4

¸ •Û±  fl¡œ ˚˛ 

∆˙˙À¬ı˝◊√ ø˙qø√¬ı¸
’±

·±˜œfl¡±˘ ’±¬ı˛-¤fl¡øȬ ø˙qø√¬ı¸º õ∂øÓ¬¬ıÂ√¬ı˛˝◊√ ¤˝◊√ ø˙qø√¬ı¸
’±À¸ ¤¬ı— ‰¬À˘ ˚±˚˛º fl¡±·ÀÊ√-fl¡±·ÀÊ√ Ê√›˝√√¬ı˛˘±˘ ŒÚ˝√√è¬ı˛
˝√√±ø¸-˜±‡± ˜≈À‡¬ı˛ Â√ø¬ı Â√±¬Û± ˝√√˚˛º ø˙q-ø¬ı¯∏À˚˛ Ó¬±“¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ± › ˆ¬±À˘±˘±·±
øÚÀ˚˛ ‰¬ø¬ı«Ó¬‰¬¬ı«Ì ˝√√˚˛º Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ‚øάˇ¬ı˛ fl¡±“Ȭ± ˚‡Ú ¬ı˛±Ó¬ ¬ı±À¬ı˛±È¬±¬ı˛ ‚¬ı˛øȬ ¸À¬ı
˜±S Œ¬ÛÀ¬ı˛±˚˛, ë14í ŒÔÀfl¡ ¤fl¡ ·Ó¬…ôL¬ı˛˝√œÚ ë15í-˚˛ ¬Û˚«¬ıø¸Ó¬ ˝√√˚˛ øÚÀ¬ı±«Ò
Ó¬±ø¬ı˛‡øȬ, Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ ëø˙qø√¬ı¸í ¬ı…Ô« ˝√√À˚˛ ‰¬À˘ ˚±˚˛º ¸¬ı ά◊ij±√Ú±-‰¬‰¬±«ˆ¬±¬ıÚ± ¤fl¡ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ Ê√Ú… Œ¬ı˙ øÚø¬ıάˇˆ¬±À¬ı fl¡±À¬Û«ÀȬ¬ı˛ Ó¬˘±˚˛ ‰¬À˘ ˚±˚˛º Œ˚˚±¬ı˛ fl¡±Ê√ fl¡À¬ı˛ ˚±˚˛º Œ√‡± ˚±˚˛, ø˚øÚ ø˙qø√¬ıÀ¸ ø√ÚøȬ¬ı˛ Ó¬±»¬Û˚«-ø¬ı¯∏À˚˛
¸fl¡±À˘˝◊√ Œfl¡±Ô±› √±èÌ Œfl¡±Ú› ¬ıMê√¬ı… Œ¬ı˛À‡ÀÂ√Ú, øÓ¬øÚ ø¬ıÀfl¡À˘˝◊√ Ó¬±“¬ı˛
¬ı±øάˇÀÓ¬ Ù¬±˝◊√-Ù¬¬ı˛˜±˙-‡±È¬± ¬ı±2‰¬± ŒÂ√À˘øȬÀfl¡, Ó¬±¬ı˛ Œfl¡±Ú› Ó≈¬26√ ˆ≈¬À˘¬ı˛
Ê√Ú… øÚ√±èÌ ·?Ú± ø√À26√Ú/ ¤ˆ¬±À¬ı˝◊√ 14 ÚÀˆ¬•§¬ı˛ ’±À¸, 14 ÚÀˆ¬•§¬ı˛
‰¬À˘ ˚±˚˛º Ê√·»-¬Û±¬ı˛±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ó¬œÀ¬ı˛ ø˙q¬ı˛± øÚ¬ı˛ôL¬ı˛ Œ‡˘± fl¡À¬ı˛ ˚±˚˛º
¤˝◊√ Œ˚ Ó¬±ø¬ı˛‡-¸¬ı«¶§ Ê√œ¬ıÚ‰¬˚±«, ¬ı±„√√±ø˘ ¬ıάˇ ˚P fl¡À¬ı˛ ¤¬ı˛ ’Ú≈˙œ˘Ú
fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ø‰¬¬ı˛fl¡±˘º ø√Ú-˜±˝√√±R…Àfl¡ ά◊2‰¬fl¡ÀF Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¤¬ı— ¤fl¡˝◊√
¸Àe Œ¸˝◊√ ø¬ıÀ˙¯∏ ø√ÚøȬ ’øÓ¬¬ı±ø˝√√Ó¬ ˝√√›˚˛±-˜±S, ø√ÚøȬ¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√…Àfl¡ Á¡øȬøÓ¬
ˆ≈¬À˘ ˚±›˚˛±ÀÓ¬, ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ Ê≈√øάˇ Œ˜˘± ˆ¬±¬ı˛º Œ˚-·ˆ¬œÀ¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¤fl¡øȬ
ø¬ıÀ˙¯∏ ø√ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±Àfl¡ ˘±˘Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√˚˛, Œ¸˝◊√ ·ˆ¬œ¬ı˛Ó¬±¬ı˛ ŒÏ¬¬ı˛ ’±À·˝◊√
Ó¬±¬ı˛ ø‰¬M√√ ’±Úµø¬ı|±˜ ˘±ˆ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ó¬»¬Û¬ı˛ ˝√√À˚˛ Ô±Àfl¡º ˜=-Ó¬fl«¡¸ˆ¬±’±D±-’±À˘±‰¬Ú±˚˛ Ó¬±¬ı˛ √œ5 ’±À¬ı·˜˚˛ fl¡F ˚Ó¬”√¬ı˛ Ò√ıøÚÓ¬ ˝√√˚˛, Ó¬±¬ı˛
øÚÊ√¶§ Ê√œ¬ıÚ‰¬˚±«˚˛ Œ¸˝◊√ ¬ıMê√À¬ı…¬ı˛ ˝◊√øÓ¬¬ı±‰¬fl¡ õ∂ˆ¬±¬ı øͬfl¡ ӬӬȬ±˝◊√ fl¡˜
¬Ûø¬ı˛˘øé¬Ó¬ ˝√√˚˛º Ù¬À˘ ’±¬ı˝√√˜±Ú fl¡±˘ Ê√·»-¬Û±¬ı˛±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ó¬œÀ¬ı˛ ø˙q¬ı˛±
Œ‡˘± fl¡À¬ı˛ ˚±˚˛, ø˙qø√¬ı¸ ¤À¸ ‰¬À˘ ˚±˚˛, fl¡±¬ı˛› ˆ¬±¬ıÚ±˚˛-˜ÚÀÚ Œfl¡±Ú›
õ∂Ô±ˆ¬±„√√± ’±À˘± øͬfl¡À¬ı˛ ›Àͬ Ú±º Œ¸ø˜Ú±À¬ı˛¬ı˛ ¬ıX ‚À¬ı˛ ’±À˘±-˝√√±›˚˛±
Ï≈¬fl¡ÀÓ¬ ¬Û±˚˛ Ú±, ¤fl¡È≈¬-¤fl¡È≈¬ fl¡À¬ı˛ Ò≈À˘±¬ı˛ ’±ô¶¬ı˛ ¬ÛÀάˇ, ˆ¬±¬ı˛œ ˆ¬±¬ı˛œ ¬Û√±«˚˛
’±È¬Àfl¡ Á≈¡À˘ Ô±Àfl¡ ø˙qø√¬ıÀ¸¬ı˛ ˜˝√√» ¸¬ı ¬ı±Ìœ¬ı˛ Œ¬ı√Ú±/ ’øÒfl¡±—˙ ø˙q
¬ı¬ı˛±¬ıÀ¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ˆ≈¬˘ˆ¬±À¬ı ¬ı…¬ı˝√√+Ó¬ ˝√√ÀÓ¬-˝√√ÀÓ¬ ¤fl¡ ¬ı…øÔÓ¬-ø¬ı¯∏Jø¬ı¶ú‘øÓ¬õ∂¬ıÌ õ∂Ê√Àij¬ı˛ ˙ø¬ı˛fl¡ ˝√√À˚˛ ¬ÛÀάˇº
’±¸À˘ ¤ ø¬ı¯∏À˚˛ Œfl¡¬ı˘ ¬ı±„√√±ø˘Àfl¡ Œ√±¯∏±À¬ı˛±¬Û fl¡¬ı˛À˘ ¤fl¡È≈¬
’Ú…±˚˛˝◊√ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛º Œfl¡ÚÚ±, ëø˙qø√¬ı¸í ø√ÚøȬ ŒÓ¬± ¸±¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛Ó¬Ê≈√Àάˇ˝◊√
¬Û±˘Ú fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛º ¤¬ı— ¬ı˘±˝◊√ ¬ı±U˘…, Ó¬± qÒ≈ ë¬Û±˘Úí-˝◊√ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛, ∆√ÚøµÚ
˚±¬ÛÀÚ ˘±À· Ú± Ó¬±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ŒÂ√±“˚˛±‰¬º ¸˜¢∂ ˆ¬±¬ı˛Ó¬Ê≈√Àάˇ˝◊√ ŒÓ¬± ø˙qÀ√¬ı˛
¸±˜±øÊ√fl¡ ’¬ı¶ö± ‡≈¬ı ¤fl¡È¬± ˆ¬±À˘± Ú˚˛º
ˆ¬±À˘± Ú± ’¬ı˙… ≈√투±À¬ıº Œ˚¸¬ı ¬ı±2‰¬±¬ı˛± ¬ı±¬ı±-˜±í¬ı˛ Ó¬N±¬ıÒ±ÀÚ ø√ø¬ı…
¬ıάˇ ˝√√À˚˛ ά◊ͬÀÂ√, Œfl¡±Ô±› Œfl¡±Ú› ’ˆ¬±¬ı-’øˆ¬À˚±· ŒÚ˝◊√, ‰¬±ø¬ı˛ø√Àfl¡
ˆ¬˚˛±¬ı˝√√ ¸≈¶öÓ¬±¬ı˛ ¶§±À¶ö…±8˘Ó¬±-˝◊√ qÒ≈, Œ¸‡±ÀÚ Œ√‡± ˚±˚˛ ’±¬ı˛-¤fl¡
’Ú…ø‰¬Sº ¤ ¸¬ı Œé¬ÀS ¬ı±¬ı±-˜±í¬ı˛ ¬Û±˝√√±Î¬ˇõ∂˜±Ì õ∂Ó¬…±˙±, ŒÂ√À˘À˜À˚˛À√¬ı˛
¤fl¡±ôL øÚÊ√¶§ ¶§õüÊ√·ÀÓ¬¬ı˛ øÚ√±èÌ é¬øÓ¬¸±ÒÚ fl¡À¬ı˛º ›¬ı˛± ˚La¬ı» Œ¬ıÀάˇ
›Àͬº ›À√¬ı˛ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ˘é¬… ˝√√À˚˛ √±“άˇ±˚˛ ëÚ•§¬ı˛í , ›À√¬ı˛ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ¸”‰¬fl¡ ˝√√À˚˛
√±“άˇ±˚˛ ˚Ô±SêÀ˜ ‰¬±fl¡ø¬ı˛-¸±Ù¬˘…, ’ÀÔ±«¬Û±Ê«√Ú-¸±Ù¬˘…º ’¬ı˙… ¤ Œé¬ÀS
˚≈À·¬ı˛ ˝√√±›˚˛±Àfl¡ ’ÀÚfl¡È¬±˝◊√ √±˚˛œ fl¡¬ı˛± ˚±˚˛º Ó¬À¬ı ˝◊√26√± Ô±fl¡À˘, ˚≈À·¬ı˛ √±ø¬ı
ø˜øȬÀ˚˛› Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛, ¬ı±2‰¬±À√¬ı˛ Ê√Ú… ¤fl¡È≈¬ ëŒ¶Û¸í Œfl¡±Ô±› ŒÂ√Àάˇ ¬ı˛±‡±
˚±˚˛º øfl¡c ’øˆ¬ˆ¬±¬ıfl¡À√¬ı˛ ’”√¬ı˛√ø˙«Ó¬±˚˛ Ó¬± ¬ı±ô¶À¬ı ‚ÀȬ Ú±, ‚ȬÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛
Ú±º ’”√¬ı˛ ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬› ‚ȬÀ¬ı øfl¡∑
¤ ŒÓ¬± Œ·˘, ¬ı±2‰¬±À√¬ı˛ ¤fl¡-Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ‡±¬ı˛±¬Û ’¬ı¶ö±º ’Ú… Œ˚øȬ, Œ¸øȬ
øÚÀ˚˛˝◊√ ¸¬ı ŒÔÀfl¡ Œ¬ıø˙ ’±À˘±‰¬Ú± ˝√√˚˛º Ó¬± ˝√√˘-- ø˙q|˜, ø˙q¬Û±‰¬±¬ı˛
¤¬ı— ø˙qøÚ¢∂À˝√√¬ı˛ ‚Ȭڱº ø˙q¬Û±‰¬±¬ı˛ › ø˙qøÚ¢∂À˝√√¬ı˛ ‚Ȭڱ ’±˝◊√ÀÚ¬ı˛ Œ‰¬±À‡
’øÓ¬ øÚµÚœ˚˛ ’¬Û¬ı˛±Òº øfl¡c ø˙q|À˜¬ı˛ ø¬ı¯∏À˚˛ ¸¬ı ˜˝√√À˘˝◊√, ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
õ∂±˚˛ ¸¬ı ô¶À¬ı˛˝◊√ ¤fl¡È¬± ’±¬ıÂ√± Œ√±˘±‰¬˘ Œ˚Ú fl¡±Ê√ fl¡À¬ı˛º ø˙q|À˜¬ı˛
ø¬ı¯∏˚˛øȬ Œ˚Ú Ó¬Ó¬È¬± ¸±—‚±øÓ¬fl¡ øfl¡Â≈√ Ú˚˛-- ¤˜Ú ¤fl¡È¬± øÚÀ√±«¯∏ ˜ÀÚ±ˆ¬±¬ı
’ÀÚÀfl¡¬ı˛˝◊√º Œfl¡ÚÚ± ‰¬±¬ı˛¬Û±À˙ Œ‰¬±‡ Œ˜˘À˘ ŒÓ¬± ‡≈¬ı ¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡Ó¬±ÀÓ¬˝◊√
Œ‰¬±À‡ ¬ÛÀάˇ, ¤fl¡øȬ ¬ı±2‰¬± ŒÂ√À˘ ‰¬±À˚˛¬ı˛ Œ√±fl¡±ÀÚ fl¡±¬Û-øά¸ Ò≈À26√ ¬ı± èøȬ¬ı˛
Œ√±fl¡±ÀÚ ‡±¬ı±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛À¬ı˙Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√/ øfl¡c ’øÓ¬-¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡ Œ√‡ÀÓ¬-˘±·± ¬ı±
˜ÀÚ-˝√√›˚˛± ¤˝◊√ Â√ø¬ıøȬ ŒÓ¬± ¤˝◊√ ¤fl¡ø¬ı—˙ ˙Ó¬Àfl¡ ¸ˆ¬…Ó¬±Àfl¡ ’ÀÒ±¬ı√Ú √±“άˇ
fl¡ø¬ı˛À˚˛ ¬ı˛±‡±¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ˚ÀÔ©Ü/ øfl¡c ¤-‘√˙… Œ˚ ¤‡Ú› ’±˜±À√¬ı˛ ˜ÀÚ
Œfl¡±Ú› ’±À˘±Î¬ˇÚ ŒÓ¬±À˘ Ú±, Œ¸øȬ˝◊√ ¤˝◊√ ø√ÚøȬ¬ı˛ ¬ı…Ô«Ó¬±¬ı˛ ¸¬ı ŒÔÀfl¡ ¬ıάˇ
õ∂˜±Ì√º õ∂‰¬±¬ı˛ ’±ÀÂ√, ø¬ı:±¬ÛÚ ’±ÀÂ√, ’±˝◊√Ú› ’±ÀÂ√, øfl¡c õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛
¸À‰¬Ó¬ÚÓ¬±È≈¬fl≈¡ Œfl¡±Ô±› ŒÚ˝◊√/
¶§±˜œ ø¬ıÀ¬ıfl¡±Úµ ¤fl¡¬ı±¬ı˛ fl¡Ô±õ∂¸Àe ø˙q¬ı˛ fl¡±˘Ê√˚˛œ ’±fl¡¯∏«À̬ı˛
fl¡Ô± ¬ıÀ˘øÂ√À˘Úº ø˙q-- Œ˚ øfl¡Ú± ’ÀÚfl¡ ·Ì…˜±Ú… ¬ıÀ˚˛±ÀÊ√…ᬬı˛ ˜ÀÒ…›
¸¬ı ’±fl¡¯∏«À̬ı˛ Œfl¡fø¬ıµ≈ ˝√√À˚˛ Ô±Àfl¡/ øfl¡c ≈√–À‡¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛, ¸±˜ø¢∂fl¡ˆ¬±À¬ı
ø˙q¬ı˛± ’±Ê√ Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ ’±¬ı˛ fl¡±À¬ı˛±¬ı˛˝◊√ ŒÓ¬˜Ú ¤fl¡È¬± ˜ÀÚ±À˚±À·¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛ ˝√√À˚˛
ŒÚ˝◊√º Ó¬±˝◊√, ø˙qø√¬ı¸ ’±À¸, ø˙qø√¬ı¸ ‰¬À˘ ˚±˚˛, Ê√·»-¬Û±¬ı˛±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ó¬œÀ¬ı˛
ø˙q¬ı˛± ’±¬ÛÚ˜ÀÚ Œ‡˘± fl¡À¬ı˛ ˚±˚˛, ø˙qÀ√¬ı˛ ˜ÀÚ±À¬ı√Ú± øÚÀ˚˛, ¶§õüˆ≈¬¬ıÚ
øÚÀ˚˛ fl¡±¬ı˛› Œfl¡±Ú› ˜±Ô±¬ı…Ô± Œfl¡±Ô±› Œ√‡± ˚±˚˛ Ú±º ë14 ÚÀˆ¬•§¬ı˛í ¤fl¡
’Ú¬ÛÀÚ˚˛ ¬ı…Ô«Ó¬±¬ı˛ ’±“Ò±À¬ı˛˝◊√ ¬ı˛À˚˛ ˚±˚˛º ëø˙qø√¬ı¸í ’±¬ı˛ øfl¡Â≈√ÀÓ¬˝◊√ Ó¬±¬ı˛
∆˙˙¬ı fl¡±øȬÀ˚˛ ë¬ıάˇí ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±º  

ø¬ı

ù´Ê≈√Àάˇ ∆¬ı≈√…øÓ¬Ú ˜±Ò…À˜ Ó¬øάˇƒ√·øÓ¬ÀÓ¬
‡¬ı¬ı˛, Â√ø¬ı › øˆ¬øά› ‰¬±˘±‰¬±ø˘¬ı˛
Œ√Ã˘ÀÓ¬ ¤‡Ú ¸¬ı±˝◊√ Ê√±ÀÚ Œ˚, ˜±øfl«¡Ú
Œ√À˙ Ú±Ú± Ê√±˚˛·±˚˛ ¤fl¡È¬± ¬ı…±¬Û±¬ı˛ ˝√√À26√-- ’fl≈¡¬Û±˝◊√
’±Àµ±˘Úº ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ ’±øÔ«fl¡ ˜µ±¬ı˛
¬ÛȬˆ”¬ø˜fl¡±˚˛, õ∂±˚˛ √˙ ˙Ó¬±—˙ Œ¬ıfl¡±¬ı˛ÀQ¬ı˛ ¸±˜ÀÚ
√±“øάˇÀ˚˛ ’ÀÚÀfl¡¬ı˛ ˜ÀÚ ˝√√À˚˛ÀÂ√ Œ˚, ¸±˜±Ú… øfl¡Â≈√
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ˚±S±¬ı˛ ˜±Ú ^nÓ¬ ÿÒ√ı«·øÓ¬,
Ó¬±À√¬ı˛ ˜≈Ú±Ù¬± ··Ú‰≈¬•§œ, ’Ô‰¬, Œ¸ Œ√À˙ ∆¬ı¯∏˜…
¬ı±Î¬ˇÀÂ√ ¬ı˝◊√ fl¡˜ÀÂ√ Ú±, ¤˝◊√ ’¬ı¶ö± ’±¬ı˛ ‰¬˘ÀÓ¬ Œ√›˚˛±
˚±˚˛ Ú±º
ͬ±fl≈¡¬ı˛√±¬ı˛ Œ‰¬À˚˛ ¬ı±À¬Û¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ˚±S±¬ı˛ ˜±Ú ά◊“‰≈¬
˝√√À¬ı, ¬ı±À¬Û¬ı˛ Œ‰¬À˚˛ ¬ı…±È¬±¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ˚±S±¬ı˛ ˜±Ú ’±¬ı˛›
ά◊“‰≈¬ ˝√√À¬ı, ¤˝◊√ ¬ı˛fl¡˜ ‚Ȭڱ ¬Û¬ı˛•Û¬ı˛±Àfl¡ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛
¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡ Â√µ ¬ıÀ˘ √±ø¬ı fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ√˙ ˝√√˘ ˜±øfl«¡Ú
˚≈Mê√¬ı˛±©Ü™º ¤À√˙ ¬ıUfl¡±˘ ÒÀ¬ı˛ ¸±¬ı˛± ø¬ıÀù´¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ¶§õü¬Û”¬ı˛À̬ı˛ Œ√˙, ¬Û”¬ı«¬Ûø¬ı˛ø‰¬øÓ¬ ¬ı±
õ∂øÓ¬¬ÛøM√√˝√ œÚ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ øÚÊ√¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ’±Ô«-¸±˜±øÊ√fl¡
∆¬ı¯∏À˜…¬ı˛ Ú±·¬Û±˙ ŒÔÀfl¡ ˜≈Mê√ ˝√√À˚˛ ¸±Ù¬À˘…¬ı˛ ά±Ú±
Œ˜˘ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛±¬ı˛ Œ√˙, ≈√íÀ‰¬±‡ ˆ¬¬ı˛± ¶§õüÀfl¡ |˜ ›
¬ı≈øX ø√À˚˛ ¬Ûø¬ı˛¬Û”Ì« fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ√˙º øͬfl¡ fl¡À¬ı˛ Œ‰¬©Ü±
fl¡¬ı˛À˘ ’±ø˜› ¬Û±¬ı˛¬ı-- ¤À˝√√Ú Ò±¬ı˛Ì±¬ı˛˝◊√ Œ¬Û±˙±øfl¡
Ú±˜ ë’±À˜ø¬ı˛fl¡±Ú øE˜íº ¸±¬ı˛± ø¬ıÀù´¬ı˛ ’Ú≈¸g±Úœ¬ı˛±
Ó¬±˝◊√ ¤À¸ Ó¬¬ı˛œ øˆ¬øάˇÀ˚˛ÀÂ√ ¤À√À˙¬ı˛ fl”¡À˘º ·Ó¬
fl¡À˚˛fl¡ √˙fl¡ ÒÀ¬ı˛, ¬ı±ô¶À¬ı¬ı˛ øfl¡Â≈√ fl¡Àͬ±¬ı˛ ¸Ó¬… Œ¸˝◊√
¶§Àõü ŒÊ√±¬ı˛±˘ ¬ı…±‚±Ó¬ ‚øȬÀ˚˛ÀÂ√º
ø¬ıÀù´ ¬Û≈“øÊ√ Œ√›˚˛±-ŒÚ›˚˛±øˆ¬øM√√fl¡ ’Ô«ÚœøÓ¬¬ı˛
¬ÛœÍ¬¶ö±Ú ˝√√˘ øÚά◊ ˝◊√ ˚˛fl«¡ ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ˜…±Ú˝√√±È¬±Ú ¡ZœÀ¬Û¬ı˛
›˚˛±˘ øàòȬº ¤øȬ qÒ≈ ¤fl¡øȬ ¬ı˛±ô¶± Ú±, ’ÀÚÀfl¡¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ø¬ıÀù´ ’¸±˜…, ∆¬ı¯∏˜…, Ê√˘-Ê√e˘-Ê√ø˜-‡±√…‡øÚÊ√-¬ı±¸¶ö±Ú-¶§±À¶ö…¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ ¬ı±øÊ√ Œ¬ı˛À‡ ˜≈Ú±Ù¬±
fl¡±˜±ÀÚ±¬ı˛ ˜!¡±, ¸√… ¤˜ø¬ı¤-õ∂±5 ŒÂ√±fl¡¬ı˛±¬ı˛ ά◊¯û
¶§Àõü¬ı˛ ά◊¬Û±√±Ú ¤˝◊√ ›˚˛±˘ øàòÀȬ¬ı˛ ˝◊√ Ȭ-¸≈¬ı˛øfl¡ÀÓ¬º
Œ¸‡±ÀÚ˝◊√ ’fl≈¡ÀÓ¬±ˆ¬˚˛ øfl¡Â≈√ ˜±øfl«¡øÚ Ú±¬ı˛œ-¬Û≈è¯∏ Ó¬±“¬ı≈
Œ·Àάˇ ¬ıÀ¸ÀÂ√Ú 17 Œ¸ÀõI◊•§¬ı˛ ŒÔÀfl¡, ›˚˛±˘ øàòȬ
√‡˘ ŒÚ›˚˛±¬ı˛ Œ‚±ø¯∏Ó¬ ά◊ÀVÀ˙…, Ó¬±¬ı˛ Ú±˜ ’fl≈¡¬Û±˝◊√
›˚˛±˘ øàòȬº ¸≈”√¬ı˛ ˘é¬…, ›˚˛±˘ øàòȬ Œ˚ ø¬ıù´Ê√ÚœÚ
’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ∆¬ı¯∏˜…¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ ·ˆ«¬·‘˝√ , Œ¸˝◊√ ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛
õ∂fl¡È¬ ø‰¬˝ê&ø˘¬ı˛ √‡˘ ŒÚ›˚˛±, Œ¸˝◊√ ¬ı…¬ı¶ö±ÀÓ¬
Ù¬±È¬˘ Ò¬ı˛±ÀÚ±º Œ˜±˝√√Ú√±¸ ·±øg ¬ıÀ˘øÂ√À˘Ú, ëõ∂ÔÀ˜
›¬ı˛± ŒÓ¬±˜±Àfl¡ ά◊À¬Û鬱 fl¡¬ı˛À¬ı, Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÓ¬±˜±¬ı˛
ø√Àfl¡ Ó¬±øfl¡À˚˛ ˝√√±¸À¬ı, Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ¸Àe ˘Î¬ˇÀ¬ı
’±¬ı˛ Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ Ó≈¬ø˜ øÊ√Ó¬À¬ıºí ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ›˚˛±˘ øàòȬ
’±Àµ±˘Ú Œ˜±È¬±˜≈øȬ ˝√√±¸±˝√√±ø¸ ’±¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ À˚˛¬ı˛
˜±Á¡±˜±øÁ¡ ô¶À¬ı˛ √±“øάˇÀ˚˛ ¤‡Úº õ∂±˚˛ √±¬ı±ÚÀ˘¬ı˛

¸±Ù¬ fl¡Ô±

¬Û±À¸±ø˘øÚ¬ı˛ ’±Î¬ˇÀ˜±Î¬ˇ± › fl¡¬ı˛˘±¬ı˛ ¬Û±À˚˛¸

‡±√… ¬ıÚ±˜ ¬ıµ≈fl¡
˝√√˘ ˆ¬À¬ı˛ ’±ÀÂ√ ’…±˜ø¬ı˙Ú-¤º Œfl¡±Ô±˚˛ Œ·À˘Ú Œˆ¬ÀȬ¬ı˛Ú¬ı˛±∑ ˘±˝◊√Ȭ-¸±Î¬◊`¬-fl¡…±À˜¬ı˛±-’√…±fl¡˙Ú-¤¬ı˛ Œ˜±À˝√√ ø¬ıqX √˙«fl¡ ¬ıÀ˘
Œfl¡Î¬◊ ’±ÀÂ√Ú øfl¡∑ øÙ¬À{j±»¸À¬ı¬ı˛ ˜¬ı˛qÀ˜ Ó¬±¬ı˛˝◊√ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ‚±“ȬÀ˘Ú ’øÚ¬ı±«Ì ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛

Ó¬±

À˘À·±À˘ Ó¬Ô± Œ·±À˘˜±À˘ Œ¯∏±À˘± ¬ıÂ√¬ı˛
ø¬ı·Ó¬º ë’¬ı˛ ˜…±˚˛ ¸Ó¬¬ı˛± ¸±˘ øfl¡í ’Ô¬ı±
댘±À¬ı˛ ¸Ó¬¬ı˛± ¸±˘ ∆˝√√ Œ·˘± Œ¬ı˛˚ ˜≈ÀÁ¡ ¸±ø√
fl¡¬ı˛±˝◊√ Œ√íº fl¡˘fl¡±Ó¬± øÙ¬ø˘˜ ŒÙ¬øàˆ¬…±À˘¬ı˛ ¤˝◊√
¸5√˙¬ı¯∏π˚˛ Œ˚ìıÚ ¸øÓ¬…˝◊√ ≈√˝◊√˝√±ÀÓ¬ ’±&ø˘ ¸˝◊√¬ı fl¡Ó¬
’±¬ı˛-Œ·±ÀÂ√¬ı˛ ¬ıÀ˘˝◊√ Œ¬ı±Ò ˝√√À26√º Œ·˘ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬ı±˜ Ê√˜±Ú±¬ı˛
’øôL˜Ó¬˜ ˘À¢ü ŒÙ¬øàˆ¬…±˘ ˝√√À˚˛øÂ√˘ Œ˙¯∏ ˝√√À˚˛ ˚±›˚˛±
È≈¬ÔÀ¬ÛÀà¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ Œ¬ı˛±Î¬ Œ¬ı˛±˘±¬ı˛ ‰¬±ø˘À˚˛ “√±Ó¬ ˜±Ê√±¬ı˛
õ∂À‰¬©Ü±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º ¤‡Ú Œ¸¸¬ı ŒÚ˝◊√ º ¸øÓ¬…˝◊√ Œ¬ı˙
ŒÙ¬øàˆ¬…±˘-ŒÙ¬øàˆ¬…±˘ ˆ¬±¬ı Œ·±È¬± ˙˝√√¬ı˛ Ê≈√Àάˇ˝◊√º ˜±Ù¬
fl¡¬ı˛À¬ıÚ, ¬ı±À˜-Ó‘¬Ì˜”À˘ øÙ¬˘ø˜ Ó≈¬˘Ú± Ȭ±Ú± ¤ Œ˘‡±¬ı˛
ά◊ÀV˙… Ú˚˛º ¬ı¬ı˛— ˆ¬±¬ıÀÓ¬ Œ‰¬©Ü± fl¡ø¬ı˛ ¤˝◊√ øÙ¬ø˘˜ Œ˜±26√À¬ı¬ı˛
Œ˜±V±È¬±Àfl¡ øÚÀ˚˛˝◊√º ¸ÀÓ¬¬ı˛ ¬ıÂ√À¬ı˛ ¬Û± ø√À˘ Œ˚ ·“±›-ˆ¬¬ı˛
&?Ú ›Àͬ, Ó¬± ˚≈¬ıÓ¬œ ˜±ÀS˝◊√ Ê√±ÀÚÚº Œ˝√√±¬ÛÙ≈¬ø˘, ¤˝◊√
¸5√˙œ ’©Ü±√À˙ ¬ÛάˇÀ˘˝◊√ Œ¸˝◊√ &?Ú ˙ø˜Ó¬ ˝√√À¬ıº
Œfl¡ÚÚ±, ’±˝◊√Ú Œ˜±Ó¬±À¬ıfl¡ ’…±Î¬±åI◊Uά ‚ȬÀ˘, ˚± ‡≈ø˙
fl¡¬ı˛À̬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ Œ˚ Ê√Àij, Ó¬± ’±˜¬ı˛± Ê√±øÚº
øÙ¬ø˘˜ ŒÙ¬à ¸ÀÓ¬À¬ı˛±¬ı˛ ¬Û± ø√√˘ ¬ıÀ˘˝◊√ øfl¡, fl¡íø√Ú
’±À· ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ˙“±¸±À˘±-˜±Ô±À˘± øÙ¬ø˘˜À¬ıM√√±¬ı˛± øȬøˆ¬
‰¬…±ÀÚÀ˘ ¬ıÀ¸ Ù¬ÀÓ¬±˚˛± ø√ø26√À˘Ú ¬ı±—˘± ø¸ÀÚ˜± Ú¢üÓ¬±¬ı˛ ˝√√±Ó¬ ÒÀ¬ı˛
븱¬ı±˘fl¡í ˝√√À¬ı øfl¡ Ú±∑ Ú¢üÓ¬± ¸±¬ı±˘fl¡ÀQ¬ı˛ ˘é¬Ì øfl¡ Ú± Ê√±øÚ Ú±,
Ó¬À¬ı, øÙ¬ø˘˜ ŒÙ¬Àà¬ı˛ ˜¬ı˛qÀ˜ ¤˝◊√ ¸≈¬ı±À√ øfl¡Â≈√ ’±Úfl¡Ô± ˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ
Œ·˘º ’±Ê√ Œ¸ ¸Ó¬¬ı˛± ¸±˘ ¬ÛÀ˝√√À˘, ˚‡Ú ¤˝◊√ ˜˝√√±À˜±26√¬ı qè ˝√√˚˛,
Œ¸˝◊√ øÚ√±‚fl¡±À˘ fl¡˘Àfl¡Ó¬±¬ı˛ ¬ı≈Ê≈√·« ’±“ÀÓ¬À˘fl¡‰≈¬˚˛±˘¬ı·« fl¡œˆ¬±À¬ı
Ê√±øÚ ŒÊ√ÀÚ Œ˚ÀÓ¬Ú Œfl¡±Ú Œfl¡±Ú ø¸ÀÚ˜±˚˛ fl¡œ fl¡œ ë’±ÀÂ√-Ȭ±ÀÂ√íº
øÙ¬À{j±»¸À¬ı¬ı˛ fl¡˜øõ≠À˜KI◊±ø¬ı˛ øȬøfl¡ÀȬ¬ı˛ Œ·±Â√± ¬ÛÀfl¡È¬¶ö fl¡¬ı˛ÀÓ¬
fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Œ·¬ı˛±˜ˆ¬±ø¬ı˛ ’±fl¡±À√ø˜ø˙˚˛±Ú ŒÔÀfl¡ qè fl¡À¬ı˛ ¬ı±À¬ı˛±˚˛±ø¬ı˛
˘±˝◊√ÀÚ Œ˝√√ø√À˚˛ ˚±›˚˛± ¸√…&“ÀÙ¬± ŒÂ√±fl¡¬ı˛± ¬Û˚«ôL ¤˝◊√ ë’±ÀÂ√√-Ȭ±ÀÂ√
Ú±øfl¡í-¬ı˛ ‰¬!¡À¬ı˛ √øG ‡±È¬ÀÓ¬Úº ˜ÀÚ ’±ÀÂ√, ¤fl¡¬ı±¬ı˛ 댸', ˘±˝◊√Ê√
’…±`¬ øˆ¬øά›ÀȬ¬Ûí Ú±À˜¬ı˛ ¤fl¡ Â√ø¬ı¬ı˛ õ∂√˙«ÚÀfl¡ ø‚À¬ı˛ fl¡œ ’±ÀÚ±‡±
’˜e˘ ‚øÚÀ˚˛ ά◊ÀͬøÂ√˘ ÚµÚ ‰¬QÀ¬ı˛º ¬ÛÀ¬ı˛, ˚‡Ú ¬Û±À¸±ø˘øÚ¬ı˛
¬Û…±Àfl¡Ê√ ¤˘, Ó¬‡Ú Ó“¬±¬ı˛ ë˝◊√À¬ı˛±øȬfl¡ ø¬∏C˘øÊ√í ø‚À¬ı˛ ¤fl¡˝◊√ õ∂fl¡±¬ı˛
ά◊ij±√Ú±º ë’±ÀÂ√/ ’±ÀÂ√//í ¬ıÀ˘ ŒÂ√À˘-¬ı≈Àάˇ± øÒøÓ¬— øÒøÓ¬— Ú±‰¬ÀÂ√,
”√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ Œ√‡À˘ ˜ÀÚ ˝√√À¬ı √±e± Œ˘À·ÀÂ√º øfl¡c ¸fl¡˘ ë’±ÀÂ√í-¬ı˛
˜≈À‡ Ú≈Àάˇ± Œ;À˘ øÂ√À˘Ú ¶§˚˛— ¬Û±À¸±ø˘øÚ˝◊√º 븱À˘±“í Â√ø¬ıøȬ
õ∂√ø˙«Ó¬ ˝√√¬ı±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ¸fl¡À˘¬ı˛˝◊√ ˜≈À‡ fl≈¡˘≈¬Ûº 눬¬ı˛À¬ÛA± ’±ÀÂ√í-- ¤˝◊√
Ò±g±˚˛ Œ˚ ¸¬ı ›ô¶±À√¬ı˛± Œ¸ Â√ø¬ı Œ√‡ÀÓ¬ ˝√√À˘ Ï≈¬Àfl¡øÂ√À˘Ú, ë’±ÀÂ√í¬ı˛ õ∂·±Ï¬ˇÓ¬±˚˛, Ó¬±“À√¬ı˛ ¬ı±øfl¡… ˝√√À¬ı˛ Œ·˘º Œ¸˝◊√ ¸…±Àά±-˜…±À¸±ø‰¬à
fl¡±øÚ«ˆ¬±˘ Œ√À‡ øÙ¬ø˘˜¬ı±Ù¬À√¬ı˛ Ú±øˆ¬ù´±¸º √…±‡ Œfl¡˜Ú ˘±À·-õ∂˚˛±Ó¬ ¬Û±À¸±ø˘øÚ fl¡¬ıÀ¬ı˛ ’±Î¬ˇÀ˜±Î¬ˇ± ˆ¬±„√√À˘Ú Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛º
ë’±ÀÂ√í ›˚˛±˘±¬ı˛± ¤‡Ú ’±¬ı˛ ŒÚ˝◊√º Œ˚ √±¬ÛÀȬ ¤ ˙˝√√À¬ı˛ ¬Û±Ú≈
√±¬Û±À26√, Ó¬±ÀÓ¬ ’±¬ı˛ fl¡©Ü fl¡À¬ı˛ øÓ¬Ú ‚KI◊±¬ı˛ øÙ¬ø˘À˜ øÓ¬ø¬ı˛˙
Œ¸Àfl¡À`¬¬ı˛ ë’±ÀÂ√í Œ√‡¬ı±¬ı˛ õ∂˚˛±¸ ¢∂˝√Ì ¬ÛάˇÓ¬±˚˛ Œ¬Û±¯∏±À¬ı Ú±º ¬ıÂ√¬ı˛
≈√˝◊√ ’±À· øÙ¬ø˘˜ ŒÙ¬Àà¬ı˛ ø¸Ê√ÀÚ ¤fl¡ ¬ı¯∏π˚˛±Ú fl¡ø¬ı ¬Û…±ôL±‡…±“‰¬±
˜≈‡ fl¡À¬ı˛ ˙…±˜¬ı±Ê√±¬ı˛ Œ˜±Àάˇ “√±øάˇÀ˚˛øÂ√À˘Úº ¤fl¡ Ó¬±˜±ø√ ˝√√À˚˛
˚±›˚˛± ’±˜˘±¬ı˛ ¸≈¬ı±À√ ŒÙ¬øàˆ¬…±À˘¬ı˛ ≈√í¬Û“±‰¬È¬± Ù¬¬ı˛±¸œ-˝◊√Ó¬±ø˘˚˛±Ú
’±·Î¬ˇ ¬ı±·Î¬ˇ Œ√À‡ Œ¬ıÊ√±˚˛ ¬ı√˝√Ê√˜º ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ Œ˘±fl¡Ê√Ú Œ‡“±‰¬±‡≈“ø‰¬
fl¡¬ı˛±ÀÓ¬ Ê√±Ú±À˘Ú, ¬Û“…±fl¡±øȬ-õ∂øÓ¬˜± ˝◊√Ó¬±ø˘˚˛±Ú Œ˜À˜¬ı˛ Ù¬…±fl¡±À˙ ·±
’±¬ı˛ Ù¬¬ı˛±¸œ Œ˘±Àfl¡¬ı˛ ≈√–‡≈ Œ√‡ÀÓ¬ Œ√‡ÀÓ¬ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ õ∂±˝◊√˜
¸˜˚˛È¬±Àfl¡˝◊√ øÓ¬øÚ ¬ı…˚˛ fl¡À¬ı˛ ŒÙ¬À˘ÀÂ√Úº ’±Ê√ ¤˝◊√ ’¬Û¬ı˛±˝ê Œ¬ı˘±˚˛
Œ¸˝◊√ ’¬Û‰¬À˚˛¬ı˛ ά◊¬Û˘øtÀÓ¬ øÓ¬øÚ ø¬ı√œÌ«, ø¬ıÒ√ıô¶º ˆ¬±¬ı±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ıÀȬ/
¬Û“…±fl¡±øȬ-Œ˜˜¸±À˝√√¬ı ’±¬ı˛ ’Ó¬˘±øôLfl¡ ¬Û±À¬ı˛¬ı˛ Œ“√ÀÓ¬± ¸±À˝√√À¬ı¬ı˛
≈√–‡fl¡À©Ü ¬ı±„√√±ø˘ øfl¡ ’±Ê√ ’±À˜±√ ¬Û±À26√∑ Œ¸ ŒÓ¬± Œ¸˝◊√ øÙ¬ø˘˜
Œ¸±¸±˝◊√øȬ ’±Àµ±˘Ú ŒÔÀfl¡ ¬ıÀ˚˛ ’±¸ÀÂ√º ·Ó¬ Œ¯∏±˘-¸ÀÓ¬¬ı˛ ¬ıÂ√À¬ı˛
Œ¸˝◊√ ¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ≈√–À‡ ˝√√+√˚˛^¬ıÀ̬ı˛ õ∂±øӬᬱøÚfl¡œfl¡¬ı˛Ì ‚ÀȬÀÂ√ ˜±Sº ˜”˘
Œ‡˘± ¬ı√˘±˚˛øÚº
øÙ¬{j Œ¸±¸±˝◊√øȬ ’±Àµ±˘Ú ’±¬ı˛ ’±Ê√Àfl¡¬ı˛ ¤˝◊√ øάøÊ√Ȭ±˘
øÙ¬À{j±»¸À¬ı¬ı˛ ˜ÀÒ… S꘱¢∂¸¬ı˛ ∆¬ı˛ø‡fl¡ fl¡ä Ȭ±Ú± ’¬ı˙…˝◊√
’ÕÚøÓ¬˝√√±ø¸fl¡º Œ˚ ά◊ÀVÀ˙… Œ˚ ¬Ûø¬ı˛˜±Ì Œflv¡˙ ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛
ø¸ÀÚflv¡±¬ı ’Ô¬ı± ø¸ÀÚ Œ¸KC±À˘¬ı˛ ø¸ÀÚ˜±-¬Û±·˘¬ı˛± Â√ø¬ı Œ√‡ÀÓ¬Ú,
Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ… ’±¬ı˛ ˚±˝◊√ Œ˝√√±fl¡, Œfl¡±Ú› ˜Ó¬˘¬ı øÂ√˘ Ú±º Œ¸˝◊√ ¸¬ı

˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ ¤fl¡È¬± ¬ıάˇ ’—˙˝◊√ øÂ√À˘Ú Â√±-Œ¬Û±¯∏± ‰¬±fl¡ø¬ı˛Ê√œ¬ıœº øÙ¬ø˘˜
¬ı±Ú±ÀÚ± ’Ô¬ı± Œ¬Û˙±√±¬ı˛ ¸˜±À˘±‰¬fl¡ ˝√√›˚˛±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ’…±˜ø¬ı˙Ú
Ó¬±“À√¬ı˛ øÂ√˘ Ú±º Â√ø¬ı Œ√‡±¬ı˛ ’±ÚÀµ˝◊√ Â√ø¬ı Œ√À‡ ø·À˚˛ÀÂ√Úº ˝◊√Ú
Ù¬…±"√√, ¬ı±„√√±ø˘ ˜Ò… ’±¬ı˛ øÚ•ß ˜Ò…ø¬ıM√√ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Œ˚ÃÔ
∆Ú˙Àˆ¬±Ê√ÀÚ Ó¬±“À√¬ı˛ ’±¢∂À˝√√˝◊√ fl≈¡˜Àάˇ± ŒÂ“√‰¬øfl¡ ’±¬ı˛ èøȬ¬ı˛ ¬Û±À˙
¬ıÀ¸ ¬ÛάˇÀÓ¬Ú ŒÙ¬ø˘øÚ, Œ·±√±¬ı˛, ’±ÀôL±øÚ›øÚ, ά◊øά ’…±À˘Úº øÙ¬{j
¬ı±Ù¬-¬ı˛± ’¬ı˙…˝◊√ øÂ√À˘Ú, Ó¬±“À√¬ı˛ øÚÀ˚˛ ¬fl¡…±ø¬ı˛Àfl¡‰¬±¬ı˛› øÂ√˘ [Ó¬¬ÛÚ
ø¸—À˝√√¬ı˛ ë·ä ˝√√À˘› ¸øÓ¬…í ¶úÓ«¬¬ı…]º fl¡…±À˜¬ı˛± ¬ı·À˘ ˜±Àͬ ŒÚÀ˜
¬Ûάˇ±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± Ó“¬±¬ı˛± Œfl¡Î¬◊˝◊√ fl¡À¬ı˛ÚøÚ ¬ı˘± ˚±˚˛º Ó¬±Â√±Î¬ˇ±, ›˝◊√ ¸¬ı
ø¸ÀÚ-¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ’±¬ı˛› ’Ú… ¤fl¡È¬± ø√fl¡ øÂ√˘-- ¸±˜±øÊ√fl¡
Œ˜˘±À˜˙±¬ı˛ ø√fl¡º ¤fl¡ ’¬ı±Ò ¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ Œˆ¬ÀȬ¬ı˛±Ú øÙ¬{j √˙«fl¡ Œõ∂ÃϬˇ
¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π õ∂Ê√Àij¬ı˛ ŒÂ√À˘ ŒÂ√±fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¸Àe fl¡ø˜Î¬◊øÚÀfl¡È¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬Úº
ŒÂ√±fl¡¬ı˛±¬ı˛±› ¬ı≈Ê≈√À·«¬ı˛ õ∂øÓ¬ |X± øÚÀ˚˛ ’±ø˘« ŒÙ¬À˘øÚ › Œ˘È¬±¬ı˛
ŒÙ¬ø˘øÚ¬ı˛ Ó≈¬˘Ú±, ’±˝◊√ÀÊ√Úà±˝◊√Ú ŒÔÀfl¡ Ê√±fl¡ Ó¬±øÓ¬, Œ·±√±¬ı˛ ŒÔÀfl¡

‡±ø26√ øfl¡c ø·˘øÂ√ Ú±
Œ˜˘±, ’Ô‰¬ Œ˜˘± Ú˚˛º ά◊»¸¬ı ¬ıÀȬº øfl¡c ¤¬ı˛
¤fl¡È¬± ¬ıάˇ ’—˙˝◊√ ’±˜-Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ ø¬ı˛À‰¬¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛º
Œ¬ı±fl¡±ÀȬ ‘√ø©ÜÀÓ¬ fl‘¡Ó¬ø¬ı√… ¬ı…øMê√√˙«Ú Â√±Î¬ˇ± ’±¬ı˛
fl¡œ-˝◊√ ¬ı± fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’±ÀÂ√/ ’¬ı˙… ŒÈ¬fl¡ÀÚ±˘øÊ√ Ù¬¬ı˛
˜…±Úfl¡±˝◊√`¬ Œ˚ Œ˘Àˆ¬À˘, Ó¬±ÀÓ¬ ά◊»¸¬ıŒ˜±26√À¬ı¬ı˛ Œfl¡±Ú› ˜±ÀÚ ˝√√˚˛ ¬ıÀ˘ Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ Ú±º
ȬÀ¬ı˛ÀKI◊¬ı˛ Œ√Ã˘ÀÓ¬ ¤˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬ ¬ı˛±Ê√±¬ı˛ ‚À¬ı˛¬ı˛ ÒÚ
È≈¬øÚ¬ı˛ ˆ¬±“άˇ±À¬ı˛ ά◊¬ÛÀ‰¬ ά◊ͬÀÂ√º ŒÙ¬ø˘øÚ-Œ·±√±¬ı˛Sn∏ÀÙ¬± ¬ı˛±ø˙¬ı˛±ø˙ ˆ¬±¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛±º ’Ó¬ ø¸ÀÚ˜±
¸±¬ı˛±Ê√œ¬ıÀÚ› Œ√À‡ ›Í¬± ˚±À¬ı ŒÓ¬±∑
fl≈¡À¬ı˛±¸±›˚˛±-- ˙Ȭøάøˆ¬˙Ú, fl¡…±À˜¬ı˛±ø¬ıÚ…±¸, ’±À˘± ˝◊√Ó¬…±ø√ ˝◊√Ó¬…±ø√
ø¬ı¯∏À˚˛ ¸˝√√ÀÊ√˝◊√ :±Úõ∂±5 ˝√√Ó¬º ¬ıάˇ Ò±˜±fl¡±˚˛ Œ¸˝◊√ ¬Ûø¬ı˛¸¬ı˛ øÚ¬Û±M√√±º
Œ˜fl¡±øÚfl¡…±˘ ø¬ı˛Àõ∂±Î¬±fl¡˙ÀÚ¬ı˛ Ù“¬±¬ÛÀ¬ı˛ ’±¬ı˛ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˜±˚˛±Ê√±À˘
뒱ȫ¬í Ú±˜fl¡ ˜±Ò≈¬ı˛œøȬ˝◊√ ‚±¬Û˘±º
¸ÀÓ¬¬ı˛ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±À· ’¬ı˙… Á“¡±Àfl¡ Á“¡±Àfl¡ ¸y±¬ı… øÙ¬ø˘˜fl¡ø¬ı˛À˚˛À√¬ı˛ ¬ı˛˜¬ı˛˜± øÂ√˘ Ú±º Ó¬À¬ı, ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˝√√±ÀÓ¬ ’±¬ı˛ ÚµÚ-¤¬ı˛
˜ÀÓ¬± õ∂øӬᬱÀÚ¬ı˛ Â√±˚˛±˚˛ ŒÂ√±È¬-¬ıάˇ ø¸ÀÚflv¡±À¬ı¬ı˛ Œ¸˝◊√ ø˘fl¡±¬ı˛ ‰¬±À˚˛¬ı˛
ˆ¬±“Àάˇ Â√˘fl¡ ŒÓ¬±˘± ¬ı±·«˜…±Ú-ÚµÀÚ¬ı˛ ˝◊√øÓ¬ ‚Ȭ˘º Œ¸ ø¬ı¯∏À˚˛¬ı˛ ˆ¬…±˘≈

’fl≈¡¬Û±˝◊√ ¬ıàÚ/ ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬/ ’fl≈¡¬Û±˝◊√...
··« ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛

13 ÚÀˆ¬•§¬ı˛, 2011 

˜ÀÓ¬± ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙¬ı˛ Ú±Ú± ˙˝√√À¬ı˛, ·À? Â√øάˇÀ˚˛
¬ÛÀάˇÀÂ√ ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˙±‡±õ∂˙±‡±º
’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œÀ√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ fl¡±“√±ÀÚ ·…±¸ ŒÂ√±Î¬ˇ± ›
¤fl¡ ’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œ¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ ¬Û≈ø˘ø˙ ˝√√±˜˘±¬ı˛ ¬Û¬ı˛,
’fl¡˘…±`¬ ˙˝√√À¬ı˛ 1946-¤¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÙ¬¬ı˛ ¸±Ò±¬ı˛Ì
Ò˜«‚Ȭ ¬Û±ø˘Ó¬ ˝√√˚˛, ’fl¡˘…±`¬ ¬ıµ¬ı˛ ¬ıg ˝√√À˚˛ ˚±˚˛º
¬ı±—˘± › ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ˚ø√› ø¬ıé≈¬t Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛
fl¡±“√±ÀÚ ·…±¸ ’±˜±À√¬ı˛ øÚ«√˚˛ ¬Û≈ø˘ø˙ ¸—¶‘®øÓ¬¬ı˛ ˜ÀÒ…
’eœˆ”¬Ó¬, ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ øˆ¬Àάˇ¬ı˛ ˜ÀÒ… fl¡±“√±ÀÚ ·…±¸
ŒÂ√±Î¬ˇ±¬ı˛ ‚Ȭڱ ‡≈¬ı fl¡˜-- ¤Ó¬˝◊√ fl¡˜ Œ˚ Ó¬± Œ√˙Ê≈√Àάˇ
‡¬ıÀ¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛ÌÓ¬ ˝√√˚˛º
¤˝◊√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ’±Àµ±˘Ú Â√øάˇÀ˚˛ ¬ÛÀάˇÀÂ√ ¬ıàÚ
˙˝√√À¬ı˛›º ¬ıàÚ ’±¬ı˛ Œfl¡˜ø¬ıËÊ√-- ¤˝◊√ ≈√˝◊√ ˙˝√√¬ı˛
’ÀÚfl¡È¬± fl¡˘fl¡±Ó¬±-˝√√±›Î¬ˇ±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±, Ú√œ¬ı˛ ¤¬Û±¬ı˛›¬Û±¬ı˛º ˜±ÀÁ¡¬ı˛ Ú√œøȬ ¤Àé¬ÀS ‰¬±˘«¸º Ó¬Ù¬±» ’±¬ı˛
¤fl¡È¬±º ’±fl‘¡øÓ¬ÀÓ¬ ŒÂ√±È¬ ˙˝√√¬ı˛ Œfl¡˜ø¬ıËÀÊ√¬ı˛ Œfl¡Ãø˘Ú…
¬ıàÀÚ¬ı˛ Ó≈¬˘Ú±˚˛ ά◊“‰≈¬-- ¤‡±ÀÚ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬, ¤˜’±˝◊√ øȬ-¬ı˛
˜ÀÓ¬± ø¬ıù´À|ᬠø˙鬱-õ∂øӬᬱÚ, ≈√혱˝◊√ ˘ ”√¬ı˛ÀQº
¬ıàÚ ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ’øÙ¬¸¬Û±Î¬ˇ± ˝√√˘
Ù¬±˝◊√ Ú±øk˚˛±˘ øά¸ø¬∏C"√√º Œ¸‡±ÀÚ˝◊√ øάά◊ø˚˛ Œ¶®±˚˛±¬ı˛
Ú±À˜ ¤fl¡È¬± Œ‡±˘± Ê√±˚˛·±˚˛ ¤fl¡ ¤fl¡È¬± Ó¬±“¬ı≈ Œ·Àάˇ
¬ıÀ¸ÀÂ√Ú õ∂±˚˛ øÓ¬ÚÀ˙± Ê√Ú-- Œ¸‡±ÀÚ ’±¬ı±¬ı˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√
Œ˜±˝√√Ú√±¸ ·±øg¬ı˛ ø¬ı¬ı˛±È¬ ¤fl¡øȬ ˜”øÓ«¬º ¤˝◊√
’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¤fl¡È≈¬ fl¡±Â√ ŒÔÀfl¡ ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ õ∂ÔÀ˜
¤fl¡ø√Ú Œ·˘±˜ Œ¸‡±ÀÚº Ê√±˚˛·±øȬ ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛
Œ˜À¬∏C± Œà˙ÀÚ¬ı˛ [¸±Î¬◊Ô Œà˙Ú] ¤fl¡√˜ ¸±˜ÀÚ,
¤fl¡øȬ fl¡—øSêÀȬ¬ı˛ ¤˘±fl¡±º fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ øÚø¬ı˛À‡ ¬ı˘À˘
Ò¬ı˛± ˚±fl¡, ø¬ıάˇ˘± Ó¬±¬ı˛±˜G˘º Œ¸ ˚±˝◊√ Œ˝√√±fl¡, ¤˜Ú˝◊√
¤fl¡øȬ ŒÓ¬Àfl¡±Ì± ¤˘±fl¡±, ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ˜±Á¡‡±ÀÚ, √‡˘
øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú ¬ıàÀÚ¬ı˛ ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œ¬ı˛±º
¬Û≈ø˘˙ ŒÍ¬ø„√√À˚˛ Ó≈¬À˘ Œ√˚˛ Ú± Œfl¡Ú∑ ά◊M√ ¬ı˛ øfl¡Â≈√Ȭ±
¬Û±¬ı ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π Ò¬ı˛Ì±-˚≈√·À˘¬ı˛ ˜ÀÒ…-- ·ÌÓ¬La ˙søȬ
¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ Œ˙±ˆ¬±¬ıÒ«fl¡ Ú±øfl¡ Œ√À˙¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ õ∂fl¡¬ı˛Ì, ·ÌÓ¬±øLafl¡
Œ‰¬Ó¬Ú± øfl¡ ∆√ÚøµÚ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ¤fl¡øȬ ¸±˜±øÊ√fl¡
˜”˘…À¬ı±Ò, Ú±øfl¡ Œˆ¬±ÀȬ¬ı˛ ø√Ú ¸øͬfl¡ Œ¬ı±Ó¬±˜ ŒÈ¬¬Û±¬ı˛
ά◊»¸¬ı, ¬Û≈ø˘˙ øfl¡ √¬ı˛ø√ Ê√ÚÀ¸¬ıfl¡ Ú±øfl¡
fi¬ÛøÚÀ¬ıø˙fl¡ ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ ά◊M√ ¬ı˛¸”ø¬ı˛ fl¡±˘±¸±À˝√√¬ıÀ√¬ı˛
鬘Ӭ±¬ı˛é¬±¬ı˛ Œ˘Àͬ˘ ¬ı±ø˝√√Úœ ˝◊√ Ó¬…±ø√º ¤˝◊√
ø¡ZQ&ø˘¬ı˛ ˜ÀÒ… √±“øάˇ¬Û±~± Œfl¡±Ú ø√Àfl¡ Œ˝√√À˘ ’±ÀÂ√,
Ó¬± øͬfl¡ fl¡À¬ı˛ Œ√˚˛ ¤fl¡øȬ ¬ı˛±©Ü™ Ó¬±¬ı˛ Ú±·ø¬ı˛Àfl¡¬ı˛ ¸Àe
’±‰¬¬ı˛À̬ı˛ ˜ÀÒ√… ø√À˚˛º
¤˝◊√ ’±Àµ±˘Ú-¶öÀ˘ ø·À˚˛ ’ø¬ı¶ú¬ı˛Ìœ˚˛ Ú±Ú±
’øˆ¬:Ó¬± ˝√√˘º ¸√…õ∂˚˛±Ó¬ ˆ”¬À¬ÛÚ ˝√√±Ê√±ø¬ı˛fl¡±¬ı˛ Œ¸˝◊√
·±ÚøȬ ˜ÀÚ ¬Ûάˇ˘-- 똱Ú≈¯∏ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ê√Ú…íº ¤Ó¬&ø˘
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛˝◊√ Ê√Ú… õ∂‰¬G ͬ±G±˚˛ ˙œÓ¬¬ı¶a, Œ¬ı˛±Ê√fl¡±¬ı˛
‡±›˚˛±√±›˚˛±, Œ˙ɬfl¡À˜«¬ı˛ ¬ı…¬ı¶ö± ‚ÀȬ ‰¬À˘ÀÂ√, ’±Ê√
õ∂±˚˛ Â√í¸5±˝√√ ÒÀ¬ı˛, ’Ú…±Ú… ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸±˝√√±À˚…º ’±ø˜
Ô±fl¡ÀÓ¬ Ô±fl¡ÀÓ¬ ¤fl¡Ê√Ú ¤fl¡È¬± Œ¬Û~±˚˛ ˆ¬…±ÀÚ fl¡À¬ı˛

’ÀÚfl¡&ø˘ ˙Ó¬¬ı˛ø= ø√À˚˛ Œ·˘º ¬ı˛¬ı±È«¬ ›˚˛±È¬¸
Ú±˜fl¡ ¤˝◊√ Œõ∂ÃϬˇ ’±˜±Àfl¡ Ê√±Ú±À˘Ú, ë¬Û=±À˙¬ı˛
√˙fl¡ ŒÔÀfl¡ ’±ø˜ ˚≈Xø¬ıÀ¬ı˛±Òœ ’±Àµ±˘Ú fl¡À¬ı˛
’±¸øÂ√, ø¬ıù´˙±øôL¬ı˛ ¸¬ÛÀ鬺 Ó¬±“¬ı≈ÀÓ¬ ˜±À¸¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ˜±¸
Ô±fl¡±¬ı˛ ’øˆ¬:Ó¬± ’±˜±¬ı˛ ’±ÀÂ√º ¤˝◊√ ˙œÀÓ¬ Œ˜ÀÁ¡
‡≈¬ı ͬ±`¬± ˝√√˚˛º Ó¬±˝◊√ ˆ¬±¬ı˘±˜-- ’±ø˜ ˚ӬȬ± ¬Û±ø¬ı˛,
fl¡ø¬ı˛ºí ¸≈”√¬ı˛ Œˆ¬¬ı˛˜KI◊ ¬ı˛±Ê√… ŒÔÀfl¡ õ∂±˚˛ ¸±Ó¬ ‚∞I◊±
·±øάˇ ‰¬±ø˘À˚˛ ¤À¸ÀÂ√Ú øÓ¬øÚº ’ÀÚÀfl¡ ‡±¬ı±¬ı˛ ¬ı±øÚÀ˚˛
øÚÀ˚˛ ’±¸ÀÂ√Ú, ˚±“¬ı˛± ’±¬ı˛› ”√À¬ı˛ ’±ÀÂ√Ú ’Ô‰¬
’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸Àe ¸—˝√√øÓ¬ :±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛Ú, Ó¬±“¬ı˛±
’ÀÚÀfl¡ ’±À˙¬Û±À˙¬ı˛ ‡±¬ı±¬ı˛ ’ά±«¬ı˛ ø√À26√Ú
’±Àµ±˘Ú-¶öÀ˘ ŒÎ¬ø˘ˆ¬±ø¬ı˛ Œ√›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú…º ¤˘±fl¡±¬ı˛
Œ¬ı˙ øfl¡Â≈√ ’±¬ı±ø¸fl¡¬ı‘µ, Œ√±fl¡±øÚ-- ¤“¬ı˛±
’±Àµ±˘fl¡±¬ı˛œÀ√¬ı˛ Ê√Ú… ‰¬±Ú‚¬ı˛ › Œ˙ɬ±·±¬ı˛ ‡≈À˘
ø√À26√Úº ¬Û±À˙ ¤fl¡øȬ fl¡øÙ¬¬ı˛ Œ√±fl¡±ÀÚ¬ı˛ ˜±ø˘fl¡
’±˜±Àfl¡ Ê√±Ú±À˘Ú Œ˚, ëŒ√¬ı Ú± Œfl¡Ú, ’±˜±À√¬ı˛
Ê√Ú…˝◊√ ŒÓ¬± fl¡¬ı˛ÀÂ√º Ó¬± Â√±Î¬ˇ±, ¤¬ı˛ Ù¬À˘ fl¡Ó¬ Œ˘±fl¡
’±¸ÀÂ√, ø¬ıøSê¬ı±È¬±› Œ¬ıÀάˇ ø·À˚˛ÀÂ√ ’ÀÚfl¡ºí ’±˜±¬ı˛
¸±˜ÀÚ˝◊√ ¸g…±¬ı˛ ø√Àfl¡ qè ˝√√˘ ¸±Ò±¬ı˛Ì ¸ˆ¬±
[ŒÊ√Ú±À¬ı˛˘ ’…±À¸•§ø˘]º õ∂Ó¬…é¬ ·ÌÓ¬La fl¡Ô±È¬±
qÀÚ ’ÀÚÀfl¡ ¬ıÀ˘Ú, ›¸¬ı qÚÀÓ¬ ˆ¬±À˘±, ¬ı‘˝√ »
fl¡±˚«Àé¬ÀS Œfl¡˜Ú ˝√√À¬ı õ∂Ó¬…é¬ ·ÌÓ¬La, Ó¬±¬ı˛
’±øefl¡&À˘±˝◊√ ¬ı± Œfl¡˜Ú ˝√√À¬ı, Œ¸ ¬ı…¬ı¶ö± ·Àάˇ
ŒÓ¬±˘±¬ı˛ Ê√Ú… Œ˚ ¬Û¬ı˛œé¬±-øÚ¬ı˛œé¬± õ∂À˚˛±Ê√Ú, ¤˝◊√
¸±Ò±¬ı˛Ì ¸ˆ¬± Œ˚Ú Ó¬±¬ı˛˝◊√ ¬Û¬ı˛œé¬±·±¬ı˛º Œ¸‡±ÀÚ Œ˚
Œfl¡±Ú› ˜±Ú≈¯∏ Œ˚±· ø√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Ú, ¸Ó¬… ’ÀÔ«˝◊√
¸±Ò±¬ı˛Ì ¸ˆ¬±, ˜= ŒÚ˝◊√ , Œfl¡f ŒÚ˝◊√ -- ’±ÀÂ√
Ê√Ú¸˜ø©Üº ¤‡±ÀÚ Ú±Ú± ø¬ı¯∏˚˛ ά◊O±¬ÛÚ ˝√√˚˛,
’±À˘±‰¬Ú± ˝√√˚˛º Œ˚À˝√√Ó≈¬ ’ÀÚfl¡ ˜±Ú≈¯∏ Ê√Àάˇ± ˝√√À˚˛
·ÌÓ¬±øLafl¡ ¤fl¡øȬ õ∂øSê˚˛±˚˛ ’—˙¢∂˝√ Ì fl¡¬ı˛ÀÂ√, ¸ˆ¬±¬ı˛
’—˙œ√±ø¬ı˛Q &èQ¬Û”Ì«º ¤‡±ÀÚ ˜±˝◊√ Àfl¡¬ı˛ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ ˝√√˚˛
Ú±-- ˜±Ú≈¯∏˝◊√ ˝√√À˚˛ ›Àͬ ’…±øõ≠Ù¬±˚˛±¬ı˛º Œ˚ ¬ı˘± qè
fl¡À¬ı˛, ¬Û±À˙¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ Ó¬±˝◊√ qÀÚ qÀÚ ¤fl¡øȬ fl¡Ô± ¬ıÀ˘,
Ó¬±¬ı˛ qÀÚ ¬Û±À˙¬ı˛ Ê√Úº ¤˝◊√ ˆ¬±À¬ı ¬Û≈À¬ı˛± Ê√Ú¸˜ø©Ü
Œ˙±ÀÚ ¤fl¡Ê√ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô±, ¤fl¡˝◊√ ¸Àeº ¤˝◊√ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛
õ∂øSê˚˛± Œ˚ ’±fl¡±˙fl≈¡¸≈˜ Ú˚˛, ’—˙¢∂˝√ Ìfl¡±¬ı˛œ¬ı˛ ˜ÀÒ…
Ó¬± Œ˚ ¬Û≈À¬ı˛± ‚Ȭڱ¬ı˛ ¸Àe ¤fl¡È¬± ¸‘Ê√Ú˙œ˘ ¬ıgÚ
¸‘ø©Ü fl¡À¬ı˛, Ó¬± Œ˚ ·ÌÓ¬ÀLa ’—˙¢∂˝√ À̬ı˛ fl¡Ç±À˘
˜±—À¸¬ı˛ õ∂À˘¬Û ŒÊ√±·±˚˛, ¬ı˛ÀMê√ ¬Û≈©Ü fl¡À¬ı˛, Œ√˚˛ õ∂±Ì- Ó¬±¬ı˛ ’±ø˜ ¸±é¬œº ’±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ø¸X±ôL
ŒÚ›˚˛± ˝√√˚˛ ¬Û“‰¬±M√√¬ı˛ ˙Ó¬±—˙ ‹fl¡˜ÀÓ¬…¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬,
øfl¡c Œ‰¬©Ü± ‰¬±˘±ÀÚ± ˝√√˚˛ ¸±ø¬ı«fl¡ ‹fl¡˜Ó¬… ¬Û±›˚˛±¬ı˛º
Ó¬±¬ı˛ Ê√Ú… ø¸X±ÀôL¬ı˛ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ¬ı√˘› ‚Ȭ±ÀÚ± ˝√√˚˛-¸¬ı˝◊√ ¤fl¡¸Àe ¬ıÀ˘ ¬ıÀ˘º Œ˚ Œfl¡Î¬◊ ¬ı˘ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Ú-¸¬ı˝◊√ ›˝◊√ ˆ¬±À¬ı ø¬ı˛À˘ ˝√√˚˛º ¤fl¡Ê√Ú ˚± ¬ı˘À˘Ú,
¸¬ı±˝◊√ ˚± ¤fl¡¸Àe õ∂øÓ¬Ò√ıøÚÓ¬ fl¡¬ı˛˘, Œ˚ ·Ó¬
¬ÛÀÚÀ¬ı˛± ø˜øÚȬ ‰¬±¬ı˛-¬Û±“‰¬ Ê√Ú ˜±Ú≈¯∏˝◊√ fl¡Ô± ¬ı˘ÀÂ√Ú
¤¬ı— ¤¬ı˛ Ù¬À˘ Ê√Ú˜ÀÓ¬¬ı˛ ·ÌÓ¬±øLafl¡ ‰¬ø¬ı˛S ¬ı…±˝√√Ó¬
˝√√À26√º ¬ı±—˘±˚˛, ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬, ¢∂±˜¸ˆ¬±˚˛, ¬Û=±À˚˛Ó¬

Ê√±Ê√À˜ÀKI◊ ø·À˚˛ ’±Ê√ ’±¬ı˛ ˘±ˆ¬ ŒÚ˝◊√º ¬ı˛±©Ü™œ˚˛
¬Û‘á¬À¬Û±¯∏fl¡Ó¬±˚˛ ά◊√»¸À¬ı¬ı˛ ˜≈èø¬ı3 ø˝√√À¸À¬ı ’±ø¬ıˆ”«¬Ó¬
˝√√À˘Ú Œ˘±fl¡±˘ ˜±À˚˛À¶a±¬ı˛±º ˜±À˚˛À¶a±À√¬ı˛ ø¬ÛÂ≈√ ø¬ÛÂ≈√
ëȬ±ø˘·?í Ú±˜fl¡ ¤fl¡ ø¸fl¡ ˝◊√`ò¬±øàò› Ï≈¬Àfl¡ ¬Ûάˇ˘
’±ôLÊ√±«øÓ¬fl¡ øÙ¬À{j±»¸À¬ı¬ı˛ fl¡˘Ó¬˘±˚˛º Œ˜˘± Ó¬±7¡¡¡¬ı
øfl¡øÂ√À˜ ø·À˚˛ ŒÍ¬fl¡˘º Œ¢≠±¬ı±˘ › Œ˘±fl¡±À˘¬ı˛ fl¡ø˘˙ÀÚ
Œ˚ ÚµÚ Î¬◊»¬Û±ø√Ó¬ ˝√√˘, Ó¬±¬ı˛ Ó≈¬˘Ú± fl¡¬ı˛˘±¬ı˛ ¬Û±À˚˛¸º
Œ¬ı˘± ≈√ÀȬ±˚˛ ˜±‡˜˘ ¬ı±Ù¬ Œ√À‡ Ó¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ø¬ıÀfl¡˘
¬Û“±‰¬È¬±˚˛ ˚ø√ Œfl¡Î¬◊ ëfl¡±˘À¬ı˘±í ¬ı± 뉬Ó≈¬¬ı˛eí Œ√À‡ Ô±Àfl¡Ú,
øÓ¬øÚ Œ¬ı±Ú-È≈¬-Œ¬ı±Ú ¬ı≈Á¡À¬ıÚ Œ¸˝◊√ ˜˜«˚La̱º
Ó¬≈√¬Ûø¬ı˛, fl¡˘fl¡±Ó¬±˚˛ Ò±˜±fl¡± ˜‰¬À˘ ˚± ‚ÀȬ, Ó¬±˝◊√
‚Ȭ˘ ¤Àé¬ÀS›-- ˜≈ͬøȬ ˆ¬¬ı˛ Œ¸À˘¬ı Â√øάˇ Œ‚±¬ı˛±ÀÓ¬
˘±·À˘Úº øÙ¬{j Œ¸±¸±˝◊√øȬ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ά◊ÀV˙…-ø¬ıÀÒ˚˛
˘Ù¬ÀȬ ά◊ͬ˘º Œˆ¬ÀȬ¬ı˛±Ú¬ı˛± Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ ÚµÀÚ¬ı˛
ÚœÀ‰¬¬ı˛ ¬Û≈fl≈¡À¬ı˛ Ó¬ø˘À˚˛ Œ·À˘Ú, Œˆ¬À¸ ά◊ͬ˘ ˆ≈¬Î¬ˇˆ≈¬øάˇ
¸¬ı«¶§ ›ô¶±√fl≈¡˘º
›ô¶±ø√¬ı˛ ˜±¬ı˛¬Û“…±‰¬ ’±¬ı˛ ¬ı√±ÀÓ¬˘±ÀÓ¬ ¸œ˜±¬ıX ŒÚ˝◊√º
¬·Ó¬ ¬Û“±‰¬-¸±Ó¬ ¬ıÂ√À¬ı˛ ¤ ˙˝√√À¬ı˛ ë˝◊√ø`¬À¬ÛÀ`¬KI◊ øÙ¬{j
Œ˜øfl¡—í-Ê√±Ó¬œ˚˛ Ê√±¬ı˛·ÀÚ¬ı˛ Â√¬ı3± ¸±—‚±øÓ¬fl¡º
¤¸’±¬ı˛¤Ù¬øȬ’±˝◊√, ¬ı˛+¬Ûfl¡˘±Àfl¡f ˝◊√Ó¬…±ø√ ŒÔÀfl¡ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬ıÂ√¬ı˛ ˚“±¬ı˛±
’±·˜±fl«¡ øÚÀ˚˛ Œ¬ıèÀ˘Ú, Ó¬±“À√¬ı˛ ·ôL¬ı… Œfl¡±Ô±˚˛∑ Ȭø˘Î¬◊Àά¬ı˛
Â√fl¡¬ı±øÊ√ ’±¬ı˛ øÚø‚Ài߬ÛÚ±˚˛ ¸fl¡À˘ ≈√¬ı˛ô¶ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛À¬ıÚ Ú±º ’±¬ı˛
¤˝◊√ ¸±Àάˇ ¬ı±À¬ı˛± Ù≈¬È¬ ¬ı±˝◊√ ’±È¬ Ù≈¬ÀȬ¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ fl¡íÊ√ÀÚ¬ı˛˝◊√ ¬ı± ¶ö±Ú
¸Ç≈˘±Ú ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛/ ’Ó¬¤¬ı, ¬ı…øMê√·Ó¬ ô¶À¬ı˛ øÙ¬{j Œ˜øfl¡—º ˆ¬±¬ıÚ±
Ȭ±¬ıÚ± Ê√¬ı¬ı˛√ô¶º øfl¡c ¤¸À¬ı¬ı˛ ¬ı±ô¶¬ı±˚˛ÀÚ¬ı˛ ˜±À˝√√fÀ˚±·øȬ Œ˚ fl¡À¬ı
’±¸À¬ı, Ó¬± Ê√±ÀÚÚ Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ ’øù´Úœfl≈¡˜±¬ı˛ ’Ô¬ı± ¬Û“±‰≈¬Í¬±fl≈¡À¬ı˛¬ı˛
˜ÀÓ¬± øfl¡Â≈√ ≈√À:«˚˛ Œ√¬ıÓ¬±º Ȭø˘Î¬◊øά ø˝√√À¬ı˛± ø˝√√À¬ı˛±˝◊√Ú, ’±Ò˘±-fl¡±øȬ—
øάÀ¬ı˛"√¬ı˛ ’±¬ı˛ ¤˝◊√ ¸¬ı ë¸y±¬ı…í ø¸ÀÚ-¬ı…øMê√ÀQ¬ı˛ √eÀ˘ ë√˙«fl¡í ¬ıÀ˘
’±¬ı˛ Œfl¡Î¬◊ øȬÀfl¡ ’±ÀÂ√Ú øfl¡∑ ø¬Û›¬ı˛ ’…±`¬ ø¸•Û˘ ë√˙«fl¡í∑
Œ˜˘±, ’Ô‰¬ Œ˜˘± Ú˚˛º ά◊»¸¬ı ¬ıÀȬº øfl¡c ¤¬ı˛ ¤fl¡È¬± ¬ıάˇ
’—˙˝◊√ ’±˜-Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ ø¬ı˛À‰¬¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛º Œ¬ı±fl¡±ÀȬ ‘√ø©ÜÀÓ¬ fl‘¡Ó¬ø¬ı√…
¬ı…øMê√√˙«Ú Â√±Î¬ˇ± ’±¬ı˛ fl¡œ˝◊√ ¬ı± fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’±ÀÂ√/ ’¬ı˙… ŒÈ¬fl¡ÀÚ±˘øÊ√ Ù¬¬ı˛
˜…±Úfl¡±˝◊√`¬ Œ˚ Œ˘Àˆ¬À˘, Ó¬±ÀÓ¬ ά◊»¸¬ı-Œ˜±26√À¬ı¬ı˛ Œfl¡±Ú› ˜±ÀÚ ˝√√˚˛
¬ıÀ˘ Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ Ú±º ȬÀ¬ı˛ÀKI◊¬ı˛ Œ√Ã˘ÀÓ¬ ¤˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬ ¬ı˛±Ê√±¬ı˛ ‚À¬ı˛¬ı˛ ÒÚ
È≈¬øÚ¬ı˛ ˆ¬±“άˇ±À¬ı˛ ά◊¬ÛÀ‰¬ ά◊ͬÀÂ√º ŒÙ¬ø˘øÚ-Œ·±√±¬ı˛-Sn∏ÀÙ¬± ¬ı˛±ø˙¬ı˛±ø˙
ˆ¬±¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛±º ’Ó¬ ø¸ÀÚ˜± ¸±¬ı˛±Ê√œ¬ıÀÚ› Œ√À‡ ›Í¬± ˚±À¬ı ŒÓ¬±∑ ¤˝◊√
˜ÀÒ… fl¡À˚˛fl¡ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±À· [Ó¬‡Ú ȬÀ¬ı˛KI◊ Ú±˜È¬± ¤ ˙˝√√À¬ı˛ ø¬ıÀ˙¯∏ Œfl¡Î¬◊
Ê√±ÚÓ¬ Ú±] øfl¡Â≈√ ’±“ÀÓ¬˘-fl¡±øȬ— Œ‰¬˝√√±¬ı˛±¬ı˛ ¬Û±¬ıø˘fl¡ øÙ¬{jÀÙ¬Àà¬ı˛
’±Ú±À‰¬ fl¡±Ú±À‰¬ ¬Ûø¬ı˛w˜Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ıø˘Àfl¡¬ı˛ fl¡±ÀÚ¬ı˛ fl¡±ÀÂ√
øÙ¬¸øÙ¬¸ fl¡À¬ı˛ ŒÙ¬ø˘øÚ-’±ÀôL±øÚ›øÚ¬ı˛ ø¸øά ø¬ıøSê¬ı˛ Ò±g± qè
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ¬Û±˝◊√À¬ı˛ÀȬά ˜±˘º ¤ fl¡±GÀfl¡ Ê√±øàÙ¬±˝◊√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ó“¬±¬ı˛±
’±¬ı±¬ı˛ ¬ı˘ÀÓ¬Ú Œ˚, ˘t Ȭ±fl¡±˚˛ Ó“¬±¬ı˛± ¢∂±À˜, ¬ıøô¶ÀÓ¬ ø·À˚˛ ¬ı≈Ú≈À˚˛˘È≈¬Ú≈À˚˛˘ Œ√‡±ÀÚ±¬ı˛ ¬ıËÓ¬ Ò±¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ¤˝◊√ õ∂ÀÊ√À"√√ Œ˚ fl¡œ Œ˜›˚˛±
Ù¬˘À¬ı, Œ¸ ø¬ı¯∏À˚˛ ’¬ı˙… Ó“¬±¬ı˛± Úœ¬ı˛¬ı øÂ√À˘Úº ˚±˝◊√ Œ˝√√±fl¡, Œ¸˝◊√ ¸˜˚˛
븗¢∂˝√í-¤¬ı˛ Œ˘±Àˆ¬ ø¬ıô¶¬ı˛ ¬Û˚˛¸± ‡À¸ÀÂ√º fl¡í¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÒ…˝◊√ ˚‡Ú
ȬÀ¬ı˛KI◊ ˜ø˝√√˜± ¸¬ı«Ê√Ú:±Ó¬, Ó¬‡Ú ŒÔÀfl¡ ’±¬ı˛ ¤“˚˛±À√¬ı˛ Œ√‡± ˚±˚˛øÚº
˚Ó¬˝◊√ Œ˝√√±fl¡º ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛¬ıº ¤¬ıÂ√¬ı˛ ’±¬ı±¬ı˛ fl¡±øȬ—-¤ ¬ı√˘º
˝◊√À`¬±¬ı˛ Œàøά˚˛±˜-- ¬ıø˘Î¬◊ά ¢≠…±˜±¬ı˛-- ‡≈Ú‡±¬ı˛ Ò±˜±˘º Ó¬À¬ı,
’±¢∂À˝√√¬ı˛ fl¡Ô± ¤‡±ÀÚ˝◊√ Œ˚, Œ¬ı˙ øfl¡Â≈√ Ó¬èÀ̬ı˛ ŒÓ¬±˘± ŒÂ√±È¬-¬ıάˇ Â√ø¬ı
¤¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ŒÙ¬Àà Œ¬ı˙ &èÀQ¬ı˛ ¸Àe˝◊√ ά◊¬Û¶ö±ø¬ÛÓ¬º ë˝◊√ø`¬À¬ÛÀKI◊KI◊투±¬ı≈fl¡À√¬ı˛ ¬ÛÀé¬ Î¬◊»¸±˝√√¬ı…?fl¡ ‚Ȭڱ, ¸Àµ˝√√ ŒÚ˝◊√º ’ôLÓ¬ ¬ÛÀé¬
¤Ó¬fl¡±˘ ˚±À√¬ı˛ ˝√√…±Ú fl¡À¬ı˛e±, Ó¬…±Ú fl¡À¬ı˛e±, Ù¬…±ÚÀÊ√±À˘e± qÀÚ
fl¡Ì«˜”˘ ˆ¬±ø¬ı˛ ˝√√À˚˛ ά◊ÀͬøÂ√˘, Ó¬±“À√¬ı˛ õ∂Ê√ijÀfl¡ Œ¸±Ê√±¸≈øÊ√ ˜À=
ŒÓ¬±˘±¬ı˛ ¬ı…¬ı¶ö± ŒÓ¬± ˝√√˘º Œ√‡± ˚±fl¡, fl¡œ ‚ÀȬ ¤˝◊√ ˝√√ø¬ı˛˝√¬ı˛Â√ÀSº
’¬ı˙… ‚Ȭ±¬ı˛˝◊√ ¬ı± fl¡œ ’±ÀÂ√∑ ŒÙ¬Àà¬ı˛ ø√Ú&À˘±˚˛ ·˘±˚˛ fl¡±Î«¬
Á≈¡ø˘À˚˛ ø√ÀÚ ¬Û“±‰¬È¬± Â√ø¬ı Œ√À‡ ˚‡Ú Œ˜À¬∏C± Œà˙ÀÚ “√±Î¬ˇ±ÀÓ¬ ˝√√˚˛,
Ó¬‡Ú ¬ı≈Ú≈À˚˛À˘¬ı˛ ‚±Àάˇ ˜‘̱˘ Œ¸Ú, ŒÙ¬ø˘øÚ¬ı˛ Œ¬ÛÀȬ øfl¡¸À˘±ø¶®,
¬ı±ÀÓ¬±«˘≈ø2‰¬¬ı˛ fl¡±Ú ÒÀ¬ı˛ Á≈¡˘ÀÂ√Ú Œ·ÃÓ¬˜ Œ‚±¯∏º Œ¸˝◊√ ˜±À•§±Ê√±À•§±
ø˝√√ø¬ıøÊ√ø¬ı ∆‰¬Ó¬Ú… ŒÔÀfl¡ ’±¬ı±¬ı˛ ¤fl¡ ¬ıÂ√¬ı˛ √À¬ı˛ ¸≈Ó¬ø˘ ¬ı±¬ı˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
˝√√À¬ı ˙Ȭøάøˆ¬˙Ú, ’±À˘±, ’…±Àe˘ ’±¬ı˛ ¤øάøȬ—-¤¬ı˛º ¶§Àõü¬ı˛ Â√ø¬ıȬ±
¬ı±Ú±ÀÓ¬ ˝√√À¬ı ŒÓ¬±/ ¤fl¡ Ê√œ¬ıÀÚ ˚ø√ Ú±-› ˝√√˚˛, Ê√ij±ôL¬ı˛ ¬ı˛˝◊√˘º

’Ó¬˘±øôLÀfl¡¬ı˛ ›¬Û±¬ı˛ ŒÔÀfl¡

ø˜øȬ—À˚˛, ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ¬ÛÔ¸ˆ¬±˚˛, ·ÌÓ¬ÀLa
Ò√ıÊ√±Ò±¬ı˛œ¬ı˛± ¬ı± ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙¬ı˛ 鬘Ӭ±¸œÚ fl¡Ó¬±«¬ı˛±,
¤˝◊√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ’±Àµ±˘Ú ŒÔÀfl¡ øfl¡Â≈√ ø˙鬱¢∂˝√ Ì
fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Úº ’À"√√±¬ıÀ¬ı˛ ¤fl¡ø√Ú ˜±øfl«¡Ú
∆¸Ú…¬ı±ø˝√√Úœ¬ı˛ ’¬ı¸¬ı˛õ∂±5 ¸√¸…À√¬ı˛ ŒÚÓ‘¬ÀQ ¤fl¡øȬ
ø¬ı˙±˘ ø˜øÂ√˘ ¬ıàÀÚ¬ı˛ ¤fl¡øȬ ¬ıάˇ ˜±Í¬ ŒÔÀfl¡ ˚±S±
fl¡¬ı˛˘ øάά◊ø˚˛ Œ¶®±˚˛±À¬ı˛¬ı˛ Ó¬±“¬ı≈¬ı˛ Œ√À˙º Œ¸˝◊√ ø˜øÂ√À˘
Œ˚±· ø√À˚˛øÂ√˘ ¬ıàÚ › ¬Û±ù´«¬ıÓ¬π ¤˘±fl¡±¬ı˛ ’¸—‡…
˜±Ú≈¯∏, Œ˚±· ø√À˚˛øÂ√˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ά◊¬Û˜˝√√±À√À˙¬ı˛
˜±Ú≈¯∏Ê√Ú›º ø˜øÂ√À˘˝◊√ Œ√‡± ˝√√˘ øfl¡Â≈√ ¬ıg≈¬ı˛ ¸Àe-¬Û”¬ı«¬ı±—˘±¬ı˛ ¸Ù¬È¬›˚˛…±¬ı˛ õ∂˚≈øMê√ø¬ı√ Ú≈è˘ fl¡ø¬ı¬ı˛ ø˘È≈¬,
¬ıàÚ fl¡À˘ÀÊ√ ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡ ˝◊√ øÓ¬˝√√±À¸¬ı˛ ø¬ı‡…±Ó¬
’Ò…±¬Ûfl¡ õ∂¸ißÚ ¬Û±Ô«¸±¬ı˛øÔ, ¸≈µ¬ı˛¬ıÀÚ¬ı˛ ø¬ıÒ√ı—¸œ
’±˚˛˘±˚˛ S±Ìfl¡˜π Œ¸±˜Ú±Ô ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛, ¸…±¬ı˛
Ó¬±¬ı˛fl¡Ú±Ô ¬Û±ø˘ÀÓ¬¬ı˛ õ∂À¬ÛÃSœ ¸À‡¬ı˛ ·±ø˚˛fl¡± Ó¬±øÚ˚˛±
¬Û±ø˘Ó¬ › ’±¬ı˛› ’ÀÚÀfl¡º Ê√œ¬ı¬ı˛¸±˚˛Úõ∂˚≈øMê√ø¬ı√
¬ı±øKI◊¬ı˛ ¸Àe ’±˜±¬ı˛ ’ÀÚfl¡ ø¬ıÀfl¡˘ Œfl¡ÀȬÀÂ√
’±À˘±‰¬Ú±˚˛º Œ¸˝◊√ ø√Ú ¬ı±øKI◊ ¬ÛÀÔ ŒÚÀ˜øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛
øõ∂˚˛ ¬Û±?±ø¬ı ŒÏ¬±˘øȬÀfl¡ ¸Àe øÚÀ˚˛º ŒÏ¬±À˘¬ı˛ Œ˚
¸˜¬ı˛¬ı±À√… ¤fl¡øȬ ˆ”¬ø˜fl¡± ¬ı˛À˚˛ÀÂ√, Œ¸È¬± ¬ı±øKI◊¬ı˛ ŒÏ¬±˘
¬ı±Ê√±ÀÚ± Œ√À‡ ¬ı≈Á¡˘±˜º Ê√øÚ fl¡±˘ø¸¬ı˛ ¡Z±¬ı˛±
’Ú≈õ∂±øÌÓ¬ ¬ı±øKI◊ ¤‡Ú Œ‰¬©Ü± fl¡¬ı˛ÀÂ√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√
’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œÀ√¬ı˛ ¸—˝√√øÓ¬ÀÓ¬ ’±¬ı˛› øfl¡Â≈√
ά◊¬Û˜˝√√±À√˙œ˚˛ ˚La¬ı±√fl¡À√¬ı˛ ¤fl¡fl¡±A± fl¡¬ı˛ÀÓ¬º
¤˝◊√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¤fl¡øȬ ˜”˘ ŒÄ±·±Ú
˝√√˘, ë’±˜¬ı˛±í, ’Ô±«» ¬ı…±¬Ûfl¡ Ê√Ú·Ì˝◊√ ˝√√˘ øÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√
˙Ó¬±—˙º ’±¬ı˛ 뛬ı˛±í ˝√√˘ ¤fl¡ ˙Ó¬±—˙-- 鬘Ӭ±˙±˘œ,
ø¬ıM√√¬ı±Úº ’Ô‰¬ ’±Ô«-¸±˜±øÊ√fl¡ › ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡
Œé¬ÀS ¤˝◊√ ¤fl¡ ˙Ó¬±—˙˝◊√ ¸À¬ı«¸¬ı±«º øÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√ À˚˛¬ı˛
ά◊¬Û¬ı˛ ¤fl¡-¤¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛√±ø¬ı˛¬ı˛ ø¬ıèÀX ¤˝◊√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√
’±Àµ±˘Úº ˝√√±ˆ¬±«Î«¬ ˝√√˘ ¤˝◊√ ¤fl¡ ˙Ó¬±—˙¬ı˛ Œ|á¬Ó¬˜
¸”øÓ¬fl¡±·±¬ı˛-- fl≈¡˘œÀÚ¬ı˛ fl≈¡˘œÚº Ȭ±fl¡± fl¡À¬ı˛±, ¬ıάˇ ˝√√›,
¬ıœ¬ı˛Àˆ¬±·…± ¬ı¸≈g¬ı˛±-- ¤˝◊√ ˜·Ê√ÀÒ±˘±˝◊√ ÀÓ¬ ¬ıάˇ
˝√√›˚˛± õ∂Ê√ij ŒÔÀfl¡ ά◊Àͬ ¤À¸ÀÂ√ ø¬ıÀ¬ı˛±øÒÓ¬±-- Œ‡±√
˝√√±ˆ¬±«ÀΫ¬˝◊√ º ¤˝◊√ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ õ∂±ÌÀfl¡f ˝√√±ˆ¬±«Î«¬
˝◊√ ˚˛±ÀΫ¬˝◊√ ·Ó¬ ¬ı≈Ò¬ı±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ õ∂¬ı˘ ¬ı¯∏«À̬ı˛ ˜ÀÒ…
õ∂‰¬G ˙œÀÓ¬ Ó¬±“¬ı≈ Œ·Àάˇ õ∂±˚˛ øÓ¬ø¬ı˛˙ Ê√Ú Â√±Sº ¤À√¬ı˛
’Ú…Ó¬˜ ˝√√˘ ŒÙ¬Ú± øSêÀ˚˛ÀÚÚ, ’±ø˜ Œ˚ ˜ÀÚ±ø¬ı:±Ú
ø¬ıˆ¬±À· ø¬Û¤˝◊√ ‰¬øά fl¡¬ı˛øÂ√˘±˜, ¤‡Ú Œ¸˝◊√ ‡±ÀÚ Œ¸
ø¬Û¤˝◊√ ‰¬øά-¬ı˛Ó¬±º ¬ı±fl«¡À˘ÀÓ¬ ¶ß±Ó¬fl¡ô¶À¬ı˛ ¬Ûάˇ±qÚ±
fl¡À¬ı˛ ’±¸± ŒÙ¬Ú±¬ı˛ ˜ÀÒ… ¬ı±fl«¡À˘ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛
‹øÓ¬˝√√… ¶Û©Üº Œ¸ Ê√±Ú±˚˛, ˝√√±ˆ¬±«ÀΫ¬ ¬Û±ø¬ı˛|ø˜Àfl¡¬ı˛
õ∂‰¬G ∆¬ı¯∏˜…º øÚ•ßÓ¬˜ ¬Û±ø¬ı˛|ø˜fl¡ ¬Û±›˚˛± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
ŒÔÀfl¡ ά◊2‰¬Àfl¡±øȬ¬ı˛ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬-fl¡˜π ¬Û±ø¬ı˛|ø˜fl¡ ¬Û±Ú
180 &Ì Œ¬ıø˙º ˚ø√ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ fl¡±Ê√ ˝√√˚˛ ¸≈¶ö
¸˜±Ê√ ·Î¬ˇ±¬ı˛, ’±À· ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛ ’¸≈¶öÓ¬± ¬ıg
˝√√›˚˛± Ê√èø¬ı˛º
¤˝◊√ Ó¬±“¬ı≈&ø˘¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ Ï≈¬fl¡ÀÓ¬ Œ√›˚˛± ˝√√À26√ Ú±
ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛¬ÛS˝√√œÚ fl¡±Î¬◊Àfl¡˝◊√ º

˝√√±ˆ¬±«ÀΫ¬¬ı˛ ¤fl¡ øÎ¬Ú ¤À¸ Â√±SÀ√¬ı˛ Ó¬±“¬ı≈ ¸¬ı˛±ÀÚ±¬ı˛
’Ú≈À¬ı˛±Ò fl¡¬ı˛À˘› ›˝◊√ ‡±ÀÚ ¸˜±ø¬ı©Ü Â√±SÀ√¬ı˛
¸±Ò±¬ı˛Ì¸ˆ¬±˚˛ Œ¸ õ∂ô¶±¬ı Ú±fl¡‰¬ ˝√√˚˛º Ó¬±“¬ı≈&ø˘Àfl¡
¸¬ı˛±ÀÚ±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛øÚ fl¡Ó‘«¬¬Ûé¬-- ¤‡Ú› ¬Û˚«ôLº
2005-¤ ¬ı˛±ÀÓ¬¬ı˛ ’gfl¡±À¬ı˛ ˚±√¬ı¬Û≈¬ı˛ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛
ø¬ıÀ鬱ˆ¬¬ı˛Ó¬ ø˙鬱ÔπÀ√¬ı˛ ͬ…±„√√±ÀÚ±¬ı˛ Œ˚ ¬ıœ¬ı˛Q
Œ√ø‡À˚˛ÀÂ√ ˚±√¬ı¬Û≈¬ı˛ Ô±Ú±¬ı˛ ¬Û≈ø˘˙, Œ¸ Œ¬ı˛fl¡Î«¬
’±Ê√› ’˜ø˘Úº ¤˝◊√ ¤ø˘È¬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ŒÔÀfl¡˝◊√
√±ø¬ı ά◊ÀͬÀÂ√ øÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√ ˙Ó¬±—˙¬ı˛ ¬ı±ô¶¬ıÓ¬±¬ı˛ ¸Àe
¸±˚≈Ê√…¬Û”Ì« ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ‰¬±˝◊√ º ¤˝◊√ ëøÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√
˙Ó¬±—˙í fl¡Ô±øȬ qÀÚ ¬ı±¬ı˛ ¬ı±¬ı˛ ˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ ˚±˚˛
ëŒfl¡±¬ı˛±¸í ø¸ÀÚ˜±ÀÓ¬ ˜‘̱˘ Œ¸ÀÚ¬ı˛ øÓ¬ø¬ı˛˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛
˙Às¬ı˛ ’Ú≈¬ı˛+¬Û ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛º
¬ı±øfl¡ ø¬ıÀù´¬ı˛ øÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√ ˙Ó¬±—À˙¬ı˛ fl¡±ÀÂ√,
˝√√±ˆ¬±«Î«¬, ¤˜Úfl¡œ ¬ıàÚ-øÚά◊ ˝◊√ ˚˛Àfl«¡¬ı˛
’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œ¬ı˛± ¤˝◊√ fl¡øÔÓ¬ ¤fl¡ ˙Ó¬±—˙ ø˝√√¸±À¬ı
õ∂øÓ¬ˆ¬±Ó¬ ˝√√˚˛º ¬Û≈ø˘ø˙ ’Ó¬…±‰¬±¬ı˛, &˜‡≈Ú, Ò¯∏«ÀÌ
’ˆ¬…ô¶ ¬ı±—˘± ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¤˝◊√ ’fl≈¡¬Û±˝◊√
’±Àµ±˘Ú ’±¸À˘ ¸±√±-˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú’±Àµ±˘Ú Œ‡˘± ˜ÀÚ ˝√√ÀÓ¬˝◊√ ¬Û±À¬ı˛º ’±˜±À√¬ı˛
Œ√À˙› ¤˝◊√ ¤fl¡ ˙Ó¬±—˙-øÚ¬ı˛±Ú¬ı3˝◊√ ˙Ó¬±—À˙¬ı˛ ∆¬ı¯∏˜…
ø¬ı√…˜±Úº ¤fl¡fl¡±À˘ ¬ı˛±˜ ‰¬…±È¬±øÊ«√ [˚ø√› Ú±Ú±
fl¡±¬ı˛ÀÌ fl≈¡‡…±Ó¬] ˆ≈¬‡±ø˜øÂ√˘ øÚÀ˚˛ fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ Ò≈øÓ¬˝√√œÚ, Œfl¡±È¬-¬Û…±KI◊›˚˛±˘± ’øˆ¬Ê√±Ó¬ flv¡±À¬ı √±¬Û±√±ø¬Û
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº Œ¸-› øÂ√˘ ¤fl¡ ˜≈˝”√ Ó«¬/ ˝√√±˚˛, Ó¬‡Ú
˝◊√ KI◊±¬ı˛ÀÚȬ ¬ı± ø√Ú¬ı˛±ÀÓ¬¬ı˛ øȬøˆ¬ ‰¬…±ÀÚ˘ øÂ√˘ Ú±/
Œ˘‡fl¡ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ¤¬ı—
¤˜’±˝◊√øȬ-ŒÓ¬ ¶ß±˚˛≈ø¬ı:±Ú øÚÀ˚˛ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛Ó¬º

¤fl¡ ’¸˜ ˘Î¬ˇ±˝◊√

’±

À˜ø¬ı˛fl¡± ŒÔÀfl¡ õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ø√ Œ¢∂Ȭ
fl¡kø¬ÛÀ¬ı˛ø¸ ¤À·Úà ¬ı˛±ø˙˚˛± ¬ı˝◊√ øȬ
[õ∂fl¡±˙ . 1946-¤] õ∂Ô˜ ø¬ıù´˚≈X ¸•ÛÀfl«¡ ¤fl¡øȬ
ˆ¬œ¯∏Ì õ∂±¸øefl¡ ¤¬ı— ‰¬±=˘…fl¡¬ı˛ Ó¬Ô… ’±˜±À√¬ı˛
¸±˜ÀÚ Î¬◊¬Ûø¶öÓ¬ fl¡À¬ı˛øÂ√˘º Œ¸‡±ÀÚ Î¬◊À~‡ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√,
õ∂Ô˜ ø¬ıù´˚≈ÀX ¬ı˛ÌÀé¬ÀS ˜±¬ı˛± ø·À˚˛øÂ√À˘Ú 1
Œfl¡±øȬ ˜±Ú≈¯∏, ø¬ıfl¡˘±e ˝√√À˚˛ ¬ÛÀάˇøÂ√À˘Ú ’±¬ı˛› 2
Œfl¡±øȬ, øfl¡c ˚≈X-¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ≈√øˆ«¬é¬ › ˜˝√√±˜±ø¬ı˛ÀÓ¬
˜‘Ó≈¬… ˝√√À˚˛øÂ√˘ 1 Œfl¡±øȬ 30 ˘é¬ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛º ˚≈ÀX¬ı˛
Ù¬À˘ ¸¬ı«˝√ ±¬ı˛± ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¬Ûø¬ı˛¸—‡…±Ú
ά◊À~‡ fl¡À¬ı˛ ¢∂LöøȬ ¸ˆ¬… ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ˜≈‡ ˆ¬±¬ı˛
fl¡À¬ı˛øÚº ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±À¸ ˚Ó¬ ˚≈X, ˙±øôLõ∂øSê˚˛±,
‰≈¬øMê√ ¤¬ı— ‰≈¬øMê√ˆ¬e ‚ÀȬ Ô±fl≈¡fl¡ Ú± Œfl¡Ú, øÚ¬ı˛iß
˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ˚±S±˚˛ Ó¬±¬ı˛ õ∂ˆ¬±¬ı ˚»øfl¡ø=»º ¸ˆ¬…
¸˜±ÀÊ√¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Ú±Ú≈¬Û±ÀÓ¬ ¤¬ı˛± ¬ı…¬ı˝√√+Ó¬ ¤¬ı—
Œ˙±ø¯∏Ó¬ ˝√√˚˛º ’±Ò≈øÚfl¡ ¸˜±Ê√ ’Ó¬…±Ò≈øÚfl¡ õ∂˚≈øMê√ ›
Œ˜Ò± õ∂À˚˛±· fl¡À¬ı˛ ¤˝◊√ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ › Œ˙±¯∏ÀÌ ÚÓ≈¬Ú
Œfl¡Ã˙˘ ’¬ı˘•§Ú fl¡À¬ı˛º õ∂Ô˜ ø¬ıù´˚≈ÀX¬ı˛ Ù¬˘±Ù¬˘
øÚÀ˚˛ ˚Ó¬ ¬Û˚±«À˘±‰¬Ú± ‚ÀȬÀÂ, ¤˝◊√ 1 Œfl¡±øȬ 30
˘é¬ ˜‘Ó≈¬… øfl¡c ŒÓ¬˜Ú Œfl¡±Ú› &èQ ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛
øÚÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº
¶§±ÒœÚ ˆ¬±¬ı˛Ó¬ Œ˚ ¸—ø¬ıÒ±Ú ∆Ó¬ø¬ı˛ fl¡À¬ı˛ Œ√˙
˙±¸Ú qè fl¡À¬ı˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ 23 › 24 Ú•§¬ı˛ Ò±¬ı˛±˚˛
;˘;˘ fl¡¬ı˛ÀÂ√ Œ˙±¯∏À̬ı˛ ø¬ıèÀX ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛
ø¬ı¯∏˚˛øȬº ¤˝◊√ ’±é¬ø¬ı˛fl¡ ’±˝◊√Ú › ¬ı˛é¬±fl¡¬ı‰¬ ’±Ê√
’¬ıøÒ Œ√˙˜±Ó¬±¬ı˛ ø¬ıÀ˙¯∏ ˜≈‡¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº
Ó¬±˝◊√ ’±Ê√ ’±˜¬ı˛± ’±À˜ø¬ı˛fl¡±Ú ’Ô«ÚœøÓ¬¬ı˛ ¸Àe
Ó≈¬˘Ú±˜”˘fl¡ ’±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ ¸˜˚˛› ’Ú±˚˛±À¸˝◊√ ¶§œfl¡±¬ı˛
fl¡À¬ı˛ øÚ˝◊√ Œ˚, 1929 ¸±À˘ ˚‡Ú ’±À˜ø¬ı˛fl¡±ÚÀ√¬ı˛
õ∂øÓ¬ ¬Û“±‰¬Ê√Ú ¬ı±ø¸µ± ø¬ÛÂ≈√ ¤fl¡øȬ fl¡À¬ı˛ Œ˜±È¬¬ı˛·±øάˇ
øÂ√˘, Œ¸‡±ÀÚ ’±Ê√› ¤fl¡Ê√Ú ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı±¸œ ø¬ÛÂ≈√
¤fl¡‡±Ú± fl¡±¬ÛÀάˇ¬ı˛ ¸—¶ö±Ú ’±˜¬ı˛± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛øÚº
¶§±ÒœÚ ˆ¬±¬ı˛Ó¬ Œ√˙Ê≈√Àάˇ ¤˝◊√ ¬ı=Ú±, Œ˙±¯∏Ì,
øڬۜάˇÚ › ’Ó¬…±‰¬±À¬ı˛¬ı˛ ø¬ıèÀX, ’iß-¬ı¶a¬ı±¸¶ö±ÀÚ¬ı˛ Ú”…ÚÓ¬˜ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ ø¬ıèÀX ˘Î¬ˇ±˝◊√Àfl¡
ά◊¬Û˚≈Mê√ ˜˚«±√± Œ√˚˛øÚº Ó¬±À√¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ ˜±Ú…Ó¬±
ø√À˚˛ ¸•ú±øÚÓ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¸À‰¬©Ü ˝√√˚˛øÚº
Ê√e˘˜˝√√À˘ ά◊ø«√Ò±¬ı˛œÀ√¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛œ ¬ı≈ÀȬ¬ı˛ ˙s
¬ı˛±©Ü™é¬˜Ó¬±¬ı˛ ¤˝◊√ √¬Û«Àfl¡˝◊√ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ õ∂øÓ¬Ò√ıøÚÓ¬
fl¡À¬ı˛º øÚ¬ı˛iß, ¬ı≈ˆ≈¬é≈¬ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛± ¸ˆ¬… ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
˚”¬Ûfl¡±Àᬠά◊¬Û˚≈«¬Ûø¬ı˛ ¬ıø˘ ˝√√ÀÓ¬-˝√√ÀÓ¬˝◊√, ˝√√±ÀÓ¬ ˝◊√Ȭ˘±øͬ-¬Û±Ô¬ı˛ Ó≈¬˘ÀÓ¬-Ó≈¬˘ÀÓ¬˝◊√, ¤fl¡ø√Ú ¬ıµ≈fl¡ Ó≈¬À˘
ŒÚ˚˛º ¤À√¬ı˛ ˜ÀÒ… ø¬ı¬ÛÔ·±˜œ fl¡À˚˛fl¡Ê√ÀÚ¬ı˛
¤À˘±¬Û±Ô±øάˇ &ø˘¬ı˛ ø¬ıøÚ˜À˚˛ ¸ˆ¬… ¸˜±Ê√ ˚ø√ qÒ≈
˜‘Ó≈¬…¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¸—‡…±Ú Œ‰¬±À‡¬ı˛ ¸±˜ÀÚ Ó≈¬À˘ ÒÀ¬ı˛,
Ó¬±˝√√À˘ ¬ı˘ÀÓ¬ ˝√√˚˛ ˝√√Ó¬√ø¬ı˛^ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ qÒ≈˜±S
≈√í˜≈Àͬ± ‡±¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ê√Ú… ’±Ê√ ’¬ıøÒ Œ˚ ’&ÚøÓ¬
˜‘Ó≈¬…, Ó¬± ¤fl¡È¬± ¬ı“±fl≈¡Î¬ˇ± ¬ı± ¤fl¡È¬± ¬Û≈èø˘˚˛±Àfl¡
ŒÏ¬Àfl¡ Œ√›˚˛±¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ˚Àԩܺ ¤À√¬ı˛˝◊√ ¤fl¡ Ú±·ø¬ı˛fl¡
¬ıg≈ ’±À¬ı˛fl¡Ê√Ú ¸˝√√Ú±·ø¬ı˛fl¡Àfl¡ ˙Sn∏ ¬ı±
ø¬ıù´±¸‚±Ó¬fl¡ ¬ıÀ˘ ø‰¬ø˝êÓ¬ fl¡À¬ı˛ Ó¬±¬ı˛ õ∂±Ì˝√√¬ı˛Ì
fl¡¬ı˛ÀÂ√º ¤˝◊√ ø‰¬ø˝êÓ¬fl¡¬ı˛À̬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ øfl¡ ¸ˆ¬…
¸˜±ÀÊ√¬ı˛ Œfl¡±Ú› ˝◊√ gÚ ŒÚ˝◊√ ∑ ¸ˆ¬… ¸˜±Ê√
Œfl¡±Ú ’øÒfl¡±À¬ı˛ ¤˝◊√ ˜‘Ó≈¬…¬ı˛ ˜ÀÒ…› ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡
Œ˜èfl¡¬ı˛Ì ‚Ȭ±˚˛∑ ˜‘Ó¬À√˝√&ø˘¬ı˛ ˜ÀÒ… ¤“Àfl¡ Œ√˚˛
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ø¬ıˆ¬±Ê√ÚÀ¬ı˛‡±∑
¸ˆ¬… ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ øÚ˘«7¡¡¡Ó¬±¬ı˛ ˜±S±
¬Ûø¬ı˛˜±¬ÛÀ˚±·… Ú˚˛º ¬ı≈ˆ≈¬é≈¬ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Ê√Ú… ˚ø√
¸øÓ¬…˝◊√ øfl¡Â≈√ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’eœfl¡±¬ı˛ øÚÀ˚˛ ’±˜±À√¬ı˛
¸˜±Ê√¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ õ∂fl‘¡Ó¬ Ò√ıÊ√±Ò±¬ı˛œ¬ı˛± ’¢∂¸¬ı˛ ˝√√›˚˛±¬ı˛
fl¡Ô± ˆ¬±À¬ıÚ Ó¬±˝√√À˘ øÚ–˙Ó«¬ 鬘±˝◊√ Œ¸˝◊√ ’±À˘±‰¬Ú±
qè¬ı˛ ¤fl¡˜±S Œ¸±¬Û±Ú ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛, ’Ú… øfl¡Â≈√ Ú˚˛º
¤È¬± Ó≈¬À˘ Ò¬ı˛± õ∂À˚˛±Ê√Ú Œ˚, 1770 ŒÔÀfl¡ 1900
¸±˘-- ¤˝◊√ ¸≈√œ‚« 130 ¬ıÂ√À¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« ¬ı±˝◊√˙Ȭ±
¬ı‘˝√» ≈√øˆ«¬À鬬ı˛ Ù¬À˘ ˚Ó¬ Œ˘±Àfl¡¬ı˛ ˜‘Ó≈¬… ˝√√À˚˛ÀÂ√,
·Ó¬ øÓ¬Ú ˙Ó¬±sœÀÓ¬ ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ˝◊√ øÓ¬˝√√±À¸ ¸˜ô¶
˚≈ÀX¬ı˛ Ù¬À˘ ˜‘Ó≈¬…¬ı˛ ¸±˜ø¢∂fl¡ ¸—‡…±› Œ¸˝◊√
˜‘Ó≈¬…ø˜øÂ√˘Àfl¡ Â≈“√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº Ê√ͬÀ¬ı˛¬ı˛ ¤˝◊√
Œ˘ø˘˝√√±Ú ’ø¢üø˙‡±Àfl¡ øÚÀ˚˛ ¸ˆ¬… ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
øÂ√øÚø˜øÚ Œ‡˘± ’±¬ı˛ fl¡Ó¬ø√Ú ‰¬˘À¬ı∑
¬ı‘ø©Ü¬ı˛ Ê√˘ ·±ÀÂ√¬ı˛ ά◊¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ¬Û±Ó¬± ŒÔÀfl¡ ‰≈“¬˝◊√À˚˛
‰≈“¬˝◊√À˚˛ øÚÓ¬±ôL Òœ¬ı˛·øÓ¬ÀÓ¬ ÚœÀ‰¬¬ı˛ ¬Û±Ó¬±˚˛ Œ¬Û“ÃÂ√˚˛ ¬ı±
fl¡‡Ú› Œ¬Û“ÃÂ√˚˛ Ú±º ¶§±ÒœÀÚ±M√√¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« ˚Ó¬
√±ø¬ı˛^…-”√¬ı˛œfl¡¬ı˛Ì õ∂fl¡ä, fl¡˜«¸”ø‰¬, fl¡ø˜øȬ ·øͬӬ
˝√√À˚˛ÀÂ√, Ó¬±¬ı˛ ¸¬ı˝◊√ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛Ó¬˘± ŒÔÀfl¡ ¤˝◊√
‰≈“¬˝◊√À˚˛-¬Ûάˇ± ÚœøÓ¬¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬ ά◊iß˚˛ÀÚ¬ı˛ ¬ı±ø¬ı˛Ò±¬ı˛±Àfl¡
ÚœÀ‰¬¬ı˛ Ó¬˘± ’¬ıøÒ Œ¬Û“ÃÀÂ√ ø√ÀÓ¬ ¸À‰¬©Ü ˝√√À˚˛ÀÂ√º
√ø¬ı˛^ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ≈√«√˙± ¤¬ı˛ Ù¬À˘ Sê˜-’±¬ıøÓ«¬Ó¬
˝√√À˚˛ÀÂ√, ¬ıøÒ«Ó¬-¬Ûø¬ı˛¬ıøÒ«Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√º ø‡À√, ’¬Û≈ø©Ü,
øflv¡©ÜÓ¬±¬ı˛ Œ¬ı˛‡±ø‰¬S ÒœÀ¬ı˛ ÒœÀ¬ı˛ ά◊ißÓ¬ ˝√√ÀÓ¬-˝√√ÀÓ¬
ø¬ı¯∏≈¬ıÀ¬ı˛‡±Àfl¡ ¶Û˙« fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¤˜Úfl¡œ ˝√√±˘øÙ¬À˘¬ı˛
·±˘ˆ¬¬ı˛± ¸¬ı≈Ê√ ø¬ıõ≠À¬ı¬ı˛ Ù¬˘±Ù¬˘› ¤˝◊√
¸¬ı«˝√±¬ı˛±À√¬ı˛ Œ‰¬Ãfl¡±Í¬ ¬Û˚«ôL Œ¬Û“ÃÂ√˚˛øÚº ¤‡±ÀÚ›
Ó¬±¬ı˛± øÚ–À˙À¯∏ ˘≈ø_Ó¬, ’¬ıÀ˝√√ø˘Ó¬º ¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ Ù≈¬ÀȬ±
Â√±Ó¬±¬ı˛ ÚœÀ‰¬ √±“øάˇÀ˚˛ ∆¬ı¯∏˜…¬ı±À√¬ı˛ ’±“À‰¬ ø¬Ûͬ
Œ¬Û±Î¬ˇ±ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ˘±˙ Œ·±Ú± ˝√√À¬ı, ˆ¬±·±ˆ¬±ø· ˝√√À¬ıº
¬Û±Ó¬±, fl¡±Í¬, ø¬Û“¬ÛÀάˇ¬ı˛ øά˜ fl≈¡øάˇÀ˚˛ ¬Û¬ı˛˜±iß Œ¬ı˛“ÀÒ ›
·˘±–Òfl¡¬ı˛Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬-fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ê√˘¬Û±˝◊√ ¬ı˛„√ ± Ú¬ı
ëÊ√±Ó¬œ˚˛ ¬ÛÓ¬±fl¡±í-¬ı˛ õ∂øÓ¬ ’±Ú≈·Ó¬… õ∂fl¡±˙ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
˝√√À¬ıº ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ’±ø˝êfl¡-¬ı±ø¯∏«fl¡ ·øÓ¬, Ÿ¬Ó≈¬
¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ¸Àe ¸Àe ’±¬ıøÓ«¬Ó¬ ˝√√À¬ı ø‡À√,
˜Ú–fl¡©Ü, ≈√–‡, ˚La̱º ¬ı˛±©Ü™ ø¬ıÊ√±Ó¬œ˚˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛
˜Ò…¶öÓ¬±fl¡±¬ı˛œ Ú±À˜ Ú¬ı-¸•x√±À˚˛¬ı˛ ø¬ÛÀͬ ˝√√±Ó¬ ¬˜≈ÀÂ√
’±¬ı˛ ¤fl¡¬ı±¬ı˛ √±˚˛˜≈Mê√ ˝√√À¬ıº ¤fl¡È¬± fl¡±¬Ûάˇ, ¤fl¡˜≈Àͬ±
ˆ¬±Ó¬, ¤fl¡È≈¬ ›¯∏≈Ò, ¤fl¡ ‰≈¬˜≈fl¡ Ê√À˘¬ı˛ Ê√Ú… ’±Ó«¬Ú±√
ˆ¬±¬ı˛œ ¬ı≈ÀȬ¬ı˛ ˙Às ˚Ô±¬ı˛œøÓ¬ ˝√√±ø¬ı˛À˚˛ ˚±À¬ıº øÙ¬ ¬ıÂ√¬ı˛
Œfl¡±øȬ Œfl¡±øȬ Ȭ±fl¡±¬ı˛ ˝√√ø¬ı˛¬ı˛ ˘≈Àͬ¬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ ¬ı˛±©Ü™
Ó¬±¬ı˛ ’±ôLÊ√±«øÓ¬fl¡ ¸•ú±Ú › ˜˚«±√± ¬ı‘øX fl¡¬ı˛À¬ıº
‡±√… › ¬ıµ≈Àfl¡¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ ‰¬˘ÀÂ√, ‰¬˘À¬ıº
ø˝√√À`¬Ú¬ı≈·« Œõ∂ø¸ÀάKI◊ øÚ¬ı±«ø‰¬Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√Ú-- ¤˝◊√
√±èÌ ¸—¬ı±√øȬ Ó¬±“¬ı˛ ¬Û≈S Ó“¬±¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¸±Ó¬¸fl¡±À˘
˚‡Ú Œ¬Û“ÃÀÂ√ ø√À˚˛øÂ√À˘Ú, Ó¬‡Ú Œ¸˝◊√ ’˙œøÓ¬¬Û¬ı˛
¬ı‘X Œõ∂ø¸ÀάKI◊ ø¬ı¬ı˛Mê√ ˝√√À˚˛ Ó¬±¬ı˛ ŒÂ√À˘Àfl¡
¬ıÀ˘øÂ√À˘Ú, 뤽◊√ ¸—¬ı±√ Œ√›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú… ¤fl¡ ‚∞I◊±
’±À· ’±˜±¬ı˛ ‚≈˜ ˆ¬±„√√±¬ı±¬ı˛ fl¡œ √¬ı˛fl¡±¬ı˛ øÂ√˘∑ ¤fl¡
‚∞I◊± ¬ÛÀ¬ı˛› øfl¡ ¤˝◊√ ‡¬ı¬ı˛ ¸Ó¬… ˝√√Ó¬ Ú±∑í 1947
¸±À˘¬ı˛ 15 ’·à ¤Ó¬ø√Ú ’øÓ¬¬ı±ø˝√√Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√º
Ê√e˘˜˝√√À˘¬ı˛ ˚La̱øflv¡©Ü ˜≈‡&À˘± ˚ø√ Œ¸˝◊√ ¬ı‘X
Œõ∂ø¸ÀάÀKI◊¬ı˛ ¸≈À¬ı˛˝◊√ fl¡‡Ú› ¬ıÀ˘ ›ÀͬÚ-븱ӬӬ±Î¬ˇ±Ó¬±øάˇ ¬Û¬ı˛±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ˙‘∫˘ ˆ¬±„√√¬ı±¬ı˛ fl¡œ
√¬ı˛fl¡±¬ı˛ øÂ√˘∑ ¤fl¡ ˙Ó¬±sœ ¬ÛÀ¬ı˛ ¤˝◊√ ‡¬ı¬ı˛È¬± ¸Ó¬…
˝√√À˘ fl¡œ ¤˜Ú é¬øÓ¬ ˝√√Ó¬∑í ¤¬ı˛ ά◊M√¬ı˛ Œ¬ı±Ò˝√√˚˛
’±˜±À√¬ı˛› Ê√±Ú± ŒÚ˝◊√º ø‡À√¬ı˛ ¬ı˛±Ó¬ ˚ÀÔ©Ü ·ˆ¬œ¬ı˛
˝√√À˚˛ÀÂ√º ’±fl¡±À˙ ˘fl¡˘Àfl¡ ¬Û”Ì«·ˆ«¬ ‰“¬±√º ¶§Àõü
Ê√øάˇÀ˚˛ ˚±À26√ ø‡À√-‚≈˜º
’Ó¬Ú≈fl≈¡˜±¬ı˛ ¬ı¸≈

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful