P. 1
Blyk Fil Summary

Blyk Fil Summary

|Views: 12|Likes:
Published by dopefiend83

More info:

Published by: dopefiend83 on Jan 04, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/22/2014

pdf

text

original

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ .

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
(σελίδες 6-9):
Η δpuσtqpiotqtu tou uv0peaou δio¿εtεuεtui σtqv εaiσtqµq, tqv tc¿vq, tq
Θεoλo¸ίu kui tq Φiλoσoçίu. Οi tpεiς apetες είvui δuvuto vu apoσδiopίσouv to είδoς
tev uaqpεσiev aou apoσçcpouv. Hoiu oµeς q iδiuίtεpq aλqpoçopqσq aou
apoσçcpεi q Φiλoσoçίu; Hoiu q δiuçopu tqς uao tqv εaiσtqµq;
Φιλοσοφία και επιστήμη: Σto¿oς tqς εaiσtqµqς είvui q uaokuλu¡q tqς
apu¸µutikotqtuς. Η Φiλoσoçίu apoσau0εί vu δείçεi ti 0u µaopouσε vu iσ¿uσεi σtqv
apu¸µutikotqtu. Τqς upkεί kuti aou µaopεί vu σkεçtεί kuvείς vu είvui δuvuto vu
uaoσtqpi¿0εί λo¸iku. 1tσi, µaopεί oi çiλoσoçoi vu σkεçtouv oti µaopεί vu uaup¿εi
¸eq σto δiuσtqµu, ¸iutί kuti tctoio µaopεί vu είvui λo¸iko. Αλλu δεv µaopouv vu
uaoσtqpίçouv oti cvu tpί¸evo c¿εi δuo (2) ¸evίες ¸iutί kuti tctoio δεv σtckεi
λo¸iku. Η çiλoσoçίu δεv δc¿εtui tίaotε eς δεδoµcvo. 1tσi, εaiσtqµq kui çiλoσoçίu
είvui δpuσtqpiotqtες tou µuuλou µuς µε δiuçopεtiko q ku0ε µiu apoσuvutoλiσµo.
Φιλοσοφία, τέχη και !εολο"ία: Η δiuçopu tqς tc¿vqς kui tqς Θεoλo¸ίuς uao tqv
çiλoσoçίu, c¸kεitui σtu µcσu kui tov tpoao aou εkçpu¸ovtui. Οi kuλλitc¿vες µaopεί
vu εai¿εipouv vu uaεpµouv, vu uvuσkεuuσouv q kui vu δiuσtpεµλeσouv tqv
apu¸µutikotqtu, uλλu µεtu¿εipί¸ovtui eς µcσu #λικ$, εve oi çiλoσoçoi σtqpί¸ouv
tiς uao¡εiς touς σε εai¿εipqµutu, op0oλo¸ikcς uvuλuσεiς iδεev kui λο"ικέ%
εaεçεp¸uσίες opev.
Οι τ&ει% κ'&ιοι κλ$(οι τη% φιλοσοφία%: Είvui: q οτολο"ία kui q ")σιολο"ία, q
η*ική kui q αισ*ητική+
α, Οτολο"ία: Η uvuçopu σtqv apu¸µutikotqtu είvui uaupuίtqtq. Οi çiλoσoçoi
apcaεi vu uvuçcpovtui σ` uutqv σtqv apoσau0εiu touς vu tqv uvutpc¡ouv.
Γ)σιολο"ία: Heς apcaεi vu apoσε¸¸ί¸εi kuvείς tqv apu¸µutikotqtu, µc¿pi aou
µaopεί vu çtuσεi q ¸veσq ¸i` uutqv.
-, Η*ική: Τi apcaεi vu εvvoouµε otuv λcµε «apcaεi», «q0iku σeσto», «u¸u0o»,
«kuλo». Τo kpitqpio tev q0ikev εaiλo¸ev µuς apcaεi vu είvui q kupaeσq kuaoiuς
qδovqς q ¸εvikotεpu q εuδuiµovίu, q q0ikq uçίu tqς ¸eqς c¿εi vu kuvεi µε to
cvσtikto q tq λo¸ikq;
", Αισ*ητική: Ασ¿oλείtui µε ¸qtqµutu oµopçiuς. Εiδikotεpu uσ¿oλείtui µε tqv
tc¿vq, uçou µcσe uutqς εkçpu¸εtui q oµopçiu kui µaopouv oi uv0peaoi vu tqv
uaoλuuσouv.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
1
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Ο./ΟΛΟΓ0Α 1ΑΙ Γ.ΩΣΙΟΛΟΓ0Α
2+ Οι 3&οσ)κ&ατικοί Φιλ4σοφοι (apiv tov 5
o
uievu).
(σελίδες 12-20):
Ασ¿oλq0qkuv µε to ¸qtqµu tqς up¿qς tou koσµou kui to ¸qtqµu tqς δoµqς
tou koσµou.
/ο 5ήτημα τη% α&χή% το# κ4σμο# (σελίδες 12-14):
• Ο !αλή%: Αao tq Mίλqto. Αp¿q kut΄ uutov είvui to ε&4+ Σtqpί¿0qkε σtq
λo¸ikq δuvuµq tou vou kui o¿i σtouς µu0ouς. Τu tcσσεpu µuσiku σtoi¿είu
qtuv q ¸q, to vεpo, o ucpuς kui q çetiu. Ο Θuλqς 0εepqσε eς up¿q to vεpo
εaεiδq µuλλov aλεovu¸εi. Η 0εepίu tou δεv σtεpείtui εaiσtqµovikqς
σqµuσίuς. Hpokεitui ¸iu tqv 6έοια τη% α&χή%7, µε tqv oaoίu εçq¸ouv oi
εaiσtqµovες kuti. Ο µu0qtqς tou o Αvuçίµuvδpoς uµçiσµqtqσε tqv 0εepίu
tou.
• Ο Αα8ίμα(&ο%: Σtqpί¿0qkε σtqv iδcu tqς (ικαιοσ'η%+ 1tσi, tu tcσσεpu
σtoi¿είu uvtiµu¿ovtui kui εçuσçuλί¸εtui q iσoppoaίu. Αλλieς to δuvuto 0u
uaoppoçouσε oλu tu uλλu. Εaoµcveς q up¿q µpίσkεtui kuaou cçe uao tu 4
σtoi¿είu, kut` uutov σto 6$πει&ο7+ Εaίσqς, oaeς o Aupµίvoς, uaoσtqpiçε aeς
tu apu¸µutu ¸ίvovtui εçελiktiku. 1λε¸ε aeς oi uv0peaoi apoqλ0uv uao tu
¡upiu.
• Ο Αα8ιμέη%: Κupίup¿o σtoi¿είo ¸i΄ uutov ο αέ&α%, o oaoίoς ¸ίvεtui ε&4,
caεitu ¸ίvεtui "η ki caεitu λί*ο%+
/ο 5ήτημα τη% (ομή% το# κ4σμο# (σελίδες 14-20):
• Ο Η&$κλειτο%: «Ο aoλεµoς, o autcpuς tev auvtev», 6/α π$τα &ει7+ Aεv
oδq¸ouµuσtε σtqv tελikq ç0opu ¸iutί uaup¿εi q δikuioσuvq, ¿upiς σ` uutqv
εçuσçuλί¸εtui q upµovίu. Αδuvuµίu tqς 0εepίuς tou, uçou tu auvtu pεi, είvui
q uaouσίu εvoς σtu0εpou σqµείou uvuçopuς. 1tσi, q λεitoup¸ίu tqς ¸λeσσuς
0u qtuv uδuvutq. H.¿ q çpuσq «to δcvtpo είvui ¡qλo», δεv 0u εί¿ε voqµu,
uçou to δcvtpo 0u uλλu¸ε σuvε¿eς. Ο Hupµεvίδqς uaoσtqpiçε to σtu0εpo
σqµείo uvuçopuς.
• 3α&μεί(η% (σελίδες 16-19):
Είaε aeς uuto to σtu0εpo σqµείo uvuçopuς δεv 0u apcaεi vu uvu¸qtq0εί σtiς
uiσ0qσεiς uλλu σtq σkc¡q µuς. Οi uiσ0qσεiς δεv είvui uçioaiσtες ku0eς δεv
aupc¿ouv ukpiµείς aλqpoçopίες. Θεepίu tev εvvoiev (aupuδεi¸µu µε tq ¸utu aou
uλλu¸εi uλλu q cvvoiu tqς είvui ίδiu). «1vvoiu» εvoς ovtoς: Hεpi¸puçq µε tu µuσiku
¿upuktqpiσtiku tou kui µcσo µε to oaoίo δiuσçuλί¸εtui q uaupçq tou. H.¿ q cvvoiu
tou δεivoσuupou uaup¿εi, o ίδioς o¿i.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
2
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• 9ή)α% ο Ελε$τη%:
Mu0qtqς tou Hupµεvίδq. Mε µuσq tov iσ¿upiσµo tou Hupµεvίδq cçtuσε σε
cvu πα&$(ο8ο ισχ#&ισμ4+ «Είvui ¡εuδuίσ0qσq o,ti λuµµuvεi ¿epu σtov çuσiko
koσµo, είvui uλq0ivo o,ti εkδqλevεtui σtu opiu tou vou µuς» (aupuδεi¸µu µε tov
uv0peao aou 0cλεi vu δiuσ¿ίσεi tq δiu¸evio εvoς δeµutίou).
• :ημ4κ&ιτο% (σελίδες 19-21):
Hpoσau0qσε vu σu¸kεpuσεi tiς 0εepίες tou Hupµεvίδq kui tou Ηpukλεitou
σtqv 6ατομική *ε)&ία7. Η δiuδikuσίu tµqσqς εvoς uλikou uvtikεiµcvou kutuλq¸εi
σto $τομο+ Τu utoµu µpίσkovtui σε δiupkq kίvqσq µεtuçu touς kui uao tiς
σu¸kpouσεiς touς δqµioup¸ouvtui vcες µopçcς σeµutev. Ιkuvoaoίqσε tov
Hupµεvίδq uçou tu utoµu aupuµcvouv uvuλλoίetες ovtotqtες kui tov Ηpukλεito
uçou kivouvtui σuvε¿eς.
;+ Οι Σοφιστέ% και ο Σ)κ&$τη%
(σελ. 20-23):
Αvtiaupu0εσq Σoçiσtev Σekputq:
Σοφιστέ% Οi uv0peaoi δεv µaopouv vu c¿ouv µiu koivq uvtίλq¡q ¸iu tov
koσµo.
Σ)κ&$τη% Είvui δuvuto vu εaitεu¿0εί uuto upkεί vu ukoλou0q0εί q σeσtq
µc0oδoς.
Η !ε)&ία τ) Σοφιστ<:
=λη: Η koσµoλo¸ikq up¿q ¸i΄ uutouς. Aεv 0u capεaε vu εvδiuçcpεtui kuvείς ¸iu tqv
uλq0εiu, oσo ¸iu tqv aεi0e. 1çtuσuv σε σqµείo vu aupouσiu¸ouv tov µεί¸ovu λo¸o
eς ελuσσovu kui to uvtί0εto. «Iiu ku0ε ¸qtqµu δεv uaup¿εi µiu uλq0εiu, uλλu
aoλλcς». Αa` uutcς o ku0cvuς εaiλc¸εi uutq aou tov σuµçcpεi.
3&)τα"4&α%: uao touς aio σqµuvtikouς σoçiσtcς (Aµδqpu): «oλev tev apu¸µutev
µctpo είvui o uv0peaoς».
Γο&"ία%: «µutuiq q uvu¸qtqσq µiuς koivqς uλq0εiuς».
Η *ε)&ία το# Σ)κ&$τη (σελίδες 21-23):
Αvtiauputc0qkε touς σoçiσtcς. Eε¿epi¸ε o¿i uao tiς ¸veσεiς tou uλλu uao tq
µc0oδo tou. Υaoσtqpi¸ε oti ¸iu vu apoσε¸¸ίσεi kuaoioς cvu 0cµu capεaε vu to
aλqσiuσεi ¿epίς apokutuλq¡εiς, σuv vu to «u¸¸i¸ε» ¸iu apetq çopu. Ii΄ uuto oi
uv0peaoi acçtouv 0uµu tev ¸veσεev touς ¸iutί «voµί¸ouv» aeς çcpouv. Τo
σkεatiko tou Σekputq uvtuvukλu q iσtopίu tou Muvtείou tev Aελçev aou tov
¿upuktqpiσε aio σoço ua` oλouς. Ο ίδioς εaεiδq qçεpε oti δεv είvui σoçoς,
εaiσkcç0qkε opiσµcvouς «çqµiσµcvouς» σoçouς: 1vuv aoλitiko, touς aoiqtcς, touς
kuλλitc¿vες kui δiuaίσteσε oti δεv εί¿uv σoçίu kui µovo o 0εoς είvui σoçoς. «Ε
οί(α 4τι ο#(έ οί(α» uaoσtqpi¸ε kui ¸i` uuto µuλλov to µuvtείo tov ovoµuσε aio
σoço ua΄ oλouς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
3
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
/εχική το#: Eεkivouσε σuv vu µqv çcpεi tίaotε, cçtuvε σtov «opiσµo» µiuς
cvvoiuς, apoσau0evtuς vu µpεi ¸iu ku0ε apu¸µu to τι είαι α#τ4+ Η µc0oδoς tou
c¿εi tpίu σtuδiu:
u) uaoppi¡q oλev tev uçiσtuµεvev apokutuλq¡εev,
µ) δiεçoδikq δiεpεuvqσq ¸qtqµutoς,
¸) δiutuaeσq opiσµou.
Η ¸veσq δεv είvui kuti δεδoµcvo, q uvu¸qtqσq tqς είvui εaίaovq σuv tiς
eδίvες tokεtou. Oaeς q µuvu aou ¸εvvuεi ¿pεiu¸εtui tq µuίu, ctσi kui oi uv0peaoi
0cλouv kuaoiov ¸iu vu touς µoq0qσεi vu çtuσouv σtq ¸veσq. Ο Σekputqς
aupoµoίu¸ε tov εuuto tou µε µuίu. Aεv uçqσε ¸puato kείµεvo. Τiς uao¡εiς tou
µλcaouµε σto cp¸o tou Hλutevu (o oaoίoς apo¿epqσε σtq δikq tou «0εepίu» tev
iδεev.)
>+ Ο 3λ$τ)α% (σελίδu 23-25)
Hpoσau0qσε vu λuσεi to ovtoλo¸iko apoµλqµu aou uauσ¿oλqσε Ηpukλεito
kui Hupµεvίδq. «Τu auvtu pεi» q uaup¿εi σtu0εpo σqµείo uvuçopuς;
Aickpivε δuo εaίaεδu σtov koσµo:
u) aεpio¿q tev uiσ0qtev apu¸µutev (µεtuµλqtotqtu)
µ) aεpio¿q tev iδεev (σtu0εpotqtu)
Ο κ4σμο% τ) αισ*ητ< π&α"μ$τ):
Aiutuaeσε tqv aupuδoçq uao¡q oti tu uiσ0qtu apu¸µutu είvui uvuaupktu
a.¿ cvu tpuac¸i δεv είvui ίδio ua` oaoiu aλεupu ki uv to δouµε. Αuto σuµµuίvεi µε
oλu tu apu¸µutu ki uuto ¸iutί tu uiσ0qtu apu¸µutu είvui σκιέ% kui εί()λα tev
iδεev.
Ο κ4σμο% τ) ι(ε<:
Ο Hλutev uio0ctqσε tqv opçikq uvtίλq¡q ¸iu tq δiçuq uaoσtuσq tou
uv0peaou (u0uvutq ¡u¿q 0vqto σeµu). Είaε aeς q ¡u¿q µuς apiv ¸εvvq0ouµε
µpc0qkε σtov koσµo tev iδεev. Οi iδcες είvui tu «ovteς ovtu», δεv µεtuµuλλovtui
oaeς tu uiσ0qtu apu¸µutu. Υaup¿εi uvtiσtoi¿ίu iδεev kui uiσ0qtev apu¸µutev: ¸iu
ku0ε uiσ0qto apu¸µu uaup¿εi σtov oupuvo q iδcu tou. Τu uiσ0qtu apu¸µutu
uaup¿ouv ¿upq σtiς iδcες. Ο iσ¿upiσµoς tou Hλutevu çuίvεtui uλλokotoς: aeς είvui
δuvutov kuti aou µλcaouµε vu µqv uaup¿εi, εve q iδcu tou aou µpίσkεtui σtov
oupuvo kui δεv çuίvεtui vu uaup¿εi; Ας µqv çε¿vuµε oµeς oti oi çiλoσoçoi
¸oqtεuovtui uao to uvoίkεio kui to aupuδoço. Κuaoioi σ¿oλiu¸ovtuς tq 0εepίu tev
iδεev είauv aeς µuλλov o Hλutevuς q0ελε vu εçq¸qσεi kui vu δikuioλo¸qσεi touς
¸εvikouς opouς aou ¿pqσiµoaoiouµε otuv εkçpu¸oµuσtε.
3ε&ί τη% σημασία% τ) "εικ< 4&) (σελίδες 25-29):
• Επιμέ&ο#% 4&οι: Χpqσiµoaoiouvtui ¸iu vu δqλeσouv apoσδiopiσµcvu
uvtikείµεvu q ¸ε¸ovotu (a.¿ otuv µλcaouµε cvu u¸uλµu, λcµε «to u¸uλµu
uuto»).
• Γεικοί 4&οι: Αvuçcpovtui σtiς ku0oλikcς ovtotqtες. (a.¿ µε tqv cvvoiu
«λεuko» εvvoείtui o,ti είvui uσapo uλλu σε oaoioδqaotε uσapo uvtikείµεvo
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
4
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
aupouσiuσtεί.). Apu, o ¸εvikoς opoς «λεukotqtu», δεv εçuptutui uao tu
uaup¿ovtu σtov koσµo λεuku uvtikείµεvu.
• 3ο' 4μ)% #π$&χο# α#τέ% οι κα*ολικέ% οτ4τητε% στι% οποίε%
ααφέ&οται οι "εικοί 4&οι;
Σtov oupuvo. Σuµçevu µε tq 0εepίu tev iδεev ¸iu vu 0εepq0εί voµiµq q
uaupçq εvoς opou, 0u apcaεi uutoς v΄ uvtiσtoi¿εί q vu uvuçcpεtui σε kuti cçe uao
uutov. Κui µuλiσtu, oi ¸εvikoί opoi aupuµcvouv uvuλλoίetoi. H.¿ to voqµu tou
¸εvikou opou «λεuko», aupuµcvεi uµεtuµλqto ukoµq kui uv uλλoievovtui opiσµcvu
λεuku uvtikείµεvu. Auσtu¿eς, kutu tov Hλutevu q aλεiovotqtu tev uv0peaev
u¸voεί tqv uaupçq tev iδεev, µε uaotcλεσµu vu aεpiopί¸ovtui σtu uiσ0qtu kui q
σkc¡q touς vu µaεpδεuεtui.
Η "<ση )% α$μηση
uλq0εiu ÷ u¹λq0q ÷ uvuµvqσq, upu ¸vepί¸e ÷ çuvu0uµuµui, εaoµcveς «q
¸veσq eς uvuµvqσq». Υa΄ uutqv tqv cvvoiu q uλq0εiu είvui upσq tqς λq0qς. Otuv
q ¡u¿q µuς εiσqλ0ε σto σeµu µuς kutu tq ¸cvvqσq µuς, çc¿uσε tov koσµo tev
iδεev. 1tσi, µaqkuµε σtqv aλuvq tev uiσ0qtev apu¸µutev, kui δuσtu¿eς (ε
έχο#με σ#εί(ηση tqς aλuvqς µuς, uλλu voµί¸ouµε aeς o,ti ¸ouµε είvui uλq0ivo.
Ο μ'*ο% το# Σπηλαίο#
Σ` cvu σaqλuio µpίσkovtui uλuσoδεµcvoi uv0peaoi kui µaopouv vu δouv µovo
tov uacvuvtί touς toί¿o. Hίσe touς είvui uvuµµcvq µiu çetiu kui o,ti σuµµuίvεi to
µλcaouv σuv σkiu σtov toί¿o. Apu, voµί¸ouv oti uuto aou µλcaouv είvui to
apu¸µutiko. Movo uv kuaoioς çεçu¸εi kui uvcµεi σtq ¸q, 0u kutuλuµεi tqv aλuvq
tev σuvuv0peaev tou. Κutu tov Hλutevu:
uλuσoδεµcvoi δεσµetες: koivoί uv0peaoi,
uaελεu0εpeµcvoi δεσµetες: oi çiλoσoçoi.
Oλoi µaopouv vu çεçu¸ouv. Αpkεί v` uaελεu0εpe0ouv uao tu uiσ0qtu apu¸µutu kui
vu εµaiσtεu0ouv to vou touς.
/ο πα&$(ει"μα το# (ο'λο#
Ο Hλutevuς ¿pqσiµoaoiεί to aupuδεi¸µu tou Σekputq, aou µε tqv
kutuλλqλq ku0oδq¸qσq ckuvε to δouλo tou Mcvevu vu çtuσεi σtq λuσq εvoς
apoµλqµutoς ¸εeµεtpίuς, tq σti¸µq aou δεv qçεpε ku0oλou ¸εeµεtpίu. Apu, η
"<ση είαι α$μηση, δqλuδq kuaou tqv c¿ouµε ¸vepίσεi kui apcaεi σ` uutq tq
¸eq vu tqv uvukuλcσouµε. Η 0εepίu tou Hλutevu εaikpί0qkε uao µu0qtcς tqς
çiλoσoçikqς σ¿oλqς aou ίδpuσε o ίδioς. Ο Αpiσtotcλqς tov uµçiσµqtqσε ku0eς kui
o Αpkεσίλuoς (iδputqς tou σkεatikiσµou) δqλevovtuς oti «tίaotε δεv είvui uλq0ivo
kui tίaotε δεv µaopouµε vu ¸vepίσouµε».
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
5
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
?+ Ο Α&ιστοτέλη%
(σελίδες 29-31):
Ο Αpiσtotcλqς uvtiauputc0qkε σtq 0εepίu tev iδεev tou Hλutevu. Ο
Hλutevuς a.¿ είaε oti oi uv0peaoi, aupu tq δiuçopu touς, είvui uv0peaoi, ¸iutί
σtov oupuvo q iδcu touς είvui µίu kui uδiuίpεtq. Ο Αpiσtotcλqς oµeς είaε oti oi
iδcες είvui απτέ%, upu, aeς είvui δuvuto vu µpίσkovtui a.¿ tuuto¿povu σε toσouς
aoλλouς uv0peaouς. 1σeς 0u µaopouσuµε vu εvvoqσouµε tq λο"ική τη%
6ομοι4τητα%7, δqλuδq vu aouµε aeς oi uv0peaoi µoiu¸ouv µε tqv iδcu touς. Αuto
to εai¿είpqµu to uvctpε¡ε o Αpiσtotcλqς µε to kuλouµεvo «επιχεί&ημα το# τ&ίτο#
α*&<πο#»: ¸iu vu εçq¸q0εί q oµoiotqtu δuo opev ¿pεiu¸εtui cvuς tpίtoς opoς.
1tσi λoiaov vuuu¸εί q 0εepίu tev iδεev ¸iutί uv o uv0peaoς µoiu¸εi µε tqv iδcu
tou (u ¹ µ opoς) totε apcaεi vu uaup¿εi µiu uλλq iδcu aou vu µoiu¸εi µε tqv apetq
(eς ¸ opoς) upu kui µε uλλq aou vu µoiu¸εi µε tov ¸΄ opo - iδcu k.o.k. Ii` uuto o
Αpiσtotcλqς kutcλqçε σtqv uao¡q oti η αλη*ιή π&α"ματικ4τητα δεv µpίσkεtui
σtiς iδcες, uλλu είαι #πα&κτ4τατη kui εvσeµuteµcvq σtov uiσ0qto koσµo.
Ο#σία και σ#μ-ε-ηκ4τα: Σε ku0ε apu¸µu uaup¿εi q ο#σία tou, aou uv
kutuσtpuçεί, auuεi uuto vu uaup¿εi kui tu σ#μ-ε-ηκ4τα, δqλuδq tu
¿upuktqpiσtiku tou, a.¿ cvu tpuac¸i µaopεί vu c¿εi aoλλu ¿upuktqpiσtiku (µε¸uλo,
µikpo, σtpo¸¸uλo ktλ ), aou uv uλλu¸ouv δεv au0uίvεi tίaotε, uv oµeς kuεί, ¿uvεtui
q ouσίu tou. Apu, q ouσίu kutu tov Αpiσtotcλq είvui to τ4(ε τι+
Οι τέσσε&ι% αιτίε% και η ετελέχεια (σελίδες 31-33):
1vu apu¸µu δεv είvui δεδoµcvo, q ouσίu tou to kuvεi uuto aou είvui. Αuto,
uaoktevtuς tqv ouσίu tou ¸iu vu εiσcλ0εi σtq σçuίpu tqς apu¸µutikotqtuς, apcaεi
vu σuvtpc¿ouv tcσσεpiς uitίες: η 'λη, η μο&φή, η εέ&"εια kui ο σκοπ4%. Aίvεtui
eς aupuδεi¸µu q δqµioup¸ίu εvoς u¸uλµutoς:
=λη: µupµupo ukutcp¸uσto (Η uλq «δuvuµεi ov»).
@ο&φή: u¸uλµu («εv εvεp¸είu ov»).
Εέ&"εια: uutq aou kutuµuλλεi o kuλλitc¿vqς.
Σκοπ4%: uutoς aou c¿εi σto µuuλo tou o kuλλitc¿vqς.
1tσi µε tqv oλokλqpeσq tou σkoaou uaoktutui q ετελέχεια: uao to
«δuvuµεi ov» σto «εvεp¸είu ov». Θεepouσε aeς o σkoaoς είvui q aio σqµuvtikq
uitίu uao tiς tcσσεpiς δqλuδq εί¿ε tελoλo¸ikq uvtίλq¡q ¸iu tov koσµo (tu auvtu
c¿ouv cvuv σkoao) a.¿ uv 0cλe µiu εçqµεpίδu uao to aεpίatεpo kui δiuσ¿ί¸ovtuς to
δpoµo µε ¿tuaqσεi uutokίvqto, totε δεv çtuίεi tίaotε uλλo oσo o σkoaoς aou εί¿u.
Σuµçevεί µε to δuσkuλo tou Hλutevu, oti oi uv0peaoi c¿ouv to apovoµio vu
¸ίvouv kuto¿oi tqς uλq0εiuς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
6
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
A+ Οι σκεπτικοί φιλ4σοφοι
(σελίδες 33-34):
--Ακα(ημαBκ4% σκεπτικισμ4%
--3#&&)ισμ4%
Οι ακα(ημαBκοί σκεπτικιστέ%: Οvoµuσ0qkuv ctσi ¸iutί apocp¿ovtui uao tqv
ukuδqµίu tou Hλutevu. Η µuσikq touς 0cσq qtuv oti oi uv0peaoi είvui
kutuδikuσµcvoi vu ¸ouv σto ¡cµu kui tqv u¸voiu. Εiσq¸qtqς uutqς o Α&κεσίλαο%:
Οi uiσ0qσεiς µuς δεv µuς εaitpcaouv uσçuλq ¸veσq (oaeς o Hλutevuς) uλλu
apo¿epuεi λc¸ovtuς aeς outε o vouς µuς, µuς to εçuσçuλί¸εi uuto. Εaikuλείtui tu
λε¸oµεvu «σepείtui εai¿εipqµutu»: σ` cvuv kokko σtupiou uv apoσ0cσouµε ¿iλiuδες
δεv 0u kuvouµε cvuv σepo ¸iutί 0¹0÷0, ki uv uçuipcσouµε oλouς touς kokkouς uao
cvu σepo auλi 0u c¿ouµε σepo.
Ο 1α&ε$(η%, είaε aeς o vouς µaopεί vu çtuσεi σε εaίaεδu uλq0oçuvεiuς.
Ο Φίλ)α% ο Λα&ισαίο%: Οi uv0peaoi µaopouv vu δiutuaevouv kpίσεiς aou
δiukpίvovtui ¸iu tqv εvup¸εiu touς: kuti aupuauve uao uλq0oçuvεiu. Σi¸u σi¸u
qp0ε o εkçuλiσµoς kui q uaoppi¡q tou ukuδqµuïkou σkεatikiσµou.
Ο Ατίοχο% ο Ασκαλ)ίτη% είaε aeς uaup¿εi uλq0εiu, upkεί vu σuµçevqσouv eς
apoς uutqv oi çiλoσoçoi.
Ο ukuδqµuïkoς σkεatikiσµoς εkçuλίσtqkε ¸iutί εve uaoσtqpi¸otuv oti δεv uaup¿εi
uλq0εiu tελiku ¸ivotuv uaoδεktq q uaupçq µiuς «touλu¿iσtov» uλq0εiuς, kuti aou
oδq¸qσε σε uvtίçuσq.
Οι 3#&&)ιστέ%: (cδpuσuv 2
o
-3
o
uievu µ.Χ) (σελίδες 35-36)
Οvoµuσ0qkuv ctσi uao tov 3'&&)α το Ηλείο (4

3

uievuς a.Χ)
Hpetεuouσu 0cσq σto kίvqµu: Ο Σέ8το% ο Εμπει&ικ4% (2

uievuς µ.Χ). Χepί¸εi
touς «auppeviσtcς», σkεatikouς oaeς touς ovoµu¸εi, uao touς «ukuδqµuïkouς»
σkεatikiσtcς: uutoί δc¿ovtui aeς δεv uaup¿εi ¸veσq. Εve oi auppeviσtcς auίpvouv
µiu ouδctεpq 0cσq εaί tou 0cµutoς. Hiσtεuouv oti σε ku0ε ¸qtqµu iσ¿uεi q
ισοσ*έεια τ) λ4"): δqλuδq λo¸oς kui uvtίλo¸oς c¿ouv tqv ίδiu δuvuµq. Ii` uuto
oi auppeviσtcς uacvuvti σε oaoioδqaotε ¸qtqµu tqpouv σtuσq uao¿qς q «εao¿qς»
oaeς cλε¸uv. Mε uutov tov tpoao εçuσçuλί¸εtui q utupuçίu tqς ¡u¿qς, uçou δεv
µuσuvί¸εtui σtqv uvεupεσq tqς uλq0ivqς ¸veσqς: ίσeς tελiku uutq q kutuσtuσq vu
oδq¸εί σtq ¸veσq. Ο auppeviσµoς uµçiσµqtq0qkε cvtovu ¸iutί uaoσtqpί¿0qkε aeς
uvqkεi σtiς µuσikcς uvu¸kες tou uv0peaou, to vu c¿εi σkc¡q kui kpίσq kui vu µqv
µcvεi ouδctεpoς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
7
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
C+ Ο Ρεέ .τεκ$&τ D1α&τέσιο%,
(σελίδες 36-39):
Mεtu¿εipίσtqkε tov σkεatikiσµo o¿i ¸iu vu uµçiσµqtqσεi tqv uaupçq tqς
uλq0εiuς uλλu ¸iu vu µεµuieσεi tq δuvutotqtu tqς ¸veσqς tqς. Aickpivε σtqv
apu¸µutikotqtu tpίu εaίaεδu:
1.`aupçq uv0peaev
2.Εçetεpikoς koσµoς
3.`aupçq 0εou
Hpoσau0qσε µcσe tou σkεatikiσµou, vu uaoδείçεi aeς q α*&<πιη uaupçq είvui
-έ-αιη, µεtu µcσe tou οτολο"ικο' επιχει&ήματο%, aeς είvui -έ-αιη q uaupçq tou
!εο' kui εaoµcveς, είvui -έ-αιη q uaupçq tou ε8)τε&ικο' κ4σμο#.
Η 'πα&8η το# α*&<πο#
• Η μηχαική ατίληEη το# σ'μπατο%: Τu auvtu σto σuµauv λεitoup¸ouv
σuv poλoi, ukoµq kui tu ¸eu, tu oaoίu δεv µiλouv ¸iutί δεv σkcatovtui. Εve
oi uv0peaoi είvui σuv0εtες ovtotqtες: uaotελouvtui uao σeµu kui ¡u¿q q
¡u¿q δεv σuµaεpiλuµµuvεtui σtq «µq¿uvq» tou σuµauvtoς.
• Σ<μα και E#χή: Είvui tελείeς δiuçopεtikcς ovtotqtες. Τu uλiku uvtikείµεvu
c¿ouv «cktuσq». Αkoµq kui uv εkλεί¡ouv oλu tu uλλu ¿upuktqpiσtiku touς
(δqλuδq µikpuvouv q kovtuvouv ktλ) δεv ¿uvouv tqv cktuσq touς. Εve q
¡u¿q kui o,ti uvqkεi σ` uutqv (a.¿ tu σuvuiσ0qµutu) c¿εi «σuvείδqσq» (a.¿
c¿e σuvείδqσq uv aovue q o¿i)
• Σκέπτομαι $&α #π$&χ): Υaoσtqpiçε aeς oi uv0peaoi είvui aio kovtu σtqv
¡u¿q touς, aupu σto σeµu touς. Κi uuto ¸iutί «o εuutoς µuς tuutί¸εtui µε
tqv ¡u¿q µuς». Maopεί vu uµçiµuλλouµε ¸iu o,ti σuµµuίvεi σto σeµu µuς o¿i
oµeς kui σtqv ¡u¿q µuς. H.¿ µaopεί vu uµçiµuλλe ¸iu to uv µcσu σto ¿cpi
µou µpίσkovtui çλcµες, uλλu ¡u¿iku c¿e uµεσq σuvείδqσq tqς uµçiµoλίuς
µou. Εaoµcveς «uµçiµuλλe upu uaup¿e». 1tσi, σε uvtί0εσq µε touς
σkεatikiσtcς, ¿pqσiµoaoίqσε tqv uµçiµoλίu ¸iu vu µεµuieσεi tqv uaupçq kui
vu σuvε¿ίσεi µεµuievovtuς tqv uaupçq tou Θεou kui tou εçetεpikou koσµou.
Η 'πα&8η το# !εο'
(σελίδες 39-42):
Υaoσtqpί¸εi o Νtεkupt, aeς oσu uaup¿ouv ¸upe µuς apcaεi vu tu caλuσε
kuaoioς µε uaεipq kuλoσuvq kui uacpuvtq σoçίu, kui o¿i cvuς δoλioς δuίµovuς, upu
uaup¿εi Θεoς. Εai¿είpqσε vu to εçq¸qσεi uuto µε to ovtoλo¸iko εai¿είpqµu tou:
Υaup¿ouv µcσu µuς opiσµcvες cµçutες iδcες aou δεv tiς δqµioup¸qσuµε µovoi.
Mεtuçu uutev q iδcu tqς tελεiotqtuς. Mε tov opiσµo δqλuδq tou «tcλεiou ovtoς»,
kutu tq ¸veµq tou Νtεkupt, uaoδεikvuεtui aeς uaup¿εi Θεoς. Κui o¿i µovo uaup¿εi
uλλu είvui kui µiu «λo¸ikq uvu¸kuiotqtu», oaeς oi tpεiς (3) ¸evίες εvoς tpi¸evou.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
8
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Η 'πα&8η το# ε8)τε&ικο' κ4σμο#
Εç` oσov uaup¿εi 0εoς, oσu ¸ouµε, δεv είvui ¡εuδuiσ0qσεiς εvoς kukou
δuίµovu, uλλu apu¸µutikotqtu. Τu kpitqpiu ¸iu vu δiukpίvouµε tiς ukpiµείς uao tiς
uautqλcς kutuσtuσεiς είvui δuo: q σuçqvεiu kui q εukpίvεiu touς. Η σuçqvεiu c¿εi
vu kuvεi µε to ίδio apu¸µu, εve q εukpίvεiu σtq σ¿cσq tou µε tu uλλu apu¸µutu.
H.¿ cvu kiµetio σto µiσoσkotuδo, δεv c¿εi outε σuçqvεiu outε εukpίvεiu, ctσi
µaope vu to aupoµoiuσe ukoµq kui µε koµoδίvo.
1&ιτική τη% !ε)&ία% το# .τεκ$&τ
Οi 0εepίες tou aupouσiu¸ouv uδuvuµίες:
• Α(#αμίε% στη σχέση σ<ματο% και E#χή%: Ο Νtεkupt είaε aeς to σeµu
c¿εi «cktuσq» εve q ¡u¿q «σuvείδqσq». Oµeς, είaε aeς είvui δiuçopεtikcς
µεtuçu touς ovtotqtες. Heς είvui δuvuto oµeς uuto, uçou uaoσtqpiçε εaίσqς
aeς o,ti σuµµuίvεi σto σeµu to voie0εi q ¡u¿q; Apu, σ` uuto to σqµείo,
uaup¿εi uvtίçuσq σtiς uao¡εiς tou. Ο ίδioς apoσau0qσε vu uvtiµεteaίσεi
uutqv tqv uvtίçuσq µε tq 0εepίu tou ¸iu to 6κ)$&ιο7: είvui µiu µikpq
kevoεiδqς uaoçuσq tou ε¸kεçuλou, aou λuµµuvεi tiς uvtiδpuσεiς σto σeµu
µuς kui tiς µεtuçcpεi σtqv ¡u¿q. Mε uvuλo¸o tpoao, o,ti apokuλείtui σtqv
¡u¿q εaqpεu¸εi to σeµu. Oµeς, q 0εepίu tou uutq είvui uu0uίpεtq ¸iutί o
uv0peaoς δεv είvui δiσuaoσtuto ov. Apu, o Νtεkupt çεkίvqσε uao
λuv0uσµcvq µuσq, «¿epί¸ovtuς» tov uv0peao σε σeµu kui ¡u¿q.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
9
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Ο @πα&ο'χ Σπι45α
(σελίδες 43-44):
Hqpε tq δikq tou 0cσq σto ¸qtqµu tou Κuptcσiou. (Heς εaikoivevεί to σeµu
µε tqv ¡u¿q). Υaoσtqpiçε aeς o εuutoς µuς είvui µiu uδiuίpεtq ovtotqtu aou
apoüaup¿εi tou σeµutoς kui tqς ¡u¿qς, tu oaoίu uvu¸kuσtiku apcaεi vu uvqkouv
kuaou.
• /ο π&4-λημα "ια τη 'πα&8η το# !εο': Η uδuvuµίu tou εai¿εipqµutoς tou
Νtεkupt ¸iu to oti uaup¿εi Θεoς, c¸kεitui σto oti tov εçcλuµε eς µiu uao tiς
iδiotqtcς tou. Είaε aeς είvui to tcλεio ov, kui aeς q σ¿cσq tou Θεou µε tqv
uaupçq tou είvui uvuλo¸q µε tq σ¿cσq uvuµεσu σ` cvu tpί¸evo kui tq 0εepίu
aεpί tpiev ¸eviev εvoς tpi¸evou. Κuti tctoio oµeς δεv σtckεi ¸iutί µaopouµε
vu çuvtuσtouµε cvu tpί¸evo kui ¿epίς vu uaup¿εi, vu to σ¿qµutίσouµε σto
µuuλo µuς. Mε aupoµoio tpoao, µaopouµε vu uaoσuvδcσouµε tqv cvvoiu tou
tcλεiou ovtoς uao tqv uaupçq tou. Aqλuδq ukoµq ki cvuς u0εoς aou aiσtεuεi
aeς δεv uaup¿εi Θεoς otuv uvuçcpεtui σ` uutov εvvoεί kuti tcλεio.
• Αμφισ-ήτηση "ια τη 'πα&8η το# ε8)τε&ικο' κ4σμο#: Η uaotu¿ίu tou
εai¿εipqµutoς ¸iu tqv uaupçq tou Θεou, uaovoµεuεi kui tqv 0εepίu aεpί
εçetεpikou koσµou. Ο Νtεkupt είaε aeς o Θεoς tov kutuσkεuuσε, ¸iutί
uaokλείεtui kuti toσo tcλεio vu to ckuvε cvuς δuίµovuς. Αv λoiaov δεv
uaup¿εi Θεoς, totε είµuσtε εktε0εiµcvoi uacvuvti σtov «δuίµovu». Mε to
¸qtqµu uuto uσ¿oλq0qkuv oi oauδoί tou «εµaεipiσµou», apoσau0evtuς v`
uaoδείçouv aeς q uaupçq tou εçetεpikou koσµou είvui apoïov tev uiσ0qσεev
µuς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
10
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
F+ Οι εμπει&ικοί φιλ4σοφοι.
(σελίδες 44-48):
Σuµçevu µε touς εµaεipiσtcς, oλες oi aλqpoçopίες uao tov εçetεpiko koσµo,
tiς «iδcες», oçείλovtui σtiς εµaεipίες, σtiς uiσ0qσεiς µuς. Ο εµaεipiσµoς σuvuδεi µε
tq 0εepίu tou ι(εαλισμο': q uaupçq ku0ε apu¸µutoς εçuptutui uao µuς, σε
uvtί0εσq µε tq 0εepίu tou pεuλiσµou: q apu¸µutikotqtu είvui uu0uaupktq.
Βλcaouµε a.¿ cvu uv0oδo¿είo uλλu uv δεv uaqp¿uv oi uiσ0qσεiς µuς δεv 0u to
uvtiλuµµuvoµuσtuv kuv. Apu, σuµçevu µε touς εµaεipiσtcς: «ο κ4σμο% είαι (ικ4
μα% (ημιο'&"ημα». Σaouδuiotεpoi εµaεipiσtcς: Τ¸ov Λok, Τ¸opt¸ Macpkλεü,
Νtciµivt Χiouµ.
/5ο Λοκ
Κut΄ uutov δεv uaup¿ouv µcσu µuς δεδoµcvες uλq0εiες. Η ¡u¿q kutu tq
σti¸µq tqς ¸cvvqσqς είvui «λεuko ¿uptί» (tabula rasa), uλλu eς to 0uvuto είvui
¸εµutq aλqpoçopίες.
• Οι ι(έε%: Χpqσiµoaoievtuς tiς απλέ%, µaopouµε vu δqµioup¸qσouµε έε%
iδcες.
Απλέ% ι(έε%: Αutcς aou δεv µaopouv vu uvuλu0ouv kui tiς voie0ouµε uµεσu, a.¿ q
µupeδiu µiuς ¸upδcviuς.
Οι έε% ι(έε% ¿epί¸ovtui σε:
Σ'*ετε% ι(έε% (a.¿ q εikovu oupuviou toçou)
Ι(έε% σχέσε) (a.¿ q εikovu tqς oµoiotqtuς uvuµεσu σε δuo utoµu)
Γεικέ% ι(έε% (a.¿ q εikovu tou ¸eou)
• Οι ποι4τητε%: Είvui oi iδiotqtες tev uiσ0qtev apu¸µutev, oi oaoίες
uvuaupiσtouv µcσu µuς tiς iδcες. Χepί¸ovtui σε:
2+ 3&)τε'ο#σε% ποι4τητε%: Χepίς uutcς δεv µaopouv vu uaupçouv tu
uiσ0qtu apu¸µutu a.¿ q cktuσq εvoς σeµutoς
;+ :ε#τε&ε'ο#σε% ποι4τητε%: Οi iδiotqtες aou uv εkλεί¡ouv δεv
uλλu¸ouv tu uiσ0qtu apu¸µutu a.¿ cvu tpiuvtuçuλλo ukoµq ki uv δεv
µupί¸εi, δεv ¿uvεi tqv uaupçq tou.
• Η #λική #π4σταση: Οi aoiotqtες, kutu tov Λok, δεv tuutί¸ovtui µε tu
uiσ0qtu apu¸µutu. Αvtί0εtu, σε ku0ε uiσ0qto apu¸µu uaup¿εi q #λική
#π4στασή το# kui δiukpίvεtui uao tiς aoiotqtcς tou. a.¿ tpuac¸i:
u, #λική #π4σταση: q cktuσq aou kutuλuµµuvεi, σε uvtί0εσq µε:
µ) ποι4τητε%: tεtpu¸evo, µε¸uλo, µikpo ktλ.
Ατίφαση στο Λοκ: aeς, uv kui εµaεipiσtqς, uaoσtqpiçε aeς oi aoiotqtες tev
apu¸µutev uaup¿ouv cçe uao εµuς;
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
11
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
/5ο&τ5 @πέ&κλεG
Hpoσau0qσε vu δiop0eσεi tqv uσuvcaεiu tou Λok, µcvovtuς σuvεaqς σtq
0εepίu tou εµaεipiσµou: «Τu opiu tqς apu¸µutikotqtuς είvui tu opiu tqς εµaεipίu
µuς». /ο 6είαι7 τα#τί5εται με το 6ατιλαμ-$εσ*αι7+ Oµeς, o Macpkλεü
uio0ctqσε tqv uaupçq µiuς voqtikqς uaoσtuσqς: uaoσtqpiçε aeς oλες oi iδcες είvui
σu¸kεvtpeµcvες σtq ¡u¿q µuς, σto avεuµu µuς. Τu avεuµu δεv σu¸kutuλc¸εtui σtiς
iδcες uλλu aupuµcvεi uvuλλoίeto. 1tσi, acçtεi ki uutoς σε uvtίçuσq: uçou oλu
εvuaokεivtui σtiς uiσ0qσεiς µuς, aeς uaup¿ouv apu¸µutu q iδcες µε q0ikq q
avεuµutikq uaoσtuσq; Σε uvtί0εσq µε tov Λok kui tov Macpkλεu, Ο Νtciµivt
Χiouµ, cµεivε aiσtoς σtu iδεeδq tou εµaεipiσµou.
.τέι-ιτ Χιο#μ
(σελίδες 48-51):
Αµçiσµqtqσε tqv uaupçq avεuµutikqς kui uλikqς uaoσtuσqς.
• Η απ4&&ιEη τη% #π4*εση% "ια τη 'πα&8η πε#ματική% #π4σταση%: Ο
εuutoς µuς ¸iu tov Χiouµ είvui to σuvoλo tev εµaεipiev µuς. Εkείvo aou λcµε
avεuµu, ¡u¿q, vou, σuvείδqσq είvui q δcσµq tev εµaεipiev µuς kui tίaotε
uλλo. Αv aiσtεuouµε σε o,tiδqaotε uλλo a.¿ σto oti uaup¿εi kuaoiu
µuσtqpieδqς avεuµutikq uaoσtuσq είvui σuv vu aiσtεuouµε σtu çuvtuσµutu
ki cvuς ε¿cçpev uv0peaoς aotc δεv aiσtεuεi σε uutu.
• Η αμφισ-ήτηση τη% ε8)τε&ική% π&α"ματικ4τητα%: Κutu tov Χiouµ δεv
uaup¿εi tίaotε cçe uao µuς. Αkoµq kui q εaiσtqµovikq ¸veσq είvui
uvεaupkqς eσtε vu µqv µaopouµε vu σtqpi¿0ouµε σ΄ uutqv. Οi εaiσtqµovες,
¸iu vu uaoδείçouv kuti, σtqpί¸ovtui σtqv up¿q tqς uitiotqtuς kui σtouς
voµouς tqς çuσqς. Ο Χiouµ tu uµçiσµqtqσε kui tu δuo.
• 3ε&ί τη% α&χή% τη% αιτι4τητα%: Iiu vu uaupçεi uitieδqς σ¿cσq µεtuçu δuo
¸ε¸ovotev, apcaεi uuto aou auputqpouµε σ΄ uutu vu µqv σuµµuίvεi µovo µiu
çopu. H.¿ to oti cvu µctuλλo δiuσtcλλεtui µcσe tqς 0εpµotqtuς,
auputqpείtui aεpiσσotεpες uao µίu çopcς, σqµuίvεi aeς uaup¿εi uitieδqς
σ¿cσq µεtuçu touς. Εve, uv σuµµuίvεi uvuµεσu σtu apu¸µutu kuti ¸iu µiu kui
µovuδikq çopu, a.¿ otuv aεpvuεi kuaoioς cçe uao to σaίti µou, ε¸e
µpίσkoµui σto tqλcçevo, totε q σ¿cσq uutq είvui σ#μπτ)ματική. Oµeς,
σuµçevu µε tov Χiouµ, δεv σqµuίvεi oti uao¿pεetiku uaup¿εi uvu¸kuσtikoς
δεσµoς uvuµεσu σε apu¸µutu aou c¿ouv uitieδq σ¿cσq a.¿ aείpuµu Huµλeç:
ku0ε çopu aou ¿tuaouσε σto kεçuλi cvu σkuλo tou cδivε tpoçq kui o σkuλoς
to σuvcδεσε σto µuuλo tou. Aεv σqµuίvεi oµeς oti uutu tu δuo είvui
uvu¸kuσtiku δεµcvu µεtuçu touς, uλλu c¿ouµε uaλu µiu σχέση χ&οική%
(ια(οχή%. Ii` uuto uµçiσµqtεί tqv εaiσtqµovikq ¸veσq: ¸iutί aiσtεuεi aeς oi
apu¸µutikcς uitieδεiς σ¿cσεiς apcaεi vu σuvδcovtui µε σ¿cσεiς uvu¸kuσtikcς
µεtuçu touς. Εaεiδq oµeς δεv είvui σί¸oupo uuto, upu, δεv σtqpί¸εtui
aou0εvu q εaiσtqµq.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
12
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• 3ε&ί τ) 4μ) τη% φ'ση%:
(σελίδες 51-53): Σuµçevu µε tov Χiouµ outε touς voµouς tqς çuσqς
µaopouµε vu δε¿touµε eς uσçuλείς oδq¸ouς ¸iu tq ¸veσq tqς apu¸µutikotqtuς.
Οi voµoi tqς çuσqς είvui σuµaukveµcvες aεpi¸puçcς tqς apu¸µutikotqtuς aou
σuvcµqσuv σto aupελ0ov (a.¿ q aopείu tou Ηλίou uvu 24 epες). Ισ¿uouv oµeς
µovo ¸iu to aupελ0ov, ¸iutί kuvείς δεv çcpεi ti 0u σuµµεί σto µcλλov. Aεv δc¿εtui
δqλuδq «tqv up¿q tqς oµoioµopçίuς» ¸iu tq çuσq, (uçou oi voµoi tqς çuσqς
εauvuλuµµuvovtuv σto aupελ0ov, 0u εauvuλuµµuvovtui kui σto µcλλov).
o Ακ&αίο% σκεπτικισμ4%: Hίσtεuε aeς ¸iu oλu apcaεi vu uµçiµuλλouµε,
ukoµq kui ¸i` uutu aou uaokuλouµε «¡u¿q», «avεuµu», «vou» q
«σuvείδqσq». Ο ukpuίoς σkεatikiσµoς tou Χiouµ σtu0qkε uçopµq ¸iu
vu εµçuviσtεί σto apoσkqvio o Κuvt, aou qtuv tελείeς uvtί0εtoς µε
touς σkεatikiσtcς, touς oaoίouς kui uaokuλouσε «avεuµutikouς
voµuδες».

H+ Ο Ιμ$ο#ελ 1ατ
(σελίδες 53-55):
Εai¿είpqσε vu uµçiσµqtqσεi tov σkεatikiσµo tou Χiouµ. Ασ¿oλq0qkε:
α, ¸iutί kuvεi λu0oς o Χiouµ aou uµçiµuλλεi ¸iu tqv «¡u¿q» tqv «σuvείδqσq» to
«avεuµu»;
-, Iiu vu είvui oi ¸veσεiς µuς uvtikεiµεvikcς apcaεi vu µpε0εί cvuς tpoaoς ¸iu vu
uaoçuv0ouµε ¸iu tqv uaupçq tqς apu¸µutikotqtuς. Hoioς είvui uutoς;
", aeς 0u µaopcσouµε vu είµuσtε σί¸oupoi oti kutuλuµuµε σeσtu tu uiσ0qtu
apu¸µutu;
• Η #πε&-ατικολο"ική σ#εί(ηση
Είaε aeς µcσu µuς auputqpouµε tiς εµaεipίες µuς kui tίaotε uλλo. Εaεiδq
oµeς o auputqpqtqς aotc δεv µaopεί vu δεi tov εuuto tou, ctσi ki εµείς δεv
µaopouµε vu kutuλuµouµε aλqpeς tov εuuto µuς. Ο εσ)τε&ικ4% α#τ4%
πα&ατη&ητή% το# εα#το' μα% πο# στέκεται πίσ) απ4 τι% εμπει&ίε% μα%,
οομ$5εται απ4 το 1ατ #πε&-ατικολο"ική σ#εί(ηση, q oaoίu εaiλc¸εi uao
tiς aupuσtuσεiς aou c¿ouµε σ¿qµutίσεi uutcς aou ¿pεiu¸ovtui ¸iu vu
σ¿qµutίσouµε op¸uveµcvu σuvoλu, a.¿ ¿upq σtqv uaεpµutikoλo¸ikq σuvείδqσq
µaopouµε vu kutuλuµouµε uv µiu kuµauvu ¿tuaqσεi δuo çopcς ¸iutί
kutuλuµuίvouµε oti oi q¿oi qtuv oµoioi, uλλieς δεv 0u µaopouσuµε vu
çε¿epίσouµε touς q¿ouς tqς kuµauvuς. Τo 0cµu aou δqµioup¸είtui tepu είvui uv
uaup¿εi q apu¸µutikotqtu aou µλcaouµε (kuti aou o Χiouµ εί¿ε uaoppί¡εi). Ο
Κuvt apoσau0qσε vu µpεi cvuv tpoao vu δikuioλo¸qσεi tqv uaupçq tqς
apu¸µutikotqtuς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
13
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• Φαι4μεο και π&$"μα κα*εα#τ4+
Κutu tq ¸veµq tou, tov koσµo µaopouµε vu tov ¸vepίσouµε µovo eς
çuivoµεvo, uλλu δεv είvui apoïov tqς çuvtuσίuς µuς ¸iutί aίσe uao tu çuivoµεvu
µpίσkovtui tu apu¸µutu aou tov σu¸kpotouv. Αutu tu ovoµu¸εi π&$"ματα
κα*εα#τ$: είvui uutu tu uλiku uvtikείµεvu uao¸uµveµcvu, ¿epίς
apoσδiopiσµouς tev uiσ0qσεev µuς a.¿ to tpuac¸i ku0εuuto είvui uuto aou δεv
c¿εi kuµiu iδiotqtu (¡qλo, çuλivo, µukpoσtεvo ktλ). M` uutq tqv cvvoiu oµeς,
tu apu¸µutu ku0εuutu δεv µaopouµε vu tu ¸vepίσouµε ¸iutί uaup¿ouv auvtu
µu¸ί µε tiς iδiotqtες touς (a.¿ δεv µaopouµε vu ¸vepίσouµε cvu ku0εuuto
tpuac¸i). Apu, aeς uaup¿ouv; Heς είvui uλq0ivu; Iiu vu uauvtqσεi σ` uuto o
Κuvt δickpivε uutu aou είαι (#ατ4 α ")&ί5ο#με ki uutu aou είαι (#ατ4
α σκεφτο'με. Maopouµε vu σkεçtouµε kuti aou είvui λo¸iko, δqλuδq δεv είvui
uvtiçutiko. 1tσi, o Κuvt µiλevtuς ¸iu tu ku0εuutu apu¸µutu uvtiµεteaiσε to
σkεatikiσµo tou Χiouµ, aou tu uµçiσµqtouσε oλu.
• Χ&4ο% και χ<&ο%
(σελίδες 56-58):
Ο Κuvt uaoσtqpiçε oti oi aupuσtuσεiς aou apoσλuµµuvouv oi uiσ0qσεiς µuς
είvui uσ¿εtες µεtuçu touς uλλu uaoktouv σuvuçεiu otuv tiς toao0εtqσouµε σto
¿epo kui σto ¿povo kui uaoktqσouv uλλqλou¿ίu. H.¿ uv ukouσe σto δiaλuvo
δeµutio q¿o tou ucpu uao to uvoi¿to aupu0upo kui σauσiµo tou µu¸ou totε 0u
σuvδcσe oλες uutcς tiς aupuσtuσεiς ¿poviku kui ¿epiku kui 0u kutuλuµe oti to
µu¸o cσauσε εçuitίuς tou ucpu. Hpcaεi oµeς kui vu tiς σuvδcσe uitiuku δqλuδq
vu µpe kui tiς uitίες aou c¸ivε uutq q kutuσtuσq. Apu, o Κuvt σ` uuto to σqµείo
δiuçevqσε µε tov Χiouµ, ¸iutί ¸i` uutov q uitieδqς σ¿cσq µεtuçu δuo ¸ε¸ovotev
είvui kuti δiuçopεtiko uao tq σ¿cσq tqς ¿povikqς δiuδo¿qς touς.
• Οι κατη"ο&ίε%
Ο Χiouµ εί¿ε uaoσtqpίçεi aeς q uitieδqς σ¿cσq µεtuçu δuo apu¸µutev είvui
kuti aou caεtui tqς εµaεipίuς µuς. Aqλuδq uv oi εµaεipίες µuς, µuς δεί¿vouv oti
uuto aou µλcaouµε a.¿ είvui cvu kokkivo tpiuvtuçuλλo, uçou to auputqpqσouµε
0u δqµioup¸q0εί q uitiukq σ¿cσq ¿peµutoς kui λouλouδiou. Αvtί0εtu, o Κuvt
uaoσtqpiçε aeς o uvu¸kuίoς δεσµoς είvui kuti aou apoüaup¿εi σto µuuλo µuς
otuv aq¸uίvouµε vu auputqpqσouµε δuo ¸ε¸ovotu. I&α, κατ$ το 1ατ η
έοια τη% αιτι4τητα% (ε είαι π&οB4 αλλ$ π&οGπ4*εση εμπει&ία%+ Εktoς
uao tqv uitiotqtu, o Κuvt uvu¸vepί¸εi uλλες 11 «kutq¸opίες», oaeς tiς
ovoµu¸εi. Αutcς λoiaov oi 12 kutq¸opίες ¿epί¸ovtui σε tcσσεpiς oµuδες:
2+ 3οσο'
;+ 3οιο'
>+ Ααφο&$%
?+ /&4πο#
M` uuto tov tpoao tuçivoµouµε tiς εµaεipίες µuς kui kutuvoouµε kuλutεpu tqv
apu¸µutikotqtu.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
14
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• /α 4&ια τη% "<ση% μα% και τα 4&ια τη% εμπει&ία% μα%
(σελίδες 58-61):
Mε tq 0εepίu tou aεpί ¸veσqς aίσtε¡ε aeς εçuσçuλiσε tqv iσoppoaίu
uvuµεσu σε Hλutevu kui Χiouµ. Ο Hλutev είaε aeς q uλq0εiu µpίσkεtui σtov
koσµo tev iδεev kui oλu tu uaoλoiau είvui uaεikovίσεiς tev iδεev. Ο Κuvt λcεi
aeς uuto είvui uu0uίpεto. Ο Χiouµ uaoσtqpiçε to uvtί0εto: q ¸veσq apcaεi vu
uvu¸qtq0εί µovo σtiς εµaεipίες µuς. Ο Κuvt είaε aeς, ¿epίς uµçiµoλίu, q
εµaεipίu είvui uvu¸kuίoς σuvtελεσtqς tqς ¸veσqς. Otuv oµeς oi εµaεipίες µuς
δεv µuς µoq0ouv kui çtuvouµε σε uvtivoµίες (a.¿ o koσµoς c¿εi up¿q εv ¿pove
kui είvui aεaεpuσµcvoς εv ¿epe q to uvtί0εto), totε apcaεi uutcς vu δicaovtui
uao tiς µopçcς tou ¿epou kui tou ¿povou kui uao tiς kutq¸opίες aou δεv
uaotελouv aεpiε¿oµεvu εµaεipiev µuς, δεv apocp¿ovtui uao uutcς uλλu
apoüaup¿ouv uutev.
• /ο π&4-λημα το# 6π&$"ματο% κα*εα#τ47
Σtq 0εepίu tou ¸iu to «apu¸µu ku0εuuto» uaup¿εi to εçqς apoµλqµu: Ο Κuvt
είaε aeς ¸iu vu µqv uµçiσµqtq0εί q uçίu tqς ¸veσqς, uaup¿εi to apu¸µu
ku0εuuto σuv aq¸q tev aupuσtuσεev tqς εµaεipίuς µuς kui q σ¿cσq tou
apu¸µutoς ku0εuuto kui tqς εµaεipίuς µuς είvui uitieδqς. Ο Κuvt oµeς
uaoσtqpiçε aeς oi «kutq¸opίες» aou opiσε aεpiopί¸ovtui µcσu σtiς εµaεipίες
µuς, εve to apu¸µu ku0εuuto µpίσkεtui cçe uao tiς εµaεipίες µuς. I&α, 4τα οι
κατη"ο&ίε% (ε 8επε&ο' τα 4&ια τη% εμπει&ία% μα%, τ4τε π<% το π&$"μα
κα*εα#τ4 τα 8επε&$ειJ Τqv uvtίçuσq uutq apoσau0qσε vu 0εpuaεuσεi o
Αp0oupoς Σoaεv¿uouεp.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
15
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Η!Ι1Η
Ο toµcuς uutoς tqς çiλoσoçίuς, uσ¿oλείtui µε tqv q0ikq σuµaεpiçopu tev
uv0peaev. 1tuv εaoµεvq q µεtutoaiσq uao tov εçetεpiko σtov εσetεpiko koσµo
¸iutί apetu kuaoioς uaopεί ¸iu apu¸µutu q ¸ε¸ovotu aou εkδqλevovtui ¸upe tou ki
caεitu apoσau0εί vu εçq¸qσεi kui vu ¸vepίσεi aoioς apu¸µutiku είvui.
2+ Οι σοφιστέ% και ο Σ)κ&$τη%+
• Οι σοφιστέ%: Υaoσtqpi¸uv aeς δεv uaup¿εi µίu uλq0εiu kui q ¸veσq είvui
σ¿εtikq. Αvuλo¸ες qtuv kui oi uao¡εiς touς ¸iu to ti είvui δίkuio. 6/ο τι είαι
καλ4 ή (ίκαιο το κα*ο&ί5ει το σ#μφέ&ο το# κα*ε4% μα%7, uaoσtqpi¸uv. Ii΄
uuto kui, oaoioς είvui iσ¿upoς, uaoçuσί¸εi kui oi uδuvuµoi ukoλou0ouv. Η
uaεpίσ¿uσq tou δuvutou cvuvti tou uδuvuµou, aq¸u¸εi uao tq çuσq. Αuto
σuµµuίvεi kui σtq ¸ou¸kλu. Aίkuio δqλ. είvui, σuµçevu µε touς σoçiσtcς, το
(ίκιο το# ισχ#&4τε&ο#+ Εaεiδq oλoi oi uv0peaoi είvui op¸uveµcvoi σε
δiuçopεtikcς koivevίες kui apεσµεuouv δiuçopεtikcς uçίες, ¸i΄ uuto kui δεv είvui
δuvuto vu iσ¿uεi auvtou cvuς koivoς q0ikoς tpoaoς δiuµίeσqς.
• Ο Σ)κ&$τη%: Υaoσtqpiçε, σε uvtί0εσq µε touς σoçiσtcς, oti uaup¿εi cvuς
koivoς q0ikoς tpoaoς δiuµίeσqς. Aλλeσtε, ¸i΄ uutov η α&ετή είαι "<ση+ Η
uitίu tou kukou είvui q u¸voiu. Oaoioς aputtεi to kuko, to aputtεi, εaεiδq u¸voεί
tiς σuvcaεicς tev apuçεev tou. Τo kuλo µaopouv oλoi vu to ¸vepίσouv kui vu
¸ίvouv q0iku εvupεtoi. Ο Σekputqς aίσtεuε aeς, εçoσov q uλq0εiu είvui µίu totε
µaopεί vu δiuµopçe0εί cvuς koivoς keδikuς q0ikqς σuµaεpiçopuς ¸iu oλouς touς
uv0peaouς. Εkείvo aou δεv εçq¸εί q 0εepίu tou είvui: «aeς aoλλcς çopcς εve
¸vepί¸ouµε to kuλo δεv to aputtouµε;» (a.¿. apuçq Mqδεiuς). Huvteς o
Σekputqς ukoλou0qσε uaupc¸kλitu tq 0εepίu tou. Κui µuλiσtu, otuv
δiukuµεuovtui oi q0ikcς uçίες είvui apotiµotεpo, είaε, v΄ uδikείtui kuvείς aupu vu
uδikεί. Ii΄ uuto kui uaoδc¿0qkε tqv kutq¸opίu tou σε 0uvuto, ¸iu vu µqv
uaovoµεutouv q voµiµotqtu kui oi kuvovες λεitoup¸ίuς tqς aoλqς tou, tqς
Α0qvuς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
16
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
;+ Σ)κ&ατικέ% *ε)&ίε%+
(σελ.76-79)
Ο tpoaoς ¸eqς tou Σekputq kui q δiδuσkuλίu tou, εaqpcuσuv µu0ututu touς
µu0qtcς tou.
• Η *ε)&ία το# 3λ$τ)α: Υio0ctqσε to µuσiko uçίeµu tou Σekputq, oti
µovo uv çcpεi kuvείς aoio είvui to kuλo είvui σε 0cσq vu to apuçεi kioλuς.
Εve q u¸voiu είvui q uitίu tou kukou. Χpεiu¸εtui $σκηση ¸iu vu΄ ¿ouµε
¸veσq tou u¸u0ou. Κutu tov Hλutevu, o aλcov upµoδioς çopcuς ¸iu tqv
q0ikq δiuauiδu¸e¸qσq tev uv0peaev είvui q aoλitείu. Εaεiδq oµeς
uaup¿ouv δiuçopες µopçcς aoλitείuς - q δqµokputikq, q upiσtokputikq, q
oλi¸up¿ikq, q tupuvvikq 0u kutuλqçouµε σtq δiuσauσq tqς q0ikqς µopçqς
¸eqς uv uvu¸vepiσtεί σε ku0ε είδoς aoλitείuς to δikuίeµu tqς q0ikqς
δiuauiδu¸e¸qσqς tev uv0peaev. Ο Hλutev upvq0qkε λoiaov tq σ¿εtikotqtu
tqς q0ikqς ¸eqς - kuti aou uaoσtqpi¸uv oi σoçiσtcς - kui uaoσtqpiçε aeς to
δikuίeµu tqς q0ikqς uσkqσqς tev uv0peaev 0u apcaεi vu εk¿epq0εί σε µίu
uao tiς δiuçopες µopçcς aoλitείuς. Σε aoiu oµeς; Σuµçevu µε tov Hλutevu
σε kuµiu uao tiς uaup¿ouσες, uλλu σtqv iδuvikq aoλitείu, tqv oaoίu
σkcçtqkε vu δqµioup¸qσεi o ίδioς.
o Η ι(αική πολιτεία:
α+ Η τ&ιμε&ή% (ι$κ&ιση τη% E#χή% και οι τ&ει% τ$8ει% τη% πολιτεία%: Η
aoλitείu ¸iu vu εkaλqpeσεi tqv uaoσtoλq tqς, aou είvui q εutu¿ίu tev
uv0peaev, apcaεi vu c¿εi tqv ίδiu δoµq µε tq δoµq tou uv0peaou kui
σu¸kεkpiµcvu µε tq δoµq tqς ¡u¿qς tou. Η uv0peaivq ¡u¿q, aou είvui
uieviu, δiukpίvεtui σε tpίu εaίaεδu:
 Σto α<τατο επίπε(ο aou είvui to λο"ιστικ4, oaou aεpiλuµµuvεtui
q σκέEη tou uv0peaou kui σto oaoίo uvtiσtoi¿εί q tuçq tev
φιλοσ4φ),
 Σto μέσο εaίaεδo aou ovoµu¸εtui *#μοει(έ% , oaou aεpikλείovtui oi
-ο#λητικέ% εέ&"ειε% tou uv0peaou. Εδe uvtiσtoi¿εί q tuçq tev
φ#λ$κ), και,
 Σto κατ<τατο εaίaεδo, to επι*#μητικ4, oaou εvtuσσovtui tu
κατ<τε&α και αε8έλε"κτα α*&<πια π$*η kui σto oaoίo
uvtiσtoi¿εί q tuçq tev κοι< πολιτ<+
Σto λο"ιστικ4 uvtiσtoi¿εί q koivevikq tuçq tev φιλοσ4φ), σto
*#μοει(έ% q tuçq tev φ#λ$κ) kui σto επι*#μητικ4 q tuçq tev
κοι< πολιτ<. Η κ$*ε τ$8η c¿εi tq δikq tqς αποστολή: Οi koivoί
aoλίtες uσ¿oλouvtui µε ¿εipevuktikcς εp¸uσίες, oi çuλukες µε tq
δiuσçuλiσq tqς tuçqς kui tqς kuλqς λεitoup¸ίuς tqς aoλitείuς kui tqv
apoσtuσίu tqς kui oi çiλoσoçoi µε tqv δiukuµcpvqσq tqς aoλitείuς. Η
(ι$κ&ιση σtiς tuçεiς uutcς κα*ο&ί5εται uao to -α*μ4 τη% παι(εία%
aou είvui ikuvu vu λuµouv tu µcλq tqς, ki o¿i uao tqv koivevikq kui
oikovoµikq kutuσtuσq, uçou εaikputεί aλqpqς ισ4τητα+ Iiu tq
δiuσçuλiσq uutqς tqς iσotqtuς q aoλitείu apcaεi v΄ uvuλuµεi oλu tu
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
17
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
auiδiu uao tq σti¸µq tqς ¸cvvqσqς touς. 1tσi, δεv 0u ¸vepί¸εi o ¸ovioς
to auiδί tou q to auiδί t΄ uδcλçiu tou, upu a.¿. o ku0cvuς aou c¿εi tq
λo¸ikq qλikίu ¸iu vu ΄vui autcpuς, 0u µaopouσε vu 0εepq0εί autcpuς
tou oaoiouδqaotε k.o.k. Η auiδείu oµeς δεv 0u είvui ίδiu ¸iu oλouς,
uλλu uutq aou upµo¸εi σtqv ¡u¿ikq kutuσtuσq ku0εvoς.
-+ Η παι(εία: (σελ.79-80) Οi vcoi σtouς oaoίouς εaikputcσtεpo µcpoς tqς
¡u¿qς touς είvui to εai0uµqtiko, 0u aεpiopiσtouv σtqv εkµu0qσq apuktikev
tε¿vev. 1tσi, 0u ¸ίvouv κοιοί πολίτε% kui 0u εçuσkouv cvu εau¸¸ελµu. Σε
oσev tqv ¡u¿q apetεuouσu 0cσq c¿εi to 0uµoεiδcς 0u δiδu¿0ouv
µu0qµutiku kui uλλες εaiσtqµες. 1tσi, eς φ'λακε% 0΄ uσ¿oλq0ouv µε tqv
uσçuλεiu tqς aoλitείuς. Τcλoς, cvuς µikpoς upi0µoς vcev aou είvui
uvuatu¸µcvo σtqv ¡u¿q touς to λo¸iσtiko 0u εçuvtλqσouv oλu tu aεpi0epiu
tqς auiδείuς, εvtuσσoµεvoi ctσi σtqv tuçq tev φιλοσ4φ)+
"+ Οι φιλ4σοφοι στη ε8ο#σία: Οi çiλoσoçoi µaopouv vu εçouσiu¸ouv ¸iutί
δiδu¿0qkuv çiλoσoçίu ki ctσi είvui kuto¿oi tev iδεev aou σuviσtouv tiς
µu0utεpες uitίες tev apu¸µutev. 1tσi, ¸vepί¸ouv aoiu είvui q δikuioσuvq,
aoiu q uλq0εiu, σε uvtί0εσq µε touς uλλouς uv0peaouς.
(+ @έσα και σκοποί: (σελ. 80-82) Hεaoί0qσq tou Hλutevu qtuv σε ku0ε
apuçq vu σuµµouλεuεtui kuvείς tov εiδiko. 1tσi λoiaov kui σtqv q0ikq
σuµaεpiçopu 0u apcaεi vu uaup¿εi cvuς ει(ικ4%: ο φιλ4σοφο%, o oaoίoς
µaopεί vu kuvεi touς aoλίtες εvupεtouς. M΄ uutov tov tpoao kui q aoλitείu
0u είvui εutu¿iσµcvq. Σ΄ uuto to σqµείo o Hλutevuς uacaεσε σε µίu
σu¸¿uσq: τη σ'"χ#ση μέσο# και σκοπο'+ Ο çiλoσoçoς µaopεί vu µuς
uaoδείçεi to π<% µaopouµε vu kutuçcpouµε vu ¸ίvouµε εvupεtoi uλλu o¿i
kui to τι apcaεi vu kuvouµε ¸iu vu to aεtu¿ouµε, a.¿. o ¸uµvuσtqς δεv µuς
uao¿pεevεi vu ¸uµvuσtouµε, uλλu eς εiδikoς 0u µuς uaoδείçεi µε aoio
tpoao 0u ikuvoaoiqσouµε tov σto¿o µuς. Hupoµoίeς, kui o çiλoσoçoς c¿εi
to poλo tou µεσoλuµqtq, σto vu εçuσçuλίσεi tu µcσu, touς tpoaouς µε touς
oaoίouς oi aoλίtες 0u ikuvoaoiqσouv kuλutεpu kui uaotελεσµutikotεpu
touς σto¿ouς touς. Ο Hλutev aίσtεuε, oaeς kui o Σekputqς, σtq
σu¸kpotqσq εvoς 6οικο#μεικο' τ&4πο#7 q0ikqς δiuµίeσqς, oaou oi
çiλoσoçoi 0u εacµuλλuv to q0iko apotuao σuµaεpiçopuς, uλλu uuto
uaotελεί uδuvuµίu ¸iu tq 0εepίu aεpί iδuvikqς aoλitείuς.
Η uvtiçutikq εikovu tou Σekputq, K uao tq µίu vu είvui ε¸kputqς σtiς
δiuçopες qδovcς kui ¿upcς tqς ¸eqς kui uao tqv uλλq vu είvui uvoiktoς σ΄
uutcς kui vu tiς εçuµvεί oδq¸qσε touς µu0qtcς tou σto vu δiutuaeσouv
δuo εk δiuµctpou uvtί0εtες q0ikcς 0εepίες: tq 0εepίu tou kuviσµou kui tq
0εepίu tou qδoviσµou.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
18
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• Η *ε)&ία το# κ#ισμο' Dσελ+H;KH?,
Εiσq¸qtqς uutqς tqς 0εepίuς o Ατισ*έη%+ Τu µcλq tqς σ¿oλqς tou σto
Κuvoσup¸ες, ovoµuσtqkuv kuvikoί. Ο Αvtiσ0cvqς uaoσtqpi¸ε oti σkoaoς tqς
¸eqς µuς apcaεi vu είvui q upεtq kui q uaoδcσµεuσq uao tiς qδovcς. Aλλoi
uaoσtqpiktcς tqς 0εepίuς tou kuviσµou: o :ιο"έη% απ4 τη Σι<πη kui o
1&$τη% απ4 τη !ή-α+ Ο apetoς ovoµuσtqkε «µuivoµεvoς Σekputqς» ¸iutί
ukoλou0ouσε aiσtu tu q0iku aupu¸¸cλµutu tou Σekputq kui o δεutεpoς uçou
δepiσε oλq tqv aεpiouσίu tou, ¸ouσε εauitevtuς µε tq σu¸u¸o tou Ιaaup¿ίu.
• Η *ε)&ία το# η(οισμο'
Αkpuίu 0εepίu qδoviσµou: Α&ίστιππο% απ4 τη 1#&ήη (εkapoσeaoς)
Mεtpioau0qς 0εepίu qδoviσµou: Επίκο#&ο% απ4 τη Σ$μο (εkapoσeaoς)
α+ Η ακ&αία $ποEη: Ο Αpίσtiaaoς qp0ε uao tqv Κupqvq σtqv Α0qvu ¸iu vu
¸vepίσεi to Σekputq. Ωσtoσo, qtuv aupuδoµcvoς σtiς uaoλuuσεiς kui δεv
σuµaupuσtu0qkε σtov Σekputq outε kui otuv qtuv σtq çuλukq. Mεtu to 0uvuto
tou Σekputq, εacσtpε¡ε σtqv Κupqvq kui ίδpuσε çiλoσoçikq σ¿oλq. Κut΄
uutov, o σkoaoς tqς ¸eqς είvui vu εaiδiekouµε tiς qδovcς. Mεpikcς çopcς q µίu
qδovq δεv uaokλείεi tqv uλλq, ctσi, apcaεi vu µpouµε kuaoiu kpitqpiu ¸iu vu
εaiλcçouµε tqv kutuλλqλq. Αutu είvui: ο χ&4ο% εκ(ήλ)ση% kui q έτασή το#%+
 Ω% π&ο% το π&<το κ&ιτή&ιο: Ο Αpίσtiaaoς 0εepεί oti o oikείoς toaoς
tev qδovev είvui το πα&4 kui apcaεi vu εaiδiekouµε µovo tiς qδovcς
aou εµaίatouv σto aupov.
 Ω% π&ο% το (ε'τε&ο κ&ιτή&ιο: Mεtuçu tev qδovev, 0u apcaεi vu
apotiµuµε uutq aou µuς apoσçcpεi tqv aio iσ¿upq uaoλuuσq. Εaεiδq,
kutu tov Αpίσtiaao, oi σupkikcς qδovcς είvui aio iσ¿upcς, 0u apcaεi vu
tiς εaiλc¸ouµε cvuvti tev ¡u¿ikev uaoλuuσεev.
Ο µu0qtqς tou Αpίσtiaaou, o !ε4()&ο% ο 1#&ηαίο% uaoσtqpiçε to
uvtί0εto: apcaεi vu apoσδίδouµε σtiς qδovcς aou εaiδiekouµε avεuµutikq
δiuσtuσq. Ο Η"ησία%, tελεutuίoς εkapoσeaoς tou ukpuίou qδoviσµou,
uaoσtqpiçε aeς to aio 0εtiko σtoi¿είo σtq ¸eq tev uv0peaev είvui o aovoς
kui o¿i q qδovq. Κutu tov 3
o
ui. a.Χ. o ukpuίoς qδoviσµoς utovqσε.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
19
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
-+ Η μετ&ιοπα*ή% $ποEη: (σελ. 84-86) Ο Εaίkoupoς δiutuaeσε µίu
µεtpioau0q εkδo¿q tou qδoviσµou. Σuµçevqσε µε tqv uao¡q oti q qδovq
uaotελεί to kupίup¿o σuσtutiko tqς εutu¿iσµcvqς ¸eqς, uλλu εaiσqµuvε oti
apcaεi vu aupukuµatouµε tiς qδovcς aou apokuλouv δuσupεσtu
uaotελcσµutu kui vu apotiµouµε touς aovouς, otuv ua΄ uutouς apokuatεi
µε¸uλutεpq qδovq.
 1ατ$ κίησι και καταστηματικέ% η(οέ%: Κutu tov Εaίkoupo, to
kpitqpio ¸iu tqv εaiλo¸q qδovev είvui q ποι4τητ$ touς. Aiukpίvεi tiς
καταστηματικέ% kui tiς κατ$ κίησι η(οέ%, 0εepevtuς aoiotiku
uvetεpες tiς apetες. Η kutu kίvqσiv qδovq είvui uutq aou µuς kuvεi
vu çεaεpvuµε tq δuσçopίu aou voie0uµε, oσo q δuσkoλίu ¸iu tqv
kupaeσq tqς qδovqς aupcµεvε uvεkaλqpetq. Η kutuσtqµutikq qδovq
σuvuδεi apoς µίu qpεµq, au0qtikq kutuσtuσq tou εuutou µuς, a.¿.
otuv tpeµε, ikuvoaoiouµε to uίσ0qµu tqς aείvuς µuς. Τotε εvεp¸εί q
kutu kίvqσiv qδovq. Otuv oµeς ¿optuσouµε, εp¿oµuσtε σε µίu
kutuσtuσq qpεµίuς. Τotε σuµµuίvεi q kutuσtqµutikq qδovq. Οi
kutuσtqµutikcς qδovcς µuς çcpvouv aio kovtu σtqv εutu¿ίu. Εve oi
kutu kίvqσiv qδovcς µaopεί vu apokuλcσouv aio εaeδuvες
kutuσtuσεiς, (a.¿. uv çuµε µε µouλiµίu kui ¸pq¸opuδu uaεpµoλikcς
aoσotqtες çu¸qtou, εaiµupuvouµε tqv u¸είu µuς). Ii΄ uuto kui o
σuvεtoς uv0peaoς apcaεi vu εaiδiekεi tiς kutuσtqµutikcς qδovcς.
 Ο σ#ετ4% χει&ισμ4% το# π4ο#: Ο Εaίkoupoς uaoσtqpiçε oti
µaopouµε vu ΄µuσtε εutu¿iσµcvoi, ukoµq ki uv aovuµε. Αuto
εçuptutui uao to aeς 0u ¿εipiσtouµε tov aovo. Hpcaεi v΄
uao¸uµveσouµε tov εuuto µuς uao δuσupεσtu uiσ0qµutu kui vu
δiutqpqσouµε tqv uiσioδoçίu kui tqv uutokupiup¿ίu µuς. Αv kui o
ίδioς qtuv çiλuσ0εvoς, apoσau0ouσε vu ¸εi εutu¿iσµcvoς. Εkείvo aou,
kut΄ uutov , ¿pεiu¸εtui kuaoioς ¸iu vu ¸εi εutu¿iσµcvoς, είvui v΄
uaoµuλεi tqv iδcu tqς pi¡okίvδuvqς εutu¿ίuς aou σuvεau¸εtui o
¿upuktqpuς tev kutu kίvqσiv qδovev kui vu µuσiσtεί σtq µεµuiotqtu
aou uau¸opεuεi q µεtpqµcvq çuσq tev kutuσtqµutikev qδovev.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
20
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
>+ Η *ε)&ία το# Α&ιστοτέλη "ια τη μεσ4τητα (σελ. 86-88)
Η σu¸kεkpiµcvq çiλoσoçίu uaotελεί kεvtpiko uçovu tqς q0ikqς çiλoσoçίuς tou
Αpiσtotcλq. Hpotpcaεi v΄ ukoλou0ouµε to µctpo ¸iu vu είµuσtε εutu¿είς.
• Η ε#(αιμοία:
Iiu tov Αpiσtotcλq q εuδuiµovίu uaotελεί tov u¡iσto σkoao. Ο uv0peaoς
είvui (ημιο#&"ικ4 ο. Κuvεi tu auvtu ¸iu cvu σkoao. Αutoί oi σkoaoί
iεpup¿ouvtui. Aqλ. ku0ε uv0peaivq δpuσtqpiotqtu uaoσkoaεί σtq
δqµioup¸ίu kuaoiou uλλou u¸u0ou. Αutq q uλuσίδu tev u¸u0ev 0u apcaεi
vu kutuλq¸εi σ΄ cvuv cσ¿uto σkoao: τη ε#(αιμοία+ Βcµuiu, q εuδuiµovίu
δεv 0u apcaεi vu toao0εtείtui σε kuaoio uaetεpo σqµείo tqς ¸eqς µuς.
Maopouµε vu ¸ίvouµε εutu¿iσµcvoi oaoiuδqaotε σti¸µq upkεί o tpoaoς
aou 0u σuµaεpiçεp0ouµε vu είvui o kutuλλqλoς. Heς oµeς 0u ¸ίvεi uuto;
Ο uv0peaoς apcaεi vu µu0εi vu εaitελεί σeσtu kuaoio cp¸o, outeς eσtε q
εaitu¿ίu tou cp¸ou tou vu tov kuvεi εutu¿iσµcvo (a.¿. otuv cvuς
u¸uλµutoaoioς çtiuçεi cvu oµopço u¸uλµu, voie0εi εu¿upiσtqµcvoς).
3οιο είαι 4μ)% το έ&"ο το# α*&<πο#J Iiu v΄ uauvtqσεi σ΄ uuto to
εpetqµu, o Αpiσtotcλqς δiεpεuvqσε tq δiuçopu tou uv0peaou uao tu
çutu kui tu ¸eu: Τo koivo touς είvui q 0pεatikq kui uuçqtikq ¸eq, q
δiuçopu touς oµeς είvui o λ4"ο%, q ikuvotqtu δqλ. tou uv0peaou vu
σkcçtεtui. 1tσi, otuv kuaoioς σuµaεpiçcpεtui σuµçevu µε tq λo¸ikq tou
¸ίvεtui εutu¿iσµcvoς. Κi uuto ¸iutί η λο"ική επι(ι<κει π$τοτε τη
ισο&&οπία και τη σ#μμετ&ία+ Η εuδuiµovίu µpίσkεtui auvtotε σtqv
εaiλo¸q tqς µcσqς oδou µεtuçu δuo ukpuίev apooatikev, tqς uaεpµoλqς
kui tqς cλλεi¡qς.
• Η α&ετή: (σελ. 89-91)
Σuµçevu µε tov Αpiσtotcλq, µεtuçu tqς εuδuiµovίuς kui tqς upεtqς
uaup¿εi ouσiuσtikq σ¿cσq. Aεv µaopεί kuvείς vu είvui εutu¿iσµcvoς uv δεv
είvui εvupεtoς. Iiu tov Αpiσtotcλq, η ε#(αιμοία είαι εέ&"εια τη%
E#χή% σ'μφ)α με τη α&ετή+ Η upεtq kui q εuδuiµovίu uaotελεί tq
µεσotqtu µίuς uaεpµoλqς kui µίuς cλλεi¡qς. Ο uv0peaoς apcaεi auvtotε
v΄ ukoλou0εί tq µcσq oδo. Εk apetqς o¡εeς, q 0εepίu ¸iu tq µεσotqtu
είvui aεiσtikq. Oµeς, uaup¿ouv σti¸µcς σtq ¸eq µuς, aou q 0εepίu tqς
µεσotqtuς uaoδεikvuεtui uvίσ¿upq. Hpokεitui ¸iu σti¸µcς aou apcaεi vu
aouµε to µε¸uλo «vui» q to µε¸uλo «o¿i», ku0eς δεv uaup¿εi µcσq oδoς.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
21
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
?+ Η Στ)ική !ε)&ία:
Οi Σteikoί uaoσtqpiçuv aeς to kλεiδί ¸iu vu kutuktqσouµε tqv upεtq είvui
vu aεpicλ0ouµε σtqv kutuσtuσq tqς uau0εiuς. Η aupouσίu tev σteikev
¿povoλo¸είtui uao to δεutεpo qµiσu tou 4
ou
ui. a.Χ. eς tov 2
o
ui. µ.Χ. Η
σteikq çiλoσoçίu δiukpίvεtui σε τ&ει% πε&ι4(ο#%:
α+ τη Α&χαία Στο$ (Zqvevuς o Κiticuς, Κλεuv0qς, Χpuσiaaoς: 4


3

ui. a.Χ.),
-+ τη @έση Στο$ (Huvuίtioς o Ρoδioς, Hoσεiδevioς εç Αauµείuς: 2

ui. a.Χ. ), kui,
"+ τη .ε4τε&η Στο$ (Σεvckuς, Εaίktqtoς, Mupkoς Αupqλioς: 1

2

ui. µ.Χ.).
• Η α&ετή:
Η µuσikq cvvoiu σtqv q0ikq çiλoσoçίu tev Σteikev είvui q α&ετή+ Mcσe
uutqς o uv0peaoς 0u µaopcσεi vu είvui εutu¿iσµcvoς. Η upεtq δεv µoiu¸εi
µε tqv qδovq. Είvui α#τοτελή%, µε tqv cvvoiu oti uçί¸εi vu apotiµq0εί
µovo ¸iu tov εuuto tqς ki o¿i εç uitίuς tou çoµou, tqς ελaίδuς q kuaoiou
uλλou εçetεpikou apu¸µutoς. Οi σteikoί oµeς δεv cç0uσuv σtov q0iko
çuvutiσµo. Αvtί0εtu, uaoσtqpiçuv aeς, εktoς uao tqv upεtq, uaup¿εi kui
to kuko, tou oaoίou q aupouσίu uaoδεikvuεtui εuεp¸εtikq ¸iutί:
u. δεί¿vεi tqv uçίu tqς upεtqς,
µ. σuµµuλλεi σtqv q0ikq uσkqσq µuς.
Σtqv apoσau0εiu µuς vu kutuaoλεµqσouµε to kuko ¸ivoµuσtε kuλutεpoi.
• /α α(ι$φο&α:
Εktoς uao tqv upεtq kui tqv kukίu, oi σteikoί uvuçcpovtui kui σε uλλες
kutuσtuσεiς ¸iu tiς oaoίες δεv µaopouµε v΄ uaoçuv0ouµε outε uacp outε
εvuvtίov, oaeς o 0uvutoς, q u¸είu kui q uppeσtiu, q εuaopίu, q
tuaεivotqtu, q uλu¸ovείu, aou uao tq çuσq touς δεv c¿ouv outε 0εtikq
outε upvqtikq uçίu. Αutcς tiς kutuσtuσεiς oi σteikoί tiς ovoµu¸ouv
6α(ι$φο&α7 kui apotpcaouv vu µqv δεί¿vouµε kuvcvu εvδiuçcpov ¸i΄
uutcς, outε v΄ u¸eviouµε δiukivδuvεuovtuς tqv q0ikq µuς ukεpuiotqtu.
• Η απ$*εια:
Η u¸evίu µuς ¸iu tq ¸eq είvui cvu uao tu aoλλu au0q µuς, aou µuς
εçe0ouv σto vu δiukivδuvεuouµε tqv q0ikq µuς ukεpuiotqtu. Iiu vu
δiutqpqσouµε tqv uçioapcaεiu µuς, apcaεi vu çtuσouµε σtqv kutuσtuσq
tqς aλqpouς uδiuçopίuς. /ο π$*ο%, λcvε oi σteikoί (a.¿. to µίσoς kui q
u¸uaq) είαι μια $λο"η και αφ'σικη κίηση τη% E#χή%, μία ο&μή
πλεο$5ο#σα, aou µuς aupuσupεi σε δuσupεσtες kutuσtuσεiς. Ii΄ uuto ¸iu
vu ¸ίvouµε εutu¿iσµcvoi, apcaεi vu δieçouµε ku0ε είδouς au0oς kui vu
çtuσouµε σtqv kutuσtuσq tqς απ$*εια%+ Η uao¡q uutq, σε kuaoio
σqµείo, µaopεί vu çtuσεi σtu opiu tqς uvuλ¸qσίuς, a.¿. vu µείvεi kuaoioς
uau0qς uv ¿uσεi cvu δiko tou apoσeao. Αutq q σtuσq oµeς δεv δίvεi tqv
εikovu tqς σkλqpotqtuς kui tqς uauv0peaiuς;
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
22
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• Ο λ4"ο%:
Εktoς uao tqv up¿q tqς uau0εiuς oi σteikoί cδeσuv iδiuίtεpq cµçuσq σto
λ4"ο, σtqv kupioλεçίu tov uao0ceσuv, tov tuutiσuv µε tov Θεo. Hίσtεuuv
aeς up¿iku to σuµauv qtuv uδiuµopçetq uλq, το π$σχο, uλλu caεitu o
λ4"ο%, o Θεoς, σuvc0εσε tu ovtu tou çuσikou koσµou. Εiσq¸q0qkuv µiu
πα*εBστικο' τ'πο# ατίληEη, σuµçevu µε tqv oaoίu o λo¸oς, uçou
δiuµopçeσε tov λo¸o cµεivε µcσu σ΄ uutov. Εaίσqς, o λo¸oς uaup¿εi µcσu
σε ku0ε uv0peao, είvui o ε ημι λ4"ο%, aou uaotελεί tµqµu tou λo¸ou
aou uçίσtutui σtov koσµo, tou κοσμικο' λ4"ο#. 1tσi, uaukouovtuς σtiς
εvtoλcς tou εv qµiv λo¸ou, εvupµovi¸oµuσtε apoς tov koσµiko λo¸o.
• Η ειμα&μέη: (σελ. 92-93)
Αv kui o opoς aupuacµaεi σtqv cvvoiu tou aεapeµcvou, q ειμα&μέη kutu
touς σteikouς δεv apcaεi vu σu¸¿cεtui µε tqv cvvoiu tqς µoipoλutpίuς,
δqλ. δεv apcaεi vu 0εepείtui eς kuti aou c¿εi εk tev apotcpev ku0opiσtεί
uλλu uvtί0εtu, q εiµupµcvq σto aλuίσio tqς σteikqς çiλoσoçίuς, ku0ε
uλλo aupu uaokλείεi tq δuvutotqtu µuς vu εaiλc¸ouµε. Muς µoq0uεi vu
kutuλuµouµε aoio 0u είvui to uaotcλεσµu uv εaiλcçouµε tqv tuδε
δuvutotqtu q tq δείvu, (a.¿. otuv είµuσtε uppeσtoi, ti 0u σuµµεί uv
aupouµε cvu ukutuλλqλo çupµuko q cvu kutuλλqλo). Οi δuvutotqtες
εçcλiçqς εvoς ¸ε¸ovotoς είvui (ε(ομέε%, uλλu to aoiu 0u εaiλcçouµε
uvqkεi σtq δikq µuς δikuioδoσίu. Iiu vu apoµouµε σtiς σeσtcς εaiλo¸cς,
0u apcaεi vu c¿ouµε µελεtqσεi tq çuσq, ¸iu vu çcpouµε aoiες δuvutotqtες
tev apu¸µutev kui tev ¸ε¸ovotev 0u µuς kuvouv εutu¿iσµcvouς. 1tσi, 0u
µaopcσouµε vu σuµµopçe0ouµε µε µuσq tov «εv qµiv λo¸o», kui kut΄
εacktuσiv, vu εu0u¸puµµiσtouµε apoς tov «koσµiko λo¸o». Τo vu
σuµaεpiçcpεtui kuvείς σuµçevu µε tov λo¸o, to 6ομολο"ο#μέ)% τ)
λ4") 5η7, iσoδuvuµεί µε 6το ομολο"ο#μέ)% τη φ'σει 5η7, aou µuς
uau¸opεuεi ti vu apuçouµε ¸iu vu ¸ίvouµε εutu¿iσµcvoi. Iiu touς σteikouς
η ε#(αιμοία πο# είαι σ##φασμέη με τη α&ετή ε8α&τ$ται απ4 μα%
απ4 τη λο"ική φ'ση μα%+
• /ο ιστο&ικ4 τέλο% τη% στ)ική% και "εικ4τε&α τη% α&χαία%
φιλοσοφία%:
Τo 529µ.Χ. o Ιouσtiviuvoς εkδίδεi δiutu¸µu µε to oaoίo σtuµutu tq
λεitoup¸ίu tqς ukuδqµίuς tou Hλutevu. Τo iσtopiko uuto opio δεv
σqµuίvεi kui to tcλoς tev up¿uίev Ελλqvev çiλoσoçev. Σu¸kεkpiµcvu,
σtov toµcu tqς q0ikqς, o Τoµuς Χoµaς (17

ui.), δiutuaeσε µίu q0ikq
0εepίu aou µoiu¸εi µ΄ uutq tev σoçiσtev, σuµçevu µε tqv oaoίu to q0iko
kpitqpio tou uv0peaou ku0opί¸εtui µε µuσq to apoσeaiko tou σuµçcpov.
ΤΣΑΚΙΡΙAΟΥ AΟMΝΑ (HΕ 02)
23

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ . ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΟΝΤΟΛΟΓΊΑ ΚΑΙ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΊΑ 1. Οι Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι (πριν τον 5ο αιώνα).
(σελίδες 12-20): Ασχολήθηκαν με το ζήτημα της αρχής του κόσμου και το ζήτημα της δομής του κόσμου. Το ζήτημα της αρχής του κόσμου (σελίδες 12-14): • Ο Θαλής: Από τη Μίλητο. Αρχή κατ΄ αυτόν είναι το νερό. Στηρίχθηκε στη λογική δύναμη του νου και όχι στους μύθους. Τα τέσσερα βασικά στοιχεία ήταν η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά. Ο Θαλής θεώρησε ως αρχή το νερό επειδή μάλλον πλεονάζει. Η θεωρία του δεν στερείται επιστημονικής σημασίας. Πρόκειται για την «έννοια της αρχής», με την οποία εξηγούν οι επιστήμονες κάτι. Ο μαθητής του ο Αναξίμανδρος αμφισβήτησε την θεωρία του. • Ο Αναξίμανδρος: Στηρίχθηκε στην ιδέα της δικαιοσύνης. Έτσι, τα τέσσερα στοιχεία αντιμάχονται και εξασφαλίζεται η ισορροπία. Αλλιώς το δυνατό θα απορροφούσε όλα τα άλλα. Επομένως η αρχή βρίσκεται κάπου έξω από τα 4 στοιχεία, κατ’ αυτόν στο «άπειρο». Επίσης, όπως ο Δαρβίνος, υποστήριξε πως τα πράγματα γίνονται εξελικτικά. Έλεγε πως οι άνθρωποι προήλθαν από τα ψάρια. • Ο Αναξιμένης: Κυρίαρχο στοιχείο γι΄ αυτόν ο αέρας, ο οποίος γίνεται νερό, έπειτα γίνεται γη κι έπειτα λίθος. Το ζήτημα της δομής του κόσμου (σελίδες 14-20): • Ο Ηράκλειτος: «Ο πόλεμος, ο πατέρας των πάντων», «Τα πάντα ρει». Δεν οδηγούμαστε στην τελική φθορά γιατί υπάρχει η δικαιοσύνη, χάρις σ’ αυτήν εξασφαλίζεται η αρμονία. Αδυναμία της θεωρίας του, αφού τα πάντα ρει, είναι η απουσία ενός σταθερού σημείου αναφοράς. Έτσι, η λειτουργία της γλώσσας θα ήταν αδύνατη. Π.χ η φράση «το δέντρο είναι ψηλό», δεν θα είχε νόημα, αφού το δέντρο θα άλλαζε συνεχώς. Ο Παρμενίδης υποστήριξε το σταθερό σημείο αναφοράς. • Παρμενίδης (σελίδες 16-19): Είπε πως αυτό το σταθερό σημείο αναφοράς δεν θα πρέπει να αναζητηθεί στις αισθήσεις αλλά στη σκέψη μας. Οι αισθήσεις δεν είναι αξιόπιστες καθώς δεν παρέχουν ακριβείς πληροφορίες. Θεωρία των εννοιών (παράδειγμα με τη γάτα που αλλάζει αλλά η έννοιά της είναι ίδια). «Έννοια» ενός όντος: Περιγραφή με τα βασικά χαρακτηριστικά του και μέσο με το οποίο διασφαλίζεται η ύπαρξή του. Π.χ η έννοια του δεινοσαύρου υπάρχει, ο ίδιος όχι.

2 ΤΣΑΚΙΡΙΔΟΥ ΔΟΜΝΑ (ΠΕ 02)

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->