You are on page 1of 9

Mengene Hesapları

F = 24700N
Civatanın Boyutlandırılması
Burada cıvata malzemesi olarak St60 seçilmiştir. Çift yönlü hareket iletimi söz
konusu olduğundan Trapez vida kullanacağım.
σak =380 N/mm²
β =1,4 ve s =2 alınırsa;
σem = σak/s → σem =380/2=190N/mm²
τem = σem/s → τem =190/2=95mm²
Vidalı Milin Diş Dibi Kesit Alanı
A ≥ β.F/σem =1,4.24700/190=182mm²
π. d12/4 ≥ 182 → d12 ≥ 589,44/π
buradan;
d1 ≥ 15,57mm alınmalıdır.
Trapez vida cetvelinden diş dibi kesit alanı A=269mm² olan Tr 24×5 profili
seçilir. Burada d2 =21,5mm, d1=18,5mm’dir.
Vida mili basmaya ve burulmaya maruz kalacağından;
Civatanın Basmaya Göre Mukavemeti:
Tr 24×5 profili için d1=18,5mm’dir.
σb=F/A=24700/269=91,82 N/mm²
Sıkma Momenti
Kızaklarla vidalı mil arasındaki sürtünmeler ihmal edilirse,gerekli sıkma
momenti;
Ms=F. d2/.tg(α+β)
tg α=h/π. d2=5/π.21,5 → buradan; α=4,23˚ çıkar.
tg β = μ → Trapez profil için.
Cıvata çelik,somun bronz olduğunda yağlı sürtünme için; μ =0,12 seçilirse;
tg β = μ =0,12 → Buradan β =6,84 çıkar.
Ms =24700.21,5/2.tg(4,23+6,84) =50449,75 Nmm bulunur.
Ms =50449,75 Nmm

F/A ≤ τem (0.2.82²+3. Vida Dişinin Kayma Gerilmesi τem =95 N/mm² bulunmuştu.0.665=3.Civatanın Burulmaya Göre Mukavemeti τ=Ms/Wb → Wb=π.5)/(π.d1³ /16) =50449. Emniyet Katsayısı s=σak/σB=380/115.61) ² σB=115. 4.665 N/mm² ≤σem =190 N/mm² olduğundan emniyetlidir.58 olmalıdır ve bu değer doğrudur da.59 olduğundan eğilme açısından emniyetlidir.4 ile çarparız.β ≤ 0 .18. Çünkü h=5 idi.4.23 ≤ 6.75 /( π.84 olduğundan otoblokaj şartı sağlanmış olur. σeğ=3.24700)/(π.5.95 h ≥ 3.h)/2 ≤ 95→ buradan→ h ≥ 0.d1. τ=Ms/(π. h ≥ 2.Y/I ≤ σem Vida yüksekliği h=5 için t=2.190) buradan. α = β α =4.18. Vida Dişinin Eğilme Gerilmesi Kontrolü σeğ =Me.4.5³/16) =40.5 kabul edilirse.4.2/π.4.5. tg(α-β) ≤ 0 → α. T=0.24700.(40.h ² ≤ σem =190 h ≥√(3.tg(α-β)) = 0 Otoblokaj şartı.(d2/2. İlk diş kuvveti F kuvvetinin % 40’ını yükleneceğinden 0.t/π.28 uygundur ve emniyetlidir diyebiliriz. Otoblokaj Kontrolü Mçöz=Fön.61N/mm² Bileşik Gerilme σB=√σb²+3τ² =√91.4.24700. .23 ve β =6.0.84 idi. d1³/16 idi.d1.F.18.

12=60.21.7 olduğunu göstermektedir.5.d2.5.π.h/2.(d2/2).h≥F.D0→ D0=1.Verim η = Alınan iş/Verilen iş =F. Somun Boyutlandırılması m=z.35 alırsak.tan z=m/h=60/5=12 diş D3=(1.2.5/π.Ms =Fön.tg(α+ β) tg α =h/π. Somun Hesapları Somun malzemesi olarak çelik seçilirse. m=24700.. σem =120 N/mm ² τem=60 N/mm² Pem=12 N/mm² dir.60/3 ≈ 40mm Ø =60-40 =20mm .d =1.34 ≈ 46mm → Burada D3 =60mm alınmıştır.π.Pem buradan. D0 =1.π.d2.97mm.tg α η = π.35.(d2/2). Buda verimimizin % 37.d2 → h = π.377 çıkmıştır.h/π.tg α /2. M=z. h=5mm idi. L =2.4).m/3 =2.t.1.tg (α+β) = tg α/tg (α+ β) =tg 4. Konstrüksiyon açısından diş sayısı tam çıksın diye m=60mm alınmıştır.Fön.d2.4. η = 0.84) Buradan.3….24 ≈ 34mm D3 =1.97mm m=60.h/2.4.23+6.23/tg (4.h˙.

Eğilmeye göre.t =24700/10. τ =F.d2.18.2.87 N/mm ² P≤ Pem olmalıydı.4/π.5.Y/I =3.84 ≤ 12 olduğundan emniyetlidir.F. 41.5² = 51.05 N/mm² τ ≤ τem olacağından 55. P =F/z.0.D0 .21.0.2.5 = 14. Kesme Gerilmesine Göre Kontrol τ =F/ π. 23.42 ≤12 olduğundan emniyetlidir.2.(60²-34²) =12.18.4/π.20000.Somun Basma Kontrolü P=F/(π/4).h² = 3.D0²) = 4. d1.02 N/mm² σeğ ≤ σem olması gerektiğinden.t/π.63 N/mm² P ≤ Pem olmalıdır.z ≤ τem τ =24700/ π.π.24700/ π. σeğ =Me.5/π. .29 ≤ 120 emniyetlidir. 10.d1.(D3².0.0.34. Kesilmeye göre.t =24700.13 ≤ 60 olduğundan emniyetlidir. Somun Dişlilerinin Emniyet Kontrolü Ezilmeye göre. 11.05 ≤ 60 olduğundan emniyetlidir.13 N/mm² → τem =60 N/mm² idi.4.5.10 =23.5.π.5 =68.4.

24700=0.24700=20748 Nmm M = MS1+MS2 → M = 50449.75 Nmm M=F.75 Nmm idi. .(Sıkma Momenti) MS2=Somun ile temas yüzeyi arasındaki sürtünme momentidir.L(açıktaki kol boyu).π. μ0 =Somun ile temas yüzeyi arasındaki sürtünme katsayısıdır.D/64) ≤ σem 250. Fel =250N olur. M= MS1+ MS2 MS1= 50449. μ0 =0.24.F MS2 = 0.L ’den → L=M/F= 71197.(π.285/2.7. D ≥ ³√ (64.D/64) ≤ 180 Buradan.75/250=284.D/2.285.91mm D=16 mm alınmıştır.D/2.244 ≤ 90 olduğundan emniyetlidir.0. Kolun Kesme Kontrolü τ = Fel/A=250/(π.05.0.(π.D²/4) ≤ τem τem= σem/2=180/2=90 N/mm² 250/(π.180) D ≥ 15.Ymax/I ≤ σem F. μ0.250.Kolun Boyutlandırılması Malzememizi St 70 olarak seçersek. σem=σak/s=360/2=180 N/mm² σeğ=Meğ.75+20748=71197. MS2= rA.16²/4) ≤ 90 → 1.791 L =285 mm alınmıştır. İnsan eli için maksimum değer olarak 250N seçersek.05.05 aldık.7.d. σakma =360N/mm² σkopma =700N/mm² ’dir.

89.Pimin Boyutlandırılması Pim malzemesi olarak St 60 seçilirse.Mb/d².Mb/π.2 arasında olmalıydı.dpim²)/4 =250/(2.50449. A˙ ≥ A olduğundan emniyetlidir. Pim İçin Kesme Kontrolü σ = Fel/2A = Fel/(2.24 = 107.dmil olur.37)²+(107.2≈0. σakma =250 N/mm² σkopma = 400 N/mm² dir. Çene Başlığının Bulunması Burada malzeme olarak St 42 seçilmiştir.π.8≈7.π.75/π. . A˙ = 1750mm² seçilmiştir. Konstrüksiyonlarda genel olarak boyutlandırma için. Göbek malzemesi olarak GG-30 seçilmiştir.5²/4) = 6.5².53 N/mm² ≤ σem olmalıdır.dmil = 4. Pem = 150 N/mm² → Basma σem = 130 N/mm² → Eğilme τem = 85 N/mm² → Kesme Pmax = 6. dpim ≥ 2.37 N/mm² τ = 4. dpim = (0. .150 buradan. Buradan.burada.53 ≤ 130 olduğundan emniyet açısından uygundur.42064/24².11 N/mm² Bileşke gerilme = √(6.dpim². σem = σak/2 = 250/2 = 125 N/mm² σ = F/A ≤ σem → Buradan.dpim ≤ 150 d ≥ 6.92 mmm → dpim = 5 mm alınmıştır. dmil =24mm idi.3). Nitekim dpim = 5 olduğundan bu değer uygundur. A ≥ F/σem = 24700/125 A ≥ 160 mm² olması lazım.11)² = 89.

64 mm olmalıdır. σkopma = 380 N/mm² σakma = 250 N/mm² dir.poisson oranı → Vg = 1/Mg ’den GG-30 için Mg= 4 alınmıştır.12) = 14.b ≤ 62.5 buradan.2⋅ 100000 N/mm² Somun elastiklik modülü → ES = 8.Ø. σem = σak/s = 250/2 = 125 N/mm² τem = σem/2 = 125/2 = 62.μ/2) Pmin = 50449. b ≥ 24700/70.47 N/mm² MS = k.5 N/mm² τ = F/A ≤ τem 24700/70.7 Göbek iç çapı → Gi = 34mm Göbek dış çapı → Gd = 60mm Qg =Gi/Gd = 24/50 =0. Somun dış çapı Sd = 34mm Somun iç çapı Si = 24mm QS = Si/Sd =16/24 =0. μ = 0.0.16.62. Somun ile Gövde Arasındaki Sıkı Geçme Gövde için malzeme olarak dökme demir-lamelli grafit GG-30 kullanılmıştır.5 = 5. σem = σkop/2 =300/2 = 150 N/mm² Minimum Yüzey Basıncı Pmin = MS/(π. k = 1alınmış ve MS = Md olmuştur. Md olduğundan.Sd².34².5⋅ 100000 N/mm² Vg = Göbek katsayısı.56 Göbek elastiklik modülü → Eg = 1.25 VS=Somun katsayısı. Vg=1/4 = 0. DIN 1691’e göre. .75.poisson oranı →VS=1/MS ’den Bronz için MS=10/3 alınmıştır.Çene Pabuçları Tayini Burada ise malzeme olarak GG30 seçilmiştir.2/(π. b = 60 mm olarak alınmıştır.12 alınmıştır. σkop = 300 N/mm² dir.

Δmin2 =1.2.7²)-0.100000).(9+4) = 15.51.100000).24 ≈ 24 μm Maksimum Yüzey Basıncı Maksimum sıkılık halinde plastik deformasyon bölgesine girme tehlikesi vardır.51.Sd .6 = 53.6 μm Toplam sıkılık → Δmax = Δmax1 + Δmax2 Δmax =37.12.3)+(34.12. Δmax2 = 15.((1+0.5.Pmax/Eg).6 = 24.48/8. Presleme Kuvveti F= μ.((1+ Qg²/1.7²)-0.64+15.5 ≈15837 N olarak bulunur.009 =9 μm Rts = Somun Pürüz Katsayısı =0. Pmax ≤ σem/2.VS )+(Sd .100000).((1+Qg²/1-Qg²)+Vg) Buradan.((1+QS²/1-QS²)-VS)+( Sd.06/1.64+15. τmax = Pmax/1-Qg² ≤ τem =σem/2 GG-30 için σk =300 N/mm².((1+QS²/1.Pmax.2.64 μm Ezilme nedeniyle oluşan Δmax2 değeri 15.2(Rtg+Rts) Δmin2 = 1.QS²).Qg²)+Vg) Δmin1 =(34.3)+(34.25) Δmax1 = 37.64 μm Ayrıca ezilme nedeniyle oluşan Δmin değerini bulmak gerekir.48 N/mm² bulunur.56²) Buradan Pmax = 51.Pmax/ES).6 μm Toplam sıkılık → Δmin = Δmin1+Δmin2 Δmin =8. σem = σk/2 =150 N/mm² idi.24 = 15836.100000).51.Bunun için maksimum yüzey basıncı Mohr kırılma teorisine göre belirlenir. Rtg = Göbek Pürüz Katsayısı = 0. .004 = 4 μm → seçilirse.Pmin/Eg).Pmin/ES).(1-Qg²) Pmax ≤ 150/2. ((1+0.56²/1-0.(1-0.48/1.Minumum Sıkılık Δmin1 = (Sd.5.12.6 dir. Δmax1 = (34.48.56²)+0.56²)+0. ((1+0.25) buradan → Δmin1 = 8.((1+0.24 μm Δmax ≈53 μm Δmin ≈24 μm → alırsak. Maksimum Sıkılık Δmax1= (Sd.34.7²/1-0.06/8.π.7²/1-0.2.π.56²/1-0.Ø = 0. Bu bilgiler ışığında ISO tolerans tablosundan H6 s5 bulunur.