You are on page 1of 17

18.05.

2009

SREKL(CONTINUOUS)
OLASILIK
DAILIMLARI

Srekli bir random deiken (a,b) aralndaki her


deeri alabiliyorsa bu deikene ait olaslk dalm
fonksiyonunun grafiinde eri altnda kalan alan bize
bu x deikeninin olasln verir. Eri altnda kalan
alandan bahsettiimiz iin x deikeninin olasl
P(x) integral yardmyla bulunur.
f(x): x deikeni iin olaslk dalm fonksiyonu(f(x) 0)
(a,b): x 'in deikenlik aral olmak zere

Ayrca olaslk daima max. 1 deeri alabilecei iin ;


Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

18.05.2009

SREKLDEKENLERN
ORTALAMAveVARYANS
Srekli
Sreklirandomdeikeninortalamas(
random deikenin ortalamas(
beklenendeeri)E(x)olmakzere

Sreklirandomdeikeniinvaryansvar(x)
random deiken iin varyans var(x)
Srekli
olmakzere

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

.......
!!!Sreklideikenlerbiraralktakesinolarak
Srekli deikenler bir aralkta kesin olarak
bellideerleralamadiinx=a,x=b,vs.
eklindedeiimleryerinex<a,x>a,
axb, vs. eklinde aralklardan sz
edilebilir.

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

18.05.2009

Srekliolaslkdalmlar3'eayrlr:
1)Uniform olaslk dalm
1)Uniformolaslkdalm
2)stel olaslkdalm
3)Normalolaslkdalm
***Standartnormaldalm

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

1)UNIFORMOLASILIKDAILIMLARI
XRandomdeikeninindeikenlikaral(a,b)
olsun Yani a=X'in
olsun.Yania=X
inalabileceimin.deerveb=
alabilecei min deer ve b=
X'inalabileceimax.deerolsun.Eer(a,b)
aralileX'inolaslorantlisebudeiken
uniformdalmasahiptir.aXb olmak zere
X in olaslk fonksiyonu f(X)
X'in
f(X)=1
1 / (b-a)
(b a)
X'in ortalamas E(X)= (a+b) / 2
X'in varyans var(X)= (b-a)2 / 12
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

18.05.2009

rnein;
X
Xsreklirassaldeiken,1<x<4vef(x)=0.2
srekli rassal deiken 1<x<4 ve f(x)=0 2
ikenP(1<x<4)olasl

P(1<x<4)=3.0,2=0,6
(taralalan)
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

2)NORMALOLASILIKDAILIMLARI
Normalolaslkdalm[f(x)]aneklinde
simetrik bir grafie sahip bir dalmdr
simetrikbirgrafiesahipbirdalmdr.
Gnlkhayatta,endstrideenoknormal
dalmilekarkaryakalnr.
Normaldalmiinortalama(beklenen
deer=E(x))deeriilegsterilir.
Normal dalm grafii her zaman iin
Normaldalmgrafiiherzamaniin
deerinegresimetriktir.Hesaplamalarbu
deerzerindenyaplr.diyagramdakien
bykdeerdir.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

18.05.2009

........
Xsreklirandomdeikeninormaldalmaltnda

reeleksendekitmdeerlerialabilir.Yani;
<x<+araldeikenlikaraldr.
f(x)erisialtndakalanalandaima1'dir.
Normaldalmiin=aritmetik


ortalama=mod=medyan
Standartsapmaygsterenangrafiiiin
genilik(yaylmamiktar)gstergesidir.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

=arit. ort.
=standart sapma
3,14159
=3,14159
e=2,71828 olmak zere olaslk dalm fonk.

2) gsterimine
x~N(,
N(
t i i

gre x ortalamas ve
varyans 2 olan
normal dalma sahiptir.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

10

18.05.2009

Ohalde;

**<x<+
x araltmdalmn%68ini
aral tm dalmn%68ini
** 2<x<+2araltmdalmn%95ini
** 3<x<+3araltmdalmn%99.7sini
temsiletmektedir.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

11

........
Normal
Normaldalmlardaolaslklareitsizlikler
dalmlarda olaslklar eitsizlikler
yardmylaintegraledntrlerek
hesaplanr:yani,

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

12

18.05.2009

STANDARTNORMALDAILIM
Normal
Normaldalmdaolaslkhesaplamalar
dalmda olaslk hesaplamalar
yapabilmekiindeikenin
standartlatrlmasyanistandartnormal
dalmdanfaydalanlmasgerekmektedir.
Normaldalmiinaritmetikortalama=0
vevaryans2=1alnpdiertmartlar
aynkaldndaoluandalmastandart
normaldalm denir.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

13

.......
Standart
Standartnormaldalmndeikeniolan
normal dalmn deikeni olan z
z
standartnormaldeikeni byknemtekil
etmektedir.Normaldalmhesaplarndakix
rastgeledeikeni muhakkakaadakiekilde
zdeikeninedntrldktensonrailemler
y p
yaplmaldr.

z=(x)/
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

14

18.05.2009

Standartnormal
dalmgrafii=0a
gresimetriktirve
eriyatayeksene
asimptotikolarak
gider.
Erialtndakitm
alan1olduundano

noktasnnsave
solundakalan
alanlar0,5lik
paralarhalindedir.

Z rasgele deikeninin
olaslk younluk
fonksiyonu grafii;

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

16

18.05.2009

Xrasgeledeikenizstandartnormaldeikenine
dntrldktensonraztablosukullanlarak
aranlanolaslkdeerikolaylklabulunabilir.
Standart z tablosunun kullanmn yle
Standartztablosununkullanmnyle
zetleyebilriz:
Tablodakiyatayblmzdeeriiin
(yzdebirlerbasaman~~?,?*)virgldensonraki
ikinci basama, dikey blm ise tam ksm ve
ikincibasama,dikeyblmisetamksmve
birinciondalkksm(ondabirlerbasama~~*,*?)
gsterir.Eldekiveriyegreilgilisatrvestunun
kesitiiyeraranandeerdir.

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

17

!!!
Ztablosuiinaranandeerherzamanilgilisatrve
stununkesitiiyerolmayabilir.Budurumzdeeri
iin geerli olan eitsizliin durumuna gre belirlenir.
iingeerliolaneitsizliindurumunagrebelirlenir.
Tablodakibulunandeerherzaman0ilemevcutz
deeriarasndakalanalanverir.

**a0olmakzere
P(z<a)=0,5+tablodeeri
P(za)=0,5+tablodeeri
P(z>a)=1P(z<a)
P(za)=1P(za)
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

18

18.05.2009

......
**a<0olmakzere
P(z<a)=P(z>a)=1P(z<a)
P(za)=P(za)=1P(z<a)
P(z>a)=P(z<a)=0,5+(a)yagretablodeeri
P(za)=P(za)=0,5+(a)yagretablodeeri

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

19

STANDART NORMAL DAILIM (Z)


TABLOSU

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

20

10

18.05.2009

rnein;
P(z<0.83)=0.2967
P(z<0 83)=0 2967

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

21

RNEKLER:
1) P(z<1.45)=0,5+0,4265=0,9265
2)P( >1 45) 1 P( <1 45) 0 0735
2)P(z>1.45)=1P(z<1.45)=0.0735
3)P(1.26<z<0)=P(0<z<1.26)=0.3962
2
1
1

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

22

11

18.05.2009

4) P(z<0.98)=P(z>0.98)=1P(z<0.98)=0.1635
5)P(2.3<z<1.8)=P(2.3<z<0)+P(0<z<1.8)
=0.9534
6)P(1.4<z<0.5)=P(0<z<1.4)P(0<z<0.5)
=0.2277
5
4
4

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

23

Yukardakirneklerinhepsindezdeerinden
yolakarakolaslkhesaplaryaptk.Fakat
bazenbuilemleritersdenyapmamz
gerekebilir Yani olaslk deerleri(eri altndaki
gerekebilir.Yaniolaslkdeerleri(erialtndaki
alan)bilinipzdeerinihattaouzaman
x=z+eitliindenxdeerinibulmamz
gerekebilir.Bylebirdurumdaolaslkdeeri
tablodanbulunupkargelensatrvestun
birletirilir ve z deerine ulalr.
birletirilirvezdeerineulalr.

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

24

12

18.05.2009

soru:
Bir
Birdolummakinasortalamaolarak32ml
dolum makinas ortalama olarak 32ml
suyu0.02mlstandartsapmaylasudolum
ileminigerekletirmektedir.Dolum
miktarnormaldalmsergiliyoriserasgele
seilenbirienin32ile32.025mlarasnda
suiermeolaslnedir?
=32mlve=0.02mlolmakzere
P(32<x<32.025)=?
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

ZM:

z=(x)/eitliindenx=32iinz=0ve
x=32.025iinz=1.25bulunur.Ohalde,

P(32<x<32.025)=P(0<z<1.25)
=P(z<1.25)P(z<0)
=[0 5+0 3944]0 5=0 3944
=[0.5+0.3944]0.5=0.3944

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

25

26

13

18.05.2009

Rasgeleseilenbirienin31.97mlfazlasu
iermeolaslnedir?

P(x>31.97)=?

z=(x)/eitliindenx=31.97iinz=1.5
bulunur.Ohalde,
P(x 31.97) P(z 1.5) P(z 1.5) 0.5 0.4332
P(x>31.97)=P(z>1.5)=P(z<1.5)=0.5+0.4332
=0.9332

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

27

3)EXPONENT(STEL)OLASILIK
DAILIMI
Uniform
Uniformdalmabenzerzellikgsterirler.
dalma benzer zellik gsterirler
=aritmetikortalama(beklenendeer)
f(x)=olaslkyounlukfonksiyonu
>0vex0
e=2 71828 olmak zere
e=2.71828olmakzere
Ayrca

(mina=0olabilir)
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

28

14

18.05.2009

soru:
Birpolisradarakamtrafiindearalarnhzlarn
denetlemektedir.Aralar62km/saaritmetikortalamal
normal dalm sergilemektedirler. Aralarn %3
normaldalmsergilemektedirler.Aralarn%3
72km/sazerindehareketediyorsatmaralariin
standartsapmayhesaplaynz.

P(x>72)=0.03ve=62 ise=?
P[(x62)/
P[(x
62)/>(72
(7262)/]=P(z>10/)
62)/] P(z 10/)
=1P(z<10/)=0.03
P(z<10/)=0.97ohaldetablodanbaklrsa
0.47yekarlkgelenz=1.88dir.Yani
10/=1.88den=5.32bulunur.
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

29

DEV:)
X
Xrastgeledeikeni(0,1)aralndadzgn
rastgele deikeni (0 1) aralnda dzgn
olarakdalmaktadr.P(x0,4)=0,4vey=x+1
olmakzereP(yk)=0,6isekdeerini
bulunuz.

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

30

15

18.05.2009

DEV:)
Birpopulasyondakikiilerinarlklarnn
ortalamas60kg.Varyans25kg2 olannormal
dalma sahip olduu varsaylyor Populasyondan
dalmasahipolduuvarsaylyor.Populasyondan
rasgelebirkiiseildiinde;
a)50kg'danhafif
b)5560kgarasnda
c)65kg'dandahaarolmasolaslklarnedir?
d)Rasgele 300 renci alndnda arlklar aadaki
d)Rasgele300rencialndndaarlklaraadaki
aralklardaolankakiivardr?
i)50kg'danazii)5055kgaras
iii)5565kgarasiv)65kg'danfazla
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

31

DEV:)
Bir
Birstandartnormaldalmdaaadaki
standart normal dalmda aadaki
koullarsalayankdeerlerinibulunuz.

Prof.Dr. Argun KARACABEY


Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

32

16

18.05.2009

DEV:)
Radyoaktif
Radyoaktifbircisimtarafndanyaynlanan
bir cisim tarafndan yaynlanan
ardkikiparacnyaynanlararasnda
geensre=100parametrelisteldalmdr.
Ardkikiyaynarasndageensrenin;
a)Birsaniyedenaz
b)3ile4saniyearasnda
c)4saniyedenfazlaolmasolaslklarnedir?
d)Ardkikiyaynarasndageensreninenfazla
tkadarolmasolasliset=?
Prof.Dr. Argun KARACABEY
Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ

Yrd.Do.Dr. Fazl GKGZ - statistik

33

17