ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙO

ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ
∆ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ∆ΩΝ
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ - ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ∆ΟΜΙΑ – ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ

Χειμερινό Εξάμηνο 2011-2012

Προσεγγίσεις του Αστικού Σχεδιασμού
στην Ελλάδα

Παρασκευή 2 ∆εκεμβρίου 2011

Η πόλη δίχως τέλος.
Παράμετροι αστικής ανάπτυξης/διάχυσης περιφερειών
μητροπολιτικών περιοχών.

Νίκος Γεωργακόπουλος
Πολιτικός Μηχανικός

Αστική ∆ιάχυση και Σχεδιασμός
Η αστική διάχυση είναι αποτέλεσμα
ενός ευκαιριακού σχεδιασμό που:

9
9
9

Είναι ανίσχυρος μπροστά στις
πιέσεις της αγοράς
∆εν ενδιαφέρεται να προβλέψει
τις εξελίξεις
∆εν
ενδιαφέρεται
να
κάνει
στρατηγικές επιλογές

Αστική ∆ιάχυση
¾ Έκρηξη και θρυμματισμός της αστικής
μορφής.
¾ Απρογραμμάτιστη και τυχαία εγκατάσταση νέων οικιστικών και
παραγωγικών χρήσεων.
¾ Ασυνέχειες του κτισμένου χώρου και
διαχωρισμός των χρήσεων γης.

Αλλά αυξανόμενη. εξελίσσεται σε παθολογικό φαινόμενο .Η Αστική ∆ιάχυση: Επιλογές του σχεδιασμού (ή Αστική ∆ιάχυση Συλλογικό το κόστος Αρχικά του μη σχεδιασμού) Μια φυσιολογική εξέλιξη Η αστική διάχυση υπήρξε ένα για μεγάλο χρονικό διάστημα ένα « φυσιολογικό φαινόμενο » επηρεασμένο από την τεχνολογική πρόοδο.

ευρείες αστικές περιοχές ή διάδρομοι όπου εγκαθίστανται ¾ και οικογένειες ¾ και επιχειρηματικές δράσεις . Έτσι δημιουργούνται. πέρα από τις ιστορικές αστικές συγκεντρώσεις.Αστική ∆ιάχυση: Μηχανισμός Ακμάζουσες οικονομικά περιοχές βελτίωση εισοδημάτων σε συνδυασμό με την τεχνολογική εξέλιξη που υπερνικά φυσικά εμπόδια και αποστάσεις έχουν την τάση να διαχέονται στο χώρο.

Η διάχυτη αστικοποίηση σαν «αντι-πόλη» Η ακραία εξειδίκευση λειτουργιών. ™ και τον θρίαμβο της εξατομικευμένης και ιδιωτικοποιημένης οπτικής ™ που εκφράζεται στις υπέρ-ειδικευμένες χρήσεις ¾ της μονοκατοικίας (οικιστική χρήση). απομονωμένη σε ζώνες (zoning). ¾ του βιομηχανικού πάρκου και του πάρκου γραφείων (εργασία). ¾ του κέντρου διοίκησης και εκπαίδευσης. σημαίνει το πραγματικό τέλος της πόλης σαν χώρου αλληλοεπιδράσεων. Το μέσο που συνδέει αυτές τις χρήσεις μεταξύ τους: το ΙΧ αυτοκίνητο . ¾ του εμπορικού κέντρου (εμπορική χρήση – κατανάλωση).

¾Πληθυσμιακή αύξηση ¾Αύξηση νοικοκυριών Κατοικία ¾Ύπαρξη οδικού δικτύου ¾Χαμηλή τιμή καυσίμων ¾Δημόσια συγκοινωνία κακής ποιότητας ¾Περισσότερος κατά κεφαλήν χώρος Κανονιστικό πλαίσιο ¾Προτιμήσεις στέγασης ¾Κακός σχεδιασμός χρήσεων γης ¾Κακή εφαρμογή σχεδιασμού ¾Έλλειψη οριζόντιου και κάθετου συντονισμού και συνεργασίας .Παράγοντες που ευνοούν την αστική διάχυση Μακρο-οικονομικοί παράγοντες Κεντρικές περιοχές πόλεων ¾Οικονομική ανάπτυξη ¾Παγκοσμιοποίηση ¾Ευρωπαϊκή ενσωμάτωση ¾Κακή ποιότητα αέρα ¾Θόρυβος ¾Μικρά διαμερίσματα ¾Μη ασφαλές περιβάλλον Μικρο-οικονομικοί παράγοντες ¾Βελτίωση προτύπων διαβίωσης ¾Αξίες γης ¾Διαθεσιμότητα φθηνής αγροτικής γης ¾Ανταγωνισμός μεταξύ δήμων ¾Κοινωνικά προβλήματα ¾Έλλειψη ελεύθερων πράσινων χώρων ¾Κακή ποιότητα σχολείων Συγκοινωνίες Δημογραφικοί παράγοντες ¾ Κατοχή Ι.Χ.

κατακλυσμένες από τις κοινοτυπίες που παράγει η διάχυτη οικιστική μεγέθυνση. Μια πρώτη απάντηση: Βελτίωση των συνθηκών (gentrification) στα κέντρα των πόλεων .Αστική ∆ιάχυση και ταυτότητα Έτσι. ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποια διορθωτικά μέτρα πρέπει να προτείνει ο σχεδιασμός. όμως ¾ Υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουν οι ευρωπαϊκές πόλεις την χωρική και πολιτιστική ταυτότητά τους.

• H έκρηξη των μεταπολεμικών αστικών περιοχών στις Ηνωμένες Πολιτείες οφείλεται σε νόμους και κανονισμούς λειτουργίας που ενθάρρυναν την αύξηση διάχυσης .

000 10.000 0 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2003 Year .000 US UK 8.000 2.000 6.Per Capita Annual Vehicle Mileage 12.000 4.

000 0 1970 1980 1990 Year Gr 2000 2007 U.K. .000 15.S.000 10.000 20.OECD Travel Trends A n n u al Passen g er K m s Per C ap ita 25. Belgium Denmark Finland France Germany Greece Ireland Italy Netherlands Norw ay Portugal Spain Sw eden Sw itzerland U.000 5.

Αστικοποίηση στις ΗΠΑ Portion of Total Population 90% 80% 70% 60% 50% 40% Suburban 30% 20% 10% Central City 0% 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 Year .

detached 0% 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 .U. Κατοικίες ανά τύπο P o r t io n o f T o t a l 100% Other 80% Mobile home 60% 5 or more units 2 to 4 units 40% Single-family. attached 20% Single-family.S.

Προτιμήσεις κατοικίας (2002) I w ish I w ere closer to the city I w ish my home w ere closer to public transportation I w ish my home w ere closer to shopping and restaurants I w ish my home w ere closer to w here I w ork I w ish I could w alk to more places from my home I w ish my home w ere larger 0% 10% 20% 30% 40% 50% Portion of Respondents 60% 70% .

Προτιμήσεις γειτονιάς (2002) Shops w ithin w alking area playgrounds parks sidew alks jogging/bike trails highw ay access 0% 10% 20% 30% Many households want highway access and good walking and cycling facilities. 40% 50% .

.Χ.Ο κύκλος της εξάρτησης από το Ι.

200 $1.800 Housing $1.000 Transport $1.000 $800 $600 $400 $200 $0 Urban Inner Suburb Outer Suburb Exurban 18 .600 $1.400 $1.M o nthly H o use ho ld E x pe nditure s $2.

Annual Traffic Deaths Per 100.000 Population Smart Growth Safety Impacts 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Most Sprawled Smartest Growth .

.

ομαδοποίηση. κεντρικότητα. μονοπυρηνική μορφή. συγκέντρωση. μικτές χρήσεις και εγγύτητα» . συνοχή.ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ∆ΙΑΧΥΣΗΣ ¾ορισμοί ¾ορισμοί ¾ορισμοί ¾ορισμοί βασιζόμενοι στη μορφή βασισμένοι στη χρήση γης βασισμένοι στις επιπτώσεις βασισμένοι στην πυκνότητα Μια πιθανή σύνθεση: Η διάχυση είναι μια μορφή χρήσης του εδάφους σε μια αστικοποιημένη περιοχή όπου συνδυάζονται τα χαμηλότερα επίπεδα των παρακάτω χαρακτηριστικών: πυκνότητα.

αποχέτευση.•Προαστιακή ανάπτυξη •Προαστιακή ανάπτυξη. ¾υποστηρίζεται από μικρές και αποσπασματικές επεκτάσεις των υποδομών (ύδρευση. ηλεκτροδότηση και οδικές συνδέσεις) . ή αστική διάχυση χαμηλής πυκνότητας: ¾η χαμηλής έντασης χρήση της γης για οικιστικούς λόγους γύρω από το υπάρχοντα όρια των πόλεων.

•Γραμμική ανάπτυξη κατά μήκος οδικών αρτηριών (Ribbon sprawl) ¾η ταινιακή ανάπτυξη κατά μήκος των κυρίων οδικών αξόνων. . ¾Πρώτα αναπτύσσεται η γη που βρίσκεται σε επαφή με τους άξονες και ¾αργότερα εξαπλώνεται κάθετα προς τους άξονες καθώς αυξάνονται οι η τιμές της γης και υλοποιούνται διάφορες υποδομές.

κάποιες κηλίδες αστικοποιημένης γης που απέχουν αρκετά η μία από την άλλη. .•τυχαία ανάπτυξη (leapfrog discontinuous development) • Είναι μια συνεχής μορφή αστικοποίησης.

(EEA) (Ed. The ignored challenge) .Ορισμοί της διάχυσης Κατά τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (European Environmental Agency EEA) η αστική διάχυση είναι: «η φυσική μορφή μιας χαμηλής πυκνότητας επέκτασης των μεγάλων αστικών περιοχών προς τις περιβάλλουσες γεωργικές περιοχές υπό απόλυτο καθεστώς ελεύθερης αγοράς.) (2006): Urban Sprawl in Europe.

που αναφέρονται: ¾ στην πυκνότητα: επομένως. .Ορισμοί της διάχυσης Επίσης μπορούν να διακριθούν πέντε ομάδες ορισμών με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. ¾ στο βαθμό χωρικής συγκέντρωσης: επομένως. η διάχυση σημαίνει αποκέντρωση των αστικών λειτουργιών με ταυτόχρονη χωρική επέκταση των αστικών χρήσεων στις αγροτικές περιοχές. χαρακτηριστικό της διάχυσης είναι η κυριαρχία των αστικών μορφών χαμηλής πυκνότητας σε συνδυασμό με την οργανική απομόνωση της περιοχής εγκατάστασης.

συμπαγών πόλεων σε διάχυτες πολυκεντρικές οικιστικές δομές ¾ στις κοινωνικές επιπτώσεις των μορφών χρήσεως γης: εδώ. .Ορισμοί της διάχυσης ¾ στη δομή και τη μορφή της οικιστικής περιοχής: σε αυτήν την περίπτωση.χ. π. ¾ στην κανονιστική διάσταση του σχεδιασμού των χρήσεων γης: επομένως. σε αντίθεση με τις επιδιώξεις του χωρικού σχεδιασμού. η διάχυση θεωρείται μια συγκεκριμένη διαδικασία μετασχηματισμού των μονοκεντρικών. η διάχυση είναι μια μη σχεδιασμένη ανάπτυξη. η διάχυση χαρακτηρίζεται από τις ιδιαίτερες επιπτώσεις της. στην κυκλοφορία και στην κατανάλωση γης.

Αστική εξάπλωση και ο έλεγχός της .

κοινή σε όλες τις πόλεις και αφορά όλες τις δραστηριότητες. στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. μείωση ανοικτών χώρων. χλωρίδας.Η αστική επέκταση/διάχυση είναι ιδιαίτερα έντονη σήμερα. Έμμεσα: η αυξανόμενη κυκλοφορία οδηγεί στην κατανάλωση καυσίμων. Επηρεάζει το φυσικό περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους με διάφορους τρόπους: Άμεσα: περιορισμός αγροτικής και φυσικής γης. καταστροφή πανίδας. στη συμφόρηση. Ο σχεδιασμός χρησιμεύει ως μέσο για την αποτροπή των επιπτώσεων της αστικής εξάπλωσης στο φυσικό περιβάλλον στους φυσικούς πόρους και γενικά στη βιώσιμη ανάπτυξη. φυσικού τοπίου. .

μείξη χρήσεων και προσβασιμότητα .Κεντρικά ζητήματα/αναζητήσεις στη σύγχρονη συζήτηση για τον σχεδιασμό στο πλαίσια της βιώσιμης ανάπτυξης : Αστική εξάπλωση και ο έλεγχος της ►Αστική μορφή και πυκνότητα: το ζήτημα της συνεκτικής πόλης ►Αστική μορφή.

Αστική μορφή και πυκνότητα: Το ζήτημα της συνεκτικής πόλης Η αστική πυκνότητα ένα από τα βασικότερα στοιχεία του σχεδιασμού (κομβικό στη σχέση πολεοδομίας και αστικού σχεδιασμού). Συνεκτική πόλη ¾ Μικρότερο κόστος εξασφάλισης αστικών υποδομών ¾ Αύξηση της ζωτικότητας της πόλης ¾ Μεγαλύτερη αποδοτικότητα (μικρότερη κατανάλωση ενέργειας) .

καλύτερες δυνατότητες εφαρμογής δημόσιων ΜΜΜ και χρήσης των ήπιων μέσων μετακίνησης (πεζή ή ποδήλατο). – Ο βασικότερος λόγος. οικονομίες κλίμακας στη διαχείριση των υποδομών. ηλεκτρισμό. θέρμανση.• Απόψεις υπέρ της συνεκτικής πόλης: – Μορφή περισσότερο αποδοτική επειδή απαιτείται λιγότερη κατανάλωση ενέργειας για καύσιμα. οι μεταφορές: μείωση των αναγκών μετακινήσεων. . νερό.

«Η πόλη της Θεσσαλονίκης ενσωματώνει πολλά στοιχεία που οι πολεοδόμοι στην Αμερική θα ανέφεραν ως έξυπνη ανάπτυξη. Οι πεζοί κατακλύζουν τους δρόμους και τις πλατείες σχεδόν όλες τις ώρες. …. Τα ισόγεια των πολυκατοικιών στους σημαντικούς δρόμους καταλαμβάνονται συνήθως από εστιατόρια. . Ενώ απολαμβάνει αυτά τα οφέλη. την έλλειψη ανοιχτών χώρων. λιανικό εμπόριο και άλλες επιχειρήσεις. το θόρυβο και τις συνέπειες στη θερμοκρασία στο εσωτερικό της πόλης». συμπεριλαμβανομένου του κυκλοφοριακού συνωστισμού. Η δεύτερη πόλη της χώρας.Ένα παράδειγμα Ο συνεκτικός ιστός της Θεσσαλονίκης. Οι μεικτές χρήσεις γης είναι ο κανόνας. είναι συνεκτική με την οικιστική περιοχή να χαρακτηρίζεται από κτίρια διαμερισμάτων των πέντε έως οκτώ ορόφων. η πόλη επίσης αγωνίζεται με τα μειονεκτήματα της πυκνότητας.

¾ εργαστηρίων. J. ¾ κοινωνικών στρωμάτων. • (Jacobs. ¾ καταστημάτων. (1960) Death and Life of Great American Cities). ακόμα και ¾ εργοστασίων αποτέλεσαν μια αστική μορφή με δυνητικά μη βιώσιμη κοινωνική μονοκουλτούρα.Οι περιοχές χωρίς ένα μείγμα ¾ τύπων κατοικίας. . ¾ γραφείων. .

Η σύνδεση της αστικής ανάπτυξης με τις δημόσιες μεταφορές Υπάρχει στενή σχέση μεταξύ των προτύπων χρήσεων γης.Αστική μορφή. της συνολικής ζήτησης για μεταφορές και της χρήσης του ΙΧ . μείξη χρήσεων & προσβασιμότητα ∆ύο ζητήματα είναι ιδιαίτερα κρίσιμα : Η μείξη χρήσεων. δηλαδή η κατάργηση του διαχωρισμού των λειτουργιών και δραστηριοτήτων στις μεγάλες πόλεις γιατί: Ο κατακερματισμός των δραστηριοτήτων αλλά και το zoning συμβάλλουν στον κατακερματισμό των ροών κυκλοφορίας και στην έλλειψη δυνατότητας διαχείρισης των ΜΜΜ (παρεμπόδιση προσβασιμότητας).

Στρατηγικές βιώσιμου σχεδιασμού: Νέα Πολεοδομία New Urbanism επανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής πόλης Εργαλεία διαμόρφωσης συνεκτικού ιστού Ανάπτυξη ∆ιαμετακόμισης Development Κάλυψη Αστικών Κενών Transit-Oriented Infills .

. τη στιγμή που η αύξηση του πληθυσμού που επιφέρει η αυξημένη πυκνότητα θέτει νέες ανάγκες σε ανοικτούς χώρους. ‡ Σημείωση: οι πολιτικές αυτές πρέπει να ασκούνται με ιδιαίτερη προσοχή έτσι ώστε να μην ενέχουν τον κίνδυνο μείωσης ζωτικών ανοικτών χώρων. .αύξηση των σταθεροτύπων πυκνότητας σε περιοχές που έχουν δομηθεί προηγουμένως με χαμηλή πυκνότητα και προσανατολισμός προς τα διώροφο ή τριώροφα κτίσματα.δόμηση σε μη αναπτυγμένη αστική γη.Στρατηγικές βιώσιμου σχεδιασμού: Συνεκτικότερη οικιστική ανάπτυξη: .

διαφορετικής προέλευσης επιστημόνων. Έτσι αναδεικνύονται τα καλύτερα σημεία σαν αποτέλεσμα καλύτερης και πληρέστερης πολεοδομικής προσέγγισης. .Νέα Πολεοδομία Το κίνημα της «Νέας Πολεοδομίας» στηρίζει την δύναμή του κυρίως στον συνδυασμό μεγάλης ποικιλίας ιδεών (αποτέλεσμα της συμμετοχής στο διάλογο και την επεξεργασία των λύσεων. διαχειριστών αλλά και πολιτών). πολιτικών.

με κεντρικό συνεκτικό τμήμα Εσωτερική και εξωτερική ανάπτυξη σε ζώνη δόμησης εκτός ορίων Κατοικία σε απόσταση ΙΧ αυτοκινήτου από εξυπηρετήσεις και δημόσιες λειτουργίες Εξάρτηση από καθημερινή λειτουργία αυτοκινήτου Προβληματική πρόσβαση σε δημόσιο ΜΜΜ .«ΝΕΟ-ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ» Συνεκτικός ιστός Εσωτερική εντός ορίων ανάπτυξη Κατοικία σε απόσταση πεζού από εξυπηρετήσεις και δημόσιες υπηρεσίες Απεξάρτηση από την καθημερινή λειτουργία αυτοκινήτου Άμεση και στιγμιαία πρόσβαση σε δημόσιο ΜΜΜ. σε απόσταση πεζού «ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΟΛΗ» Διάσπαρτος ιστός.

¾ με πολύ πράσινο. εμβαδόν 40 ha). ¾ κατοικίες διαφόρων μεγεθών ¾ σε ισορροπία με χώρους εργασίας και ¾ κατάλληλη μίξη χρήσεων . διάμετρος 800 μ.Νέα Πολεοδομία: Οι γειτονιά διαμορφώνεται σε απόσταση πεζού (400 μ. ή 5’ βάδισμα.

πρότυπο Ιδιαίτερη έμφαση στη διαμόρφωση και προστασία πράσινων διαδρόμων σύνδεσης της αστικής περιοχής με τις φυσικές περιοχές που την περιβάλλουν.Προώθηση μορφών αστικής ανάπτυξης με μεικτές χρήσεις και παράλληλη σύνδεση του σχεδιασμού των χρήσεων γης με τον σχεδιασμό των μεταφορών και ειδικότερα των δημοσίων μέσων μεταφοράς. Εξασφάλιση και προστασία. . σημαντικών ανοιχτών και πράσινων χώρων με τρόπο ώστε να αποτελούν τη βάση για το μελλοντικό ανάπτυξης.

. ► επανάχρηση και χωροθέτησης νέων δραστηριοτήτων σε περιοχές εγκαταλελειμμένων και παλαιότερα δομημένων εκτάσεων .Πολιτικές ενίσχυσης των κέντρων πόλεων και των λοιπών κεντρικών περιοχών: ► μίξη των χρήσεων γης σε αυτές. Αστικός σχεδιασμός και κανόνες δόμησης που συμβάλλουν καθοριστικά: ► στη δημιουργία ενός φιλικού μικρο-περιβάλλοντος ► στην καλή ποιότητα δημοσίων χώρων και κτιρίων και ► με σοβαρές δυνατότητες αποδοτικότητας της χρήσης των φυσικών και ενεργειακών πόρων.

Transit-oriented Development (Ανάπτυξη ∆ιαμετακόμισης) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ TOD Ορίζεται σαν TOD μια εγκατάσταση μέσης έως υψηλής πυκνότητας που δημιουργείται μέσα σε ακτίνα πεζή μετακίνησης από μια στάση ή ένα σταθμό μέσων μαζικής μετακίνησης (ΜΜΜ) υψηλής ταχύτητας σχεδιασμένη με ιο τρόπο που να διευκολύνει και να ενθαρρύνει την χρήση τους. Η προσέγγιση αυτή αποκτά σταδιακά τόσο πιο σημαντικό ρόλο όσο περισσότερο αναπτύσσεται το δίκτυο των δημόσιων ΜΜΜ υψηλής ταχύτητας (που είναι τα μέσα σταθερής τροχιάς). Αντικειμενικός σκοπός του εγχειρήματος είναι να κερδίζει καθημερινά νέους χρήστες για να επεκτείνεται και σε άλλες περιοχές όταν παρουσιάζεται μια ευκαιρία για την υλοποίηση νέων προγραμμάτων TOD (επικοινωνιακή προβολή) . ∆ημιουργικές αστικές επιλογές που αντανακλούν ένα τύπο ολοκληρωμένης προσέγγισης που αναμειγνύει την πολεοδομία με τις μετακινήσεις.

κοινωνικών και οικονομικών στόχων.Transit-oriented Development (Ανάπτυξη ∆ιαμετακόμισης) Η TOD είναι ένας τύπος ολοκληρωμένης προσέγγισης που συνδυάζει πολεοδομικό σχεδιασμό και μεταφορές. όπως: . που βελτιστοποιεί τη χρήση του χώρου γύρω από στάσεις και σταθμούς των δημόσιων ΜΜΜ και εφαρμόζει τους κανόνες της συνετής διαχείρισης για την επίτευξη περιβαλλοντικών.

Transit-oriented Development (Ανάπτυξη ∆ιαμετακόμισης) ¾ Μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου με επέκταση την χρήσης των δημόσιων ΜΜΜ μεγάλης ταχύτητας ¾ Βελτίωση της ποιότητας του αέρα με δημιουργία εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης την ¾ Μείωση της κατανάλωσης ενέργειας μέσα από μια πιο αποτελεσματική χρήση του χώρου και των συνδέσεων ¾ Μεγιστοποίηση της χρήσης των μεταφορικών υποδομών (και επίτευξη οικονομιών κλίμακας) ¾ Μείωση του συνολικού αριθμού των μετακινήσεων στο σύνολο του δικτύου μεταφορών ¾ Μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης. . των θυμάτων και το αντίστοιχο κόστος. των ατυχημάτων.

Transit-oriented Development (Ανάπτυξη ∆ιαμετακόμισης) ¾ Ανάκτηση της χρήσης χώρων εγκαταλελειμμένων ή υποχρησιμοποιούμενων. εργασίας και υπηρεσιών στο εσωτερικό της πόλης ¾ Βελτίωση της ισορροπίας ανάμεσα στην κατοικία και τις οικονομικές δραστηριότητες ¾ Επίτευξη των ευεργετικών προς την υγεία αποτελεσμάτων της καθημερινής πεζή μετακίνησης ¾ Εφαρμογή της TOD ως καταλύτη της οικονομικής ανάπτυξης . ¾ Αύξηση των επιλογών μετακίνησης μέσα από την δυνατότητα παροχής περισσότερων λύσεων ¾ Αύξηση δυνατοτήτων επιλογής κατοικίας.

Πρωτογενή
οφέλη
∆ευτερογενή έμμεσα
οφέλη

Δημόσιος τομέας

Ιδιωτικός τομέας

Αύξηση μετακινήσεων και εσόδων
των ΜΜΜ

Αύξηση αξίας γης ανάλογα με
τη χρήση

Οικονομική ανάπτυξη της περιοχής

Βελτίωση επιχειρηματικότητας

Αναζωογόνηση και αναμόρφωση των
αστικών περιοχών
Μείωση της κυκλοφοριακής
συμφόρησης, της κατανάλωσης
καυσίμων και της ατμοσφαιρικής
ρύπανσης
Αύξηση φορολογικών εσόδων
Τιθάσευση της αστικής διάχυσης
και μείωσης της κατανάλωσης
εδάφους
Μείωση του κόστους δημιουργίας
νέων οδικών υποδομών για την
ιδιωτική μετακίνηση
Ενδυνάμωση των Θεσμικών
οργάνων
Αύξηση της ανταγωνιστικότητας του
χωρικού συστήματος
Αύξηση της ασφάλειας στην περιοχή
του σταθμού

Βελτίωση της ικανότητας
της περιοχής στην
προσέλκυση ιδιωτικών
επενδύσεων

Περιπτώσεις: Transit Oriented Development

Ντάλας :
Ο Σταθμός Mockingbird ήταν η πρώτη εφαρμογή TOD
Δίπλα στο σταθμό δημιουργήθηκαν κατοικίες, γραφεία,
θέατρα και εστιατόρια

Περιπτώσεις: Transit Oriented Development

Θαλάσσιο Μέτωπο Σαν Φρανσίσκο.
Οι εφαρμογές TOD με τη μεγαλύτερη επιτυχία στις
ΗΠΑ ήταν αυτές που υλοποιήθηκαν στις περιοχές των
σταθμών στις κεντρικές διοικητικές συνοικίες των
αμερικανικών μεγαλουπόλεων όπως το Σαν Φρανσίσκο
με την ευκαιρία της κατασκευής του συστήματος
μεταφορών σταθερής τροχιάς BART

Περιπτώσεις: Transit Oriented Development

Βοστόνη
Αστική ανάπλαση γύρω από τους κεντρικούς σταθμούς
Παρεμβολή (infills) νέων κατοικιών και
δραστηριοτήτων τριτογενούς σε πρώην βιομηχανικές
περιοχές
Πύκνωση γύρω από νέους ημικεντρικούς σταθμούς

Ευρώπη Transport Development Areas TDA Η ευρωπαϊκή απάντηση στην TOD προτάθηκε το 2000 από το RICS (Royal Institution of Chartered Surveyors) της Μεγάλης Βρετανίας με την δημοσίευση της πρώτης μελέτης για τις Transport Development Areas (TDA) Περιπτώσεις: Transit Oriented Development .

Περιπτώσεις: Transit Oriented Development Zuidas – Amsterdam Ένα δείγμα αύξησης αστικών πυκνοτήτων και μείξης χρήσεων στην Ολλανδία είναι το έργο Zuidas στα νότια του Άμστερνταμ όπου η κατασκευή του νέου σταθμού συνοδεύτηκε από την δημιουργία γραφείων. κατοικιών και ενός νέου οικονομικού πόλου της πόλης. .

.Περιπτώσεις: Transit Oriented Development Εφαρμογές TOD στη μητροπολιτική περιοχή της Νάπολης Καινοτόμα πολιτική επανασχεδιασμού του μεταφορικού συστήματος σταθερής τροχιάς σε περιφερειακή κλίμακα.

Prince George’s County (MD) Transit Oriented Development: αστικός σχεδιασμός για περιορισμό της χρήσης του αυτοκινήτου .

των Ορίων Αστικής Ανάπτυξης. που σε περιφερειακό επίπεδο (είναι λιγότερο αποτελεσματικά σε αστικό επίπεδο) καθορίζουν τα όρια των οικιστικών περιοχών.«Φειδωλή Ανάπτυξη»: συμπαγείς οικισμοί Προώθηση μιας συνεκτικής αστικής μορφής μέσω των UGB (Urban Growth Boundaries). και που στο εσωτερικό τους σχεδιάζεται κάθε οικιστική ανάπτυξη. .

¾ Αυτά είναι συνήθως τα όρια επέκτασης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.Όρια αστικής ανάπτυξης ¾ Ορισμός: Τα όρια αστικής ανάπτυξης (UGB) είναι ένα επιτυχημένο εργαλείο για την διαχείριση της αστικής διάχυσης. ορίζοντας κατ 'αυτόν τον τρόπο ότι πέραν από αυτά τα όρια δεν θα υποστηριχθούν δημόσιες υποδομές. . ¾ Επιτρέπουν στη βαθμίδα τοπικής αυτοδιοίκησης να θεσμοθετήσει μέχρι που επιτρέπεται η αστική ανάπτυξη.

Περιφέρεια Seattle: UGB Όρια της αστικής ανάπτυξης ενάντια στην αστική διάχυση .

θα είναι δυνατός ένας καλύτερος συντονισμός. Αν αυτά τα φορολογικά έσοδα των διαφόρων Αυτοδιοικήσεων συγκεντρωθούν σε κοινό ταμείο. εγκαθίστανται σε τυχαίες διάχυτες μορφές.“Smart Growth”: τοπικές οικονομίες με λιγότερη εξάρτηση Στις ΗΠΑ η φορολογική «αυτονομία» της Τοπικής Αυτοδιοίκησης την καθιστά άμεσα εξαρτώμενη από τη φορολόγηση των εμπορικών δραστηριοτήτων (πωλήσεις των σουπερμάρκετ και εμπορικών κέντρων) και της κατοικίας. Οι δραστηριότητες όμως. . Εξ ου και η τάση προσέλκυσης νέων κατοίκων και δραστηριοτήτων. ακολουθώντας τους κανόνες της αγοράς. που δεν δημιουργούν μόνο νέες θέσεις εργασίας αλλά χρηματοδοτούν άμεσα τις υπηρεσίες και υποδομές.

“Smart Growth”: αποφυγή του διαχωρισμού ανά εισοδηματική τάξη Η λεγόμενη «exclusionary zoning». η «αποκλειστικήδιακριτή ζώνη» έχει την τάση ¾να δημιουργεί μεγάλα ομογενή κοινωνικά προάστια. ¾να οξύνει ακόμη περισσότερο την εξειδίκευση των λειτουργιών και χρήσεων ακόμη και στο εσωτερικό των οικιστικών περιοχών Επί πλέον. η έλλειψη ή η διάλυση των κοινόχρηστων χώρων που προκαλείται από την συνεχή χρήση του αυτοκινήτου εμποδίζει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις και τις συναλλαγές . απομονώνοντας τις πολυκατοικίες από τις μονοκατοικίες. ¾να διαχωρίζει τις μεγάλες κατατμήσεις γης από τις μικρές.

Pittsburgh .Γειτονιές με κατοικίες για διαφορετικά εισοδηματικά στρώματα Crawford Square.

“Walkability” ¾ 10-λεπτο περπάτημα για τις περισσότερες ανάγκες ¾ Σχεδιασμός με γνώμονα τις ανάγκες του πεζού 61 ►∆ρόμοι για χαμηλές ταχύτητες ►Κτίρια με προσανατολισμό προς το δημόσιο χώρο ►Αυξημένη κτιριακή πυκνότητα .

εμπορίου και γραφείων μέσα στην ίδια γειτονιά ► ∆ιαφορετικότητα κατοίκων που προωθεί ασφαλέστερες γειτονιές ► Μίξη μονοκατοικίας με πολυκατοικία .Μίξη χρήσεων και ∆ιαφορετικότητα 62 ► Μίξη κατοικίας.

Μίξη κατοικιών • Κατοικία διαφόρων τύπων. μεγεθών και αξίας σε 63 εγγύτητα .

.9 Transect Plan Ιδιαίτερη έμφαση στη διαμόρφωση και προστασία πράσινων διαδρόμων σύνδεσης της αστικής περιοχής με τις φυσικές περιοχές που την περιβάλλουν.

“Συνετή και Ισορροπημένη" Μετακίνηση 10 ƒ Εναλλακτικές λύσεις για ποιοτικές μετακινήσεις ƒ Ρεαλιστικές προοπτικές: ποδήλατο και πεζή μετακίνηση .

Tennessee Επέμβαση σε περιαστικό περιβάλλον . Knoxville.Οι χώροι του “New Urbanism” College Homes.

ένα από τα εργαλεία ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ της ∆ΙΑΧΥΣΗΣ είναι η αναγέννηση των κεντρικών περιοχών Πρόβλημα: η αναζωογόνηση των ανάμεσα στη δημόσια διοίκηση. Οι δυσκολίες αυτές οφείλονται στο υψηλό κόστος του εγχειρήματος. την ιδιωτική πρωτοβουλία και τις κεντρικών περιοχών εμποδίζεται από τις δυσκολίες συνεννόησης τοπικές κοινωνίες. Έτσι.“Smart Growth”: αστική αναγέννηση Μια από τις αιτίες της περιαστικοποίησης εντοπίζεται στην κοινωνικοοικονομική κρίση και την ποιότητα του χώρου (υποβάθμιση. Άρα: ανάγκη της δημόσιας παρέμβασης . απειλές και έλλειψη υπηρεσιών) στους κεντρικούς πυρήνες.

Βαλτιμόρη (γραφείο DPZ Duany & Plater-Zyberk ) .Αναζωογόνηση μέσα από “infill development” δηλαδή την διευθέτηση των αστικών κενών Hartford Road Corridor.

.“Smart Growth”: υπερτοπικός συντονισμός Η αδυναμία της μεμονωμένης ΤΑ μπορεί να ξεπεραστεί με την δημιουργία «μητροπολιτικών κεντρικών αρχών». το περιβάλλον και τις αναγκαίες υποδομές. που θα έχουν την ικανότητα να καταστρώνουν και να εφαρμόζουν υπερτοπικά σχέδια και γενικά να συντονίζουν διάφορες πολιτικές για τον χώρο.

Υπερτοπικός σχεδιασμός της προσφοράς κατοικίας Regional Plan Association. New York 2006 .

“Smart Growth”: μικρότερη εξάρτηση από το αυτοκίνητο Μέσα από την αύξηση της τιμής των καυσίμων και τα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν. χρηματοδοτούνται τα δημόσια ΜΜΜ Ο χωροθέτηση των αστικών περιοχών ακολουθεί κριτήρια που υπαγορεύονται από νέες μορφές αστικής κινητικότητας που δεν επαναλαμβάνουν τις διάχυτες μορφές ανάπτυξης .

Grater London Plan (GLA) Περιφερειακό σύστημα ιεραρχημένων διοικητικών κέντρων .

Περιφέρεια West Midlands Το μητροπολιτικό συγκρότημα του Birmingham στην “regional spatial strategy” (Αστική Αναγέννηση) .

Ολλανδία Η εθνική πολιτική χωροταξίας για την χωρική οργάνωση εναντίον της σπατάλης γης. . ► για την οργάνωση πολυκεντρικών χωροθετήσεων σε 6 μητροπολιτικές περιοχές. ευνοεί την συνεργασία μεταξύ διαφόρων βαθμίδων αυτοδιοίκησης. μέσα από εργαλεία-κλειδιά χωρικής οπτικής.

διακριτών και αυτόνομων υποκέντρων με κοινό συντονισμό .Ολλανδία : Randstad Μεγάπολη 6. ¾ Προστασία του περιβάλλοντος και των γεωργικών περιοχών (καθορισμός ορίων αστικής ανάπτυξης) ¾ Ολοκληρωμένο σύστημα αστικών μεταφορών . με διοίκηση διαρθρωμένη σε πολλές τοπικές αυτοδιοικήσεις που έχουν συνδεθεί εθελοντικά στην Συνένωση της Μητρόπολης του ∆έλτα (Deltametropolis Association).000 κατοίκων.900. Αντικειμενικός σκοπός: ένα δίκτυο 25 διαφορετικών.

Η Μητρόπολη του ∆έλτα Η κατανάλωση εδάφους σε αστικές χωροθετήσεις .

Η Μητρόπολη του ∆έλτα Πρόγραμμα αστικής πύκνωσης .

Η Μητρόπολη του ∆έλτα Το σύστημα κέντρων και εξειδικευμένων χωροθετήσεων στο μητροπολιτικό πλαίσιο .

οικιστικών επεμβάσεων και δικτύων επικοινωνίας .Calthorpe Associates: οικιστική και περιβαλλοντική αποκατάσταση του ∆έλτα νότια του Rotterdam Το πλέγμα περιβαλλοντικών (νότια).

Calthorpe Associates: οικιστική και περιβαλλοντική αποκατάσταση του ∆έλτα νότια του Rotterdam Οι αγροτικές περιοχές και τα αστικά κέντρα με το δίκτυο χερσαίων και πλωτών μέσων .

Calthorpe Associates: οικιστική και περιβαλλοντική αποκατάσταση του ∆έλτα νότια του Rotterdam ∆ημιουργία νέων πλωτών διωρύγων και πεζοδρόμων για την αναζωογόνηση των αγροτικών περιοχών με την ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων και την ανάκτηση των παραποτάμιων οχθών .

.Για τον ελληνικό χώρο. τι. • Μητροπολιτική αυτοδιοίκηση. • Μητροπολιτική διακυβέρνηση. • Συνενώσεις.

. μεσο. και βραχυπρόθεσμα) αίτια κατά την διαμόρφωση των αστικών συστημάτων.Συμπεράσματα Μπορούμε να μιλάμε για: Αστική διάχυση στην Ευρώπη. μεσο. και βραχυπρόθεσμες). ► Οι πολιτικές πρέπει να αναγνωρίσουν και να αποκριθούν στην πολλαπλότητα των τύπων και των αιτιών της αστικής διάχυσης και την ποικιλία των αστικών καταστάσεων που βρίσκονται στις ευρωπαϊκές χώρες και τις περιοχές τους. αλλά όχι για ευρωπαϊκή αστική διάχυση. ► Οι αιτίες της αστικής διάχυσης μπορούν να προσδιοριστούν από διάφορα (μακρο. ► Ανάλογες είναι και μορφές ελέγχου της αστικής διάχυσης (μακρο.

Συμπεράσματα ► Αποτελεσματικότερος σχεδιασμός των χρήσεων γης ► Προώθηση της αστικής αναζωογόνησης ► Προσεκτικότερος σχεδιασμός των υποδομών ► Συνυπολογισμός κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους ► Βελτίωση του συστήματος τοπικής διακυβέρνησης .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful