You are on page 1of 16

ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ & ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΡΥΑΣ “ΤΟ ΑΡΤΕΜΙΣΙΟ”

Ο Πρόεδρος
και το Διοικητικό Συμβούλιο
του Συλλόγου Καρυάς

εύχονται

στους απανταχού Καρυώτες
και στους φίλους της Καρυάς

Χρόνια Πολλά

χαρούμενο, δημιουργικό
& ειρηνικό
το

2009

Το χωριό μου το λένε Καρυά
Για το χωριό σαν με ρωτάς, στη συντροφιά μου μείνε
να μάθεις, αν το αγαπάς, πώς ήταν και πώς είναι.
Έχω βιώματα πολλά απ' τα παλιά τα χρόνια,
παιδί του Κάτω Μαχαλά κι από τα Πίσω Αλώνια.
Εφτά νερόμυλοι, που λες, δουλεύαν νύχτα μέρα,
τ' αλέσματα, πολλές φορές, για να τα βγάλουν πέρα.
Στις βρύσες πήγαιναν τα ζα, για να τα ξεδιψάνε,
κι αυτά «εκ φύσεως» πεζά κοπρίζαν, όπου να 'ναι.
Γυναίκες πλέναν τα σκουτιά με κόπανο στο ρέμα,
που τρέχαν γάργαρα νερά κι αυτό δεν είναι ψέμα.
Μετά την κατασκευή της βρύσης της πλατείας του χωριού, κάτω από τον Αϊ-Γιάννη, ο Μαστρο-Φίλιππας μαζί με τον πρώτο Πρόεδρο του Συλλόγου αείμνηστο Κώστα Καραντζούλη
και το υπόλοιπο συνεργείο απαθανατίζονται ικανοποιημένοι μπροστά στο φωτογραφικό φακό.

Το καλοκαίρι πιάνανε δουλειά οι νεροκράτες,
στη Δέση κόβαν τα νερά που τρέχανε στις στράτες.

Νερά καθάρια και γλυκά,νερά χαριτωμένα
χύνονται μες στην άβυσσο τη μοσχοβολισμένη
και παίρνουνε το μόσχο της,κι αφήνουν τη δροσιά τους,

Σ

τις πηγές και στις βρύσες είναι αφιερωμένο το
ημερολόγιο του 2009 του Συλλόγου μας.
Βρυσομάνα η Καρυά απ' τα χρόνια τα παλιά. Δεν
είναι τυχαία τα ονόματα των πηγών: Νεραϊδόβρυση,
Περδικόβρυση, Καρβουνόβρυση, Κεφαλόβρυσο,
Μεγάλη Βρύση, Κρύα Βρύση, Αθάνατο Νερό,
Σπασμένη. Συνολικά περιλαμβάνονται στο
ημερολόγιο 15 πέτρινες βρύσες στην εκτεταμένη
περιοχή της Καρυάς – πάνω από 20 χιλιόμετρα –
ξεκινώντας από τη βρύση στο Μπρακατσάκι,κάτω από
την κορφή του αγέρωχου Αρτεμισίου,και φτάνοντας ως
την βρύση της Αγια-Σωτήρας της Χούνης.
Από αυτές σήμερα μονάχα δύο είναι οι σωζόμενες
παλαϊικές,φτιαγμένες με έμπνευση άγνωστου λαϊκού
τεχνίτη, η Κουκουβαϊτσα, στερεμένη πια, και η βρύση
στο Μάζι,που τρέχει νερό.
Στο φτιάξιμο πέτρινων βρυσών πρωτοστάτησε ο
Σύλλογός μας, από την ίδρυσή του το 1976 και μετά.
Έφτιαξε εφτά βρύσες με πρώτη την βρύση στον ΑϊΓιάννη, στην πλατεία του χωριού, και τελευταία, 30
χρόνια μετά, το 1977, τη βρύση στα Μποζονολαϊικα,
που δυστυχώς ακόμα δεν συνδέθηκε με το δίκτυο και
παραμένει στεγνή.
Πρωτομάστορας στην κατασκευή των πέτρινων
βρυσών της περιοχής μας ο μαστρο-Φίλιππας ο
Μπουντούρης. Σ' αυτόν οφείλεται η κατασκευή οχτώ
βρυσών.
Για την ιστορία σημειώνουμε ότι μία βρύση
χτίστηκε με δαπάνη της εκκλησίας του Αϊ-Γιάννη,μια
άλλη με δαπάνη της κοινότητας Καρυάς και μία τρίτη
με δαπάνη της ΔΕΠΟΣ,της εταιρείας που διαμόρφωσε
πλακοστρωμένη την πλατεία του χωριού.
Τρεις βρύσες – του Βασιλάκη, της Δέσης και στ'
Αλωνάκι σχεδιάστηκαν από τον νέο αρχιτέκτονα
Κωστή Φ. Μπουντούρη, πρώην γραμματέα του
Συλλόγου μας.
Λιτό και περιεκτικό το ημερολόγιο στην εμφάνισή
του στοχεύει να συγκινήσει και με κατατοπιστικά
κείμενα να ενημερώσει.Να δώσει την ευκαιρία στους
παλιούς – ιδιαίτερα στους ξενιτεμένους – ν' ανασύρουν,
από τη μνήμη νοσταλγικές εικόνες των παιδικών τους
χρόνων. και στους νέους, που έχουν μακριές
καρυώτικες ρίζες, να ιδούν και να μάθουν για τον
πανέμορφο τόπο των πατεράδων τους και των

κι ούλα στον ήλιο δείχνοντας τα πλούτια της πηγής τους,
τρέχουν εδώ,τρέχουν εκεί και κάνουν σαν αηδόνια
Ελεύθεροι πολιορκημένοι, Διονύσιος Σολωμός

παππούδων τους.
Το Διοικητικό Συμβούλιο, θα κάνει ό,τι περνάει
από το χέρι του για να φτάσει το ημερολόγιο στα χέρια
όλων των Καρυωτών, πρώτης, δεύτερης και τρίτης
γενιάς, και όλων των φίλων της Καρυάς. Και θα
χαρούμε ιδιαίτερα αν το ημερολόγιο αυτό, μετά τη
χρονιάτικη χρήση, φυλαχτεί από τους συγχωριανούς
της περιοχής και της διασποράς για να προσφεύγουν
στις βρύσες του και να ξεδιψάνε στους καιρούς της
μεγάλης στέγνιας που έρχονται …
Το ημερολόγιο του Συλλόγου μας είναι καρπός
συλλογικής προσπάθειας, όχι μόνον των μελών του
Διοικητικού Συμβουλίου,αλλά και άλλων μελών και
φίλων του Συλλόγου. Αισθάνομαι την ανάγκη να
ευχαριστήσω από καρδιάς:
● Τον ποιητή και πεζογράφο Σπύρο Καραμούντζο που
με τους στίχους του ζωντανεύει με ενάργεια την παλιά
εποχή του τόπου μας.
● Την οικογένεια Αλ. Κακαδιάρη που μας
παραχώρησε αφήγηση για τις πηγές της Καρυάς με
χαρακτηριστική ντοπιολαλιά της παλιάς Καρυώτισσας Παναγούλας Βασιλάκου-Κουνάβα, πεθεράς του
αείμνηστου συγγραφέα.
● Τον Κώστα Κατσένη,τη Σωτηρία Λάμπα-Χράπα,το
Φίλιππα Μπουντούρη, το Χρήστο Δελή (ΧρηστοΦίλιππα) για τις ιστορικές και λαογραφικές
πληροφορίες που μας έδωσαν.
● Το φιλόλογο και συγγραφέα Αλέκο Τότσικα για την
ευγενική παραχώρηση του καλού – και ήδη
εξαντλημένου – βιβλίου του «Οι Κρήνες της
Πελοποννήσου»,που συνέγραψε με τον Ελ.Μπαρδάκο.
● Τον αρχιτέκτονα Κ. Φ. Μπουντούρη για τις
φωτογραφίες των βρυσών – εκτός από δύο – καθώς και
πολύτιμο πληροφοριακό υλικό.
Τα κείμενα και η επιμέλεια της έκδοσης ανήκουν
στον υπογράφοντα και στην Ντίνα ΣτεργιοπούλουΤρίχα.
Χρόνια Πολλά! Καλή Χρονιά!

Ο Πρόεδρος
Κ.Π. Τρίχας

Η πιο παλιά σωζόμενη βρύση της Καρυάς, η Κουκουβαΐτσα, με αφαιρεμένη τη μια της γούρνα, και στερεμένη πια από νερό

Τ

“Λιγόστεψε το νερό να μουρμουράει και το χωριό βουβαίνεται”

ο χωριό μας από ’τα θυμάμαι,είχε πολλά νερά,που,που!
Στο Αρτεμίσιο ψηλά είναι τ' Αθάνατο νερό και παρέκει το
Μπρακατσάκι. Το νερό του ρίνει τες πέτρες από τα νεφρά, το
ξετάξανε και οι γιατροί.Πηγές θ' απαντήκεις και στες Δώδεκα
Ετιές και χαμπηλότερα, στον Άγιο-Δημήτρη, που βγήκεν ο
Άγιος και τρούπηξε το στοιχειό με το κοντάρι του, καταπώς
λέγαν οι παλαιϊκοί.
Δώθε μεριά στον Αϊ-Κωνσταντίνο, το νερό ποτάμι. Στον
Άγιο-Λια πηγή και στη Σπασμένη πηγή με κρούσταλλο νερό.
Ζερβότερα πηγή στο Σουληνάρι,πηγή στο Μπαχώμι και στο
Ρογγότσι.
Της Παναγίας η πηγή περέτευε το μοναστήρι της κάτι
χρόνια,το κάστρο και τα πανηγύρια που γένονται εδεκεί.
Στα πλατάνια πάνω από την Καρυά ύπαρχαν πηγές σε
δύο τρεις μεριές. Μαζεύανε το νερό μέσα σε στέρνες και το
ρίνανε σε αυλάκια, που γύρνααν τους μύλους για ν' αλέθουνε
τα στάρια του χωριού. Τώρα ήδε κι ένα αλέθει, ήδε κι εκειός
της εκκλησιάς, που κουμάνταρε ο Κωτσιούλης ο
Καραμούντζος.
Και σαν ξεχειλίζανε οι στέρνες από τα νερά, ο
Βαγγελοντενέζης, ο νεροκράτης, αμόλαγε το νερό στ' αυλάκια
του χωριού και ποτίζανε τες βραϊές με ζαρζαβατικά και τ'
αραποσίτια ούλων των σπιτιώνε,με την αράδα.
Κι άλλες πηγές ύπαρχαν στη Νεροσυρμή,στο Μέγα Ρέμα,
στου Φλέσσα το πηγάδι και στην Ελιτσά με το πλατάνι που
φύτεψε ο παπα-Λάμπας.
Ύπαρχαν και στο Μπούζι και στ' Αϊ-Γιώργη,λίγο παρέκει
από την εκκλησιά.
Μέσα στο χωριό είχαμε τέσσερες βρύσες, που επίναμε:
Μια στο σκολειό ψηλά και μια κάτου από την εκκλησιά τ' ΑϊΓιαννιού.Είναι τες και τώρα κανωμένες με πελεκητά λιθάρια

από το Σύλλογο του χωριού. Ήτανα και μια αντικρύ στου
Κασικαμπέ και η τέταρτη όξου από του Μαλαβάζου, μα κάτι
χρόνια και δώθε δεν είναι μεινεσμένες εφτούνες οι δυο τες
εκλείσανε.
Όσοι εμένανε ετότες στα Καλύβια και στη Χούνη ως τα
1945 πια, σαν ερχότανε ο Μάρτης, σκαπετάγανε με τα
κοπάδια,με τα βασταγά των και τες φαμίλιες των για το χωριό.
Πάσχα κάναν εδεπά και χορταίναν το τρεχούμενο νερό.
Φεύγαν και παγαίνανε στα στανοτόπια.
Εκεί πια δεν ύπαρχαν πηγές, μόνε στέρνες κανωμένες.
Μαζεύανε στερνά το χειμώνα βροχόνερα με λούκια και
αυλάκια,τες γιομίζανε,πίναν και ποτίζανε τα ζα.Τες σαβούρες,
που μαζεύονταν στον πάτο της στέρνας,τες λυώναν με τη χορή
και το νερό καθεριούνταν.
Από' τα άνοιξε η Αυστραλία μετά τον πόλεμο,δε μου λες;
Κάνανε ούλα τα Καλύβια και τη Χούνη παράδεισο από τα ξινά
και τες ελιές, που ’χουνε φυτεμένα. Απ' ούλα βγάνουνε,
βλησίδι.
Μας επήρανε το 1970 και δώθε τα νερά από τες πηγές στα
Καλύβια και ίσιαμε τ' αεροδρόμιο και λιγοστέψανε στο χωριό.
Άνοιξαν εκεί και πολλά πηγάδια για πότισμα.
Κι εμείς εφέραμε στα σπίτια το λιγούλι μεινεσμένο νερό.
Έχουμε ευκολίες και που το πλερώνουμε τώρα στο Μπέλεσι,
έχει κι ο καιρός γυρίσματα.
Και πια, που αφήκαμε τες βρύσες και ήβραμε οι λιόγκες
ευκολίες, δε μου λες; Βλεπούμαστε οι χωριανοί, που
τσουρουτεύουμε,να ειπούμε δυο κουβέντες;Λιγόστεψε βλέπεις,
το νερό να μουρμουράει και το χωριό βουβαίνεται.
(Αφήγηση της Παναγούλας Βασιλάκου-Κουνάβα, καταγραμμένη
από τον αείμνηστο γαμπρό της Αλ.Κακαδιάρη).

Η βρύση στο Μπρακατσάκι. Εδώ έγινε το καλοκαίρι το Αργολιδο-Αρκαδικό αντάμωμα με πρωτοβουλία του Συλλόγου μας, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία

Ιανουάριος

Φεβρουάριος

1 Πέμπτη - Thursday

1 Κυριακή - Sunday

2 Παρασκευή - Friday

2 Δευτέρα - Monday

3 Σάββατο - Saturday

3 Τρίτη - Tuesday

4 Κυριακή - Sunday

4 Τετάρτη - Wednesday

5 Δευτέρα - Monday

5 Πέμπτη - Thursday

6 Τρίτη - Tuesday

6 Παρασκευή - Friday

7 Τετάρτη - Wednesday

7 Σάββατο - Saturday

8 Πέμπτη - Thursday

8 Κυριακή - Sunday

9 Παρασκευή - Friday

9 Δευτέρα - Monday

10 Σάββατο - Saturday

10 Τρίτη - Tuesday

11 Κυριακή - Sunday

11 Τετάρτη - Wednesday

12 Δευτέρα - Monday

12 Πέμπτη - Thursday

13 Τρίτη - Tuesday

13 Παρασκευή - Friday

14 Τετάρτη - Wednesday

14 Σάββατο - Saturday

15 Πέμπτη - Thursday

15 Κυριακή - Sunday

16 Παρασκευή - Friday

16 Δευτέρα - Monday

17 Σάββατο - Saturday

17 Τρίτη - Tuesday

18 Κυριακή - Sunday

18 Τετάρτη - Wednesday

19 Δευτέρα - Monday

19 Πέμπτη - Thursday

20 Τρίτη - Tuesday

20 Παρασκευή - Friday

21 Τετάρτη - Wednesday

21 Σάββατο - Saturday

Η δεύτερη βρύση στην πλατεία του χωριού

22 Πέμπτη - Thursday
23 Παρασκευή - Friday

Ξύπνησε γάργαρο νερό από τη ρίζα του πεύκου να βρεις τα μάτια των σπουργιτιών και να
τα ζωντανέψεις ποτίζοντας το χώμα με μυρωδιά βασιλικού και με σφυρίγματα σαύρας.

24 Σάββατο - Saturday

Αμοργός, Νίκος Γκάτσος

25 Κυριακή - Sunday
26 Δευτέρα - Monday
27 Τρίτη - Tuesday
28 Τετάρτη - Wednesday
29 Πέμπτη - Thursday
30 Παρασκευή - Friday
31 Σάββατο - Saturday

22 Κυριακή - Sunday

Ν

ερό πηγή ζωής, της φυλλωσιάς του δέντρου, της λαλιάς του πουλιού, του
περαστικού διαβάτη.Συνάζεται αιώνες τώρα σιγαλά σε κρύπτες,σε σχισμάδες,στην
αγκαλιά του Αρτεμίσιου για ν' αναβλύσει και πάλι ολόφρεσκο μέσ' απ' τα φυλλοκάρδια
της μάνας γενέθλιας γης.
Αναβρύζει το νερό από τα σπλάχνα της γης και ξεκινά το μακρύ του δρόμο για να
χαρίσει τη δροσιά του,για να μεταγγίσει ζωή στο διάβα του.
Νερομάνα η Καρυά,ταξίδευε πάντα στο χρόνο έχοντας συντροφιά το αέναο σιγαλό
μουρμουρητό των νερών, το ακριβό τους νανούρισμα που γαλουχούσε τους μικρούς

παραδεισένιους κήπους της και ξεδιψούσε τους παιδεμένους από τη βιοπάλη ανθρώπους
της και τα ζωντανά τους.
Οι πηγές και οι βρύσες δρόσιζαν τους «Καρυώτες, τους συντρόφευαν στις ερημιές,
ξεδιψούσαν τους περαστικούς διαβάτες και τους χάριζαν το πολύτιμο έχει τους.
Καθάριο τρεχούμενο νερό,η ζωή η ίδια γι' αυτούς και τις φαμελιές τους,το ξεδίψασμα
στις χούφτες τους, ο καθαρμός του σπιτικού και ο δικός τους για να μοσχοβολούν σαν
πήγαιναν στην εκκλησιά ή στα πανηγύρια των ξωκλησιών τους να προσκυνήσουν τους
αγίους τους,τους παραστάτες στη σκληρή μάχη της επιβίωσης.

23 Δευτέρα - Monday
24 Τρίτη - Tuesday
25 Τετάρτη - Wednesday
26 Πέμπτη - Thursday
27 Παρασκευή - Friday
28 Σάββατο - Saturday

Η Ελιτσά τώρα...

... και άλλοτε

Μάρτιος

Απρίλιος

1 Κυριακή - Sunday

1 Τετάρτη - Wednesday

2 Δευτέρα - Monday

2 Πέμπτη - Thursday

3 Τρίτη - Tuesday

3 Παρασκευή - Friday

4 Τετάρτη - Wednesday

4 Σάββατο - Saturday

5 Πέμπτη - Thursday

5 Κυριακή - Sunday

6 Παρασκευή - Friday

6 Δευτέρα - Monday

7 Σάββατο - Saturday

7 Τρίτη - Tuesday

8 Κυριακή - Sunday

8 Τετάρτη - Wednesday

9 Δευτέρα - Monday

9 Πέμπτη - Thursday

10 Τρίτη - Tuesday

10 Παρασκευή - Friday

11 Τετάρτη - Wednesday

11 Σάββατο - Saturday

12 Πέμπτη - Thursday

12 Κυριακή - Sunday

13 Παρασκευή - Friday

13 Δευτέρα - Monday

14 Σάββατο - Saturday

14 Τρίτη - Tuesday

15 Κυριακή - Sunday

15 Τετάρτη - Wednesday

16 Δευτέρα - Monday

16 Πέμπτη - Thursday

17 Τρίτη - Tuesday

17 Παρασκευή - Friday

18 Τετάρτη - Wednesday

18 Σάββατο - Saturday

19 Πέμπτη - Thursday

19 Κυριακή - Sunday

20 Παρασκευή - Friday

20 Δευτέρα - Monday

21 Σάββατο - Saturday

- Θυμάσαι που σε φίλησα στον πλάτανο,στη βρύση,
και βάλαμε και μάρτυρες τα φύλλα του πλατάνου;

22 Κυριακή - Sunday

- Τώρα τα φύλλα πέσανε κι αμέ ποιος θα μαρτυρήσει;
- Θα μαρτυρήσει ο πλάτανος,θα μαρτυρήσει η βρύση.

Δημοτικό

23 Δευτέρα - Monday
24 Τρίτη - Tuesday
25 Τετάρτη - Wednesday
26 Πέμπτη - Thursday
27 Παρασκευή - Friday
28 Σάββατο - Saturday
29 Κυριακή - Sunday
30 Δευτέρα - Monday
31 Τρίτη - Tuesday

Λ

όγια πουλιά φτεροκόπησαν γύρω στις βρύσες, λόγια αγάπης, όρκοι
αιώνιοι. Αυτές υπήρξαν οι αλλοτινές συντρόφισσες των ερωτευμένων,
γιατί όπως πίστευαν οι παλιότεροι ο δικός τους τόπος συνάντησης ήταν
μαγικός, ιονισμένος ερωτικά από τις νεράιδες με τ' αέρινα φορέματα, με
ράμα από αράχνη υφασμένα.
Εκεί κοντά στα μεσάνυχτα σαν οι χωριανοί αποκοιμιούνταν αυτές
ροβολούσαν αθόρυβα στις βρύσες και στα ρέματα. Λούζονταν, χτένιζαν τα
μακριά ξανθά τους μαλλιά, καθρεφτίζονταν στα γάργαρα νερά κι έπιαναν
χορό παθιασμένο παραδωμένες σ' ένα τραγούδι απόκοσμο που
ανιστορούσε του έρωτα τα πάθη. Τούτα όμως μονάχα οι αλαφροΐσκιωτοι
κι όσους χτύπησε το βόλι της αγάπης ψυχανεμίζονταν.

Ειδύλλιο στην Ελιτσά
Σαν βρέθηκα, παιδί μικρό,
στης Ελιτσάς τη βρύση,
τις χούφτες γέμισα νερό·
να πιω, να με δροσίσει.

Γυρνώντας βλέπω φωτεινό
της χρυσαυγής τ' αστέρι,
μ' ένα μαντίλι στο λαιμό
λευκό σαν περιστέρι.

Μ' από τον πλάτανο ψηλά
ακώ πουλί να κελαηδεί
κι ενώ με βλέπει και γελά
τραμπάλα κάνει στο κλαδί.

Με θάμπωσε η λευκή στολή.
- Πώς από δω Αγγέλω;
- Με κάλεσε κι εμέ πουλί,
να ξεδιψάσω θέλω.

Το άκουγα με προσοχή,
το ρώτησα, τι ξέρει;
Κι εκείνο μου 'πε με ευχή,
θα βρω σε λίγο ταίρι.

Πίνει απ' τη φούχτα μου νερό,
μα η δίψα της δε σβήνει
και με το στόμα δροσερό
ζεστό φιλί μού δίνει.

21 Τρίτη - Tuesday
22 Τετάρτη - Wednesday
23 Πέμπτη - Thursday
24 Παρασκευή - Friday
25 Σάββατο - Saturday
26 Κυριακή - Sunday
27 Δευτέρα - Monday
28 Τρίτη - Tuesday
29 Τετάρτη - Wednesday
30 Πέμπτη - Thursday

Η βρύση στο Μάζι

Μάιος

Ιούνιος

1 Παρασκευή - Friday

1 Δευτέρα - Monday

2 Σάββατο - Saturday

2 Τρίτη - Tuesday

3 Κυριακή - Sunday

3 Τετάρτη - Wednesday

4 Δευτέρα - Monday

4 Πέμπτη - Thursday

5 Τρίτη - Tuesday

5 Παρασκευή - Friday

6 Τετάρτη - Wednesday

6 Σάββατο - Saturday

7 Πέμπτη - Thursday

7 Κυριακή - Sunday

8 Παρασκευή - Friday

8 Δευτέρα - Monday

9 Σάββατο - Saturday

9 Τρίτη - Tuesday

10 Κυριακή - Sunday

10 Τετάρτη - Wednesday

11 Δευτέρα - Monday

11 Πέμπτη - Thursday

12 Τρίτη - Tuesday

12 Παρασκευή - Friday

13 Τετάρτη - Wednesday

13 Σάββατο - Saturday

14 Πέμπτη - Thursday

14 Κυριακή - Sunday

15 Παρασκευή - Friday

15 Δευτέρα - Monday

16 Σάββατο - Saturday

16 Τρίτη - Tuesday

17 Κυριακή - Sunday

17 Τετάρτη - Wednesday

18 Δευτέρα - Monday

18 Πέμπτη - Thursday

19 Τρίτη - Tuesday

19 Παρασκευή - Friday

20 Τετάρτη - Wednesday

20 Σάββατο - Saturday

21 Πέμπτη - Thursday
22 Παρασκευή - Friday

«Οι βρύσες οι ελληνικές με συγκινούν από δύο απόψεις:
αισθητικά επειδή παρουσιάζουν κάτι ανάμεσα σε
μικρογραφία αρχαίου ναού και σε εικονοστάσι της
υπαίθρου, και από την άλλη μεριά, επειδή σ' αυτές η
αισθητική ανάγκη συνυφαίνεται αξεχώριστα με τη

23 Σάββατο - Saturday
24 Κυριακή - Sunday
25 Δευτέρα - Monday
26 Τρίτη - Tuesday
27 Τετάρτη - Wednesday
28 Πέμπτη - Thursday
29 Παρασκευή - Friday
30 Σάββατο - Saturday
31 Κυριακή - Sunday

21 Κυριακή - Sunday

Η βρύση στο προαύλιο στην Αγια-Σωτήρα στη Χούνη

Ο

ι βρύσες της Καρυάς υπήρξαν μέσα στο χρόνο «η ανάσα» των γυναικών του χωριού,
τόπος συγκέντρωσης,γιατί ξέχωρα από το γέμισμα του βαρελιού εκεί ξαπόσταιναν
συνομιλώντας με τις συγχωριανές τους αναμεταδίδοντας τα νέα,δραπετεύοντας για λίγο
από τις έγνοιες και τους κανόνες που επέβαλε στο φύλο τους η κλειστή κοινωνία του
χωριού. Όσων τα σπιτικά γειτόνευαν με βρύσες έπλεναν εκεί τα ρούχα της φαμελιάς τους
και κάποιες φορές σαν διεκδικούσαν πολλές το νερό δεν έλειπαν και οι μεταξύ τους
«αψιμαχίες». Παραθέτουμε δύο παροιμίες για τις βρύσες:
Η βρύση και η κλειδαρότρυπα γνωρίζουν πολλά μυστικά.
Η βρύση ξέρει τόσα άπλυτα, που δεν μπορεί να τα πλύνει.
Οι απλοί άνθρωποι εκστατικοί μπροστά στη μεγαλοσύνη του υγρού στοιχείου, το

χρήσιμη λειτουργία. Μεταφορικά πάλι επειδή η έννοια
του καθαρού νερού που εξαγνίζει κι αναπαύει, αποτελεί
μία προέκταση της ποιητικής φωνής, όπως την
αντιλαμβάνομαι κι όπως τη δίδαξε ο Σολωμός.

Οδυσσέας Ελύτης

λάτρεψαν,το ύμνησαν με τα τραγούδια τους,του έδωσαν εξέχουσα θέση στις παραδόσεις
και στα έθιμά τους, γιατί πίστευαν πως μέσα του έκρυβε μια μυστική ζωογόνο μαγική
δύναμη.
Γι' αυτό τη Δευτέρα μετά το γάμο η νύφη πήγαινε να πάρει νερό στη βρύση
συνοδευόμενη από ένα μικρό αγόρι που είχε μάνα και πατέρα.
Εκεί σαν έφτανε εξευμένιζε τη βρύση ασημώνοντάς την ρίχνοντας ένα κέρμα. Το
παιδί έπρεπε να πιάσει πάλι το κέρμα με το στόμα του χωρίς να χρησιμοποιήσει τα
χέρια του.
Ένα άλλο έθιμο των κατοίκων της Καρυάς ήθελε ανήμερα το Πάσχα κάποιο μέλος
της οικογένειας να πηγαίνει και να ρίχνει στη βρύση τα σπασμένα τσόφλια απ' τα
κόκκινα αυγά ευχόμενο να γεννούν οι κότες,όπως έτρεχε το νερό της βρύσης.

22 Δευτέρα - Monday
23 Τρίτη - Tuesday
24 Τετάρτη - Wednesday
25 Πέμπτη - Thursday
26 Παρασκευή - Friday
27 Σάββατο - Saturday
28 Κυριακή - Sunday
29 Δευτέρα - Monday
30 Τρίτη - Tuesday

Η βρύση στου Βασιλάκη

Αύγουστος

Ιούλιος
1 Τετάρτη - Wednesday

1 Σάββατο - Saturday

2 Πέμπτη - Thursday

2 Κυριακή - Sunday

3 Παρασκευή - Friday

3 Δευτέρα - Monday

4 Σάββατο - Saturday

4 Τρίτη - Tuesday

5 Κυριακή - Sunday

5 Τετάρτη - Wednesday

6 Δευτέρα - Monday

6 Πέμπτη - Thursday

7 Τρίτη - Tuesday

7 Παρασκευή - Friday

8 Τετάρτη - Wednesday

8 Σάββατο - Saturday

9 Πέμπτη - Thursday

9 Κυριακή - Sunday

10 Παρασκευή - Friday

10 Δευτέρα - Monday

11 Σάββατο - Saturday

11 Τρίτη - Tuesday

12 Κυριακή - Sunday

12 Τετάρτη - Wednesday

13 Δευτέρα - Monday

13 Πέμπτη - Thursday

14 Τρίτη - Tuesday

14 Παρασκευή - Friday

15 Τετάρτη - Wednesday

15 Σάββατο - Saturday

16 Πέμπτη - Thursday

16 Κυριακή - Sunday

17 Παρασκευή - Friday

17 Δευτέρα - Monday

18 Σάββατο - Saturday

18 Τρίτη - Tuesday

19 Κυριακή - Sunday

19 Τετάρτη - Wednesday

20 Δευτέρα - Monday

20 Πέμπτη - Thursday

21 Τρίτη - Tuesday
22 Τετάρτη - Wednesday

Ω τι καλά που'ναι σ' αυτό τον κόσμο …
… Όλα τα λόγια γίνονται τραγούδι
στ' απλά μου χείλη σήμερα και τρέχουν
αβίαστα, καθαρά, σαν το νεράκι
της Βρύσης του πουλιού που καναλίζει
το καλοκαίρι …
Κάνε με αηδόνι, Θεέ μου, πάρε με όλες

23 Πέμπτη - Thursday
24 Παρασκευή - Friday
25 Σάββατο - Saturday
26 Κυριακή - Sunday
27 Δευτέρα - Monday
28 Τρίτη - Tuesday
29 Τετάρτη - Wednesday
30 Πέμπτη - Thursday
31 Παρασκευή - Friday

21 Παρασκευή - Friday

Η βρύση στο προαύλιο της Ευαγγελίστριας στην Αγριλίτσα

Π

τις λέξεις κι άφησέ μου τη φωτιά,
τη λαχτάρα, το πάθος, να γιομίζω
με το κελάηδημά μου τη μεγάλη
κυψέλη τ' ουρανού. Να θησαυρίζω
τα νερά των βροχών και τις ανταύγιες
απ' το θαύμα του κόσμου. Να μ' απλώνουν
τις φούχτες τους οι άνθρωποι …

ριν κάμποσα χρόνια σαν νιώσαμε σιγά σιγά κι αθόρυβα ο καιρός,οι στερήσεις κι ο
κάματος να αποθέτουν τα σημάδια τους στα πρόσωπα των παλιότερων Καρυωτών
που βίωσαν όσα ανιστορήσαμε, σαν είδαμε τα μάτια τους να χάνουν λίγο λίγο την
πρωτινή τους λάμψη τότε θαρρώ πως έπαψε για πάντα και το ασίγαστο μουρμουρητό των
νερών της Καρυάς μες στ' αυλάκια να μας συντροφεύει.
Τότε άρχισε το νερό στις βρύσες του χωριού να λιγοστεύει και κάποιες απ' αυτές
σώπασαν για πάντα,θαρρείς και το ζωογόνο υγρό στοιχείο ήταν συνυφασμένο με τη δική
τους ύπαρξη.

να ρέω τη ζωή, την ελπίδα, την αγάπη,
του ηλιογέρματος το γαρουφαλένιο
ψιχάλισμα στα όρη, τη χαρά,
τα χρώματα να ρέω τ' ουράνιου τόξου
και τη βροχούλα της αστροφεγγιάς …
Η Βρύση του Πουλιού, Νικηφόρος Βρεττάκος

Και πραγματικά τούτοι οι απλοί άνθρωποι σέβονταν και τιμούσαν το νερό,τη γη,τα
ζωντανά και καθετί που τους έφερνε το ψωμί στο φτωχικό τους τραπέζι για να θρέψουν τα
παιδιά τους.
Στο όχι μακρινό μέλλον, αν δεν αναλογιστούμε την κατασπατάληση του πόσιμου
νερού, αν δεν ευαισθητοποιηθούμε όλοι από το θάνατο εκατομμυρίων παιδιών στις
χώρες του τρίτου κόσμου από τη χρήση μολυσμένου νερού, αν δεν προστατέψουμε τα
δάση και αν δεν λάβουμε υπ' όψη μας τα μέτρα που προτείνουν οι αρμόδιοι επιστήμονες
για την προστασία του περιβάλλοντος,οι βρύσες θα σιγήσουν για πάντα κι η ζωή μας θα
γίνει μια εφιαλτική πραγματικότητα.

22 Σάββατο - Saturday
23 Κυριακή - Sunday
24 Δευτέρα - Monday
25 Τρίτη - Tuesday
26 Τετάρτη - Wednesday
27 Πέμπτη - Thursday
28 Παρασκευή - Friday
29 Σάββατο - Saturday
30 Κυριακή - Sunday
31 Δευτέρα - Monday

Η βρύση στο σχολείο του χωριού

Σεπτέμβριος

Οκτώβριος

1 Τρίτη - Tuesday

1 Πέμπτη - Thursday

2 Τετάρτη - Wednesday

2 Παρασκευή - Friday

3 Πέμπτη - Thursday

3 Σάββατο - Saturday

4 Παρασκευή - Friday

4 Κυριακή - Sunday

5 Σάββατο - Saturday

5 Δευτέρα - Monday

6 Κυριακή - Sunday

6 Τρίτη - Tuesday

7 Δευτέρα - Monday

7 Τετάρτη - Wednesday

8 Τρίτη - Tuesday

8 Πέμπτη - Thursday

9 Τετάρτη - Wednesday

9 Παρασκευή - Friday

10 Πέμπτη - Thursday

10 Σάββατο - Saturday

11 Παρασκευή - Friday

11 Κυριακή - Sunday

12 Σάββατο - Saturday

12 Δευτέρα - Monday

13 Κυριακή - Sunday

13 Τρίτη - Tuesday

14 Δευτέρα - Monday

14 Τετάρτη - Wednesday

15 Τρίτη - Tuesday

15 Πέμπτη - Thursday

16 Τετάρτη - Wednesday

16 Παρασκευή - Friday

17 Πέμπτη - Thursday

17 Σάββατο - Saturday

18 Παρασκευή - Friday

18 Κυριακή - Sunday

19 Σάββατο - Saturday

19 Δευτέρα - Monday

20 Κυριακή - Sunday

20 Τρίτη - Tuesday

21 Δευτέρα - Monday

Η βρύση στη Δέση

22 Τρίτη - Tuesday
23 Τετάρτη - Wednesday
24 Πέμπτη - Thursday
25 Παρασκευή - Friday
26 Σάββατο - Saturday
27 Κυριακή - Sunday
28 Δευτέρα - Monday
29 Τρίτη - Tuesday
30 Τετάρτη - Wednesday

21 Τετάρτη - Wednesday

Τα νερά της Καρυάς: πηγές, βρύσες, μοτσιάρες, στέρνες και σπλιθάρια

22 Πέμπτη - Thursday

Τον ίδιο καιρό όσοι Καρυώτες έμεναν κάτω από το χωριό στους άλλους οικισμούς –
πορεί το νερό να ήταν άφθονο στην Καρυά, η προμήθειά του όμως από τους
ανθρώπους ήταν δύσκολη.
«καλύβια» τους ονόμαζαν – ή ροβόλαγαν με τα ζωντανά τους στα χειμαδιά για να
Μέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα όλο το χωριό έπαιρνε νερό ή πότιζε τα
ξεχειμωνιάσουν,προμηθεύονταν το νερό από άλλες πηγές ή άνοιγαν στέρνες και μάζευαν
ζωντανά από δύο πηγές που βρίσκονταν στην άκρη του χωριού και είχαν μετατραπεί σε
το βρόχινο νερό.
πρόχειρες βρύσες.
Στον Αϊ-Γιώργη οι κάτοικοι έπαιρναν το νερό από την πηγή που
ήταν εκεί,στη Σκάλα,οι Ντενεζαίοι είχαν την πηγή του Βαρικού,στον
• Η μία ήταν η Κουκουβαϊτσα, κάτω από το σπίτι του Όμορφη και βρυσομάνα
Μαστραπόστολου του Πασπαλιάρη στους μύλους,που είχε δύο γούρνες στους βοσκότοπους του Πάνα
Καναπιτσά υπήρχε και εκεί πηγή που έπαιρναν νερό οι
και μπόλικο νερό.
Κοντοβουνίσιοι,από την πηγή του Καζή έπαιρναν νερό οι κάτοικοι της
τα παιδιά της ξεδιψάει,
Μπάκου Λάκας και από την πηγή της Συκιάς έπαιρναν νερό οι
• Η άλλη ήταν η πηγή της Ελιτσάς που κάποια εποχή το νερό της στην ανηφοριά που πάει.
κάτοικοι της γύρω περιοχής και οι περαστικοί…
μεταφέρθηκε με πήλινους σωλήνες στους Άμμους, όπου
Εκτός από τις πηγές υπήρχαν πολλές και διάσπαρτες μοτσιάρες
κατασκευάστηκε δεξαμενή και απλή βρύση,την είπανε Παλιοελιτσά.
Του βουνού, απ' άκρη σ' άκρη,
Στις δύο αυτές πηγές-βρύσες οι Καρυώτες πήγαιναν πρωί-πρωί
(σκασμένο κομμάτι γης που βγάζει λιγοστό νερό).Μοτσιάρες υπήρχαν
για να πιάσουν σειρά και να γεμίσουν νερό τα βαρέλια και τα σκόπελα οι βρυσούλες στάζουν δάκρυ
στο στρογγυλό,στο Παλιοχώρι,στο Κοκκινόχωμα,στη Γιδοκοπριά,σε
(δέρματα κατσικιών) και να τα μεταφέρουν με τα ζα τους ή ζαλωμένοι και θυμίζουν στους διαβάτες
πολλά – ξεριζωμένα πια – αμπέλια, σχεδόν όλες σήμερα
τους δικούς τους μετανάστες.
στα σπίτια τους και να τα αποθηκεύσουν στις βαρελοθήκες τους…
(Συνεχίζεται)
στερεμένες…

23 Παρασκευή - Friday

Μ

24 Σάββατο - Saturday
25 Κυριακή - Sunday
26 Δευτέρα - Monday
27 Τρίτη - Tuesday
28 Τετάρτη - Wednesday
29 Πέμπτη - Thursday
30 Παρασκευή - Friday
31 Σάββατο - Saturday

Η βρύση στα Μποζονελαίικα. Είναι η τελευταία βρύση που έφτιαξε ο Σύλλογος και παραμένει ακόμα «στεγνή», ασύνδετη με το δίκτυο

Νοέμβριος

Δεκέμβριος

1 Κυριακή - Sunday

1 Τρίτη - Tuesday

2 Δευτέρα - Monday

2 Τετάρτη - Wednesday

3 Τρίτη - Tuesday

3 Πέμπτη - Thursday

4 Τετάρτη - Wednesday

4 Παρασκευή - Friday

5 Πέμπτη - Thursday

5 Σάββατο - Saturday

6 Παρασκευή - Friday

6 Κυριακή - Sunday

7 Σάββατο - Saturday

7 Δευτέρα - Monday

8 Κυριακή - Sunday

8 Τρίτη - Tuesday

9 Δευτέρα - Monday

9 Τετάρτη - Wednesday

10 Τρίτη - Tuesday

10 Πέμπτη - Thursday

11 Τετάρτη - Wednesday

11 Παρασκευή - Friday

12 Πέμπτη - Thursday

12 Σάββατο - Saturday

13 Παρασκευή - Friday

13 Κυριακή - Sunday

14 Σάββατο - Saturday

14 Δευτέρα - Monday

15 Κυριακή - Sunday

15 Τρίτη - Tuesday

16 Δευτέρα - Monday

16 Τετάρτη - Wednesday

17 Τρίτη - Tuesday

17 Πέμπτη - Thursday

18 Τετάρτη - Wednesday

18 Παρασκευή - Friday

19 Πέμπτη - Thursday

19 Σάββατο - Saturday

20 Παρασκευή - Friday

20 Κυριακή - Sunday

21 Σάββατο - Saturday

21 Δευτέρα - Monday

22 Κυριακή - Sunday

Η βρύση στ’ Αλωνάκι

23 Δευτέρα - Monday
24 Τρίτη - Tuesday
25 Τετάρτη - Wednesday
26 Πέμπτη - Thursday
27 Παρασκευή - Friday
28 Σάββατο - Saturday
29 Κυριακή - Sunday
30 Δευτέρα - Monday

22 Τρίτη - Tuesday
23 Τετάρτη - Wednesday

Σ

Τη δεκαετία του 1920 με σκληρή δουλειά οι Καρυώτες φτιάχνουν το
πρώτο υδραγωγείο και φέρνουν το νερό της Παναγίας στο χωριό.
Διαδοχικά φτιάχνουν τις πρώτες απλές βρύσες μέσα στο χωριό, στην
Εκκλησία, στο Σχολείο, στη Δέση, λίγο αργότερα στου Μαλαβάζου και
στου Βασιλάκη (οι βρύσες πήραν το όνομα των ιδιοκτητών των σπιτιών
που ήταν κοντά)…
Μεταπολεμικά,φτιάχτηκαν και άλλες πρόχειρες βρύσες:Στου Νταγρέ,στο
Μητσοβάη,στου Λια-Λάμπα,στου Λιούση,στου Μενέλαου…
Τη δεκαετία του 1970,αφού πρώτα συγκεντρώθηκαν σχεδόν όλα τα νερά των πηγών του
Αρτεμισίου (Αγίου Κωνσταντίνου,Σωληναριού,Σπασμένης,Μαλεβού) έγινε ένα μεγάλο
υδρευτικό δίκτυο με το οποίο έφτασε το νερό σε όλα τα σπίτα της ευρύτερης περιοχής της
Καρυάς,ξεκινώντας από το χωριό και φτάνοντας μέχρι την Άκοβα,έξω από το Άργος…

Αρτεμίσιο μεθυστικό!
Μυρίζει έλατο και τσάι
και τ’ αθάνατο νερό
πίνει όποιος σ’ αγαπάει

τα λιγοστά άνυδρα μέρη, εκεί που δεν υπήρχαν ούτε πηγές ούτε
μοτσιάρες, τη δίψα των ξωμάχων γεωργοκτηνοτρόφων «έσβηνε» το νερό
των σπλιθαριών,λέξη που δεν υπάρχει σε κανένα ελληνικό λεξικό.Ήταν
μεγάλα κοτρώνια με φυσικό κοίλωμα που κράταγαν εντός τους το
βρόχινο νερό. Τέτοια σπλιθάρια ήταν – και είναι ακόμα χωρίς κανέναν
να εξυπηρετούν πια – στο Ξεροβούνι,στο Δέντρο,στου Βάη,το μαντρί,στον
Κατσενέικο Λόγγο…
Από τη Συκιά και κάτω δεν συναντάμε πηγές,γι' αυτό από τα παλιά τα χρόνια,μέχρι
πριν περίπου μισόν αιώνα, οι συγχωριανοί μας κατασκευάζουν στέρνες και
συγκεντρώνουν το νερό της βροχής για τις ανάγκες τους.
Με το σταμάτημα της κατασκευής στερνών, άρχισε σταδιακά η άντληση νερού με
γεωτρήσεις,κυρίως για πότισμα…

24 Πέμπτη - Thursday
25 Παρασκευή - Friday
26 Σάββατο - Saturday
27 Κυριακή - Sunday
28 Δευτέρα - Monday
29 Τρίτη - Tuesday
30 Τετάρτη - Wednesday
31 Πέμπτη - Thursday

Καρυά Άργους, Τ.Κ. 21 200, Τηλ.: 6977 098886 - 6945 702917