THI CA CO 1

hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com



Mu c Iu c

ChIô u do I dô............................................................................................... 2
Nam Quô c son ha ...................................................................................... 5
|Iy Thuo ng KIô f)....................................................................................... 5
H¦ch fuo ng sI ............................................................................................. 7
Ðình Ngô Ða I ca o.................................................................................... 13
|Nguyô n Tra I).......................................................................................... 14
Van fô nghIa sI Câ n CIuô c..................................................................... 20
|Nguyô n Ðình ChIô u 1822-1888) .......................................................... 20
ChInh phu ngâm..................................................................................... 23
ChInh phu ngâm..................................................................................... 31
ChInh phu ngâm..................................................................................... 44






THI CA CO 2
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Chiê u Jo i Jó
|Iy Công !â n)

Xua nha Thuong dô n vua Ða n Canh nam Iâ n do I dô; nha Chu
dô n vua Tha nh Vuong cu ng ba Iâ n do I dô. Pha I dâu ca c vua fho I Tam
Ða I fhoo y rIông mình ma fu fIô n chuyô n do I 7
ChI vì muô n do ng dô o noI frung fâm, muu foan nghIô p Io n,
finh kô muôn do I cho con cha u; frôn vâng mô nh fro I, duo I fhoo y dân,
nô u fhâ y fhuâ n fIô n fhì fhay dô I. Cho nôn vâ n nuo c Iâu da I, phong
fu c phô n fh¦nh.
Thô ma haI nha ÐInh, Iô Ia I fhoo y rIông mình, khInh fhuo ng
mô nh fro I, không noI fhoo dâ u cu cu a Thuong, Chu, cu do ng yôn dô
fha nh o noI dây, khIô n cho frIô u da I không duo c Iâu bô n, sô vâ n nga n
ngu I, fram ho pha I hao fô n, muôn vâ f không duo c fhich nghI. Trâ m
râ f dau xo f vô vIô c do , không fhô không dô I do I.
Huô ng gì fha nh Ða I Ia, kInh dô cu cu a Cao Vuong: o va o noI
frung fâm fro I dâ f; duo c fhô rô ng cuô n hô ngô I. Ða du ng ngôI Nam
Ða c Ðông Tây; Ia I fIô n huo ng nhìn sông du a nu I.
Цa fhô rô ng ma ba ng; dâ f daI cao ma fhoa ng. Ðân cu kho I ch¦u
ca nh khô n khô ngâ p Iu f; muôn vâ f cu ng râ f mu c phong phu fô f fuoI.
Xom kha p nuo c VIô f fa, chI noI na y Ia fha ng d¦a. Thâ f Ia chô n
fu hô I fro ng yô u cu a bô n phuong dâ f nuo c; cu ng Ia noI kInh dô bâ c
nhâ f cu a dô vuong muôn do I.
THI CA CO 3
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Trâ m muô n du a va o su fhuâ n Io I cu a dâ f â y dô d¦nh chô o . Ca c
khanh nghI fhô na o7

(Tbc6 Nguyc n Ðu c Vânì


Chu lhích:
Iy Công !â n vIô f ba I chIô u na y dô fo y d¦nh do I dô fu Hoa Iu
|Ia noI â m fhâ p, châ f ho p) ra fha nh Ða I Ia. Tuong fruyô n khI
fhuyô n vua dô n duo I fha nh fhì co dIô m fô f: con rô ng va ng bay Iôn,
vua nhân do dô I fôn fha nh ra Thang Iong.
Ba n Canb. cua tbu muo i ba y cu a nba Tbuong, m6 t tric u Ja i
râ t xua tr6ng /tcb su Trung Qu6 c, nám /â n Jo i J6 n6 i vIô c ca c vua
nha Thuong do I dô fu dâ f Ða c |Thuong Khâu, Ha Nam) sang dâ f
HIôu |Huy nh Tra ch, Ha Nam), dâ f Tuong |An Ðuong, Ha Nam), dâ f
Ca nh |Ha Tân, Son Tây), dâ f Hình |Hình Ða I, Ha Ða c), rô I dâ f Ân
|Yô n Su, Ha Nam).
Tba nb Vuong. cua tbu ba nba Cbu, tric u Ja i c6 tic p n6 i nba
Tbuong, ba /â n Jo i J6 nbá c Jc n cic c Cbu Ván Vuong du ng nghIô p o
dâ f Ky |ThIô m Tây), Chu Vu Vuong do I dô dô n Truo ng Yôn |cu ng
ThIô m Tây), va Chu Tha nh Vuong Ia I do I dô sang Ia c „p |Ha Nam).
Thâ f ra, pha I no I haI Iâ n do I dô mo I du ng !
Tam Ða i. tcn cbung cbt ba tric u Ja i c6 o Trung Qu6 c -- nba
Ha J6 Vu sa ng /â p, nba Tbuong J6 Tba nb Tbang Ju ng Iôn, va nha
Chu do Chu Van Vuong kho I fhu y.
noi Jây. y cbt H6a Lu, kinb J6 cu a nba Ðinb J6 Ðinb B6 Linb
sa ng /â p ca nba Tic n Lc J6 Lc H6a n sa ng /â p. Lu c Ly Công !â n
mo I Iôn ngôI, kInh dô cu a nha Iy vâ n co n o do .
Ca6 Vuong. tu c cicn quan cai trt nba Ðuo ng Ca6 Bic n, tcn tu
Tbicn Ly , /a m J6 b6 su cbâu Gia6 tu S64 Jc n S76. Cao ÐIô n xây
fha nh Ða I Ia fhuô c vu ng dâ f Ha Nô I khoa ng nam 866. Tuong
fruyô n Cao ÐIô n gIo I d¦a Iy , fuo ng sô , bu a pho p, co fa I vâ y dâ u
fha nh bInh va bIô f frâ n yô m ca c noI co Iong khi.
THI CA CO 4
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com

Djch lu :

Thiên Dó Chiê u

Tich Thuong gIa chi Ða n Canh ngu fhIôn, Chu fhâ f da I Tha nh
Vuong fam fI. Kho I Tam Ða I chI sô quân fuâ n vu ky fu, vo ng fu
fhIôn fI. ÐI ky dô da I fra ch frung, vI u c va n fhô fu fôn chI kô ;
fhuo ng câ n fhIôn mô nh, ha nhân dân chi, câ u hu u fIô n frIô p ca I. Cô
quô c fô dIôn fruo ng, phong fu c phu phu. NhI ÐInh Iô nh¦ gIa, na I
fuâ n ky fu, hô f fhIôn mô nh, vo ng da o Thuong Chu chI fich, fhuo ng
an quyô f â p vu fu, fri fhô da I phâ f fruo ng, foa n sô doa n xu c, ba ch
fin hao fô n, va n vâ f fhâ f nghI. Trâ m fhâ m fhô ng chI, bâ f da c bâ f fI.
Huô ng Cao Vuong cô dô Ða I Ia fha nh, fra ch fhIôn d¦a khu vu c
chI frung; da c Iong ba n hô cu chI fhô . Chinh Nam Ða c Ðông Tây chI
v¦; fIô n gIang son huo ng bô I chI nghI. Ky d¦a qua ng nhI fha n bình,
quyô f fhô cao nhI sa ng kha I. Ðân cu mIô f hôn dIô m chI khô n; va n
vâ f cu c phô n phu chI phong. ÐIô n Ia m VIô f bang, fu vI fha ng d¦a.
Tha nh fu phuong bu c fhâ u chI yô u hô I; vI va n fhô dô vuong chI
fhuo ng dô.
Trâ m du c nhân fhu d¦a Io I dI d¦nh quyô f cu, khanh da ng nhu
ha 7








THI CA CO 5
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Num Quó c son hu
(Ly Thuo ng Kiê l)

Nam Qu6 c son ba Nam Ðc cu
Tic t nbicn Jtnb pbâ n ta i tbicn tbu
Nbu ba ngbtcb /6 /ai xâm pba m :
Nbu Já ng ba nb kban tbu ba i bu !

Djch lho:

Sóng nu i nuo c Num

86ng nu i nuo c Nam cua Nam o
Ra nb ra nb Jtnb pbâ n ta i sa cb tro i
Co sa6 /u giá c sang xâm pba m :
Cbu ng bay sc bt Ja nb toi bo i !

Chu lhích:

Ðây Ia ba n fuyôn ngôn dô c Iâ p dâ u fIôn frong I¦ch su dân fô c.
Ða I fho xuâ f hIô n nam 1077 gIu a cuô c chIô n dâ u oanh IIô f frôn pho ng
fuyô n sông Nhu Nguyô f |khu c sông Câ u fhuô c huyô n Yôn Phong,
THI CA CO 6
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
fInh Ha Ða c nga y nay) gIu a quân dân Ða I VIô f va mâ y chu c va n quân
Tô ng do Qua ch Quy chI huy. Tuong fruyô n gIu a Iu c kho khan, quân
sI haI bôn mô f dôm bô ng ngho fIô ng ngâm vang vo ng cu a ba I fho frôn
fu dô n fho Truong Hô ng Truong Ha f |haI fuo ng fa I cu a VIô f Vuong
TrIô u Quang Phu c). Ða I fho go p phâ n khich Iô fInh fhâ n chIô n dâ u
cu a quân fa va khIô n quân Tô ng hoang mang, ru ng dô ng, dâ n dô n
fhâ f ba I fha m ha I cu a chu ng cha ng bâ y Iâu sau do .
IInh Nam Chich Qua I co cho p mô f d¦ ba n:

Nam Qu6 c son ba Nam Ðc cu
H6a ng tbicn Ji Jtnb ta i tbicn tbu
Nbu ba Bá c /6 /ai xâm /uo c :
Ba cb nbâ n pbicn tba nb pba tru c Ju !














THI CA CO 7
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Hjch luo ng sì
|Trâ n Hung Ða o)

Ta fhuo ng ngho: Ky Tin dom mình chô f fhay, cu u fhoa f cho Cao
Ðô ; Ðo Vu chìa Iung ch¦u gIa o, cho cho cho ChIôu Vuong; Ðu Nhuo ng
nuô f fhan, ba o fhu cho chu ; Thân Khoa I cha f fay dô cu u na n cho
nuo c. Kinh Ðu c mô f cha ng fuô I fro , fhân pho Tha I Tông fhoa f kho I
vo ng vây Tha I Sung; Ca o Khanh mô f bâ y fôI xa, mIô ng ma ng Iô c
Son, không fhoo muu kô ngh¦ch fa c. Tu xua ca c bâ c frung fhâ n nghIa
sI, bo mình vì nuo c, do I na o cha ng co 7 Vi fhu mâ y nguo I do cu khu
khu fhoo fho I nhI nu fhuo ng fình fhì cu ng dô n chô f hoa I o xo cu a, sao
co fhô Iuu danh su sa ch cu ng fro I dâ f muôn do I bâ f hu duo c7
Ca c nguoI vô n do ng vo fuo ng, không hIô u van nghIa, ngho
nhu ng chuyô n â y nu a fIn nu a ngo . ThôI vIô c do I fruo c ha ng fa m
không ba n. Nay fa Iâ y chuyô n Tô ng, Nguyôn ma no I: Vuong Công
KIôn Ia nguo I fhô na o 7 Nguyô n Van Iâ p, fy fuo ng cu a ông Ia I Ia
nguo I fhô na o 7 Vâ y ma dom fha nh ÐIô u Ngu nho fa y ca I dâ u duong
dâ u vo I quân Mông Kha duo ng duo ng fram va n, khIô n cho sInh IInh
nha Tô ng dô n nay co n dô I on sâu ! Cô f Ða I Ngô f Iang Ia nguo I fhô
na o 7 Xich Tu Tu fy fuo ng cu a ông Ia I Ia nguo I fhô na o 7 Vâ y ma xông
va o chô n Iam chuo ng xa xôI muôn da m da nh quy quân Nam ChIô u
frong khoa ng va I fuâ n, khIô n cho quân fruo ng nguo I Tha f dô n nay
co n Iuu fIô ng fô f ! Huô ng chI, fa cu ng ca c nguoI sInh ra pha I fho I Ioa n
Ia c, Io n Iôn ga p buô I gIan nan. Io n nhìn su ngu y dI Ia I nghônh ngang
THI CA CO 8
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
ngoa I duo ng, uô n fâ c Iuo I cu dIô u ma Iang nhu c frIô u dình; dom fâ m
fhân dô cho ma khInh ro fô phu . Mô nh Hô f Tâ f IIô f ma do I ngo c Iu a
dô phu ng su Io ng fham khôn cu ng; khoa c hIô u Vân Nam Vuong ma
ha ch ba c va ng, dô vo f kIô f cu a kho co ha n. Thâ f kha c na o dom fh¦f
no m cho hô do I, fra nh sao kho I faI ho a vô sau. Ta fhuo ng fo I bu a
quôn an, nu a dôm vô gô I, ruô f dau nhu ca f, nuo c ma f dâ m dìa; chI
gIâ n chua fhô xa fh¦f, Iô f da, an gan, uô ng ma u quân fhu ; dâ u cho
fram fhân fa phoI ngoa I nô I co , nghìn fhây fa bo c frong da ngu a, cu ng
nguyô n xIn Ia m.
Ca c nguoI o Iâu duo I fruo ng, na m gIu bInh quyô n, không co ma c
fhì fa cho a o; không co an fhì fa cho com. Quan fhâ p fhì fa fhang
fuo c; Iô c if fhì fa câ p Iuong. ÐI fhu y fhì fa cho fhuyô n; dI bô fhì fa cho
ngu a. Iâm frâ n ma c fhì cu ng nhau sô ng chô f; duo c nha n ha fhì cu ng
nhau vuI cuo I. So vo I Công KIôn da I ko fy fuo ng, Ngô f Iang da I nguo I
phu fa , na o co ko m gì7
Nay ca c nguoI ngô I nhìn chu nhu c ma không bIô f Io; fhân ch¦u
quô c sI ma không bIô f fho n. Ia m fuo ng frIô u dình du ng hâ u quân
man ma không bIô f fu c; ngho nha c fha I fhuo ng da I yô n su ngu y ma
không bIô f cam. Co ko Iâ y vIô c cho I ga Ia m vuI; co ko Iâ y vIô c co ba c
Ia m fhich. Co ko cham Io vuo n ruô ng dô cung phu ng gIa dình; co ko
quyô n Iuyô n vo con dô fho a Io ng v¦ ky .
Co ko finh duo ng sa n nghIô p ma quôn vIô c nuo c; co ko ham fro
san ba n ma frô vIô c quân. Co ko fhich ruo u ngon; co ko mô gIo ng
nha m. Nô u bâ f cho f co gIa c Mông Tha f fra n sang fhì cu a ga frô ng
không du dâm fhu ng a o gIa p cu a gIa c; mo o co ba c không du fhI ha nh
muu Iuo c nha bInh. Vuo n ruô ng nhIô u không chuô c nô I fâ m fhân
nga n va ng; vo con bâ n không ich gì cho vIô c quân quô c. TIô n cu a dâ u
Ia m không mua duo c dâ u gIa c; cho san fuy hay không duô I duo c quân
fhu .
Cho n ruo u ngo f ngon không Ia m gIa c say chô f; gIo ng ha f ro o ra f
không Ia m gIa c dIô c faI. Iu c bâ y gIo chu a fôI nha fa dô u b¦ ba f, dau
xo f bIô f chu ng na o ! Cha ng nhu ng fha I â p cu a fa không co n ma bô ng
Iô c ca c nguoI cu ng fhuô c vô fay ko kha c; cha ng nhu ng gIa quyô n cu a
fa b¦ duô I ma vo con ca c nguoI cu ng b¦ ko kha c ba f dI; cha ng nhu ng
xa fa c fô fông fa b¦ ko kha c gIa y xo o ma phâ n mô cha ông ca c nguoI
THI CA CO 9
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
cu ng b¦ ko kha c bo I da o; cha ng nhu ng fhân fa kIô p na y ch¦u nhu c dô n
fram nam sau fIô ng nho khôn ru a, fôn xâ u co n Iuu, ma gIa fhanh ca c
nguoI cu ng không kho I mang danh Ia fuo ng ba I frâ n. Iu c bâ y gIo ,
dâ u ca c nguoI muô n vuI choI fho a fhich, pho ng co duo c chang7
Nay fa ba o fhâ f ca c nguoI: nôn Iâ y vIô c "da f mô I Iu a duo I dô ng
cu I no " Ia m nguy; nôn Iâ y dIô u "kIô ng canh no ng ma fhô I rau nguô I"
Ia m so . Pha I huâ n Iuyô n quân sI, fâ p duo f cung fôn, khIô n cho aI nâ y
dô u gIo I nhu Ða ng Mông, mo I nguo I dô u fa I nhu Hâ u Nghô , co fhô
bôu dâ u Hô f Tâ f IIô f duo I cu a khuyô f, Ia m ru a fh¦f Vân Nam Vuong
o Ca o NhaI.
Nhu fhô cha ng nhu ng fha I â p cu a fa ma I ma I vu ng bô n ma
bô ng Iô c ca c nguoI cu ng suô f do I fâ n huo ng; cha ng nhu ng gIa fhuô c fa
duo c â m ôm gIuo ng nô m, ma vo con ca c nguoI cu ng fram fuô I sum
vâ y; cha ng nhu ng fông mIô u fa duo c huong kho I nghìn fhu ma fô fIôn
ca c nguoI cu ng duo c bô n mu a fho cu ng; cha ng nhu ng fhân fa kIô p
na y fho a chi, ma dô n ca c nguoI, fram do I sau co n dô fIô ng fhom;
cha ng nhu ng fhu y hIô u fa không hô maI mô f, ma fôn ho ca c nguoI
cu ng su sa ch Iuu fruyô n. Iu c bâ y gIo , dâ u ca c nguoI không muô n vuI
choI, pho ng co duo c không7
Nay fa cho n Io c bInh pha p ca c nha ho p fha nh mô f fuyô n, go I Ia
ÐInh Thu Yô u Iuo c. Nô u ca c nguoI bIô f chuyôn fâ p sa ch na y, fhoo Io I
fa da y ba o, fhì fro n do I Ia fhâ n fu ; nhuo c ba ng khInh bo sa ch na y,
fra I Io I fa da y ba o fhì fro n do I Ia ngh¦ch fhu .
Vì sao vâ y7 CIa c Mông Tha f vo I fa Ia ko fhu không dô I fro I
chung, ma ca c nguoI cu dIô m nhIôn không muô n ru a nhu c, không Io
fru hung, Ia I không da y quân sI, cha ng kha c na o quay mu I gIa o ma
xIn dâ u ha ng, gIo fay không ma ch¦u fhua gIa c.
Nô u vâ y, rô I dây, sau khI do p yôn ngh¦ch fa c, dô fho n muôn do I,
ha co n ma f mu I na o du ng frong co I fro I cho dâ f cho na y nu a7 Cho nôn
fa vIô f ba I h¦ch na y dô ca c nguoI hIô u ro bu ng fa.


Chu lhích
THI CA CO 10
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ky Tin. tuo ng cu a Ha n Ca6 T6 Luu Bang. Kbi Luu Bang bt
Ha ng Vu cây o Huy nb Duong, Ky Tin gia /a m Ha n Ca6 Tô ra ha ng,
b¦ Ha ng Vu fhIôu chô f. Ha n Cao Tô nho fhô mo I fhoa f duo c.
D6 Vu. tuo ng cu a 8o Cbicu Vuong tbo i Xuân Tbu. Tbc6 Ta
Truyc n, 8o Cbicu Vuong bt nuo c Ng6 Ja nb pba i /a nb sang phuong
Ðông, mô f dôm b¦ cuo p vây da nh. Ðo Vu da chìa Iung ra do gIa o cho
vua mình.
Du Nbuo ng. gia tbâ n cu a Tri Ba tbo i Cbic n Qu6 c. Tri Ba bt
Tric u Tuong Tu gic t, Du Nbuo ng bc n nu6 t tban cb6 kha c gIo ng dI,
gIa Ia m ha nh khâ f, muu gIô f Tuong Tu dô ba o fhu cho chu .
Tbân Kb6a i. quan giu a6 ca cu a Tc Trang C6ng tbo i Xuân
Tbu. Trang C6ng bt Tb6i Tru gic t, Tbân Kb6a i bc n cbc t fhoo chu .
Kinb Ðu c. tu c Uâ t Trì Cung Jo i Ðuo ng. Kbi Ðuo ng Tba i T6ng
(bâ y gio c6 n /a Tâ n Vuong Ly Tbc Dânì bt Vuong Thô Sung vây, ông
da Iâ y mình cho cho , hô vô cho Tha I Tông cha y fhoa f.
Ca 6 Kbanb. b6 Nban, m6 t bc t6i trung cu a nba Ðuo ng. Kbi An
L6 c 8on n6 i /6a n, Ja nb Ju6 i Ðuo ng Huyc n T6ng ca Ðuong Quy PhI,
ông da ca gan chuo I ma ng An Iô c Son va b¦ ca f Iuo I.
Vuong C6ng Kicn. tuo ng ta i nba T6 ng, giu Ho p Cbâu, /a nb
Ja 6 quân Jân T6 ng câ m cu co i quân M6ng C6 J6 M6ng Kha chI huy
o nu I ÐIô u Ngu suô f bô n fha ng fro I. Mông Kha cuô I cu ng b¦ Ioa n fôn
chô f, quân Mông Cô da nh pha I ru f IuI.
Ðic u Ngu. tcn ng6 n nu i bicm tro o Tu Xuycn, ba má t nbìn
xu6 ng s6ng. Ðo i T6 ng, Du Gio i Já p tba nb o J6 .
M6ng Kba. tu c M6ngka, anb cu a Nguycn Tbc T6 H6 t Tâ t Lic t,
/a m Ða i Ha n M6ng C6 tu nám 1261. M6ng Kba tru c fIô p chI huy
cuô c vIô n chInh sang Trung Quô c va ca c nuo c phia Ðông. Ong b¦ fu
frâ n nam 1259 duo I chân fha nh ÐIô u Ngu frong cuô c vây ha m dô I
quân Tô ng do Vuong Công KIôn chI huy.
C6 t Ða i Ng6 t Lang. tu c UriyangqaJai, tuo ng gi6 i cu a M6ng
C6, c6n cu a cicn tuo ng n6i tic ng 8ubutai. C6 t Ða i Ng6 t Iang nhâ n
Iô nh cu a Mông Kha, cu ng Hô f Tâ f IIô f da nh chIô m nuo c Nam
THI CA CO 11
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
ChIô u. Cô f Ða I Ngô f Iang cu ng Ia vIôn fuo ng chI huy da o quân
Mông Cô xâm Iuo c Ða I VIô f Iâ n fhu nhâ f |1258).
Xicb Tu Tu. cbc p Xicb tbc6 H6a ng Vic t Ván Tuycn. Ða i Vic t
8u Ky T6a n Tbu cbc p Cân. Hai cbu gâ n gi6 ng nbau, không bIô f
quyô n na o cho p nhâ m. HIô n nay, chua co fa I IIô u na o no I gì vô vIôn
fuo ng na y, va vIô c khôI phu c Ia I fôn Mông Cô fu Ha n fu cu ng không
pha I Ia chuyô n don gIa n.
Nam Cbic u. nuo c nb6 ná m o kb6a ng giu a ttnb Tu Xuycn ca
Vân Nam nga y nay, tbu J6 /a Ða i Ly , tbu6 c Vân Nam.
H6 t Tâ t Lic t. tu c Qubi/ai, cm ru6 t ca /a tuo ng cu a M6ng Kba.
8au kbi M6ng Kba tu trâ n o Ðic u Ngu, H6 t Tâ t Lic t tu xung Ia m
Ða I Ha n o KhaI Ðình, khIô n xa y ra cuô c nô I chIô n franh gIa nh ngôI
ba u vo I om ruô f Ia ArIq-Ðuka. Nam 1264, ArIq-Ðuka dâ u ha ng, Hô f
Tâ f IIô f bo n do I dô vô Yôn KInh |fu c Ða c KInh nga y nay), xung
Nguyôn Thô Tô , Iâ p nôn nha Nguyôn.
Vân Nam Vuong. tu c Hugaci bay Tb6a t H6an, c6n ru6 t H6 t
Tâ t Lic t, Juo c pb6ng /a m Vân Nam Vuong nám 1267 vo I nhIô m vu
khô ng chô ca c dân fô c fhIô u sô vu ng na y cu ng nhu mo rô ng bIôn
cuong nha Nguyôn vô phia Nam. Thoa f Hoan Ia nguo I chI huy quân
Nguyôn xâm Iuo c Ða I VIô f Iâ n fhu haI nam 1285 va Iâ n fhu ba nam
1287-1288.
ngbìn tbây ta b6 c tr6ng Ja ngu a. Jicn ticb /â y tu câu n6 i cu a
cicn tuo ng kbc t tic ng Ma Vic n Jo i Ha n cbc p tr6ng Hâ u Ha n Thu --
Ða I fruo ng phu duong fu u cuong fruo ng, dI ma ca ch kho a fhI nhI.
Ðâ c da I fruo ng phu nôn chô f o gIu a chIô n fruo ng, Iâ y da ngu a ma
bo c fhây.
tba i tbuo ng. tcn /6a i nba c tric u Jìnb Ju ng tr6ng nbu ng bu6i tc
/c quan tr6 ng o t6ng mic u. Bâ y gio /a tbo i ky ng6a i gIao cang fha ng
gIu a fa va quân Nguyôn, frong nhu ng buô I yô n fIô c fIô p su Nguyôn,
frIô u dình nha Trâ n nhIô u khI pha I buô c du ng dô n nha c fha I fhuo ng
dô mua vuI cho su gIa . Trâ n Quô c Tuâ n xom do Ia mô f dIô u nhu c
nha .
THI CA CO 12
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
tba i â p. pbâ n Jâ t cua Trâ n pb6ng cb6 ca c cuong bâ u Já t m6 i
/u a Juo i J6 ng cu i n6 . tu câu cán tr6ng Ha n Tbu -- pbu ba 6 b6 a, tb6
cbi ticb tân cbi ba nbi tâm ky tbuo ng, ho a v¦ câ p nhIôn nhân v¦ chI
an. Om mô I Iu a, da f duo I dô ng cu I rô I na m Iôn frôn, Iu a chua k¦p
cha y vâ n cho Ia yôn.
kic ng canb n6 ng ma tb6i rau ngu6 i. xuâ t xu tu m6 t câu cán
tr6ng 8o Tu -- tru ng u canb nbi xuy tc bc . Nguo i bt bo ng vì canh
no ng, frong Io ng da o so sa n, du ga p rau nguô I dI nu a, cu ng vâ n fhô I
nhu fhuo ng.
Ba ng M6ng. Janb tuo ng Jo i nba Ha , c6 ta i bá n cung trám
pba t trám tru ng
Hâ u Ngbc . m6 t nbân câ t bá n cung gi6 i nu a tr6ng tbâ n tb6a i
Trung Qu6 c.
Ca 6 Nbai. noi tru ngu cu a ca c cua cbu bâ u kbi ca 6 cbâ u cua
Ha n o Truo ng An.
ma i ma i cu ng bc n. nguycn cán cbu Ha n /a cinb ci tbanb
cbicn. 8a cb Tbc Tbuyc t cbc p cbuyc n Vuong Tu Kinb Jcm na m ngu
fhâ y bo n frô m va o nha "sa ch sa nh sanh" vo f mo I vâ f. Ong fu fô n
ba o chu ng ra ng: ca I nô m xanh |fhanh chIôn) na y Ia dô cu cu a nha
fa, ca c nguoI Ia m on dô Ia I. Ta c gIa du ng dIô n fich na y dô chI nhu ng
cu a ca I duo c Iuu fruyô n fu do I na y sang do I kha c.
Binb Tbu Yc u Luo c. tu c Binb Gia Dic u Ly Yc u Luo c, nay Ja
tbâ t truyc n. Ta c pbâm co i Jâ u Jc tuong tu Juo c /uu fruyô n hIô n nay
không pha I Ia van ba n fhu c fhu , frong do co ca c doa n cho p va I frâ n
da nh fho I Iô Nguyô n sau na y.
Jc p ycn ngbtcb tá c. nguycn cán cbu Ha n /a bìnb /6 cbi bâ u. C6
Jtcb gia J6a n Bìnb L6 /a tcn Jâ t o Jâu J6 cu ng Pbu Iô fhuô c fInh
VInh Phu nga y nay. dây, chu ng fôI fhoo Ngô Tâ f Tô va Phan Kô
Ðinh d¦ch fhoa f Ia bình d¦nh ngh¦ch fa c no I chung,

Tu i Iiê u lhum hhu o
1. Tbo Ván Ly Trâ n, tâ p |, NXB Kb6a H6 c Xa H6 i, 1077.
THI CA CO 13
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
2. Ða i Vic t 8u Ky T6a n Tbu, NXB Kb6a H6 c Xa H6 i, 100J,
tbc6 m6 c ba n kbá c nám Cbinb H6 a tbu 1S (1607ì.
J. Vic t Nam Ván H6 c 8u Yc u, Duong Qua ng Ha m.
4. Vic t Nam 8u Luo c, Trâ n Tr6 ng Kim.



















THI CA CO 14
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Bình Ngó Du i cu o
(Nguyê n Tru i)

Tu ng nghe:
Vic c nbân ngbia c6 t o ycn Jân,
Quân Jic u pba t truo c /6 tru ba 6,
Nbu nuo c Ja i Vic t ta tu truo c,
V6 n xung nc n cán bic n Ja /âu,
Nuo c n6n bo c6 i Ja cbia,
Pb6ng tu c Bá c Nam cu ng kba c,
Tu Tric u, Ðinb, Ly , Trâ n ba6 Jo i xây nc n J6 c /â p
Cu ng Ha n, Ðuo ng, T6 ng, Nguycn m6 i bcn bu ng cu m6 t
pbuong,
Tuy ma nb yc u c6 /u c kba c nbau,
86ng ba 6 kic t tbo i na 6 cu ng c6 .

Cho nên:
Luu Cung tbam c6ng ncn tbâ t ba i,
Tric u Tic t cbi /o n pba i c6ng tbân,
Cu a Ha m tu bá t s6 ng T6a Ð6
86ng Ba cb Ðá ng gic t tuoi O Ma
Vic c xua xcm xc t. Cbu ng cu c6 n gbi.
THI CA CO 15
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com

Vu u ró i:
Nbân b6 H6 cbinb su pbic n ba
Ðc tr6ng nuo c /6 ng Jân 6a n bâ n
Quân cu6 ng Minb tbua co gây /6a n
B6 n gian ta c6 n ba n nuo c câ u cinb
Vu i c6n J6 xu6 ng Juo i bâ m tai ca
D6 i tro i /u a Jân Ju mu6n nga n kc
Gây tbu kc t 6a n tra i mâ y muoi nám
Ba i nbân ngbia na t ca Jâ t tro i.
Ná ng tbuc kb6 a sa cb kb6ng Jâ m nu i.
Nguo i bt c p xu6 ng bicn J6 ng /ung m6 ng6 c, nga n tbay ca
mâ p tbu6 ng /u6 ng.
Kc bt Jcm ca 6 nu i Ja i ca t tìm ca ng, kb6 n n6 i ru ng sâu nuo c
J6 c.
Vc t sa n câ t, bá t J6 cbim sa , cb6 n cb6 n /uo i cbáng.
Nbic u nbân Jân, bá t bâ y buou Jcn, noi noi ca m Já t.
Ta n ba i ca gi6 ng c6n tru ng cây c6 ,
Nbc6 nb6 c tbay kc g6 a bu a kb6 n cu ng.
Tbá ng ba mic ng, Ju a nbc ráng, ma u mo bâ y n6 nc cbua
cba n,
Nay xây nba , mai Já p Jâ t, cbân tay na 6 pbu c Jtcb cb6 cu a:
Ná ng nc nbu ng n6i pbu pbcn
Tan ta c ca ngbc canb cu i.
Ð6 c a c tbay, tru c Nam 8on kb6ng gbi bc t t6 i,
Do bân tbay, nuo c Ð6ng Ha i kb6ng ru a sa cb mu i !
L6 ng nguo i Jc u cám giâ n, Tro i Jâ t cbá ng Jung tba,

Tu Jðy:
Nu i Lam son Jâ y ngbia
Cb6 n b6ang Ja nuong mìnb
Ngâ m tbu /o n ba J6 i tro i cbung
C m giác nuoc tbc kb6ng cung s6ng
Ðau /6 ng nbu c 6 c, cb6 c Ja muo i mâ y nám tro i
THI CA CO 16
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nc m mâ t ná m gai, ba pba i m6 t bai so m t6 i.
Qucn án cì giâ n, sa cb /uo c tba6 suy xc t Ja tinb,
Ngâ m truo c Jc n nay, /c bung pbc Já n J6 ca ng ky .
Nbu ng trá n tr6 c tr6ng con m6 ng mt,
Cbt bán kb6án m6 t n6 i J6 b6 i
Vu a kbi co ngbia Jâ y /cn,
Cbinb /u c quân tbu Jang ma nb.

Lu i ngd l rì:
Tuâ n kic t nbu sa6 bu6i so m,
Nbân ta i nbu /a mu a tbu,
Vic c b6n tâu tbic u kc Jo Jâ n,
Noi Juy a c bic m nguo i ba n ba c,
Tâ m /6 ng cu u nuo c, câ n Jám Jám mu6 n tic n cc Ð6ng,
C6 xc câ u bic n, tbuo ng cbám cbá m c6 n Ja nb pbia ta .

Thê mu :
Tr6ng nguo i, nguo i ca ng cá ng b6 ng, mtt mu nbu nbìn cb6 n
bc kboi.
Tu ta, ta pba i J6 c /6 ng, c6 i ca bon cu u nguo i cbc t J6 i.
Pbâ n cì giâ n quân tbu ngang J6 c,
Pbâ n cì /6 câ n nuo c kb6 kbán,
Kbi Linb 8on /uong bc t mâ y tuâ n,
Lu c Kb6i Huyc n quân kb6ng m6 t J6 i.
Tro i tbu /6 ng tra6 cb6 mc nb /o n
Ta gá ng tri kbá c pbu c gian nan.
Nbân Jân b6 n c6 i m6 t nba , Ju ng câ n tru c ng6 n co pbâ p
pbo i
Tuo ng si m6 t /6 ng pbu tu , b6 a nuo c s6ng cbc n ruo u ng6 t
nga 6.
Tbc trâ n xuâ t ky , /â y yc u cb6 ng ma nb,
Du ng quân mai pbu c, /â y it Jtcb nbic u.

Tro n huy:
THI CA CO 17
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ðcm Ja i ngbia Jc tbá ng bung ta n,
Lâ y cbi nbân Jc tbay cuo ng ba 6.
Trâ n B6 Ðá ng sâ m cang cbo p giâ t,
Mic n Tra Lân tru c cbc tr6 bay.
8i kbi Ja báng
Quân tbanb ca ng ma nb.
Trâ n Tri, 8on Tb6 ngbc boi ma mâ t cia,
Ly An, Pbuong Cbinb, nin tbo câ u tb6a t tbân.
Tbu a tbá ng Ju6i Ja i,
Tây Kinb quân ta cbic m /a i,
Tuycn binb tic n Ja nb, Ð6ng Ð6 Jâ t cu tbu cc .
Ninb Kic u ma u cba y tba nb s6ng, tanb b6i ca n Já m
Tu y Ð6 ng tbây cbâ t Jâ y n6 i, nbo Jc nga n nám.
Pbu c tâm quân giá c. Trâ n Hic p Ja pba i bcu Jâ u
M6 t gian kc tbu . Ly Luo ng cu ng Ja nb b6 ma ng.
Vuong Tb6ng go tbc nguy, ma Ja m /u a cba y /a i ca ng cba y
Ma Anb cu u trâ n Ja nb ma quân ta báng /a i ca ng báng.
B6 tay Jc Jo i ba i c6ng, giá c Ja tri cu ng /u c kic t,
Cbá ng Ja nb ma nguo i cbtu kbuâ t, ta Jây muu pba t tâm
c6ng.
Ngo Jâu câ n Juong muu tinb /a i c6 n cbu6 c t6 i gây 6an.
Giu y kic n m6 t nguo i, gic6 ca cb6 ba6 nbicu kc kba c,
Tbam c6ng Janb m6 t /u c, Jc cuo i cb6 tâ t ca tbc gian.

Bo i lhê :
Tbá ng nba i c6n Tuycn Ju c J6 ng binb kb6ng ngu ng
Ð6 nbu t nba t Tba nb, Tbáng Jcm Jâ u cbu a cba y
Ðinb mu i tba ng cbin, Lic u Tbáng Jcm binb tu Kbâu On kc 6
/a i
Nám â y tba ng muo i, M6 c Tba nb cbia Juo ng tu Vân Nam
tic n sang.
Ta truo c Ja Jic u binb tbu bicm, cbá t mu i ticn pb6ng
8au /a i sai tuo ng cbc n Juo ng tuyc t ngu6 n /uong tbu c
Nga y muo i tba ng ta m, trâ n Cbi Láng Lic u Tbáng tbâ t tbc
THI CA CO 18
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nga y bai muoi, trâ n Ma Ycn Lic u Tbáng cu t Jâ u
Nga y bám /ám, ba tuo c Luong Minb Ja i ba i tu c6ng
Nga y bám ta m, tbuo ng tbu Ly Kba nb cu ng kc tu câ n.
Tbuâ n Ja ta Jua /uo i Ja6 tung pba
Bi nuo c giá c quay mu i gia 6 Ja nb nbau
La i tbcm quân b6 n má t cây tba nb
Hc n Jc n giu a tba ng muo i Jic t giá c
8i t6 t kc n nguo i bu ng b6
Bc t6i cb6 n kc cu6 t nanb
Guom ma i Ja , Ja nu i cu ng m6 n
V6i u6 ng nuo c, nuo c s6ng pba i ca n.
Ða nb m6 t trâ n, sa cb kb6ng kìnb nga c
Ða nb bai trâ n tan ta c cbim mu6ng.
Con gi6 t6 tru t sa cb /a kb6,
T6 kic n b6ng su t t6ang Jc co .
Ð6 J6 c Tb6i Tu /c g6 i Jâng to ta t6 i,
Tbuo ng tbu H6a ng Pbu c tr6 i tay Jc tu xin ba ng.
La ng Giang, La ng 8on, tbây cbâ t Jâ y Juo ng
Xuong Giang, Bìnb Tban, ma u tr6i J6 nuo c
Gbc go m tbay! 8á c pb6ng cân pba i J6i,
a m Ja m tbay ! a nb nbâ t nguyc t pba i mo
Bt ta cbá n o Lc H6a, quân Vân Nam ngbi ngo kbic p cia ma
co mâ t!
Ngbc Tbáng tbua o Câ n Tra m, quân M6 c Tba nb xc 6 /cn
nbau cba y Jc tb6a t tbân.
8u6 i La nb Câu, ma u cba y tba nb s6ng, nuo c s6ng ngbc n
nga 6 tic ng kb6 c
Tba nb Jan Xa , tbây cbâ t tba nb nu i, c6 n6 i Jâ m Jìa ma u
Jcn.
Cu u binb bai Ja 6 tan ta nb, quay g6 t cbá ng ktp,
Quân giá c ca c tba nb kb6 n J6 n, co i gia p ra ba ng
Tuo ng giá c bt câ m tu , nbu b6 J6 i câ y Ju6i xin cu u ma ng
Tbâ n Vu cbá ng gic t ba i, tbc /6 ng tro i ta mo Juo ng bic u sinb
Ma Ky , Pbuong Cbinb, câ p cb6 nám trám cbic c tbuyc n, ra
Jc n bicn ma câ n b6 n bay pba cb /a c,
THI CA CO 19
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Vuong Tb6ng, Ma Anb, pba t cb6 ca i ngbìn c6 ngu a, cc Jc n
nuo c ma câ n tim Jâ p cbân run.
H6 Ja tbam s6 ng so cbc t ma b6 a bic u tbu c /6 ng
Ta /â y t6a n quân /a bon, Jc nbân Jân ngbt su c.
Cbá ng nbu ng muu kc kì Jic u
Cu ng /a cbua tbâ y xua nay
Xa tá c tu Jây cu ng bc n
Giang son tu Jây J6i mo i
Ca n kb6n bi r6 i /a i tba i
Nbâ t nguyc t b6 i r6 i /a i minb
Nga n nám cc t nbu c nba sa cb /a u
Mu6n tbuo nc n tba i bìnb cu ng cbá c
Au cu ng nbo tro i Jâ t t6 t6ng /inb tbicng Ja /á ng tbâ m pbu
tro ,

Thun ói !
M6 t c6 nbung y cbic n tbá ng,
ncn c6ng 6anb /ic t nga n nám
B6 n pbuong bicn ca tbanb bìnb,
ban cbic u Juy tân kbá p cb6 n.
Xa gâ n ba ca 6,
Ai nâ y Jc u bay.







THI CA CO 20
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Vdn lê nghìu sì Cð n Giuó c
(Nguyê n Dình Chiê u 1S22-1SSS)

Ho i oi !
8u ng giá c Jâ t rc n,
L6 ng Jân tro i t6 .
Muo i nám c6ng co ru6 ng,
xua á t c6 n Janb n6i nbu pba6,
M6 t trâ n ngbia Ja nb Tây,
tbân tuy mâ t tic ng cang nbu m6 .
Nbung ngbi rá ng
Tâ c Jâ c ng6 n rau on cbu a,
ta i b6 i cb6 nuo c nba ta
Ba t com manb a 6 o Jo i,
má c mo cbi 6ng cba n6 :
Vì ai kbic n quan quân kb6 nb6 c,
án tuyc t ná m suong :
Vì ai xui ba 6 /u y tan b6ang,
xicu mua nga gi6 :
86 ng /a m cbi tbc6 quân ta Ja 6,
quá ng cu a buong, x6 ba n J6 c
ngbi /a i tbcm bu6 n,
THI CA CO 21
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
86ng /am cbi o /inb ma ta,
cbia ruo u ng6 t, gá m ba nb mì,
ngbc ca ng tbcm b6.
Tba tba c ma Já ng câu Jtcb kba i,
cc sau t6 pbu cu ng cinb,
Hon c6 n ma cbtu cbu Jâ u Tây,
o co i man Ji râ t kb6.
Oi tb6i tb6i
Cbu a La 6 Ng6 nám canb ung J6 ng /a nb,
tâ m /6 ng s6n gu i /a i b6 ng tráng rá m,
Ð6 n Tây Duong m6 t kbá c Já ng ru a bo n,
tu i pbâ n ba c tr6i tbc6 J6 ng nuo c J6.
Ðau Jo n mâ y, mc gia ng6 i kb6 c trc ,
ng6 n Jc n kbuya /c6 /c t tr6ng /c u,
Na 6 nu ng tbay, co yc u cba y tìm cb6 ng,
c6n b6 ng xc câ t co truo c ng6 .
Oi !
M6 t trâ n kb6 i tan,
Ngbìn nám tic t ro .
Binb tuo ng n6 ba y J6 ng s6ng Bc n Ngbc ,
c6 n /a m cb6 b6 n pbia mây Jcn.
Ong cba ta c6 n o Jâ t Ð6 ng Nai,
ai cu u Já ng m6 t pbuo ng c6n J6 .
Tba c ma tra nuo c n6n r6 i no ,
Janb tbom J6 n sa u ttnb cu ng Jc u kbcn,
Tba c ma ung Jc n mic u Jc tbo ,
tic ng bay tra i mu6n Jo i ai cu ng m6
86 ng Ja nb giá c, tba c cu ng Ja nb giá c,
/inb b6 n tbc6 giu p co binb
mu6n kic p nguyc n Juo c tra tbu kia
86 ng tbo cua, tba c cu ng tbo cua,
/o i Ju Ja y Ja ra nb ra nb
m6 t cbu â m Ju Jc n c6ng J6 .
Nuo c má t anb bu ng /au cbá ng ra 6,
tbuong cì bai cbu tbicn Jân.
THI CA CO 22
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Cây nbang ngbia kbi tbá p ncn tbom,
ca m bo i m6 t câu cuong tb6.
Ho i oi !
C6 /inb xin buo ng.

Tu i Iiê u lhum hhu o:

1. ThI van Quô c câ m fho I fhuô c Pha p, Tha I Ða ch
2. Van ho c VIô f Nam nu a cuô I fhô ky XIX, Nguyô n Iô c
3. VIô f Nam van ho c su yô u, Ðuong Qua ng Ha m.
















THI CA CO 23
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Chinh phu ngðm
|Ða ng Trâ n Côn - Ðoa n Th¦ ÐIô m)

Ra do I va o nu a dâ u fhô kI XVIII vo I nguyôn fa c ba ng Ha n van
cu a Ða ng Trâ n Côn, IIô n sau do duo c Hô ng Ha nu sI Ðoa n Th¦ ÐIô m
dIô n nôm |d¦ch fha nh quô c ngu )|1) Chinh Phu Ngðm Ju muu
cho ng Ji ru o Io ng mo i lð ng Io p guð n chu ng.
Tra I qua hon haI fhô kI ruo I cho dô n nay, ChInh Phu Ngâm
Iuôn gIu nguyôn gIa fr¦ cu a mô f vIôn ngo c van chuong sa ng ngo I, mô f
sa n phâ m da ng fu ha o cu a xu so vô n "nô I fIô ng fhI fhu"|2)
Nguyôn fa c ChInh Phu Ngâm ba ng Ha n van cu a Ða ng Trâ n
Côn Ia mô f fa c phâ m van chuong da c sa c. Không nhu ng gIo I nho sI
VIô f Nam ma ca ca c bâ c van nhân Trung Hoa, dô u yôu fhich va khâm
phu c fa c phâ m na y. Ða ng van fa I xuâ f sa c, Ða ng Trâ n Côn su du ng
fhô fho fu do nhu "cô phong" frong "Nha c phu " hoa c fhô "fu " ma
Khuâ f Nguyôn va Ii Ða ch fu ng su du ng, dô vIô f nôn mô f fa c phâ m
fru fình hIô m co , mô fa fâm su sâu xa cu a mô f fhIô u phu va ng chô ng.
Van chuong frong ChInh Phu Ngâm vô cu ng dIô m Iô , chu a chan
fình ca m, uyô n chuyô n va dâ y nha c dIô u. Trong sô fhI phâ m Ha n van
cu a nô n van ho c nuo c fa, hIô m co fa c phâ m sa nh ngang duo c vo I
ChInh Phu Ngâm .
Vo I ChInh Phu Ngâm ba ng quô c ngu , xua nay nhIô u bâ c fhu c
gIa uyôn ba c da phân fich va da nh gIa vô nhIô u phuong dIô n. Vâ y ma
THI CA CO 24
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
nga y nay nhu ng kha m pha mo I mo va sâu sa c hon vâ n fIô p fu c ra do I.
ÐIô u do chu ng fo ChInh Phu Ngâm su c fich bIô f chu ng na o vô gIa fr¦
nô I dung Iâ n gIa fr¦ nghô fhuâ f.
Tho I Iô ma f |Ca nh Hung) - Chu a Tr¦nh |Tr¦nh CIang, Tr¦nh
Ðoanh) Ia mô f fho I kì nhIô u nhuong va fhô I na f. Ðo n vua chu a hoang
dâm, ich kI va fa n ba o da dâ y dân chu ng va o ca nh Iâ m fhan, dIôu
du ng. "Thuo ng bâ f chinh ha fa c Ioa n". Ðâ f nuo c chìm da m frIô n mIôn
frong ca nh Ioa n Ia c, ma u Iu a va bInh dao. Ha ng nga n va n gIa dình
pha I roI va o fình ca nh chIa II fan fa c, fa o nôn sô phâ n bI fha m cu a
nhu ng chInh phu va chInh phu . Nô I dau fhuong fuo ng chu ng fhâ u fo I
fâ n fro I xanh. ChInh Phu Ngâm ra do I nhu fIô ng fhan van fhô ng
fhIô f cu a con nguo I, cu a fình yôu dôI Iu a, cu a gIa dình frong ca I fho I
da I don fô I â y.
Truo c hô f, ba ng su bo c frâ n fhu c fra ng do I sô ng - nhâ f Ia do I
sô ng nô I fâm fra n ngâ p sâ u dau - cu a nguo I chInh phu , fa c phâ m nôu
Iôn mô f Iuâ n dô hô f su c quan fro ng cu a xa hô I: ChIô n franh va Hoa
Ðình.
Tbuo tro i Jâ t n6i con gi6 bu i
Kba cb ma b6 ng nbic u n6 i truân cbuycn.
ChI haI câu fho du cho fa fhâ y: Mô f khI chIô n franh xa y ra fhì
con nguo I no I chung, va da c bIô f Ia nguo I phu nu , Iâ p fu c b¦ dâ y va o
ngh¦ch ca nh, va o nô I khô dau vô fâ n.
ChIô n franh ma ChInh Phu Ngâm dô câ p chI Ia chIô n franh
muu ba dô vuong, ba o vô ngaI va ng cu a bo n vua chu a phong kIô n.
Ca ch nhìn chIô n franh nhu vâ y chu ng fo fa c gIa ChInh Phu
Ngâm da du ng vu ng nhu ba n fha ch frôn mô f Iâ p fruo ng duy nhâ f:
Iâ p fruo ng cu a chu nghIa nhân ba n.
Ða ng Iâ p fruo ng fIô n bô do , fa c gIa va ch frâ n mâu fhuâ n gIu a
quyô n Io I cu a quâ n chu ng nhân dân vo I quyô n Io I ich kI cu a bo n vua
chu a. KhI nguo I chInh phu va ng chô ng pha I sô ng nhu ng fha ng n m
da ng da ng frong dau khô , co n nguo I chInh phu ngoa I chIô n d¦a b¦ dâ y
va o ca nh chô f cho c:
N6n kì qua nb quc tráng trc6
Bc n Pbì gi6 tb6i Jìu biu mâ y g6
THI CA CO 25
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
H6 n tu si gi6 u u tb6i
Má t cbinb pbu tráng J6 i J6 i s6i
fhì o chô n frIô u dình bo n vua chu a cha ng bIô f dâ y Ia dâu:
Trcn truo ng gâ m tbâ u bay cbáng nbc :
Câu fho "Ma f chInh phu aI vo cho nôn" da fô ca o fha ng fhu ng
ko fhu pha m fa o ra fâ n bI k¦ch cu a chInh phu va chInh phu : Ðo chinh
Ia bo n vua chu a.
Va ch frâ n bô ma f ha c a m cu a chIô n franh, ChInh Phu Ngâm
dô ng fho I dIô n fa gIâ c mô ng dô mô cu a chInh phu : CIâ c mô ng doa n
vIôn.
Licn ngâm J6 i âm J6 i pbcn
Cu ng cba ng /a i kc t m6 i Juycn Jc n gia
Cb6 b6 /u c sâ u xa ca cb nbo
Giu gìn nbau cui tbuo tbanb bìnb
CIâ c mô ng doa n vIôn cu a chInh phu pha n a nh kha f vo ng hoa
bình cu a nhân dân fa frong fhô kI XVIII Ioa n Ia c va fang fo c.
Ro ra ng ChInh Phu Ngâm muô n kha ng d¦nh chân Ii: Hoa bình
Ia dIô u kIô n fIôn quyô f cu a ha nh phu c con nguo I va ha nh phu c Iu a
dôI.
Vo I Iâ p fruo ng nhân da o sâu sa c frIô f dô , ChInh Phu Ngâm dI
va o chIô u sâu fham fha m cu a fâm hô n mô f phu nu phuong Ðông va
kha c hoa nôn mô f bu c franh vô fhô gIo I fâm hô n kì dIô u â y. Không
mô f aI không ca m fha n fruo c vo do p vô ngâ n vô fình ca m, su fhuâ n
khIô f va cao qui vô du c ha nh, su mâ n fuô va su kha a I cu a na ng. Vo
do p fuyô f vo I cu a fâm hô n nguo I con ga I VIô f Nam chu ng fa da ga p
frong ca dao, dân ca, fruyô n nôm khuyô f danh. o ChInh Phu Ngâm,
chu ng fa ga p Ia I vo do p â y nhung da duo c nâng cao hon mô f bâ c
da ng kô nho su gIa công cu a van chuong ba c ho c.
ChInh phu fuy không fa ch ro I ha n cuô c sô ng cu a nguo I bình
dân:
C6n tbo máng su a ca Juong pbu trì.
L6 ng /a 6 tbân bu6 n kbi tu a cu a
Mic ng ba i nbi cbo bu a mo m com...
nhung na ng co phong ca ch qui pha I cu a gIo I fhuo ng Iuu;
THI CA CO 26
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Trâm ca i xicm tbá t tbc n tbu ng
b6á c. Da 6 bicn cá ng tbâ m gic6 tu ng buo c
b6á c. Muo n b6a muo n ruo u gia i bu6 n...
o da ng câ p frôn, Ia I co ho c vâ n - nhu ba n fhân Hô ng Ha nu sI -
fâm hô n chInh phu dô I da o hon, sâu va cao hon, ca vô fu fuo ng Iâ n
fình ca m so vo I nguo I phu nu bình dân. Ðo chinh Ia mô f nguô n suô I
fâm fu dâ y a p sa n sInh ra fhIôn fruo ng fhI fru fình ChInh Phu
Ngâm.
Iâ n fhoo do ng suy nghI cu a chInh phu , chu ng fa không fhô
không fha n phu c khô I o c mâ n fuô cu ng nhu su nha y ca m cu a fra I fIm
na ng. Vuo f frôn nhu ng gIa o dIô u phong kIô n - nhu ng fhu Ii Iuâ n xa m
x¦f - na ng da f mô f câu ho I hô f su c nhân ba n:
Tbic p cbá ng tuo ng ra nguo i cbinb pbu
Cba ng ba tu ng b6 c /u cuong t6n
Co sa6 ca cb tro nuo c n6n
Kbic n nguo i tb6i so m tbì b6m nbu ng sâ u:
Na ng hô I hâ n vì co Iu c na ng da qua da I kho :
Lu c ng6a nb /a i ngá m ma u Juong /ic u
Tba kbuycn cba ng Ju ng cbtu tuo c pb6ng.
Va na ng da kha ng d¦nh ca I frIô f Ii ha nh phu c "Tâ f ca o dây, fâ f
ca Iu c na y":
â y /6a i câ t tìnb Juycn c6 n tbc
8a6 kic p nguo i no Jc Jâ y Jây:
Va . Ða nb mu6n kic p cbu tìnb Ja câ y
Tbc6 kic p na y bon tbâ y kic p sau.
Tbic p xin cba ng cbo ba c Jâ u
Tbic p tbì giu ma i /â y ma u trc trung!
ThIô f fuo ng nhu ng fu duy dâ y nhân ba n â y cu a chInh phu co
fhô Ia m cho ca c nha nhân van fho I Phu c Hung va fho I KhaI Sa ng o
phuong Tây pha I fha n phu c!
Nguo I chInh phu Ia hình fuo ng cô dIô n cao qui, fIôu bIô u cho
phâ m châ f cu a phu nu VIô f Nam mo I fho I da I.
Tình yôu cu a na ng vo I chô ng không gì sa nh nô I. Ma c du sô ng
ca ch dây haI fhô kI ruo I, hình nhu na ng da fìm fhâ y fình yôu dich
fhu c, song phuong va ha nh phu c:
THI CA CO 27
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Trang pb6ng /uu Jang cbu ng nicn tbic u
8a nb nbau cu ng Jan Jiu cbu Juycn.
Toa n bô ba n fruo ng ca Ia nô I nho nhung, Io âu mong do I, fhuong
xo f va kha f khao, khIô n bIô f bao fhô hô con nguo I da pha I roI Iô !
Tuy sô ng frong ngh¦ch ca nh nhung ca ch u ng xu cu a na ng fo ra
hon ha n nhu ng nguo I da n ba fâ m fhuo ng nhu vo Tô Tâ n nga y xua:
Tbic p cbá ng Ja i nbu nguo i T6 pbu
Cba ng bá n kb6ng nbu /u La c Duong
Kbi cc Jc6 qua â n ca ng
Trcn kbung cu i Ja m Jâ y Ju6 ng /a m ca6.
Xin cì cba ng xc p ba 6 co i gia p
Xin cì cba ng ru /o p pb6ng suong,
Vì cba ng tay cbu6 c cbc n ca ng,
Vì cba ng Jicm pbâ n Jc6 buong na 6 nu ng!
Chinh phu ngðm - cuó n nhð l hí lðm hó n cu u mó l nguo i
chinh phu - da cho chu ng fa fhâ y fâ m vo c cao do p vô fình ca m, du c
ha nh va fri fuô cu a nguo I phu nu VIô f Nam fhô kI XVIII, không hô
fhua ko m na ng Po no Iopo cu a Hy Ia p cô da I frong fa c phâ m
OÐYSSo Ð bâ f hu cu a Homo ro.
So vo I na ng - con nguo I gIu duo c nhIô u finh châ f fhIôn chân -
fhì hình a nh nguo I chInh phu co phâ n mo nha f. Hình nhu frong dâ u
o c ko chInh phu phong kIô n na y dâ y dâ y nhu ng gIa o dIô u chô f cu ng.
Cha ng Iao va o chIô n franh nhu mô f ca I ma y:
Mu a guom ruo u tic n cbua ta n
Cbt ngang ng6 n gia 6 ca 6 nga n bang bc6,
Cha ng không y fhu c duo c fhu c châ f ha nh dô ng xa fhân cu a
mình va cha ng co n b¦ mu qua ng bo I nhu ng ba vInh hoa:
N6n Ycn ta c Ja Jc Janb...
Chinh vì Io do , ko nhìn ro ma f fra I cu a chIô n franh chinh Ia
nguo I chInh phu , chu không pha I Ia chInh phu, ko fru c fIô p dâ n
fhân "va o noI gIo ca f"!
Tuy nhIôn Io ng yôu chô ng da Iâ n a f va bao fru m fâ f ca . ChInh
phu không mô f Io I oa n fra ch chô ng. Pha I chang dIô u do cho chu ng
fa fhâ y mô f no f do p kha c: do Ia su nhu fhuâ n frong finh ca ch cu a
na ng7
THI CA CO 28
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Vô nghô fhuâ f, ChInh phu ngâm Ia fa c phâ m fIô ng VIô f uu fu
va o bâ c nhâ f cu a van ho c VIô f Nam.
Vo I ChInh phu ngâm, ngôn ngu van ho c dân fô c da duo c nâng
fo I frình dô fô f dInh. Mô I câu fho dô u duo c fa o fha nh bo I nhu ng fu
ngu fInh xa c, duo c go f gIu a công phu bo I mô f van fa I Io n.
Nbu ng câu tbo Jâ y bìnb a nb.
a 6 cba ng J6 tu a ra ng pba
Ngu a cba ng sá c trá ng nbu /a tuyc t in.
Nhu ng câu fho fa ca nh chIô n d¦a fhô Iuong:
N6n Kì qua nb quc tráng trc6
Bc n Pbì gi6 tb6i Jìu biu mâ y g6
H6 n tu si gi6 u u tb6i
Má t cbinb pbu tráng J6 i J6 i s6i.
Ca nh fhIôn nhIôn sâ u fha m:
8uong nbu bu a b6 m6 n g6 c /ic u
Nuo c Juo ng cua xc bc 6 ca nb ng6
Gi6 t suong pbu bu i cbim gu
8âu tuo ng kcu cá ng, cbu6ng cbu a nc n kboi.
Nhu ng câu fho fa "hình dong" nguo I chInh phu sâ u na o:
Trâm ca i xicm tbá t tbc n tbu ng
Lc cb /a n t6 c r6 i /6 ng c6 ng /ung c6.
Va frôn fâ f ca Ia nhu ng câu fho fa fình, fa mo I fra ng fha I fâm
Ii:
- Ðua cba ng /6 ng Já c Já c bu6 n
- Huong guo ng J6 t b6 n Ja mc ma i
Guong guo ng s6i /c /a i cbu a cban
8á t câ m guo ng gây ng6 n Ja n
Dây uycn kinb Ju t pbim /6an nga i cbu ng.
Ngôn ngu VIô f Nam vô n gIa u su c bIô u hIô n, gIa u hình dung fu
fInh fô , da duo c vâ n du ng va o frong fa c phâ m mô f ca ch fa I fình:
- Tbc t r6i câ u ct a 6 a 6 gi6 tbu
- La co bay ngu i ngu i
- Ga c6 6 c ga y suong
- M6 i sâ u Já ng Já c tu a mic n bc xa
- Bc n Ngân su i su t, cung tr ng cb6c m6ng
THI CA CO 29
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
ÐôI khI ChInh phu ngâm du ng ngoa ngu . Ðo Ia dâ u hIô u cho
fhâ y ngôn ngu fho da vuo f fo I mô f fâ m cao, ba f dâ u pha f huy finh
châ f "cuô ng pho ng" vô n if co frong v n chuong "khuôn phop"fhoI
xua:
- G6 scnb ng6 c mâ y b6 i kb6ng tic ng
Om Ja n tranb mâ y pbim ro i tay
- Ca quycn gbc 6 /a m roi nuo c má t
Tr6 ng tic u kbua nbu ru t bu6 ng gan
V6 ca ng J6i kba c Jung nban...
Chinh phu ngðm su Ju ng lhê lho Jd c lhu cu u Jðn ló c,
Ju co sd n lrong nê n rdn ho c Jðn giun: do Ia fhô song fhâ f Iu c
ba f, gIa u nha c dIô u hon fhô fho Iu c ba f bo I haI vâ n fra c o haI câu 7.
Thô fho na y fo ra fhich ho p cho nhu ng fa c phâ m fru fình, nhu
"Cung oa n ngâm khu c" cu a Nguyô n CIa ThIô u, "AI fu va n" cu a Iô
Ngo c Hân, "Tu fình khu c" cu a Cao Ða Nha , "Kho c Ðuong Khuô" cu a
Nguyô n Khuyô n...
Mô f fa c phâ m van chuong ba c ho c, duo c sa ng fa o bo I mô f fhô
fho fhuâ n fuy dân fô c: Ðo Ia ba ng chu ng hu ng hô n cho fhâ y fIô m
nang fo Io n cu a fIô ng VIô f. Ðô ng fho I chinh dIô u do da khIô n ChInh
phu ngâm fro nôn uu vIô f, duo c qua ng da I quâ n chu ng fIô p nhâ n,
fa n fhuo ng va fruyô n fu ng suô f fu do I no dô n do I kIa.
Chinh phu ngðm chuyên hou mó l cu ch lu i lình nhu ng
Jiên có ru nhu ng cðu lho cu u rdn ho c Trung Hou sang fIô ng
VIô f, Ia m gIa u cho kho fu vu ng ngô ngu van ho c nuo c nha :
Cb6 n Ha m Duong cba ng c6 n ng6a nb /a i,
Bc n Ticu Tuong tbic p ba y tr6ng sang
Kb6 i Ticu Tuong ca cb Ha m Duong
Cây Ha m Duong ca cb Ticu Tuong mâ y tru ng.
- Cba ng ru6i ngu a Já m nga n mây pbu
Tbic p Ja 6 ba i /6 i cu rcu in...
(pho ng lho Lí Bu ch)
- Lu c ng6a nb /a i ngá m ma u Juong /ic u
Tba kbuycn cba ng Ju ng cbtu tuo c pb6ng
(Pho ng lho Vuong Xuong Linh)
THI CA CO 30
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Chinh phu ngðm co n su Ju ng nhu c Jiê u ró cu ng Jiê u
nghê khIô n cho fa c phâ m fu Iu c ra do I dô n nay duo ng nhu không
pha I dô do c ma Ia dô ca, dô ngâm ngo I ... Vo I "AIR" gIaI dIô u hoa
fhanh frâ m sâ u va da dIô f, co dô I fhay fhoo fu ng fra ng fha I fâm
hô n, ca khu c ChInh phu ngâm da Ia m say mô bIô f bao fhô hô con
nguo I...
Vì nhu ng Ii do da nôu frôn, ChInh phu ngâm da fro fha nh kIô f
fa c fhI ca, va ba n dIô n nôm cu a Hô ng Ha nu sI duo c da nh gIa Ia hay
hon ca nguyôn fa c Ha n van cu a Ða ng Trâ n Côn.

Kic u Ván

|1)Ða n fhân nu sI Ðoa n Th¦ ÐIô m da fu ng fra I fâm fra ng y hô f
fâm fra ng cu a nguo I chInh phu . Sau khI Iâ y chô ng duo c vo n vo n mô f
fha ng fhì chô ng ba Ia Nguyô n KIô u pha I câ m dâ u pha I bô dI su sang
nha Thanh frong ba nam fro I. Co Io vì fhô ba da dô n fâ f ca fâm huyô f
dô dIô n nôm fa c phâ m cu a Ða ng Trâ n Côn. Nhu ng nam gâ n dây co y
kIô n cho ra ng fa c gIa cu a ba n nôm ChInh Phu Ngâm hIô n ha nh Ia
Phan Huy ich. Nhung ca c nha nghIôn cu u van ho c VIô f Nam cho bIô f
hIô n vâ n chua co du fa I IIô u chinh xa c, fIn câ y dô xa c nhâ n dIô u do .
Vì vâ y v¦ fri cu a Hô ng Ha nu sI dô I vo I ba I dIô n ca chInh Phu Ngâm
vâ n chua co fhô fhay dô I.
|2) Io I cu a Nguyô n Tra I fu fhô kI XV







THI CA CO 31
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Chinh phu ngðm
(Ðá ng Trâ n C6n - Ð6a n Tbt Ðicmì
ThIôn d¦a phong frâ n
Hô ng nhan da fruân
Ðu du bI fhuong hô , fhuy fa o nhân
Cô bô fhanh dô ng Truo ng Tha nh nguyô f
Phong hoa a nh chIô u Cam Tuyô n vân
Cu u fru ng a n kIô m kho I duong f¦ch
Ða n da phI h¦ch fruyô n fuo ng quân
Thanh bình fam ba ch nIôn fhIôn ha
Tu ng fhu nhung y fhuô c vu fhâ n
Su fInh fhIôm môn fhôI hIô u pha f
Ha nh nhân fro ng pha p khInh II bIô f
Cung fIô n hô fa I yôu
Thô noa hô bIô f khuyô f
IIô p hIô p fInh kì xuâ f fa I sâ u
Huyôn huyôn fIôu cô fu gIa oa n
Hu u oa n hô phân huô
Hu u sâ u hô khô khoa f
Iuong nhân nh¦ fhâ p Ngô môn ha o
Ðâ u bu f nghIôn hô su cung dao
THI CA CO 32
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ðu c ba IIôn fha nh hIô n mInh fha nh
Nguyô n fuong xich kIô m fra m fhIôn kIôu
Truo ng phu fhIôn Ii chi ma ca ch
Tha I son nhâ f fr¦ch khInh hô ng mao
TIô n fu khuô khô n fu ng chInh chIô n
Tây phong mInh fIôn xuâ f V¦ kIô u
V¦ kIô u dâ u fhanh fhuy câu
Thanh fhuy bIôn fhanh fha o dô
Tô ng quân xu hô fâm du du
Quân dang dô hô fhIô p hâ n bâ f nhu câu
Quân Iâm Iuu hô fhIô p hâ n bâ f nhu châu
Thanh fhanh Iuu fhuy bâ f fâ y fhIô p fâm sâ u
Thanh fhanh phuong fha o bâ f vong fhIô p fâm uu
Ngu phu c ngu hô châ p quân fhu
Ðô nhâ f bô hô phan quân nhu
ThIô p fâm fuy quân fu mInh nguyô f
Quân fâm va n Ii ThIôn Son fIô n
Tr¦ch II bôI hô vu Iong Tuyô n
Hoa n chInh sa o hô chI hô huyô f
Vân fu ng CIo I Tu IIô p Iâu Ian
TIô ng huo ng Man Khô da m Ma VIô n
Quân phI frang phu c hô ng nhu ha
Quân k¦ kIôu ma ba ch nhu fuyô f
KIôu ma hô Ioan IInh
ChInh cô hô nhân ha nh
Tu du frung hô dô I dIô n
Khoa nh kha c Ii hô phân frình
Phân frình hô ha Iuong
Ðô I hô I hô Iô ba ng
Iô ba ng nhâ f vo ng ba I uong uong
TIô n quân ba c Tô IIô u
Hâ u k¦ fây Truo ng Ðuong
K¦ quân fuong u ng quân Iâm fa I
Ðuong IIô u na frI fhIô p doa n fruo ng
Khu khu Ia c maI fhanh fIô m vIô n
THI CA CO 33
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ha nh ha nh chInh ba I sa c ha mang
Vo ng vân khu hô Iang bIô f fhIô p
Vo ng son quI hô fhIô p fu Iang
Iang khu frình hô mông vu ngoa I
ThIô p quI xu hô fa c da pho ng
QuI khu Iuo ng hô I cô
Vân fhanh du son fhuong
Iang cô fhIô p hô Ha m Ðuong
ThIô p cô Iang hô TIôu Tuong.
TIôu Tuong yôn ca ch Ha m Ðuong fhu
Ha m Ðuong fhu ca ch TIôu Tuong gIang.
Tuong cô bâ f fuong kIô n
Thanh fhanh ma ch fhuo ng fang
Ma ch fhuo ng fang, ma ch fhuo ng fang
ThIô p y quân fâm fhuy doa n fruo ng7
Tu fu ng bIô f hâ u phong sa Iu ng
MInh nguyô f frI quân ha xu fu c
Cô IaI chInh chIô n fruo ng
Va n Ii vô nhân ô c
Phong khâ n khâ n da da c nhân nhan fu y
Thuy fhâm fhâm khIô p da c ma dô xu c
Thu phu châ m cô ngo a Iong sa
ChIô n sI ba o yôn mIôn hô Iu c
KIm frIôu Ha n ha Ða ch Ðang fha nh
MInh nhâ f Hô Khuy Thanh Ha I khu c
Thanh Ha I khu c, fhanh son cao phu c dô
Thanh son fIô n, fhanh khô doa n phu c fu c
Thanh son fhuo ng, fuyô f mông dâ u
Thanh khô ha , fhuy mô f phu c
Kha IIôn da fhIô u fhIô f y nhân
Tu quI duong fhu sâ u nhan xu c
Câ m fruo ng quân vuong frI da vô
CIan nan fhuy v¦ hoa chInh phu
IIô u fuo ng Iuong nhân kInh I¦ch xu
TIôu Quan gIa c, ha n ha I ngung
THI CA CO 34
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Suong fhôn, vu dIô m, hô Ia c, xa khu
Phong xan, Iô fu c, fuyô f hInh, bang fu
Ðang cao vo ng vân sa c
An da c bâ f sInh sâ u
Tu fu ng bIô f hâ u dông nam kIô u
Ðông nam frI quân chIô n ha da o
Cô IaI chInh chIô n nhân
Tinh mô nh khInh nhu fha o
Phong nhâ n ha , ôn ôn hIô p khoa ng chu ân fhâm.
Tho I kha c frung, I¦ch I¦ch hoa nh qua fra ng sI yô u
Kì son cu u fru ng nguyô f mang mang
Phì Thuy fân phâ n phong nIô u nIô u
Phong nIô u nIô u không xuy fu sI hô n
Nguyô f mang mang fa ng chIô u chInh phu ma o
ChInh phu ma o, fhuy dan fhanh
Tu sI hô n, fhuy aI dIô u
Kha IIôn franh dâ u cu u son xuyôn
Ha nh nhân qua fhu fình da fhIô u
Cô IaI chInh chIô n kI nhân hoa n
Ðan SIôu quI fho I mâ n dI ban
IIô u fuo ng Iuong nhân frì sinh ngoa I
Tam xich kIô m, nhâ f nhung yôn
Thu phong sa fha o, mInh nguyô f quan son
Ma dâ u mInh dich, fha nh fhuo ng duyôn can
Công danh ba ch mang Ii
Iao khô v¦ ung nha n
Iao du nha n hô fhuy du ngôn
Quân fa I fhIôn nhaI, fhIô p y môn
y môn cô fhIô p kIm sInh phâ n
ThIôn nhaI kho I quân bình sInh hô n
Tu fin fuong fuy ngu fhuy ba n
Na kham frong ca ch fhuy vân fhôn
ThIô p fhân bâ f fuo ng vI chInh phu
Quân fhân kho I ho c vI vuong fôn
THI CA CO 35
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ha su gIang nam du gIang ba c
IInh nhân sâ u hIô u hu u sâ u hôn
Nhâ f ca fh¦ phong Iuu fhIô u nIôn kha ch
Nhâ f ca fh¦ phong Iuu fhIô u nIôn hôn
Kha IIôn Iuo ng nIôn fhIô u
ThIôn Ii ca c ha n huyôn
u c fich du quân fuong bIô f fho I
IIô u dIô u do v¦ chuyô n hoa ng II
Vâ n quân ha nhâ f quI
Quân uo c dô quyôn dô
Ðô quyôn dI fru c hoa ng II Ia o
Thanh IIô u Iâu fIô n ngu y nhI.
u c fich du quân fuong bIô f frung
Tuyô f maI do v¦ fhu c dông phong
Vâ n quân ha nhâ f quI
Quân chI da o hoa hô ng
Ða o hoa dI fru c dông phong khu
Ia o maI gIang fhuo ng hu u phu dung
Ðu nga uo c ha xu , na I uo c Iu ng Tây sâ m
Nhâ f frung hô bâ f IaI, fruy dIô p dâu nga frâm
Tru Iâ p không fhô khâ p, hoang fhôn huyôn
mô câ m
Ðu quân uo c ha so , na I uo c Ha n Ðuong kIô u
Nhâ f va n hô bâ f IaI, cô c phong xuy nga ba o
Tru Iâ p không fhô khâ p, ha n gIang kho I mô fra o
Tich nIôn ki fin khuyô n quân hô I
KIm nIôn ki fin khuyô n quân IaI
Tin IaI nhân v¦ IaI
Ðuong hoa IInh Ia c uy fhuong da I
Thuong da I fhuong da I hu u fhuong da I
Nhâ f bô nha n dình ba ch ca m fhôI
Tich nIôn ki fhu dinh fhIô p kì
KIm nIôn hô I fhu dinh fhIô p quI
Thu quI nhân v¦ quI
Sa song f¦ch m¦ch chuyô n fa huy
THI CA CO 36
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ta huy fa huy hu u fa huy
Thâ p uo c gIaI kì cu u dô vI
Thi fuong khu nhâ f fu ng dâ u sô
Ðâ f gIa c ha fIô n dI fam chu
Tô I khô fh¦ IIôn nIôn fu fa I nhân
Tô I khô fh¦ fhIôn Ii hoa ng hoa fhu
Tu fa I nhân fhuy vô duo ng fhuo ng fhân
Hoa ng hoa fhu fhuy vô khuô frung phu
Hu u fhân an kha fa m fuong II
Hu u phu an kha cu u fuong phu
Quân hu u Ia o fhân mâ n nhu suong
Quân hu u anh nhI nIôn fha nhu
Ia o fhân hô y môn
Anh nhI hô da I bô
Cung fhân fhu c hô fhIô p vI nam
Kho a fu fhu hô fhIô p vI phu
Cung fhân khoa fu fhu nhâ f fhân
Thuong fhIô p fu quân kIm kI dô
Tu quân fich nIôn hô dI qua
Tu quân kIm nIôn hô hu u mô
Quân yôm Iuu nh¦ nIôn fam nIôn ca nh fu nIôn
ThIô p fình hoa I ba ch Iu fhIôn Iu hoa n va n Iu
An da c fa I quân bIôn
Tô fhIô p frung fruo ng khô
ThIô p hu u Ha n cung fhoa
Ta ng fh¦ gIa fho I fuong fô ng IaI
Ða ng fhuy ki quân fu , bIô u fhIô p fuong fu hoa I
ThIô p hu u Tâ n Iâu kinh
Ta ng du quân so fuong dô I a nh
Ða ng fhu y ki quân fu , chIô u fhIô p kIm cô Ia nh
ThIô p hu u câu chI ngân, fhu frung fho I fuong fhân
Ða ng fhuy ki quân fu , vI vâ f ngu ân câ n
ThIô p hu u fao dâ u ngo c anh nhI nIôn so Iô ng
Ða ng fhuy ki quân fu , fha huong ha nh frân fro ng
Tich nIôn âm fin hu u IaI fhì
THI CA CO 37
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
KIm nIôn âm hI fin dIô c hI
KIô n nha n uô ng nhIôn fu fa I ba ch
V n suong man fu chô mIôn y
Tây phong du c ki vô hô ng fIô n
ThIôn ngoa I IIôn y fuyô f vu fhuy
Tuyô f ha n hô hô fruo ng, vu Ia nh hô Iang vI
Ha n Ia nh ban ban khô , fhIôn ngoa I kha IIôn y
Câ m fu dô fhI phong ca nh frIô n
KIm fIô n vâ n bô c fin hoa n nghI
KI dô hoa ng hôn fho I, fru ng hIôn nhân dô c Iâ p
KI hô I mInh nguyô f da , dan châ m mâ n fa khI
Ðâ f quan frâ m du fInh, hôn hôn nhân fu fuy
Ðâ f quan ngu du no a, vo ng vo ng y nhu sI
Trâm fa uy kha o bô ng vô na I
Quâ n fhoa I nhu yôu sâ u bâ f chI
Tru frâ m frâ m, ngo vIô n ha nh nhu fru y
T¦ch âm âm, fuong IIôm quyô n hu u fhuy
IIôm ngoa I khuy, nhâ f xuâ f chI dâ u vô fhuo c ba o
IIôm frung foa , da IaI fâm su chI dang frI
Ðang frI nhuo c vô frI, fhIô p fâm chI fu bI
ÐI hu u bI hô ca nh vô ngôn
Ðang hoa nhân a nh fô ng kham IIôn
Y ô c kô fhanh fhô ng ngu da
PhI phâ f hoo âm dô ba f chuyôn
Sâ u nhu ha I
Kha c nhu nIôn
Cuo ng nhIôn huong, hoa hô n du c fIôu da n fru ha
Cuo ng Iâm kinh, ngo c fro không fru y Iang hoa fIô n
Cuo ng vIô n câ m, chI ha kInh dình Ioan phuo ng fru
Cuo ng cô sa f, khu c frung sâ u yô f uyôn uong huyô n
Thu y xuân phong nhuo c kha ng fruyô n
ThIôn kIm fa Iu c ki Yôn nhIôn
Yôn nhIôn v¦ d¦ fruyô n
u c quân fhIô u fhIô u hô Iô nhu fhIôn
ThIôn vIô n v¦ d¦ fhông
THI CA CO 38
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
u c quân du du hô fu ha cu ng
Sâ u nhân xu , fhuong fâm hung
Thu dIô p fhanh suong Ii, cung fhanh fô vu frung
Suong phu fa n hô duong IIô u
Vu cu fô n hô ngô dô ng
ÐIô u pha n cao fhung, Iô ha dô fu ng
Ha n vIôn hâ u fru ng, vIô n fu fho I chung.
Tâ f suâ f sô fhanh nguyô f
Ða fIôu nhâ f vIô n phong
Phong IIô f chI song xuyôn fruo ng khich
Nguyô f dI hoa a nh fhuo ng IIôm Iung
Hoa fIô n nguyô f chIô u nguyô f fu ba ch
Nguyô f ha hoa khaI hoa fu hô ng
Nguyô f hoa hoa nguyô f hô a nh fru ng fru ng
Hoa fIô n nguyô f ha hô fâm xung xung
ThIôn ban Ia n
Va n su dung
Ðung nu công, câ m fru c sI phao oanh dô I ngâ u
Ðung phu xa o, kIm châm fu fhich dIô p fhu hu ng
Ðung frang, sâ u kIô m không fhI phâ n
Ðung ngu , chung frIôu muô n y song
y song y song phu c y song
Iang quân khu hô , fhuy vI dung
Thuy vI dung hô , fâm ba n hoa n
Iang quân khu hô , ca ch fru ng quan
Ha fhi ThIôn dô fôn, Ia nh Ia c Iâ p Ngân chu
Ha fhi Ha ng Nga phu , fhô Iuong fo a Qua ng Ha n
Ta sâ u hô vI châ m, chu muô n hô vI xan
Ðu c fuong fu u chô sâ u, sâ u fro ng fu u vô Iu c
Ðu c fuong hoa gIa I muô n, muô n a p hoa vô nhan
Sâ u muô n fô ng vI sâ u muô n ngô
Muô n sâ u hoa fa c cu u fuyô n fhan.
Thi quy nh sInh hô bâ f fha nh huo ng
Ða o ngân franh hô bâ f nhâ n da n
Tu vIô n fa I hô ha nh Iô nan
THI CA CO 39
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
NIô m chInh phu hô nang fha c dan
Quyôn fhanh dô Ia c quan fình Iô
TIô u cô xao fa n da I ba I can
Ðâ f fhang fIô u fu y hình ha I nhuyô n
Thuy gIa c khuô II fu v¦ foan
Tu v¦ foan hô ca nh fân foan
Tân foan doan dich v¦ Iuong nhân
V¦ Iuong nhân hô song fhIô p Iô
V¦ Iuong nhân hô chich fhIô p fhân
ThIô p fhân bâ f da o quân chInh fruo ng
ThIô p Iô bâ f da o quân chInh cân
Ðuy hu u mô ng hô n vô bâ f da o
Tâ m quân da da da o CIang Tân
Tâ m quân hô Ðuong Ða I Iô
Hô I quân hô Tuong CIang fân
Ki da c kI phIôn hoan hô I xu
Vô phI nhâ f châ m mô ng frung xuân
Thu fhân pha n hâ n bâ f nhu mô ng
Iu ng fhuy Ðô ng Quan du fu fhân
Mô ng khu mô I fang kInh ca nh doa n
Mô ng hô I hu u ô huyô n phI chân
Ðuy hu u fhô n fâm chân bâ f doa n
V¦ fhuo ng khoa nh kha c fhIô u II quân
Tâm bâ f II quân v¦ kIô n quân
Ðang cao kI dô vo ng chInh Iuân
Vo ng quân ha so kIô n, gIang bIôn ma n ba ch fâ n
Yôn fha o phI fhanh Iu , Tâ n fang nhIô m Iu c vân
Nam IaI fInh â p ba n phong frâ n
Ia c nhâ f bình sa nha n nhâ f quâ n
Vo ng quân ha so kIô n, d¦ch Iô doa n fruo ng dình
Vân gIan Ngô fhu bich, fhIôn fô Thu c son fhanh
Ða c IaI hoa fhu ba n hoang fha nh
VI vu gIang Iâu d¦ch nhâ f fhanh
Vo ng quân ha so kIô n, không son dIô p fô dôI
Tu phI song ba ch frI, fu vu ma n gIang maI
THI CA CO 40
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ðông khu phong yôn fha m bâ f khaI
Tây phong IInh Ia c dIô u fhanh aI
Vo ng quân ha so kIô n, ha fhuy khu c nhu câu
Truo ng không sô dIô m nha n, vIô n phô nhâ f
quI châu
Tây khu fu ng fhu fIô p doa n vu
Ha nh nhân vI mô f ca ch fhuong châu
Vo ng fâ n fhIôn dâ u hu u d¦a dâ u
KI nhâ f dang Iâu hu u ha Iâu
Ðô ng vân fro fâ n fuong fu nha n
Ha xu Ngo c Quan chInh chIô n khu
Hâ n vô Truo ng Pho ng su c d¦a fhuâ f
Hâ n vô fIôn fu fr¦ch cân phu
Hu u fâm fha nh hoa fha ch
Vô Iô kha dang Iâu
Hô I fhu fruo ng dô duong IIô u sa c
Hô I gIao phu fô m¦ch phong hâ u
Ðâ f fhu c II gIa fhIôn Ii ngoa I
Quân fâm hu u fu fhIô p fâm phâ u
Quân fâm fha ng du fhIô p fâm fu
ThIô p dIô c u quân ha oa n vuu
ThIô p fâm nhu hoa fhuo ng huo ng duong
ChI pha quân fâm nhu Iuu quang
Iuu quang nhâ f khu bâ f phu c chIô u
Hoa v¦ Iuu quang hoa ng hu u hoa ng
Hoa ng hoa ca nh huo ng fhuy bIôn fIô u
Iuu quang bâ f kha ng nhâ f hô I chIô u
Hoa ng hoa khuo c v¦ Iuu quang Ia o
Hoa ng hoa Ia o hô Ia c ma n fuo ng
Hoa Ia c nhu kIm ca nh kI suong
Ðình Ian hô dI frich
CIang fâ m hô hu u phuong
NhIô p y bô fIô n duo ng
Nguo ng mu c quan fhIôn chuong
Ha fhuy phân mInh dIô f
THI CA CO 41
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Khuô frIô n sa hIô n fa ng
TIôm vân fho I pha ng phâ f
Ða c dâ u hô f dô ngang
Nguyô f chIô u hô nga sa ng, phong xuy hô nga fuo ng
Ngo c nhan fuy fhân fuo c, fruo ng phu do fha phuong
Tich vI hình du a nh, kIm vI Sâm du Thuong
Quân bIôn vân u ng Thanh phIôu k¦
ThIô p xu da I sInh Huo ng dIô p Iang
Iang nô I xuân phong nhâ f fuong yô f
Kha IIôn ngô fâ n Iuong fho I fIô f
Iuong fho I fIô f, ÐIôu hoa ng Nguy fu gIa dông phong
Iuong fho I fIô f, Chu c Nu Nguu Iang hô I mInh nguyô f
Kha IIôn uô ng fhu nhâ f không pho ng
NIôn nIôn ngô fâ n Iuong fho I fIô f
Iuong fho I fIô f hô câ p nhu fhoa
Nhân fhô fhanh xuân dung d¦ qua
huô ng phu c fh¦ xuân fu v¦ fIôu fhu hâ n fu c
Huô ng phu c fh¦ ho p hoan ca nh fhIô u bIô f sâ u da
ÐIô f sâ u fhu hâ n Iuo ng fuong ma
Ðô I IIô u fhanh fhanh nang kI ha
Không fha n fich Ia ng fu fa
ChI khu ng ba ch da o Van Quân dâ u, không fha n fich
ChI khu ng hoa da o Phan Iang mâ n, Ia ng fu fa
Tha n fich ha dI vI
Nhan sa c do kIô u nhu nô n hoa
Tu fa ha dI vI
Quang âm nhâ f fr¦ch vô hô I qua
Tu mô nh ba c, fich nIôn hoa
TI fI fhIô u phu co fha nh ba
Xuân ca c fru ng hoa I bô I fIô u kIô m
Hoa Iâu fhuo ng ki gIa I huong Ia
Hâ n fhIôn bâ f du nhân phuong fIô n
Ðô su da o kIm fha nh kha m kha
Kha m kha kha m kha na I nhuo c ha
V¦ fhIô p fa hô v¦ quân fa
THI CA CO 42
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Quân bâ f kIô n da ngoa I song uyôn uong
Cam fâm bâ f nhâ n Iuo ng phân fruong.
Hu u bâ f kIô n Iuong dâ u song yô n yô n
Ða ch dâ u ha fa ng vong khIô n quyô n
KhIôm da vô fình fI du c fuong fuy qua nhâ f sInh
Cung da vô frI f¦nh khu da o Ia o bâ f fuong II
Iô IIô u fa ng fruyô n IIôn Ii xu
Trì IIôn dIô c hu u f¦nh dâ u fhì
Ha nhân sInh chI fuong vIô n
Ta vâ f Ioa I chI nhu fI
An da c fa I fhIôn vI fI du c dIô u
Ta I d¦a vI IIôn Ii chI
NInh cam fu fuong bIô f, bâ f nhâ n sInh fuong II
Tuy nhIôn fu fuong kIô n, ha f nhuo c sInh fuong fuy
An da c quân vô Ia o nhâ f, fhIô p fhuo ng fhIô u nIôn fhì
Nguyô n vI a nh hô fuy quân bIôn
Quân hu u ha nh hô a nh bâ f vIô n
Quân y quang hô fhIô p so nguyô n
Nguyô n quân hu a quô c fâm nhu dan
Nguyô n quân fi dân Iu c nhu fhIô f
Co IaI fhôn ha Nhu c ChI dâ u
Kha f IaI â m ha ThIô n Vu huyô f
Ha ha nh Kì môn phong nhâ n frung
Ia o fhIôn fruo c y hô anh hu ng
Hô anh hu ng, ba ch chIô n công
Truo ng khu fu ma fInh quan dông
Quan dông quan ba c huu fruyô n fIô n
Son vI son dâ u fa o qua I cung
TIô p sa c fInh kì fu fa I nguyô f.
Kha I ca fuo ng sI bô I bIôn phong
Ia c công hô Yôn NhIôn fha ch
HIô n qua c hô V¦ !ong cung
V¦ !ong cung hô huo ng fhIôn frIô u
Van Ngân ha hô fâ y cung dao
Tu nhân san ha bình Hoa I fu ng
THI CA CO 43
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nha c phu ca fruyô n nhâ p Ha n dao
Iang Yôn ca c hô Tâ n Thu c Ða o
Kì Iâm da I hô Hoa c PhIôu ÐIôu
ThIôn duo ng d¦a cu u mao fu khoa n|92)
Tu â m fhô phong phu c Iô c fIôu
Hu u sâ u hô fhu nhâ f, da c y hô IaI fhì
ThIô p phI Tô gIa sI fâm phu
Quân dIô c Ia c Ðuong ha o nam nhI
QuI IaI fha ng bô I hoa ng kIm â n
Kha ng ho c duong nIôn bâ f ha kI
Nguyô n v¦ quân hô gIa I chInh y
Nguyô n v¦ quân hô phu ng ha chI
V¦ quân so frâ f vân hoa n kha o
V¦ quân frang dIô m ngo c co chI
Thu quân kha n hô cu u Iô cân
Thoa I quân fhinh hô cu u fình fu
Cu u fình fu hô hoa n fân IIôn
CIa ng fân fhoa I hô fu u bôI fIô n
ThIô n chuo c hô ma n nga n
Ðô xuo ng hô IIôn IIôn
Chuo c phu chuo c hô bô da o fu u
Xuo ng phu c xuo ng hô fu Iuu fhIôn
Chuo c cu u uâ n, xuo ng song IIôn
Ðu quân chInh dô n cu u nhân duyôn
CIao ca nh fha nh song da o Ia o fhIôn
Thuo ng IIô u công danh II bIô f nhâ f
Tuong IIôn fuong fhu fha I bình nIôn
Tha I bình nIôn nguyô n fuô fri
Nhuo c nhIôn fhu hâ u fhIô p ha Iô
Tuong hô I fuong kì fuong ki ngôn
Ta hô fruo ng phu duong nhu fh¦

THI CA CO 44
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com







Chinh phu ngðm
(Ðá ng Trâ n C6n - Ð6a n Tbt Ðicmì

Thuo fro I dâ f nô I con gIo bu I,
Kha ch ma hô ng nhIô u nô I fruân chuyôn|1)
Xanh kIa fham fha m fu ng frôn
Vì aI gây du ng cho nôn nô I na y7
Trô ng Tra ng Tha nh |2) Iung Iay bo ng nguyô f,
Kho I Cam Tuyô n |3) mo m¦f fhu c mây.
Chin Iâ n guom ba u frao fay,
Nu a dôm fruyô n h¦ch d¦nh nga y xuâ f chInh.
Nuo c fhanh bình ba fram nam cu ,
a o nhung |4) frao quan vu fu dây.
Su fro I so m gIu c duo ng mây,
Pho p công Ia fro ng nIô m fây |5) sa na o.
Ðuo ng rong ruô I Iung doo cung fIô n,
Ðuô I fIô n dua Io ng bâ n fhô noa |6)
Ðo ng co fIô ng frô ng xa xa,
Sâ u Iôn ngo n a I oa n ra cu a pho ng.
Cha ng fuô I fro vô n do ng ha o kIô f,
Xô p bu f nghIôn fhoo vIô c dao cung.
Tha nh IIô n |7) mong fIô n bô rô ng,
Thuo c guom da quyô f cha ng dong gIa c fro I |8)
Chi Ia m fraI da m nghìn da ngu a |9)
THI CA CO 45
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
CIoo Tha I Son nho fu a hô ng mao.|10)
CIa nha doo bu c chIô n ba o,
Tho f roI câ u V¦ |11) a o a o gIo fhu.
Ngo I dâ u câ u nuo c frong nhu Io c,
Ðuo ng bôn câ u co mo c co n non.
Ðua cha ng Io ng da c da c buô n,
Ðô khôn ba ng ngu a fhuy khôn ba ng fhuyô n.
Nuo c frong cha y Io ng phIô n cha ng ru a
Co xanh fhom da nho kho quôn
Nhu rô I fayIa I frao IIô n
Ðuo c dI mô f buo c Ia I vIn a o cha ng.
Io ng fhIô p fu a bo ng frang fhoo do I,
Ða cha ng xa ngoa I co I ThIôn San.|12)
Mu a guom |13) ruo u fIô n chua fa n,
ChI ngang ngo n gIa o va o nga n hang boo.
San Iâu Ian ra ng fhoo CIo I Tu |14)
To I Man Khô ba n su Phu c Ða |15)
a o cha ng do fu a ra ng pha,
Ngu a cha ng sa c fra ng nhu Ia fuyô f In.
TIô ng nha c ngu a Iâ n chon fIô ng frô ng,
CIa p ma f rô I phu f bô ng chIa fay.
Ha Iuong |16) chIa ro duo ng na y
Ðôn duo ng frông Ia co bay ngu I ngu I.
Quân fruo c da gâ n ngoa I doanh IIô u, |17)
Ngu a sau co n khuâ f no o Tra ng Ðuong. |18)
Quân dua cha ng ruô I Iôn duo ng,
IIô u duong bIô f fhIô p doa n fruo ng na y chang7
TIô ng d¦ch fhô I ngho chu ng dô ng vo ng.
Ha ng co bay frông bo ng phâ f pho.
Ðâ u cha ng fhoo Io p mây dua,
ThIô p nhìn ra ng nu I ngâ n ngo nô I nha .
Cha ng fhì dI co I xua mua gIo ,
ThIô p fhì vô buô ng cu chIô u chan.
Ðoa I frông fhoo da ca ch ngan,
Tuôn ma u mây bIô c fra I ngâ n nu I xanh.
THI CA CO 46
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Chô n Ha m Ðuong |19) cha ng co n ngoa nh Ia I,
Ðô n TIôu Tuong |20) fhIô p ha y frông sang.
Kho I TIôu Tuong ca ch Ha m Ðuong
Cây Ha m Ðuong ca ch TIôu Tuong mâ y fru ng.
Cu ng frông Ia I ma cu ng cha ng fhâ y.
Thâ y xanh xanh nhu ng mâ y nga n dâu.
Nga n dâu xanh nga f mô f ma u,
Io ng cha nh y fhIô p aI sâ u hon aI7
Cha ng fu dI va o noI gIo ca f,
Ðôm frang na y nghI ma f phuong nao7
Xua nay chIô n d¦a duo ng bao,
Nô I không muôn da m xIô f sao da I dâ u.
HoI gIo Ia nh nguo I râ u ma f da n,
Ðo ng nuo c sâu ngu a na n chân bon.
Om yôn gô I frô ng da chô n.
Na m vu ng ca f fra ng ngu cô n rôu xanh.
Nay Ha n xuô ng Ða ch Tha nh do ng Ia I, |21)
MaI Hô va o Thanh Ha I do m qua. |22)
Hình kho fhô nu I gâ n xa,
Ðu f fhôI Ia I nô I fhâ p da Ia I cao.
Suong dâ u nu I buô I chIô u nhu gô I,
Nuo c Io ng kho no o Iô I co n sâu.
Na o nguo I a o gIa p bâ y Iâu,
Io ng quô qua do ma f sâ u cha ng khuây.
Trôn fruo ng gâ m fhâ u hay chang nho ,
Ma f chInh phu aI vo cho nôn7
Tuo ng cha ng rong ruô I mâ y nIôn,
Cha ng noI ha n ha I |23) fhì mIô n TIôu Quan. |24)
Ða fra c fro do I nga n xa hô ,
Ia I Ia nh Iu ng nhu ng chô suong phong.
Iôn cao frông fhu c mây Iô ng ,|25)
Io ng na o Ia cha ng dô ng Io ng bI fhuong7
Cha ng fu sang dông nam khoI no o,
ÐIô f nay cha ng fIô n fha o |26) noI dâu.
Nhu ng nguo I chInh chIô n bâ y Iâu,
THI CA CO 47
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nho xom finh mô nh nhu ma u co cây.
Nu c hoI ma nh ân da y fu fruo c,
Tra I chô n ngho o fuô I duo c bao nhIôu.
Non Kì |27) qua nh quo frang froo,
Ðô n Phì |28) gIo fhô I dìu hIu mâ y go .
Hô n fu sI gIo u u fhô I,
Ma f chInh phu frang do I do I soI.
ChInh phu fu sI mâ y nguo I,
Na o aI ma c ma f |29) na o aI go I hô n7
Ðâ u bInh Iu a nuo c non nhu cu ,
Ko ha nh nhân qua do cha nh fhuong.
Phâ n fraI gIa ruô I chIô n fruo ng,
Cha ng SIôu |30) fo c da dIô m suong mo I vô .
Tuo ng cha ng fra I nhIô u bô na ng no ,
Ða fhuo c guom mô f cô nhung yôn.
Xông pha gIo ba I frang nga n,
Tôn roo |31) dâ u ngu a gIa o dan |32) ma f fha nh.
a ng công danh fram duo ng rô n ra ,
Nhu ng nho c nha n na o da nghI ngoI.
Nô I Io ng bIô f ngo cu ng aI.
ThIô p frong ca nh cu a cha ng ngoa I chân mây.
Trong cu a na y da da nh phâ n fhIô p,
Ngoa I mây kIa ha kIô p cha ng vay |33)7
Nhu ng mong ca nuo c vuI vâ y,
Na o ngo dôI nga nuo c mây ca ch vo I.
ThIô p cha ng fuo ng ra nguo I chInh phu ,
Cha ng ha fu ng ho c Iu vuong fôn |34).
Co sao ca ch fro nuo c non,
KhIô n nguo I fhôI so m fhì hôm nhu ng sâ u7
Trang phong Iuu dang chu ng nIôn fhIô u,
Sa nh nhau cu ng dan diu chu duyôn.
No na o dôI Iu a fhIô u nIôn,
Quan san dô ca ch ha n huyôn|35) cho da nh!
Thuo Iâm ha nh oanh chua bo n IIô u,
Ho I nga y vô uo c no o quyôn ca.
THI CA CO 48
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nay quyôn da gIu c oanh gIa ,
y nhI |36) Ia I ga y fruo c nha Iiu Io.
Thuo dang dô |37) maI chua da n gIo ,
Ho I nga y vô chI dô da o bông.
Nay da o da quyô n gIo dông,
Phu dung Ia I da bôn sông bo xo . |Co ba n cho p : Tuyô f maI fra ng ba I
phu dung do bo .)
Ho n cu ng fa Iu ng Tây |38) nham â y,
So m da frông na o fhâ y hoI fam.
Ngâ p ngu ng Ia ru ng ca nh frâm,
ChIô u hôm ngho dâ y fIô ng câ m |39) Iao xao
Ho n noI nao Ha n Ðuong |40) câ u no
ChIô u Ia I fìm na o co fIôu hao.
Ngâ p ngu ng gIo fhô I a o ba o,
Ða I hôm fuôn dâ y nuo c fra o mônh mông. |41)
TIn fhuo ng Ia I nguo I không fhâ y Ia I,
Hoa duong fa n da fra I rôu xanh.
Rôu xanh mâ y Io p chung quanh,
Sân dI mô f buo c fran fình ngâ n ngo.
Thu fhuo ng Ia I nguo I chua fhâ y Ia I,
Ðu c ro m fhua Iâ n da I bo ng duong.
Ðo ng duong mâ y buô I xuyôn ngang,
Io I sao muo I ho n chin fhuo ng don saI7
Thu finh Ia I dIô n khoI |42) nga y â y,
TIô n son |43) na y da na y Ia ba.
Xo f nguo I Iâ n Iu a a I xa,
Xo f nguo I nuong chô n hoa ng hoa |44) da m da I.
Tình gIa fhâ f na o aI cha ng co .
KIa Ia o fhân |45) khuô phu |46) nho fhuong.
Mo gIa pho phâ f ma I suong.
Con fho mang su a va duong phu frì |47)
Io ng Ia o fhân buô n khI fu a cu a,
MIô ng ha I nhI cho bu a mo m com.
Ngo f bu I fhIô p da hIô u nam,
Ða y con do n sa ch fhIô p Ia m phu fhân.
THI CA CO 49
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Nay mô f fhân nuôI gIa da y fro .
Nô I quan hoa I mang mô bIô f bao.
Nho cha ng fra I mâ y suong sao,
Xuân fu ng dô I mo I dông na o co n du.
Kô nam da ba fu ca ch dIô n,
Mô I sâ u fhôm nghìn va n ngô n ngang.
!o c gì gâ n gu I fâ c gang.
CIa I nIô m cay da ng dô cha ng fo hay.
Thoa cung Ha n|48) fhuo nga y xuâ f gIa ,
Cuong Iâ u Tâ n |49) dâ u cu soI chung.
Câ y aI ma gu I fo I cu ng,
Ðô cha ng fhâ u hô f fâ m Io ng fuong fu7
Nhâ ndoo fay |50) mo I khI nga m nghia
Ngo c ca I dâ u |50) fhuo bo vuI choI.
Câ y aI ma gu I fo I noI,
Ðô cha ng frân fro ng dâ u nguo I fuong fhân7
Tra I mâ y xuân fIn dI fIn Ia I,
To I xuân na y fIn ha y va ng không.
Thâ y nha n Iuô ng fuo ng fhu phong, |51)
Ngho hoI suong sa m a o bông sa n sa ng.
CIo fây nô I khôn duo ng hô ng fIôn, |52)
Xo f co I ngoa I fuyô f quyô n mua sa.
Ma n mua fruo ng fuyô f xông pha,
NghI fhôm Ia nh Io o ko ra co I ngoa I. |53)
Ðô chu gâ m |54) phong fhôI Ia I mo ,
CIoo bo I fIô n |55) fIn do co n ngo ,
Tro I hôm fu a bo ng ngâ n ngo,
Trang khuya nuong gô I bo pho fo c maI.
Ha nhu aI hô n say bo ng Iâ n,
Ðô ng fho fho fhâ n fhâ n nhu không.
Trâm ca I xIôm fha f |56) fho n fhu ng,
Iô ch Ia n fo c rô I Io ng vo ng Iung oo.
Ða o hIôn va ng fhâ m gIoo fu ng buo c
Ngô I ro m fhua ru fha c |57) do I phon.
THI CA CO 50
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ngoa I ro m fhuo c cha ng ma ch fIn,
Trong ro m duo ng da co do n bIô f chang.
Ðo n co bIô f duo ng ba ng cha ng bIô f,
Io ng fhIô p rIông bI fhIô f ma fhôI.
Ðuô n râ u no I cha ng nôn Io I,
Hoa do n |58) kIa vo I bo ng nguo I kha fhuong.
Ca oo o c ga y suong nam frô ng,
Hoo phâ f pho ru bo ng bô n bôn.
Kha c gIo da ng da ng nhu nIôn,
Mô I sâ u da ng da c fu a mIô n bô xa.
Huong guo ng dô f hô n da mô ma I,
Cuong guo ng soI Iô Ia I chu a chan.
Sa f câ m guo ng ga y ngo n da n,
Ðây uyôn |59) kInh du f phIm Ioan |59) nga I chu ng.
Io ng na y gu I gIo dông co fIô n,
Nghìn va ng xIn gu I dô n non Yôn.
Non yôn dâ u cha ng fo I mIô n,
Nho cha ng da ng da ng duo ng Iôn ba ng fro I.
Tro I fham fha m xa vo I khôn fhâ u,
Nô I nho cha ng dau da u na o xong.
Ca nh buô n nguo I fhIô f fha Io ng.
Ca nh cây suong duo m fIô ng fru ng mua phun.
Suong nhu bu a bô mo n gô c IIô u,
Tuyô f duo ng cua xo ho o ca nh ngô.
CIo f suong phu bu I chIm gu ,
Sâu fuo ng kôu va ng chuông chu a nô n khoI.
Va I fIô ng dô nguyô f soI fruo c ô c,
Mô f ha ng fIôu gIo fhô c ngoa I hIôn.
Ia ma n Iay ngo n gIo xuyôn,
Ðo ng hoa fhoo bo ng nguyô f Iôn fruo c ro m.
Hoa gIa I nguyô f nguyô f In mô f fâ m,
Nguyô f Iô ng hoa hoa fha m fu ng bông.
Nguyô f hoa hoa nguyô f fru ng fru ng,
Truo c hoa duo I nguyô f frong Io ng xIô f dau!
THI CA CO 51
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Ðâu xIô f kô muôn sâ u nghìn na o,
Tu nu công phu xa o dô u nguôI.
ÐIô ng câ m kIm bIô ng dua fhoI,
Oanh dôI fho n dô f buo m dôI nga I fhu a.
Ma f bIô ng fô mIô ng ca ng bIô ng no I,
So m Ia I chIô u do I do I nuong song.
Nuong song Iuô ng ngâ n ngo Io ng,
Va ng cha ng dIô m phâ n frang hô ng vo I aI7
ÐIô ng frang dIô m Io ng nguo I sâ u fu I,
Xo f nô I cha ng ngoa I co I CIang Iang.
Kha c gì a Chu c |60) ch¦ Ha ng, |61)
Ðô n Ngân |62) su I su f cung frang chô c mo ng.
Sâ u ôm na ng ha y chô ng Ia m gô I,
Muô n chu a dâ y ha y fhô I Ia m com
Muo n hoa muo n ruo u gIa I buô n
Sâ u Ia m ruo u nha f muô n dô n hoa ôI.
Co sônh ngo c mâ y hô I không fIô ng,
Om da n franh mâ y phim ro I fay.
Xo f nguo I ha nh d¦ch |63) bâ y nay,
Ða m xa fhôm mo I fra p dâ y Ia I voI.
Ca quyôn gho o Ia m roI nuo c ma f,
Trô ng fIô u |64) khua nhu ru f buô ng gan.
Vo va ng dô I kha c dung nhan,
Khuô II |65) mo I bIô f fân foan |66) duo ng na y.
Nô m chua cay fâ m Io ng mo I fo ,
Chua cay na y ha co vì aI7
Vì cha ng Iô fhIô p nho dôI,
Vì cha ng fhân fhIô p Io IoI mô f bô !
Thân fhIô p cha ng gâ n kô duo I fruo ng,
Iô fhIô p na o chu f vuo ng bôn khan7
ÐuI co n hô n mô ng duo c gâ n,
Ðôm dôm fhuo ng fo I CIang Tân fìm nguo I.
Tìm cha ng fhuo Ðuong Ða I |67) Iô I cu ,
Ca p cha ng noI Tuong Phô |68) bô n xua.
Sum vâ y mâ y Iu c fình co ,
THI CA CO 52
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Cha ng qua frôn gô I mô f gIo mô ng xuân.
CIâ n fhIô p fhân Ia I không ba ng mô ng,
Ðuo c gâ n cha ng bô n Iu ng fha nh Quan.
KhI mo nhu ng fIô c khI fa n,
Tình frong gIâ c mô ng muôn va n cu ng không.
ÐuI co mô f fâ m Io ng cha ng du f,
Vô n fhoo cha ng gIo kha c na o nguôI.
Io ng fhoo nhung chu a fhâ y nguo I.
Iôn cao mâ y Iu c frông vo I ba nh xo.
Trông bô n nam ba I chIa ma f nuo c,
Co bIô c um dâu muo f ma u xanh.
Nha fhôn mâ y xo m chông chônh, |69)
Mô f da n co dâ u fruo c ghô nh chIô u hôm.
Trông duo ng ba c dôI cho m qua n kha ch,
Ruo m ra cây xanh nga f nu I non.
Iu a fha nh fhoI fho p bôn cô n,
Ngho fhôI ngo c d¦ch vo o von bôn Iâ u.
Non dông fhâ y Ia hâ u châ f dô ng,
TrI sâ p so maI cu ng bo baI.
Kho I mu nghI ngu f nga n khoI,
Con chIm ba f gIo Ia c Ioa I kôu fhuong.
Iu ng Tây fhâ y nuo c duo ng uô n khu c,
Nha n IIô ng không so ng gIu c fhuyô n câu.
Nga n fhông chon chu c kho m Iau,
Ca ch ghô nh fhâ p fhoa ng nguo I dâu dI vô .
Trông bô n bô chân fro I ma f dâ f,
Iôn xuô ng Iâ u fhâ m fhoa f do I phon.
Io p mây nga I ma f khôn nhìn,
ÐIô f dâu chInh chIô n Ia mIô n Ngo c quan7 |70)
CIây ru f dâ f |71) dô khôn ho c chuo c,
Khan gIoo câ u |72) na o duo c fhâ y fIôn.
Io ng na y hoa da cu ng nôn,
Ð không Iô ngo c ma Iôn frông Iâ u.
Iu c ngoa nh Ia I nga m ma u duong IIô u,
Tha khuyôn cha ng du ng ch¦u fuo c phong |73)
THI CA CO 53
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Cha ng hay muôn da m ruô I rong,
Io ng cha ng co cu ng nhu Io ng fhIô p chang7
Io ng cha ng vi cu ng ba ng nhu fhô ,
Io ng fhIô p na o da m nghI gâ n xa7
Huo ng duong Io ng fhIô p nhu hoa,
Io ng cha ng Iâ n fhâ n o fa bo ng duong.
Ðo ng duong dô hoa va ng cha ng doa I.
Hoa dô va ng bo I fa I bo ng duong.
Hoa va ng hoa ru ng quanh fuo ng,
Tra I xom hoa ru ng dôm suong mâ y Iâ n!
Chô I Ian no fruo c sân da ha I,
Ngo n fâ n kIa bôn ba I dua huong.
Su a xIôm da o buo c fIô n duo ng,
Ngu a frông xom vo fhIôn chuong |74) fhâ n fho .
Ðo ng Ngân ha n khI mo khI fo ,
Ðô Khuô frIô n |75) buô I co buô I không.
Thu c mây do I Iu c nha f nô ng,
ChuôI sao Ða c dâ u fhôI dông Ia I doa I.
Mô f nam mô f nha f mu I son phâ n.
Truo ng phu co n fho fhâ n mIô n khoI.
Xua sao hình a nh cha ng ro I.
Ðây gIo no dô ca ch vo I Sâm Thuong7 |76)
Cha ng ruô I ngu a da m fruo ng mây phu ,
ThIô p da o ha I Iâ u cu rôu In.
CIo xuân nga y mô f va ng fIn,
Kha fhuong nho hô f mâ y phon Iuong fhì |77)
Sâ y nho khI ca nh ÐIôu doa Ngu y,|78)
Truo c gIo xuân va ng fia sa nh nhau.
No fhì a Chu c na ng Ngâu,
To I frang fhu Ia I ba c câ u qua sông
Thuong mô f ko pho ng không Iuô n gIu ,
Tho I fIô f Ia nh Iâ m Io do I nau.
ThoI dua nga y fha ng ruô I mau,
Nguo I do I fhâ m fhoa f qua ma u xuân xanh:
THI CA CO 54
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Xuân fhu dô gIâ n quanh o da ,
Ho p II da nh buô n qua khI vuI.
Oa n sâ u nhIô u nô I foI bo I,
Vo c bô IIô u dô o p na I chIô u xuân.
KIa Van Quân |79) mI mIô u fhuo fruo c;
Ð dô n khI dâ u ba c ma fhuong.
Ma f hoa no ga Phan Iang |80)
So khI ma I fo c dIô m suong cu ng ngu ng.
NghI nhan sa c duong chu ng hoa no
TIô c quang âm Iâ n Iu a gIoo qua.
NghI mô nh ba c fIô c nIôn hoa,
Ca I fo mâ y chô c sâ y ra na do ng.
Ca c xuân no mo mo ng vo ma f,
Iâ u hoa kIa pha ng phâ f mu I huong.
Tra ch fro I sao dô nho nha ng,
ThIô p râ u fhIô p Ia I râ u cha ng cha ng quôn.
Cha ng cha ng fhâ y chIm uyôn o nô I,
Cu ng dâ p dìu cha ng vô I phân fruong.
Cha ng xom chIm yô n frôn ruo ng,
Ða c dâ u không no dôI duo ng ro nhau.
KIa Ioa I sâu dôI dâ u cu ng sa nh,
No Ioa I chIm cha p ca nh cu ng bay.
IIô u son Ia fhu c co cây,
ÐôI hoa cu ng sa nh dôI dây cu ng IIô n.
â y Ioa I vâ f fình duyôn co n fhô ,
Sao kIô p nguo I no dô dâ y dây7
ThIô p xIn vô kIô p sau na y,
Nhu chIm IIô n ca nh nhu cây IIô n ca nh.
Ða nh muôn kIô p chu fình da vâ y,
Thoo kIô p na y hon fhâ y kIô p sau.
ThIô p xIn cha ng cho ba c dâ u,
ThIô p fhì gIu ma I Iâ y ma u fro frung.
XIn Ia m fhoo bo ng cu ng cha ng vâ y,
Cha ng dI dâu cu ng fhâ y fhIô p bôn.
Cha ng nuong vu ng nguyô f phI nguyô n,
THI CA CO 55
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
Mo I bô frung hIô u fhIô p xIn vo n fro n.
Io ng hu a quô c |81) fu a son ngan nga f,
Su c fi dân |82) duo ng sa f frI frI
Ma u ThIô u Vu |83) qua c |84) Nhu c ChI |85),
â y fhì buô I uô ng â y fhì bu a an.
Mu I do ng va c |86) do I Iâ n ham ho ,
Ða Io ng fro I gìn gIu nguo I frung.
Hô cha ng fram frâ n nôn công,
Ðuông fôn a I ba c froo cung non doa I.
Ðo ng co xi gIa ngoa I quan a I,
TIô ng kha I ca fro Ia I fhâ n kInh.
Non Yôn |87) fa c da dô danh,
TrIô u fhIôn |88) va o fruo c cung dình |89) dâng công.
Nuo c duô nh Ha n va c do ng ru a sa ch,
Khu c nha c fu ro o ra f ngo I khon.
Ta I so Tâ n, Hoa c vo n fuyô n,
Tôn ghI ga c Kho I |90) fuo ng fruyô n da I Iân |91)
Nô n huân fuo ng daI cân ra ng vo |92),
Chu dô ng huu |93) bIa dô nghìn dông.
On frôn fu â m fhô phong,
HIô n vInh fhIô p cu ng duo m chung huong fro I.
ThIô p cha ng da I nhu nguo I Tô phu , |94)
Cha ng ha n không nhu Iu Ia c Ðuong |95).
KhI vô doo qua â n va ng,
Trôn khung cu I da m râ y ruô ng Ia m cao.
XIn vì cha ng xô p ba o co I gIa p,
XIn vì cha ng ru Io p phong suong.
Vì cha ng fay chuô c cho n va ng,
Vì cha ng dIô m phâ n doo huong na o nu ng.
CIo khan Iô cha ng frông fu ng fâ m,
Ðo c fho sâ u cha ng fhâ m fu ng câu.
Câu vuI dô I vo I câu sâ u,
Ruo u kha cu ng kô fruo c sau mo I Io I.
So ro f voI Iâ n Iâ n fu ng cho n,
So ca dâ n ron ro n fu ng fhIôn.
THI CA CO 56
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
IIôn ngâm dô I â m do I phon,
Cu ng cha ng Ia I kô f mô I duyôn dô n gIa .
Cho bo Iu c sâ u xa ca ch nho ,
CIu gìn nhau vuI fhuo fhanh bình.
Ngâm nga mong gu I chu fình,
Ðuo ng na y âu ha n fa I Ia nh fruo ng phu.

Chu fhich
1. Truân chuyôn: gIan nan khô n kho
2. Truo ng fha nh: Va n Ii fruo ng fha nh, do Tâ n Thuy Hoa ng xây
du ng.
3. Cam fuyô n: Tôn dâ f
4. a o nhung: a o cu a quân nhân.
5. NIô m fây: NIô m rIông.
6. Thô noa: vo con.
7. Tha nh IIô n: bo I chu "IIôn fha nh" |nhu ng fha nh IIô n nhau). ÐIô n
fich: Nuo c TrIô u co haI ho n ngo c bich. Vua nuo c Tâ n vIô f fhu xIn dom
nam fha nh frì dô I ngo c â y. Vô sau, vâ f gì qui ba u go I Ia co gIa "IIôn
fha nh".
8. ThIôn kIôu: gIa c fro I Ha n fhu co câu "Hô gIa fhIôn chI kIôu fu "
|gIa c Hô Ia da m con kho da y cu a fro I).
9. Ða ngu a: bo I chu "ma ca ch" |Ma : ngu a; ca ch: da). ÐIô n fich: Ðo I
Ðông Ha n; Ma VIô n, fuo ng gIo I, fu ng no I: "Ia m fraI nôn chô f chô n sa
fruo ng bIôn a I, Iâ y da ngu a bo c fhây chôn mo I go I Ia fraI".
10. Tha I Son, hô ng mao: Tu Ma ThIôn no I: "Nguo I fa vâ n co ca I chô f,
song co ca I chô f da ng na ng nhu nu I Tha I Son, co ca I chô f không da ng
nho nhu Iông chIm hô ng". y no I co su da ng chô f va không da ng chô f.
11. Câ u v¦ |V¦ kIô u): Ii Ða ch co câu fho "Tuâ n ma nhuo c phong
phIôu, mInh fIôn xuâ f V¦ kIô u".
|Ngu a gIo I dI nhanh nhu gIo cuô n, fho f roI ra Iô I câ u sông v¦).
THI CA CO 57
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
12. Co câu ha f "Tuo ng quân f am fIô n d¦nh ThIôn Son, fra ng sI fruo ng
ca nhâ p Ha n quan" |ba mu I fôn cu a fuo ng quan Iâ y duo c nu I ThIôn
Son, fra ng sI ha f da I ma ko o quân va o cu a a I Ha n).
13. Cuom |Iong Tuyô n): Tôn mô f fhanh kIô m ba u.
14. CIo I Tu , Iâu Ian: Pho CIo I Tu , fuo ng nha Ðuo ng, du ng muu gIô f
chô f vua dâ f Ða I !yô n Ia Iâu Ian.
15. Man Khô, Phu c Ða: Ma VIô n, do I Ðông Ha n, IInh chu c Phu c Ða
fuo ng quân, fu ng da nh do p bo n ro o Man Khô.
16. Ha Iuong: |ha : sông, Iuong: câ u). Nga y xua fIô n dua nhau fhuo ng
dô n chô n "câ u sông".
17. Tô IIô u: Vua Ha n Van Ðô dô n doanh Tô IIô u Ia noI dô n quân cu a
fuo ng Chu a Phu dô khao fhuo ng quân sI.
18. Tra ng Ðuong: Tôn dâ f |cu ng Ia fôn cung cu a nha Tâ n).
19. Ha m Ðuong: Tôn dâ f, fây kInh cu a nha Tâ n.
20. TIôu Tuong: fôn sông.
21. Tha nh Ða ch Ðang. Vua Ha n Cao Tô fu ng b¦ vây o dâ y.
22. Thanh Ha I: Tôn dâ f. Ðo I Ðuo ng, ro Thô Cô c Hô n hu ng cu o dâ y.
23. Ha n ha I: Ða I sa ma c.
24. TIôu Quan: fôn cu a a I o noI hIô m fro . Ca c do I Ðuo ng, Tô ng xây
Iuy da p dô n chô ng ro Thô Phô n.
25. Iôn cao frông fhu c mây Iô ng: ÐIô n fich: Ðo I Ðuo ng, Цch Nhân
KIô f dI da nh gIa c xa nha , Iôn nu I cao frông da m mây fra ng o xa xa,
no I vo I quân sI ra ng: "Cha mo fa o duo I da m mây fra ng â y", y no I nho
nha .
26. TIô n fha o: |TIô n: dI fo I; fha o: da nh do p gIa c cuo p).
27. Non Kì |Kì Son): Nu I Kì IIôn, do I Ha n, Hoa c Khu Ðô nh da nh ro
Hung Nô o dâ y.
28. Ðô n Phì |Phì Thuy ): fôn sông. Ðô KIôn nuo c Tâ n, dom ha ng fr m
va n quân da nh Tâ n o sông na y, fhua frâ n, quân sI muo I phâ n chô f
mâ f fa m chin, fhây da p fha nh go .
THI CA CO 58
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
29. Ma c ma f: vo ra no f ma f. |Цch chu "dan fhanh" |dan: sa c do ;
fhanh: sa c xanh).
30. Ðan SIôu: danh fuo ng do I Ha n, fhoo vIô c bInh nhung ra xu Tây
Vu c o 31 nam, Iâ p nhIô u công Io n, khI vô da qua 80 fuô I.
31. Tôn roo dâ u ngu a |mInh dich) : |mInh: kôu; dich: mu I fôn b¦f sa f) :
fôn no b¦f sa f, ba n dI vang ra fIô ng.
32. CIa o dan |duyôn can) : |duyôn: Ioo; can: ca n cây gIa o): Ioo ngo n
gIa o ma Iôn ma f fha nh |duyôn - doan).
33. Vay: fIô ng dô m cu a câu fhan fho .
34. Vuong fôn: con nha gIa u sang, ua dI choI không doa I dô n gIa
dình.
35. Quan san, ha n huyôn: |quan : a I ; san : nu I : ha n : Ia nh ; huyôn :
â m), y no I ca ch fro , không bIô f fIn fu c cu a nhau.
36. y nhI: chIm o n |yô n) fhuo ng Ia m fô frong ma I nha .
37. Ðang dô : Iôn duo ng ra dI noI xa.
38. Iu ng Tây |Iu ng Tây sâ m): nu I nho ma cao |sâ m) o dâ f Iu ng Tây.
39. TIô ng câ m: fIô ng chIm cho c.
40. Ha n Ðuong: fôn dâ f.
41. |mô fra o) : |mô : chIô u : fra o, frIô u : con nuo c) : con nuo c Iôn buô I
chIô u hôm.
42. ÐIô n khoI nga y â y: fu nga y ca ch xa nhau.
43. TIô n son: d¦ch chu "ha fIô n" |ha : son : fIô n : dô ng fIô n), Ia son non
nô I o ma f nuo c nhu dô ng fIô n.
44. Hoa ng hoa fhu : Iinh fhu do I xua, cu fha ng 9 fhì ca f dI, dô n fha ng
9 nam sau mo I dô I vô . Tha ng 9 Ia mu a hoa cu c no , sa c va ng, cho nôn
go I Ia "Hoa ng hoa fhu ".
45. Ia o fhân: cha mo gIa .
46. Khuô phu : nguo I vo o chô n khuô pho ng.
47. Phu frì: frông nom, a m bô ng.
48. |Ha n cung fhoa): nha c fich Ha n Vu dô ban cho ba TrIô u TIô p Ðu
mô f ca I fhoa ngo c.
THI CA CO 59
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
49. |Tâ n Iâu kinh): Tâ n Thuy Hoa ng co ca I guong Io n go I Ia "chIô u
da m kinh", soI fhâ y mâ f frong fhân fhô , bIô f
duo c nguo I na o co fa fâm.
50. |Câu chI ngân, fao dâ u ngo c) : nhâ n doo fay ba ng ba c; frâm ca I
dâ u ba ng ngo c.
51. Iâ y fhich Tô Vu xo a o Iu a vIô f fhu, cô f va o chân chIm nha n fha
bay vô Ha n.
52. Hô ng fIô n: nho nha n dom fhu buô c o chân |hô ng: chIm nha n
frô ng; nha n: chIm ma I).
53. Ma n mua fruo ng fuyô f |hô fruo ng, Iang vI): fruo ng hô , ma n Iang,
chI nhu ng noI do ng quân o co I ngoa I.
54. |Câ m fu dô fhI): Ðo I Tâ n, Ðâ u Thao dI Iinh, vo Ia Tô Huô Ia m ba I
fhI "hô I van" dô f va o gâ m dâng Iôn vua ma xIn cho chô ng vô .
55. |KIm fIô n vâ n bô c): gIoo ba dô ng fIô n ba ng khI bo I quo .
56. XIôm fha f: a o quâ n fha f nho |fhân fhô gâ y vì nho chô ng).
57. Ru fha c: bo ro m xuô ng, cuô n Iôn.
58. Hoa do n: d¦ch chu "dang hoa" |dIa do n dâ u xua).
59. Ðây uyôn, phim Ioan: haI so I dây da n nhu dôI chIm uyôn uong,
haI phim da n nhu dôI chIm Ioan phu ng. ChInh phu không muô n Iôn
dây da n, so du f dây hoa ra dIô m xâ u.
60. Chu c nu .
61. Ha ng Nga
62. Ðô n sông Ngân Ha , noI Nguu Iang - Chu c Nu ga p go .
63. Ha nh d¦ch: dI Ia m nghIa vu |dI Iinh).
64. Trô ng canh o fra I quân.
65. Khuô II: xa ca ch nhau Iâu nga y.
66. Tân foan: |fân: cay; foan: chua): nô I chua cay.
76. Ðuong Ða I: fôn nu I, vua Tuong Vuong nuo c So mô ng ga p fhâ n nu
Vu Son o dâ y.
68. Ðô n sông TIôu Tuong.
THI CA CO 60
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
69. |TInh â p) : |fInh: gIô ng; â p: xo m) : nhu ng noI xo m Ia ng.
70. Ngo c quan: Ngo c Môn quan, fôn mô f cu a a I, noI gIa p gIo I xu Tây
Vu c.
71. Câ y ru f dâ f: Phi Truo ng Pho ng ho c duo c fhuâ f ru f dâ f, hô du ng
ca I gâ y fro xuô ng dâ f fhì nghìn da m duo ng cu ng fhu Ia I o fruo c ma f.
72. Khan gIoo câ u: ThôI sInh va o nu I Iâ y duo c fIôn nu Ia m vo , ho c
duo c pho p fa ng hình, Io n va o frong cung dô fInh ngh¦ch, b¦ da o sI
duô I ba f. Cha ng cha y vô nu I, co n ca ch con sông, fIôn nu hoa pho p
no m ca I khan bIô n fha nh nh¦p câ u ngu sa c dô cho cha ng cha y qua.
73. HaI câu na y d¦ch haI câu fho cu a ba I "Khuô oa n" cu a Vuong
Xuong IInh, fhI sI do I Ðuo ng:
Hô f kIô n ma ch dâ u duong IIô u sa c
Hô I gIao phu fô m¦ch phong hâ u
74. ThIôn chuong: ca c vo frôn fro I, nhu: fInh fu , nhâ f, nguyô f...
75. Khuô frIô n: dô dI cu a sao Khuô.
76. Sâm, Thuong: sao Sâm |sao Hôm) phuong Tây, sao Thuong |sao
maI) o phuong Ðông, mô f ngôI hIô n ra fhì mô f ngôI Ia n dI không cu ng
frông fhâ y mau. y no I su II bIô f.
77. Iuong fhì: fho I fuoI do p.
78. ÐIôu hoa ng, Nguy fu : nha ÐIôu Su ng co hoa mâ u don va ng
|hoa ng); nha Nguy Nhân Phô co hoa mâ u don fia |fu ).
79. Van Quân: gIaI nhân do I Ha n, Tra c Van Quân, goa chô ng, ngho
Tu Ma Tuong Nhu da n khu c "Phu ng câ u hoa ng" ung fhoo Ia m vo .
Sau Tuong Nhu muô n Iâ y vo Io , Van Quân bo n Ia m ba I "Ða ch dâ u
ngâm". Tuong Nhu ca m kich, fhôI không Iâ y Io , cu ng Van Quân o do I
dô n gIa .
80. Phan Iang: nguo I con fraI fuâ n fu do I Tâ n Phan An Nhân, mô I
khI ra duo ng, con ga I hay gho o, no m qua dâ y xo.
ÐIô n fich na y va dIô n fich frôn y no I: mô f nga y kIa vo chô ng cu ng gIa .
81. Hu a quô c: mô f Io ng dom fhân gIu p nuo c.
82.Ty dân: Hô f su c cho cho nhân dân.
THI CA CO 61
hffp://vvv.obooks.vdcmodIa.com
83. ThIô n Vu: chu a cu a ro Hung Nô.
84. Qua c: Iô faI fra I. Ðâng dâ u gIa c ghI công chI câ n xo o Iô faI fra I
dom vô nô p.
85. Nhu c chI: fôn nuo c xua o mIô n Tây Vu c.
86. Ðo ng va c: guom gIa o.
87. Non Yôn: Nu I Yôn NhIôn o dâ f ngoa I Mông Cô . Ðo I Hâ u Ha n,
Ðâ u HIô n da nh duô I ro Hung Nô dô n dâ y, Iôn nu I kha c công huân
va o da , rô I vô .
88. TrIô u fhIôn: fhIôn frIô u, frIô u |dình) vua.
89. |V¦ !ong cung): cung dIô n nha Ha n, chu vI rô ng Io n, xây du ng
Iuôn, hô f cung na y dô n dIô n no không bao gIo rô I, cho nôn da f fôn"V¦
!ong"|chua hô f); cu ng nhu: da v¦ uong |dôm chua sa ng).
90. Ca c Kho I: Iang Yôn ca c |Iang yôn: cao vuo f frôn fâ ng mây kho I),
vua Ðuo ng Tha I Tông cho du ng dô vo hình 24 công fhâ n.
91. Ða I Iân: Kì Iân da I, Vua Ha n Tuyôn dô cho vo fuo ng 10 công
fhâ n o dâ y.
92. Mao fu khoa n: |mao: co franh; fu: co gaI; khoa n: van fu dô Ia m
fIn): Ðo I xua phong hâ u, vua ban cho dâ f ngu sa c co bo c mao fu, hoa c
cho fâ m fhIô f khoa n |fâ m sa f ghI công fra ng).
d¦ch gIa du ng "nô n huân fuo ng" d¦ch fu ngu na y |huân công, huân
nghIô p: công nghIô p fo Io n).
93. Ðô ng huu: bo I câu "du quô c dô ng huu fhich" |cu ng Io cu ng vuI vo I
nuo c nha ).
94. Tô phu : vo Tô Tâ n. KhI co n ha n vI, Tô Tâ n vô nha , nguo I vo cu
ngô I frôn khung cu I, không fho m du ng dâ y.
95. Ia c Ðuong: chI Tô Tâ n, nguo I Ia c Ðuong.


Sign up to vote on this title
UsefulNot useful