You are on page 1of 13

Chin tranh th gii th hai (cng c nhc n vi tn gi nh th chin, Th chin th hai, hay i chin th gii ln th hai, ...

.) l cuc chin tranh th gii thm khc bt u t nm 1937 hoc 1939v chm dt vo nm 1945 gia cc lc lng ng Minh v Trc theo ch ngha pht xt. Hu ht mi lc a trn th gii u b nh hng ca cuc chin ny, ngoi tr chu Nam Cc. N l cuc chin rng ln v tai hi nht trong lch s nhn loi.[1] Cc nguyn nhn cuc chin c nu ra th c nhiu v l mt ti ang c tranh ci, trong c Ha c Versailles,khng hong kinh t ton cu, ch ngha dn tc v ch ngha qun phit. Cng cha c s thng nht trong vic tnh ngy bt u cuc chin: mt s ngi cho rng l khi c xm lc Ba Lan vo ngy 1 thng 9 nm 1939, mt s ngi khc tnh ngy Nht Bn xm lc Trung Quc vo ngy 7 thng 7 nm 1937, cn mt s khc th tnh vo mt ngy cn sm hn na: ngy Nht xm lng Mn Chu vo nm1931. Cng mt s ngi khc cho rng hai th chin ch l mt cuc chin c chia ra bi mt cuc ngng bn.[2] Cc chin s xy ra ti i Ty Dng,chu u, Bc Phi, Trung ng, a Trung Hi, Thi Bnh Dng v phn ln ca ng v ng Nam . Cuc chin kt thc ti chu u khi c u hng vo ngy 8 thng 5, 1945 nhng vn cn tip din ti chu cho n khi Nht u hng vo ngy 2 thng 9 nm 1945. Khong 62 triu ngi b cht do cuc chin ny (thng k vn tip tc nghin cu), k c cc hnh ng tn st dit chng ca c Quc X (Holocaust). 60% ngi cht l thng dn, cht v bnh dch, nn i, nn dit chng v bom n. Thit hi nng nht l Lin X vi 23 triu ngi cht, Trung Quc vi 10 triu ngi, theo phn trm dn s th l Ba Lan vi 16% (5,6 triu ngi cht so vi 34,8 triu ngi trc chin tranh). Chin tranh th gii th hai l mt cuc chin tranh ton din, k c dn thng khng mt trn cng b nh bom hng lot. V kh nguyn t, my bay phn lc, ra-av.v. l mt s pht minh trong cuc chin. Sau cuc chin, chu u b chia ra lm hai phi: mt pha chu nh hng phng Ty do Hoa K ng u, cn pha kia chu nh hng ca Lin X. Cc nc chu s nh hng ca Hoa K c phc hi kinh t sau khi nhn c vin tr t K hoch Marshall trong khi cc nc kia tr thnh cc nc cng sn ph thuc Lin X. Ty u lin kt ng minh trong T chc Hip c Bc i Ty Dng, trong khi cc ncng u lin kt ng minh theo Hip c Warszawa. Cc lin minh ny ng vai tr quan trng trong Chin tranh Lnh sau ny. Ti chu , s chim ng Nht Bn ca qun i Hoa K Ty ha nc ny, trong khi Trung Quc b chia ra thnh hai nc: nc cng sn Cng ha Nhn dn Trung Hoa v nc Trung Hoa Dn quc ti i Loan

Hon cnh v nguyn nhn


L do dn n Chin tranh th gii th hai khc nhau trong mi ni giao chin. Ti chu u, l do nm xung quanh hu qu ca Chin tranh th gii th nht: c mun trnh phi tun theo cc iu kin trong Ha c Versailles, ch ngha pht xt ngy cng ph bin v cc lnh t ch ngha ny c tham vng cao, trong khi tnh hnh khng n nh ti Trung u v ng u sau khi quc o-Hungtan r lm chin tranh d xy ra. Ti Thi Bnh Dng, nh bin thnh cng quc ca Nht Bnv s thng th ca mt s th lnh qun phit khin nc ny c chim Trung Quc v cc nc ln cn tho mn nhu cu ti nguyn m quc o nh b ny khng t p ng c, cui cng cun Nht Bn vo chin tranh.

[sa]Tnh

hnh chu u

Vo thp nin 1920 v 1930, ch pht xt ginh c quyn lc ti v c trong khi cc ng pht xt khc cng c nhiu th lc trong chnh trng Trung u. Ring ti c, ng c quc xv th lnh Adolf Hitler ang c hoi bo to ra mt chnh quyn kiu mu. H khi dy v khai thc nim t ho dn tc ca ngi c, cng nh cc nn tng tr ct ca ch ngha pht xt nh s tn trng qun i v tun th chnh quyn. Cc s kin ny khin c tr thnh mt nc hng mnh vi qun i mnh c xy dng trn nn tng t tng chin lc, mt nn cng nghip pht trin nhanh trong mi trng khuyn khch thng mi v s ng h ca dn chng trong vic ginh li t ai b mt sau Chin tranh th gii th nht v danh d quc gia. Ti , Benito Mussolini cng dng thut hng bin nh Hitler, nhng t thnh cng hn. Sau khi Hitler ln nm chnh quyn, ng ta t u tin vo vic ti to qun i. c b tin ra nghin cu cc v kh nguy him hn v xy dng cc cng nghip qun s. Cc tho thun vi Lin X cho php c hun luyn cc n v lnh trong b mt, tri vi Hip c Versailles. Vo nm 1936, Hitler ti chim ng Rhineland v vo nm 1938, c Quc X st nhp nc o. Sau khi o b st nhp vi c, Hitler i hi vng Sudentenland t Tip Khc. Hai nc Anh vPhp khng mun tham chin, cng khng mun lp lin minh vi Lin X cho nn vt b lin minh qun s vi Cng ho Tip Khc v k Hip c Mnchen vo ngy 29 thng 9, trao mt phn lnh th Tip Khc nhn nhng c. n ngy 16 thng 3 nm 1939, c chim ng ton b Tip Khc. theo gng c, tin hnh xm lc Ethiopia nm 1935 v st nhp Albania vo ngy 12 thng 4 nm 1939. Vo ngy 22 thng 5, v c k Hip c Thp, chnh thc ho lin minh qun s gia hai nc. Vo ngy 23 thng 8, c v Lin X k Hip c Molotov-Ribbentrop, mt tho thun khng xm lc trong c mt iu khon b mt chia s ng u gia hai nc ny. Tho thun ny lm cc nc Ty phng ngc nhin, nu nh rng hai nc ny ng h hai pha khc nhau trong Ni chin Ty Ban Nha va mi kt thc. Tuy nhin vi Lin X, hnh ng ny khng c g kh hiu v Anh-Php t chi lp lin minh chng c, m h th khng mun mt mnh i u vi c ti thi im .

Tnh hnh chu


Ti chu , Nht Bn c mt ti Trung Quc khi chin tranh bt u. Cc khu vc b Nht chim ng trong quc gia suy yu ny ngy cng nhiu trong nhng nm cui thp nin 1930. Chin tranh Trung-Nht (1937-1945) bng n sau khi hai pha Quc dn ng v Cng sn bt nh nhau tp trung vo vic nh ui Nht Bn ra khi Trung Quc. Lc u, Trung Quc ginh c mt s thng li, nhng sau ny chiu hng quay sang pha Nht v h chim ng hu ht min ng Trung Quc. Trong cuc tn cng ca Nht c nhiu s kin khi dn thng b tn st tn nhn, trong c s kin Thm st Nam Kinh, khin d lun quc t ra p lc i hi Nht ri khi Trung Quc. Hoa K, trong khi bit lp i vi chu u, by t s quan tm i vi cc hot ng ca Nht, v bt u dng cc bin php trng pht nh khng cho hng ha c tu ch n Nht, nht l du m. Nht chim ng hu ht cc khu vc thnh th v cng nghip ti Trung Quc trc khi Chin tranh th gii th hai bt u. Tuy th, Trung Quc khng c hai ti nguyn quan trng trong vic pht trin v bo m an ninh ca Nht: l du m v cao su. C hai quan im trong cc tng lnh Nht v cch t c cc ti nguyn ny: mt l nh vo pha Bc, tc

l vo lnh th Lin X v chim ly mt phn ln ca Siberi v hai l nh xung pha Nam vo cc thuc a ca u Chu ti ng Nam . Sau Chin tranh bin gii X-Nht, nhiu ngi ngh rng Nht cho rng cch nh vo pha Bc khng th t c.

Din bin
[sa]Chin

trng chu u

S bnh trng ca c v Lin X


Vo ngy 1 thng 9, ch mt tun sau khi Hip c Molotov-Ribbentrop c k kt, c xm lc Ba Lan, khin Anh v Php phi tuyn chin vi c lm trn bn phn theo hip c vi Ba Lan. Vo ngy 17 thng 9, lc lng Lin X tin vo Ba Lan t min ng khi bin gii b trng do Ba Lan chuyn qun sang pha Ty chng c, vi l do bo v kiu dn ca h. S xm nhp t min ng ca mt nc mnh khin chnh ph Ba Lan phi ra lnh qun i rt khi t nc v t chc li Php. n ngy 6 thng 10, Ba Lan b c, Lin X v cc ng minh ca cc nc ny chim gi hon ton. Lnh th Ba Lan do c kim sot nm di qun l ca 1 vin Ton quyn c trong khi lnh th Ba Lan b Lin X chim gi c sp nhp vo nc ny. Ngay sau , lc lng Lin X bt u chin tranh xm lc cc nc cng ha gn bin Balticnhng b Phn Lan phn khng quyt lit, dn n Chin tranh Lin X-Phn Lan (1940) vo ngy30 thng 11 cho n thng 3 nm 1940. Cng vo lc ny, c v cc nc ng Minh Ty phng ang tri qua mt s yn tnh bun ci, vi vic 2 pha tuyn chin vi nhau nhng khng bn no chu ra tay trc. S yn tnh ny kt thc khi c hai bn u tnh ginh cc nc Scandinavia cn li v cc khu m qung st qu gi Thy in. Vo thng 4, hai pha ngu nhin bt u hnh qun cng lc v kt qu l c chim ng c an Mch trong khi mt cuc xung t xy ra tiNa Uy (xung t u tin gia ng Minh v Trc). Cuc xung t ti Na Uy cho thy lc lng hai pha l cn bng, din bin nghing v pha c khi nc ny khi s mt cuc tn cng vo Php vo ngy 10 thng 5, bt buc cc lc lng Anh v Php ang Na Uy phi rt lui. Cuc tn cng vo Php v cc nc H Lan, B v Luxembourg din ra rt nhanh chng v hiu qu. Ngi c huy ng vo mt trn ny 3.350.000 qun, nhiu hn bt k mt trn no khc trong Th chin II. Trong vng mt thng lc lng Anh phi rt khi lc a. , vi nh thu chim lnh th, tuyn chin vi Php (nay t lit). n cui thng 6, Php u hng, b lc lng c chim ng hu ht phn ln cc lnh th, phn cn li do chnh quyn b nhn Vichy iu hnh. Sau khi Php sp , ch cn Anh chng li c. c khi u mt cuc tn cng hai nhnh vo Anh. Nhnh th nht l nhng cuc hi chin trn i Ty Dng gia cc tu ngm, nay c th s dng cc cng ti Php, v Hi qun Hong gia Anh. Cc tu ngm c dng cn tr vic a hng ha theo ng bin. Nhnh th hai l mt cuc khng chin trn bu tri Anh khi c dng Khng qun ca h tiu dit Khng qun Hong gia Anh, vi nh s dng u th khng gian b. n nm 1941, khi Anh vn cn ng vng, v v mt s ni lo u khc ni ln, c rt lc lng Khng qun ra khi nc Anh. [sa]Chin trng a Trung Hi Bi chi tit: Chin trng a Trung Hi, Trung ng v Chu Phi trong Th chin th hai

Trong khi c ang tp trung lc lng nh Anh, m cuc tn cng Hy Lp vo ngy 28 thng 10nm 1940. Cuc tn cng ny hon ton tht bi: Hy Lp chng nhng nh lui tr li Albania, m cn tham chin theo pha ng Minh (trc Hy Lp trung lp), cho php Anh b ti nc ny vin tr v phng th. Trong khi ang ng u vi Hy Lp, nc Nam T lng ging b mt cuc o chnh vo ngy 27 thng 3 nm 1941, ng thi trc xut chnh quyn k Hip c Ba Bn ch ba ngy trc. c cho mt s qun i n nh khu vc Balkan. K hoch c t ra v c m cuc tn cng c hai nc Nam T v Hy Lp vo ngy 6 thng 4, qut snh v chim gi khu vc ny sau trn nh ti Crete.

Chin dch Bc Phi


Vo thng 8 nm 1940, vi lc lng ln ca Php ti Bc Phi chnh thc trung lp trong cuc chin, m mt cuc tn cng vo thuc a Somalia ca Anh ti ng Phi. n thng 9 qun vo n Ai Cp(cng ang di s kim sot ca Anh). C hai cuc xm lc ny u tht bi sau khi lc lng Anh y ra khi c hai khu vc v chim c nhiu thuc a , trong c ng Phi thuc v Libya. Vi s tht bi ca , v thy phe Trc c nguy c b y khi ton b Phi Chu, c gi Qun on Phi chu di s ch huy ca Erwin Rommel n Libya tng vin cho ng minh ca mnh vo thng 2 nm 1941. n v ny, cng vi qun , nh mt trn nh c lit ven b bin Cyrenaica vi lc lng Anh vo nm 1941 v 1942. Cng vi trn chin ny, Hi qun Hong gia Anh v Regia Maria ca cng nh nhau ginh tuyn ng tip t trn a Trung Hi, in hnh l trn u ti cn c quan trng ti Malta. Vo u nm 1942, vic Anh thng li trong cuc nh bi lc lng Regia Maria khin pha ng Minh thm qun nhu v vt cht. Vic ny cho php cc lc lng Anh y mnh sau trn El Alamein th hai, chim gn ht ton b Libya v ui qun Trc voTunisia. Vo thng 11 nm 1942, tnh trng cng t hn cho qun Trc khi Hoa K thc hin Chin dch B uc, b vo Maroc, bao vy cc lc lng phe Trc. Cho n thng 5 nm 1943, ton b cc lc lng phe Trc ti Bc Phi b nh bi sau Chin dch Tunisia. Trong lc , ti Trung ng, lc lng ng Minh tn cng vo Syria v Liban, hai khu vc ang di s kim sot ca Php, cng nh Iraq, ni chnh quyn c thin cm vi c. Vic ny gip lc lng ng Minh cng c quyn lc trong khu vc ny.

Mt trn pha ng
Cuc tn cng kch lit nht trong cuc chin tranh ny xy ra vo thng 6 nm 1941, khi c ct t tha thun khng xm lc vi Lin X v tin hnhchin dch Barbarossa, mt k hoch tn cng khng l vi 3.300.000 qun c v 60 vn qun cc nc ch hu chim ng Moskva trc cui nm.Chin tranh X-c bt u, cc lc lng c tin ln nhanh chng do yu t bt ng, nhng yu km v sai lm v cng ng ngn trong iu binh ca cc ch huy Lin X cng nh trang b hun luyn km ci v lc hu ca Hng qun, qun c bt gi c v tiu dit hn 3 triu qun X Vit. H tin c mt khong cch kh xa, nhng cui cng khng chy ua c vi thi gian, cho nn khng hon thnh mc tiu. Khi ma

ng n, qun c khng chu ni ci lnh khc nghit, cng vi qun s b tiu hao trong chin u nn b cuc phn cng ca Lin X nh bt ngay ti ngoi Moskva. Tuy b nhiu tht bi vo cui nm 1941, nhng c ti tn cng vo nm 1942, tin n st dy ni Kavkaz, nhng cng b Lin X phn cng vo ma ng, lm nhiu qun c cht, phn nh trong vic tp on qun s 6 c b tiu dit tiStalingrad. Trong ma h nm 1943, trn Vng cung Kursk tiu dit nhiu n v c khng th thay th c, nht l cc n v thit gip. T cho n khi ht chin tranh, qun Lin X c th hnh qun tn cng ti mt trn min ng sut nm. n cui nm 1944, Lin X ginh li c phn ln s lnh th b c chim ng v ngy cng y li lc lng ngy cng suy yu ca c v pha ty, cho n khi cui cng xuyn qua ng u, v ngay c c, khi chin tranh sp kt thc. Nhiu ng minh ca c b sp khi lc lng Lin X tin vo Romania, Hungary v khu vcBalkan. Sau cng Lin X chim c Berlin vo nm 1945. Qun i X Vit tn tht 8,67 triu binh lnh trong sut 4 nm chin tranh. Khong 6,537 triu b cht hoc mt tch trong chin u v 2,1 triu t binh cht trn tng s 5,2 triu b bt hoc u hng qun c. Khong 400.000 qun nhy d v du kch cng thit mng pha sau phng tuyn ca c.[3][4] Trong tng s 12,4 triu thng dn Lin X cht trong chin tranh, t 2,5 cho ti 3,2 triu ngi cht khng phi do s chim ng ca qun c m do s tr th ca chnh quyn X vit vi nhng ngi h cho l cng tc vi qun c. [5] [sa]Chin dch Vi khu Bc Phi c cng c, cc lc lng Anh-M b vo o Sicilia trong nm 1943, bt u mt cuc tn cng vo phn "bng mm pha di ca chu u". Cuc tn cng vo Sicilia thnh cng, khin chnh quyn ca Benito Mussolini sp v chnh ph mi ca k hip nh nh chin vi qun ng Minh. Cc lc lng c can thip qun ng Minh khng ginh c ton b . Sau cuc b ti Salerno, tin trnh hnh qun ca ng Minh b chm li bi a th kh khn ang c qun c c kinh nghim hn chng gi.

Mt trn pha Ty
Vo ngy 6 thng 6 nm 1944, cc lc lng ng Minh Ty phng b vo b bin Normandie, mt vng ca Php ang b c chim ng. Chin dch c son ra t nhiu nm trc, lc lng nng ct l cc n v M, Anh cng mt s n v khc nh Canada, v.v. Chin dch bt u bng vic nmbom hng lot t cc cn c khng qun bn kia eo bin nc Anh cng vi s ym tr ca khong 6000khu trc hm. Chin dch din ra rt khc lit, ngay nhng gi pht u tin c 3000 qun ng Minh t trn. Cuc chin c ca gia i bn din ra kh lu, qun c b nh bi nhng qun ng Minh cng thit hi nng. Khi chin dch ny thnh cng, h tin su vo Php, ui qun c ra khi Php, nhng thng b thiu tip t cng nh b qun c ang rt lui cn tr. Cc cuc b khc ti min Nam Php cui cng gii phng nc ny. Khi tin n ranh gii c, lc lng ng Minh phi dng li ch tip t. Vic ny to mt c hi cho lc lng c cng c phng th chng li cuc tn cng k tip. Vic ny dn n s ra i ca chin dch Market Garden, mc tiu l s dng khng qun th lnh d vo su lnh th nc c nhm nh chim trc cc v tr chin lc nh cu, kho bi, v.v. kt hp vi lc lng xe tng thc su to nn n quyt nh kt thc chin tranh. MarketGarden tr

thnh chin dch b bng khng qun ln nht lch s vi hn hng ngn my bay tham gia. Qun ng Minh c gng xuyn thng H Lan v qua sng Rhine kt thc chin tranh vo nm 1944. Nhng chin dch ny b tht bi v lc lng ng Minh tin n c chm hn d kin. c tnh c khong 500.000 qun ng Minh b thng vong trong nhng chin dch tip theo trn Normandie.

Lc lng phe Trc thua cuc ti chu u


Tnh hnh c cui nm 1944 l v vng. Cc ng Minh Ty phng ang tin vo bin gii c t pha ty, ch tn cng thm mt ln na l chim c khu vc cng nghip Rhineland. Lin X cng ang mt v tr tng t pha ng, khng lu s vo n tn Berlin. Cc trn nh bom hng lot t Anh v M bin nhiu khu vc c thnh gch vn, khin ngnh cng nghip phi gii tn. ang b bao vy t cc pha ng, ty v trn cao, Hitler nh canh bc cui cng hy vng khng thua cuc. ti to li chin thut thnh cng vo nm1940 i vi cc nc H Lan, B v Luxembourg, cc lc lng c tn cng vo gia ma ng chia r cc lc lng ng Minh B. Phng tuyn ng Minh b un cong, nhng khng b ph v v cui cng phe ng Minh ginh thng li trong cuc tn cng ti Ardennes. Ti min ng, c dnh ht mi n lc cui cng phng th th . Vic ny cng b tht bi v lc lng Lin X chim ng Berlin vo cui thng 4 nm 1945. Sau khi Berlin sp v Hitler t t, c ch cn li l mt mnh t nh ti chu u t mi bc Na Uy cho n phn trn ca . Vo ngy 9 thng 5 nm 1945, cc lc lng c cui cng u hng v iu kin.

Chin trng chu -Thi Bnh Dng


Chin trng chu -Thi Bnh Dng khc vi chin trng chu u rt nhiu. Chin trng ny hu ht c nh ti cc o Nht Bn chim ng trong khu vc Ty Thi Bnh Dng v ng cho nn hi chin v cc trn nh gn bin xy ra nhiu hn cc trn nh trn t lin nh chu u. [sa]S bnh trng ca Nht Bn Chin tranh Trung-Nhtang tip din ti ng khi Chin tranh th gii th hai bt u ti chu u, cho nn mt vi s gia cho rng ngy Nht xm lng Trung Quc (ngy 7 thng 7 nm1937) l ngy bt u chin tranh ti chin trng Thi Bnh Dng. Tuy nhin, nu tnh l mt phn ca Chin tranh th gii th hai, th ngy 7 thng 12 nm1941 thng c nhc n nh l ngy bt u, khi Nht tuyn chin vi Hoa K v cc nc ng Minh bng vic lc lng ca Hm i Lin Hp Nht Bn di s ch huy ca c Yamamoto Isoroku tn cng bt ng vo Trn Chu Cng (Pearl Harbor),Philippines v mt s thuc a ca cc cng quc chu u ti ng v Ty Thi Bnh Dng. Nht hnh ng nhanh chng chim cc o Thi Bnh Dng c gi tr phng th nhm lm cn ch chin u ca M. Ti Trung Quc v ng Nam , Nht tip tc bnh trng cc khu vc c n kim sot nhm kp thi khai thc ti nguyn s dng. Su thng sau khi giao chin, cc hm i Nht v M nh nhau gia Thi Bnh Dng. Sau Trn chin Midway, nng ct hm i tu sn bay ca Nht b tn ph, v qun Nht

khng tin c na trn Thi Bnh Dng. Nht tip tc tm cch tr a, nhng qun M dng bin php nh theo vng ngoi ca Nht, cng lc nhy t o ny qua o n y Nht phi lui li. [sa]Nht Bn thua cuc Khi Nht bnh trng, h li nhiu tin n phng th ti mi hn o h kim sot trn Thi Bnh Dng. K hoch ca M i ph vi cc o ny l chim nhng o ct yu cho vic tin n Nht, trong khi lm gi vng cc o khc khng b chim. Thu qun lc chin Hoa K phi nh nhiu trn u m mu trn nhng hn o ny chim gi nhng o v sn bay qun i c th tin ti. Ti pha nam ca cuc bnh trng ca qun i Nhn Bn, trn o New Guinea, Nht b qun lc c chn li, khng chim gi ni ton b o. Hai lc lng ny nh nhau trong cc khu rng trong nhng hon cnh khc lit ginh git o ny. Trong khi Tn Guinea khng quan trng lm, nhng qun c s sau khi Nht chim gi o ny, c s b e da. Ti ng Nam , Nht tin nhanh trong cc thuc a ca Anh cho n khi b khng c mnh lit ti Min in. Qun lc Anh, trong c rt nhiu n v ngi n , ui li qun Nht ti trn nh Kohima-Imphal v v th Nht khng e da c n v cc ng tip t cn thit cho qun Trung Quc ang nh cc lc lng Nht ti . n gn cui chin tranh, M chim c cc cn c gn Nht v bt u nm bom vo cc o nc ny. Tuy khng mnh m nh ti c, vic nm bom rt c hiu qu ti v nh ca Nht d sp hn v ngi Nht t chun b trc hn vi mi e da ny. Thm vo , vic mt cc thuc a v quan trng hn l vic mt hng hi lm t lit kh nng thu thp ti nguyn cn thit. V th, ngnh cng nghip Nht khng th sn xut bng mc m c c th duy tr c vo lc chin tranh sp chm dt. Qun ng Minh c k hoch b vo Nht, nhng s pht trin bom nguyn t lm thay i tnh hnh. Ngy 6 v 9 thng 8, hai qu bom c Hoa K th xung Hiroshima v Nagasaki. Qun i Lin Xsau khi kt thc chin tranh c tuyn b chin tranh vi Nht, v sau khi M th bom nguyn t xung Hiroshima tn cng o qun Quan ngca Nht ang ng Mn Chu ngy 9 thng 8. Thy r khng th cu vn c, ngy 15 thng 8, Nht hong tuyn b u hng ng Minh. Ngy 2 thng 9 nm 1945, Nht Bn k vn kin u hng khng iu kin, su nm v mt ngy sau khi cuc th chin bt u (k t ngy c xm lc Ba Lan). Tuy nhin hu qu ca hai v nm bom ny th cho n gn y, nhng ngi dn Nht vn phi gnh chu. [sa]nh

hng n dn thng

Chin tranh th gii th hai em n cho dn thng nhiu ni au thng cha tng thy. Trong hn 50 triu ngi cht v chin tranh trn mt na l thng dn, b git bng nhiu cch khc nhau. Nhiu ngi b cht bi bom n v nhiu hn na v vic thiu lng thc v khng c dch v cn thit cng thm vic ph hoi nh ca v cc phng tin cho dn trong chin tranh. Nhiu hn na b cht v cc chin dch c mc tiu l dn thng gim s ng h ca qun chng i vi chnh quyn v tn ph kh nng sn xut vo vic chin tranh. Thm vo , nhiu ngi b hnh hnh v l do quc tch, dn tc v tn ngng. [sa]Tri

tp trung c quc x (Holocaust)

Chin dch tn st t binh chin tranh v thng dn in hnh nht v c t chc nht l cc chng trnh c vch ra v thc hin bi c quc x. Ban u ch nhm mc tiu vo ngi Do Thi ti nc ny, cng thm mt s nhm ngi t ngi khng a thch. Ch c quc x bt u thnh lp tri cch ly cc nhm ngi ny, sau dng lao ng cng bch v cui cng tiu dit hng lot. Cc nhm ngi Do Thi, ngi ng tnh luyn i v ngi c khuyt tt l cc mc tiu u tin, nhng nhng ngi i lp chnh tr nh nhng ngi theo ch ngha x hi v cc nhn vt tn gio (k c tn C c gio) ln ting cng b bt gi. Mt khi chin tranh bng n v phn t c xm chim tng ln, cc lnh th mi chim ny cng b tnh trong n lc . Ring Ba Lan b nh hng rt nhiu, vi gn ton b dn s Do Thi ti nc ny v mt s ng ngi C c gio b tiu dit. Hng chc triu Ngi Nga v ccngi Slav b chinh phc khc cng b giam cm ti hn 100 tri tp trung ca c trn khp cc vnh lnh th chu u b nc c Quc x chim ng. Cc tri ln nht l Dachau, Buchenwald, Ravensbrck, Ausschwitz, Majdanek, Bergen Belsen, Gusen... S ngi c gii phng khi cc tri ny sau chin tranh ch cn vi trm nghn. Tng s ngi b git trong cc tri tp trung, trong cc chng trnh tiu dit v trong khi b chnh quyn c ngc i c l khng bao gi c th bit chnh xc c. C mt s c on cao hn 10 triu ngi, trong 5 ti 6 triu l ngi Do Thi b git trong cc chng trnh tiu dit c mc ch. [sa]X Vitc khng phi l nc duy nht c t chc tn st dn thng. Lin X di thi Stalin cng c nhng hnh ng .[cn dn ngun] T binh c b ngc i rt nhiu, trong trn nh Stalingrad khong 260.000 qun tp on qun 6 c b bao vy sau 91.000 b bt lm t binh, ch cn 6.000 ngi sng st tr v, cng nh thng dn trong cc khu vc c ti chim t c, mt s ln b buc ti lm tay sai. Ti cc ni c nhiu ngi ng h qun c, gi ngi dn phi tr cng cao.[cn dn ngun] [sa]M Xem thm: V th bom nguyn t Hiroshima v Nagasaki Trong trn Okinawa, cc nh s hc Nht Bn c tnh c trn 10 ngn ph n Nht b lnh M cng hip trong chin dch ko di 3 thng ny.[6] T New York Time thng bo khong 2000 dn thng trong 1 lng Katsuyama b lnh M git v cng hip [7] M khng tn st dn thng c h thng nh c-Nht.[cn dn ngun] Nhng M li mt du n kinh hong cho c th gii cho ti ngy hm nay. l v nm bom nguyn t xung Hiroshima v Nagasaki lc chin tranh gn kt thc. Theo lnh ca Tng thng Harry S Truman, Ngy 6 thng 8 nm 1945, qu bom nguyn t th nht mang tn "Little Boy" c th xung thnh ph Hiroshima, Nht Bn. Sau 3 hm, ngy 9 thng 8 nm 1945, qu bom th hai mang tn "Fat Man" pht n trn bu tri thnh ph Nagasaki. C nhiu nguyn nhn khin con s chnh xc ngi thit mng khng thng nht[cn dn ngun]. Cc s liu khc nhau bi c thng k vo cc thi im khc nhau. Rt nhiu nn nhn cht sau nhiu thng, thm ch nhiu nm bi hu qu ca phng x. Theo c tnh, 140.000 ngi dn Hiroshima cht bi v n cng nh bi hu qu ca n. S

ngi thit mng Nagasaki l 74.000. c hai thnh ph, phn ln ngi cht l thng dn. [sa]Nht Trong khi Holocaust do c gy ra rt c t chc v c nhiu ngi bit n, s ngi b git c th snh c vi s thng dn b lc lng Nht tn st ti Trung Quc. [cn dn ngun] Tng t nh cch nhn ca c i vi cc dn tc pha ng nc c, ngi Nht xem ngi Trung Quc l mi r v gii lnh o chng nhng xem cc ti c chin tranh l l thng m cn khuyn khch vic . Cc c tnh s ngi b cht do cc hnh vi ny cn rt thiu chnh xc, nhng c th cao hn 10 triu,mt s lng ln ph n b hm hip c th nhiu hn cc thng k hin ti.[cn dn ngun] Mt s khu vc di s kim sot ca Nht b nn i thm khc, nh Nn i t Du ti min Bc Vit Nam. Cuc chin tranh d man Khng ch phe Trc v cc ch c ti ngc i thng dn trong lc chin tranh ang din bin. Cc cng dn ca cc nc ng Minh cng b au kh trong cc trng hp h l con chu ca nhng ngi t cc nc phe Trc. in hnh l ngi M gc Nht b tp trung cc tri giam gi trong thi k chin tranh. Theo nhiu ti liu th M ln Anh u xut hin nhiu v tra tn t binh tn bo. [sa]Chin

tranh tng lc

c bt u bi c khng b v gim tinh thn qun chng trong cc vng thnh th c c th tin ti nhanh hn, chin tranh chin lc dng sc mnh trn khng gian nh vo cc thnh ph ch. Cc chin dch ca c c hiu qu hu hn v mu cc my bay nm bom khng ph hp vo vic ny v lc lng khng qun cn nh. Gn gia chin tranh, qun ng Minh bt u dng chin thut nm bom hng lot vo tn c. trnh s chng cho nguy him, c s phn cng: my bay Anh th bom ban m cn my bay M nh ph ban ngy. Vi nhiu my bay oanh tc c ti trng ln v kh nng bay ng di, cc trn nm bom ny ph hy nhiu thnh ph c. Khi chin tranh chm dt, h c th bin cc khu vc th thnh mt qung la, lm tan tnh thnh ph. S thng dn b cht kh cao, ti c c khong 300.000 ngi. Ring trong mt trn oanh tc thnh phDresden, c vi chc ngn dn thng c thit mng. Vic cc chin dch ny c gip em n chin thng mau hn vn cn cha r. Dn thng ti Nht Bn cn b tn cng hn na. c c cc c s cng nghip xa ni dn cho nn khu cng nghip b tn cng trc khu ngi . Tri li, ngi dn Nht ng c vo cc khu vc thnh ph trong cc ngi nh c xy dng bng g (ti c nh ca phn ln c xy bng ), d b t chy v lan trn khp thnh ph khi cc qu bom c nm xung. Thm vo , M cng s dng cc my bay th bom mi hn v ln hn ti c. Nu tnh n cui cng, c nh mnh nht l hai cuc tn cng bng bom nguyn t vo hai thnh ph Hiroshima v Nagasaki. Tng s ngi Nht b thit mng ln n 400.000 ngi lc ban u, v thm nhiu ngi cht v di chng nhim phng x trong nhiu nm k tip. C s tranh ci v vic c cn thit phi th bom nguyn t trn t Nht hay khng. Pha M vn cho rng vic ny dn n vic Nht u hng mt cch mau chng, trnh thng vong cao cho qun M nu nh vo Nht bng chin tranh quy c (nh kinh nghim nh ln hai o Iwo

Jima v Okinawa cho thy). Nhng c kin phn bc cho rng l do chnh l M mun "dn mt" Nga lc c tin ang bt u ch to bom nguyn t. [sa]Kt

qu

Hu qu trc tip ca chin tranh ny l s chin thng ca pha ng Minh. Mi nc trong phe Trc u phi u hng v iu kin. c b cc lc lng t M, Anh, Lin X v Php chim ng, trong khi o b chia ct t c v cng b chim ng mt cch tng t. Nht b qun M chim ng trong khi Lin X chim ng cc nc ng u. Tri vi Chin tranh th gii th nht, khi cc gii hn lm suy yu cc nc v cc nc thua cuc b ngn chn vic ti hi nhp cng ng quc t, cc nc thua cuc c cung cp vin tr phc hi v hi nhp cng ng th gii nh cc quc gia ho bnh khc. V l , c v Nht tr thnh hai nc quan trng v c nhiu nh hng m khng cn phi khiu chin. S tht bi ca Hi Quc Lin trong vic ngn chn chin tranh dn n vic thnh lp Lin Hip Quc, mt t chc quc t mi v c nhiu sa i, cho n nay vn l t chc quan trng nht trong vic thc y ho bnh v hp tc. [sa]Tn

tht nhn mng

[sa]Ti Chu u Thng k nm 1965 ca Lin Hp Quc cho bit ch ring s ngi thit mng do chin tranh Chu u ln n 49.257.000 ngi. Nhng nc chu thit hi ln nht gm: Lin X: 20.000.000 ngi [cn dn ngun](theo ti liu ca Krivosheev nm 2005, con s ny l 27.000.000 ngi bao gm 11.000.000 qun nhn v 16.000.000 thng dn) (ti liu khc c lng 13,6 triu qun Lin X thit mng [cn dn ngun]; nhng nghin cu mi nht ca Nga tng ngi cht c th vt 30 triu) </ref> Bo S tht,Mascow, 1998 </ref> c: 9.700.000 ngi (theo ti liu nghin cu nm 2000 ca tin s Rdiger Overmans, con s ny l 5.300.000 qun nhn, 3.170.000 thng dn v 1.400.000 ngi c cc quc gia khc)[cn dn ngun] Ba Lan: 6.028.000 ngi (theo ti liu ca Vin IPN - Ba Lan nm 2000, con s ny l 5.600.000 n 5.800.000 ngi, trong c khong 3.000.000 ngi Do Thi) [cn dn ngun] Nam T: 1.600.000 ngi [cn dn ngun] Php: 520.000 ngi [cn dn ngun]

Italia: 500.000 ngi </ref> Lch s qun s trong Th chin 2, bn wikipedia ting Anh </ref> Tip Khc: 364.000 ngi[cn dn ngun] Hoa K: 325.000 ngi [cn dn ngun] Anh: 320.000 ngi. [cn dn ngun]

[sa]Ti Chu - Thi Bnh Dng Hoa K: khong 300.000 ngi[cn dn ngun] Nht Bn: khong 2.200.000 ngi[cn dn ngun]

Trung Quc: c tnh 18-20.000.000 ngi[cn dn ngun] Hai min Triu Tin: khong 1.000.000 ngi[cn dn ngun] n : 2.587.000 ngi[cn dn ngun] Vit Nam: hn 2.000.000 ngi[cn dn ngun] Indonesia: khong 3.000.000 n 4.000.000 ngi[cn dn ngun]

[sa]Hu

qu lu di

Ngay sau chin tranh, lin minh ng Minh b rn nt khi c xung t v h t tng. Mi pha ginh mt khu vc khc nhau trong cc lnh th phe Trc. Ti chu u, mi pha lin minh vi nhau trong khu vc nh hng. V pha Ty, cc nc M, Anh v Php lp ra Lin minh Bc i Ty Dng (NATO). V pha ng, Lin X lp ra lin minh vi cc nc ng u khc trong Hip c Warszawa. Xung t gia hai phi sau ny l mt trong nhng hu qu ca cuc chin tranh ny. Khp mi ni, cc phong tro chng thc dn pht trin mnh hn khi chin tranh kt thc. iu ny xut pht t h qu ca Th chin th hai: Nhng thit hi ca cc cng quc chu u trong cuc chin ny khin h mt i rt nhiu nng lc qun s v kinh t kh d c th duy tr h thng thuc a. Trong khi cc dn tc thuc a chng li mt cch sng cn, quyt khng nhn nhng (nh trng hp Algrie). Thi k b c chim ng gy nn tc ng su sc n tm l cc dn tc chu u. H bit n mt mt ca chin tranh v ni kh au khi phi chu ch thng tr. iu ny t nhiu nh hng n quyt tm mun tr li cai tr cc dn tc thuc a ca h. Cc cuc chim ng ca c Quc x Bc Phi v Nht Bn chu tn ph uy tn ca Anh, Php, H Lan i vi h thng thuc a ca h. Cc dn tc thuc a nhn thc c rng nhng cng quc cai tr mnh vn c th b nh bi. S tri dy ca b quyn M v vic m rng nh hng ca Lin X cng to ngun ng h cho phong tro gii phng thc dn, v h mun ht cng tt c cc quc chu u thit lp cc li ch ca h trn th gii, v iu ny cng khng kh khn my khi Ty u phi ph thuc vo vin tr M ti thit. Phong tro gii phng dn tc xy n l s tt yu. Nhng iu kin vo cui cuc Th chin tht s l c hi ln cho cc nc thuc a. Mt vi cuc xung t tr thnh chin trng cho cc cng quc trong Chin tranh Lnh, thm ch c nhiu cuc xy ra trc khi Chin tranh Lnh bt u. Hai nc Anh v Php phi t b phn ln cc thuc a sau chin tranh. n ginh c c lp t Anh v Philippines ginh c lp t M. Ti ng Dng v nhiu thuc a ti chu Phi, cc lc lng khng chin phi chin u mi ginh c c lp. Mt quc gia quan trng xut hin l Israel. Sau cuc thm st Holocaust, dn Do Thi trn th gii rt khao kht c c mt quc gia ring. Nhiu ngi Do Thi c kinh nghim chin

u trong chin tranh l vic quan trng m quc gia ny lun phi ng u c c lp v tn ti.

Cc nc tham chin v hu qu
c: Cng quc chnh ca phe Trc ti chu u, chin tranh bt u khi c xm lc Ba Lan, v chin tranh chm dt ti chin trng chu u sau khi c u hng. Php: Lc lng chnh ca ng Minh ti lc a chu u, Php tuyn chin vi c sau vic xm lc Ba Lan. Php khng hng hi trong vic tham chin v khng chng c ni lc lng c sau khi b xm lc vo nm 1940. Khi chnh quyn Php u hng nhc nh, mt chnh quyn b nhn thn c c thnh lp, nhng mt s thuc a ca Php vn trung thnh vi lc lng Php T do vn ng v pha ng minh. Anh: Trong khi Anh khng c kh nng sn xut nh M hay c nhn lc nh Lin X, h vn l mt thnh phn quan trng trong vic chin thng ca lc lng ng Minh trn c hai chin trng. :Mt ng minh ca c vo ban u, c rt nhiu tham vng lnh th. H ch tham chin sau khi s phn ca Php an bi. N lc chim Hy Lp v Ai Cp tht bi, thm vo nhiu tht bi hi qun ti vng a Trung Hi cho thy khng chun b cho cuc chin tranh ny. khng c mt qun i mnh, trang b yu km, tinh thn bc nhc ngay c khi chin u trn lnh th ca mnh.Sau khi b qun ng Minh xm chim, nc pht xt b sp , mt chnh quyn mi thnh lp theo pha ng Minh v nh li ng minh c ca h. Lin X: k tha thun khng xm lc vi c v c hnh ng xm lc Phn Lan. Tuy nhin, sau khi c thnh lnh tn cng vo nm1941, Lin X theo pha ng Minh. Lin X b nhiu tn tht trc qun i c, nhng cui cng cng thay i chiu hng v chim ng Berlin chin thng ti chu u. Chnh ti mt trn X - c, qun i phe Trc phi gnh chu nhng tn tht to ln nht: theo s liu gn y th tng s qun c b cht, b thng v b bt lm t binh trong chin tranh th gii ln th hai l gn 14 triu ngi, trong ring mt trn X - c l 10,7 triu ngi, cha k hn 1,2 triu qun Nht v ng minh chu ca Nht u hng h trong Chin dch Mn Chu. Nht Bn: Mt trong nhng cng quc phe Trc, Nht Bn c l do tham chin ring. Khng ti nguyn, Nht n lc ginh ti nguyn t khu vc ty Thi Bnh Dng v ng . Nhng h khng tim lc nh qun ng Minh, v b y li, v cui cng b th bom nguyn t, khin chin tranh kt thc. Trung Quc: Khng cn nhn dng l mt quc gia c na khi chin tranh bt u, Trung Quc nhn lnh n ch ngha qun phit ca Nht trn mt thp k. C hai pha Quc dn ng, vi s ng h ca Hoa K, v pha ng Cng sn, h dng cch nh du kch khng c chng Nht. Hoa K: ang phn vn v vn tham chin, Hoa K b cun vo chin tranh khi Nht tn cng bt ng v c tuyn chin. Hoa K dng kh nng kinh t v cng nghip an ton tip t cho tt c cc nc ng Minh v to lc lng v duy tr n lc ti chu u v Thi Bnh Dng. Hoa K cng l nc tham gia trn nhiu mt trn nht v vin tr nhiu nht cho cc nc ng Minh.