 20.0+0.max = 0.087=4.Betonske konstrukcije 9.0 cm Statička visina presjeka: d=h-d1=60-4.0=46 cm fcd .087 (ksi) položaj neutralne osi x=d⋅ξ=46⋅0.8+2.5/2=4.83 N / mm 2 =34.667 kN / cm 2 γ c 1.5 fyd .

2 + 40ρ 1) + 0.46 = 1.667 A s.min = 0.030 kN/cm2 .A = VSd – a(γG⋅g+γQ⋅q) =VSd – a⋅qsd a= t +d = 15+46 = 61.78 100 A s.78 Minimalna armatura u polju (dva uvjeta.15σ cp ⎤ ⋅ bw ⋅ d ⎣ ⎦ τRd = 0.14≥1.proračunska posmična čvrstoća betona k = 1.67 cm2) prelazi preko ležaja 140 .0cm 2 q sd = γ G ⋅ g + γ Q ⋅ q = 1.69 kN Proračunska nosivost na poprečne sile: VRd1 = ⎡τ Rd ⋅ k ⋅ (1.max = b eff ⋅ h f = ⋅ 132⋅16=0.173 ⋅30⋅46=2.15 bw ⋅ d = ⋅30⋅46=2.041⋅90⋅16=59.01kN ' VSd.61⋅31.4.02=9.04 cm2 34.53 ⋅102 M sd = = 9.3.6 0.67+4.20cm 2 A s1 = ζ ⋅ d ⋅ f yd 0.35⋅16.Betonske konstrukcije 142.A = 95.57=31.30N/mm2=0. mjerodavna je veća armatura): 0.6 – 0.85 ⋅ f cd 0.968 ⋅ 46 ⋅ 34.69 cm2)≥As1=9.min = bw ⋅ d = bw ⋅ d = f yd 34.16+1.6 – d = 1.07 cm2 100 100 (2 uvjet) Maksimalna armatura u polju: 0.od=5.67 = 75.01–0.85 ⋅1.20 cm2 w 9.5⋅6.A = 95.2 Proračun poprečne armature POZ 203 VSd.67 kN/m' ' VSd.15 0.06 0.78 f yd Uzdužna armatura polje 203 ODABRANO: 2φ19+2φ16 (As1.0 pretpostavka: pola uzdužne armature 2φ19 (As1 = 5.39 cm2 (1 uvjet) -mjerodavno A s.

.2 + 40 ⋅ 0.9 ⋅ 46) ⋅1.030 ⋅1.4 cm – krak unutarnjih sila fck 25 fcd = = = 1.575⋅1.potreban je proračun poprečne armature Najveća računska poprečna sila koja se može preuzeti bez otkazivanja tlačnih štapova: VRd2 = 0.nagib tlačnih štapova: Θ=39°. 141 .69 Minimalna poprečna armatura (=maksimalni razmak odabranih spona): Asw.4 =580.7 − 200 200 bw – najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni.9⋅56 = 50.8 kN ' VSd.5 VRd2 = 0.78 kN/cm2 1. 30 cm z = 0.9 ⋅ d ) ⋅ ctgΘ 1.667⋅30⋅40.A = = ′ VSd 75. B 400.0 ⎤ ⋅ 30 ⋅ 46.78 ⋅ 41. reznost m=2 ⇒ Asw = 1.01 cm2 Treba proračunati najveći razmak po oba kriterija i odabrati manji.5⋅ν⋅fcd⋅bw⋅z gdje je: ν .0041 bw × d 30 ⋅ 46.d ⋅ ( 0.01 ⋅ 34.d = = = 34.Betonske konstrukcije As1 5.A = sw ' 75.575 = 0.67 = = 0.667 kN/cm2 .9⋅d = 0.7 cm sw.38 kN .15 ⋅ 0.4 cm Potreban razmak spona: A ⋅ fyw.d ⋅ z 1.koeficijent redukcije tlačne čvrstoće betonskih tlačnih štapova fck 25 ν= 0.min = (2 rezne φ8) = 1.15 1.0 kN/cm2 VRd1 = ⎡ 0.5 1.4 = = 128.dio poprečne sile koji prihvaća beton i uzdužna armatura Pretpostavljamo: spone φ8.računska čvrstoća betona na tlak 1.7 − = 0.235 = 23.A ≤ VRd2 a) Standardna metoda Poprečna armatura se izračunava iz slijedećeg uvjeta ravnoteže: Vcd = VRd1 = 64.6 cm sw.78 ⋅ (0.0 = 64.01 cm2 Potreban razmak spona: Asw ⋅ fyw.38 kN ⎣ ⎦ ρ1 = ' VSd.A ≥ VRd1 .9⋅d = 0.5⋅0.69 − 64.14 ⋅ (1.01⋅ 34.9⋅46 = 41.01 cm2 fyk 40 fyw.38 VSd − VRd1 b) Metoda slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova Pretpostavlja se: .0041) + 0.spone φ8.15 z = 0. reznost m=2 ⇒ Asw = 1.0 σcp = 0.

m=2 (iz metode slobodnog izbora nagiba tlačnih štapova) Duljina područja (x) na kojem je potreban proračun poprečne armature dobiva se iz uvjeta: VSd − x ⋅ qSd = VRd1 V − VRd1 95. uvjet: Asw.8 cm > 30cm sw.max = 0.6⋅d = 0.min = ρmin⋅sw⋅bw.max = 0.16 ⇒ sw. gdje je ρw.6⋅d ≤ 30cm 3 5 2 ' 3) ako je: VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw.min 1.4.max = 0.0013 ⋅ 30 2.8⋅46.0 = 36.01 sw.max = 0. uvjeta) Odabrani razmak sw mora biti ≤ od sw.16kN 3 5 1 ' 1) ako je: 0<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw. armiranja za beton razreda C25/30 i armature B 400 Asw.max = 30cm Mjerodavni najveći razmak odabranih spona φ8.max = = =25.8⋅d ≤ 30cm 5 2 1 ' 2) ako je: VRd2<V Sd ≤ VRd2 ⇒ sw. m=2: sw.97m qSd 31.67 Na udaljenosti x=0. Iza tog područja poprečna armatura odabire se prema kriterijima minimalne armature.Betonske konstrukcije 1.min=0.01 − 64.0013.4 Plan armature grede POZ 203: 142 .97m od osi ležaja nalazi se poprečna sila VRd1. 9.min – minimalni koeficijent armiranja poprečne armature ovisno o kakvoći betona i čelika ρw.max ODABRANO: φ8/20.2kN VRd2=116. koef.38 x = Sd = = 0. uvjet: 2 1 VRd2 =580.3⋅d ≤ 20cm 3 Slučaj 1) 75.69≤116.9 cm ρ min⋅ bw 0.8 kN VRd2=387.0 cm.max=25 cm (iz 1.

Betonske konstrukcije 143 .

Betonske konstrukcije 144 .

DHGK. Hrvatska sveučilišna naklada. Zagreb. [5] Jure Radić i suradnici: Betonske Konstrukcije – Riješeni primjeri. [6] Ivan Tomičić: Betonske konstrukcije.Betonske konstrukcije 10. 2006. NN 101/05 [2] HRN ENV 1991-1 EUROKOD 1: Osnove projektiranja i djelovanja na konstrukcije – 1. Sveučilište u Zagrebu – Građevinski fakultet. [3] HRN ENV 1992-1-1 EUROKOD 2: Projektiranje betonskih konstrukcija – 1. Državni zavod za normizaciju i mjeriteljstvo. Andris. LITERATURA [1] Tehnički propis za betonske konstrukcije. 2006. 145 . Andris. dio: Osnove projektiranja. Državni zavod za normizaciju i mjeriteljstvo. 2005. SECON HNDK. Sveučilište u Zagrebu – Građevinski fakultet. Hrvatska sveučilišna naklada. 1996. Zagreb. [4] Jure Radić i suradnici: Betonske Konstrukcije – Priručnik. 2004. Zagreb.1 dio: Opća pravila i pravila za zgrade.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful