ČULO VIDA

1
mart 2010. Prof.Ivana Jokić

Parne oči kičmenjaka formirane su u osnovi od tri sloja tkiva. Spoljašnji sloj je u obliku neprekinutog fibroznog omotača i on daje osnovu potporu drugim delovima oka. Sačinjavaju ga beonjača sclera i providna rožnjača cornea.
*Beonjača prekriva oko 85% ukupne površine oka. Belo - plavkaste je boje, ne sadrži krvne žile i živce, ali je mnoge žile i živci probadaju. Beonjača je najdeblja i najžilavija očna opna koja služi za zaštitu unutrašnjosti oka od raznih negativnih mehaničkih uticaja. * Rožnjača je providna opna koja propušta i fokusira svetlo u unutrašnjost oka. Rožnjača ima vrlo značajnu ulogu jer je glavno sočivo u očnom optičkom sastavu.

Središnji sloj, nazvan uvea, sastoji se iz tri regiona: vaskularizovane i pigmentisane sudovnjače chorioidea, cilijarnog tela corpus ciliare i dužice iris. Očno sočivo lens kičmenjaka je pričvršćeno za cilijarno telo, bilo direktno ili preko elastičnih vlakana. Ispred sočiva se nalazi centralni otvor zenica pupilla.
*Sočivo je providna struktura unutar oka koja usmerava svetlosne zrake na mrežnjaču.Sočivo upotpunjuje dioptrijski očni aparat, jer deluje kao bikonveksno prozirno telo, koje ima najveću funkciju kod akomodacije. Po obliku i veličini liči na zrnce graška (prečnik 9 mm, debljina 4 mm), a po strukturi na luk (približno 22 000 vrlo tankih slojeva). Debljina sočiva menja se s godinama života. Sočivo starenjem postaje deblje, manje elastično, a u jezgri se stvara homogeni nukleus koji postepeno sklerozira. *Šarenica / iris Automatski reguliše količinu ulaznog svetla. Daje očima karakterističnu boju (plavu, smeđu, zelenu...). Sastoji se od mišića, tako da njihov rad može promeniti otvor zenice od 2 mm, za jake svetlosti, do 8 mm u mraku. *Zenica je tamni otvor u sredini irisa. Crne je boje jer se iz oka ne reflektuje svetlost.Zenica određuje koliko svetla se propušta, a menjanjem veličine zenice oko se prilagođava trenutnoj količini svetla. Time se na minimum smanjuje hromatska i sferna aberacija.

Građena je od fotoreceptorskih stanica. Vidna informacija sa desne polvine retine oba oka mora doći u desni vidni centar u mozgu dok vidna informacija sa leve polovine retine oba oka mora doći u levi vidni centar u mozgu. sa njene unutrašnje strane. Osetljivost štapića znatno premaša osetljivost čepića.3 mm) smeštena odmah iznad centra mrežnjače. Uvijek je na jednakoj udaljenosti od rožnjače pa da bi slike. Sisari poseduju sposobnost percepcije dubine prostora stereoskopsko viđenje. Širi se od očne jabučice preko očne duplje do mozga. Udaljenost između sočiva i mrežnjače je 17 mm.psihičkog stanja . tako da svetlost. ima adaptivan karakter. trepavice. među kojima su najvažnije optička svojstva koja se temelje na njenoj prozirnosti (90%). koja dolazi sa dela predmeta koji nas najviše zanima.3 mm) deo u kojem uopšte nema štapića i zove se fovea centralis. kao i u zaštiti oka:očni kapci palpebre. jasno je da broj štapića i čepića.5 . . Impulsi se sa čulnih ćelija. suzne žlezde. odakle optički nerv napuštaju oko. koje fokusirani snop svetlosti apsorbuju nizom elektrohemijskih reakcija. životinja. bile jasne potrebno je da se konvergencija oka prilagođava položaju predmeta. Osetljiva je na svetlost i stvara impulse koji se prosleđuju preko očnog živca do mozga. Tu se nalazi gotovo dvostruko više čunjića nego štapića. Staklasto telo ima više svojstva. Mrežnjača koja je u kontaktu sa sudovnjačom predstavlja receptorni deo oka. kao i kod većine drugih grupa životinja. Unutrašnjost očne jabučice ispunjava pihtijasto vezivo-staklasto telo corpus vitreum. *Vidni živac prenosi vidnu informaciju putem električnih impulsa.U ovom delu mrežnjače čulne ćelije su često smeštene u udubljenju označeno kao žuta mrlja fovea centralis(=macula lutea). koji stoga funkcionišu samo u uslovima znatne Čepići su skoncentrisani u centralnom delu mrežnjače area centralis . čepića i štapića prenose na bipolarne neurone. te je to područje koje daje najjasniju sliku sa najviše detalja. želatinasta masa. obrve. različito udaljenih predmeta. Zato se oko stalno pomiče (očni mišići su najaktivniji mišići u telu). Tu su čunjići tanji i jako su gusto raspoređeni. hrani se iz uvealnog tkiva putem difuzije i osmoze. kao i njihov raspored u mrežnjači oka kičmenjaka koji žive u različitim uslovima osvetljenosti. koja ispunjava središte oka. a sa ovih na ganglijske neurone čiji aksoni konvergiraju ka delu mrežnjače označenom kao slepa mrlja.godina života . U centru je maleni (prečnika 0. *Staklasto telo je providna supstanca. Pigmentisani retinalni epitel. pored potporne uloge ¨pomaže¨ funkcionisanju fotoreceptora u uslovima različite osvetljenosti. koja prestavlja zonu najasnijeg vida.2 Zenice su jednako okrugle a njihova veličina zavisi od brojnih faktora: od količine svetlosti .5 mm do 1 mm. održavanje krutosti i okruglog oblika očne jabučice.sna (proširena) Treći sloj je mrežnjača retina koja se pruža čitavom uveom.pola (šire su kod žena) . U nivou parnih očiju kičmenjaka postoji niz morfoloških diferencijacija čija je uloga u obezbeđivanju najpovoljnijih uslova za primanje svetlosne senzacije. Štapići su dominantni kod noćnih životinja i dubinskih riba. osvetljenosti.Nema krvnih sudova. fotoreceptori reaguju na mali deo ukupnog spektra elektromagnetnih talasa kojima su izloženi. *Žuta mrlja je mala udubina (prečnika 2.Taj deo spektra uključuje svetlosne zrake talasnih dužina od 380-760 nm. padne upravo u to područje. dok su čepići više prisutni kod dnevnih *Mrežnjača je unutrašnja membrana oka koja pokriva gotovo celu zadnju površinu oka i debljine je oko 0.Imajući ovo u vidu. Senzitivni deo mrežnjače jeste receptorni i procesorni deo oka. Kod kičmenjaka.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful