C u ph n chính c a ñ t (Components

)

Chương 2

Đ c Tính Lý - Hóa

Nguy n Kim Thanh

2011

K t c u – texture thành ph n cơ gi i

C h t
soil separate fraction name size range > 2mm 2.0 to 1.0 mm; 1.0 to 0.5 mm; 0.5 to 0.25 mm; 0.25 to 0.10 mm; 0.10 to 0.05 mm; 0.05 to 0.002 mm;

• Clay - Sét: <2µm • Limong - Silt: 2 – 50 µm • Sand-cát: 502000µm • Gravel-s i: >2000µm

S i - gravel Cát h t r t thô- very coarse sand Cát thô - coarse sand Cát h t trung medium sand Cát m n - fine sand Cát r t m n - very fine sand Limông- silt Sét- clay

<0.002mm

Thanh NK

1

M i liên quan gi a k t c u, dung tr ng khô và ñ r ng (texture, bulk density and porosity of soils)

Liqid permeability of several soiltypes
Soiltype Clay, cracks Clay, cracks many K-value (m/d) 10-100 Soiltype Sand, coarse with gravel Sand middle fine Sand very fine Sand with organic material Peat, non ripened K-value (m/d) 10-50

Textural Class Sand Sandy loam Fine sandy loam Loam Silt loam Clay loam Clay Aggregated clay

Bulk Density (Mg/m³) Porosity (%) 1.55 1.40 1.30 1.20 1.15 1.10 1.05 1.00 42 48 51 55 56 59 60 62

some

0.5-2 0.005 10-4-10-5

1-5 0.2-0.5 0.02-0.2

Very dense clay Clay, non ripened

Clay, ripened, condensed

non

10-4-10-6

0.01

(theo Juma, N.C. http://www.soils.rr.ualberta.ca/Pedosphere/content/section03/page03_03.cfm, Jan 22, 1999)

Tính ch t v t lý
Thành ph n cơ gi i - Cát - Đ t th t - Sét - Mô t là ñoàn l p - aggregates
Soil 3 - NKThanh

Đ dày và màu s c c a ñ t
Đ dày do quá trình ñá g c, ñ a hình và khí h u
mùn

Đen

Đ
Fe2O3

Tr ng
SìO, Al2O3, CaCO3

Thanh NK

2

Các tác nhân t o màu trong ñ t
• Ch t h u cơ: là ch t t o màu m nh trong ñ t làm cho có màu t i ho c ñen • Các h p ch t khác ho c nguyên t : s t khi oxy hóa t o màu t nâu vàng ñ n ñ th . Oxít magie t o màu tía-ñen

Hue: màu Chroma: cư ng ñ sáng c a màu

Color Wheel- The Range in Soil Hue

In NE PA, the most commons hues are 10YR and 7.5YR

Thanh NK

3

Nhu m màu ñ t - Soil Coloring
Material Manganese Hematite Geothite Hydrated Ferric Oxide Calcite Glauconite Chemical Composition Mn02 Fe203 FeOOH Fe(OH)3*nH20 CaC03 KMg(Fe,Al)(SiO3)6.3H2O Color Purplish Black Red Yellow Red Brown Whitish Greenish Thank you – Dr. David Lindbo (NCSU)

Black organic coatings

Các thông s v t lý

Red: Hematite and Goethite
Yellow: Goethite

• Th tích

φm, φh φw=Vw/Vt φm+ φh + φw (θ)+ φa = 1 φ s= (Vm+Vh)/Vt) φp= (Vw+Va)/Vt=1- φs

Gray: No coatings

Thank you – Dr. David Lindbo (NCSU)

Thanh NK

4

Các thông s v t lý

T tr ng c a ph n r n

• Kh i lư ng
mt=mm+mh+mw+ma md=mm+mh fm= mm/md (ph n khoáng trong ch t khô) fh= mh/md T tr ng riêng ph n Ρm=mm/Vm; Ρh=mh/Vh; Ρw=mw/Vw Ρa=ma/Va Đ r ng: e=(Vw+Va)/Vt

ρs=mm+mh)/Vm+Vh Dung tr ng (bulk) ρd=(mm+ mh+ma)/Vt = md/Vt M t s m i quan h Θ=w (Ρd/Ρw), v i w=mw/md ρm+h= 1/(fh/Ρh + fm/Ρm)
-

V i t tr ng riêng c a ph n: khóang: 2600-2750 kg/m3 - Mùn: 1400-1550 kg/m3 - Nư c: 1000 kg/m3 - Khí: 1.3 kg/m3

Ví d tính • 1 l ai ñ t m t có 25% là sét; 40% là silt; 30% là cát và 5% là mùn (humus). Hãy ư c tính dung tr ng c a ñ t, gi s r ng ñ r ng là 50%.

So sánh các c h t c a

Sand (nhám) (2.00 - 0.05 mm, USDA) (2.00 - 0.02 mm, ISSS)

Silt (nhưb t r i) (0.05 - 0.002 mm, USDA) (0.02 - 0.002 mm, ISSS)

Clay (dính) (< 0.002 mm, USDA) (< 0.002 mm, ISSS)

Thanh NK

5

Ví d v c u trúc ñ t
G ra n u la r B lo c k y
(S u b a n g u la r) (A n g u la r)

P la ty

P ris m a tic

C o lu m n a r

W edge

Các phương pháp xác ñ nh thành ph n
• Ngòai hi n trư ng • Rây • Phương pháp xác ñ nh ñ l ng theo phương trình Stoke’s

Không khí ñ t – soil air
ea = e-θ - Đ i v i cây tr ng, ñ t ñư c xem là b o hòan khí t t thì ea nên b ng θ field capavity, thông thư ng thì ea l n hơn; - CO2 trong ñ t thư ng l n hơn khí quy n do: hô h p b i VSV; - S ô xy hóa t t có th mô t :
[C(H2O)]n + O2 nCO2 + H2O RQ: t s hô h p (CO2/O2) theo mole

V=

2 2 di − d gr 9 η

Thanh NK

6

Ví d : v thành ph n không khí trong ñ t th ít b r a trôi - % th tích

Nư c trong ñ t
• Θ và field capacity

Chi u sâu (cm) 30 61 91 122 152

Mùa ñông CO2 O2 1.2 2.4 6.6 9.6 10.4 19.4 11.6 3.5 0.7 2.4

Mùa hè CO2 2.0 3.1 5.2 9.1 11.7 O2 19.8 19.1 17.5 14.5 12.4

• Đi m héo (wilting point) • • Nư c liên k t: nư c c u t o và nư c k t tinh Nư c h p ph Ch t – ành hư ng b i ñ m trong trong khí H (th m th u)

Ngu n: Boynton et al, 1938. Soil science society of America * Mùa ñông: có l do lư ng nư c tích t nhi u hơn và h n ch s khu ch tán t không khí

• Nư c mao qu n: xu t hi n trong ñư ng kính nh hơn 8µm h= 3*10-5/d - Nư c mao qu n dâng
- Cát: 0,3-0,6m - Đ t th t: 3-4m - Sét: 6-7m

• Th r n: nhi t ñ th p • Hơi nư c • Nư c bên trong t bào
L c hút M i liên h gi a áp l c lên ñ m c a ñ t trong môi trư ng h t không ñ u G i là: hysteresis Làm khô

- Treo (ko nh hư ng b i nư c ng m) - Nư c tù (nư c góc) - Nư c tr ng l c

Tái m

Thanh NK

7

Th năng c a nư c
• Th năng c a nư c ñư c k t h p b i 3 l c:
- l c mao d n - L c tr ng trư ng - l c th m th u (osmotis potential) Gi s có 1 tube ch a nư c: Đ nư c di chuy n thì 1 l c P1 ph i th ng l c h p d n trên thành P2 = 2πrlF. Và công sinh ra ñ có s d ch chuy n s b ng t s c a l c P1/th tích c a kh i nư c ñó πr2l. Hay b ng 2F/r.

• Năng su t nư c s n có - FC: ñ ch y t do trong 48gi (th năng: -5kPa hay -0,05bar) - Đi m héo vĩnh vi n: là ñ m mà ñó cây xanh ñ trong 1-2 gi s không h i ph c ñư c (1,5*103kPa hay -15bar) (1bar – 10m – 100kPa) Đ i v i ch y t do Darcy’law: q= ki*A (cm3/s) k=cm/s; i=cm/cm; A: cm2 v = - kdh/dl (v=ki) (ñúng v i ch y t ng- trong ñ t luôn ch y t ng)

Đ c tính c h t
Sand Silt Clay H u h t là L nh chi m L nh chi m l l n ưu th ưu th Ch m t i nhanh Ch m trung bình Gi i h n Nh Trung bình Trung bình R t cao R tl n

Các y u t gi nư c (Retention)

Dính ch t- r n-l ng C k t: l ng-l ng Đo b ng atmospheres
1atm. = 14.7 # / sq. in. at sea level 1 Bar = 0.9869 atmos Soil Liquid 1st layer 2nd - 3rd layers 2. Duy trì màng nư c trên các l l n hơn 1. Gi cho các l mao d n ñ y

Đ r ng Đ th m Kh năng gi nư c B m th t ñ t

Thanh NK

8

M i quan h gi a Soil Moisture and Tension (ñ m c a ñ t và s c căng)
Hút m ñi m héo vĩnh c u tích m

Dung d ch ñ t
khí hòan tan theo Henry’s KH=[Gs]/PG Gs N ng ñ ng c a khí trong dd; PG: áp su t riêng ph n Khí CO2 CH4 NH3 N2O KH(mol/m3.atm) Khí 34.1 1.50 5.76*104 25.6 NO O2 SO2 H2S KH(mol/m3.atm) 1.88 1.26 1.24*103 1.02*102

Hygroscopic coef. Saturated 31 atm. Hygroscopic Water

Wilting coef. 15 atm. Capillary Water

Field capacity 1/3 atm. Gravitational Water

Unavailable H2O

Available H 2O

Superflous H2O

Lưu ý: H ng s Henry’s • Pg=HCL - Pg: atm - CL: n ng ñ c a ch t trong pha l ng; - H: (atm.m3/mol) VD tính:
Hãy tính n ng ñ CO2 trong dd ñ t khi t l CO2 trong kk mùa hè là 2%.

Câu h i
1. Các thành ph n chính c a ñ t? 2. Thành ph n cơ gi i ñ t? 3. Các phương pháp xác ñ nh thành ph n cơ gi i c a ñ t? 4. Các y u t t o màu ñ t? 5. Dung tr ng là gì? 6. Các nhóm nư c trong ñ t chính là gì? 7. Các l c chính t o ra ñ m c a ñ t? 8. Đi m héo vĩnh c , ñ tích m là gì? 9. Các khí hòa tan trong ñ t tuân theo lu t nào? 10.Hãy ñ c chương 4

Hay H=Cg/CL

Thanh NK

9

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful