4

¸ •Û±  fl¡œ ˚˛ 

˝◊√ Œ·±˘±ø¬Û õ∂26√√, ά◊¬ÛÀ¬ı˛ ¬ıάˇ ¬ıάˇ fl¡À¬ı˛ fl¡±À˘± ’é¬À¬ı˛ Œ˘‡±
ë¬ıÌ«¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛í-- õ∂Ê√Àij¬ı˛ ¬Û¬ı˛ õ∂Ê√ij ÒÀ¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ŒÂ√À˘-Œ˜À˚˛À√¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ˚± ø¬ı√…±‰¬‰¬±«¬ı˛ õ∂Ô˜ Œ¸±¬Û±Ú, :±Ú‰¬‰¬±«¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ’øˆ¬:±Ú›, Œ¸øȬ ¤¬ıÀe ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±˚˛ ø˙鬱ø¬ıô¶±À¬ı˛¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬ Œ˚Ú õ∂fl‘¡Ó¬¬ÛÀ鬽◊√ ¤fl¡øȬ
ë˜Ú≈À˜KI◊±˘ ›˚˛±fl«¡í , ˚ø√-Ú± Œ¸øȬÀfl¡ ¤fl¡È≈¬ ’Ú… ’ÀÔ« Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı
똅±·Ú±˜ ›¬Û±¸í ¬ı˘± ˚±˚˛º ¤øȬ ˚±“¬ı˛ fl¡œøÓ«¬, ’±·±˜œfl¡±˘ Ó¬±“¬ı˛˝◊√
Ê√ijø√Úº ¬ı˘±˝◊√ ¬ı±U˘…, øÓ¬øÚ ÷ù´¬ı˛‰¬f ø¬ı√…±¸±·¬ı˛º ˚±“¬ı˛ ¬Œé¬ÀS,
ëø¬ı√…±¸±·¬ı˛í√ ά◊¬Û±øÒøȬ fl¡œ ’À˘Ãøfl¡fl¡ õ∂øSê˚˛±˚˛ ¸±é¬±» Ú±˜-¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ ˝√√À˚˛
Œ·˘/ Œ˜Ò±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ø˝√√À¸À¬ı Ó¬‡Ú ’ÀÚfl¡Àfl¡˝◊√ ¤˝◊√ ά◊¬Û±øÒøȬ Œ√›˚˛± ˝√√Ó¬ ,
øfl¡c ’±Ê√ ëø¬ı√…±¸±·¬ı˛í ¬ı˘ÀÓ¬ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ˜±S ¤fl¡ ø¬ıÀ˙¯∏ ¬ı…øMê√Àfl¡˝◊√ Œ¬ı±ÀÁ¡,
Œ˚-¬ı…øMê√, ¬ı± ¬ı˘± ˆ¬±À˘± Œ˚-ë¬ıË…±`¬ÀÚ˜í øÚ˜±«À̬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ øÚÂ√fl¡ Œ˜Ò±˝◊√ Ú˚˛,
¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ’¬Û±øÔ«¬ı ŒÊ√√, ’Ó≈¬˘Úœ˚˛ |˜ › ’ˆ”¬Ó¬¬Û”¬ı« ‘√Ϭˇø‰¬M√√Ó¬±¬ı˛ ’ø¬ıù´±¸…
¤fl¡ Œ˚±·Ù¬˘º
ŒÂ√±A ø˙鬱Ôπ¬ı˛ fl¡ø‰¬ ¸¬ı≈Ê√ ˜ÀÚ fl¡œ ’À˜±‚ øÚ(˚˛Ó¬±˚˛ Œ˚ ø‰¬¬ı˛Ó¬À¬ı˛
’±“fl¡± ˝√√À˚˛ ˚±˚˛ ëfi¯∏Ò ‡±›˚˛±Úí-¬ı˛ ëfií ¬ı± ëÿX«¬ı±Uí-¬ı˛ ëÿí Ó¬± ¬ı…±‡…±Ó¬œÓ¬ ,
ëÏ≈¬ø˘í-¬ı˛ ëÏ¬í ¬ı± ë’±¯∏±ÀϬˇ ¬ı˛Ôí-¤¬ı˛ ëϬˇí Ó¬±¬ı˛ Œfl¡±˜˘˜ÀÚ Ò√ıøÚ › ‘√À˙…¬ı˛ Œ˚
fl¡œ ’Ú±¶§±ø√Ó¬ ˜±Ò≈À˚«¬ı˛ Ê√ij Œ√˚˛, Ó¬± ø‰¬¬ı˛¬ı˛˝√À¸… Ϭ±fl¡±º ¶§˚˛— ¶⁄©Ü±¬ı˛ Ê√ij¸±˘
1820 Ú˚˛, Œ˚Ú Ó¬±“¬ı˛ ¸‘ø©Ü-- ë¬ıÌ«¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛í õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ¸±˘ 1855-˝◊
¬ı±„√√±ø˘¸—¶‘®øÓ¬ øÚ˜±«À̬ı˛ qˆ¬±¬ı˛y, ¬ı± ø˙fl¡Î¬ˇ-Œ‡±“Ê√± › Ó¬± ¬Û±›˚˛±¬ı˛ ø¬ıqX
fl¡±¬ı˛ÀÌ√ ¤fl¡ ˙±ù´Ó¬ ˜ø˝√√˜±˚˛ √œø¬ÛÓ¬º
¤fl≈¡˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬ı˚˛À¸ ŒÙ¬±È«¬ ά◊˝◊√ø˘˚˛±˜ fl¡À˘ÀÊ√ ¤fl¡-flv¡±¸ ŒÂ√À˘À√¬ı˛
¸±˜ÀÚ ëø¬ı√…±¸≈µ¬ı˛í ¬Ûάˇ±ÀÓ¬ ø·À˚˛ ˘7¡¡¡±˚˛ ¬ı˛±„√√±-˝√√À˚˛-›Í¬± ŒÔÀfl¡˝◊√ ¸y¬ıÓ¬
Œ˙±ˆ¬Ú-¸≈µ¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ ¬Û±Í¬…¬ı˛‰¬Ú±¬ı˛ ¤fl¡È¬± Ó¬±ø·√ Œˆ¬Ó¬À¬ı˛ Œˆ¬Ó¬À¬ı˛ ’Ú≈ˆ¬¬ı
fl¡À¬ı˛Ú øÓ¬øÚº ’±¬ı˛ qÒ≈ ë˙sí-˝◊√ ŒÓ¬± Ú˚˛, ˚øÓ¬ø‰¬˝ê-¸˜±Ô«fl¡ ˙s-¬ı…fl¡¬ı˛Ì¬ı±fl¡…·Í¬Ú-- ˆ¬±¯∏±¬ı˛ õ∂±˚˛ õ∂øÓ¬øȬ ’øÓ¬õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛ ¬ÛÔ˝◊√ ˚Ô±Ô« ˆ¬±¬ı ‰¬˘±‰¬À˘¬ı˛
¬ÛÀé¬ Œfl¡˜Ú Œ˚Ú ’õ∂˙ô¶ ˝√√À˚˛ ¬ÛÀάˇ øÂ√˘ Œ¸-¸˜˚˛º ¶§-ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ≈√¬ı«˘
fl¡±Í¬±À˜±øȬÀfl¡ øÓ¬øÚ ¸±¬ı˛±˝◊√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬, ¤¬ı— Œé¬Sø¬ıÀ˙À¯∏ ¤fl¡¬ı˛fl¡˜ ¸‘Ê√Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬
¤Àfl¡¬ı±À¬ı˛ ά◊Àͬ-¬ÛÀάˇ ˘±·À˘Úº Ê√y˘ √ÀM√√¬ı˛ Œ¬ıÓ¬±˘ ¬Û2‰¬œ¸œ ’¬ı˘•§ÀÚ
Œ¬ıÓ¬±˘ ¬Û=ø¬ı—˙øÓ¬ √ ø˘À‡ øÓ¬øÚ Œ˚Ú ¤fl¡È¬± ˝◊√øÓ¬˝√±√À¸¬ı˛˝◊√ ¸”‰¬Ú± fl¡¬ı˛À˘Úº
’±¬ı˛ Ó¬±“¬ı˛ Œ¸˝◊√ õ∂Ô˜ ¸±Ù¬˘…˝◊√ Ó¬±“Àfl¡ ø¬ı√*Ê√ÀÚ¬ı˛ øõ∂˚˛Ó¬˜ ’±Sê˜Ì-˘é¬…›
fl¡À¬ı˛ Ó≈¬˘˘ Ó¬±“¬ı˛ fl¡˜«Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ Œ¸˝◊ Ó¬èÌ˘À¢ü˝◊√º Ù≈¬˘ › fl¡±“Ȭ±-- ≈√íøȬ¬ı˛
’±¶§±√˝◊√ øÓ¬øÚ ˘±ˆ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ qè fl¡¬ı˛À˘Úº øfl¡c fl¡˜«¬Ûø¬ı˛øÒ¬ı˛ ¬ı…±¸ Ó¬±“¬ı˛
ø‰¬¬ı˛fl¡±˘˝◊√ √œ‚±«ø˚˛Ó¬ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ˘À鬅 ’‰¬=˘ Ô±Àfl¡º Ù¬À˘ Ó¬±“¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ø¬ÛÂ≈√˝√√±“Ȭ± Œ˚Ú ¸˜≈À^ Œ¶⁄±Ó¬ Ú±-Ô±fl¡±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ’±(À˚«¬ı˛º Ó¬±˝◊√ ’ø‰¬À¬ı˛˝◊√ øÓ¬øÚ
Ê√øάˇÀ˚˛ ¬ÛάˇÀ˘Ú õ∂Ô˜ ¤fl¡ ¸±˜±øÊ√fl¡-fl¡À˜«-- Œ√À¬ıfÚ±Ô Í¬±fl≈¡À¬ı˛¬ı˛
Ó¬NÀ¬ı±øÒÚœ ¬ÛøSfl¡±¬ı˛ ¸•Û±√Ú±¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ øÚÀ˘Ú øÓ¬øÚ, ’é¬˚˛fl≈¡˜±¬ı˛ √M√Àfl¡
¸eœ fl¡À¬ı˛º ¤¬ı— ˆ¬±¬ı±À¬ı· › ˝√√œÚ˜Ú…Ó¬± ŒÔÀfl¡ ¶§ˆ¬±¬ıˆ¬œè ¬ı±„√√±ø˘Àfl¡ Œ¬ı¬ı˛
fl¡À¬ı˛ Ó¬±Àfl¡ ˚≈øMê√ › ø¬ı:±ÀÚ¬ı˛ øÚø˙Ó¬-¬ÛÀÔ ’±˝3√±Ú fl¡¬ı˛À˘Ú øÓ¬øÚ , øÚ˚˛øÓ¬ ›
÷ù´¬ı˛Àfl¡ ¤fl¡¬ı˛fl¡˜ ’¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛˝◊√º ¤˝◊√ √±Ï¬…«,√ øÚÊ√¶§ ø¬ıù´±À¸¬ı˛ ˜≈À‡±˜≈ø‡
√±“άˇ±ÀÚ±¬ı˛ ¤˝◊√ ≈√–¸±˝√√¸ ·Î¬ˇ¬ÛάˇÓ¬± ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ¤fl¡È≈¬ ’øÓ¬ø¬ı˛Mê√˝◊√º øfl¡c
’ÀÚ…¬ı˛ ¬Œé¬ÀS ˚± ’øÓ¬ø¬ı˛Mê, ˜˝√√ÀÓ¬¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ŒÓ¬± Œ¸È¬±˝◊√ ¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡ ˜Úœ¯∏±¬ı˛
’ôL·«Ó¬º ’±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡Ó¬±¬ı˛ ’Ú≈¯∏Àe˝◊√ øÓ¬øÚ Sê˜˙ ‰¬±˘≈ ø˙鬱¬ı…¬ı¶ö±˚˛
’±ÚÀÓ¬ ‰¬±˝◊√À˘Ú ’±˜”˘ ¬Ûø¬ı˛˜±Ê«√Ú, ¸˜±Ê√-¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ ’±ÚÀÓ¬ ‰¬±˝◊√À˘Ú
∆¬ıõ≠ø¬ıfl¡ ¬ı√˘º ¤¸¬ı fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ’¬ıÒ±ø¬ı˛Ó¬ˆ¬±À¬ı Ó¬±“Àfl¡ ˘Î¬ˇ±˝◊√ÀÓ¬ Ú±˜ÀÓ¬ ˝√√˘º
¬ı˛Mê√±Mê√ ˝√√ÀÓ¬ ˝√√˘º Ó¬¬ı≈ Ó¬±“¬ı˛ ‰¬˘± Ô±˜˘ Ú±º ¬ı±˘…ø¬ı¬ı±˝√√, ¬ıUø¬ı¬ı±˝√√ Œ¬ı˛±Ò ¬ı±
ø¬ıÒ¬ı±ø¬ı¬ı±À˝√¬ı˛ õ∂‰¬˘Ú, øfl¡—¬ı± ¢∂±À˜-·À? ˜Àά˘ ¶≈®˘ › Ú˜±«˘ ¶≈®À˘¬ı˛ ¬ÛM√√Ú
¤¬ı— ¶aœ-ø˙鬱¬ı˛ õ∂¸±¬ı˛, ’Ô¬ı± õ∂fl¡±˙Ú± √Ù¬Ó¬¬ı˛ õ∂øӬᬱ › ≈√í˝√√±ÀÓ¬ ¢∂Lö¬ı˛‰¬Ú±-- ¤¸¬ı Œfl¡±Ú› øfl¡Â≈√ ø√À˚˛˝◊√ ¸˜¢∂ ø¬ı√…±¸±·¬ı˛Àfl¡ ˜±¬Û± ˚±˚˛ Ú±, Œ‰¬Ú±
˚±˚˛ Ú±, Œ¬ı±Á¡±› ˚±˚˛ Ú±º ¸•Û”Ì«Ó¬ øÓ¬øÚ ’Ò¬ı˛±˝◊√ , ’±¬ı±¬ı˛ ’—˙ø¬ıÀ˙À¯∏¬ı˛
øÚø¬ı˛À‡› øÓ¬øÚ ≈√˜«¬ı˛ˆ¬±À¬ı ≈√À¬ı±«Ò…º ’Ô‰¬ ø¬ı√…±¸±·¬ı˛Àfl¡ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛, øfl¡—¬ı±
¬ı˘± ˆ¬±À˘± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı±¸œ¬ı˛› ˆ¬œ¯∏̈¬±À¬ı˝◊√ õ∂À˚˛±Ê√Úº Ó¬±“Àfl¡ Â√±Î¬ˇ± ‰¬˘À¬ı Ú±º
’Ô‰¬ Ó¬±“¬ı˛ ¸Àe ¬Û±À˚˛ ¬Û± ø˜ø˘À˚˛ ¬ÛÔ-‰¬˘±› ¤fl¡ fl¡øͬÚÓ¬˜ ’Ú≈˙œ˘Úº
·Î¬ˇ¬ÛάˇÓ¬±¬ı˛ ¸Àe Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ’±¬Û¸ fl¡¬ı˛À¬ıÚ Ú± ¬ıÀ˘,√√ Œ˙¯∏Ê√œ¬ıÀÚ
¶aœ › ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ø¬ıÀ26√√ Œ‰¬À˚˛ øÓ¬øÚ ‰¬À˘ Œ·À˘Ú fl¡±˜±«È¬±“άˇ-¸±“›Ó¬±˘ ¬Û¬ı˛·Ú±º Œ¸‡±ÀÚ ¸¬ı˛˘ ˜±Ú≈¯∏&ø˘¬ı˛ Ê√Ú… ά◊Àͬ±ÚÊ≈√Àάˇ ˆ≈¬A± ά±“˝◊√
fl¡À¬ı˛-¬ı˛±‡±, Ó¬±“À√¬ı˛ è‡≈ ˜±Ô±˚˛ ¤fl¡È≈¬ ŒÓ¬À˘¬ı˛ ŒÊ√±·±Ú Œ√›˚˛±, Ó¬±“À√¬ı˛
Œ¬ı˛±À·-Œˆ¬±À· Œ˝√√±ø˜›¬Û…±øÔ ø‰¬øfl¡»¸±-- ’±¬ı˛ ¤-¸À¬ı¬ı˛ ø¬ıõ∂Ó¬œÀ¬Û ¤fl¡
¬ı˛±Ê√fl¡œ˚˛ øÚ–¸eÓ¬±, ˚± ’±¬ı±¬ı˛ ¤fl¡ ø˝√√À¸À¬ı øÚ˜«˜, Œ¬ı√Ú±¬ı˝√√›º
fl¡±˙œfl¡±ÀôL¬ı˛ ¢∂±˜… ¬Û±Í¬˙±˘± ŒÔÀfl¡ ¬ÛÔõ∂±ÀôL¬ı˛ ˜±˝◊√˘-Ù¬˘fl¡&ø˘ ø‰¬ÚÀÓ¬ø‰¬ÚÀÓ¬ Œ˚ ’¬ı±«‰¬œÚ ¬ı±˘fl¡ ¤fl¡√± øÚ–˙Às ˙˝√√¬ı˛Àfl¡Àf ¤À¸ √±“άˇ±˘, Œ¸ Ó¬±¬ı˛
¬Û¬ı˛¬ıÓ¬πÊ√œ¬ıÀÚ øÚÀÊ√˝◊√ ¤fl¡¸˜˚˛ ˝√√À˚˛ ά◊ͬ˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ú¬ıÊ√±·¬ı˛À̬ı˛
’õ∂øÓ¬¶ö±¬ÛÚÀ˚±·… ¤fl¡ ˜±˝◊√˘Ù¬˘fl¡º

ŒÂ√±

ȬÀ¬ı˘±˚˛ ˜±øfl«¡Ú Œ√˙ ¸•§Àg ¤fl¡È¬± fl¡Ô± ‡≈¬ı
qÚÓ¬±˜-- Œ¸‡±ÀÚ Ê√˜±√±À¬ı˛¬ı˛±› øÚÀÊ√¬ı˛
·±øάˇ fl¡À¬ı˛ fl¡±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ’±À¸º ¤˝◊√ ¬ı±fl¡…øȬ
¤fl¡¬ı˛fl¡À˜¬ı˛ õ∂¬ı±À√¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ˝√√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√º fl¡Ô±È¬±
¸¬ı±«—À˙ ø˜Ô…± Ú± ˝√√À˘›, ¤fl¡È≈¬ ·ˆ¬œ¬ı˛ ˆ¬±À¬ı Œ√À‡ ¤˝◊√
Ò±¬ı˛Ì±øȬ¬ı˛ øfl¡Â≈√ ’±øefl¡¬ˆ¬±À˘± ˆ¬±À¬ı Œ¬ı±Á¡± õ∂À˚˛±Ê√Úº
õ∂ÔÀ˜˝◊√ ¤È¬± ¬ı≈ÀÁ¡ ŒÚ›˚˛± √¬ı˛fl¡±¬ı˛ Œ˚, ¤˝◊√
Ê√˜±√±À¬ı˛¬ı˛ ·±øάˇ fl¡À¬ı˛ ’±¸±¬ı˛ fl¡Ô±øȬ Œ˚ ˜±Úø¸fl¡ ›
¸±˜±øÊ√fl¡ ’¬ı¶ö±Ú ŒÔÀfl¡ ά◊Àͬ ’±À¸, Ó¬±¬ı˛ Œ·±√± ’Ô«
Œ˜±È¬±˜≈øȬ ¤˝◊√ ¬ı˛fl¡˜-- Ê√˜±√±À¬ı˛¬ı˛± ŒÂ√±È¬À˘±fl¡ › ·ø¬ı˛¬ı,
·±øάˇ ¤fl¡øȬ ø¬ı˘±˙ ¬ıd, ˜±øfl«¡ÚÀ√À˙ ¤˜Ú˝◊√ õ∂±‰≈¬˚« Œ˚
¬ı±—˘±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ·ø¬ı˛¬ı ŒÂ√±È¬À˘±fl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
øÚÀÊ√¬ı˛ ·±øάˇÀÓ¬ Œ‰¬À¬Û fl¡±ÀÊ√ ’±¸± ˚≈·¬Û» ’ˆ¬±¬ıÚœ˚˛
› ÷¯∏±«¬ı˛ ·± Œ¬ıÀ˚˛ Œ¬ıÀ˚˛ ¤fl¡øȬ ’±fl¡±„∏鬱¬ı˛ ·ä›
’±ÀÂ√º ˚ø√ ŒÂ√±È¬À˘±Àfl¡ øÚÀÊ√¬ı˛ ·±øάˇ ‰¬±˘±˚˛, Ó¬± ˝√√À˘
’±ø˜ [ø¬ıfl¡˜˚ ˝◊√ø?øÚ˚˛±ø¬ı˛—˚ ¤˜¤¸ø¸˚ ø¬ı¤ ¬Û±˙]
Œfl¡±Ô±˚˛˝◊√ Ú± Œ¬ÛÓÀÂ√ Œ˚Ó¬±˜, ¤˝◊√ Œ¬Û±Î¬ˇ±¬ı˛ Œ√À˙ ¬ÛÀάˇ
Ú±-Ô±fl¡À˘º ’Ô±«» ¸±˜±øÊ√fl¡ô¶À¬ı˛¬ı˛ ∆¬ı¯∏˜…Àfl¡ ÒÀ¬ı˛
øÚÀ˚˛, Ê√˜±√±¬ı˛À√¬ı˛ ·±øάˇÀfl¡ ˜±¬Ûfl¡±øͬ fl¡À¬ı˛, Œ˝√√Ú
¸˜±ÀÊ√ øÚÀÊ√¬ı˛ ’¬ı¶ö±Ú ¸•§Àg ¤fl¡È¬± Ò±¬ı˛Ì± fl¡¬ı˛±º
¤Â√±Î¬ˇ±› ø¬ıÀ√À˙ ¬ı¸¬ı±¸fl¡±¬ı˛œ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛± ˜±ÀÁ¡ ¸±ÀÁ¡
Œ√À˙ øÙ¬À¬ı˛ ˝√√±øÓ¬˙±À˘ ˝√√±øÓ¬, Œ‚±Î¬ˇ±˙±À˘ Œ‚±Î¬ˇ±
Œ·±ÀÂ√¬ı˛ ·ä&ø˘ Œ˙±Ú±˚˛ ¬ı± Œ√À˙ ¤À¸ ‡≈¬ı ¸˝√√ÀÊ√
¬Û±“‰¬ øfl¡À˘± ≈√˜”«˘… ¬ı±·√± ø‰¬—øάˇ øfl¡ÀÚ ŒÚ˚˛ ’¬ı˘œ˘±˚˛,
Ó¬‡Ú ¤˝◊√ õ∂±‰≈¬À˚«¬ı˛ ·ä&ø˘ ’±¬ı˛› ¬Ûø¬ı˛¬Û≈©Ü ˝√√˚˛º
’±ø˜ ø¬Û¤˝◊√‰¬øά ·À¬ı¯∏̱ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙
¤À¸øÂ√˘±˜º Ó¬±¬ı˛ ’±À· fl¡˘fl¡±Ó¬±˚˛ ά±Mê√±ø¬ı˛¬ı˛ Â√±S
Ô±fl¡±fl¡±˘œÚ øfl¡Â≈√ ˜±øfl«¡Ú ø¬ıù´ø¬ı…±˘À˚˛ ≈√í-øÓ¬Ú ˜±À¸¬ı˛
Ê√Ú… ·À¬ı¯∏̱ fl¡¬ı˛À˘›, ø¬Û¤˝◊√‰¬øά fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¸˜˚˛ ŒÔÀfl¡˝◊√
¤‡±ÀÚ Œ¬ıø˙ ¸˜˚˛ ÒÀ¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ˚±›˚˛± ¤¬ı— Ù¬˘Ó¬
¤‡±Úfl¡±¬ı˛ Ê√ÚÊ√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ¸Àe øfl¡Â≈√Ȭ± ø˜À˙ ˚±›˚˛± ›
fl¡±Â√ ŒÔÀfl¡ øÚ¬ı˛œé¬Ì fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’øˆ¬:Ó¬±º 2009 Ú±·±√
˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ ¬ı…±¬Ûfl¡ ˆ¬±À¬ı ¤˘ ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ˜µ±º
Œ˘±Àfl¡ U U fl¡À¬ı˛ ‰¬±fl¡ø¬ı˛ ˝√√±¬ı˛±ÀÓ¬ qè fl¡¬ı˛˘-- ’±˜±¬ı˛
Œ‰¬Ú± Ê√±Ú± ˜±Ú≈¯∏›º ’±˜±¬ı˛ ¤fl¡ ¬ıg≈, Œ¸ ¬ıU ¬ıÂ√¬ı˛
’±À· ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ ¬Û±øάˇ ø√À˚˛øÂ√˘ ˝◊√ø?øÚ˚˛±¬ı˛
ø˝√√¸±À¬ıº Œ¸› ˝√√±¬ı˛±˘ ‰¬±fl¡ø¬ı˛º ¬ı˛±ô¶±˚˛ øˆ¬‡±ø¬ı˛ ›
·‘˝√˝√œÚ ˜±Ú≈¯∏ Œ√‡±¬ı˛ ’øˆ¬:Ó¬± ø‰¬¬ı˛fl¡±˘˝◊√ øÂ√˘, ˜±øfl«¡Ú
Œ√À˙› ’±ÀÂ√º Ó¬À¬ı ›˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬¬ı˛ √±ø¬ı˛^… √˙«Ú ’±¬ı˛
¤fl¡ √ø¬ı˛À^¬ı˛ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ∆√ÚøµÚ ¸≈¬ı˛Ó¬-˝√√±˘, Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ…
ø¬ıô¶¬ı˛ Ù¬±¬ı˛±fl¡º ¤˝◊√ ¬ıg≈øȬ › ’±ø˜ Ú±Ú± Ê√±˚˛·±˚˛
˜±Ú¬ı±øÒfl¡±¬ı˛ Ó¬Ô± ’Ú… øfl¡Â≈√ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ÒÚ±« ›
ø¬ıÀ鬱Àˆ¬ ¤fl¡¸Àe Œ˚±· ø√À˚˛øÂ√º ˝√√ͬ±» fl¡À¬ı˛ Œ¸
‰¬±fl¡ø¬ı˛ ˝√√±¬ı˛±ÀÓ¬, ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ˜µ±¬ı˛ ¬ı…±¬Û±¬ı˛È¬±, ˚±Àfl¡
¬ıÀ˘ ‚À¬ı˛¬ı˛ ά◊Àͬ±ÀÚ ‰¬À˘ ¤˘º
˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ Œ¬ı˙ øfl¡Â≈√ ø·Ê√±«-Œfl¡øffl¡ ¸—·Í¬Ú ›

25 Œ¸ÀõI◊•§¬ı˛, 2011 

¸±Ù¬ fl¡Ô±
¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛±

’±·cfl¡ÀQ¬ı˛ ’±˝◊√Úø¸XÓ¬± Ô±Àfl¡º ˙˝√√À¬ı˛ ’±·Ó¬ ¤ø˘À˚˛ÚÀ√¬ı˛ øÚÀÊ√À√¬ı˛Àfl¡˝◊√ ‡≈“ÀÊ√ øÚÀÓ¬ ˝√√˚˛ √±“άˇ±¬ı±¬ı˛ Ê√±˚˛·±º ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ¸Àe
Œfl¡±Ú› ¸—˘±¬Û Ó¬±¬ı˛ ŒÚ˝◊√º ’Ô‰¬ Œ¸ SêÀ˜ SêÀ˜ ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛˝◊√ ˜±Ú≈¯∏º ëø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛Úí-Œ√¬ı˛ ‡≈“Ê√À˘Ú ’øÚ¬ı±«Ì ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛

ø¬ıË

øȬ˙ ¬ı˛fl¡¸—·œÓ¬ ø˙äœ øà— Ó“¬±¬ı˛ ëÚ±øÔ— ˘±˝◊√fl¡
√… ¸±Úí [1988] ’…±˘¬ı±À˜ ¤fl¡øȬ ·±Ú
Œ¬ı˛À‡øÂ√À˘Ú ë’…±Ú ˝◊√—ø˘˙˜…±Ú ˝◊√Ú øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡í
ø˙À¬ı˛±Ú±˜±˚˛º Œ¸˝◊√ ·±ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô±&À˘± øÂ√˘ ¤˝◊√õ∂fl¡±¬ı˛- ë’±˝◊√ ŒÎ¬±KI◊ øE—fl¡ fl¡øÙ¬, ’±˝◊√ ŒÈ¬fl¡ øȬ ˜±˝◊√ øά˚˛±¬ı˛˚
’±˝◊√ ˘±˝◊√fl¡ ŒÈ¬±à ά±Ú ’Ú ›˚˛±Ú ¸±˝◊√ά˚... ø¸ ø˜
›˚˛±øfl¡— ά±Î¬◊Ú øÙ¬Ù¬Ô ’…±øˆ¬øÚά◊˚ ¤ ›˚˛±øfl¡—
Œfl¡˝◊√Ú ø˝√√˚˛±¬ı˛ ’…±È¬ ˜±˝◊√ ¸±˝◊√ά˚... ’±˝◊√ ’…±˜ ’…±Ú
¤ø˘À˚˛Ú, ’±˝◊√ ’…±˜ ¤ ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛Ú˚ ’±˝◊√
’…±˜ ’…±Ú ˝◊√—ø˘˙˜…±Ú ˝◊√Ú øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡ºí 1993
¸±À˘ ø¬ıËøȬ˙¬ıÚ« Ê√±˜±˝◊√fl¡±Ú Œ¬ı˛À) ·±˚˛fl¡ ˙±˝◊√ÚÀ˝√√ά
[¤Î¬˜≈`¬ fl¡±˘« ¤˝◊√Àfl¡Ú] ¤˝◊√ ·±ÚøȬ¬ı˛ ¤fl¡øȬ fl¡ˆ¬±¬ı˛
ˆ¬±¸«Ú Œ¬Û˙ fl¡À¬ı˛Ú, Œ¸‡±ÀÚ ·±ÚøȬ¬ı˛ ø˙À¬ı˛±Ú±˜
¬ı√À˘ “√±Î¬ˇ±˚˛ ë¤ Ê√±˜±˝◊√fl¡…±Ú ˝◊√Ú øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡íº ¤¬ı—
’¬ı˙…˝◊√ ¬ı√˘±˚˛ ·±ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô±›-- ëŒÎ¬±KI◊ øE—fl¡ fl¡øÙ¬,
’±˝◊√ øE—fl¡ èȬ¸ ˜±˝◊√ øά˚˛±¬ı˛˚ ’…±`¬ ’±˝◊√ ˘±ˆ¬ ˜±˝◊√
˜øÚ«— ¬ı˛±˝◊√ά˚ ˝◊√ά◊ fl¡…±Ú ø¸ ˝◊√Ȭ ˝◊√Ú ˜±˝◊√ Œ˜±˙Ú¸
Œ˝√√±À˚˛Ú ’±˝◊√ ›˚˛±fl¡˚ ’±˝◊√ ’…±˜ ¤ Ê√±˜±˝◊√fl¡…±Ú ˝◊√Ú
øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡˚... ’±˝◊√ ’…±˜ ’…±Ú ¤ø˘À˚˛Ú, ¤ ø˘·…±˘ ˝◊√—ø˘˙˜…±Ú ˝◊√Ú øÚά◊ ˝◊√˚˛fl«¡  . øà—
¤ø˘À˚˛Ú˚ ’±˝◊√ ’…±˜ ¤ Ê√±˜±˝◊√fl¡…±Ú ˝◊√Ú øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡íº
øà—-¤¬ı˛ Ó¬¬ı˛Ù¬ ŒÔÀfl¡ ·±ÚøȬ ¬ı˛‰¬Ú±¬ı˛ øˆ¬ißÓ¬¬ı˛ Œõ∂øé¬Ó¬ øÂ√˘º ¤¬ı— Ó¬À¬ı Ó¬±ÀÓ¬ Œ˜À˙ Œù≠¯∏ ’±¬ı˛ ¬ÛœÎ¬ˇÀÚ¬ı˛ ¬ı…±fl¡¬ı˛Ìº ¬ı±—˘±˚˛
Œ¸‡±ÀÚ Œ¸±˙…±˘ ¤ÀÊ√`¬±› Œ¬ı˙ ˆ¬±À˘± ˜ÀÓ¬±˝◊√ ø¬ı√…˜±Ú øÂ√˘º Œ√˙ˆ¬±·-¸±ø˝√√Ó¬… ŒÓ¬˜Ú Œ¬Û±Mê√ Ú˚˛º ˚ø√ ¬Ûø(˜ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ø√Àfl¡
øfl¡c, ˙±˝◊√ÚÀ˝√√Àά¬ı˛ fl¡ˆ¬±¬ı˛ ˆ¬±¸«ÀÚ¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ë˝◊√—ø˘˙˜…±Ú ˝◊√Ú Ó¬±fl¡±ÀÚ± ˚±˚˛, fl‘¡¯∏Ì ‰¬µ¬ı˛ ŒÔÀfl¡ &˘Ê√±¬ı˛ ¬Û˚«ôL Â√øάˇÀ˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√
øÚά◊˝◊√˚˛fl«¡í ¬ı±fl¡…±—˙øȬ Œ˚Ú øˆ¬ißÓ¬¬ı˛ ¬ı…?Ú± Œ¬ÛÀÓ¬ qè fl¡À¬ı˛º ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛ÚÀ√¬ı˛ ˚La̱º ¬ı±—˘± ¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ ¤˝◊√ Úœ¬ı˛¬ıÓ¬±È¬±
¸Àµ˝√√ ŒÚ˝◊√, Œ¬ı˛À) ·±ÀÚ¬ı˛ Œ^±˝√√‰¬ø¬ı˛ÀS¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√…Àfl¡ ¬ıÊ√±˚˛ Œ¬ı˛À‡˝◊√ Œ¬ı˙ Œ‚±È¬±˘± ˘±À·º ά◊≈«√ ¬ı± ¬Û±?±¬ıœ ¸±ø˝√√Ó¬… Œ˚‡±ÀÚ ¬ı±0˚˛Ó¬±¬ı˛
˙±˝◊√ÚÀ˝√√ά ·±ÚøȬÀfl¡ Ú±ø˜À˚˛ ¤ÀÚøÂ√À˘Ú ¤fl¡õ∂fl¡±¬ı˛ ’±R¬ı…Àe¬ı˛ ˜±Ò…À˜ Ó¬±¬ı˛ ¤ø˘À˚˛ÚÀÚÀ¸¬ı˛ ’±˝◊√Úø¸XÓ¬±Àfl¡ ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√,
ô¶À¬ı˛º Œ¸ ¸¬ı õ∂¸e ’±¬Û±Ó¬Ó¬ Ô±fl¡º ˘é¬…Úœ˚˛ ¤È¬±˝◊√ Œ˚, øà— Œ¸‡±ÀÚ ¬ı√±—˘± Œ√˙ˆ¬±·-¸±ø˝√√Ó¬… ëÚà…±˘øÊ√˚˛±í Ú±˜fl¡ ¤fl¡
Ó“¬±¬ı˛ ø˘ø¬ı˛Àfl¡ ¤˜Ú ¤fl¡øȬ Œ˜±é¬˜ Ȭ±˜« ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡¬ı˛À˘Ú, ˚±¬ı˛ ‰¬±èøÚø˜«øÓ¬¬ı˛ ’-fl¡ÔÚ ø√À˚˛˝◊√ øfl¡ Œ¸˝◊√ ø˘·…±ø˘øȬ ˚±‰¬Ú±
Œfl¡±Ú› ø¬ıfl¡ä ˝√√˚˛ Ú±º ˙±˝◊√ÚÀ˝√√ά› ˜ÀÚ ˝√√˚˛ ›˝◊√ Ȭ±˜«øȬÀfl¡˝◊√ Ó“¬±¬ı˛ fl¡À¬ı˛øÂ√˘∑ õ∂¸eȬ± ‡≈¬ı ¤fl¡È¬± ’±¬ı˛±˜√±˚˛fl¡ Ú˚˛º
’øõ∂˚˛ õ∂¸e Ô±fl¡º ¬ı¬ı˛— ¸±•xøÓ¬fl¡ ¸˜À˚˛ ¤˝◊√ ˙˝√√¬ı˛
·±ÀÚ¬ı˛ ø˜¸±˝◊√˘ ø˝√√À¸À¬ı ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ˘±ˆ¬ ¸±˜˘±ÀÓ¬ Ú±
Œ¬ÛÀ¬ı˛˝◊√ fl¡ˆ¬±¬ı˛ ˆ¬±¸«ÀÚ Î¬◊À√…±·œ ˝√√À˚˛øÂ√À˘Úº Ȭ±˜«øȬ ˝√√˘-- fl¡˘fl¡±Ó¬±ÀÓ¬˝◊√ ¬ı˝√√˜±Ú Ô±fl¡± ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛ÚÀ√¬ı˛ fl¡Ô± ˆ¬±ø¬ıº
ëø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛Úºí
ëø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛Úí ˙s¬ıgøȬ¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¬ı±—˘± Ӭʫ√˜± fl¡¬ı˛ÀÓ¬
‰¬±˝◊√øÂ√ Ú±º ¬ıdÓ¬, ¬ı±—˘± ’Ú≈¬ı±À√-¤¬ı˛ ¬Û≈À¬ı˛± ˜ø˝√√˜±È¬±˝◊√ ‚±¬Û˘±
˝√√À˚˛ ˚±À¬ıº qÒ≈ ¤È≈¬fl≈¡ ¬ı˘±˝◊√ fl¡±øÙ¬ Œ˚, Œ˚ Œfl¡±Ú› ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡
¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛˝◊√ ë¬ıø˝√√¬ı˛±·Ó¬í ¬ı± ë’±·cfl¡íÀ√¬ı˛ ’¬ı¶ö±ÀÚ¬ı˛ Œ˚ ø¬ıøˆ¬iß ›
ø¬ıø‰¬S ˜±S± ø¬ı√…˜±Ú Ô±Àfl¡, ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛ÚÀÚ¸ Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ…
˝√√±ÀÓ¬ ¬Û≈“È≈¬ø˘ Œ√˝√±øÓ¬ ¬ıά◊ Ó¬±¬ı˛
’Ú…Ó¬˜º ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛Ú øfl¡ Œfl¡±Ú› ˝◊√ø˜ø¢∂∑ ˝√√±ÀÓ¬ Â√±Î¬ˇ¬ÛS
ø¸fl¡øÚÁ¡¬ı˛± ø˙qøȬÀfl¡ ¬ı·˘√±¬ı± fl¡À¬ı˛
øÚÀ˚˛ ¤fl¡øȬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ¬ı‘M√ ŒÔÀfl¡ ά◊ø26√iß ˝√√À˚˛ ’Ú… ¤fl¡
¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ¬ı˘À˚˛ Ó¬±¬ı˛ “√±Î¬ˇ±¬ı±¬ı˛ Ê√±˚˛·± ‡≈“Ê√ÀÂ√∑ ˚ø√ øà—-¤¬ı˛
¬ıÌ«˜˚˛ Œ‚±˜È¬±¬ı˛ ’±Î¬ˇ±˘ ŒÔÀfl¡ ˝√√±›Î¬ˇ±
·±ÚøȬ¬ı˛ fl¡Ô±˝◊√ Òø¬ı˛, Ó¬À¬ı øÚά◊˝◊√˚˛Àfl«¡ ’±·Ó¬ ˝◊√—À¬ı˛Ê√øȬ Ó¬±¬ı˛ ‰¬±ø¬ıËÊ√ √…±À‡º ά◊2‰¬G ŒÓ¬˘·Àg¬ı˛ ø¸„√√±Î¬ˇ±
¬Û±ÀÚ¬ı˛ ’ˆ¬…±¸, Â√øάˇ ˝√√±ÀÓ¬ ¬Û√‰¬±¬ı˛Ì±¬ı˛ ’±¸… ˝◊√Ó¬…±ø√ øÚÀ˚˛ Œ¬ı˙
‡±øÚfl¡È¬± Œ˝“√fl¡ › Œfl“¡√ø¬ı˛ ¸˝√√˝◊√ ¬ı˝√√±˘ Ó¬ø¬ı˚˛»º øfl¡c, ˚‡Ú˝◊√ ·±ÚøȬ
‡±˚˛, ’±¬ı˛ Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ Œfl¡±Ú Ê√±≈√˜ÀLa
Ê√±˜±˝◊√fl¡…±Ú fl¡ÀF ά◊Àͬ ’±À¸, Ó¬‡Ú˝◊√ Œ˚Ú Œfl¡±Ô±› ¤fl¡õ∂fl¡±¬ı˛
ø˜À˙ ˚±˚˛ ˙˝√√¬ı˛Àfl¡±˘±˝√√À˘º Ó¬± øfl¡
˙¬ı˛Ì±Ôπˆ¬øe˜± øÓ¬˚«fl¡ › Œfl¡ÃøÌfl¡ˆ¬±À¬ı ά◊“øfl¡ ø√À˚˛ ˚±˚˛º Œfl¡,
Œfl¡±Ô±˚˛ ¤¬ı— fl¡œˆ¬±À¬ı ’±˝◊√øÚ ’±·cfl¡N øÚÀ˚˛ ¬ıÊ√±˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√, Ó¬±
fl¡‡Ú› Œ¬ı±Á¡± ˚±À¬ı∑ ’¬ı˙…, Œ¬ı±Á¡±¬ı˛
Œ¬ı±Á¡± › Ê√±Ú± Œ¬ı˙ ≈√¬ı˛+˝√√º
√¬ı˛fl¡±¬ı˛È¬±˝◊√ ¬ı± Œfl¡±Ô±˚˛∑
˝◊√ —ø˘˙˜…±ÀÚ¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ øÚά◊˝◊√ ˚˛fl«¡ ¤fl¡õ∂fl¡±¬ı˛ ˝√√±˝◊√ ¬ı˱›
ŒÚøÓ¬¬ı±‰¬fl¡Ó¬±¬ı˛ Œé¬S ˝√√À˘›, Ê√±˜±˝◊√fl¡…±ÀÚ¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ Ú˚˛º ˙˝√√¬ı˛
fl¡˘fl¡±Ó¬±˚˛ ’±·cfl¡À√¬ı˛ ¬Û¬ı˛•Û¬ı˛±Àfl¡ ˚ø√ ¤fl¡È≈¬ Â√±Úøˆ¬Ú fl¡¬ı˛± ¤¸õ≠±ÀÚά Œ˜À¬∏C± Œà˙ÀÚ¬ı˛ ¤¸fl¡±À˘È¬À¬ı˛¬ı˛ ¸±˜ÀÚ ≈√í√G
˚±˚˛, ŒÓ¬± ¬ı…±¬Û±¬ı˛È¬± ¶Û©Ü ˝√√À¬ıº Œ√˙ˆ¬±À·¬ı˛ ’±À· › Œ√˙ˆ¬±À·¬ı˛ “√±Î¬ˇ±À˘˝◊√ ¤fl¡√˘ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ Œ√‡± ˚±˚˛º ˚“±À√¬ı˛ Œfl¡Î¬◊ Œfl¡Î¬◊ Œ¸˝◊√
¬Û¬ı˛ ’±·cfl¡ÀQ¬ı˛ ’±˝◊√Úø¸XÓ¬±¬ı˛ [’±√±˘ÀÓ¬ ¬ı˘¬ı»À˚±·… ë’±˝◊√Úí ‚≈¬ı˛ôL ø¸“øάˇÀÓ¬ √±“øάˇÀ˚˛ ø‰¬»fl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ŒÙ¬˘ÀÂ√Ú, Œ¸‡±Ú ŒÔÀfl¡
Ú˚˛] Œ√…±Ó¬Ú± Œ¬ı˙ ‡±øÚfl¡È¬±˝◊√ ¬ı√˘±˚˛, ¤fl¡Ô± ÚÓ≈¬Ú fl¡À¬ı˛ ¬ı˘±¬ı˛ ˘…±`¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ø·À˚˛ Ȭ±˘ ¸±˜˘±ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÂ√Ú Ú±, ’±¬ı˛ ¬ı±øfl¡
øfl¡Â≈√ ŒÚ˝◊√º ¤fl¡√± ¬Û”¬ı«¬ıe ŒÔÀfl¡ ’±·Ó¬ Ù”¬øÓ«¬¬ı±Ê√ Ê√ø˜√±¬ı˛Ó¬Ú˚˛ ¤fl¡√˘, ¬ı±fl¡˝√√œÚ ô¶øyÓ¬ ˜≈À‡ ø¸“øάˇ¬ı˛ ‚”Ì«Ú Œ√À‡ ˚±À26√Úº õ∂Ô˜
’Ô¬ı± fl¡±ø˘‚±È¬ √˙«ÀÚ26≈√fl¡ ·e±¶ß±Ú±Ôπ ¸•Ûiß ·‘˝√ À¶ö¬ı˛ õ∂Ô˜ ˙˝√√¬ı˛-˝◊√˚˛±¬ı˛¬ı˛± Œ˝√√À¸ÀÂ√, ¬ÛÀ¬ı˛ ø¬ı¬ı˛Mê√ ˝√√À˚˛ fl¡È”¬fl¡±È¬¬ı…›
’±·cfl¡ÀQ¬ı˛ ¸Àe fl¡À˚˛fl¡ ˘é¬ ¬ı±d˝√√±¬ı˛± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ õ∂À¬ı˙Àfl¡ Ó≈¬˘Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√, øfl¡c SêÀ˜ SêÀ˜ ¸¬ıȬ±˝◊√ ø˘·…±˘ ˝√√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√º ø¸“øάˇ
fl¡¬ı˛±È¬± Œ˜±ÀȬ˝◊√ Ú…±˚˛¸—·Ó¬ Ú˚˛º Ó¬¬ı≈, ¬ı˘±¬ı˛ fl¡Ô± ¤È¬±˝◊√ Œ˚, √˙«Ú ’Ô¬ı± ’Úˆ¬…ô¶ w˜ÀÌ È¬±˘ ‡±›˚˛±› fl¡œˆ¬±À¬ı Œ˚Ú ø¸XÓ¬±
ë¬ı±e±˘í Ó¬fl¡˜±øȬ ë¸Ò¬ı±¬ı˛ ¤fl¡±√˙œí¬ı˛ fl¡±À˘ Œ˚ õ∂fl¡±¬ı˛ ¸˜±Ê√ø¸X Œ¬ÛÀ˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√º Ó¬À¬ı øfl¡ ¤È¬± ¤fl¡È¬± ¸—¢∂±˜ øÂ√˘ ’±·cfl¡À√¬ı˛
¬ı˛¸ˆ≈¬øMê√¬ı˛ Œ√…±Ó¬fl¡ øÂ√˘, 1947-¤¬ı˛ ¬Û¬ı˛ Œ¸˝◊√ ¬ı˛¸ˆ≈¬øMê√¬ı˛ Ó¬¬ı˛ÀÙ¬∑ Œfl¡±Ú› õ∂øÓ¬¬ı±√ Ú˚˛ [õ∂øÓ¬¬ı±√ ¸ˆ¬± Œ¸˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬ Œ˜À¬∏C±
ά±˝◊√À˜Ú˙ÚøȬ ¬Û±˘ÀȬ ˚±˚˛º ¬ı˛¸±ˆ¬±¸ ¬ÛÀ¬ı˛› ¬ıÓ«¬˜±Ú Ô±Àfl¡ ¬ıÀȬ, ‰¬…±ÀÚÀ˘ Ê√˜Ê√˜±È¬], ˜±øȬ¬ı˛ ÚœÀ‰¬ S꘱·Ó¬ ’±˚˛±¸ ’±¬ı˛

‡±ø26√ øfl¡c ø·˘øÂ√ Ú±

Ê√˜±√±À¬ı˛¬ı˛ ·±øάˇ ’Ô¬ı± ø¬ıÀ¬ıfl¡À¬ı±ÀÒ¬ı˛ ¸±˝◊√Ê√
··« ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛ 

’±˝◊√Úø¸X ’±·cfl¡Q ¤¬ı— Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛...

˜±˝◊√˘Ù¬˘fl¡

Œ¸ 

’Ú…±Ú… øfl¡Â≈√ Ú±·ø¬ı˛fl¡ ¸—‚ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ¸±˝√√±˚… fl¡¬ı˛±¬ı˛
Ê√Ú… Ú±Ú± ¬ı…¬ı¶ö± ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛º Ê√œ¬ıÚÒ±¬ı˛À̬ı˛ õ∂Ô˜ ˙Ó«¬
˝√√˘ ‡±¬ı±¬ı˛º ’±˜±¬ı˛ ¬ıg≈¬ı˛ ˝√√ͬ±» fl¡À¬ı˛ ‰¬±fl¡ø¬ı˛ ˝√√±¬ı˛±ÀÚ±¬ı˛
Ù¬À˘ ¤¬ı— ø¬ıÀ˙¯∏ Œfl¡±Ú› ¬Û≈“øÊ√ Ú±-Ô±fl¡±¬ı˛ Ù¬À˘, Œ˚
¸˜¸…±¬ı˛ ¸•ú≈‡œÚ ˝√√˘, Ó¬±¬ı˛ ¸±˜ø˚˛fl¡ ¸≈¬ı˛±˝√√± ‡≈“Ê√ÀÓ¬
¤˝◊√ ¬ı˛fl¡˜ ¸±˝√√±À˚…¬ı˛ Ú±Ú± ά◊¬Û±À˚˛¬ı˛ ¸g±Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬
Ô±fl¡˘º ¤˝◊√ Œ‡±“ÀÊ√ ’±ø˜› Ó¬±¬ı˛ ¸eœ˝◊√ ˝√√˘±˜-- øfl¡Â≈√Ȭ±
¬ıg≈¬ı»¸˘Ó¬± ’±¬ı˛ øfl¡Â≈√Ȭ± ˜Ò…ø¬ıM√√-ά◊2‰¬˜Ò…ø¬ıM√√
˜±Úø¸fl¡Ó¬±˚˛ ¬ıάˇ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ¸≈¬ı±À√ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ Œ˚ ’±Ú±‰¬fl¡±Ú±‰¬&À˘± ’Ò¬ı˛± ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛ ¤˝◊√ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙›,
Œ¸˝◊√&À˘±Àfl¡ ¤fl¡È≈¬ fl¡±Â√ ŒÔÀfl¡ Œ√‡ÀÓ¬, ˝√√+√—˚˛e˜
fl¡¬ı˛ÀÓ¬º
¬ıàÚ ˙˝√√À¬ı˛ ’ÀÚfl¡ ¬ıάˇ ¬ıάˇ Œ¬ıfl¡±ø¬ı˛ ’±ÀÂ√, ’±ÀÂ√
‡±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ø¬ı˙±˘ ø¬ı¬ÛøÚ-- ¬ı˘± ˚±˚˛ ¬ıUÓ¬˘ ˜≈ø√¬ı˛
Œ√±fl¡±Úº Ê√Ú¶§±¶ö…ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ Ó¬»¬Û¬ı˛Ó¬±¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ õ∂øÓ¬øȬ
ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ fl¡Ó¬ Ó¬±ø¬ı˛À‡¬ı˛ ¬ÛÀ¬ı˛ ’±¬ı˛ ø¬ıøSê fl¡¬ı˛±
˚±À¬ı Ú±, Ó¬± Ê√±øÚÀ˚˛ ø√ÀÓ¬ ˝√√˚˛º ¤˝◊√ ø·Ê√±« ¸—·Í¬Ú ›
√±Ó¬¬ı… ¸—‚&ø˘¬ı˛ ¸Àe ¤˝◊√ Œ√±fl¡±Ú&ø˘¬ı˛ Œ¬ı±Á¡±¬Ûάˇ±
’±ÀÂ√ Œ˚, ¤˝◊√ ø¬ıøSê fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ˙¯∏ Ó¬±ø¬ı˛À‡¬ı˛ ¤fl¡ø√Ú
’±À· Ó¬±¬ı˛± ¤˝◊√¬ı˛fl¡˜ ’ÀÚfl¡ øÊ√øÚ¸ Ϭ±˘±› ˆ¬±À¬ı √±Ú
fl¡À¬ı˛ [fl¡˘fl¡±Ó¬±˚˛ ’Ò≈Ú± õ∂‡…±Ó¬ ˜≈ø√ Œ|ᬠø¬ı˛˘±À˚˛k
ŒÙˬ¸, Œ¶Ûk±¬ı˛ ¬ı± Œ˜À¬∏C± fl¡…±˙ ’…±`¬ fl¡…±ø¬ı˛ øfl¡
ø‰¬S¸±—¬ı±ø√fl¡ Ú±-ŒÎ¬Àfl¡ ¤fl¡√±Ú± ‰¬±˘› Œ√˚˛
fl¡±Î¬◊Àfl¡∑ ’±˜±¬ı˛ Œ‰¬Ó¬˘± ¬Û±Î¬ˇ±¬ı˛ ˜≈ø√ Œ√±fl¡±ÀÚ øfl¡c
¸˜À˚˛ ¸˜À˚˛ øfl¡Â≈√ øˆ¬‡±ø¬ı˛ ¤˜Úfl¡œ ¬Ûq¬Û±ø‡À√¬ı˛›
‡±¬ı±¬ı˛√±¬ı±¬ı˛ ø√ÀÓ¬ Œ√À‡øÂ√ ’äø¬ıM√√ ˜≈ø√Àfl¡]º ¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛
ø√Ú Œfl¡±Ú› ¤fl¡ ¬Û”¬ı«øÚÒ±«ø¬ı˛Ó¬ Ê√±˚˛·±˚˛ ¤˝◊√
‡±¬ı±¬ı˛&ø˘¬ı˛ ¬Û¸¬ı˛± ¸±Ê√±Ú ˝√√˚˛º √ø¬ı˛^-’Ò«ˆ≈¬Mê√·‘˝√ ˝√ œÚ-fl¡˜«˝√ œÚ ’ÀÚfl¡ ˜±Ú≈¯∏ ¤‡±ÀÚ ’±À¸Úº
Œ¶§26√±À¸¬ıœ¬ı˛± ’ÀÚfl¡ ¸˜À˚˛ Ó¬±À√¬ı˛ ¬ıø¸À˚˛ øÚÀÊ√À√¬ı˛
˝√√±ÀÓ¬ ¬ı˛±iß± fl¡¬ı˛± ·¬ı˛˜ ‡±¬ı±¬ı˛ ‡±›˚˛±Ú ¸˚ÀPº ’±˜±¬ı˛
¬ıg≈¬ı˛ ¸Àe ¬ıÀ˘ ’±ø˜ Œ‡À˚˛øÂ√ ’ÀÚfl¡ ¬ı±¬ı˛º ø˙‡
&è¡Z±À¬ı˛ ˘eÀ¬ı˛¬ı˛ ¬ı…¬ı¶ö±ÀÓ¬› ¤˝◊√ ¤fl¡˝◊√ ¬ı˛fl¡˜
˝√√+√˚˛À¬ıM√√± ŒÀ‡øÂ√º ¸˜À¬ıÓ¬ ˜±Ú≈¯∏ ¸±øÊ√À˚˛ ¬ı˛±‡±
¬Û…±Àfl¡È¬ fl¡¬ı˛± ‡±¬ı±¬ı˛ øÚÀ˚˛ ˚±˚˛º Œ¶§26√±À¸¬ıœ¬ı˛± Œ√À‡Ú
˚±ÀÓ¬ Œfl¡Î¬◊ ¤fl¡Ê√Ú Œ˚Ú Œ¬ıø˙ Œ¬ıø˙ ¬ı…±À· Ú±-ˆ¬À¬ı˛
ŒÚ˚˛º ˜”˘Ó¬ fl¡…±Ú¬ıøµ ¬ı± èøȬ Ê√±Ó¬œ˚˛ ‡±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ø√Àfl¡˝◊√
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ŒÁ¡±“fl¡ Ô±Àfl¡ Œ¬ıø˙º ¤˝◊√ ‡±¬ı±¬ı˛&ø˘ ¤˝◊√ ͬ±`¬±
Œ√À˙ ¬ÛÀ‰¬ Ú±, ‡±¬ı˛±¬Û ˝√√˚˛ Ú±º ’ÀÚfl¡ Œé¬ÀS ¤“¬ı˛±
·‘˝√˝√œÚ, Ó¬±“À√¬ı˛ ¬ı˛±iß± fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¸≈À˚±· ¬ı± ¸¬ı˛?±˜
ŒÚ˝◊√º Œ¸øȬ› fl¡…±Ú¬ıøµ ∆Ó¬ø¬ı˛ ‡±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ê√Úøõ∂˚˛Ó¬±¬ı˛
¤fl¡øȬ fl¡±¬ı˛Ìº ’±˜±¬ı˛ ¬ıg≈¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ¤fl¡ ¸˜À˚˛¬ı˛
‰¬±fl≈¡ø¬ı˛Ê√œ¬ıœ ’ÀÚfl¡ ˜±Ú≈¯∏ ’±À¸Ú ¤‡±ÀÚ, ‡±ø˘
¬ı±Ê√±À¬ı˛¬ı˛ Ôø˘ øÚÀ˚˛, ‡±¬ı±¬ı˛ ˆ¬À¬ı˛ ‚À¬ı˛ øÚÀ˚˛ Œ˚ÀÓ¬º
¤˝◊√ ‡±¬ı±¬ı˛ ¬Û±›˚˛±¬ı˛ ˘±˝◊√ÀÚ √±“άˇ±ÀÚ± ’ÀÚÀfl¡¬ı˛ Œé¬ÀS
øÚ–¸ÀµÀ˝√√ ’±R¸•ú±Ú ˝√√±¬ı˛±ÀÚ±¬ı˛ ¤fl¡È¬± ˜≈˝”√Ó«¬º ¤˝◊√
˜≈˝”√ Ó«¬øȬÀfl¡ ¸±˜±Ú… øfl¡Â≈√Ȭ± ¸˝√√Ê√ fl¡À¬ı˛ Œ√˚˛
Œ¶§26√±À¸¬ıœÀ√¬ı˛ ˜±Úø¸fl¡Ó¬± › ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛º ¤˝◊√ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛
˜”˘Ó¬ ¸˝√√±Ú≈ˆ”¬øÓ¬¬ı˛, øfl¡c √±Ó¬±-¢∂˝√œ√Ó¬± ¸•ÛÀfl«¡¬ı˛ ˜ÀÓ¬±

’±√À¬Û˝◊√ Ú˚˛º Ó¬±“¬ı˛± ¬ı˛±iß± fl¡À¬ı˛Ú, ¤fl¡˝◊√ ¸Àe ¬ıÀ¸ ‡±Ú,
·ä fl¡À¬ı˛Ú, Ê√±ÚÀÓ¬ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛Ú Ó¬±“À√¬ı˛ ≈√–‡-fl¡À©Ü¬ı˛
fl¡Ô±-- ’ÀÚfl¡È¬±˝◊√ ’±¬ÛÚÊ√ÀÚ¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º ≈√¬ı˛¬ı¶ö±˚˛ ¬Ûάˇ±
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛› ’±R¸•ú±Ú ’±ÀÂ√, Œ¸È¬± ’Ú≈Ò±¬ıÚ fl¡¬ı˛±
˜Ú≈¯∏…ÀQ¬ı˛ ¤fl¡ ø¬ı¬ı˛±È¬ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛-- ¤˝◊√ ø˙鬱 ’±˜±¬ı˛ fl¡˜
¬Û±›Ú± Ú˚˛º
›˝◊√ Ê√˜±√±¬ı˛ › ·±øάˇ¬ı˛ fl¡Ô±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛Ó¬ ’±¸± ˚±fl¡º
¤˝◊√ ‡±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ¬ı…±· ˝√√±ÀÓ¬ fl¡À¬ı˛ ›˝◊√ ˜±Ú≈¯∏&ø˘¬ı˛ ˜ÀÒ…
Œfl¡Î¬◊ Œfl¡Î¬◊ ·±øάˇÀÓ¬› ά◊ͬ˘º ’±¬Û±Ó¬ ˆ¬±À¬ı Œ√‡À˘
˜ÀÚ ˝√√À¬ı, ·±øάˇ ¬ı˛±‡ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÂ√Ú, ’±¬ı˛ ‡±¬ı±¬ı˛ øfl¡ÀÚ
Œ‡ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÂ√Ú Ú±∑ ¤˝◊√ õ∂¸Àe ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ ˝√√À¬ı Œ˚,
˜±Ú¬ı¸˜±ÀÊ√, Œ˚ Œfl¡±Ú› ¬ıd¬ı˛ ˜”˘… ˜”˘Ó¬ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛
øÚˆ«¬¬ı˛º ’±¬ı˛ ¤fl¡È¬± &èQ¬Û”Ì« ¬ı…±¬Û±¬ı˛ ˝√√˘ ¤fl¡˝◊√ ¬ıd
’±Ô«-¸±˜±øÊ√fl¡ ’¬ı¶ö±ÀÚ¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ øÚˆ¬«¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß
¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛-˜”˘… ¬Û±˚˛º ά◊√±˝√√¬ı˛Ì ø˝√√¸±À¬ı ¬ıø˘-˜≈Àͬ±ÀÙ¬±ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô±º ¤fl¡Ê√Ú È¬…±ø'‰¬±˘fl¡ ¬ı± ¬ı˛±Ê√ø˜ø¶a
¢∂±¸±26√√Ú õ∂fl¡Àä ø‰¬Ú± ˜≈Àͬ±ÀÙ¬±Ú Œfl¡ÀÚ ø√ÀÚ¬ı˛ Œ˙À¯∏
¬Û=±˙-¤fl¡À˙± Ȭ±fl¡± Œ¬ıø˙ ’±˚˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬º Œ¸ qÒ≈˝◊√
¬ı±Ó¬±« ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛-- ¤‡±ÀÚ ·±øάˇ ’±¸≈fl¡, Œ¸‡±ÀÚ
¤fl¡Ê√Ú fl¡±Àͬ¬ı˛ ø˜ø¶a √¬ı˛fl¡±¬ı˛ ˝◊√Ó¬…±ø√º ¤˝◊√ ¬ı…¬ı˝√√±À¬ı˛¬ı˛
¸Àe ÒÚfl≈¡À¬ıÀ¬ı˛¬ı˛ ’±≈√¬ı˛± fl¡Ú…±¬ı˛ ˝√√±˘ Ù¬…±˙ÀÚ¬ı˛ Ó‘¬Ó¬œ˚˛
ŒÙ¬±Ú ¬ı± Œ¸"√√¬ı˛ Ù¬±˝◊√Àˆ¬¬ı˛ ά◊ͬøÓ¬ Ó¬Ô…õ∂˚≈øMê√ ‰¬±fl¡À¬ı˛¬ı˛
¬Û“ø‰¬˙ ˝√√±Ê√±ø¬ı˛ ˜≈Àͬ±ÀÙ¬±ÀÚ¬ı˛ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛Àfl¡ ¤fl¡ fl¡À¬ı˛ Œ√‡±
’±¸À˘ ¬ı…±¬Ûfl¡ ∆¬ı¯∏˜…Àfl¡ ˘‚≈ fl¡¬ı˛± ¤fl¡¬ı˛fl¡˜ ¶ö≤˘
’˙±˘œÚÓ¬±º ¤˝◊√ ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ ˝√√À¬ı ˜±øfl«¡Ú
Ê√˜±√±À¬ı˛¬ı˛ ·±øάˇÀfl¡º ‡≈¬ı ¸y¬ıÓ¬, ·±øάˇøȬ Ó¬±¬ı˛ Ò±À¬ı˛
Œfl¡Ú±-- ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ õ∂±˚˛ ¸¬ı˝◊√ Ò±À¬ı˛ ‰¬À˘, Ÿ¬Ì¢∂ô¶
˝√√›˚˛± ’±˜±À√¬ı˛ Œ√À˙¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¸±˜±øÊ√fl¡ ˘7¡¡¡±¬ı˛
¬ı…?Ú± ’±ÀÚ Ú±º Œfl¡Ú ·±øάˇ ’±ÀÂ√ Ó¬±¬ı˛∑ ¤fl¡√˜
¬ı±“‰¬±¬ı˛ Ê√Ú…º ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ Ê√Ú¬ı¸øÓ¬ ¶ö±¬ÛÀÚ¬ı˛ ¸Àe
’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ¸≈À˚±·¸≈ø¬ıÒ±øȬ Œ¬ı±Á¡± õ∂À˚˛±Ê√Úº ˙˝√√¬ı˛
ŒÔÀfl¡ ‰¬ø~˙-¬Û=±˙, ¤˜Úfl¡œ ¤fl¡À˙± ˜±˝◊√˘ ”√¬ı˛
ŒÔÀfl¡ ¬ıU ˜±Ú≈¯∏ ˙˝√√À¬ı˛ ’±À¸Ú fl¡˜«¸”ÀS, ’±˜±À√¬ı˛
Œ√À˙¬ı˛ ŒÎ¬˝◊√ø˘ ¬Û…±À¸?±¬ı˛À√¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√º &èQ¬Û”Ì«
Ó¬Ù¬±Ó¬ ˝√√˘, ¤À√À˙ ¸˝√√Ê√À˘±ˆ¬… Œ¬∏CÚ ŒÚ˝◊√, ¬ı…±¬Ûfl¡
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ê√Ú… ˙˝√√¬ı˛Ó¬ø˘ ŒÔÀfl¡ ˙˝√√À¬ı˛ ’±¸ÀÓ¬ Ô±fl¡±
¶§ä˜”À˘…¬ı˛ ¬ı±¸ ŒÚ˝◊√º &ÀÌ Œ√‡À˘ Œ¬ı±Á¡± ˚±À¬ı, Ò±À¬ı˛
Œfl¡Ú± ·±øάˇ¬ı˛ ˜±ø¸fl¡ ¸≈√ ¬ı± ˝◊√¤˜’±˝◊√ ˝√√˘ ¸¬ı Œ‰¬À˚˛
fl¡˜ ˜”À˘… ‰¬˘± ŒÙ¬¬ı˛± fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¬ı…¬ı¶ö±º ¤À√À˙
˙˝√√¬ı˛Ó¬ø˘ÀÓ¬ ŒÂ√±È¬ ŒÂ√±È¬ Œ√±fl¡±Ú õ∂±˚˛ ά◊Àͬ ø·À˚˛ÀÂ√º
Ù¬˘Ó¬, ‰¬±˘ ŒÔÀfl¡ ’±˘ø¬ÛÚ, Œfl¡±Ú› øfl¡Â≈√ ŒÊ√±·±Î¬ˇ
fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˙˝√√¬ı˛Ó¬ø˘ÀÓ¬˝◊√ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ Œ˚ÀÓ¬ ˝√√˚˛ ‰¬±¬ı˛-¬Û±“‰¬
˜±˝◊√˘º ¤˝◊√ ¤˘±fl¡±&ø˘¬ı˛ ¬ı˛±ô¶±› ·±øάˇ¬ı˛ Ê√Ú… ∆Ó¬ø¬ı˛º
¬ı±ô¶¬ıÓ¬, ¤˝◊√ ¤˘±fl¡±&ø˘¬ı˛ Ê√Ú¬ı¸øÓ¬ › ¬ı…¬ı¸±¶ö˘Œ√±fl¡±Ú-¬ı±Ê√±À¬ı˛¬ı˛ ·Àάˇ ›Í¬± ¤˝◊√ ÒÀ¬ı˛ øÚÀ˚˛ Œ˚,
¤˘±fl¡±˚˛ õ∂±˚˛ ¸fl¡À˘¬ı˛ ˝◊√À26√ ˜ÀÓ¬± ·±øάˇ ¬ı…¬ı˝√√±À¬ı˛¬ı˛
¸≈À˚±· ’±ÀÂ√º
˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ √ø¬ı˛^ ¬ı±Î¬ˇÀÂ√º ¤˝◊√ ¸5±À˝√√ õ∂fl¡±ø˙Ó¬
¬Ûø¬ı˛¸—‡…±Ú ’Ú≈˚±˚˛œ Ê√Ú·À̬ı˛ 15.1 ˙Ó¬±—˙

’Ò…±¬ı¸±À˚˛ øfl¡ ¤˝◊√ ’±·cfl¡¬ı˛± fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ Ȭ“√…±fl¡
ŒÔÀfl¡ ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ øÚÀ˚˛ÀÂ√ ¤fl¡õ∂fl¡±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬∑ ˚ø√
Ó¬± ˝√√À˚˛ Ô±Àfl¡º Ó¬À¬ı ¸±¬ı±˙/
’ÀÚfl¡ ø√Ú ’±À· ¸≈Úœ˘ ·Àe±¬Û±Ò…±˚˛ ¤fl¡È¬± ·ä
ø˘À‡øÂ√À˘Ú ëÓ¬±Ê√˜˝√√À˘ ¤fl¡ fl¡±¬Û ‰¬±í Ú±À˜º ø√ø~¬ı˛
¤fl¡ ¬Û“±‰¬Ó¬±¬ı˛± Œ˝√√±ÀȬ˘ ¸y¬ıÓ¬ Œfl¡±Ú› õ∂Ê√±Ó¬±øLafl¡
ø√¬ıÀ¸ ά◊ij≈Mê√ ˝√√À˚˛øÂ√˘ Œ√˝√±øÓ¬ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Ê√Ú…º Ó¬±¬ı˛
¬Û¬ı˛, Œ¸˝◊√ ¸¬ı ’±˝◊√Úø¸X ’±·cfl¡¬ı˛± Ó¬±À√¬ı˛ ˆ¬±¬ı ›
¬ˆ¬øe˜± ø√À˚˛ ¤fl¡õ∂fl¡±¬ı˛ Œ˚Ú Ê√˚˛ fl¡À¬ı˛ øÚÀ˚˛øÂ√˘
Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ ’±øˆ¬Ê√±Ó¬ ¤fl¡ ¬Ûø¬ı˛¸¬ı˛Àfl¡º Œ¸ ŒÓ¬±
·ä˝◊√º ¸±Î¬◊Ô ø¸øȬ ˜À˘ Ï≈¬Àfl¡ ¬Ûάˇ± ”√¬ı˛ ˜Ù¬¸¸À˘¬ı˛
øfl¡À˙±¬ı˛ ’Ô¬ı± ˜±øåI◊Àõ≠À' ˝√√ͬ±» ‰¬À˘ ’±¸± ¢∂±˜œÌ
Œõ∂ø˜fl¡ ˚≈·˘› øfl¡ ¤fl¡˝◊√ ˆ¬±À¬ı Ê√˚˛ fl¡À¬ı˛ ŒÙ¬À˘ ëøˆ¬ißí
Ó¬Ô± ë’Ú…í ¬Ûø¬ı˛¸¬ı˛Àfl¡∑ fl¡˘fl¡±Ó¬± fl¡œˆ¬±À¬ı ¶ö±Ú
¸Ç≈˘±Ú fl¡À¬ı˛ ¤À√¬ı˛∑ ¢∂±˜ ŒÔÀfl¡ ˜Ù¬¸¸˘, ˜Ù¬¸¸˘
ŒÔÀfl¡ ¸√¬ı˛, ¸√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ Ê√±øګȬ± ’¬ı˙…˝◊√
¤fl¡ ˜˝√√±Ê√øȬ˘ ¬Ûø¬ı˛S꘱º õ∂ÀÓ¬…fl¡È¬± ô¶¬ı˛ ’څȬ±¬ı˛
¸Àe ˚≈·¬Û» ¸—‚±Ó¬ › ¸˝√√±¬ı¶ö±ÀÚ¬ı˛ ά±˚˛±˘· ‰¬±˘±˚˛º
ø¬ı˝√√±¬ı˛ ¬ı± Á¡±Î¬ˇ‡G ŒÔÀfl¡ Ò”À˘±˜ø˘Ú ¬ı±¸ ¤À¸ Ô±À˜
¬ı±¬ı≈‚±ÀȬº ˝√√±ÀÓ¬ ¬Û≈“È≈¬ø˘ Œ√˝√±øÓ¬ ¬ıά◊ Ó¬±¬ı˛ ø¸fl¡øÚÁ¡¬ı˛±
ø˙qøȬÀfl¡ ¬ı·˘√±¬ı± fl¡À¬ı˛ ¬ıÌ«˜˚˛ Œ‚±˜È¬±¬ı˛ ’±Î¬ˇ±˘ ŒÔÀfl¡ ˝√√±›Î¬ˇ±
ø¬ıËÊ√ √…±À‡º ά◊2‰¬G ŒÓ¬˘·Àg¬ı˛ ø¸„√√±Î¬ˇ± ‡±˚˛, ’±¬ı˛ Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ Œfl¡±Ú
Ê√±≈√˜ÀLa ø˜À˙ ˚±˚˛ ˙˝√√¬ı˛Àfl¡±˘±˝√√À˘º Ó¬± øfl¡ fl¡‡Ú› Œ¬ı±Á¡± ˚±À¬ı∑
’¬ı˙…, Œ¬ı±Á¡±¬ı˛ √¬ı˛fl¡±¬ı˛È¬±˝◊√ ¬ı± Œfl¡±Ô±˚˛∑ ¸¬ı«¢∂±¸œ ˙˝√√¬ı˛ Ó¬±Àfl¡
ø·À˘ ŒÙ¬À˘-- ¤˜ÚÒ±¬ı˛± ¤fl¡ ¸˜±Ê√ø¬ı√…±õ∂¸”Ó¬ ’Ò«¸Ó¬…Àfl¡ ˜ÀÚ¬ı˛
øˆ¬Ó¬¬ı˛ ‰¬±ø·À˚˛ Ó≈¬À˘ Ú·¬ı˛˜G˘ õ∂À¬ı±Ò ø√À˚˛ ¤À¸ÀÂ√ √œ‚« ø√Úº
øfl¡c ¤fl¡È≈¬ Ó¬ø˘À˚˛ ˆ¬±¬ıÀ˘˝◊√ Œ√‡± ˚±À¬ı ¬ı·¬ı· fl¡À¬ı˛ Ú±‰¬ÀÓ¬ Ô±fl¡±
¬ÛÔ¬Û±Àù´«¬ı˛ Ê√˘Á“¡±Á¡ø¬ı˛¬ı˛ ¸±˜ÀÚ ¤“ÀȬ± ¬ı±¸Ú øÚÀ˚˛ ¬ıÀ¸ ¬ÛÀάˇÀÂ√
Œ¸˝◊√ Œ¬ıú Â√±Ó≈¬¬ı˛ Œ√±fl¡±ÀÚ¬ı˛ ÚœÀ‰¬ ’ÀÒ«fl¡ ¬Û±Ó¬±˘ ‚À¬ı˛ Œ¬ÛÀÓ¬
ŒÙ¬À˘ÀÂ√ Ó¬±¬ı˛ ¸—¸±¬ı˛º ˙˝√√¬ı˛ øfl¡ ¸—˘±¬Û ‰¬±˘±˚˛ Ó¬±¬ı˛ ¸Àe∑ Ú±
‰¬±˘±À˘› é¬øÓ¬ ŒÚ˝◊√º Ó¬±¬ı˛ õ∂À¬ı˙˝◊√ Ó¬±Àfl¡ Ó¬±¬ı˛ ’±·cfl¡QÀfl¡
ø˘·…±ø˘øȬ ø√À˚˛ ø√À˚˛ÀÂ√º
¬ıάˇÀ˘±fl¡ ’±RœÀ˚˛¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ø¬ıÚ-¬ı≈˘±À˚˛ ø¬ÛÂ√Àάˇ¬ı·« ¶§Ê√Ú
’Ô¬ı± S꘱·Ó¬ Ù≈¬È¬ÀÓ¬ Ô±fl¡± ¤fl¡ Á“¡±fl¡ ˝◊√—ø˘˙ ø˜øά˚˛±˜
øfl¡À˙±¬ı˛œ¬ı˛ ˜ÀÒ… ˝√√ͬ±» Ï≈¬Àfl¡ ¬Ûάˇ± ˜±˘Ó¬œ¬ı±˘± ¬ı±ø˘fl¡± ø¬ı√…±˘˚˛øȬ
fl¡œˆ¬±À¬ı ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ ŒÚ˚˛ Œ¬ı˛fl¡·øÚ˙Ú, Ó¬± ’¬ı˙…˝◊√ ¤fl¡ ˜…±øÊ√fl¡º
¸±√±-fl¡±À˘± ˚≈À·¬ı˛ ¬ı±—˘± Â√ø¬ı¬ı˛ E˝◊√—èÀ˜ ŒEø¸—·±Î¬◊Ú-fl¡˜˘
ø˜S ’±¬ı˛ ’·«…±ÀÚ¬ı˛ ¸±˜ÀÚ ¬ı¸± ¸≈ø‰¬S± Œ¸ÀÚ¬ı˛ ¸˜Àé¬ Ò”øÓ¬¬ı±—˘±˙±ÀÈ«¬¬ı˛ ŒÁ¡±Àάˇ±fl¡±fl¡ ά◊M√˜fl≈¡˜±¬ı˛-- ¤fl¡ ¸±À¬ıfl¡œ ¬ı˛+¬Ûfl¡Ô±º
˜…±ø‰¬À¶ú±, fl¡…±ø¬ı˛˙˜±-- ¤¸¬ı ø√À˚˛ Ú±Ú ¬ı±È¬ √… Œ¬ıˈ¬-¤¬ı˛
ø¸ÀÚ˜±¸y¬ı ¬ı±ô¶¬ıÓ¬±Àfl¡ Œfl¡±Ú› ø√Ú˝◊√ ø˘·…±˘ ¤ø˘À˚˛ÚÀ√¬ı˛
fl¡±ø˝√√øÚÀÓ¬ ¬Û±›˚˛± ˚±À¬ı Ú±º ¬ı¬ı˛— ¤ ¤fl¡ ’fl¡øÔÓ¬ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸º
“√±Ó¬‰¬±¬Û± ¤fl¡¬ı)±¬ÛÚ± Œ˚ fl¡Ó¬ ¬ıάˇ ’¶a, Ó¬±¬ı˛ õ∂˜±Ì fl¡À˚˛fl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛
ˆ≈¬Ê√±›˚˛±˘±¬ı˛, fl¡À˚˛fl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ȭ±Ú± ø¬ı˛fl¡˙›˚˛±˘±¬ı˛ ¸”ÀS ’±·Ó¬
Œ¬ı˙ fl¡À˚˛fl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Œ√˝√±øÓ¬ ’±RœÀ˚˛¬ı˛ fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ˝√√À˚˛
›Í¬±¬ı˛ ˝◊√øÓ¬¬ı‘M√º ¤Àfl¡ Ò¬ı˛± ¬ı± Œ¬ı±Á¡± Ú·¬ı˛±ø˘¬ı˛ fl¡À•ú± Ú˚˛º
Ó¬±ø26√˘… ’±¬ı˛ ’¬ı:± ø√À˚˛ Ϭ˘Ï¬À˘ ˝√√±Ù¬¬Û…±ÀKI◊¬ı˛ Œ˚ ŒÂ√À˘øȬÀfl¡
Œ¬ı˛øÊ√à fl¡¬ı˛Ó¬ ¸M√√¬ı˛√˙fl¡ ¬Û˚«ôL ¬ı±„√√±ø˘ Á¡fl¡Á¡Àfl¡ ά◊2‰¬˜Ò…ø¬ıÀM√√¬ı˛
∆¬ıͬfl¡‡±Ú±, Ó¬±Àfl¡ ¸—˘±¬Û ‰¬±˘±ÀÓ¬˝◊√ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ¤fl¡ø√Ú Ó¬±¬ı˛ ¸Àeº
˙œÀ¯∏«µ≈ ˜≈À‡±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ ÚÀˆ¬À˘È¬ 븓±Ó¬±Î¬ˇ≈ › Ê√˘fl¡Ú…±í-¬ı˛ ¬Û±Ó¬±˚˛
¬Û±Ó¬±˚˛ Â√øάˇÀ˚˛ ’±ÀÂ√ Œ¸˝◊√ Œ¬ı˛±˜±=fl¡¬ı˛ ¸—¢∂±À˜¬ı˛ Ó¬±˜±ø˜º ˝“√…±,
¤ˆ¬±À¬ı› ˝√√˚˛º ˝√√˚˛ÀÓ¬± ¤ˆ¬±À¬ı˝◊√ ˝√√˚˛º ëŒÂ√Àάˇ ’±¸± ¢∂±˜í-¤¬ı˛
Úà…±˘øÊ√˚˛± ø√À˚˛ øfl¡ õ∂øÓ¬À¬ı˛±Ò fl¡¬ı˛± ø·À˚˛ÀÂ√ ë˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ¬ıœˆ¬»¸
˜Ê√±í-Œfl¡∑ Ÿ¬øQfl¡ ŒÓ¬± 댘À‚ Ϭ±fl¡± Ó¬±¬ı˛±í-¬ı˛ ∆Ú¬ı˛±˙… ø√À˚˛ Œ˙¯∏
fl¡À¬ı˛ÚøÚ Ó“¬±¬ı˛ ˝◊√øÓ¬¬ı‘M√º ’±¬ı˛› ¤fl¡¬ı±¬ı˛, ’±¬ı˛› ¬ıU¬ı±¬ı˛ Œ√‡±
√¬ı˛fl¡±¬ı˛ ë¬ı±øάˇ ŒÔÀfl¡ ¬Û±ø˘À˚˛íº ˚Ó¬ø√Ú ˚±À¬ı, ¬Û¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û¬ı˛ÀÓ¬ ‡≈À˘
˚±À¬ı Œ¸˝◊√ ø¸ÀÚ˜±º Ó¬±¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ ˙Ȭ-¤ Œ˚Ú ˘≈øfl¡À˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√
’±·cÀfl¡¬ı˛ ’±˝◊√Úø¸XÓ¬± ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ Ê√±≈√˜Laº ëÚà…±˘øÊ√˚˛±í-¬ı˛
Œ˜≈√¬ı˛ øÚø˜«øÓ¬ ’±¬ı˛ ë’±À· fl¡œ ¸≈µ¬ı˛ ø√Ú fl¡±È¬±˝◊√Ó¬±˜í-¤¬ı˛ ¸≈‰¬±è
ø˜Ô…±¬ı˛ ¬Û±À˙ ›˝◊√ ¤fl¡È¬± ’±È«¬ ’ôLÓ¬ ¸øÓ¬… fl¡Ô± ¬ıÀ˘øÂ√˘º

’Ó¬˘±øôLÀfl¡¬ı˛ ›¬Û±¬ı˛ ŒÔÀfl¡

√±ø¬ı˛^…¸œ˜±¬ı˛ ÚœÀ‰¬-- Ó¬±¬ı˛ ’±À·¬ı˛ ¬ıÂ√¬ı˛ ¤˝◊√ ¸—‡…±øȬ
øÂ√˘ 14.3 ˙Ó¬±—˙º ’Ô±«», õ∂±˚˛ Â√íÊ√ÀÚ¬ı˛ ˜ÀÒ…
¤fl¡Ê√Úº ˜±À¸ Ú¬ı3˝◊√ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ȭ±fl¡±¬ı˛ fl¡˜ ’±À˚˛¬ı˛ ‰¬±¬ı˛
¸√À¸…¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ı±¬ı˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ 뇱√…-øȬøfl¡È¬í ¬ı±
ëÙ≈¬Î¬-à…±•Ûí Œ¬ÛÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º ¤˝◊√ øȬøfl¡ÀȬ¬ı˛ ¬ı√À˘
’øÒfl¡±—˙ Œ√±fl¡±Ú ŒÔÀfl¡ Ó¬±“¬ı˛± ‡±√…¸±˜¢∂œ øfl¡ÚÀÓ¬
¬Û±À¬ı˛Úº fl¡Ó¬ ˜”À˘…¬ı˛ øȬøfl¡È¬ Œ√›˚˛± ˝√√À¬ı, Ó¬± øÚÒ±«¬ı˛Ì
˝√√˚˛ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ fl¡íÊ√Ú ˜±Ú≈¯∏ ’±ÀÂ√Ú, ¬ı‘X, ø˙q ¬ı±
õ∂øÓ¬¬ıgœ Œfl¡Î¬◊ ’±ÀÂ√Ú øfl¡ Ú±-- ¤˝◊√ ¸¬ı øfl¡Â≈√ ø‰¬ôL±
fl¡À¬ı˛º ¤˝◊√ ¬ı…¬ı¶ö± ¤˝◊√ Œ√À˙ ø¬ı˙±˘ ¸—‡…fl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
Ê√œ¬ıÚÒ±¬ı˛±º ¤˝◊√ ¸˜À˚˛ ¤À√À˙¬ı˛ õ∂øÓ¬ ¸±Ó¬øȬ¬ı˛ ˜ÀÒ…
¤fl¡øȬ Œ·¬ı˛ô¶ ¬Ûø¬ı˛¬ı±¬ı˛ ¤˝◊√ ‡±√…-øȬøfl¡È¬ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡À¬ı˛
‡±¬ı±¬ı˛ ¬Û±˚˛º Ù≈¬Î¬-à…±•Û-¤¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ‡±¬ı±¬ı˛ Œ√›˚˛±
˝√√˚˛ Ú±, ¬ı¬ı˛— ’Ô«˜”˘… Œ√›˚˛± ˝√√˚˛, ˚±¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ¢∂˝√œÓ¬±
øÚÀÊ√¬ı˛ ¬ÛÂ√µ ˜ÀÓ¬± øÊ√øÚ¸ øfl¡ÚÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Úº
ά◊√±˝√√¬ı˛Ì¶§¬ı˛+¬Û, Œ˚ Œ·¬ı˛ô¶ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ˜±À¸ Ú¬ı3˝◊√
˝√√±Ê√±¬ı˛ Ȭ±fl¡± ’±˚˛, Ó¬±¬ı˛± ¸À¬ı±«2‰¬ ‰¬ø¬ı3˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ȭ±fl¡±
˜”À˘…¬ı˛ ‡±√…¸±˜¢∂œ Œ¬ÛÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º Ú¬ı3˝◊√ ¬ı± ‰¬ø¬ı3˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛
¸—‡…±&ø˘ ¬ı±—˘±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ø¬ı¬ı˛±È¬ ˜ÀÚ ˝√√À˘›,
øͬfl¡ ˜ÀÓ¬± Ó≈¬˘Ú± fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… Ê√±Ú±˝◊√, ¬ıàÚ ¤˘±fl¡±˚˛
‰¬±¬ı˛ ¸√À¸…¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ô±fl¡±¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ≈√˝◊√ fl¡À鬬ı˛
[¤fl¡øȬ ¬ı¸±¬ı˛, ¤fl¡øȬ Œ˙±›˚˛±¬ı˛] ‚À¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±Î¬ˇ± ’ôLÓ¬
˜±ø¸fl¡ ‰¬ø~˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ȭ±fl¡±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º ¤˝◊√ ‡±√…-øȬøfl¡È¬
¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ Ú±Ú± ’¸≈ø¬ıÒ± Ô±fl¡À˘›, ¤È¬± ¬ı˘± ˚±˚˛ Œ˚,
¤˝◊√ ¬ı¬ı˛±ÀV¬ı˛ Ù¬À˘ ’ÀÚfl¡ ˜±Ú≈¯∏ ’±R¸•ú±ÀÚ¬ı˛ ¸Àe
Œ¬ı“À‰¬ Ô±Àfl¡Ú, ¬Û≈ø©Üfl¡¬ı˛ ‡±¬ı±¬ı˛ ‡±Ú, ¬ı±Î¬ˇôL ¬ı˚˛À¸¬ı˛
ø˙q¬ı˛±, ¬ı‘X¬ı˛± › ’¸≈¶ö¬ı˛± ¬ÛÔ… ¬Û±Úº ¤fl¡˝◊√ ¸Àe ¬Û±Ú
’±¬ı˛ ¤fl¡øȬ øÊ√øÚ¸-- ˚±Àfl¡ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ø¬ıÀ¬ıfl¡¬ı±Ú
’Ô«ÚœøÓ¬ø¬ı√ Ê√±“ ŒEÊ√ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ú”…ÚÓ¬˜ ˜˚±«√±¬Û”Ì«
Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ˙Ó«¬ ¬ıÀ˘ Ô±Àfl¡Úº ¸˜±Ê√øȬ ∆¬ı¯∏˜…˝√√œÚ Ú˚˛
¤fl¡√˜˝◊√-- Ó¬¬ı≈› ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ’Ú±˝√√±À¬ı˛,
’Ò«ˆ≈¬Mê√ ˝√√À˚˛ fl≈¡fl≈¡¬ı˛-Œ¬ıάˇ±À˘¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Ô±fl¡À¬ı, ¤È¬±

˜±øfl«¡Ú ’±Rù≠±‚±˚˛ ’±‚±Ó¬ Œ√˚˛º
Ú”…ÚÓ¬˜ ˜˚±«√±¬Û”Ì« Ê√œ¬ıÚ ¬ı± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¬ı±“‰¬±¬ı˛
’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ ¸≈øÚø(Ó¬ fl¡¬ı˛± Œ˚ Œfl¡±Ú› ¸˜±Ê√Àfl¡
˜±Úø¬ıfl¡ ’±‡…±ø˚˛Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ú”…ÚÓ¬˜ ˙Ó«¬º ˚±ÀÓ¬ øfl¡ Ú±
Œõ∂À˜f ø˜ÀS¬ı˛ ëÙ¬…±Úí fl¡ø¬ıÓ¬±¬ı˛ ø¬ıˆ¬œø¯∏fl¡±˜˚˛ ’±Ò±˜±Ú≈¯∏&ø˘ ’±˜±À√¬ı˛ ¸≈‡øÚ^±˚˛ ≈√–¶§Àõü¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Ú±
’±À¸º ¸•xøÓ¬ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¸—À‚¬ı˛ ˜±Ó¬¬ı3À¬ı˛¬ı˛± [˜ÀKI◊fl¡
ø¸— ’±˝√√ƒ˘≈›˚˛±ø˘˚˛± › Ó¬±“¬ı˛ õ≠…±øÚ— fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛
¸±e¬Û±e¬ı˛±] øͬfl¡ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Œ˚, Œ√À˙¬ı˛ ¢∂±˜±=À˘
˜±Ô±ø¬ÛÂ≈√ ∆√øÚfl¡ Â√±ø¬ı3˙ Ȭ±fl¡± [˙˝√√¬ı˛±=À˘ ¬ıøS˙ Ȭ±fl¡±]
’±˚˛ fl¡¬ı˛À˘˝◊√, Ó¬±Àfl¡ ’±¬ı˛ ·ø¬ı˛¬ı ¬ı˘± ‰¬À˘ Ú±º ¬ÛάˇÀ¬ı
Ú± Œ¸ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ø¬ıø¬Û¤˘ õ∂fl¡ä&ø˘¬ı˛ ’±›Ó¬±˚˛º ¤˝◊√
Â√±ø¬ı3˙ Ȭ±fl¡±¬ı˛ ˜ÀÒ… Ò¬ı˛± ’±ÀÂ√ ‡±√…, ¬ı±¸¶ö±Ú, ø˙鬱,
¶§±¶ö… › ˚±Ú¬ı±˝√√ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ¬ı¬ı˛±Vº ¬Û±Í¬fl¡, ¸—‡…±&ø˘
¤fl¡È≈¬ ˆ¬±¬ı≈Úº fl¡±¬ı˛Ì, ëÂ√±ø¬ı3˙í-- Œ¶⁄Ù¬ ¸—‡…± Ú˚˛,
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Œ√‡ÀÓ¬ fl¡Ó¬fl¡&ø˘ Ê√cÀfl¡ ’ÀǬı˛
fl¡±ø¬ı˛fl≈¡ø¬ı˛ÀÓ¬ ‡¬ı˛À‰¬¬ı˛ ‡±Ó¬±˚˛ ŒÙ¬À˘ ø√À˚˛› ¸±À˝√√¬ıÀ√¬ı˛
¸±˜ÀÚ ·ÌÓ¬La, ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ά◊iß˚˛Ú, ˙±øôL, ¸—¶‘®øÓ¬
øÚÀ˚˛ ¬ı±·±Î¬ˇ•§¬ı˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ô±fl¡± ’±˜±À√¬ı˛ ¸±˜±øÊ√fl¡
Œ|ø̬ı˛ ø¬ıÀ¬ıfl¡À¬ı±ÀÒ¬ı˛ ¸˜ø©Ü·Ó¬ ¬Ûø¬ı˛˜±¬Ûº ¬ıάˇ é≈¬^,
¬ıάˇ øÚ¬ı˛±ˆ¬¬ı˛Ì, ¬ıάˇ fl¡√˚«º Œ¬ı˛±˜ ˚‡Ú ;˘øÂ√˘, Ó¬‡Ú
¸•⁄±È¬ øÚÀ¬ı˛±¬ı˛ Œ¬ı˝√√±˘± ¬ı±Ê√±ÀÚ±¬ı˛ ÕÚøÓ¬fl¡ ’øÒfl¡±¬ı˛
’±˜±À√¬ı˛ õ≠…±øÚ— fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ √±ø¬ı˛^…¸œ˜± Œ¬ı“ÀÒ
Œ√›˚˛±¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ Œ‰¬À˚˛ Œ¬ıø˙ øÂ√˘º ¬ıÓ«¬˜±Ú
Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ › õ≠…±øÚ— fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ‰¬±“˝◊√-¬ı˛± ’Ô¬ı±
Ó¬±“À√¬ı˛ ¸ôL±Ú-¸ôLøÓ¬¬ı˛± ’ÀÚÀfl¡˝◊√ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ ¬ı±
˝◊√ά◊À¬ı˛±À¬Û ’ÀÚfl¡ ¸˜˚˛ fl¡±øȬÀ˚˛ÀÂ√Úº fl¡œ Œ√‡À˘Ú,
ø˜Î¬◊øÊ√˚˛±˜∑ fl¡œ ø˙‡À˘Ú, ›˚˛±˝◊√ ÀÚ¬ı˛ Œ·˘±¸
fl¡±˚˛√±˜ÀÓ¬± Ò¬ı˛ÀÓ¬∑
Œ˘‡fl¡ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛
¶ß±˚˛≈ø¬ı:±Ú øÚÀ˚˛ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛Ó¬º

¸±

√± ’…±•§±À¸Î¬¬ı˛øȬ¬ı˛ ¸±˜ÀÚ¬ı˛ ø¸ÀȬ ‰¬±˘Àfl¡¬ı˛
¬Û±À˙ ¸±√± ¬Û±Ê√±˜±-¬Û±?±ø¬ı ¬Ûø¬ı˛ø˝√√Ó¬ ˜±Ô±
ˆ¬øÓ«¬ ¸±√± ‰≈¬À˘¬ı˛ ë:±Ú¬ÛœÍ¬í fl¡ø¬ı ¸≈ˆ¬±¯∏ ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛º
ø¬ÛÂ√ÀÚ¬ı˛ ø¸ÀȬ Â√±S-ø˙é¬Àfl¡¬ı˛ øÓ¬Ú õ∂Ê√ijº ’±˜±¬ı˛ ¬ı±“ø√Àfl¡ ’Ú…Ó¬˜ øõ∂˚˛ ø˙é¬fl¡, ëø¬ı¯∏≈À¬ı Œ¬ı˛ÃÀ^¬ı˛
ά±˘¬Û±˘±í, 눬±À˘± ˜±Ú≈¯∏ ‰¬±˝◊√í, ë’iß√±¸ Œ˝“√ÀȬ ˚±˚˛í
˝◊√Ó¬…±ø√ ¤fl¡±øÒfl¡ fl¡±¬ı…¢∂ÀLö¬ı˛ ¬ı˛‰¬ø˚˛Ó¬± fl¡ø¬ı Ó≈¬˘¸œ
˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛º ’±˜±¬ı˛ ά±Ú ø√Àfl¡ ˜±Ò…ø˜fl¡ ¬ı˛…±—fl¡-fl¡¬ı˛±
’±˜±¬ı˛ ¤fl¡ fl‘¡Ó¬œ Â√±S ’¬ı˛+¬Û¬ı˛Ó¬Ú Œ‚±¯∏º 1995
¸±À˘¬ı˛ fl¡Ô±º fl¡ø¬ı¡Z˚˛ ¬Û¬ı˛À˘±fl¡·Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√Ú ’ÀÚfl¡
ø√Ú ˝√√˘, øfl¡c Œ¸˝◊√ ¶ú‘øÓ¬˜LöÀÚ¬ı˛ fl¡±¬ı˛Ì fl¡œ∑ fl¡Ô±˚˛
fl¡Ô±˚˛ Œ¸È¬±ÀÓ¬ ά◊¬ÛڜӬ ˝√√›˚˛± ˚±À¬ı, ’±¬Û±Ó¬Ó¬ Ê√±Ú±˝◊√
’±˜¬ı˛± ‰¬À˘øÂ√˘±˜ ¤fl¡È¬± ¬Û≈¬ı˛¶®±¬ı˛ ø¬ıÓ¬¬ı˛Ìœ ¸ˆ¬±˚˛
Œ˚‡±ÀÚ õ∂Ò√±Ú ’øÓ¬øÔ¬ı˛ ’±¸Ú ’˘—fl‘¡Ó¬ fl¡¬ı˛À¬ıÚ fl¡ø¬ı
¸≈ˆ¬±¯∏º ¬ı±ø˘·? ŒÔÀfl¡ ·±øάˇ Â≈√ȬÀÂ√ U U fl¡À¬ı˛º ≈√˝◊√
fl¡ø¬ı¬ı˛ ø¬ıø¬ıÒ ’±À˘±‰¬Ú±˚˛ Ÿ¬X ˝√√ø26√º ˚À˙±¬ı˛ Œ¬ı˛±Î¬ ˝√√À˚˛
Œ¸±√¬Û≈¬ı˛ Œ¬ı˛±Î¬ ø√À˚˛ ˚‡Ú ¤˝◊√‰¬ø¬ı Ȭ±Î¬◊Ú Ú±˜fl¡
’=˘È¬±˚˛ ’±˜±À√¬ı˛ ·±øάˇ Ï≈¬fl¡ÀÂ√, Ó¬‡Ú Ó≈¬˘¸œ ¸…±¬ı˛
¬ı˘À˘, ë¸≈ˆ¬±¯∏√± ¤˝◊√ Œ˚ ¬ıάˇ ¬ıάˇ ¬ı±øάˇ&ø˘ Œ√‡ÀÂ√Ú,
¤˝◊√ ’=˘È¬±˚˛ ø˙øé¬Ó¬ Œ˘±fl¡Ê√ÀÚ¬ı˛ ¬ı±¸ºí øfl¡Â≈√é¬Ì
Úœ¬ı˛¬ı ŒÔÀfl¡ ·±øάˇ¬ı˛ Ê√±Ú±˘±¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ Œ‰¬±‡ Œ¬ı˛À‡
ά◊√±¸ ˆ¬±À¬ı fl¡ø¬ı ¸≈ˆ¬±¯∏ ¬ı˘À˘Ú, ëÓ¬±¬ı˛ ˜±ÀÚ
¤‡±Úfl¡±¬ı˛ øÚ–¸e ¬ı±¬ı±-˜±À˚˛¬ı˛± ¸ôL±ÀÚ¬ı˛ ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú…
Œ¸˝◊√ ≈√)± ¬Û≈ÀÊ√±¬ı˛ ø√Àfl¡˝◊√ Ó¬±øfl¡À˚˛ Ô±Àfl¡Úºí fl¡œ ·ˆ¬œ¬ı˛
Œ√…±Ó¬Ú± ›˝◊√ ¸¬ı˛˘ ¬ı±Àfl¡…/ ά◊2‰¬√ø˙øé¬Ó¬ ¸ôL±ÀÚ¬ı˛
ø¬ÛÓ¬±˜±Ó¬±¬ı˛ ˆ¬±·…ø˘‡Ú Œ˚ ¤‡Ú øÚ–¸eÓ¬± Œ¸˝◊√
ŒÚøÓ¬¬ı±‰¬fl¡ ’À˜±‚ ¬Ûø¬ı˛ÌøÓ¬¬ı˛ fl¡Ô±˚˛ Ï≈¬fl¡ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√ Ú±º
Œ˚Ȭ± ¬ı˘ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√, ≈√·±« ¬Û≈ÀÊ√±Àfl¡ ø‚À¬ı˛ Œ˚ Ú±Ú±¬ı˛fl¡˜
ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ ·ä ¬ı± ¬ı±ô¶¬ıÓ¬± Œ¸È¬±› ë¬Û√±øÓ¬fl¡í fl¡ø¬ı¬ı˛
fl¡Ô±˚˛ ¶Û©Üº øÓ¬øÚ Ó¬±“¬ı˛ ¶ú‘øÓ¬fl¡Ô±˚˛ [ë¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ˚±¬ı Ú±
Œfl¡±Ô±›í] ¬ıÀ˘øÂ√À˘Ú, ë¬Û≈ÀÊ√± øÚÀ˚˛ ¬ı±¬Û≈ ¤Ó¬
’±ø√À‡…Ó¬± ’±˜±À√¬ı˛ fl¡±À˘ øÂ√˘ Ú±ºí øfl¡c ¤fl¡±À˘
¤˝◊√ ¬Û≈ÀÊ√± øÚÀ˚˛ ¤Ó¬ ’±ø√À‡…Ó¬±, øS˜±¸±øÒfl¡ ’±À·
ŒÔÀfl¡ ˜±Ó¬±˜±øÓ¬ øÚÀ˚˛ ’ÀÚÀfl¡¬ı˛ ¬ı±ô¶¬ı±Ú≈· ø¬ı¬ı˛øMê√
Ô±fl¡À˘› ˜±ÚÀÓ¬ ˝√√À¬ı, ¤˝◊√ ¬Û≈ÀÊ√±Àfl¡ Ú±Ú± ø√fl¡ ŒÔÀfl¡
’øÓ¬¬ı˛ø?Ó¬ fl¡À¬ı˛ ˜ø˝√√˜±øi§Ó¬ fl¡À¬ı˛ Ó≈¬À˘ Ò¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√
¬ıÀ˘˝◊√ fl¡ø¬ı-fl¡øÔÓ¬ ›˝◊√ ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ Ó¬±ø·√ ¬ı± Ȭ±ÚȬ± ¤Ó¬
õ∂¬ı˘ › ¸¬ı«Ê√ÚœÚ ˝√√À˚˛ ά◊ÀͬÀÂ√º
¬ı±'-¬Û…±“Ȭ¬ı˛± &øÂ√À˚˛ qÒ≈˝◊√ Œ˚ ‚¬ı˛˜≈À‡± ŒÙ¬¬ı˛± Ó¬±
Ú˚˛, ¬Û≈ÀÊ√± ά◊¬Û˘À鬅 ŒÙ¬¬ı˛± ø¬ıø‰¬S·±˜œ, ¬ıU˜≈‡œº Œ˚
¬Û≈ÀÊ√±Àfl¡ ø‚À¬ı˛ ¤Ó¬ øfl¡Â≈√, Ó¬±¬ı˛ Œ˚ õ∂±Ì-˜ø˝√√˘± Œ¸˝◊√
≈√·±«¬ı˛› ŒÓ¬± ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛˝◊√ ·ä·±Ô±º ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ›˝◊√ fl¡˚˛È¬± ø√Ú
¬ı±À¬Û¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ŒÙ¬¬ı˛±º Œ¸˝◊√ ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ ά◊»¸¬ıÀfl¡ ø‚À¬ı˛˝◊√
’±¬ıøÓ«¬Ó¬ ’Ú…±Ú… ¸¬ı ŒÙ¬¬ı˛±º ¬ıÂ√¬ı˛ˆ¬¬ı˛ Œ˚ ¬Û±Î¬ˇ±È¬±
’gfl¡±À¬ı˛ øÚ˜¢ü, › ˜±, Œfl¡±Ô± ŒÔÀfl¡ õ≠±ø¬ıÓ¬ ’±À˘±
¤À¸ ŒÙ¬À¬ı˛, õ∂±Ì¶ÛøµÓ¬ ˝√√˝◊√/ ’±fl¡±˙-¬ı±Ó¬±¸-Œ¬ı˛±√
¸¬ı˝◊√ Œ˚Ú Ú¬ı ’±ÚÀµ ŒÊ√À· øÚ©xˆ¬Ó¬± ŒÔÀfl¡
Ê√±;˘…˜±ÚÓ¬±˚˛ ŒÙ¬À¬ı˛º ¸•§»¸¬ı˛ ¢∂±À˜¬ı˛ ά◊¬Û±ÀôL Œ˚
ŒÁ¡±¬ÛÁ¡±Î¬ˇ ’¬Û±—ÀMê√˚˛ ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛, Œfl¡±Ú Œ¸ ’±À˘±˚˛
¸?œø¬ıÓ¬ ˝√√À˚˛ ¤˝◊√ ¸˜˚˛ fl¡±˙Ù≈¬˘ Œ¸˝◊√ ŒÁ¡±¬ÛÁ¡±Î¬ˇÀfl¡
qwÓ¬±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛±˚˛º ∆√Ú-¬ÛœøάˇÓ¬, ˘±>Ú±-Ê√Ê«√ø¬ı˛Ó¬
∆√ÚøµÚ ˜≈‡&À˘±¬ı˛ ά◊»¸À¬ı¬ı˛ fl¡À˚˛fl¡È¬± ø√ÀÚ ˝◊√Ó¬ô¶Ó¬
˝√√±ø¸˜≈À‡ ‚≈À¬ı˛ Œ¬ıάˇ±ÀÚ±› ŒÓ¬± ¤fl¡ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ˜˝√√±‚«
ŒÙ¬¬ı˛±, fl¡±ø„∏é¬Ó¬ ŒÙ¬¬ı˛±º ’±˜¬ı˛± ˚‡Ú ŒÂ√±È¬, Ó¬‡Ú
¤fl¡ø√Ú Œˆ¬±¬ı˛À¬ı˘±˚˛ Œ√‡˘±˜, ’±˜±À√¬ı˛ ¬ı±øάˇ¬ı˛
¬Û±À˙¬ı˛ Ê√ø˜ÀÓ¬ Ó¬±“¬ı≈ ‡±È¬±ÀÚ±º ¬ÛÀ¬ı˛ Ê√±Ú˘±˜, ά◊¡Z±d
˝√√À˚˛ ¬ı˛±Ú±‚±È¬ fl¡…±•Û ˝√√À˚˛ fl¡˜˘fl¡±fl≈¡¬ı˛± ¤‡±ÀÚ
¤À¸ÀÂ√, ’±Ê√œ¬ıÚ Ô±fl¡À¬ı ¬ıÀ˘º Œ¸˝◊√ fl¡À¬ıfl¡±¬ı˛ fl¡Ô±,
fl¡˜˘fl¡±fl≈¡¬ı˛ ø¬ıÒ¬ı± ˜± ¬Û¬ı˛À˘±fl¡·Ó¬±, ά◊øÚ› ¬ı˚˛¶®
˝√√À˚˛ÀÂ√Ú, øfl¡c Œ¸˝◊√ ∆√Ú…√˙±¬ı˛ Œfl¡±Ú› Œ˝√√¬ı˛ÀÙ¬¬ı˛
‚ÀȬøÚº ˝◊√Úˆ¬±È¬±«¬ı˛-ŒÊ√Ú±À¬ı˛È¬¬ı˛ ¸˜‘X ’±˜±À√¬ı˛ ¬Û±Î¬ˇ±˚˛
fl¡˜˘fl¡±fl≈¡¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ’±Ê√› øȬ˜øȬ˜ fl¡À¬ı˛ ˝√√…±ø¬ı˛Àfl¡Ú
;À˘, ά◊Àͬ±ÀÚ ¬ıÀ¸ ˝√√±Ó¬¬Û±‡±˚˛ ˝√√±›˚˛± ‡±Ú øÓ¬øÚº
ø¬ı≈√…ÀÓ¬¬ı˛ ‡¬ı˛‰¬ ŒÊ√±·±ÀÓ¬ ’鬘 øÓ¬øÚº ¬Û≈ÀÊ√±¬ı˛ ¸˜˚˛
›“¬ı˛ ‚¬ı˛È¬±¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛¬ı˛ ø√Àfl¡ È≈¬øÚ ˘±˝◊√ÀȬ ¸±Ê√±ÀÚ± ˝√√˚˛,
ŒÏ¬±fl¡±¬ı˛ ˜≈À‡ ¬ı±“À˙¬ı˛ à…±À`¬ øȬά◊¬ı˘±˝◊√Ȭ Œ¬ı“ÀÒ Œ√›˚˛±
˝√√˚˛º fl¡˜˘fl¡±fl≈¡ ¤˝◊√ ¸˜À˚˛ ’±À˘±˚˛ ŒÙ¬À¬ı˛Úº ’±¬ı˛ ›˝◊√
Œ˚ ˆ¬±„√√±À‰¬±¬ı˛± Á≈¡¬ÛøάˇÀÓ¬ Ô±fl¡± ø¬ı˛'±‰¬±˘fl¡ ¬ıάˇfl¡±,
Œ˚ øfl¡Ú± ¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ˝√√±Î¬ˇˆ¬±„√√± ‡±È≈¬øÚ¬ı˛ ¬Û¬ı˛
¬ı±øάˇÀÓ¬-ŒÙ¬¬ı˛± ¬ıά◊Àfl¡ ˜±Ó¬±˘ ˝√√À˚˛ Œ¬ÛȬ±˚˛º ˚±“À√¬ı˛
’Ú±¬ı‘Ó¬ √±•ÛÓ¬…, Œ˚ÃÚ±‰¬±¬ı˛ ¬Û±Î¬ˇ±¬ı˛ ŒÂ√À˘ÀÂ√±fl¡¬ı˛±À√¬ı˛
Œ‡±¬ı˛±fl¡, Ó¬±“¬ı˛± ¤˝◊√ ¬Û≈ÀÊ√±¬ı˛ ¸˜˚˛ ¸ô¶±¬ı˛ øÂ√Ȭfl¡±¬Ûάˇ
ŒÂ“√άˇ± ø√À˚˛ fl¡±Ó¬ ˝√√À˚˛ Ô±fl¡± ŒÊ√±Î¬ˇ±Ó¬±øm¬ı˛ √¬ı˛Ê√±
Ê√±Ú˘±˚˛ ¬Û√±« Ȭ±ø„√√À˚˛ ¤fl¡˝◊√ ¸Àe ’±¬ı¬ı˛Ì › ’±ˆ¬¬ı˛ÀÌ
ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛º
Ó¬À¬ı ά◊»¸À¬ı ¸¬ıÀ‰¬À˚˛ ¬ıάˇ Œ˚ ŒÙ¬¬ı˛±È¬±¬ı˛ fl¡Ô±
¸fl¡À˘˝◊√ ¸À˜±2‰¬±¬ı˛ÀÌ ¸˜Ô«Ú fl¡À¬ı˛Ú, Ó¬± ˝√√˘ é≈¬^
ŒÔÀfl¡ ¬ı‘˝√ÀÓ¬ ŒÙ¬¬ı˛±º fl¡œˆ¬±À¬ı Œ¸È¬±∑ Ú±, ¤fl¡˘±Àfl¡
¬ıU¬ı˛ ˜±ÀÁ¡ ¸˜¬Û«Ì øfl¡—¬ı± ¬ıUÀfl¡ ¤fl¡˘±˚˛ Ò±¬ı˛À̬ı˛
˜±Ò…À˜º fl¡ø¬ı&è Œ˚˜Ú ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú, ëõ∂øÓ¬ø√Ú
˜±Ú≈¯∏ é≈¬^ √œÚ ¤fl¡±fl¡œ-- øfl¡c ά◊»¸À¬ı¬ı˛ ø√ÀÚ
˜±Ú≈¯∏ ¬ı‘˝√», Œ¸ø√Ú Œ¸ ¸˜ô¶ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸Àe ¤fl¡S
˝√√˝◊√˚˛± ¬ı‘˝√», Œ¸ø√Ú Œ¸ ¸˜ô¶ ˜Ú≈¯∏…ÀQ¬ı˛ ˙øMê√ ’Ú≈ˆ¬¬ı
fl¡ø¬ı˛˚˛± ˜˝√√»ºí
Ó¬À¬ı ά◊»¸¬ı ¤fl¡˘±¬ı˛ Ú˚˛, ¬ıU¬ı˛-- ά◊»¸¬ı
ø˜˘ÀÚ¬ı˛, ¤fl¡Ô± ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛› ¬ı˘ÀÓ¬ ø¡ZÒ± ŒÚ˝◊√ Œ˚,
ά◊»¸¬ı ¸¬ı«Ê√ÚœÚ Ú˚˛º 븬ı«Ê√ÚœÚ ≈√À·±«»¸¬ıí-fl¡Ô±È¬±¬ı˛ ˜ÀÒ… ¤fl¡È¬± ˜ô¶ ¬ıάˇ õ∂Ó¬±¬ı˛Ì± ’±ÀÂ√, ‰¬˘øÓ¬
fl¡Ô±˚˛ ·…±¸ ‡±›˚˛±ÀÚ±¬ı˛ ˜˙˘± ’±ÀÂ√º ¸µœ¬ÛÚ Ú±À˜¬ı˛
Œ˚ ˚≈¬ı±øȬ ‰≈“¬‰≈¬Î¬ˇ±¬ı˛ ¬ı±ø¸µ± øÂ√˘, 18˚9-¤¬ı˛ ¸±•xøÓ¬fl¡
ˆ”¬ø˜fl¡À•Û Ó¬±¬ı˛ ˜‘Ó≈¬… ˝√√À˚˛ÀÂ√ ø¸øfl¡À˜º ‰¬±fl¡ø¬ı˛¸”ÀS
Œ¸‡±ÀÚ Ô±fl¡± ¸µœ¬ÛÚ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ¬ıÀ˘ Œ¬ı˛À‡øÂ√˘,
¬Û≈ÀÊ√±˚˛ øÙ¬¬ı˛À¬ıº Ó¬±¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ øfl¡ ¤¬ı±¬ı˛ ά◊»¸À¬ı¬ı˛
’±Úµ Ô±fl¡ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛∑ ˙s-’±À˘±-’±ÚµŒfl¡±˘±˝√√À˘¬ı˛ ’±Î¬ˇ±À˘ ’±Ú±À‰¬-fl¡±Ú±À‰¬ ¤¬ı˛fl¡˜ ¬ıU
Œ¬ı˛±·-˜‘Ó≈¬… ’i߬ı±¸¶ö±Ú˝√√œÚÓ¬±¬ı˛ ˝√√±˝√√±fl¡±¬ı˛ ø¬ı¬ı˛±Ê√˜±Ú,
Œ˚‡±ÀÚ Î¬◊»¸À¬ı¬ı˛ ’±Úµ ŒÚ˝◊√º Ó¬± ˝√√À˘ fl¡œÀ¸¬ı˛
¸¬ı«Ê√ÚœÚ∑ ¸fl¡À˘ fl¡œ fl¡À¬ı˛ ŒÙ¬À¬ı˛ ά◊»¸À¬ı∑
¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ ¤˝◊√ ’¸•Û”Ì«Ó¬± ’±˜±À√¬ı˛ ¬ÛœÎ¬ˇ±
Œ√˚˛ Ú± øfl¡∑ Ó¬¬ı≈› ¤˝◊√ ¸¬ı ŒÚøÓ¬¬ı±‰¬fl¡ ø√fl¡&À˘±Àfl¡
¬Û±À˙ Œ¬ı˛À‡˝◊√ ¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛±¬ı˛ ˝◊√øÓ¬¬ı±‰¬fl¡ ø√fl¡&À˘±
‰¬˘À¬ı Ê√±øÚº Œ¸¬ı˛fl¡˜˝◊√ ¤fl¡È¬± ø√À˚˛ ¤ Œ˘‡±¬ı˛ ˝◊√øÓ¬
Ȭ±Ú¬ıº ’±˜±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ ¤fl¡øȬ ø˙øé¬Ó¬ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛
fl¡Ô±º ¬ı±¬ı±-˜± ≈√íÊ√ÀÚ˝◊√ ’Ò…±¬ÛÚ± fl¡À¬ı˛Úº Ó¬±“À√¬ı˛
¤fl¡˜±S Œ˜À˚˛ fl¡ø•Ûά◊Ȭ±¬ı˛ ˝◊√ø?øÚ˚˛±¬ı˛º ø¬ıÀ√˙ ŒÔÀfl¡
¬ı±øάˇ øÙ¬À¬ı˛ÀÂ√ fl¡˘fl¡±Ó¬±˚˛ ¬∏C±kÙ¬±¬ı˛ øÚÀ˚˛º ¬Û≈ÀÊ√±¬ı˛
’±À· ¬ıg≈¬ı±gÀ¬ı¬ı˛± ¸¬ı±˝◊√ ›À√¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ Ê√Àάˇ±
˝√√À˚˛ÀÂ√º ¬ıg≈À√¬ı˛ Œfl¡ fl¡œ ¬Û≈ÀÊ√±˚˛ øÚÀ˚˛ÀÂ√, Ó¬±¬ı˛ ˝√√˝◊√˝√˝◊√
Œ¬Û˙ fl¡¬ı˛± ‰¬˘ÀÂ√º ¬Û≈ÀÊ√±˚˛ Œfl¡ Œfl¡±Ô±˚˛ fl¡œˆ¬±À¬ı ‚≈¬ı˛À¬ı,
Œfl¡±Ô±˚˛ È≈¬…À¬ı˛ ˚±À¬ı, Ó¬±¬ı˛ ά◊ÀM√√øÊ√Ó¬ ¬ıÌ«Ú± ‰¬˘ÀÂ√º
¤¬ı±¬ı˛ ¸fl¡À˘ ˚‡Ú ’±˜±¬ı˛ ›˝◊√ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ Œ˜À˚˛øȬÀfl¡
øÊ√À:¸ fl¡¬ı˛˘, Œ¸ ¤¬ı±¬ı˛ Œfl¡±Ô±˚˛ ‚≈¬ı˛À¬ı, Ó¬±¬ı˛ ¬Û≈ÀÊ√±Œ¶Û˙±˘ fl¡œ, Ó¬‡Ú Œ¸ ¬ıÀ˘øÂ√˘, Ó¬±¬ı˛ ͬ±•ú±
¬Û±fl¡±¬Û±øfl¡ ˆ¬±À¬ı ¬ı‘X±|˜ ŒÔÀfl¡ Ó¬±À√¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬
øÙ¬À¬ı˛ÀÂ√, ¤¬ı±¬ı˛ ¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ͬ±•ú±Àfl¡ øÚÀ˚˛˝◊√ fl¡±È¬±À¬ıº
ͬ±•ú±¬ı˛ ŒÙ¬¬ı˛±, Œ¸˝◊√ ŒÙ¬¬ı˛±ÀÓ¬ ’Ó¬…±Ò≈øÚfl¡ Ú±Ó¬øÚ¬ı˛
’Ú±ø¬ı˘ ’±ÚÀµ ŒÙ¬¬ı˛± Œ√‡ÀÓ¬ Œ√‡ÀÓ¬ ¸øÓ¬…˝◊√ øÙ¬À¬ı˛
ø·À˚˛øÂ√˘±˜ ¤fl¡ ˜ÀÚ±˝√√¬ı˛À˘±Àfl¡º ¬Û≈ÀÊ√±˚˛ ŒÙ¬¬ı˛±º
fl¡˘…±Ì ¬ı¸≈

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful