P. 1
Amnesty

Amnesty

|Views: 51,218|Likes:
Published by Libération
Le rapport d'Amnesty International sur les violences policières en France.
Le rapport d'Amnesty International sur les violences policières en France.

More info:

Published by: Libération on Nov 29, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/29/2011

pdf

text

original

|RAN0|.

« N0!R| \I| |S!
|N SUSP|NS »
lES lAMlllES DES
|ERSONNES MOR!ES
AU/ MAlNS DE lA |OllOE
A!!ENDEN! OUE IUS!lOE
SOl! lAl!E



|'é4|t|or or|¿|ra|e er |ar¿ae ar¿|a|se 4e oe rapport
a été pab||ée er Z9JJ par Aærest¡ Irterrat|ora| |t4
Peter Berersor Hoase
J |astor Street
|or4or d0JX 90d
Ro¡aaæe-Ur|

© Aærest¡ Irterrat|ora| Z9JJ

Ir4et : |UR ZJ/99J/Z9JJ |rero|
0r|¿|ra| ar¿|a|s |æpr|æé par Aærest¡ Irterrat|ora|,
Seorétar|at |rterrat|ora|, Ro¡aaæe-Ur|.

!oas 4ro|ts 4e repro4aot|or réserºés. 0ette pab||oat|or,
¢a| est proté¿ée par |e 4ro|t 4'aatear, peat être repro4a|te ¿rata|teæert, par
¢ae|¢ae prooé4é ¢ae oe so|t, a 4es f|rs 4e p|a|4o¡er, 4e oaæpa¿re oa
4'erse|¿reæert, æa|s pas a 4es f|rs ooææero|a|es. |es t|ta|a|res 4es 4ro|ts
4'aatear 4eæar4ert a être |rforæés 4e toate at|||sat|or 4e oe 4ooaæert af|r 4'er
éºa|aer |'|æpaot. !oate repro4aot|or 4ars 4'aatres o|roorstaroes, oa réat|||sat|or
4ars 4'aatres pab||oat|ors, oa tra4aot|or, oa a4aptat|or réoess|tert |'aator|sat|or
préa|ab|e éor|te 4es é4|tears, ¢a| poarrort et|¿er |e pa|eæert 4'ar 4ro|t. Poar
toate 4eæar4e 4'|rforæat|or oa 4'aator|sat|or, ºea|||ez oortaoter
oop¡r|¿|t@aærest¡.or¿.
Aærest¡ Irterrat|ora| est ar æoaºeæert æor4|a| re¿roapart
p|as 4e J æ||||ors 4e s¡æpat||sarts, æeæbres et æ|||tarts, ¢a|
se æob|||sert 4ars p|as 4e J59 pa¡s et terr|to|res poar æettre
ar teræe aat º|o|at|ors 4es 4ro|ts |aæa|rs.
|a º|s|or 4'Aærest¡ Irterrat|ora| est oe||e 4'ar æor4e oa
o|aoar peat se préºa|o|r 4e toas |es 4ro|ts éroroés 4ars |a
0éo|arat|or ar|ºerse||e 4es 4ro|ts 4e |'|oææe et 4ars
4'aatres tettes |rterrat|oraat.
|ssert|e||eæert f|raroée par ses æeæbres et |es 4ors 4e
part|oa||ers, Aærest¡ Irterrat|ora| est |r4éper4arte 4e toat
¿oaºerreæert, 4e toate ter4aroe po||t|¢ae, 4e toate
pa|ssaroe éooroæ|¢ae et 4e toat ¿roapeæert re||¿|eat.











S0¥¥AIR|

INTR0DUCTI0N...........................................................................................................5
ALI ZIRI M0RT D`UN CH!BAN! ...................................................................................9
M0HAMED B0UKR0UR0U · MA MERE A DU MAL À FAIRE S0N DEUIL »...................T3
LAMINE DIEN0 · 0N S`EST SENTI \RAIMENT DEP0SSEDES, C0NSIDERES C0MME
M0INS 0UE RIEN »....................................................................................................T6
AB0U BAKARI TANDIA · PLUS ÇA DURE, PLUS ÇA RE\0LTE » .................................T9
ABDELHAKIM AJIMI · J`AI T0UT PERDU. J`AI PERDU M0N FILS ».............................22
C0NCLUSI0NS ET REC0MMANDATI0NS.....................................................................25




lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
5
IN!R00U0!I0N
AmnesLy InLernaLíonaí denonce depuís de nombreuses annees des cas de víoíaLíons des droíLs
humaíns commíses par des responsabíes de í`appíícaLíon des íoís en France, noLammenL des
homícídes íííegaux eL des cas de LorLure eL d'auLres LraíLemenLs crueís, ínhumaíns eL
degradanLs (mauvaís LraíLemenLs). En 2005, í`organísaLíon a pubííe íe rapporL France. Pcur
une vérìtabIe ¡ustìce (índex AI . EUR 2T/00T/2005), quí consLaLaíL í`exísLence d`un
phenomene d`ímpuníLe de faíL pour íes responsabíes de í`appíícaLíon des íoís quí commeLLenL
de Leííes víoíaLíons, dans un conLexLe où ía poííce, íe mínísLere pubííc eL íes |uges se
monLrenL peu encííns a enqueLer de maníere approfondíe sur ces aLLeínLes eL a en poursuívre
íes auLeurs presumes.
AmnesLy InLernaLíonaí reconnaîL que ía Làche des responsabíes de í'appíícaLíon des íoís en
France esL díffícííe eL dangereuse, qu`eííe íes expose souvenL a des rísques ímporLanLs eL que
ía ma|oríLe de ces agenLs s`acquíLLenL de íeurs foncLíons de maníere professíonneííe eL dans
íe respecL de ía íoí. Ií n`en demeure pas moíns que des erreurs eL des fauLes sonL parfoís
commíses, eL qu`íí esL necessaíre de í`admeLLre. Les auLoríLes doívenL veíííer a ce que íes
auLeurs d`ínfracLíons rendenL compLe de íeurs acLes eL monLrer a ía popuíaLíon qu`eííes y onL
veíííe. AuLremenL, ía credíbíííLe des organes charges de faíre respecLer ía íoí en pàLíL, a
í`ínsLar des reíaLíons de ces organes avec ía popuíaLíon. Pubííe en 2009, íe rapporL
d`AmnesLy InLernaLíonaí ínLíLuíe France. Des pcIìcìers au-dessus des Icìs (índex AI .
EUR 2T/003/2009) a confírme íes concíusíons du precedenL documenL eL monLre que íes
aííegaLíons des vícLímes eL des famíííes de vícLímes ne faísaíenL Lou|ours pas í'ob|eL d'une
enqueLe effecLíve, índependanLe, exhausLíve, ímparLíaíe eL menee dans íes meíííeurs deíaís.
L`eLude monLraíL aussí que des vícLímes eL des proches de vícLímes resLaíenL de meme príves
de reparaLíon appropríee resLíLuLíon, índemnísaLíon, readapLaLíon, saLísfacLíon eL garanLíes
de non-repeLíLíon, noLammenL.
L`organísaLíon conLínue de suívre des cas dans íesqueís des responsabíes de í'appíícaLíon des
íoís sonL accuses d`avoír commís des víoíaLíons des droíLs humaíns. En novembre 20TT, eííe
consLaLe que íes ínvesLígaLíons dans ces affaíres ne progressenL, au míeux, que Lres
íenLemenL. L`organísaLíon s`esL noLammenL penchee sur des cas de personnes morLes au
momenL de íeur ínLerpeííaLíon ou |usLe apres ceííe-cí, pour íesqueís aucune expíícaLíon dígne
de ce nom ní aucune reparaLíon appropríee n`onL eLe fourníes a ía famíííe, comme í`exíge
pourLanL íe droíL ínLernaLíonaí reíaLíf aux droíLs humaíns.
Le presenL rapporL s`ínscríL dans íe proíongemenL des precedenLes recherches d'AmnesLy
InLernaLíonaí sur ces quesLíons, eL s`aLLache en parLícuííer a ía façon donL íes famíííes des
vícLímes vívenL non seuíemenL ía morL d'un de íeurs proches aux maíns de ía poííce, maís
aussí íe faíL que íes responsabíes presumes ne sonL pas amenes a rendre de compLes. Les
cínq cas de morL aux maíns de ía poííce examínes dans ce documenL íííusLrenL íes probíemes
sLrucLureís decríLs par AmnesLy InLernaLíonaí dans ses precedenLs rapporLs, concernanL
í`uLííísaLíon excessíve de ía force eL í`absence d`enqueLe effecLíve, meme íorsque íes faíLs
sonL Lres graves eL que í'on díspose d'eíemenLs de preuve. Tous íes proches de vícLímes avec
íesqueís AmnesLy InLernaLíonaí s`esL enLreLenue onL evoque íes effeLs profondemenL
douíoureux pour íeur famíííe de ía perLe de íeur proche eL du faíL qu`íís n`onL pas eu pour
í`ínsLanL acces a ía |usLíce, a ía veríLe eL a des reparaLíons . íís onL du maí a faíre íeur deuíí eL
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
6
a reprendre une víe normaíe.
Les cínq cas donL íí esL quesLíon dans ce rapporL concernenL des personnes íssues des
mínoríLes díLes · vísíbíes » . un Françaís d`orígíne senegaíaíse eL quaLre eLrangers (un Maííen,
un Tunísíen, un Aígeríen eL un Marocaín). Sí íes vícLímes de víoíaLíons des droíLs humaíns
commíses par des poíícíers apparLíennenL a píusíeurs Lranches d`àge, ne víennenL pas LouLes
du meme míííeu socíaí eL sonL de naLíonaííLe dífferenLe, í`ímmense ma|oríLe des cas sígnaíes
a í`aLLenLíon d`AmnesLy InLernaLíonaí concernenL des personnes íssues de ces mínoríLes
· vísíbíes ». Maígre íes recommandaLíons a ceL egard emíses par des organes ínLernaLíonaux
de defense des droíLs humaíns, íí n`exísLe pas de sLaLísLíques offícíeííes sur í'orígíne eLhníque
de ía popuíaLíon en France, ní de donnees venLííees concernanL íes ínLervenLíons de ía poííce.
TouLefoís, dans un grand nombre des cas sur íesqueís AmnesLy InLernaLíonaí s'esL penchee, íí
a eLe quesLíon d'un comporLemenL díscrímínaLoíre des agenLs de ía force pubííque vís-a-vís
des personnes apparLenanL aux mínoríLes · vísíbíes ».
En í`absence d`un mecanísme índependanL de LraíLemenL des píaínLes conLre ía poííce doLe
des pouvoírs, de ía compeLence eL des moyens necessaíres pour enqueLer sur íes aííegaLíons
de víoíaLíons des droíLs humaíns commíses par des responsabíes de í`appíícaLíon des íoís eL
emeLLre des decísíons conLraígnanLes, AmnesLy InLernaLíonaí a reconnu dans íe passe íe ròíe
uLííe de ía Commíssíon naLíonaíe de deonLoíogíe de ía securíLe (CNDS), chargee d`enqueLer
sur de Leííes aííegaLíons
T
.La CNDS a eLe rempíacee par une nouveííe ínsLíLuLíon, íe defenseur
des droíLs, quí reprend íes foncLíons de ía CNDS, du medíaLeur de ía Repubííque, du
defenseur des enfanLs eL de ía HauLe AuLoríLe de íuLLe conLre íes díscrímínaLíons eL pour
í`egaííLe (HALDE). AmnesLy InLernaLíonaí a faíL parL de ses craínLes concernanL ía capacíLe de
ceLLe ínsLíLuLíon a s'acquíLLer de sa míssíon, compLe Lenu de son mandaL eLendu eL de ses
moyens íímíLes. L`organísaLíon espere LouLefoís que íe defenseur des droíLs s`aLLachera LouL
parLícuííeremenL a examíner avec LouL íe seríeux eL ía maîLríse requís ía quesLíon des
víoíaLíons des droíLs humaíns commíses par íes responsabíes de í`appíícaLíon des íoís.
ME!NODOlOOlE
Des deíegues d`AmnesLy InLernaLíonaí se sonL rendus a París eL dans ía regíon parísíenne en
sepLembre eL ocLobre 20TT. Iís se sonL enLreLenus avec des proches de personnes morLes
aíors qu`eííes se LrouvaíenL aux maíns de ía poííce, avec cerLaíns de íeurs avocaLs eL avec des
represenLanLs de íeurs comíLes de souLíen. Le presenL documenL enLend monLrer commenL íís
vívenL íe faíL que ía morL de íeur proche ne faíL pas í`ob|eL d`une enqueLe appropríee (aíors
meme que píusíeurs annees se sonL ecouíees depuís íes faíLs, dans cerLaíns cas), eL
Lemoígner des muíLípíes obsLacíes qu'íís renconLrenL dans íeur queLe de |usLíce eL de veríLe.
AmnesLy InLernaLíonaí LíenL a remercíer íes enfanLs, parenLs, frere, sours eL oncíe des
vícLímes, quí onL raconLe ce qu'íís vívaíenL maígre LouLe ía douíeur qu`íís eprouvenL encore.
Sans íeur courage eL íeur deLermínaLíon a vouíoír faíre ecíaLer ía veríLe, a amener íes
responsabíes a rendre des compLes eL a obLenír |usLíce, ía morL de íeur proche auraíL pu
sombrer dans í`oubíí. L`organísaLíon souhaíLe egaíemenL remercíer íes comíLes de souLíen,
mobíííses avec force pour obLenír |usLíce eL faíre en sorLe qu'Abou Bakarí Tandía, Lamíne
Díeng, Abdeíhakím A|ímí, Aíí Zírí eL Mohamed Boukrourou ne soíenL pas oubííes.

lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
7
|| 0R0I! A UN R|00URS ||||0!I|
Er ºerlt 1t 1rcil irlerralicral relalií at\ 1rcils ltrairs, la lrarce a l'clliçalicr 1e resµecler le 1rcil a la ºie,
l'irler1iclicr 1e la lcrltre el 1es atlres lrailererls crtels, irltrairs el 1eçra1arls, el l'irler1iclicr 1e la
1iscririralicr. la lrarce 1cil atssi íaire er scrle ¢te les µerscrres 1crl les 1rcils ícr1arerlat\ crl ele
ºicles 1isµcserl 1'tr recctrs eííeclií lcrs¢te la ºiclalicr a ele ccrrise µar 1es açerls 1e l'Elal ct µar 1es
µerscrres açissarl 1ars l'e\ercice 1e letrs ícrclicrs cííicielles (arlicle lJ 1e la Ocrºerlicr etrcµeerre 1es
1rcils 1e l'lcrre el arlicle Z 1t |acle irlerralicral relalií at\ 1rcils ciºils el µclili¢tes).
la reµaralicr 1esiçre les restres ccrcreles ¢ti 1ciºerl elre µrises µctr rere1ier at\ sctíírarces 1es
ºiclires el 1es rerlres 1e letr íarille el les ai1er a reccrslrtire letr ºie. l'cljeclií 1es restres 1e
reµaralicr esl · atlarl ¢te µcssille, ¦1'¦eííacer lctles les ccrse¢terces 1e l'acle illicile el relallir l'elal ¢ti
atrail ºraiserllallererl e\isle si le1il acle r'aºail µas ele ccrris
Z
».
Bier str, 1ars 1es siltalicrs ct les ºiclires er1trerl 1e çraºes sctíírarces, ct ¢tar1 1es rerlres 1e letr
íarille crl ele ltes, il esl irµcssille 1e reslatrer ccrµlelererl la siltalicr ¢ti elail la letr aºarl les acles
ccrris. Nearrcirs, l'clliçalicr 1e ºeiller a ce ¢te le ra\irtr scil íail µctr rere1ier a la sctíírarce 1es
ºiclires 1eretre.
O'esl at\ Elals ¢t'irccrle la resµcrsalilile µreriere 1'acccr1er reµaralicr at\ ºiclires 1'alleirles at\
1rcils ltrairs 1ars le µa,s. l'Elal a l'clliçalicr e\µresse at reçar1 1t 1rcil 1e íctrrir reµaralicr lcrs¢te les
ºiclalicrs scrl ccrrises µar ses açerls ct µar 1es açerls µlaces scts sa ltlelle.
les Elals 1ciºerl çararlir le 1rcil a reµaralicr er rellarl er µlace 1es restres eííicaces µctr ¢te les
ºiclires reçciºerl tre reµaralicr µleire el eííecliºe, rclarrerl scts la ícrre 1e : resliltlicr, ir1errisalicr,
rea1aµlalicr, salisíaclicr (, ccrµris 1es restres 1e relallissererl 1es µerscrres 1ars letr 1içrile el letr
reµtlalicr) el çararlies 1e rcr-reµelilicr
J
. Dars cerlairs cas, les Elals µarlies 1ciºerl rellre er ætºre 1es
çararlies 1e rcr-reµelilicr er µrerarl 1es restres µrcºiscires 1e µrcleclicr
1
.
Selcr les |rirciµes ícr1arerlat\ el 1irecliºes ccrcerrarl le 1rcil a tr recctrs el a reµaralicr 1es ºiclires 1e
ºiclalicrs ílaçrarles 1t 1rcil irlerralicral 1es 1rcils 1e l'lcrre el 1e ºiclalicrs çraºes 1t 1rcil irlerralicral
ltrarilaire, les ºiclires 1ciºerl receºcir tre reµaralicr µleire el eííecliºe, rclarrerl tre ir1errisalicr
µctr le µrejt1ice µl,si¢te ct µs,clclcçi¢te, le 1crraçe rcral, les · írais ercctrts µctr l'assislarce er
jtslice ct les e\µerlises, µctr les re1icarerls el les serºices re1icat\ el µctr les serºices µs,clclcçi¢tes el
scciat\ ». |arri les restres 1e reµaralicr íiçtrerl eçalererl la · 1eclaralicr cííicielle ct 1ecisicr 1e
jtslice relallissarl la ºiclire el les µerscrres ¢ti crl tr lier elrcil aºec elle 1ars letr 1içrile, letr reµtlalicr
el letrs 1rcils », les e\ctses µtlli¢tes airsi ¢te les · sarclicrs jt1iciaires el a1ririslraliºes a l'erccrlre
1es µerscrres resµcrsalles 1es ºiclalicrs » (, l& a ZZ).
Dars ses liçres 1ireclrices µctr elirirer l'irµtrile µctr les ºiclalicrs çraºes 1es 1rcils 1e l'lcrre, le
Ocrseil 1e l'Etrcµe a aííirre aºec ícrce ¢te les Elals crl l'clliçalicr 1e rerer tre er¢tele eííecliºe 1ars les
aííaires 1e ºiclalicrs çraºes 1es 1rcils ltrairs. · Oelle clliçalicr a tr caraclere alsclt », elallil le le\le
5
.
Ure er¢tele eííecliºe 1cil elre a1e¢tale, aµµrcícr1ie, irµarliale el ir1eµer1arle, reree sars 1elai el
sctrise at 1rcil 1e reçar1 1e l'cµiricr µtlli¢te.


lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
8
00¥I!|S 0| S0U!I|N
les ccriles 1e sctlier rasserllerl 1es µarerls el aris 1e ºiclires, airsi ¢te, 1ars cerlairs cas, 1'atlres
assccialicrs, 1es ONO el 1es ícrralicrs µclili¢tes. lls crçariserl 1es rarcles el 1es rariíeslalicrs, el
rcliliserl atlctr 1'et\ str le µrcllere 1es ºiclalicrs ccrrises µar les açerls 1e la ícrce µtlli¢te. letr
aclicr 1ecisiºe µerrel 1e rairlerir la scli1arile aºec les ºiclires el 1e sersililiser l'cµiricr µtlli¢te str ces
ºiclalicrs el str la recessile 1e rer1re jtslice.
   Assccialicr \erile el jtslice µctr Alct Ba|ari !ar1ia
   Oclleclií \erile el jtslice µctr larire Dierç
   Oclleclií Itslice µctr Na|ir Ajiri
   Oclleclií \erile el jtslice µctr Ali Ziri
   Oclleclií \erile el jtslice µctr Mclare1 Bct|rctrct
   Oclleclií \ies ºclees
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
9
|lclc 1'Ali Ziri e\lraile 1t 1cssier 1e l'A!Ml,
Arçerletil. © Arresl, lrlerralicral
A|I ZIRI - ¥0R! 0'UN 
· Le fíís d`Aíí Zírí me díL au|ourd`huí encore . "0n n`arríve pas a faíre
noLre deuíí, on n`arríve pas a passer a auLre chose. Ií y a des assassíns
quí sonL dehors, eL íís n`onL pas eLe |uges.`` »
Sari S|ar1er, aºccal 1e la íarille 1'Ali Ziri el 1'Aret|i Keríali
AIi Ziri, un AIgérien de 69 ans, est mort en juin 2009 après avoir été interpeIIé à ArgenteuiI.
En novembre 2011, aucun des poIiciers impIiqués dans Ies faits n'avait été mis en examen.
Arezki KerfaIi, I'ami d'AIi Ziri interpeIIé avec Iui ce soir-Ià, attendait, Iui, d'être jugé pour
outrage à agent.
Aíí Zírí vívaíL en France depuís T962. Ií avaíL Lravaíííe
comme ouvríer specíaííse |usqu`a sa reLraíLe, en
200T. Ií eLaíL aíors reLourne en Aígeríe. Seíon íes
ínformaLíons recueííííes par AmnesLy InLernaLíonaí, íí
revenaíL reguííeremenL en France pour rendre vísíLe a
sa famíííe eL a ses amís. En |uín 2009, íí eLaíL venu
effecLuer des achaLs pour íe maríage de son fíís en
Aígeríe
6
.
Le 9 |uín 2009, Aíí Zírí se LrouvaíL a bord d`une
voíLure círcuíanL a ArgenLeuíí. Son amí d`enfance,
Arezkí Kerfaíí, eLaíL au voíanL. \ers 20 h 30, íe
vehícuíe a eLe sLoppe par Lroís poíícíers quí, seíon íes
ínformaLíons recueííííes, vouíaíenL proceder a un
conLròíe d'aícooíemíe. Seíon íes decíaraLíons d'Arezkí
Kerfaíí, íes poíícíers onL ordonne aux deux hommes
de descendre du vehícuíe, puís íes onL frappes, sur
íes ííeux du conLròíe eL de nouveau dans íe fourgon
quí íes a emmenes au commíssaríaL de poííce
d`ArgenLeuíí. Les poíícíers auraíenL egaíemenL profere des ín|ures racísLes conLre Arezkí
Kerfaíí eL Aíí Zírí.
Iís sonL arríves au commíssaríaL a 20 h 46, seíon íes donnees d`une camera de surveíííance.
Dans í`avís emís par ía CNDS sur ceLLe affaíre, on peuL ííre que íe vísíonnage du fíím
enregísLre par ía camera monLre que píusíeurs poíícíers onL Líre Aíí Zírí hors du vehícuíe eL
í'onL pro|eLe au soí, puís í'onL emmene a í`ínLeríeur du commíssaríaL
7
. Les poíícíers auraíenL
píace Aíí Zírí eL Arezkí Kerfaíí en posíLíon aííongee sur íe soí. Les deux hommes avaíenL íes
maíns menoLLees dans íe dos. Seíon íes Lemoígnages de foncLíonnaíres de poííce presenLs au
momenL des faíLs, íes deux hommes sonL resLes dans ceLLe posíLíon, íe vísage dans íeurs
vomíssures eL en ne bougeanL praLíquemenL pas, duranL LouLe ía duree de íeur presence au
commíssaríaL. La CNDS a pu eLabíír qu`íís eLaíenL demeures aínsí enLre 30 mínuLes eL
T heure T5.
Aíí Zírí eL Arezkí Kerfaíí onL aíors eLe conduíLs dans un fourgon de poííce a í`hòpíLaí
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
T0
d`ArgenLeuíí, où íís sonL arríves peu apres 22 h 00. À 22 h 45, un medecín a consLaLe qu`Aíí
Zírí faísaíL un arreL respíraLoíre eL eLaíL ínconscíenL. Aíí Zírí esL morL íe íendemaín maLín a
7 h 30.
« |es 4¡sforot|orreæerts, o'est ¢ae f|ra|eæert or 4eæar4e a 4es forot|orra|res 4'er¢aêter sar
|ears oo||è¿aes aa se|r 4a æêæe ooææ|ssar|at. 0'est ooææe s| ºoas 4eæar4|ez a ar aºart-oertre
4e ja¿er |a|-æêæe |es |ors-jea. »
Sari S|ar1er, aºccal 1e la íarille 1'Ali Ziri el 1'Aret|i Keríali

En |uíííeL 2009, íe procureur de ía Repubííque du Lríbunaí de grande ínsLance de PonLoíse a
ouverL une ínformaLíon |udícíaíre du chef d`homícíde ínvoíonLaíre conLre X. L`affaíre a
LouLefoís eLe cíassee sans suíLe deux semaínes píus Lard, au vu sembíe-L-íí du rapporL
d`auLopsíe quí índíquaíL qu`Aíí Zírí eLaíL morL d`une defaíííance cardíaque.
La famíííe d`Aíí Zírí s`esL aíors consLíLuee parLíe cívííe eL a demande qu`une nouveííe auLopsíe
soíL effecLuee. Le rapporL, daLe du 20 |uíííeL 2009, faíL eLaL de ía presence de muíLípíes
hemaLomes sur íe corps d'Aíí Zírí eL reíeve sur íes poumons des sígnes · d`asphyxíe de Lype
mecaníque ». CeLLe auLopsíe eLabííL que í'anoxíe esL ía cause probabíe du deces. Seíon son
medecín, Aíí Zírí eLaíL en bonne sanLe avanL son ínLerpeííaLíon eL ne souffraíL d`aucun
probíeme respíraLoíre. Le T2 ocLobre 2009, íe parqueL de PonLoíse a deíívre un requísíLoíre
suppíeLíf conLre X pour víoíences voíonLaíres ayanL enLraîne ía morL sans ínLenLíon de ía
donner. Apres que ía magísLraLe en charge du dossíer euL quíLLe íe Lríbunaí de PonLoíse, íe
nouveau |uge d`ínsLrucLíon, desígne en sepLembre20T0, a ordonne des examens
compíemenLaíres. Ceux-cí onL concíu que ía morL eLaíL due a un · epísode hypoxíque en
rapporL avec íes manouvres d`ímmobííísaLíon eL íes vomíssemenLs íLeraLífs ». Seíon íes
ínformaLíons donL díspose AmnesLy InLernaLíonaí, íes foncLíonnaíres de poííce quí onL procede
a í`arresLaLíon d`Aíí Zírí eL í`onL exLraíL du vehícuíe de poííce a son arrívee au commíssaríaL
d'ArgenLeuíí n`avaíenL, en novembre 20TT, pas eLe mís examen ní meme enLendus sur ceLLe
affaíre. L`avocaL de ía famíííe aLLendaíL que íe |uge d`ínsLrucLíon quaíífíe íes faíLs eL decíde
d`un evenLueí renvoí devanL ía |usLíce.
Saísíe de ceLLe affaíre, ía CNDS a ouverL une enqueLe eL rendu son avís eL ses
recommandaLíons íe T7 maí 20T0. Eííe a demande qu'une procedure díscípíínaíre soíL
ouverLe conLre íes poíícíers, · quí onL use de ía force de façon dísproporLíonnee eL
precípíLee » pour exLraíre Aíí Zírí de ía voíLure de poííce a son arrívee au commíssaríaL, eL
conLre · ceux quí onL íaísse deux hommes, àges respecLívemenL de 60 eL 69 ans, aííonges au
soí, íe vísage dans íeurs vomíssures, pendanL envíron une heure, sans reagír ». À ía
connaíssance d`AmnesLy InLernaLíonaí, LouLefoís, aucune procedure díscípíínaíre n`avaíL eLe
enLamee en novembre 20TT conLre ces poíícíers, quí eLaíenL Lou|ours en posLe.
Samí Skander, í`un des deux avocaLs quí represenLenL ía famíííe d`Aíí Zírí eL Arezkí Kerfaíí, a
decíare a AmnesLy InLernaLíonaí qu`íí avaíL víLe comprís que ceLLe affaíre íííusLraíL a bíen des
egards íes probíemes de fond du foncLíonnemenL de ía |usLíce.
Le faíL que íes poíícíers quí onL procede a í'ínLerpeííaLíon d'Aíí Zírí n'onL pas eLe ínquíeLes íe
íaísse abasourdí, a índíque íe defenseur, quí n`en esL pas a sa premíere affaíre de bruLaííLes
poíícíeres presumees. Maís íe cas d`Aíí Zírí esL pour íuí parLícuííeremenL consLernanL . · Ií
s`agíL d`un homme quí n`esL pas connu des servíces de poííce, quí esL un víeux monsíeur
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
TT
Ncrraçe a Ali Ziri 1ars les lccat\ 1e l'A!Ml, a Arçerletil.
© Arresl, lrlerralicral
qu`on a Labasse probabíemenL, a ía íecLure des dífferenLs hemaLomes qu`on a reLrouve sur
son corps. EL qu`au|ourd`huí on n`aíL ríen, c`esL un vraí scandaíe. »
La píuparL des membres de ía famíííe d`Aíí Zírí vívenL en Aígeríe. Ses proches sonL
· ecoures » eL · dans une Lres grande deLresse », índíque Samí Skander, quí se senL Lres maí
a í`aíse chaque foís que í`un d`eux í`appeííe eL íuí demande sí íes poíícíers sonL en príson.
Dans une procedure · cíassíque » íorsqu`une personne meurL, expííque-L-íí, íes gens sonL
ínLerroges, eL souvenL meme píaces en deLenLíon provísoíre. · Dans íe dossíer de Monsíeur
Zírí, personne n'a eLe ínquíeLe, on n'a aucune deLenLíon prevenLíve, aucune míse en examen.
C`esL une mascarade. »
« |'erseæb|e 4e |a popa|at|or 4'Ar¿ertea|| a été traaæat|sée par |e 4éoès 4'A|| Z|r|. 0'est ¢ae|¢a'ar
¢a| a ºéoa 19 ars er |raroe et ¢a| r'aºa|t pas 4e prob|èæes, r| aºeo |a jast|oe, r| aºeo |a po||oe, r|
4e sarté. I| éta|t très b|er appréo|é, or |'appe|a|t ¨æor oro|e", o'est ¢ae|¢a'ar poar ¢a| or aºa|t 4a
respeot. »
Mclare1 Nerri, Assccialicr 1es lraºailletrs raçlrelirs 1e lrarce (A!Ml)

Peu apres ía morL d`Aíí Zírí,
í`AssocíaLíon des Lravaíííeurs
maghrebíns de France (ATMF), des
assocíaLíons eL des habíLanLs
d`ArgenLeuíí eL d`aíííeurs onL consLíLue
un comíLe de souLíen, íe coííecLíf
\eríLe eL |usLíce pour Aíí Zírí. Le
coííecLíf a organíse píusíeurs
manífesLaLíons a ía memoíre d`Aíí Zírí.
Mohamed Nemrí, de í'ATMF, a
expííque a AmnesLy InLernaLíonaí que
íorsqu`íís avaíenL apprís ía morL d`Aíí
Zírí, íuí eL d`auLres membres du
coííecLíf eLaíenL aííes annoncer ía
nouveííe au foyer où ceL homme avaíL
vecu apres avoír prís sa reLraíLe eL où
íí se|ournaíL íorsqu`íí revenaíL en
France. Les resídenLs onL eLe Lres choques, a-L-íí decíare, · surLouL quand íís onL apprís íes
condíLíons de son deces ». Aíí Zírí eLaíL un chìbanì, c`esL-a-díre un · ancíen », un de ces
ímmígres venus Lravaíííer en France dans íes annees T960 eL T970 eL au|ourd`huí a ía
reLraíLe.
En depíL de ses demandes repeLees, íe coííecLíf n`a |amaís eLe reçu par íe prefeL du \aí-
d`0íse (deparLemenL dans íequeí se síLue ía víííe d'ArgenLeuíí), índíque Mohamed Nemrí.
Apres avoír demande a s`enLreLenír avec íe sous-prefeL, des represenLanLs onL eLe reçus par sa
secreLaíre, quí s`esL conLenLee de íes ecouLer sans íeur poser ía moíndre quesLíon. Le rendez-
vous esL resLe sans suíLe. En |uín 20TT, íe coííecLíf a organíse une manífesLaLíon devanL íe
mínísLere de ía JusLíce a í`occasíon du deuxíeme anníversaíre de ía morL d'Aíí Zírí. Ií a
demande a eLre reçu au mínísLere, maís n`a pas obLenu saLísfacLíon. Le consuíaL d`Aígeríe a
confíe í`affaíre a un avocaL, maís ceíuí-cí n`a |amaís conLacLe ses deux confreres charges du
dossíer ní prís conLacL avec íe comíLe de souLíen, precíse par aíííeurs Mohamed Nemrí.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
T2
Le coííecLíf a LenLe de faíre venír en France íe fíís d`Aíí Zírí, afín qu`íí puísse renconLrer ceííes
eL ceux quí se sonL mobíííses sur í'affaíre, maís n'a pu íuí obLenír de vísa d'enLree. AmnesLy
InLernaLíonaí ígnore íes raísons du refus de deíívrance.
Arezk| Kerfa|| a ele relert er çar1e a ºte at ccrrissarial 1'Arçerletil 1trarl Z1 letres aµres sa scrlie 1e
l'lcµilal. Ses llesstres lti crl ºalt ltil jctrs 1'arrel 1e lraºail. Otel¢tes jctrs aµres les íails, Aret|i Keríali,
acccrµaçre 1e Mclare1 Nerri, 1e l'A!Ml, a essa,e 1e µcrler µlairle ccrlre les µcliciers irµli¢tes. ll s'esl
1'alcr1 rer1t a la çer1arrerie 1'Arçerletil, ¢ti a reítse 1'erreçislrer la µlairle. ll esl alcrs alle at
ccrrissarial 1e Betcrs, ºille ºcisire 1'Arçerletil. la, le resµcrsalle lti atrail 1il ¢te l'cr re µetl µas elre
jtçe el µarlie, el ¢te ses cclleçtes elarl er catse, il reítsail 1e µrer1re la µlairle. l'aºccal 1'Aret|i Keríali,
Sari S|ar1er, a íiri µar 1eµcser µlairle lti-rere atµres 1t µar¢tel. Oelle-ci r'a lctleícis µas 1crre liet a
l'ctºerltre 1'tre irícrralicr, a ir1i¢te Sari S|ar1er a Arresl, lrlerralicral er seµlerlre ZJll.
Aret|i Keríali a ele irctlµe er seµlerlre ZJJ9 1'ctlraçe a açerl ccrris lcrs 1e scr irlerµellalicr le 9 jtir
ZJJ9. ll rie celle acctsalicr. lrilialererl µreºt er jtir ZJlJ, scr µrcces a ele reµcrle a rars ZJll, µtis a
rars ZJlZ.
Aret|i Keríali a e\µli¢te a Arresl, lrlerralicral ¢te sa ºie r'elail µlts la rere 1eµtis la rcrl 1'Ali Ziri. ll
íail 1es catclerars a µrcµcs 1e ce ¢t'il a ºect ce scir-la, el reçcil tr lrailererl µs,clialri¢te. l'eµctse
1'Aret|i Keríali a 1eclare ¢te la íarille elail lratralisee.

ASPHYXI| P0SI!I0NN||||
Selcr 1es e\µerls
&
, l'asµl,\ie µcsilicrrelle se µrc1til lcrs¢te l'cr serre le cct 1'tre µerscrre, ce ¢ti rer1 la
resµiralicr 1iííicile, ct lcrs¢t'cr la rairlierl allcrçee str le ºerlre aíir 1e l'irrcliliser ct 1e la lrarsµcrler :
celle µcsilicr erµecle 1e resµirer ccrreclererl. le íail 1e rercller tre µerscrre 1erriere le 1cs reslreirl
eçalererl sa µcssililile 1e resµirer. !ctle µressicr e\ercee 1ars le 1cs 1e la µerscrre ¢ti se lrctºe 1ars
celle µcsilicr (ccrre celle ¢te µetl e\ercer tr açerl 1e la ícrce µtlli¢te, rclarrerl lcrs¢t'il essaie
1'erµecler ¢tel¢t'tr 1e lctçer) accrcil erccre la 1iííictlle a resµirer. lcrs¢te l'cr rar¢te 1'c\,çere, la
· reaclicr raltrelle » ccrsisle a se 1elallre erccre µlts. lace a celle açilalicr, tr açerl 1e la ícrce µtlli¢te
atra ler1arce a e\ercer tre µressicr ct tre ccrµressicr stµµlererlaire aíir 1e railriser la µerscrre,
ccrµrcrellarl 1aºarlaçe erccre ses µcssilililes 1e resµirer. Dars scr arrel rer1t er ZJJ! 1ars l'aííaire
Sact1, tr lcrre rcrl er rcºerlre l99& aµres tre arreslalicr lrtlale, la Octr etrcµeerre 1es 1rcils 1e
l'lcrre a eris 1e ºiºes crili¢tes a l'erccrlre 1e la lrarce µctr r'aºcir µas 1eliºre 1'irslrtclicrs sµeciíi¢tes
a l'irlerlicr 1es açerls 1e la ícrce µtlli¢te str l'tsaçe 1e celle rellc1e 1e ccrlrairle. l'e\µerlise re1icale
a elalli ¢te Mclare1 Sact1 elail rcrl 1'tr arrel car1ic-resµiralcire ccrsectlií a tre asµl,\ie lerle
µrcºc¢tee µar la leclri¢te 1e ccrlrairle tlilisee ccrlre lti : a,arl µla¢te le jetre lcrre a µlal ºerlre str le
scl, 1et\ µcliciers le leraierl µar les µciçrels (rerclles) el les cleºilles, µer1arl ¢t'tr atlre, açerctille str
lti, aµµt,ail les rairs str ses eµatles. la Octr a ccrclt ¢te la lrarce aºail ºicle l'arlicle Z (1rcil a la ºie) 1e
la Ocrºerlicr etrcµeerre 1es 1rcils 1e l'lcrre (OEDN).
Er cclclre ZJJ&, l'lrsµeclicr çererale 1e la µclice ralicrale (lO|N) a a1resse at\ 1ireclicrs 1e la µclice tre
rcle relaliºe a l'tsaçe 1e la ícrce. Elle ccrµrer1 tr µaraçraµle µrecisarl ¢te lcrs¢t'il esl recessaire
1'irrcliliser ¢tel¢t'tr, les µressicrs, er µarlictlier str la µcilrire el l'al1crer, 1ciºerl elre atssi lreºes
¢te µcssilles, el l'irrclilisalicr er µcsilicr ºerlrale 1cil elre lirilee at ra\irtr. Arresl, lrlerralicral a
1erar1e a µltsietrs reµrises at ririslere 1e l'lrlerietr tre ccµie 1'eºerltelles irslrtclicrs 1elaillees str
l'tlilisalicr 1e la leclri¢te 1'irrclilisalicr er 1ectlilts ºerlral, rais r'a jarais reçt 1e reµcrse.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
T3
Mclare1 Bct|rctrct, aºec sa íille. © DR

¥0HA¥|0 B0UKR0UR0U - « ¥A
¥|R| A 0U ¥A| A |AIR| S0N
0|UI| »

· C`esL comme sí noLre víe eLaíL en suspens depuís deux ans. EL LanL
que ceLLe affaíre n`esL pas |ugee, LanL qu`íí n`y a pas eu de decísíon,
on esL Lou|ours en aLLenLe. Ça, ça me fouL ía haíne. »
Al1el|a1er Bct|rctrct, írere 1e Mclare1 Bct|rctrct
Mohamed Boukrourou, un Marocain âgé de 41 ans, est mort Iors de son interpeIIation en
novembre 2009 à VaIentigney (Doubs). Une reconstitution a eu Iieu en avriI 2011 dans Ie
cadre de I'enquête. En novembre 2011, toutefois, aucune décision n'avait été prise
concernant un éventueI renvoi devant Ies tribunaux.
Jeudí T2 novembre 2009 vers T6 h 45,
Mohamed Boukrourou s`esL rendu a ía
pharmacíe Favre, dans íe cenLre-víííe de
\aíenLígney, donL íí eLaíL cííenL. Ií s`esL píaínL
de cerLaíns medícamenLs quí íuí avaíenL eLe
deíívres queíques |ours auparavanL. Ií eLaíL
dans un eLaL de grande excíLaLíon, a decíare íe
pharmacíen, quí a appeíe ía poííce a ía
demande de Mohamed Boukrourou. Ce derníer
s`esL ensuíLe assís, onL índíque des Lemoíns, eL
a aLLendu caímemenL í`arrívee de ía poííce. Les
quaLre poíícíers quí sonL ínLervenus onL, seíon
íes ínformaLíons recueííííes, LenLe de menoLLer
Mohamed Boukrourou, maís ceíuí-cí ne s`esL
pas íaísse faíre. Seíon íes ínformaLíons Lransmíses a AmnesLy InLernaLíonaí, íes agenLs onL
mís au soí Mohamed Boukrourou devanL í`offícíne, puís í`onL porLe dans íeur fourgon. Une
femme presenLe sur íes ííeux a decíare qu`eííe avaíL pu observer ce quí se passaíL a í`ínLeríeur
du fourgon, eL qu`eííe avaíL vu íes poíícíers píeLíner Mohamed Boukrourou eL íe frapper a
coups de poíng eL de píed. Des pompíers eL un auLre groupe de poíícíers sonL ensuíLe arríves
sur píace.
À T8 h 05, un medecín a consLaLe ía morL de Mohamed Boukrourou.
À 20 heures ce soír-ía, une dízaíne de personnes, parmí íesqueííes íe maíre de \aíenLígney,
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
T4
|arcarles tlilisees lcrs 1'tre rarcle a la
rercire 1e Mclare1 Bct|rctrct,
Mcrlleliar1, l1 rcºerlre ZJlJ. © DR
un ad|oínL eL íe commíssaíre de poííce, se sonL rendues au domícííe de Mohamed Boukrourou
eL onL díL a son epouse qu`íí avaíL eu un · grave accídenL ». Accompagnee de ses beaux-
parenLs eL de son beau-frere, eííe s'esL rendue au commíssaríaL de poííce. Iís onL aLLendu píus
de deux heures, pendanL que íes foncLíonnaíres de poííce eL íes pompíers presenLs au
momenL de í`arresLaLíon se concerLaíenL. À 22 h 30, un poíícíer íeur a annonce que
Mohamed Boukrourou eLaíL morL d`un arreL cardíaque a ía suíLe d`un accídenL.
Lorsque íes proches de Mohamed Boukrourou onL eLe ínformes de ía morL de ceíuí-cí, íe
corps avaíL de|a eLe Lransfere a Besançon pour y eLre auLopsíe. Iís n'onL pu íe voír que deux
|ours píus Lard. Abdeíkader Boukrourou eL Samíra Mehíguení, íe frere eL ía sour de
Mohamed, onL decíare que son vísage presenLaíL des ecchymoses, qu`íí avaíL í`une des |oues
arrachee, une arcade enLaíííee eL ía íevre ecíaLee.
« Ça |e sa|ºra toate sa º|e : ¨I| est æort 4ars ar foar¿or 4e po||oe." I|s ort sa|| |a répatat|or 4e æor
frère, paroe ¢ae |es ¿ers se 4|sert ¢a'|| r'¡ a pas 4e faæée sars fea. S'|| est æort 4ars ar foar¿or 4e
po||oe, o'est ¢a'|| s'est b|er passé ¢ae|¢ae o|ose. »
Sarira Meliçteri, sætr 1e Mclare1 Bct|rctrct

La procureure de ía Repubííque de MonLbeííard a
ouverL en novembre 2009 une ínformaLíon en
recherche des causes de ía morL de Mohamed
Boukrourou, puís, en decembre 2009, une
ínsLrucLíon conLre X pour homícíde ínvoíonLaíre. En
novembre 2009, ía famíííe s`esL consLíLuee parLíe
cívííe devanL íe |uge d`ínsLrucLíon du Lríbunaí de
MonLbeííard.
Une anaíyse Loxícoíogíque conduíLe dans íe cadre de
í`ínformaLíon |udícíaíre a eLabíí, en |anvíer 20T0, que
íes medícamenLs qu`íí prenaíL ne pouvaíenL expííquer
sa morL. L`auLopsíe menee ímmedíaLemenL apres íe
deces, reíevaíL des íesíons sembíanL avoír eLe causees
par des Líers eL concíuaíL qu'une defaíííance
cardíaque eLaíL probabíemenL a í`orígíne de ía morL.
Une deuxíeme auLopsíe effecLuee en |uín 20T0 a ía
demande de ía famíííe Boukrourou n`a pas apporLe
d`eíemenLs nouveaux.
Une reconsLíLuLíon des faíLs a eu ííeu íe 8 avríí 20TT.
La famíííe n'a pas eLe ínvíLee a s'y rendre. En
novembre 20TT, íes proches de Mohamed Boukrourou
aLLendaíenL que íe |uge d`ínsLrucLíon quaíífíe íes faíLs eL decíde du renvoí ou non devanL íe
Lríbunaí.
Une senaLríce a par aíííeurs saísí ía CNDS du cas de Mohamed Boukrourou, en
novembre 2009. Le dossíer a eLe Lransfere au defenseur des droíLs. La famíííe Boukrourou
aLLendaíL, en novembre 20TT, que í`ínsLíLuLíon nouveííemenL creee rende son avís.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
T5
larille el aris 1e Mclare1 Bct|rctrct lcrs 1'tre
rarcle a sa rercire, Mcrlleliar1, l1 rcºerlre ZJlJ.
© DR
Samíra Mehíguení a decíare a AmnesLy InLernaLíonaí qu`eííe auraíL míeux vecu íes choses sí
son frere eLaíL morL de morL naLureííe. · La morL, ça faíL parLíe de ía víe, díL-eííe, on í`auraíL
bíen vecu. Maís ía, on íe víL maí parce qu`on saíL qu`íí esL morL sous íes coups des poíícíers,
eL en píus de ça íí y a LouLe une hísLoíre monLee auLour de ceLLe affaíre pour í`eLouffer eL pour
que íes poíícíers s`en sorLenL comme sí ríen ne s`eLaíL passe. EL ça, c`esL ecouranL. l.) Ma
mere a du maí a faíre son deuíí, parce que pour eííe, íes poíícíers quí onL Lue sonL fíís sonL
Lou|ours en ííberLe, comme sí de ríen n`eLaíL, eL ça, ce n`esL pas normaí. »
En avríí 20T0, ía famíííe eL íes amís de
Mohamed Boukrourou onL cree í`assocíaLíon
JusLíce eL veríLe pour Mohamed Boukrourou. Iís
organísenL des marches a sa memoíre, a
í`occasíon de í`anníversaíre de sa morL eL pour
recíamer |usLíce.
Abdeíkader Boukrourou eL Samíra Mehíguení
onL decíare a AmnesLy InLernaLíonaí que íeur
frere suívaíL un LraíLemenL pour Lroubíes
psychoíogíques maís que ceía faísaíL T0 ans
qu'íí eLaíL suíví eL que son eLaL eLaíL sLabíe. Iís
onL íe senLímenL que depuís íe debuL de ía
procedure, ía maíadíe de íeur frere a eLe
avancee comme ía raíson de sa morL. · À
chaque foís, íís en víennenL a "íí prenaíL des medícamenLs, íí eLaíL maíade, íí avaíL une
pensíon d`ínvaíídíLe¨. » Samíra Mehíguení a precíse a AmnesLy InLernaLíonaí qu`on avaíL
egaíemenL díL a ía famíííe que Mohamed avaíL des probíemes cardíaques. Ses proches ne
í`accepLenL pas. · Imagínons qu`íí avaíL vraímenL eLe maíade du cour. Pourquoí esL-íí morL a
ce momenL ía, pendanL í`ínLerpeííaLíon des poíícíers ! », se demande Samíra. Eííe souíígne
qu`íí esL Lres ímporLanL aussí pour sa níece de savoír ía veríLe sur ía morL de son pere. C`esL
une preoccupaLíon que í`on reLrouve chez d`auLres parenLs de vícLímes, quí onL díL a AmnesLy
InLernaLíonaí qu'íís avaíenL í'ímpressíon que ía repuLaLíon de íeur proche eLaíL míse en cause,
qu`on íes presenLaíL comme queíqu`un de maíade ou de víoíenL, ou comme un consommaLeur
de drogue. Pour eux, ceLLe aLLíLude esL une façon pour íes auLoríLes de s'exonerer de LouLe
responsabíííLe.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
T6
larire Dierç. © DR
|A¥IN| 0I|N0 - « 0N S'|S! S|N!I
\RAI¥|N! 0|P0SS|0|S,
00NSI0|R|S 00¥¥| ¥0INS 0U|
RI|N »
· Au debuL on eLaíL LrísLes, on ne pouvaíL pas en paríer sans píeurer.
Maís au |our d`au|ourd`huí, c`esL píuLòL une rage, une haíne conLre íes
responsabíes, íes coupabíes, eL conLre íe sysLeme quí |usLemenL voíL
íes choses cíaíremenL eL ne faíL ríen pour punír ces gens-ía. »
lalct Dierç, sætr 1e larire Dierç
Lamine Dieng, un Français d'origine sénégaIaise âgé de 25 ans, est mort pendant son
interpeIIation en juin 2007 à Paris. L'enquête sur sa mort est toujours en cours.
\ers 4 heures du maLín íe T7 |uín 2007, Lroís poíícíers se
sonL rendus rue de ía Bídassoa, dans íe XX
e
arrondíssemenL
de París, a ía suíLe d'un appeí Leíephoníque sígnaíanL une
aíLercaLíon dans un hòLeí. Dans í`avís formuíe sur ceLLe
affaíre (avríí 2008), ía CNDS índíque que íes Lroís
foncLíonnaíres onL Lrouve Lamíne Díeng píeds nus, aííonge
sous une voíLure
9
. Seíon eux, Lamíne Díeng eLaíL Lres agíLe
eL a commence a s'exLraíre de sa posíLíon. Les poíícíers onL
decíde de í`ímmobíííser, maís íí a resísLe eL íes a bouscuíes
Lous íes Lroís. Iís onL aíors appeíe des renforLs. Deux auLres
poíícíers sonL arríves queíques mínuLes píus Lard, suívís
d'un capíLaíne eL d'un ííeuLenanL. Lamíne Díeng a eLe
ímmobíííse par cínq poíícíers, face conLre Lerre, íes maíns
menoLLees dans íe dos (íe bras droíL passe par-dessus son
epauíe) eL íes píeds enLraves par une sangíe. Ií a ensuíLe eLe
LransporLe dans un car de poííce, où on í`a píace dans ía
meme posíLíon. L'avís de ía CNDS índíque qu`íí eLaíL maínLenu ímmobííe par quaLre poíícíers,
quí íe LenaíenL aux epauíes, a ía poíLríne eL aux |ambes. Le capíLaíne de poííce s`esL aíors
rendu compLe que Lamíne Díeng ne bougeaíL píus. Arríves sur píace, íes pompíers eL íe
SAMU onL LenLe en vaín de íe ranímer. Le deces de Lamíne Díeng a eLe consLaLe a 5 h T5.
Seíon íe Lemoígnage de í`une de ses sours, ce n`esL que 36 heures píus Lard, a T7 h 30 íe
T8 |uín 2007, que ía famíííe a eLe averLíe. Sa |eune sour, quí eLaíL LouLe seuíe au domícííe, a
reçu í`appeí d`un foncLíonnaíre de í`InspecLíon generaíe des servíces (I0S)
T0
. Ií íuí a annonce
que son frere eLaíL morL dans un accídenL. Aíors qu`eííe demandaíL des deLaíís, íí íuí a
repondu qu`eííe eL sa famíííe devaíenL se rendre a í`I0S íe íendemaín maLín pour eLre
ínformes píus ampíemenL. Le pere eL íe frere de Lamíne Díeng se sonL maígre LouL presenLes
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
T7
lalct Dierç (a çatcle) el Rarala Dierç, sætrs 1e
larire Dierç, aºec tr ccllaçe realise a la rercire 1e
letr írere. © Arresl, lrlerralicral
a í`I0S des qu`íís onL apprís ía nouveííe, maís on íes a econduíLs en íeur dísanL de revenír íe
íendemaín.
Seíon íes sours de Lamíne Díeng, íorsque íes proches onL eLe reçus a í`I0S, íe commíssaíre
príncípaí íeur a díL que Lamíne Díeng avaíL consomme de í`aícooí eL de ía drogue eL qu`íí
eLaíL morL naLureííemenL d`un arreL cardíaque dans íe car de poííce.
La famíííe s`esL rendue a í`InsLíLuL medícoíegaí pour voír ía depouíííe. Ceííe-cí a eLe presenLee
dans une píece dífferenLe de ceííe où íes proches se LrouvaíenL, derríere une víLre. La LeLe
eLaíL bandee eL íe corps recouverL d'un drap, de sorLe que seuí íe vísage eLaíL vísíbíe. RamaLa,
í`une des sours de Lamíne, a remarque des ecchymoses sur íes íevres eL íe vísage.
Le 22 |uín 2007, ía famíííe de Lamíne Díeng s`esL consLíLuee parLíe cívííe devanL íe Lríbunaí
de grande ínsLance de París.
La premíere auLopsíe, effecLuee íe T8 |uín, a concíu a une morL · d`eLíoíogíe Loxíque ».
L`anaíyse Loxícoíogíque conduíLe deux |ours píus Lard a mís en evídence ía presence de
cannabís eL de cocaïne dans íe corps.
TouLefoís, une deuxíeme auLopsíe, effecLuee en |uíííeL 2007 a ía demande de ía famíííe, a
concíu que Lamíne Díeng eLaíL morL · par asphyxíe due a une regurgíLaLíon aíímenLaíre dans
LouL í'arbre aeríen eL a í'appuí facíaí conLre íe soí avec pressíon du sommeL de ía LeLe dans un
conLexLe gasLríque ».
Le rapporL d`une nouveííe anaíyse Loxícoíogíque, conduíLe íe 25 ocLobre 2007, índíquaíL par
aíííeurs que ía morL pouvaíL eLre due a de muíLípíes facLeurs eL que sí ía forLe dose de
cocaïne eL de cannabís n'eLaíL pas ía cause premíere du deces, eííe avaíL
· vraísembíabíemenL grandemenL facíííLe ía survenue du processus íeLaí ».
En avríí 2008, ía CNDS a rendu un avís sur ceLLe affaíre, dans íequeí eííe esLímaíL que ía
· conLenLíon ínadequaLe » eLaíL a í`orígíne du deces de Lamíne Díeng. À ía connaíssance
d`AmnesLy InLernaLíonaí, LouLefoís, aucune procedure díscípíínaíre n`a eLe enLamee conLre íes
poíícíers quí onL ímmobíííse Lamíne Díeng, eL ces foncLíonnaíres sonL Lou|ours en posLe.
« !oate |a faæ|||e est 4ars |e æêæe état 4'espr|t 4epa|s ¢aatre ars. 0r est toas er soaffraroe, or º|t
4ars |'atterte, 4ars |'atterte 4e |a jast|oe toat s|æp|eæert, paroe ¢ae tart ¢a'|| r'¡ a pas oette
jast|oe or re peat pas fa|re rotre 4ea||. »
Rarala Dierç, sætr 1e larire Dierç

AmnesLy InLernaLíonaí s`esL enLreLenue avec íes
sours de Lamíne Díeng, quí onL expííque que ía
famíííe s`eLaíL vu refuser í`auLorísaLíon
d`effecLuer ía LoííeLLe morLuaíre de íeur proche.
· Pour mon pere, c`eLaíL íe derníer acLe qu`íí
pouvaíL faíre, en LanL que pere, a expííque
RamaLa. La frusLraLíon, ía coíere,
í`ímpuíssance. 0n s`esL senLí vraímenL
depossedes, consíderes comme moíns que ríen.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
T8
Lamíne n`a pas eLe respecLe de son vívanL, son corps non píus n`a pas eLe respecLe. EL nous
avec. NoLre douíeur a eLe bafouee avec un meprís ínhumaín. »
Les parenLs de Lamíne sonL bríses, poursuíL RamaLa . · TouLe ía famíííe esL dans íe meme
eLaL d`espríL depuís quaLre ans. 0n esL Lous en souffrance, on víL dans í`aLLenLe, dans
í`aLLenLe de ía |usLíce LouL símpíemenL, parce que LanL qu`íí n`y a pas ceLLe |usLíce on ne peuL
pas faíre noLre deuíí. » Sa sour FaLou ne díL pas auLre chose . · NoLre víe esL en suspens. »
RamaLa a expííque a AmnesLy InLernaLíonaí qu`eííe s`efforçaíL de croíre encore en ía |usLíce
françaíse, maís qu`eííe ne se senLaíL píus en securíLe en presence de ía poííce. · Je croyaís
LouL símpíemenL a ce qu`on nous dísaíL, on nous díL que ía poííce esL ía pour proLeger ía
popuíaLíon l.). Maís quand |e voís ía morL de mon frere eL ceííe de dízaínes d`auLres
personnes chaque annee, |e dís effecLívemenL íí y a un danger. 0uand on renconLre ía poííce
on esL en danger. »
FaLou espere que ceux quí sonL ímpííques dans ía morL de son frere vonL aííer en príson eL ne
píus exercer comme poíícíers. RamaLa, eííe, expríme íe souhaíL qu`íís soíenL punís de maníere
appropríee.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
T9
Des rariíeslarls reclarerl jtslice µctr Alct
Ba|ari !ar1ia, |aris, Z1 jarºier ZJJ9.
© Arresl, lrlerralicral
Sctailct Dctcctre, crcle 1'Alct Ba|ari
!ar1ia, rcrlre a Arresl, lrlerralicral le
rcrceat 1e µaµier ¢ti lti a ele reris at
ccrrissarial. © Arresl, lrlerralicral
AB0U BAKARI !AN0IA - « P|US ÇA
0UR|, P|US ÇA R|\0|!| »
· SepL ans apres, on n`a pas encore de reponse. Maís meme sí ça
dure 20 ans, LanL que moí |e suís en víe |e conLínueraí. »
Sctailct Dctcctre, crcle 1'Alct Ba|ari !ar1ia
Abou Bakari Tandia, un MaIien âgé de 38 ans, est mort suite à sa garde à vue en
décembre 2004, à 0ourbevoie. Une reconstitution des faits a eu Iieu en avriI 2011. En
juin 2011, un rapport médicaI a concIu que des contentions étaient à I'origine de Ia mort.
Dans ía soíree du 5 decembre 2004, Abou Bakarí
Tandía a eLe emmene par des poíícíers au
commíssaríaL de Courbevoíe (banííeue parísíenne), a
ía suíLe d`un conLròíe d`ídenLíLe. Ií esL Lombe dans
íe coma aíors qu`íí se LrouvaíL dans íes íocaux de ía
poííce, eL a eLe LransporLe a í`hòpíLaí dans ía nuíL du
5 au 6 decembre 2004.
Lorsque ses proches se sonL rendus a í`hòpíLaí, íe
9 decembre, íís n'onL pas eLe auLoríses a peneLrer
dans sa chambre, quí eLaíL gardee par deux
foncLíonnaíres de poííce, au moLíf qu`íí se LrouvaíL
Lou|ours en garde a vue. Sa famíííe n'a pu íe voír
que íe íendemaín. Abou Bakarí Tandía eLaíL Lou|ours
dans íe coma. Ií ne s`esL |amaís reveíííe eL esL morL
íe 24 |anvíer 2005.
Lorsque í'oncíe d'Abou Bakarí Tandía, Souaíbou
Doucoure, s`esL rendu au commíssaríaL de
Courbevoíe pour s'enquerír de ce quí s'eLaíL passe,
on s`esL conLenLe de íuí remeLLre un peLíL morceau
de papíer sur íequeí fíguraíL íe numero de
Leíephone de í'I0S.
La poííce a fourní a ía famíííe des ínformaLíons
conLradícLoíres sur íes círconsLances de ía morL d`Abou
Bakarí Tandía. 0n íeur a díL qu`íí s`eLaíL |eLe par une
feneLre du commíssaríaL. Maís seíon une auLre
versíon, íí s`esL enerve apres qu`on íuí euL demande
de neLLoyer íe íavabo où íí s`eLaíL íave íes maíns a ía
suíLe d`un reíeve d`empreínLes dígíLaíes. Revenu en
ceííuíe, íí se seraíL cogne íuí-meme conLre íes murs.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
20
Sctailct Dctcctre, (a çatcle) crcle 1'Alct Ba|ari
!ar1ia, el Icelle |aris, secrelaire 1e l'Assccialicr \erile
el jtslice µctr Alct Ba|ari !ar1ia, |aris, cclclre ZJll.
© Arresl, lrlerralicral
Le procureur de NanLerre a ouverL une enqueLe ímmedíaLemenL apres í`admíssíon d`Abou
Bakarí Tandía a í`hòpíLaí, maís a cíasse í'affaíre sans suíLe en mars 2005. En avríí 2005, ía
famíííe d`Abou Bakarí Tandía, represenLee par í`avocaL Yassíne Bouzrou, a porLe píaínLe pour
· acLes de LorLure eL de barbaríe ayanL enLraîne ía morL ». L'affaíre a donc eLe rouverLe, maís
íes progres de ía procedure onL eLe exLrememenL íenLs eL í`enqueLe s`esL heurLee a des
obsLacíes consíderabíes . íes enregísLremenLs de ía camera de surveíííance píacee dans ía
ceííuíe onL sembíe-L-íí dísparu (ía poííce a affírme dans un premíer Lemps qu`un deLenu avaíL
arrache íes fíís de ía camera, maís ceLLe versíon des faíLs a eLe conLredíLe íors de ía
reconsLíLuLíon, duranL íaqueííe íí a eLe eLabíí que ía camera eLaíL hors d`aLLeínLe) eL cerLaíns
veLemenLs que porLaíL Abou Bakarí Tandía íe soír de son arresLaLíon n`onL Lou|ours pas eLe
resLíLues a ía famíííe. Des píeces du dossíer medícaí onL eLe egarees par íe parqueL eL par
í`hòpíLaí, puís onL fíní par eLre versees au dossíer, respecLívemenL en aoûL 2008 eL
|anvíer 2009, apres que í'avocaL de ía famíííe euL porLe píaínLe pour · desLrucLíon de
preuve ».
En |uíííeL 2009, un rapporL d'experLíse eLabíí par í'InsLíLuL medíco-íegaí de París a concíu que
ía íesíon cerebraíe d'Abou Bakarí Tandía eLaíL due a un · ebraníemenL du Lronc cerebraí par
víoíenLes secousses », ce quí venaíL conLredíre ía versíon donnee par ía poííce seíon íaqueííe
ía vícLíme eLaíL morLe parce qu`eííe s`eLaíL |eLee conLre íe mur . íí n`exísLaíL pas de íesíon
cerebraíe causee par un choc du cràne conLre une surface dure.
Une reconsLíLuLíon des faíLs a eLe organísee en
avríí 20TT. En |uín 20TT, í`InsLíLuL medíco-íegaí a
deíívre un nouveau rapporL, quí concíuaíL qu`Abou
Bakarí Tandía eLaíL morL d`anoxíe (prívaLíon
d`oxygene) a ía suíLe de conLenLíons repeLees aíors
qu`íí eLaíL dans un eLaL de grande agíLaLíon eL qu`íí
se debaLLaíL. Seíon íe rapporL, c`esL ía conLenLíon
Lhoracíque effecLuee par un poíícíer quí a abouLí a
í`anoxíe Lermínaíe. Le parqueL de NanLerre a
demande que íe foncLíonnaíre de poííce quí avaíL
ímmobíííse Abou Bakarí Tandía soíL enLendu de
nouveau. En ocLobre 20TT, LouLefoís, ceía n`avaíL
pas eLe faíL eL íe poíícíer conLínuaíL d'exercer ses
foncLíons.
Souaíbou Doucoure, quí víL en France depuís
38 ans, a díL a AmnesLy InLernaLíonaí que, sans
expíícaLíon sur ía cause du deces, íí avaíL eLe Lres
díffícííe pour íuí de díre a sa sour, ía mere d`Abou
Bakarí, que ceíuí-cí eLaíL morL. · S`íí y a un morL, íí
y a une cause, eL |e voudraís savoír ceLLe cause-ía.
l.) Maís moí quí suís son oncíe, qu`esL-ce que |e
vaís díre a sa mere ! "Ton fíís esL morL eL |e
L`envoíe íe corps !¨ » La mere d`Abou Bakarí Tandía esL decedee deux ans píus Lard sans
savoír commenL son fíís eLaíL morL.
· 0n ne peuL ríen faíre a noLre níveau, on ne peuL ríen faíre conLre eux. Maís on veuL quand
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
2T
meme savoír ía veríLe, meLLre un nom sur ía cause de son deces. Ça faíL sepL ans que ça
dure. l.) EL on díL que nous respecLons íes droíLs de í`homme. Maís ceíuí quí esL morL, ce
n`esL pas un homme ! », demande Souaíbou Doucoure.
La famíííe d`Abou Bakarí Tandía n`a pas reçu de souLíen de ía parL des auLoríLes françaíses.
Bíen au conLraíre, íes proches onL eu íe senLímenL d`eLre LraíLes avec meprís LouL au íong de
ía procedure |udícíaíre. L`avocaL de ía famíííe a demande que íes veLemenLs que porLaíL ía
vícLíme íe soír de son ínLerpeííaLíon soíenL reLrouves (ía famíííe n'a pu recuperer qu'une vesLe
sans manches, aíors qu`Abou Bakarí Tandía a eLe arreLe un soír de decembre), maís ceux-cí
n`onL |amaís eLe resLíLues.
« I| ¡ a 4eat jast|oes er |raroe. |a jast|oe poar |es r|o|es et |a jast|oe poar |es paaºres. S| o'éta|t
æo| ¢a| aºa|t frappé ar po||o|er, est-oe ¢ae ça prer4ra|t |a|t ars poar troaºer |a preaºe ¢ae je |'a|
frappé ! Ie sera|s 4éja er pr|sor ».
Sctailct Dctcctre, crcle 1'Alct Ba|ari !ar1ia

· Le probíeme, índíque Yassíne Bouzrou, c`esL que íes magísLraLs LravaíííenL Lous íes |ours
avec des poíícíers a quí íís demandenL de faíre des enqueLes. Donc c`esL Lres díffícííe pour
eux de Lravaíííer maín dans ía maín eL de LraíLer íes poíícíers comme des coííegues, eL
queíques mínuLes píus Lard de íes LraíLer comme des mís en examen, comme des voyous
poLenLíeís. »
En France, ní íe procureur ní íe |uge d`ínsLrucLíon n`onL de ííen sLrucLureí avec íes organes
charges de faíre respecLer ía íoí, maís íís LravaíííenL au quoLídíen en eLroíLe coííaboraLíon avec
eux. La responsabíííLe gíobaíe de í`enqueLe íncombe au procureur ou au |uge d`ínsLrucLíon,
maís ces derníers fonL appeí en praLíque aux agenLs eL offícíers de ía poííce naLíonaíe, de ía
gendarmeríe, de ía poííce munícípaíe, quí exercenL des míssíons de poííce |udícíaíre eL
auxqueís sonL deíeguees íes Làches de proceder a des audíLíons de Lemoíns ou de suspecLs eL
de recueíííír des eíemenLs de preuve. Dans íes affaíres porLanL sur des fauLes ímpuLees a des
agenLs de ía force pubííque, ríen n`ínLerdíL aux procureurs ou aux magísLraLs ínsLrucLeurs de
charger de Làches en rapporL avec í`enqueLe des agenLs ou offícíers de poííce |udícíaíre
apparLenanL au meme servíce que í'auLeur presume des acLes. 0n peuL des íors s`ínLerroger
sur í`índependance des enqueLes menees.
· SepL ans apres, on n`a pas encore de reponse. Maís meme sí ça dure 20 ans, LanL que moí
|e suís en víe |e conLínueraí, affírme Souaíbou Doucoure. Píus ça dure, píus ça revoíLe. »
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
22
Al1ella|ir Ajiri © DR
AB0||HAKI¥ AII¥I - « I'AI !0U!
P|R0U. I'AI P|R0U ¥0N |I|S »
· Chaque foís qu`íí y a un proces, un appeí, on revíL ía meme chose eL
c`esL Lrop dur. \raímenL c`esL Lrop dur, |e ne íe souhaíLe a personne. »
Bctla|er Ajiri, µere 1'Al1ella|ir Ajiri
AbdeIhakim Ajimi, un Tunisien âgé de 22 ans, est mort Iors de son arrestation à
Srasse en mai 2008. En octobre 2011, Ia date du procès des sept fonctionnaires
de poIice impIiqués dans I'interpeIIation et Ie transport du jeune homme a été fixée.
!I se tiendra du 16 au 20 janvier 2012.
Sa famíííe eL ses amís í`appeíaíenL Hakím. Lorsqu`íí
esL morL íí eLaíL dans í`aLLenLe d`une reponse a sa
demande de naLuraíísaLíon. Hakím A|ímí avaíL suíví
une formaLíon de cuísíníer. Ses amís se souvíennenL
d'un |eune homme reserve eL Límíde, Lres bíen
ínLegre en France eL assídu a son sLage de
formaLíon.
Le 9 maí 2008, dans í`apres-mídí, Hakím A|ímí
s`esL rendu a sa banque a 0rasse pour effecLuer un
reLraíL d`argenL sur son compLe. AyanL essuye un
refus, íí se seraíL enerve eL monLre agressíf , íí auraíL
refuse de sorLír de ía banque. Le dírecLeur de í`agence a appeíe ía poííce. Hakím A|ímí a aíors
quíLLe ía banque eL reprís íe chemín de son domícííe. Deux poíícíers de ía Brígade anLí-
crímínaííLe (BAC) í`onL ínLerpeííe. Ií auraíL víoíemmenL resísLe, eL í`un des poíícíers a eLe
bíesse.
Neuf poíícíers munícípaux sonL ínLervenus eL onL preLe maín-forLe aux deux agenLs de ía BAC
afín d`ímmobíííser Hakím A|ímí. Seíon des personnes presenLes sur íes ííeux, íes poíícíers onL
maínLenu Hakím a píaL venLre apres í`avoír menoLLe. L`un d`eux í'auraíL frappe a coups de
poíng au vísage, a deux repríses. L`un des foncLíonnaíres eLaíL assís a caíífourchon sur íe dos
d`Hakím A|ímí, un auLre í`eLrangíaíL par une cíe de bras eL un Lroísíeme íuí maínLenaíL íes
|ambes au soí. Seíon íes Lemoíns, íe vísage d`Hakím esL devenu víoíace. Maís íorsque íes
pompíers sonL ínLervenus pour porLer secours au poíícíer bíesse, í'un des coííegues de ceíuí-cí
íeur a díL qu`íís avaíenL ía síLuaLíon en maín. Les secourísLes ne se sonL donc pas occupes
d`Hakím.
Hakím A|ímí a eLe embarque dans une voíLure de poííce, sur íe píancher, íes |ambes reíevees
vers ía banqueLLe arríere. Seíon íes decíaraLíons des poíícíers presenLs íors du LransporL, íí n`a
pas díL un moL pendanL íe Lra|eL |usqu`au commíssaríaL. À í`arrívee, sa morL a eLe consLaLee.
Boubaker A|ímí, íe pere d`Hakím, a reçu un appeí Leíephoníque de ía poííce vers T8 heures
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
23
ce |our-ía. Ií s`esL rendu au commíssaríaL sans savoír pourquoí on í`avaíL appeíe. Ií a faíL íe
recíL suívanL a AmnesLy InLernaLíonaí . un poíícíer íuí a expííque qu`une aíLercaLíon avaíL eu
ííeu eL qu`un agenL avaíL eLe bíesse, puís íuí a díL que son fíís eLaíL morL d`une críse
cardíaque. Sur íes conseíís d`un avocaL, Boubaker A|ímí s`esL rendu a í`hòpíLaí de Níce, où se
LrouvaíL íe corps d`Hakím, íe T3 maí. Ií n`a LouLefoís pas eLe auLoríse a voír ía depouíííe eL a
dû pour ceía revenír deux |ours píus Lard.
Le T3 maí 2008, íe procureur de ía Repubííque de 0rasse a ouverL une ínformaLíon |udícíaíre
pour · homícíde ínvoíonLaíre ». En novembre 2008, une experLíse medícaíe a concíu que ía
morL d`Hakím A|ímí avaíL eLe causee par une · asphyxíe mecaníque íenLe avec prívaLíon
proíongee en oxygene » due a í'assocíaLíon de ía pressíon exercee sur íe Lhorax eL de ía
compressíon au níveau du cou. En |anvíer eL en fevríer, cínq poíícíers au LoLaí onL eLe mís en
examen pour non-assísLance a personne en danger.
En |uín 2009, íe procureur de 0rasse a requís ía míse en examen des deux poíícíers de ía
BAC pour homícíde ínvoíonLaíre eL, pour í`un d`eux, non-assísLance a personne en danger. Le
|uge d`ínsLrucLíon a cependanL refuse de donner suíLe a ces requísíLíons. Le procureur ayanL
faíL appeí de ceLLe decísíon, ía cour d`appeí d`Aíx-en-Provence a ordonne en ocLobre 2009 ía
míse en examen des deux foncLíonnaíres de poííce.
En fevríer 20T0, íes |uges d`ínsLrucLíon onL mís en examen íes deux poíícíers de ía BAC pour
· homícíde ínvoíonLaíre », avanL de prononcer un non-ííeu en maí 20T0. Le procureur eL
í`avocaL de ía famíííe A|ímí onL faíL appeí de ía decísíon. En sepLembre 20T0, ía cour d`appeí
d`Aíx-en-Provence a ínfírme í`ordonnance de non-ííeu. En ocLobre 20TT íe proces des deux
poíícíers pour · homícíde ínvoíonLaíre » eL des cínq auLres foncLíonnaíres pour · non-
assísLance a personne en danger » a eLe fíxe a |anvíer 20T2.
En avríí 20T0, ía CNDS a demande í'ouverLure d'une procedure díscípíínaíre conLre íes deux
poíícíers de ía BAC pour avoír recouru a ía force de maníere dísproporLíonnee eL sans
necessíLe, eL conLre cínq auLres poíícíers pour n`avoír pas reagí a í`eLaL dans íequeí Hakím
A|ímí se LrouvaíL.
TT
La CNDS · s'índígne que ía posíLíon aLypíque ld`Hakím A|ímí) eL son
absence de reponse n`aíL pas suscíLe de reacLíon de ía parL des membres de í`equípage »,
peuL-on ííre dans í`avís de ía CNDS.
« Ie r'a| p|as r|er a ¿a¿rer. I'a| toat per4a, j'a| per4a æor f||s. ¥a|s j'espère ¢ae jast|oe so|t fa|te,
poar æo| et poar |e reste. 0oææe ça, ça r'erooara¿e pas |es aatres a fa|re |a æêæe o|ose. »
Bctla|er Ajiri, µere 1'Al1ella|ir Ajiri

Amí eL ancíen voísín de ía famíííe A|ímí, waííd Kíaí a expííque que íes gens du quarLíer onL
eLe Lres choques a í'annonce de ía morL d'Hakím, surLouL íorsqu'íís onL su qu'íí eLaíL menoLLe
eL qu'íí ne represenLaíL aucun danger. · TouL íe monde a pense . "Ça pourraíL eLre mon
fíís¨ », a-L-íí decíare.
Troís ans eL demí apres íes faíLs, Boubaker A|ímí eL sa famíííe píeurenL encore ía dísparíLíon
de íeur proche. · 0n n`arreLe pas de penser a ça. C`esL comme queíque chose quí s`esL
eníeve de vous, ía víe, eííe a carremenL change , mes enfanLs, moí, ma femme, ce n`esL píus
comme avanL. J`espere que ça n`arrívera pas au pere d`un enfanL », díL-íí.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
24
Ncrraçe a Al1ella|ir Ajiri. © DR
AuparavanL, poursuíL-íí, íí avaíL píeínemenL
confíance dans ía |usLíce françaíse, maís íes
choses onL change apres ía morL de son fíís .
· Iís líes poíícíers) peuvenL faíre ce qu`íís
veuíenL, íís ne seronL |amaís condamnes. »
Boubaker A|ímí nous a egaíemenL díL qu'íí
souffríraíL pendanL íe resLanL de ses |ours,
que íes poíícíers soíenL condamnes ou pas.
Maís qu`íí seraíL au moíns un peu souíage
s`íís eLaíenL condamnes. · Au moíns on
sauraíL qu`on ne se baLLaíL pas pour ríen. l.)
0n va LouL faíre, eL apres, au moíns, |`auraí ía
conscíence Lranquíííe. »
Non seuíemenL ía procedure a eLe une veríLabíe epreuve psychoíogíque pour ía famíííe, maís
eííe a aussí represenLe un gros sacrífíce fínancíer, en raíson des fraís d`avocaL eL des
depíacemenLs devanL íes dífferenLs Lríbunaux. La famíííe a demenage apres ía morL d`Hakím,
pour ne píus conLínuer a vívre a T50 meLres seuíemenL de í`endroíL où íí avaíL eLe arreLe. Les
parenLs d'Hakím ne pouvaíenL pas supporLer de passer Lous íes |ours a í`endroíL où íeur fíís
eLaíL morL.
· EL íe píus dur, c`esL que íes poíícíers LravaíííenL Lou|ours a 0rasse, íís sonL ía comme s`íís
n`avaíenL ríen faíL », souíígne Boubaker A|ímí.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
25

00N0|USI0NS |!
R|00¥¥AN0A!I0NS
Ceía faíL des annees qu`AmnesLy InLernaLíonaí denonce des cas de víoíaLíons graves des
droíLs humaíns, noLammenL des homícídes íííegaux eL des cas de LorLure eL d`auLres mauvaís
LraíLemenLs, commíses en France par des responsabíes de í'appíícaLíon des íoís. La Cour
europeenne des droíLs de í`homme a condamne ía France pour de Leííes víoíaLíons eL íe
ComíLe conLre ía LorLure des NaLíons uníes a faíL parL de preoccupaLíons a ce su|eL
T2
. EL
pourLanL íes ínformaLíons faísanL eLaL de mauvaís LraíLemenLs commís par des agenLs de ía
force pubííque n`onL pas dísparu eL des meLhodes d'ímmobííísaLíon dangereuses sonL Lou|ours
uLííísees íors des arresLaLíons. AmnesLy InLernaLíonaí esL conscíenLe des díffícuíLes
renconLrees par íes poíícíers dans íeur Lravaíí eL reconnaîL que íes víoíaLíons des droíLs
humaíns commíses par íes responsabíes de í`appíícaLíon des íoís en France resLenL
excepLíonneííes. Des cas demeurenL, cependanL, eL íí esL índíspensabíe que íes poíícíers
soíenL formes a n`uLíííser que ía force necessaíre íors des ínLerpeííaLíons, connaíssenL íes
reacLíons qu`une personne esL suscepLíbíe d`avoír íorsqu`on í`ímmobíííse, preLenL aLLenLíon a
í`eLaL medícaí de ía personne enLre íeurs maíns eL soíenL a meme de fournír un secours
d`urgence íorsque ceía esL necessaíre. Ií esL LouL aussí essenLíeí que íes aííegaLíons de
víoíaLíons graves des droíLs humaíns par des responsabíes de í`appíícaLíon des íoís donnenL
ííeu a de veríLabíes enqueLes eL que ceííes-cí debouchenL sur des poursuíLes |udícíaíres
conLre íes responsabíes presumes. Les personnes donL ía responsabíííLe esL eLabííe doívenL
faíre í'ob|eL de sancLíons refíeLanL ía gravíLe de í'ínfracLíon commíse.
La perLe d`un pere, d'une mere, d'un enfanL ou d'un frere esL source d'ímmenses souffrances.
La douíeur des famíííes avec íesqueííes AmnesLy InLernaLíonaí s`esL enLreLenue ne s`arreLe
LouLefoís pas a ía dísparíLíon de íeur proche . ces hommes eL ces femmes souffrenL aussí
parce qu`on bafoue íeur droíL de savoír ce quí s`esL passe, íeur droíL de voír ía |usLíce faíre
son ouvre. Les recherches menees par AmnesLy InLernaLíonaí monLrenL que dans íes affaíres
où des responsabíes de í`appíícaLíon des íoís sonL mís en cause, í`enqueLe íorsque enqueLe
íí y a n`esL pas conforme aux críLeres de rapídíLe, d`índependance, d`ímparLíaííLe eL
d`effícacíLe eLabíís par íes normes ínLernaLíonaíes reíaLíves aux droíLs humaíns. CeL eLaL de
faíL esL ía consequence d`un espríL de corps forLemenL ancre chez íes poíícíers, eL du faíL que
íes magísLraLs, quí s'appuíenL dans íeur Lravaíí quoLídíen sur íes poíícíers, hesíLenL a íes
meLLre en examen dans íe cadre d`affaíres penaíes.
EL ía douíeur ne s`arreLe pas ía . íes famíííes avec íesqueííes AmnesLy InLernaLíonaí s`esL
enLreLenue onL decíare avoír eLe bíen souvenL LraíLees avec meprís eL de maníere íncorrecLe
íors des procedures. L`organísaLíon reíeve par aíííeurs que íeur regard sur ía poííce eL ía
|usLíce a eLe profondemenL affecLe par ce qu'íís onL vecu, eL que beaucoup ne croíenL píus
dans des ínsLíLuLíons dans íesqueííes íís avaíenL auparavanL confíance.
Les preoccupaLíons souíevees eL íes recommandaLíons adressees par AmnesLy InLernaLíonaí
aux auLoríLes françaíses dans ses rapporLs de 2005 eL 2009 resLenL parfaíLemenL d'acLuaííLe.
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll
26
AmnesLy InLernaLíonaí demande au gouvernemenL françaís de íes meLLre en ouvre sans deíaí,
de meme que íes recommandaLíons fíguranL cí-apres, quí concernenL specífíquemenL ía
quesLíon des morLs en garde a vue ou pendanL í`arresLaLíon.
Aærest¡ Irterrat|ora| |rº|te |e ¿oaºerreæert frarça|s a :
   ApporLer aux famíííes de personnes morLes aux maíns de ía poííce pouvanL eííes-memes
eLre consíderees comme des vícLímes un recours eL une reparaLíon píeíne eL effecLíve,
noLammenL sous ía forme de resLíLuLíon, índemnísaLíon, readapLaLíon, saLísfacLíon eL
garanLíes de non-repeLíLíon, conformemenL aux Príncípes fondamenLaux eL dírecLíves
concernanL íe droíL a un recours eL a reparaLíon des vícLímes de víoíaLíons fíagranLes du droíL
ínLernaLíonaí des droíLs de í`homme eL de víoíaLíons graves du droíL ínLernaLíonaí
humaníLaíre ,
   Pubííer des sLaLísLíques, venLííees par apparLenance eLhníque, sur íe nombre de píaínLes
enregísLrees pour aííegaLíons de morL en deLenLíon, de LorLure ou d`auLres mauvaís
LraíLemenLs, aínsí que íe nombre correspondanL d'ínvesLígaLíons, de poursuíLes eL de
condamnaLíons pour de Leís acLes, comme í'a recommande íe ComíLe des NaLíons uníes
conLre ía LorLure ,

   MeLLre en ouvre ía recommandaLíon du ComíLe pour í'eíímínaLíon de ía díscrímínaLíon
racíaíe de í`0NU de proceder a un recensemenL de ía popuíaLíon en France sur ía base d`une
· auLo-ídenLífícaLíon eLhníque ou racíaíe des índívídus, quí soíL puremenL voíonLaíre eL
anonyme ».
Aærest¡ Irterrat|ora| |rº|te |e æ|r|stère 4e |'Irtér|ear a :
   InLerdíre í`uLííísaLíon de meLhodes de conLraínLe dangereuses, eL eíaborer eL appííquer
effícacemenL, en praLíquanL une formaLíon íníLíaíe eL conLínue, des proLocoíes eL des íígnes
de conduíLe sur íe recours appropríe a ía force eL aux meLhodes de conLraínLe píeínemenL
conformes aux normes ínLernaLíonaíes reíaLíves aux droíLs humaíns, noLammenL ía ConvenLíon
europeenne des droíLs de í'homme, íe PacLe ínLernaLíonaí reíaLíf aux droíLs cívíís eL poííLíques,
ía ConvenLíon des NaLíons uníes conLre ía LorLure, íe Code de conduíLe pour íes responsabíes
de í`appíícaLíon des íoís, eL íes Príncípes de base sur íe recours a ía force eL í'uLííísaLíon des
armes a feu par íes responsabíes de í'appíícaLíon des íoís.
   \eíííer a ce que íes poíícíers reçoívenL une formaLíon approfondíe sur íes droíLs humaíns,
eL en parLícuííer sur í`ínLerdícLíon de ía LorLure eL des auLres mauvaís LraíLemenLs aínsí que
sur í`ínLerdícLíon de ía díscrímínaLíon.
   \eíííer a ce que íes poíícíers reçoívenL des dírecLíves sur ía façon d`ínformer íes famíííes
de ía morL d`un de íeur proches aíors qu`íí ou eííe se LrouvaíL aux maíns de ía poííce, en
prenanL en compLe eL en respecLanL ía síLuaLíon dans íaqueííe ces famíííes se LrouvenL ,
veíííer a ce qu'íís ínformenL íes famíííes des procedures quí s'offrenL a eííes sí eííes souhaíLenL
deposer píaínLe. Le mínísLere de í`InLeríeur esL par aíííeurs ínvíLe a prendre des mesures
concreLes pour faíre en sorLe que ces dírecLíves soíenL suívíes eL respecLees par íes poíícíers,
eL que íe personneí medícoíegaí en aíL egaíemenL connaíssance.
   MeLLre en píace eL eLendre ía surveíííance audío eL vídeo a LouLes íes zones des posLes de
lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll
27
poííce où peuvenL se Lrouver íes personnes en garde a vue (sauf íorsque ía presence d`un
dísposíLíf d`enregísLremenL víoíeraíL íe droíL de renconLrer en príve un avocaL ou un medecín).
Les enregísLremenLs doívenL eLre conserves en ííeu sûr pendanL un deíaí suffísanL. Des
mesures doívenL eLre míses en píace pour garanLír que ces enregísLremenLs sonL accessíbíes
eL peuvenL eLre vísíonnes par íes enqueLeurs, íes personnes quí onL porLe píaínLe y comprís,
íorsque ía vícLíme esL morLe, íes proches de ceííe-cí eL íeurs represenLanLs.
   \eíííer a ce que des procedures díscípíínaíres ínLernes soíenL enLamees conLre íes
responsabíes de í`appíícaLíon des íoís íorsqu`íí exísLe des moLífs raísonnabíes de penser qu`íís
onL commís des víoíaLíons des droíLs humaíns.
   Suspendre de íeurs foncLíons íes poíícíers faísanL í`ob|eL d`une enqueLe pour víoíaLíons
graves des droíLs humaíns, dans í`aLLenLe des resuíLaLs de ceííe-cí.
Aærest¡ Irterrat|ora| |rº|te |e par¢aet et |es ja¿es 4'|rstraot|or a :
   \eíííer a ce que des enqueLes exhausLíves, ímparLíaíes eL veríLabíemenL índependanLes
soíenL menees sans aLLendre chaque foís qu`íí exísLe des moLífs raísonnabíes de croíre que
des agenLs de ía force pubííque onL pu commeLLre des víoíaLíons des droíLs humaíns.
   Prendre des mesures pour que íes Lemoíns soíenL proLeges conLre LouLe forme
d`ínLímídaLíon, de harceíemenL, de conLraínLe ou de menace en ííen avec íes decíaraLíons
qu`íís onL faíLes ou qu`íís sonL suscepLíbíes de faíre dans íe cadre de ía procedure, eL prendre
en compLe avec LouL íe seríeux quí s`ímpose íes aííegaLíons faísanL eLaL de Leís acLes.
   Prendre des mesures concreLes pour que íes proches des vícLímes soíenL Lenus ínformes
des progres de ía procedure eL qu`íís soíenL LraíLes a LouL momenL avec íe respecL quí íeur esL
dû.
   \eíííer a ce que íes chefs d`· ouLrage » eL de · rebeíííon » ne soíL pas uLíííses conLre des
vícLímes de víoíaLíons des droíLs humaíns commíses par des responsabíes de í`appíícaLíon des
íoís dans íe buL de íes ínLímíder, de se venger d`eííes ou de íes díssuader de deposer une
píaínLe, eL proLeger íes personnes quí porLenL píaínLe conLre LouLe auLre forme d`ínLímídaLíon
eL de represaíííes.
Aærest¡ Irterrat|ora| |rº|te |e 4éfersear 4es 4ro|ts a :
   Mener des enqueLes exhausLíves eL índependanLes sur LouLes íes aííegaLíons de víoíaLíons
graves des droíLs humaíns par des responsabíes de í`appíícaLíon des íoís, noLammenL sur ía
morL de personnes se LrouvanL aux maíns de ía poííce, eL rendre pubíícs íes resuíLaLs de ces
enqueLes.
   Adresser aux auLoríLes compeLenLes des recommandaLíons deLaíííees concernanL íes
víoíaLíons des droíLs humaíns commíses par íes responsabíes de í`appíícaLíon des íoís, eL
prendre des mesures pour reíancer ces recommandaLíons sí eííes ne sonL pas míses en ouvre.
   Pubííer un rapporL LhemaLíque sur íe LraíLemenL des proches des personnes morLes aíors
qu'eííes eLaíenL aux maíns de ía poííce.

lrarce. · Nclre ºie esl er stsµers »
les íarilles 1es µerscrres rcrles at\ rairs 1e la µclice aller1erl ¢te jtslice scil íaile

Arresl, lrlerralicral - rcºerlre ZJll lr1e\ : EUR Zl/JJJ/ZJll

28
T
AmnesLy InLernaLíonaí, France. Ia Ccmmìssìcn natìcnaIe de décntcIcgìe de Ia sécurìté et Ie déIenseur
des drcìts, EUR 2T/002/2009, |anvíer 2009.
2
Cour permanenLe d'arbíLrage . Affaíre Usíne de Chorzow (AIIemagne c. PcIcgne), T928.
3
Ces cínq formes sonL cíaíremenL eLabííes eL defíníes par íes ínsLrumenLs ínLernaLíonaux. \oír íes
Príncípes fondamenLaux eL dírecLíves concernanL íe droíL a un recours eL a reparaLíon des vícLímes de
víoíaLíons fíagranLes du droíL ínLernaLíonaí des droíLs de í'homme eL de víoíaLíons graves du droíL
ínLernaLíonaí humaníLaíre, resoíuLíon 60/T47 adopLee par í`Assembíee generaíe des NaLíons uníes íe
T6 decembre 2005 , Ensembíe de príncípes acLuaííse pour ía proLecLíon eL ía promoLíon des droíLs de
í`homme par ía íuLLe conLre í`ímpuníLe, Commíssíon des droíLs de í`homme des NaLíons uníes,
E/CN.4/2005/T02/Add.T, fevríer 2005.
4
· Le ComíLe esL en ouLre d`avís que íe droíL a un recours uLííe peuL dans cerLaínes círconsLances obííger
í`ELaL parLíe a prevoír eL a appííquer des mesures provísoíres ou conservaLoíres pour evíLer ía poursuíLe
des víoíaLíons eL LenLer de reparer au píus víLe LouL pre|udíce suscepLíbíe d`avoír eLe cause par de Leííes
víoíaLíons. » HRI/0EN/T/Rev.8, p. 26T.
5
Lígnes dírecLríces du ComíLe des MínísLres du Conseíí de í`Europe pour eíímíner í`ímpuníLe pour íes
víoíaLíons graves des droíLs de í`homme, mars 20TT.

6
AmnesLy InLernaLíonaí a ecríL en sepLembre 2009 au mínísLre de í`InLeríeur, Bríce HorLefeux, pour
evoquer íe cas d`Aíí Zírí eL d`Arezkí Kerfaíí. En novembre 20TT, í`organísaLíon n`avaíL reçu aucune
reponse a son courríer.

7
CNDS, saísíne n° 2009-T05, avís du T7 maí 20T0.
8
AmnesLy InLernaLíonaí, SwìtzerIand Death durìng IcrcìbIe depcrtatìcn · an exchange cI ccrrespcndence
IcIIcwìng the death cI Samscn Chukwu, EUR 43/005/200T, maí 200T.

9
CNDS, saísíne 2007-83, avís du T4 avríí 2008.
T0


La poííce naLíonaíe díspose d`un servíce compeLenL pour íe ressorL de París í`InspecLíon generaíe des
servíces (I0S) eL d`un auLre pour íe resLe de ía France í`InspecLíon generaíe de ía poííce naLíonaíe
(I0PN). Au seín de ía gendarmeríe naLíonaíe, íí s`agíL de í`InspecLíon de ía gendarmeríe naLíonaíe (I0N).
Ces servíces d`ínspecLíon enqueLenL sur íes fauLes evenLueííes des agenLs de ía force pubííque quí sonL
de íeur ressorL, íeurs compeLences couvranL aussí bíen íes quesLíons de díscípííne míneures que íes cas
presumes de LorLure ou d`homícíde íííegaí. Lorsqu`une ínformaLíon |udícíaíre a pour ob|eL une ínfracLíon
quí pourraíL avoír eLe commíse par un responsabíe de í`appíícaLíon des íoís, íe procureur ou íe magísLraL
ínsLrucLeur peuL demander au servíce d`ínspecLíon compeLenL d'enLreprendre une enqueLe ínLerne eL de
íuí LransmeLLre ses concíusíons, íesqueííes seronL uLííísees dans íe cadre de í`ínformaLíon |udícíaíre.

TT
CNDS, saísíne n°2008-T09, avís du T2 avríí 20T0.
T2
\oír par exempíe Cour europeenne des droíLs de í`homme, SeImcunì c. France (requeLe n°25803/94),
28 |uíííeL T999 (víoíaLíon de í`arLícíe 3 de ía CEDH . ínLerdícLíon de ía LorLure eL des auLres mauvaís
LraíLemenLs) eL Sacud c. France (requeLe n° 9375/02), 9 ocLobre 2007 (víoíaLíon de í`arLícíe 2 de ía
CEDH . droíL a ía víe) , eL íes concíusíons du ComíLe conLre ía LorLure CAT/C/FRA/C0/3, avríí 2006 eL
CAT/C/FRA/C0/4-6, maí 20T0.



You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->