1

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

>> ytu{T >>

ÞswðuoŒ ¼t»Þ
(Mðt{e ŒÞt™kŒ ËhMð‚eS™t ¼t»Þ y™wËth
{q¤ {kºt, …ŒtÚto y™u ¼tðtÚto Ërn‚)

: y™wðtŒ :

ðiã ŒÞt÷{wr™ ytÞo

«ftþf

ðt™«MÚt ËtÄf yt©{, ytÞoð™, htusz
…tu. Ët„…wh, rs. ËtƒhftkXt, „wsht‚-383307.
Vtu™ : (02774) 277217, (02770) 257224, 287417, 291496
E-mail : darshanyog@gmail.com

Website : www.darshanyog.org

2

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÞswðuoŒ ¼t»Þ
(Mðt{e ŒÞt™kŒ ËhMð‚eS™t ¼t»Þ y™wËth „wsht‚e y™wðtŒ)
«ftþ™ r‚rÚt
: …tu»t, 2065 rð¢{e, rzËuBƒh Ë™ 2008,
Ë]rü Ëkð‚ 1,96,08,53,109
ËkMfhý („wsht‚e) : «Út{ («‚ 5000)

{wÏÞ rð‚hf
©e hý®Ën ytÞo
îtht ztì. ËŒT„wýt ytÞto
‘ËBÞfT', f{o[the ËtuËtÞxe …tËu, …tu. „tkÄe„út{, sq™t„Z – 362001

{qÕÞ
÷uËh xtE… Ëu®x„
hk„ Ëßò
ytðhý
…wM‚f ƒkÄ™
{wÿf

:
:
:
:
:
:

ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, htÞ…wh Œhðtò ƒnth, y{ŒtðtŒ-22.
ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, ntÚte¾t™t, htsftux-360001.
ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, …tuhƒkŒh-360575.
ytÞoË{ts, ™ðtzuht, ¼Y[-392001.
ytÞoË{ts, Mxuþ™ htuz, ytýkŒ-388001
ytÞoË{ts, 44-45, ËhŒth™„h, ¼h‚™„h htuz, ¼tð™„h.
ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, Äútk„úÄút. rs. ËwhuLÿ™„h-363310
ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, ¾k¼tr¤Þt ™tft, ò{™„h-5.
ytÞoË{ts, {nŠ»t ŒÞt™kŒ {t„o, Ëis…wh ƒtu½t, y{ŒtðtŒ-45.
ytÞoË{ts, rð©t{ƒt„ ftu÷tu™e, {fh…wht htuz, «‚t…™„h, ðztuŒht-4.
ytÞoË{ts, Ëtu™e Vr¤Þt, Ëwh‚-395003
ytÞoË{ts, ytÞoË{ts {t„o, rðËtðŒh, rs. sq™t„Z-362130.
ytÞoË{ts, Ëuõxh-24, „tkÄe™„h-382024
ytÞoË{ts, Œt‚th htuz, sq™t„Z-362001.
ytÞoË{ts, LÞq {týuf÷t÷ yuMxux, ½txftu…h(….) {wkƒE-400086.
©e yh®ðŒ htýt, 791-ze-3 …k[þe÷ …tfo, Ëuõxh-21, „tkÄe™„h.
©e {nuLÿ¼tE „tkÄe, Ã÷tux ™k. 439, Ëuõxh-23, „tkÄe™„h.
©e [kÿuþ ytnwò, 310, 11-ƒe ËtÄq ðtËðtýe ËtuËt., „tu…t÷…whe, „tkÄeÄt{.
ËðtuoŒÞ ËtrníÞ {krŒh, Ã÷ux Vtu{o ™k.-1, hu÷ðu Mxuþ™, y{ŒtðtŒ.
©e Ëwhuþ [tðzt, ‘«u{ {tun™’, 9 ™q‚™™„h, ft÷tðz htuz, htsftux.
500-00 Yt.
hts „útrVõË, y{ŒtðtŒ. Vtu™ : 26575029
rð™tÞf „útrVõË, y{ŒtðtŒ. Vtu™ : 9879094325
htsfÕ… {wÿýt÷Þ, y{ŒtðtŒ. Vtu™ : (02717)244016
htìÞ÷ r¢yuþ™ fk…™e, y{ŒtðtŒ. Vtu™ : 25507033
r«Lx ftì™, y{ŒtðtŒ. Vtu™ : 32983118

3

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÐíÜUæàæÜUè²
Ðíæ„: Ðê±ü çÎàææ }æï¢ ¨ê²ü ÜUï ©Î² ãæï„ï ãè ¨}æS„ ç±E ÜUè ±S„é¥æï¢ ÜUè ²ƒæƒü„æ
ÜUæ ¿ææÝ ãæï …æ„æ ãñ ±ñ¨ï ãè }ææݱ ¨}ææ… }æï¢ ±ïÎ ¿ææÝ MÐè ¨ê²ü ÜïU ©ÐçSƒ„ ãæïÝï ÐÚ
ãè ¨Ó™ï §üEÚ, {}æü, ¨¢SÜëUç„, ¨|²„æ, ¥æ™æÚ, ç±™æÚ ¥æñÚ ¥æÎàæü ÐÚ}ÐÚæ¥æï¢ ¨ï ¨}Ïæç‹{„
ç¨h梄æï¢ ÜUæ ¿ææÝ ãæï„æ ãñ §¨ÜïU ç±ÐÚè„ ±ïÎæï¢ ÜïU ¥Š²²Ý ÜUè xæéLÜé U Hè² ¥æ¯ü ÐÚ}ÐÚæ
ÜïU ¥|ææ± }æï¢ ¥ÝïÜU Ðí Ü UæÚ ÜïU ¥±ñçÎÜU }æ„ Ð‹ƒ ¨}ÐíÎæ² ™H ÐÇG„ï ãñ¢ J ©ÝÜïU ÜUæÚ‡æ
¥‹{ÐÚ}ÐÚæ, Ð涇Ç, ¥æÇ}ÏæÚ ¥æçÎ ÜUæ Ðí™HÝ ãæï …æ„æ ãñ J }ææݱ ¨}ææ… }æï¢ ¨y²,
‹²æ², βæ, Ÿæhæ, Ðíï}æ, ç±à±æ¨, ¨¢²}æ, ±í„ ¥æçÎ ÜUæ HæïÐ ãæï …æ„æ ãñ ¥æñÚ ©¨ÜïU
SƒæÝ ÐÚ ¨±ü~æ ¨¢àæ², |æ², |æí}æ, ÀH, ÜUÐÅ, mï¯, S±æƒü, ¥àææç‹„ ¥æñÚ Îé:¶ ò挄
ãæï …æ„ï ãñ¢ J
±ïÎ ¨±æüç{ÜU Ðíæ™èÝ xæ틃 ãñ J ²ã Ïææ„ Ý ÜïU±H |ææÚ„è² çã‹Îê ¥çЄé Ðæà™æy²
ç±mæÝì |æè }ææÝ„ï ãñ¢ J ¨ëçcÅ ÜïU ÐíæÚ}|æ ¨ï Hï Ü UÚ }æãæ|ææÚ„ ÜïU ÜUæH „ÜU ¨}æS„ ç±à±
ÜïU Hæïxæ }ææ~æ §¨ï ãè §üà±Úè² xæ틃 }ææÝ„ï ¥æ²ï ãñ¢ J }æ²æüÎæ ÐéL¯æïœæ}æ Úæ}晋Îí …è, ²æïçxæÚæ…
Ÿæè ÜëUc‡æ ™‹Îí …è, Ïæírææ, ç±c‡æé, }æãïàæ, ÜUçÐH, ÜU‡ææÎ, òæ¨, ÏææÎÚæ²‡æ ¥æçÎ
«ç¯-}æã<¯, ¨|æè }æãæÝé|ææ±æï¢ Ýï §‹ãè¢ ±ïÎæï¢ ÜUæ xæé L Üé U Hæï ¢ }æï¢ ¥Š²²Ý çÜU²æ ƒæ J
xæè„æ, Úæ}æ沇æ, }æãæ|ææÚ„, Ïæíæræ‡æ, S}æë焲æ¡, ÎàæüÝ, ©ÐçݯÎì, ÐéÚæ‡æ ¥æçÎ Ðé S „ÜUæï ¢
}æï¢ |æè ±ïÎ ÜUæï §üà±Úè² ¿ææÝ }ææÝæ ãñ J ±ïÎæï¢ }æï¢ Ý Üï U ±H òçv„xæ„, ÐæçÚ±æçÚÜU, ¨æ}ææç…ÜU,
ÚæcÅîè² ± ç±ES„Úè² ÜUè |ææñç„ÜU ç±ÜUæ¨ ÜUè Ïææ„æï¢ ÜUæ ±‡æüÝ ãñ ¥çÐ„é …è±Ý }æï¢ ¨é¶,
àææç‹„, ¨‹„æï¯, çÝ|æèü Ü U„æ ¥æñÚ S±„‹~æ„æ Ðí挄 ÜUÚæÝï±æHè ¥æŠ²æçy}æÜU ç±læ¥æï¢ ÜUæ
|æè ±‡æüÝ ¨ê~æMÐ }æï¢ ãñ J ©ÎæãÚ‡æ ÜïU MÐ }æï¢ xæç‡æ„, |ææ¯æ, Ú¨æ²Ý, ç™çÜUy¨æ, |æ±Ý
çÝ}ææü‡æ, ¥›-àæ› çÝ}ææü‡æ, ²éh, ±ÝSÐç„, Üë U ç¯, ©læïxæ, ¥ƒüàææ›, ¨}ææ…àææ›,
Úæ…Ýèç„, ‹²æ², ¥æ²é±ïüÎ, ¨¢xæè„, |æêxææïH, ¶xææïH, ¨ëçcÅ ©yÐçœæ 籿ææÝ, вæü±Ú‡æ, ç±}ææÝ,
ÎêÚ¨¢™æÚ ¥æçÎ ¥ÐÚæ ç±læ ÜïU ¨æƒ ¨æƒ §‹ãè¢ ±ïÎæï¢ }æï¢ àæÚèÚ, ¥æy}ææ ¥æñÚ }æÝ ÜUæï Ðç±~æ
„ƒæ ©œæ}æ ÏæÝæÜUÚ }ææïÿæ ÜUè Ðíæ猄 ÜïU çH²ï ¨¢SÜUæÚ, }æÝæïçݲ¢~æ‡æ, …Ð, „Ð, Š²æÝ,
±ñÚæx², ¨}æÐü‡æ, çÝcÜUæ}æÜU}æü, ¨}ææç{ ¥æçÎ ÐÚæ ç±læ ÜïU 籯² |æè Ïæè… MÐ }æï¢ ç±l}ææÝ
ã¢ñ J §„Ýè ç±læ¥æï¢ ÜUæ ©ËHï¶ ±ïÎæï¢ ÜïU ¥ç„çÚv„ ¥‹² çÜU¨è |æè „ƒæÜU烄 §üà±Úè²
xæ틃 }æï¢ Ýãè¢ ãñ J §¨è ÜïU ¥æ{æÚ ÐÚ ±ïÎæï¢ ÜUæï §üà±Úè² ¿ææÝ ÜUãæ xæ²æ ãñ J

4

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

§üà±Úè² ¿ææÝ ÜïU xæ틃 }æï¢ …æï …æï ç±àæ﯄æ²ï¢ ãæïÝè ™æçã» ±ï ¨|æè §Ý ±ïÎ xæ틃æï¢
}æï¢ ©ÐHÏ{ ãñ¢ …ñ¨ï çÜU 1. …æï ¨±æüç{ÜU Ðíæ™èÝ ãæï J
2. ç…¨}æï¢ }ææÝ±è² §ç„ãæ¨ Ý ãæï J
3. ç…¨}æï¢ …ñ¨æ §üà±Ú ãñ ±ñ¨æ ãè §üà±Ú ÜUæ ±‡æüÝ Ðæ²æ …æ„æ ãæï J
4. ç…¨}æï¢ }æÝéc²æï¢ ÜUè ¨±æüXè‡æ ©‹Ýç„ ÜïU çH» ¨}æS„ ¿ææÝ-籿ææÝ ç±l}ææÝ ãæï J
5. ç…¨}æï¢ ±<‡æ„ ç¨hæ‹„æï¢, çݲ}ææï¢ }æï¢ ÐÚSÐÚ ç±ÚæïÍæ Ý ãæï J
6. …æï çÜU¨è Îïàæ, …æç„, }æ„, ¨}ÐíÎæ² ç±àæï¯ ÜïU çH» Ý ãæï Ü UÚ }ææݱ }ææ~æ
ÜïU çH» ãæï J
7. ç…¨}æï¢ Ðíy²ÿæ ¥æçÎ Ðí}ææ‡æ „ƒæ 籿ææÝ ÜïU ç±Lh ÜUæï§ü ÜUƒÝ Ý ãæï J
8. ç…¨}æï¢ …æÎê, ÅæïÝæ, ™}æyÜUæÚ, ¥‹{ç±à±æ¨, Ðæ¶‡Ç ¨ï ¨}Ïæç‹{„ Ïææ„ï¢ Ý ãæï J
9. ç…¨}æï¢ ¨ëçcÅRU}æ ç±Lh çÜU¨è |æè ¥¨}|æ± Ïææ„ ÜUæ ±‡æüÝ Ý ãæï J
Îïàæ ç±Îïàæ }æï¢ xæé…Úæ„è |ææ¯è ¨Á…Ýæï¢ ÜïU ¨}æÿæ ™™æü ²æ Ðí±™Ýæï¢ }æï¢ …Ïæ }æñ¢ ±ïÎ
ÜUè ™™æü ÜUÚ„æ ƒæ „æï Hæïxæ ÐêÀ„ï ƒï çÜU v²æ xæé…Úæ„è }æï¢ ±ïÎ ©ÐHÏ{ ãñ ? ã}æ ÐÉGÝæ
™æã„ï ãñ¢ J …Ïæ }æñ¢ çݯï{ ÜUÚ çβæ ÜUÚ„æ ƒæ „æï Hæïxæ çÝÚæàæ ãæï …æ²æ ÜUÚ„ï ƒï J }æïÚï
}æÝ }æï¢ |æè ²ã çSƒç„ ¶ÅÜU„è ƒè J çÐÀHï Üé U À ±¯æïZ ¨ï ±ïÎæï¢ ÜUæ xæé…Úæ„è ¥Ýé±æÎ
ÜUÚæÝï ¥æñÚ ©‹ãï¢ ÐíÜUæçàæ„ ÜUÚæÜïU xæé…Úæ„ ÜïU ÐíÏæéh±xæü, ÚæÁ²æç{ÜUæÚè, àææ¨Ý抲ÿæ,
‹²æ²æ{èàæ, {}ææü™æ²æïZ, ÜUƒæÜUæÚæï ¢, ¨‹„æï¢, }æã‹„æï¢, ÏææÐé¥æï¢, Hï ¶ ÜUæï ¢, Ïæéçh…è±è Ðíç„çcÆ„
}æãæÝé|ææ±æï¢, ¨¢™æÚ-}æ抲}ææï¢, ç±à± ç±læH²æï¢, Ðé S „ÜUæH²æï ¢ , }æç‹ÎÚæï¢, ¥æŸæ}ææï¢ }æï¢ ¨±ü~æ
²ã ÐéS„ÜU Ðãé¡™æÝï ÜUè §ÓÀæ ÐíÏæH ãæï Úãè ƒè J …æï ¥æ… ¥æ¢çàæÜU MÐ ¨ï ÐêÚè ãæï Úãè
ãñ J
¥æ… Îïàæ-ç±Îïàæ }æï¢ {}æü, ¥Š²æy}æ ÜïU Ýæ}æ ÐÚ Ðç‡Ç„, ÐéÚæïçã„, ¥æ™æ²ü, ¨‹„, ÏææÐê,
¨¢‹²æ¨è, ÜUƒæÜUæÚ ¥ÐÝï Ðí±™Ýæï¢ ¥æñÚ ©ÐÎïàææï¢ }æï¢ Ðíæ²: xæè„æ, Úæ}æ沇æ, }æãæ|ææÚ„, ÐéÚæ‡æ,
|ææx汄 ¥æçÎ »ïç„ãæç¨ÜU xæ틃æï¢ ÜUè ãè ÜUƒæ»¢ ÜUÚ„ï ãñ¢, ¨±ü}æ拲 ±ïÎ-}æ‹~ææï¢ ÜUæ ¥æ{æÚ
HïÜUÚ àæéh ¨ñhæç‹„ÜU ¿ææÝ ÜUæ ±‡æüÝ Ýãè¢ ÜUÚ„ï ãñ¢ J ²çÎ ©Ð²éüv„ ç±mæÝì ¥ÐÝï Ðí±™Ýæï¢
± ÜUƒæ¥æï ¢ }æï¢ ±ïÎæï¢ ÜUæï S±èÜUæÚ ÜUÚ Hï¢ „æï ¥Ýæ²æ¨ ãè ¨}æS„ ç±à± }æï¢ ¨Ó™ï §üà±Ú,
{}æü, çàæÿææ, Ýèç„, ¥æ™æÚ, ç¨hæ‹„ ± ò±ãæÚ ÜUæ ¿ææÝ ãæï …æ²ï, ¥æñÚ ¨}ææ… }æï¢ Ðí™çH„
¥ÝïÜU Ðí Ü UæÚ ÜUè |æíæç‹„²æ¢, ¨¢àæ², Ð涇Ç, ¥æÇ}ÏæÚ ¥æçÎ ¨}æ挄 ãæï …æ», {æ<}æÜU
òçv„²æï¢ ÜïU ÍæÝ, ¨}æ² ± àæçv„ ÜUæ ¥Ðò² |æè Ïæ™ …æ» ¥æñÚ ¨}æS„ }æÝéc² ¨}ææ…
¥ÐÝï …è±Ý ÜUæï ¨Ïæ ÐíÜUæÚ ¨ï ©‹Ý„ ÏæÝæÜUÚ {}æü, ¥ƒü, ÜUæ}æ ¥æñÚ }ææïÿæ ÜUæ ¥ç{ÜUæÚè

5

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÏæÝ …æ» J
±ïÎæï¢ ÜUæ xæé…Úæ„è |ææ¯æ }æï¢ ¥Ýé±æÎ ÜUÚ±æ ÜUÚ ÐíÜUæàæÝ ÜUÚ±æÝæ »ÜU Ïæãé„ ÏæÇGæ
ÐéL¯æƒü ¨æŠ² ÜUæ²ü ƒæ J ÏææÚ-ÏææÚ çݱïÎÝ ÜUÚÝï ÐÚ ±æÝÐíSƒè βæH}æéçÝ …è Ýï ¥ç„
òS„ ãæïÝï ÐÚ |æè ¨}æ² çÝÜUæHÜUÚ ¥ËÐ ÜUæH }æï¢ ãè ²…é±ïüÎ ÜUæ xæé…æÚæ„è |ææ¯æ
}æï¢ ÐÎæƒü ¥æñÚ |ææ±æƒü çH¶ÜUÚ Ðæ‡ÇéçHçÐ „ñ²æÚ ÜUÚ Îè J ¥Ïæ ¥æ§ü Ïææ„ ÐíÜUæàæÝ ÜUè,
²çÎ ™æÚ Ð梙 Hæ¶ ÜUè Hæxæ„ Ã²² ¨ï ¨}Ð‹Ý ãæïÝï ±æHæ ÜUæ²ü ãæï„æ „æï ã}æ çÏæÝæ
çÜU¨è ¨ê™Ýæ ÜïU Ðí Ü Uæçàæ„ ÜUÚ Îï„ï çÜU‹„é §¨ ÜUæ²ü ÜïU ¨}Ð‹Ý ãæïÝï }æï¢ Ïæãé„ ÏæÇGè
Úæçàæ ÜUè ¥Ðïÿææ ƒè §¨çH» Ð~æ-Ðç~æÜUæ¥æï¢ ÜïU }æ抲}æ ¨ï Hæïxææï¢ ÜUæï ±ïÎ |ææc² ÐíÜUæàæÝ
ÜUè ¨ê™Ýæ Îè xæ§ü ¥æñÚ ã}æï¢ Ðí¨‹Ý„æ ãé§ü çÜU }ææ~æ »ÜU Îæï }ææ¨ }æï¢ ãè ¥æ²ü ¨Á…Ýæï¢
Ýï ©y¨æãÐê±üÜU ¥æ{è ¨ï ¥ç{ÜU Úæçàæ ÐíÎæÝ ÜUÚ Îè, ¥æàææ ãñ ¥±çàæcÅ Úæçàæ |æè Ðí挄
ãæï …æ»xæè J
xæ틃 ÜïU Ðí Ü UæàæÝæƒü ç…Ý {æ<}æÜU ÎæÝè ¨Á…Ýæï¢ Ýï ¥æ<ƒÜU ¨ã²æïxæ çÜU²æ ãñ ²æ
¥çxæí}æ xæíæãÜU ÏæÝï ãñ¢ ©ÝÜUæ ã}æ {‹²±æÎ ÜUÚ„ï ãñ¢ J ç…‹ãæï¢Ýï ÐÚæïÿæMÐ ¨ï |ææxæ-ÎæñÇG ÜUÚÜïU,
Ïæéçh HxææÜUÚ, ¥ÐÝè …è±Ý™²æü ÜUæï ¥S„ òS„ ÜUÚÜïU |æè §¨ÜïU }æéÎí‡æ, ÐíÜ UæàæÝ, ¥æçÎ
}æï¢ ¨ã²æïxæ çÜU²æ ãñ ±ï |æè {‹²±æÎ ÜïU Ðæ~æ ãñ¢ J ç±àæï¯ ÜUÚ Ÿæè àæçàæÜUæ‹„ …è ¥æ²ü
(çÐí‹Å ÜUæòÝ) ç…‹ãæïÝï¢ ¥ËРò² ÐÚ, àæèÍæí ¥æñÚ ¨é‹ÎÚ MÐ }æï¢ ²ã ÐéS„ÜU ÐíÜUæçàæ„ ÜUÚæ§ü
»„΃ü ©ÝÜUæ |æè {‹²±æÎ ÜUÚ„æ ãê¡ J ç±Îïàæ }æï¢ Ðí™æÚ „ƒæ ¥‹²æ‹² ÜUæ²æïZ }æï¢ Ã²S„
ãæïÝï ÜïU ÜUæÚ‡æ }æñ¢ §¨ÜïU Ðí Ü UæàæÝ }æï¢ Ð²æüŒ„ ¨}æ² Ýãè¢ Hxææ Ðæ²æ çÜU‹„é Ïæíræ™æÚè çÎÝïàæ
ÜéU}ææÚ …è ¥æ²ü Ýï ÐíæÚ}|æ ¨ï HïÜUÚ ¥‹„ „ÜU ãÚ ÐíÜ UæÚ ¨ï §¨ÜUæï ¨}Ð‹Ý ÜUÚæÝï }æï¢ Ð²æüŒ„
ÐéL¯æƒü çÜU²æ ãñ J Ïæíræ™æÚè çÐí²ïàæ …è ¥æ²ü ¥æçÎ ç±læH² ÜïU Ïæíræ™æçÚ²æï¢ „ƒæ Ÿæè
ãèÚæHæH …è ÐæÅèH ¥æçÎ ±æÝÐíSƒ ¥æŸæ}æ ÜïU ¨æ{ÜUæï ¢ Ýï |æè §¨ xæ틃 ÜïU ÐíÜUæàæÝ
ãï„é Ïæãé„ Ÿæ}æ çÜU²æ ãñ ±ï |æè {‹²±æÎ ÜïU Ðæ~æ ãñ¢ J
™æÚæï¢ ±ïÎæï¢ ÜUæ xæé…Úæ„è }æï¢ ¥Ýé±æÎ ÜUÚæÜïU ÐíÜ Uæçàæ„ ÜUÚæÝï ÜUè §ÓÀæ ãñ J Ðíƒ}æ
²…é±ïüÎ |ææc² ¥æÐÜïU ãæƒæï¢ }æï¢ ãñ ç…¨ÜUæ ¥æ{æÚ S±æ}æè βæݢΠ¨ÚS±„è …è mæÚæ çÝLv„
¥æçÎ ±ñçÎÜU òæÜUÚ‡æ ¨ï Ðí}ææç‡æ„ ¥æñÚ Ðíæ™èÝ «ç¯²æï¢ ÜUè ÐÚ}ÐÚæ ÜïU ¥ÝéMÐ çÜU²æ
¨¢SÜëU„ |ææc² ãñ J Îê¨Úæ ¨æ}æ±ïÎ, ç…¨ÜUæ |æè ¥Ýé±æÎ ãæï ™éÜ Uæ ãñ, ±ã |æè àæèÍæí ÐíÜ Uæçàæ„
ÜUÚÜïU ¥æÐÜUæï Ðí挄 ÜUÚæÝï ÜUæ Ðí²æ¨ ÜUÚï ¢ xæï J ¥æÐ }æãæÝé|ææ±æï¢ ¨ï ¥Ðïÿææ ãñ çÜU
S±²¢ ÐçÚ±æÚ ÜïU ¨æƒ §¨ xæ틃 ÜUæ çݲç}æ„ S±æŠ²æ² ÜUÚï ¢xæï ¨æƒ ãè Ý ÜUï ± H Îïàæ
}æï¢ ¥çЄé ç±Îïàææï¢ }æï¢ |æè ¥ÐÝï ÐçÚ癄 xæ‡æ}æ拲, Ïæéçh…è±è, Ðíç„çcÆ„ ¨Á…Ýæï¢ „ÜU
§¨ xæ틃 ÜUæï Ðãé¡™æÜUÚ ¥ç{ÜUæç{ÜU §¨ÜUæ Ðí™æÚ Ðí¨æÚ ÜUÚÜïU ã}ææÚï ¨ã²æïxæè ÏæÝï¢xæï,
§¨è ¥æàææ ¥æñÚ ç±à±æ¨ ÜïU ¨æƒ ±æÝÐíSƒ ¨æ{ÜU ¥æŸæ}æ
¥æ²ü ±Ý, Úæï…ÇG.
}ææxæüàæè¯ü àæévH 4-2065
(1-12-2008)

àæé|æïÓÀé
¿ææÝïà±Úæ²ü:

6

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™wðtŒfeÞ
ðuŒ
ƒúñ™e y{]‚ðtýe,
ytrŒ „whw …h{r…‚t™wk …eÞq»t…t™,
EïheÞ ¿tt™™tu ¾ò™tu,
y…tiÁ»tuÞ rð¿tt™™tu ¼kzth.
{t™ð Ë]rü™tk «tk„ý{tk ËkæÞt™t Ëtu™÷ðhýtk rfhýtu™tu …h{uïheÞ ¿tt™«ftþ !
‚u }[tytu-{kºttu «¼t‚™tk r¾÷u÷tk {½{½‚tk …w»…tu ! «tfT ft¤Úte {nt¼th‚ ËwÄe yu ¿tt™
«ftþ ͤn¤tx Í„{„‚tu yðr™™u ysðt¤‚tu hÌttu.
yu …w»…tu™e Ëtih¼ ËkËth™t …x …h {nUf‚e hne.
…hk‚w {æÞft÷e™ ËtÞý ð„uhu ¼t»Þfthtuyu ðuŒtu™u {tºt Þ¿t™t f{oftkz™e …tuÚte ƒ™tðe ŒeÄe.
ðuŒtu{tk …þwƒr÷, {tk˼ûtý, {rŒht…t™, ƒnwŒuð‚tðtŒ, {qŠ‚…qò, yð‚thðtŒ, Œuðtu, Ér»tytu
y™u htòytu™tu Rr‚ntË, ‚uytu™e y&÷e÷ fÚttytu, y™uf f…tu÷-fÂÕ…‚ ðt‚toytu h[e™u ðuŒtu™t
™t{u «[r÷‚ fhe.
yu s he‚u …tùtíÞ ¼t»Þfthtuyu …tu‚t™e {r÷™ {™tuft{™t …qýo fhðt ðuŒtu™wk rðf]‚ y™u
¼úü
MðY… «ŒŠþ‚ fÞwO.
yt he‚u {æÞft÷e™ y™u …tùtíÞ ¼t»Þfthtuyu ðuŒtu™u rðf]‚, y&÷e÷ y™u ƒe¼íË ƒ™tÔÞtk.
íÞthu-ð‚o{t™ft÷e™ yuf yt»toÿüt, Þw„…wÁ»tu ðuŒtu™tk ¼t»Þ fhe™u ‚u™tu …w™ÁØth fÞtuo.

yu Þw„…wÁ»t ðuŒ rŒðtfh ŒÞt™kŒ !
yu yt»toÿüt ŒÞt™kŒu ðuŒ¼t»Þtu fhe™u, {æÞft÷e™ y™u …tùtíÞ ¼t»Þfthtu™t rðf]‚ y™u
y&÷e÷ yÚttuo™u Œqh fhe™u, ðuŒtu™u rðþwØ EïheÞ ¿tt™-rð¿tt™ Y…{tk «ftrþ‚ fÞtO.
yu ðuŒ ¼tMfh™t rŒÔÞ¿tt™ «ftþ ytzu ytðu÷t y™t»to rËØtL‚tu™t ft¤t®z¼ ðtŒ¤tu™u Œqh fhe
ytÞtoð‚o™u Í„{„tx ͤftððt yu yt»toÿüt ŒÞt™kŒ™wk ÓŒÞ …tu‚t™e ytí{fÚtt{tk ăfu Au :
“…h{tí{t™e f]…tÚte (òu) {thwk þheh nþu y™u ðuŒ¼t»Þ Ëk…qýo ÚttÞ ‚uðt fwþ¤ rŒðËtu òuðt{tk
ytðþu, ‚tu r™:ËkŒun ytÞtoð‚o Œuþ{tk ËqÞo Ë{t™ «ftþ Vu÷tE sþu.... …hk‚w (fŒt[) ËqÞo™e
Ët{u „úný ytðþu, ‚tu (…ý) Úttuzt s Ë{Þ{tk Vhe W„ún („úný {wõ‚) yÚtto‚T r™{o¤ ƒ™e

7

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

sþu.”
{nŠ»t ŒÞt™kŒ™t ðuŒ¼t»ÞÚte Ë{M‚ ËkËth{tk ¿tt™«ftþ™tk Ëtu™uhe rfhýtu ͤn¤e QXâtk.
ƒúñŠ»t ŒÞt™kŒ™e ðuŒ …h™e y«r‚{ ytMÚtt n‚e fu - “ðuŒ Ëðo ËíÞrðãtytu™wk …wM‚f Au.
ðuŒ ¼ýðt-¼ýtððt y™u Ëtk¼¤ðt-Ëk¼¤tððt yu ytÞtuo™tu …h{ Ä{o Au.”
Ér»t«ðh ŒÞt™kŒ [thuÞ ðuŒtu™wk ¼t»Þ fhe™u {™w»Þ {tºt™u ©uc y™u Ëw¾e òuðt RåA‚t
n‚t; …hk‚w ‚u{tk ÞswðuoŒ™wk Ëk…qýo y™u ÉøðuŒ™tk y…qýo ¼t»Þ™t 7595 {kºttu™wk ðuŒt{]‚ yt…e™u
r™ðtoý …tBÞt.
y™wðtŒ : Mðt{e ŒÞt™kŒu {q¤ ðuŒ¼t»Þ ËkMf]‚{tk fhu÷ Au; ‚u™tu ®nŒe{tk y™wðtŒ MðÞk {t„oŒþo™
îtht rþ»Þtu-…krz‚tu îtht fhtðu÷ Au; ‚u™wk «ftþ™ …htu…ftrhýe ˼t-ys{uh îtht ÚtÞu÷ Au. ‚Œ™wËth
ËtðoŒurþf ˼t ‚Útt yLÞtu îtht ®nŒe y™wðtŒ «ftrþ‚ ÚtÞu÷ Au. {U yt y™wðtŒ{tk ‚u™tu ytÄth
ht¾u÷ Au.
«M‚w‚ y™wðtŒ{tk {U {q¤ {kºt, {kºt™t ËkMf]‚ …Œ = þçŒ ËtÚtu …ŒtÚto = …Œ™tu yÚto y™u
yL‚{tk ¼tðtÚto™tu ¢{ ht¾e™u ¼t»Þ™tu Ëk…qýo y™wðtŒ fhu÷ Au.
¼t»Þ™t y™wðtŒ™e ®nŒe ¼t»tt ËðtËtu ð»to sq™e ‚Útt {wÿý{tk yÕ… rðht{ ð„uhu hrn‚
ntuðtÚte y™wðtŒ ‚Útt ðtõÞ h[™t ð„uhu{tk yt[tÞo ËwŒþo™Œuð hr[‚ ‘ŒÞt™kŒ ÞswðuoŒ ¼t»Þ ¼tMfh’™tu {t„oŒþofY…u W…Þtu„ fhu÷ Au.
¼tðtÚto : {U Mðt{eS™t {q¤ ËkMf]‚ ¼tðtÚto™tu «tÞ: y™wðtŒ fhðt «ÞtË fhu÷ Au. ‚u{
A‚tk ‚u{tk rðîîÞo yt[tÞo ËwŒþo™Œuð™tu Wõ‚ „úkÚt ‚Útt …k. ËíÞt™kŒ ðuŒðt„eþ Ëk…trŒ‚ ‘¼tðtÚto
«ftþ’ {t„oŒþof ƒ™e hnu÷ ntuE ‚uytu™tu yt¼th {t™wk Awk.
Mðt{eS™t ÞswðuoŒ ¼t»Þ™tu „wsht‚e{tk y¼tð Œe½oft¤Úte ¾xf‚tu n‚tu. …hk‚w ytÞwðuoŒ ËtrníÞ
÷u¾™{tk yr‚ ÔÞM‚ n‚tu; ‚u{s yt y™wðtŒ™wk ftÞo {nt™ y™u Œw»fh …ý n‚wk.
yt[tÞo©e ¿tt™uïhS ytÞo ðuŒtu™t „wsht‚e y™wðtŒ {txu {™u ðthkðth «urh‚ y™u «tuíËtrn‚
fh‚t n‚t yk‚u ‚u{™t {t„oŒþo™ ËtÚtu yt ftÞo Ëk…L™ fhu÷ Au. ‚u ƒŒ÷ ‚Útt «ftþ™ {txu
nwk ‚uytu©e™tu yL‚:fhý…qðof yt¼the Awk.
y™wðtŒ {q¤ „úkÚtt™wY… fhðt™t ÞÚttþõÞ «ÞtË A‚tk Ëns {t™w»t «{tŒ™t fthýu ºtwrx
hnuðe Mðt¼trðf Au, ‚u ƒŒ÷ ût{t«tÚteo Awk.
Ér»t ŒÞt™kŒu ËíÞrðãtY… ðuŒ™u ¼ýðt™u-MðtæÞtÞ™u ytÞtuo™tu ‘…h{Ä{o’ fnu÷ Au. ‚Œ™wËth
yt y™wðtŒY… MðtæÞtÞÚte {U yt™kŒ «t fhu÷ Au y™u ‚u{tk Ën¼t„e ƒ™ðt yt… Ëðuo™u
ytðfthwk Awk.
‘«ýð’, xkftht.
2063 y»ttZ ËwŒ 15

rðŒw»ttk f]…i»te
– ŒÞt÷ {wr™ ytÞo

8

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥æï3}æì JJ

¥ƒ ²…é±ïüÎ|ææ¯æ|ææc²æÚ}|æ: çÜíU ²„ï JJ
²æï …è±ï¯é Î{æç„ ¨±ü¨éÜëU„¿ææÝ¢ xæé‡æñÚèà±Ú: J „¢ Ýy±æ çRU²„ï ÐÚæïÐÜëU„²ï ¨l: ¨éÏææï{æ² ™ JJ
«x±ïÎS² ç±{æ² ±ñ xæé‡æxæéç‡æ¿ææÝÐíÎæ„é±üÚ}æì J |ææc²¢ ÜUæ}²}æƒæï çRU²æ}æ²²…é±ïüÎS² |ææc²¢ }æ²æ JJ 1JJ
™„éS~²Ñì ÜUñÚÑì ÜñUÚ±çݨçã„ñ<±RU}æ¨Úï J àæé|æï Ðæñ¯ï }ææ¨ï 稄ÎH|æç±à±æïç‹}æ„焃æñ J
xæéÚæï±æü Úï Ðíæ„:Ðíç„ÐÎ}æ„ècÅ¢ ¨éç±Îé¯æ¢ J Ðí}ææ‡æñ<ÝÏæüh¢ àæ„ЃçÝLv„æçÎç|æÚçÐ JJ 2 JJ
ç±à±æçÝ Îï± ¨ç±„ÎéüçÚ„æçÝ ÐÚæ ¨é± J ²Îì|æÎí¢ „‹Ý ¥æ¨é± JJ
nðu ÞswðuoŒ ¼t»Þ™tu ythk¼ fhðt{tk ytðu Au.
…æï çÝxæéü‡æ xæé‡æÐ醅 ¨ï Îï„ ¨éÜëU„ 籿ææÝ J Ðí‡æ„ÐæH …xæÎèà±Úçã ÜUçÚ Ðí‡ææ}æ ç„çã Š²æÝ JJ 1 JJ
¿ææÝÎæç² «x±ïÎ ÜUæ |ææc²æ|æècÅ ç±{æ² J ÐÚ-©ÐÜUæÚ ç±™æçÚ ÜUçÚ àæèÍæí ¨éÏææï{ çÝ{æ² JJ 2 JJ
àæ„Ѓ Ïæíæræ‡æ ¥æçÎ ÐéçÝ çÝÍæ‡Åé çÝLv„ çÝãæçÚ J ²…é±ïüÎ …æï çRU²æ ÐÚ ±Ýæñü „æçã ç±™æçÚ JJ 3 JJ
»ÜU ¨ãd ݱàæ„ ¥ç{ÜU ç±RU}æ¨Ú ™æñ¢„è¨ J Ðæñ¯ àæévH „ïÚç¨ ç„çƒ çÎÝ ¥{èàæ ±æxæèàæ JJ
rð¢{ Ëkð‚ 1934™t …tu»t ËwŒ 13™u „whwðthu ÞswðuoŒ™wk ¼t»Þ fhðt™tu ythk¼ fhðt{tk ytðu Au.
ç±à±æçÝ..... {kºt™tu yÚto ¼qr{ft{tk yt…ðt{tk ytÔÞtu Au.
E~ðhu }øðuŒ{tk „wý y™u „wýe™t rð¿tt™™t «ftþ îtht Ëðo …ŒtÚto ònuh fÞto Au. {™w»Þ ‚u …ŒtÚtoÚte su su
he‚u ÞÚttÞtuøÞ W…fth {u¤ððt {txu r¢Þt fhðe òuEyu ‚Útt su r¢Þt™t su yk„ ðt ËtÄ™ Au ‚u ÞswðuoŒ{tk Œþtoððt{tk
ytÔÞtk Au. fu{ fu ßÞtk ËwÄe r¢Þt fhðt™wk áZ ¿tt™ ™ ntuÞ íÞtk ËwÄe ‚u ¿tt™Úte W¥t{ Ëw¾ {¤e þf‚wk ™Úte y™u
rð¿tt™™tu nu‚w yuðtu Au fu su r¢Þt«ftþ yrðãt™e r™ð]r¥t yÄ{o{tk y«ð]r¥t ‚Útt Ä{o y™u …wÁ»ttÚto™tu ËkÞtu„ fhðt™tu
Au su f{oftkz Au ‚u rð¿tt™™t r™r{¥t y™u su rð¿tt™ ftkz Au ‚u r¢Þt™wk V¤ yt…™th ntuÞ Au. ftuE Sð yuðtu ™Úte
su {™, «tý, ðtÞw, RrLÿÞ y™u þheh™t [÷tÔÞt rð™t yuf ûtý …ý hne þfu, fu{fu Sð yÕ…¿t yufŒuþð‚eo [u‚™
Au. ‚uÚte su E~ðhu }øðuŒ™t {kºttuÚte Ëðo …ŒtÚto™t „wý„wýe™t ¿tt™ y™u ÞswðuoŒ™t {kºttuÚte Ëðo r¢Þt fhðt sýtÔÞwk
Au fu{fu «ÜUì y™u ²…é: yu ƒL™u þ猙t yÚto …ý yu s Au fu suÚte {™w»Þ EïhÚte ÷E …]rÚtðe …ÞO‚ …ŒtÚttuo™t ¿tt™Úte
ÄtŠ{f rðît™tu™tu Ëk„, Ëðo rþÕ…r¢Þt Ërn‚ rðãtytu™e rËrØ, ©uc rðãt, ©uc „wý ðt rðãt™t Œt™, ÞÚttÞtuøÞ
Wõ‚ rðãt™t ÔÞðnthÚte Ëðtuo…fth™u y™wfq¤ ÿÔÞtrŒ …ŒtÚttuo™t ¾[o fhu ‚uÚte yu™wk ™t{ ÞswðuoŒ Au. ð¤e yu þçŒtu™tu
yr¼«tÞ ¼qr{ft{tk ònuh fÞtuo Au íÞtk òuE ÷uðtu òuEyu. fu{fu ‚u ¼qr{ft [thu ðuŒ™e yuf s Au.
yt ÞswðuoŒ{tk ƒÄwk {¤e™u [t¤eË yæÞtÞ Au. yu yuf yuf yæÞtÞ{tk fux÷t fux÷t {kºt Au ‚u ™e[u™t
ftuXt{tk ŒþtoÔÞwk Au y™u [t¤eËu yæÞtÞ {¤e™u yufkŒh 1975 {kºt Au.

yæÞtÞ
1
2
3
4
5
6
7

{kºt
31
34
63
37
43
37
48

yæÞtÞ {kºt
8 63
9 40
10 34
11 83
12 117
13 58
14 31

yæÞtÞ
15
16
17
18
19
20
21

{kºt
65
66
99
77
95
90
61

yæÞtÞ
22
23
24
25
26
27
28

* * *

{kºt
34
65
40
47
26
45
46

yæÞtÞ
29
37
31
32
33
34
35

{kºt
60
22
22
16
97
58
22

yæÞtÞ {kºt
36 24
37 21
38 28
39 13
40 17
fw÷ {kºt
1975

9

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥æï3}æì

²…é±ïüÎ-|ææc²
JJ ¥ƒ Ðíƒ}ææïùŠ²æ²: JJ
•Ê3◊˜Ô ß· àflÊ¡¸ àflÊfi flÊÿflfi SÕ ŒflÊ flfi— ‚ÁflÃÊ ¬˝Ê¬¸ÓÿÃÈÆ üÊDÔUfiÃ◊Êÿ
∑§◊¸Ó®áÊ˘•ÊåÿÊfiÿäfl◊ÉãÿÊ˘ßãº˝Êfiÿ ÷ʪ¢ ¬˝¡ÊflfiÃË⁄UŸ◊ËflÊ˘•fiÿˇ◊Ê ◊Ê flfi
SÃŸ˘ß¸Ó®‡Êà ◊ÊÉʇÊfiö‚Ê œ˝ÈÆflÊ˘•|S◊Ÿ˜Ô ªÊ¬fiÃÊÒ SÿÊà ’uÔUËÿ¸¡fi◊ÊŸSÿ ¬‡ÊÍŸ˜Ô
Ô¬ÊfiÁ„UH 1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¨ç±„æ-Ëðo s„‚™t Wí…tŒf, Ëk…qýo yiïÞoÞwõ‚ Îï±:-Ëðo Ëw¾tu™t
Œt‚t y™u Ëðo rðãtytu™t «ftþf …h{tí{t Au, ‚u ±:-yt…ýtk y™u yt…ýtk r{ºttu™tk su ±æ²±:Ëðo r¢Þtytu™u rËØ fh™thtk, M…þo „wýðt¤tk «tý, yL‚:fhý y™u RrLÿÞtu Sƒ-Au, ‚u™u ŸæïcÆ„}ææ²yíÞw¥t{ ÜU}æü ‡ æï-fhðt ÞtuøÞ, Ëðo™u W…fthf Þ¿t ð„uhu f{tuo {txu ÐíæÐü²„é-Ëthe he‚u ËkÞwõ‚
fhu.
y{u ÷tuftu §¯ï-yL™trŒ ©uc …ŒtÚttuo, rð¿tt™ «t™e RåAt y™u ª…ïü-…ht¢{ yÚtto‚T W¥t{
hË™e «t {txu |ææxæ}æì-Ëuðt fhðt ÞtuøÞ Ä™ y™u ¿tt™Úte …qýo, y±æ-Wõ‚ „wýÞwõ‚, ‚Útt y±æy™k‚ …ht¢{trŒ „wýtu™u yt…™th yt…™tu ËŒt yt©Þ fheyu Aeyu. nu r{ºttu {™w»Þtu ! ‚{u …ý
yuðt ƒ™e™u ¥æŒ²æ²Š±}æì-WL™r‚™u «t fhtu ‚Útt y{u …ý WL™r‚ «t fheyu.
nu ¼„ð™T s„Œeïh ! y{tu™u §‹Îíæ²-…h{ yiïÞo™e «t {txu Ðí…汄è:-su yrÄf «òËk‚r‚Þwõ‚ ‚Útt su ¥Ý}æè±æ:-ÔÞtrÄ y™u ¥²ÿ}ææ:-htsÞû{t ûtÞ ð„uhu htu„ hrn‚ Au ‚u ¥Í‹²æWL™r‚ fhðt ÞtuøÞ „tÞ ð„uhu …þwytu ®nËt fhðt ÞtuøÞ ™Úte yÚtðt RrLÿÞtu yÚtðt …]rÚtðe ytrŒ
÷tuf Au, ‚u™u ËŒt ÐíæÐü²„é-ËkÞwõ‚ fhtu.
nu s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte y{tht{tkÚte Œw:¾ yt…™th ftuE ¥Íæà梨:-…t…e ‚Útt S„ïÝ:[tuh, ztfw }ææ §üàæ„-fŒe …ý Wí…L™ ™rn Úttytu.
yt… yu ²…}ææÝS²-…h{uïh y™u Ëðtuo…fthf Ä{o™wk Ëuð™ fh™tht {™w»Þ™t ÐàæêÝì-…þwytu
„tÞ, ½tuzt, ntÚte ð„uhu ‚Útt ÷û{e y™u «ò™e Ðæçã-r™hk‚h hûtt fhtu, suÚte yu …ŒtÚttuo™wk nhý
fhðt™u …qðtuoõ‚ ftuE (…t…e fu [tuh) Œwü {™w»Þ Ë{Úto ™ ƒ™u.
¥çS}æÝì-yu ÄtŠ{f xææïЄæñ-…]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚttuo™e hûtt RåA™tht ÄtŠ{f Ëßs™ {™w»Þ …tËu
Ïæãì±è:-rð…w÷ Wõ‚ …ŒtÚttuo {íé±æ:-r™ù÷ Ëw¾ŒtÞf S²æ„-hnu.

10

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yt {kºt™e ÔÞtÏÞt þ‚…Út ƒútñý{tk fhðt{tk ytðe Au.
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtuyu nk{uþtk …h{uïh y™u Ä{oÞwõ‚ …whw»ttÚto™tu yt©Þ fhe™u, }øðuŒ™t
yæÞÞ™Úte „wý y™u „wýe™u òýe™u, Ëðo …ŒtÚttuo™t Ëk«Þtu„Úte …whw»ttÚto™e rËrØ {txu ©uc‚{ r¢ÞtytuÚte
ËkÞwõ‚ Útðwk òuEyu.
suÚte Eïh™e f]…t…qðof Ëðo {™w»Þtu™t Ëw¾ y™u yiïÞo™e ð]rØ ÚttÞ. ËBÞfT r¢Þt – þw¼f{tuoÚte
«ò™e hûtt ‚Útt rþûtý nk{uþtk fhðtk òuEyu, suÚte ftuE …ý htu„Y…e rðΙ ‚Útt [tuh fŒtr…
ƒ¤ðt™ ™ ƒ™u y™u «ò ‚Útt …wºttrŒ Ëðo Ëw¾tu™u «t fhe þfu.
nu {™w»Þtu ! suýu yt rðr[ºt ytùÞoY… Ë]rü™e h[™t fhe Au, ‚u s„Œeïh™tu nk{uþtk ÄLÞðtŒ
fheyu. ‚u{ fhðtÚte …h{ ŒÞt¤w Eïh ‚{tht …h f]…t fhe™u ËŒt hûtt fhþu yu{ {t™ðwk
òuEyu. (1)

fl‚Êfi— ¬ÁflòÊfi◊Á‚ lÊÒ⁄UfiÁ‚ ¬ÎÁÕ√ÿ~Á‚ ◊ÊÃÁ⁄U‡flfiŸÊ ÉÊ◊Ê¸~˘Á‚ Áfl‡flœÊfi˘•Á‚–
¬®⁄U◊áÊ œÊêŸÊ ŒÎö„UfiSfl ◊Ê uÔUÊ◊ʸ Ãfi ÿôʬfiÁÃuÔUʸ·Ë¸Ã˜ÔH 2H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk su ±¨æï:-Þ¿t Ðç±~æ}æì-þwrØ™tu nu‚w ¥ç¨-Au, læñ:-su rð¿tt™
«ftþ™tu nu‚w y™u ËqÞo rfhýtu{tk ÂMÚth Út™th ¥ç¨-Au, Ðë烱è–ðtÞw™e ËtÚtu Œuþ-Œuþtk‚h{tk Vu÷t™th
¥ç¨-Au, }ææ„çÚEÝ:-ðtÞw™u Íæ}æü:-þwØ fh™th ¥ç¨-Au, ç±E{æ:-ËkËth™u Äthý fh™th ¥ç¨Au ‚Útt su ÐÚ}æï‡æ-W¥t{ {æ}Ýæ-MÚtt™Úte Îë ì¡ ãS±-Ëw¾™e ð]rØ fh™th Au.
yu Þ¿t™tu }ææãì±æ:-íÞt„ ™ fh. ‚Útt „ï-‚tht ²¿æÐç„:-Þ¿t™e hûtt fh™th Þs{t™ …ý
‚u™tu }ææ ãì±æ¯èü„-íÞt„ fhu ™rn.
ÄtíðÚto™t yr¼«tÞÚte Þ¿t þ猙tu yÚto ºtý «fth™tu ÚttÞ Au : (1) yt ÷tuf y™u …h÷tuf™t
Ëw¾ {txu rðãt, ¿tt™ y™u Ä{to[hý™t Ëuð™Úte ð]Ø rðît™tu™tu Ëífth fhðtu. (2) Ëthe he‚u
…ŒtÚttuo™t „wýtu™t {u¤ y™u rðhtuÄ™t ¿tt™Úte rþÕ… rðãt™wk «íÞût fhðwk ‚Útt (3) rðît™tu™tu r™íÞ
Ë{t„{ yÚtto‚T þw¼ rðãt, Ëw¾ Ä{torŒ „wýtu ‚Útt ËíÞ™wk r™íÞ Œt™ fhðwk. (2)
¼tðtÚto : rðãt y™u W¥t{ r¢Þt îtht rðrÄ…qðof fhðt{tk ytðu÷ Þ¿tÚte {™w»Þtu{tk …rðºt‚t™tu
«ftþ, …]Úðe™wk htßÞ, ðtÞwY…e «tý Ë{t™ hts™er‚, …ht¢{, Ëðo™e hûtt, yt ÷tuf y™u …h÷tuf{tk
…h{Ëw¾™e ð]rØ, …hM…h Ëh¤‚tÚte ÔÞðnth y™u fwrx÷‚t™tu íÞt„ ð„uhu ©uc „wýtu «t ÚttÞ
Au. ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu …htu…fth y™u …tu‚t™t Ëw¾ {txu rðãt y™u …whw»ttÚtoÚte «er‚…qðof Þ¿t™wk
r™íÞ y™wct™ fhðwk òuEyu. (2)

fl‚Êfi— ¬ÁflòÊfi◊Á‚ ‡ÊÃœÊfi⁄¢U fl‚Êfi— ¬ÁflòÊfi◊Á‚ ‚„UdfiœÊ⁄U◊˜Ô–
ŒflSàflÊfi ‚ÁflÃÊ ¬ÈfiŸÊÃÈÆ fl‚Êfi— ¬ÁflòÊfiáÊ ‡ÊÃœÓÊ®⁄UáÊ ‚ÈÆåflÊõ ∑§Ê◊fiœÈˇÊ—H 3H

11

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : su ±¨æï:-Þ¿t àæ„{æÚ}æì-yËkÏÞ ËkËth™u Äthý fh™th y™u Ðç±~æ}æì-þwrØ fh™th f{o
¥ç¨-Au ‚Útt su ±¨æï:-Þ¿t ¨ãd{æÚ}æì-y™ufrðÄ ƒúñtkz™u Äthý fh™th y™u Ðç±~æ}æì-þwrØ™tu nu‚w
y™u Ëw¾ŒtÞf Au, y±æ-‚u Þ¿t™u Îï±:-MðÞk «ftþMðY… ¨ç±„æ-ðËw ð„uhu ‚uºteË Œuðtu™e Wí…r¥t
fh™th …h{uïh ÐéÝæ„é-…rðºt fhu.
nu s„Œeïh ! yt… y{thtÚte Ëurð‚ su ±¨æï:-Þ¿t Au ‚u Ðç±~æï‡æ-…rðºtfthf ðuŒ rð¿tt™
f{o Ú te àæ„{æÚï‡æ-rð…w÷ rðãtytu™t Äthý fh™th ðuŒ y™u ¨éŒ±æ-Ëthe he‚u …rðºt fh™th Þ¿t
îtht y{tu™u …rðºt fhtu.
nu rðît™ …wÁ»t yÚtðt rs¿ttËw {™w»Þ ! ‚wk ÜUæ}æì-‚wk ðuŒ™e ©uc ðtýeytu{tkÚte fE-fE ðtýe™t
yr¼«tÞ™u ¥{éÿæ:-‚tht {™{tk …qýo fhðt yÚtto‚T òýðt RåAu Au ? (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …qðtuoõ‚ Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u …rðºt ƒ™e òÞ Au ‚u™u …h{uïh y™uf
«fth™tk rð¿tt™Úte Þwõ‚ fhe™u, y™uf «fth™wk Ëw¾ «Œt™ fhu Au. …hk‚w su f{oþe÷ - yuðe r¢Þtytu
fh™th y™u …htu…fthe ntuÞ Au, ‚u™u s Ëw¾ «t ÚttÞ Au; yLÞ yt¤Ëw™u «t Út‚wk ™Úte. yt
{kºt{tk ‘ÜUæ}æ{éÿæ:’ yu …ŒtuÚte ðtýe™t rð»tÞ{tk «&™ Au. (3)

‚Ê Áfl‡flÊÿÆÈ— ‚Ê Áfl‡fl∑§fi◊ʸ ‚Ê Áfl‡flœÊfiÿÊ—–
ßãº˝fiSÿ àflÊ ÷ʪö‚Ê◊ŸÊÃfiŸÁë◊ ÁflcáÊÊfi „U√ÿö⁄UfiˇÊ H 4H
…ŒtÚto : ãï ç±c‡ææï-[ht[h s„‚{tk ÔÞt…f Eïh ! yt… su ðtýe™u Äthý fhtu Atu, ¨æ-‚u
(1) ç±Eæ²é:-…qýo ytÞwŒt‚t, ¨æ-‚u (2) ç±EÜU}ææü-Ëk…qýo r¢Þtftkz™u rËØ fh™th ‚Útt ¨æ-‚u (3)
ç±E{æ²æ:-Ëðo s„‚™u rðãt y™u „wýtu îtht Äthý fh™the Au. …qðo {kºt™t «&™™t W¥th{tk yu
ºtý «fth™e ðtýe „úný fhðt ÞtuøÞ Au.
yu ðtýe îtht nwk §‹ÎíS²-…h{uïh™t |ææxæ}æì-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Þ¿t™u ¨æï}æïÝ-rðãt îtht rËØ
ÚtÞu÷t hË yÚtðt yt™kŒÚte, ¥æ „ÝçÓ}æ-{tht ÓŒÞ{tk áZ fhwk Awk.
nu …h{uïh ! ãò}æì-…qðtuoõ‚ Þ¿tËkƒkÄe yt…ðt™tk ‚Útt „úný fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu yÚtðt rð¿tt™™e
yt… Úÿæ-r™hk‚h hûtt fhtu. (4)
¼tðtÚto : ðtýe [rðãt] ºtý «fth™e Au : «Út{ ‚u su ƒúñ[Þo-yt©{{tk …qýo rðãt yæÞÞ™
y™u …qýo ytÞw «t fhðt {txu Ëuð™ fhðt{tk ytðu Au.
ƒeS ‚u su „]nt©{{tk y™uf «fth™e r¢Þtytu îtht Wãtu„tuÚte Ëw¾ŒtÞf rðM‚thÚte «fx fhðt{tk
ytðu Au.
ºteS ‚u su [yt ËkËth{tk] Ëðo {™w»Þtu îtht Ëðo {™w»Þtu™t þheh y™u ytí{t™t Ëw¾™e ð]rØ
{txu Eïh ð„uhu …ŒtÚttuo™t rð¿tt™™u «ftrþ‚ fh™the Au, ‚u ðtýe™tu ðt™«MÚt y™u ËkLÞtË yt©{{tk
W…Œuþ fhðt{tk ytðu Au.

12

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yt ºtý «fth™e ðtýe rð™t ftuE™u …ý Ëk…qýo Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte; fthý fu ‚u™t îtht
s {™w»Þu …qðtuoõ‚ Þ¿t™wk y™wct™ y™u ÔÞt…f Eïh™e M‚wr‚, «tÚto™t y™u W…tË™t fhðe ÞtuøÞ Au.
yt he‚u Ëurð‚ yt Þ¿t ËkËth{tk hûtt™wk fthý ƒ™u Au, ‚Útt «u{…qðof ËíÞ¼tðÚte «tÚto™t fhðtÚte
Eïh ‚u™e ËŒt hûtt fhu Au.
…hk‚w su r¢Þt{tk r™…wý, ÄtŠ{f, …htu…fthe {™w»Þtu Au, ‚uytu Eïh y™u Ä{o™u òýe™u ©uc
f{o y™u ËtÄ™ îtht ÷tuf - ËtkËtrhf y™u …h÷tuf - {tuût™t Ëw¾™u «t fhu Au, yLÞ ™nª. (4)

•ÇŸfi fl˝Ã¬Ã fl˝â øfiÁ⁄UcÿÊÁ◊ Ãë¿Ufi∑§ÿ¢ Ãã◊fi ⁄UÊäÿÃÊ◊˜Ô–
ߌ◊„U◊ŸÎfiÃÊÃ˜Ô ‚àÿ◊ȬÒfiÁ◊H 5H
…ŒtÚto : ãï ±í„Єï-ËíÞ¼t»týtrŒ Ä{tuo™wk …t÷™ fh™th y™u ¥xÝï-ËíÞÄ{o™t W…Œuþf …h{uïh !
nwk ¥Ýë„æ„ì-yËíÞÚte …]ÚtfT, ¨y²}æì-ðuŒrðãt, «íÞûttrŒ «{týtu, Ë]rü¢{, rðît™tu™tu Ëk„, ©uc rð[th
‚Útt ytí{t™e þwrØ ð„uhu «fthtu îtht su ¼útkr‚hrn‚, Ëðorn‚fthe, ‚¥ð yÚtto‚T rËØtk‚™tu «ftþ
fh™thtÚte rËØ ÚtÞu ÷ , Ëthe he‚u …heûtt fhu ÷ ±í „ }æì - ËíÞ¼t»tý, ËíÞ yt[hý y™u
ËíÞ {t™ðtY… ðú‚ Au, ‚u™wk ©Ðñç}æ-y™wct™ yÚtto‚T r™Þ{…qðof „úný fhðwk, òýðwk ‚u™e «tr™e
RåAt fhwk Awk. }æï-{tht „„ì-‚u-ËíÞðú‚™u yt… Ú抲„æ}æì-Ëthe he‚u rËØ fhtu. suÚte ¥ã}æì-nwk ‚u
ËíÞðú‚™t …t÷™{tk àæÜïU²}æì-Ë{Úto ƒ™wk ‚Útt nwk §Î}æì-yt ËíÞðú‚™wk «íÞûtY…{tk yt[hý ™çÚc²æç}æfheþ. (5)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo {™w»Þtu™u r™Þ{Úte …t÷™ fhðt ÞtuøÞ Ä{o™tu W…Œuþ fhu Au - su LÞtÞÞwõ‚,
…ût…t‚hrn‚, Ëw…herût‚, ËíÞ-÷ûtýtuÚte Þwõ‚, Ëðorn‚fthe, ÷tuf - ËtkËtrhf y™u …h÷tuf - {tuût™t
Ëw¾™wk fthý Au, ‚u Ä{o™wk s Ëðo {™w»Þtuyu ËŒt yt[hý fhðwk òuEyu y™u ‚u™tÚte rðhwØ su yÄ{o
Au ‚u™wk yt[hý ftuEyu fŒtr… fhðwk ™ òuEyu. yt he‚u Ëðuoyu «r‚¿tt fhðe òuEyu fu nu …h{uïh ! y{u ðuŒtu{tk yt…™t îtht «ftrþ‚ yu ËíÞÄ{o™wk yt[hý fhðt RåAeyu Aeyu.
yt…™e f]…tÚte y{the yu RåAt Ëthe he‚u …qýo ÚttÞ.
suÚte y{u yÚto, ft{ y™u {tuûtY… V¤™u Ëh¤‚tÚte «t fhe þfeyu ‚Útt yÄ{o™tu ËðoÚtt
íÞt„ fhe™u y™Úto, fwf{o, ƒkÄ™Y… Œw:¾ V¤Þwõ‚ …t…tu™u Atuzðt y™u Atuztððt{tk Ë{Úto ƒ™eyu.
su{ yt… ËíÞðú‚™t …t÷f ntuðtÚte ðú‚…r‚ Atu, ‚u{ y{u …ý yt…™e f]…t y™u …whw»ttÚtoÚte
ÞÚttþÂõ‚ ËíÞðú‚ …t÷f ƒ™eyu.
yt he‚u ËŒt Ä{o fhðt™e RåAtÚte y™u Ëíf{o îtht Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhe™u Ëðo «týeytu™u
Ëw¾ yt…™th ƒ™eyu. yuðe RåAt Ëðo {™w»Þtuyu fhðe òuEyu.

13

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

þ‚…Út ƒútñý{tk yt {kºt™e ÔÞtÏÞt{tk fÌtwk Au fu - {™w»Þtu™wk yt[hý ËíÞ y™u yËíÞ
yu{ ƒu «fth™wk ntuÞ Au. ‚u{tk su ðtýe, {™ y™u þhehÚte ËíÞ™wk yt[hý fhu Au, ‚uytu Œuð fnuðtÞ
Au; y™u su yËíÞ™wk yt[hý fhu Au, ‚uytu {™w»Þ yÚtto‚T yËwh ‚Útt htûtË Au. (5)

∑§SàflÊfi ÿÈŸÁÄà ‚ àflÊfi ÿÈŸÁÄà ∑§S◊Òfi àflÊ ÿÈŸÁÄà ÃS◊Òfi àflÊ ÿÈŸÁÄÖ
∑§◊¸ÓáÊ flÊ¢ fl·Êfiÿ flÊ◊˜ÔH 6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ÜU:-ftuý y±æ}æì-‚™u Ëthtk f{o™wk y™wct™ fhðt {txu ²éÝçv„-yt¿tt yt…u
Au ? ¨:-‚u s„Œeïh y±æ-‚™u rðãt ð„uhu þw¼„wýtu™u «fx fhðt {txu rðît™ yÚtðt rðãtÚteo ƒ™ðt
yt¿tt yt…u Au.
ÜUS}æñ-õÞt «Þtus™ {txu y±æ-‚™u y™u {™u ²éÝçv„-Þwõ‚ fhu Au ? „S}æñ-…qðtuoõ‚ ËíÞðú‚™t
yt[hýY… Þ¿t fhðt {txu, y±æ-Ä{o«[th{tk …whw»ttÚteo ‚™u ²éÝçv„-yt¿tt yt…u Au.
¨:-‚u s Eïh ÜU}}æü‡æï-…qðtuoõ‚ ©uc f{o fhðt {txu ±æ}æì-f{o fh™th ‚Útt fhtð™th™u r™Þwõ‚
fhu Au. ±ï¯æ²-þw¼ „wý y™u rðãt «tr {txu ±æ}æì-rðãt™t yæÞÞ™ y™u yæÞt…™ {txu ‚{tu™u
W…Œuþ yt…u Au yÚtto‚T yt¿tt yt…u Au. (6)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk «&™-W¥th îtht Eïh Sðtu™u W…Œuþ yt…u Au : (1) ftuE ƒeò™u «&™
fhu - {™u ËíÞf{o{tk ftuý «ð]¥t fhu Au ? W¥th - Eïh …whw»ttÚtoÞwõ‚ f{o fhðt™tu ‚™u ytŒuþ yt…u
Au. (2) ftuE rðãtÚteo rðît™™u «&™ fhu - ftuý {tht ytí{t{tk yL‚Þto{e Y…{tk ËíÞ™u «ftrþ‚
fhu Au ? W¥th - ËðoÔÞt…f s„Œeïh. (3) «&™ - õÞt «Þtus™ {txu ËíÞ™u «ftrþ‚ fhu Au ?
W¥th - Ëw¾ y™u …h{uïh™e «tr {txu. (4) «&™ - õÞt «Þtus™ {txu {™u yt¿tt yt…u Au ?
W¥th - ËíÞrðãt y™u Ä{o™t «[th {txu. (5) «&™ - {™u y™u ‚™u - ƒk™u™u õÞtk õÞtk ft{ fhðt
{txu Eïh W…Œuþ yt…u Au ? W¥th - …hM…h sðtƒ yt…ðtu fu Þ¿t™wk y™wct™ fhðt {txu. (6)
«&™ - õÞt …ŒtÚto™e «tr {txu yt¿tt yt…u Au ? W¥th - Ë{M‚ rðãt™e y™u Ëðo Ëw¾tu™e «trÂ
{txu ‚Útt ‚u™t «[th {txu yt¿tt yt…u Au.
{™w»Þtuyu ƒu «Þtus™tu {txu «ð]¥t Útðwk òuEyu : yuf - yíÞk‚ …whw»ttÚto y™u þheh™t ythtuøÞÚte
[¢ð‚eo htßÞY…e ÷û{e™e «tr fhðe. ƒeswk - Ë{M‚ rðãtytu™wk ËBÞfT yæÞÞ™ fhe™u ‚u™tu
Ëðoºt «[th fhðtu òuEyu. ftuE {™w»Þu õÞthuÞ …ý …whw»ttÚto Atuze™u yt¤Ë{tk ™rn …zât hnuðwk
òuEyu. (6)

¬˝àÿÈfi®CÔUö⁄UˇÊ— ¬˝àÿÈfiCÔUÊ˘•⁄UÊfiÃÿÊ ÁŸCÔUfi#ö⁄UˇÊÊ ÁŸCÔUfi#Ê˘•⁄UÊfiÃÿ—–
©Ufl¸õãÃÁ⁄UfiˇÊ◊ãflfiÁ◊H 7H
…ŒtÚto : {™u Wr[‚ Au fu …whw»ttÚto îtht Úÿæ:-Œwü „wý y™u Œwü Mð¼tðÞwõ‚ [htûtË] {™w»Þ™u
Ðíy²écÅ}æì-r™{qo¤ fhwk ‚Útt ¥Ú愲:-su htr‚ yÚtto‚T Œt™ ð„uhu Ä{oÚte hrn‚ y™u ŒÞtne™ Œwü þºtw

14

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au ‚u™u Ðíy²écÅæ:-«íÞût r™{qo¤ fhwk ‚Útt Úÿæ:-Œwü Mð¼tð, Œwü„wýe, rðãtrðhtuÄe y™u MðtÚteo {™w»Þ
‚Útt çÝcÅŒ„}æì-¥Ú愲:-A÷Þwõ‚-f…xe, rðãtŒt™ y™u „únýÚte hrn‚ Œwü «týeytu™u çÝcÅŒ„æ:r™hk‚h Ëk‚t…Þwõ‚ fhwk. yt he‚u fhe™u ¥‹„çÚÿæ}æì-Ëw¾™e «tr fh™tht W¥t{ MÚtt™ y™u ©L-y…th
Ëw¾™u ¥‹±ïç}æ–«t fhwk. (7)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt fhu Au fu - Ëðo {™w»Þtuyu …tu‚t™tu Œwü Mð¼tð Atuze™u ‚Útt yLÞtu™u
rðãt y™u Ä{tuo…ŒuþÚte Œwü‚t ð„uhu yÄ{oÞwõ‚ ÔÞðnth Atuztððtu òuEyu; ‚u{s y™ufrðÄ ¿tt™
y™u Ëw¾ yt…e™u Ëðo {™w»ÞtrŒ «týeytu™u rðãt, Ä{o y™u …whw»ttÚtoÚte Þwõ‚ fhe™u ËŒt Ëw¾ Ëk…L™
fhðtk òuEyu. (7)

œÍ⁄UfiÁ‚ œÍfl¸ œÍfl¸ÓUã⠜ͮfl¸ â ÿÊ˘S◊ÊŸ˜Ô œÍfl¸Ó®Áà ⠜Ífi®fl¸ ÿ¢ flÿ¢ œÍfl¸Êfi◊—–
ŒflÊŸÊfi◊Á‚ flÁqÔUfiÃ◊ö‚ÁSŸfiÃ◊¢ ¬Á¬˝fiÃ◊¢ ¡ÈCÔUfiÃ◊¢ Œfl„ÍUÃfi◊◊˜ÔH 8H
…ŒtÚto : nu …h{uïh ! yt… {ê:-Ëðo Œtu»t™tþf y™u Ëðo hûtf ¥ç¨-Atu, ytÚte y{u Rü
ƒwrØÚte Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™u rðãt, {tuût y™u Ëw¾{tk ±çq„}æ}æì-ÞÚttÞtuøÞ …ntU[tz™th, ¨çSÝ„}æ}æìyíÞk‚ þwØ y™u þwrØfthf, ÐçÐí„}æ}æì-Ëðo rðãt y™u yt™kŒÚte ËkËth™u yÚtðt {q‚o ÿÔÞtu™u …qýo
fh™th, …écÅ„}æ}æì-ÄtŠ{f ¼õ‚s™tu™e Ëuðt fhðt ÞtuøÞ y™u Îï±ãê„}æ}æì-rðît™tu™e M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ
Atu. y±æ-yt…™e y{u r™íÞ W…tË™t fheyu Aeyu.
²:-su ftuE îu»te, A÷e, f…xe, …t…e y™u ft{¢tuÄtrŒ Þwõ‚ {™w»Þ ¥S}ææÝì-Ä{toí{t ‚Útt Ëðo™u
Ëw¾Þwõ‚ fh™tht y{tu™u {ê±üç„-Œw:¾ yt…u Au. ‚Útt ²}æì-su …t…e™u ±²}æì-y{u {ê±æü}æ:-Œw:¾ yt…eyu
Aeyu „}æì-‚u™u yt… {ê±ü-rþûtt fhtu. ‚Útt su Ëðo™tu ÿtun fh™tht yÚtðt Œw:¾ yt…™tht™u yt…
nk{uþtk {ê±ü-‚tz™t - rþûtt fhtu.
rî‚eÞ-¼tir‚f yÚto :
nu rþÕ…rðãt™t RåAwf {™w»Þ ! ‚wk su ¼tir‚f yÂø™ {ê:-Ëðo …ŒtÚttuo™wk AuŒ™ fh™th ntuðtÚte
®nËf y™u ykÄfth™tþf ¥ç¨-Au. ‚u f÷t - ftiþ÷Úte Þt™tu{tk - ðtn™tu{tk «Þtu„ fhðt ÞtuøÞ
‚Útt Îï±æÝæ}æì-…]rÚtðe ð„uhu™tu «ftþf Au. ‚u ±çq„}æ}æì-ÞÚttÞtuøÞ Ëw¾tu™wk ËtÄ™ Au. ¨çSÝ„}æ}æìþwrØ™tu nu‚w, rþÕ…rðãt™tu nu‚w, ÔÞt…™þe÷ ÐçÐí„}æ}æì-…tu‚t™e ÔÞtrÂÚte s„‚™t {q‚o …ŒtÚttuo ‚Útt
rþÕ…rðãtÚte ËtæÞ yk„tu™u …qýo fh™th, …écÅ„}æ}æì-rþÕ…es™tuÚte yíÞk‚ Ëuð™eÞ Îï±ãê„}æ}æì-Œuð
yÚtto‚T rðît™tu îtht yíÞk‚ M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ yÂø™™wk ±²}æì-y{u {ê±æü}æ:-‚tz™ fheyu Aeyu.
²:-su yÂø™™wk ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ ™ fhðt{tk ytðu ‚tu ¥S}ææÝì-{ê±üç„-…ezt yt…u Au, „}æì-‚u
{ê±ü‹„}æì-…ezt fh™th yÂø™™wk {ê±ü-‚tz™ yÚtðt Þt™ ð„uhu{tk W…Þtu„ fh.
nu ðeh…whw»t ! ‚wk ²:-su Œwü þºtw ¥S}ææÝì-y{™u Œw:¾ yt…u Au, „}æì-‚u™tu {ê±ü-™tþ fh ‚Útt
su ftuE [tuh ð„uhu Au ‚u™tu …ý {ê±ü-™tþ fh. (8)

15

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su Ät‚t Eïh Ëðo s„‚™u Äthý fhu Au, ‚u …t…e Œwü Sðtu™u ‚uýu fhu÷t …t…™wk
V¤ yt…e™u ‚tz™t fhu Au y™u ÄtŠ{ftu™e hûtt fhu Au.
‚u Ëðo Ëw¾Œt‚t, ytí{þwrØ fh™th, …qýo rðãt™t Œt‚t, rðît™tuÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ y™u
«er‚…qðof Rü ƒwrØÚte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Au; ‚u s Ëðo {™w»Þtu îtht ¼Âõ‚ fhðt ÞtuøÞ Au.
su ¼tir‚f yÂø™ rþÕ…rðãt™e r¢Þt™tu {wÏÞ ËtÄf ‚Útt …]Úðe ð„uhu …ŒtÚttuo™tu yíÞk‚ «ftþf
ntuðtÚte ©uc Au.
su™t «Þtu„Úte ytø™uÞt† ð„uhu rðãt îtht þºtwytu™tu …htsÞ ÚttÞ Au, ‚u™wk rþÕ…e ÷tuftu rðãt
ÞwÂõ‚Úte yÂø™ntuºt ‚Útt ðtn™tu™e r¢Þt™e rËrØ {txu Ëuð™ - «Þtu„ fhðt ÞtuøÞ Au. (8)

•qÔUfiÈÃ◊Á‚ „UÁflœÊ¸Ÿ¢ ŒÎö„UfiSfl ◊Ê uÔÊ◊ʸ Ãfi ÿôʬfiÁÃuÔUʸ·Ë¸Ã˜Ô–
ÁflcáÊÈfiSàflÊ ∑˝§◊ÃÊ◊ÈÆL§ flÊÃÊÿʬfi„UÃö⁄UˇÊÊ ÿë¿UfiãÃÊ¢ ¬ÜøfiH 9H
…ŒtÚto : nu }ÂíðfT {™w»Þtu ! ‚wk su yÂø™Úte ð]rØ …t{u÷ ¥ãì Ýé„}æì-fwrx÷‚t hrn‚ ãç±{æüÝ}æìntu{ ÿÔÞtu™tu ytÄth Þ¿t Au ‚u™e Îë¢ãS±-ð]rØ fhtu. …hk‚w ftuE …ý Ë{Þu }ææ uæ:-‚u™tu íÞt„ ™
fhtu. ‚Útt „ï-‚{tht ²¿æÐç„:-Þs{t™ …ý Þ¿t™t y™wct™™tu íÞt„ ™ fhu.
yt he‚u ‚{u Ð@-W…h, ™e[u, yk„Ëkftu[™, Vu÷tððt y™u nhðt-Vhðt™tk …tk[ f{tuoÚte nð™
ÞtuøÞ ÿÔÞtuÚte yÂø™{tk ²ÓÀ‹„æ}æì-nð™ fhtu.
y±æ-‚u nð™ fhu÷ ÿÔÞ™u ç±c‡æé:-ÔÞt…™þe÷ ËqÞo ¥Ðã„}æì Úÿæ:-Œw„OÄ ð„uhu™tu ™tþ fhe™u
©L±æ„æ²-ðtÞw™e yíÞk‚ þwrØ y™u Ëw¾™e ð]rØ {txu ytftþ{tk Vu÷tðu Au. (9)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ …hM…h «u{Úte fwrx÷‚t™tu íÞt„ fhe™u, rþûtf y™u rþ»Þ ƒ™e™u, yu
yÂø™rðãt™u rð¿tt™ y™u r¢Þt îtht òýe™u ‚u™tu «Þtu„ fhu Au, íÞthu {nt™ rþÕ…rðãt™u rËØ
fhe™u þºtw ‚Útt Œrhÿ‚t™wk r™ðthý fhe™u Ëðo Ëw¾tu™u «t fhu Au. (9)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿ¢Êfi ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô–
•ÇŸÿ ¡ÈCU¯ ªÎˆÔUÊêÿÇŸË·Ê◊ÊfièÿÊ¢ ¡ÈCÔU¯ ªÎˆÔUÊÁ◊H 10H
…ŒtÚto : ¨ç±„é:-Ëðos„‚™t Wí…tŒf, Ëf÷ yiïÞoŒt‚t, Îï±S²-Ëðos„‚™t «ftþf, Ëw¾Œt‚t
…h{uïhu Ðí¨±ï-h[u÷t yt s„‚{tk ¥çEÝæï:-ËqÞo y™u [Lÿ™tk Ïææãé|²æ}æì-ƒ¤ y™u ðeÞoÚte ‚Útt
Ðêc‡æ:-…wrü fh™th «tý™t ãS„æ}²æ}æì-„úný ‚Útt íÞt„Úte ¥xݲï-yÂø™rðãt rËØ fhðt {txu …écÅ}æìrðãtr¼÷t»te su f{o™wk Ëuð™ fhu Au, y±æ-‚u™tu nwk xæëØæç}æ-Mðefth fhwk Awk.
yu he‚u ¥xÝè¯æï}ææ|²æ}æì-yÂø™ y™u s÷ rðãt îtht …écÅ}æì-rðît™tuyu su ËwkŒh V¤™e ft{™t
fhe Au ‚u V¤™tu nwk xæëØæç}æ-Mðefth fhwk Awk. (10)

16

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þ™u Wr[‚ Au fu, rðît™tu™t Ë{t„{Úte y™u Ëthe he‚u …whw»ttÚto îtht Eïh
îtht h[u÷ yt Ë]rü yÚtto‚T ËkËth{tk Ëk…qýo rðãtytu™e rËrØ {txu y™u ËqÞo, [kÿ, yÂø™, s÷
ð„uhu …ŒtÚttuoÚte Ëðo™tk ƒ÷ y™u ðeÞo™e ð]rØ {txu Ëðo rðãtytu™wk Ëuð™ fhe™u ‚u™tu «[th fhðtu
òuEyu. su{ s„Œeïhu Ëðo …ŒtÚttuo™e Wí…r¥t y™u ‚u™wk Äthý fhe™u W…fth fÞtuo Au, ‚u{ yt…ýu
…ý r™íÞ «Þí™ fhðtu òuEyu. (10)

÷ÍÆÃÊÿfi àflÊ ŸÊ⁄UÊfiÃÿ Sfl~⁄UÁ÷ÁflÅÿfi·¢ ŒÎö„UfiãÃÊ¢ ŒÈÿ¸ÓÊ— ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊ÈÆfl¸õãÃÁ⁄UfiˇÊ◊ãflfiÁ◊–
¬ÎÁÕ√ÿÊSàflÊ ŸÊ÷ÊÒfi ‚ÊŒÿÊêÿÁŒfiàÿÊ˘©U¬SÕ˘ÇŸfi „U√ÿö⁄UfiˇÊH 11H
…ŒtÚto : nwk su Þ¿t™e |æê„æ²-«týeytu™t Ëw¾ ‚Útt ¥Ú愲ï-Œrhÿ‚t ð„uhu Œtu»ttu™t r™ðthý {txu
¥çÎy²æ-ðuŒðtýe yÚtðt rð¿tt™«ftþ™t ©ÐSƒï-„wýtu{tk ¨æβæç}æ-MÚtt…™t fhwk Awk ‚Útt y±æ-‚u Þ¿t™tu
fŒe …ý Ý-íÞt„ fh‚tu ™Úte.
nu rðît™tu ! yt… ÐëçƒÃ²æ}æì-rðM‚]‚ ¼qr{ …h Îé²æü:-½htu™e Îë¢ã‹„æ}æì-ð]rØ fhtu. nwk ÐëçƒÃ²æ:þwØ rðM‚]‚ ¼qr{™t Ýæ|ææñ-{æÞ{tk su „]ntu{tk S±:-s÷ ð„uhu Ëw¾™t …ŒtÚttuo™u ¥ç|æç±w²ï¯}æì-Ëðo
he‚u òuô ©±ü‹„çÚÿæ}æì-‚u …]rÚtðe{tk ½ýtu yðftþ yt…e™u Ëw¾Úte hnuðt ÞtuøÞ MÚtt™ h[e™u ¥‹±ïç}æ«t fhwk.
nu ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… ãò}æì-yt… y{tht yt…ðt y™u ÷uðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™wk Úÿæ-ËŒt
hûtý fhtu.
rî‚eÞ …ût : nu yø™u …h{uïh ! nwk |æê„æ²-ËkËthe Sðtu™t Ëw¾ ¥Ú愲ï-Œrhÿ‚t™tu ™tþ ‚Útt
Œt™trŒ Ä{o fhðt {txu ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™e Ýæ|ææñ-{æÞ{tk [Eïh™e Ë¥tt ‚Útt ‚u™e W…tË™tÚte] S±:Ëw¾ MðY… y±æ-þtÂL‚ {txu yt…™u ¥ç|æç±w²ï¯}æì-Ëðoºt òuô ‚Útt yt…™e f]…tÚte y{tht „]n ð„uhu
…ŒtÚttuo ‚Útt ‚u{tk hnu™thtk {™w»ÞtrŒ «týeytu Îë¢ã‹„æ}æì-r™íÞ ð]rØ™u «t ÚttÞ.
nwk ÐëçƒÃ²æ}æì-rðM‚]‚ ¼qr{ …h ©L-ƒnw s ¥‹„çÚÿæ}æì-ÔÞt…f yðftþÞwõ‚ MÚtt™™t r™ðtË {txu
¥çÎy²æ ©ÐSƒï-Ëðoºt ÔÞt…f yt…™e Ë{ût ËŒt ¥‹±ïç}æ-«t Úttô. y±æ-yt…™tu fŒe …ý íÞt„
Ý-™ fhwk. nu s„Œeïh ! yt… {tht ãò}æì-yÚtto‚T W¥t{ …ŒtÚttuo™e ËðoŒt Úÿæ-hûtt fhtu.
‚]‚eÞ …ût : nwk rþÕ… rðãt™tu ¿tt‚t Þs{t™ |æê„æ²-ËtkËtrhf «týeytu™t Ëw¾ y™u ¥Ú愲ïŒrhÿ‚trŒ Œtu»ttu™t rð™tþ yÚtto‚T Œt™trŒ Ä{o fhðt™e RåAtÚte ÐëçƒÃ²æ Ýæ|ææñ-yt …]Úðe …h rþÕ…rðãt™e
rËrØ fh™th ¥xÝï-yÂø™™u ntu{ y™u rþÕ…rðãt {txu ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk. fthý fu rþÕ…rðãt
‚u™t îtht rËØ ÚttÞ Au.
¥çÎy²æ:-yu yÂø™ yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ {u½{kz÷{tk ntu{ îtht …ntU[u÷tk ©uc ÿÔÞtu™e hûtt fhu
Au. yux÷t {txu yÂø™™wk ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe …h MÚtt…™ fhe™u ©±ü‹„çÚÿæ}æì-ƒnw yðftþÞwõ‚ MÚtt™
y™u rðrðÄ Ëw¾tu™u ¥‹±ïç}æ-«t fhwk Awk. ytÚte ‚u yÂø™™u …]rÚtðe …h MÚttr…‚ fhwk Awk. yt he‚u

17

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©uc f{tuo fh‚tk fh‚tk S±:-y™uf Ëw¾tu™u ¥ç|æç±w²ï¯}æì-òuô. ‚Útt {tht Îé²æü:-„]n y™u ‚u{tk r™ðtË
fh™th {™w»Þtu{tk Îë¢ã‹„æ}æì-þw¼ „wý y™u Ëw¾™e ð]rØ™u «t ÚttÞ yux÷t {txu nwk ‚u ¼tir‚f yÂø™™tu
fŒe íÞt„ Ý-fhwk ™rn. (11)
¼tðtÚto : Eïh {™w»Þ™u yt¿tt yt…u Au. - nu {™w»Þ ! nwk ‚™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ yt…ðt
{txu …]rÚtðe …h MÚttr…‚ fhwk Awk.
‚wk ðuŒrðãt y™u Ä{to™c
w t™Þwõ‚ …wh»w ttÚtoÚte ËwŒk h, Ëðo }‚wytu{tk Ëw¾«Œ ‚Útt rðþt¤ yðftþÞwõ‚
½h ƒ™tðe™u Ëw¾ «t fh.
{the Ë]rü{tk sux÷t …ŒtÚttuo Au, ‚u™t „wýtu™wk ËBÞfT yLðu»tý ‚Útt y™uf rðãtytu™wk «íÞût
fhe™u ‚u™e ËŒt hûtt y™u «[th fh. [suÚte Ëðo «týeytu™t Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ.]
{™w»Þu ynª yu{ {t™ðwk òuEyu fu - ËðoÔÞt…f, Ëðo™t Ëtûte, Ëðo™t r{ºt, Ëðo Ëw¾tu™t
ðÄof, W…tË™t ÞtuøÞ y™u ËðoþÂõ‚{t™ …h{uïh™u òýe™u Ëðo™tu W…fth, rðrðÄ rðãt™e
ð]rØ, Ä{o{tk «ð]r¥t, yÄ{o{tk r™ð]r¥t, f÷tftiþ÷ Ëk…tŒ™ ‚Útt Þ¿t r¢Þt™wk y™wct™ fhðwk
òuEyu. (11)

¬ÁflòÊfi SÕÊ flÒcáÊ√ÿ~ÊÒ ‚ÁflÃÈfl¸Ó— ¬˝‚fl ©Uà¬ÈfiŸÊêÿ|ë¿Ufiº˝áÊ ¬ÁflòÊfiáÊ ‚Íÿ¸ÓSÿ
⁄UR|‡◊Á÷fi—– ŒflËfi⁄UʬÊ˘•ª˝ªÈflÊ˘•ª˝¬ÈÆflÊ˘ª˝fi˘ß◊◊l ÿôÊ¢ ŸfiÿÃʪ˝fi ÿôʬfiÁÃö ‚ÈÆœÊÃȯ
ÿôʬfi$à ŒflÿÈflfi◊˜ÔH 12H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ ¨ç±„é:-…h{uïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t yt s„‚{tk ¥çÓÀÎíï‡æ-r™Œtuo»t
y™u Ðç±~æï‡æ-…rðºt fhðt™t nu‚w ¨ê²üS²-ËqÞo™tk Úçà}æç|æ:-rfhýtu Au, ‚u™tÚte ±ñc‡æòæñ-Þ¿t ËkƒkÄe
«tý y™u y…t™™e „r‚ ‚Útt Ðç±~æï-…ŒtÚttuo™u …ý …rðºt fhðt™tu nu‚w ƒ™u. su{ ‚u ËqÞo™tk rfhýtuÚte
¥xæíxæé±:-yt„¤ Ë{wÿ y™u yk‚rhût{tk s™th, ¥xæíïÐé±:-«Út{ …]rÚtðe{tk hnu™th Ëtu{ yti»trÄ™wk
Ëuð™ fh™th ‚Útt Îï±è:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ±:-‚u ¥æÐ:-s÷ …rðºt ÚttÞ;
‚u{ ݲ„-…rðºt …ŒtÚttuo™tu ntu{ yÂø™{tk fhtu. nwk …ý ‚u{ s ¥l-ytsu §}æ}æì-yt ²¿æ}æì…qðtuoõ‚ r¢Þt ËkƒkÄe Þ¿t™u «t fhe™u ¥xæíï-su «Út{ ¨é{æ„é}æì-©uc {™ ytrŒ RrLÿÞ ‚Útt Ëwðýo
ytrŒ Ä™Þwõ‚ ²¿æÐç„}æì-Þ¿t fh™th ‚Útt Îï±²é±}æì-rðît™tu ‚Útt ©uc „wýtu™u MðÞk «t ‚Útt yLÞtu™u
…ý «t fhtð™th ‚Útt ²¿æÐç„}æì-Þ¿t™e ft{™t fh™th™u ©yÐéÝæç}æ-…rðºt fhwk Awk. (12)
¼tðtÚto : su …ŒtÚto ËkÞtu„Úte rðfth™u «t ÚttÞ Au, ‚u yÂø™Úte yr‚Ëqû{ …h{týwY… ƒ™e™u
ðtÞw{tk rð[hý fhu Au y™u þwØ ƒ™u Au.
su{ Þ¿t™t y™wct™Úte ðtÞw y™u s÷™e W¥t{ þwrØ y™u …wrü ÚttÞ Au, ‚u{ yLÞ «fthÚte
ÚtE þf‚e ™Úte. suÚte ntu{-r¢ÞtÚte þwØ ÚtÞu÷ ðtÞw, yÂø™ y™u s÷ ð„uhuÚte rþÕ…rðãt îtht Þt™tu

18

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

- ðtn™tu ƒ™tðe™u …tu‚t™e y™u yLÞtu™e ft{™t rËØ fhðe òuEyu.
su s÷ …]rÚtðe MÚtt™Úte yL‚rhûtY… Ë{wÿ{tk [ze™u íÞtkÚte Vhe …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™u «tÂ
ÚttÞ Au, ‚uu™u «Út{ s÷ fnu Au; y™u su ðtŒ¤t{tk ÂMÚt‚ Au, ‚u™u rî‚eÞ s÷ fnu Au.
þ‚…Út ƒútñý{tk {u½ - ðtŒ¤™u ð]¥t y™u ËqÞo™u RLÿ ™t{Úte ðýo™ fhe™u ÞwØfÚtt Y…{tk yt
{kºt™e ÔÞtÏÞt{tk {u½fÚtt ƒ‚tðe Au. (12)

ÿÈÆc◊Ê˘ßãº˝Êfi˘flÎáÊËà flÎòÊÃÍÿ¸Ó ÿÍÆÿÁ◊ãº˝fi◊flÎáÊËäfl¢ flÎòÊÃÍÿ¸Ó ¬˝ÊÁˇÊfiÃÊ SÕ– •ÇŸÿfi
àflÊ ¡È®CÔ¢U ¬˝ÊˇÊÊfiêÿÇŸË·Ê◊ÊfièÿÊ¢ àflÊ ¡È®CÔ¢U ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊– ŒÒ√ÿÊfiÿ ∑§◊¸ÓáÊ ‡ÊÈãœäfl¢
ŒflÿÖÿÊÿÒ ÿmÊ˘‡ÓÊÈhÊ— ¬⁄UÊ¡ÉŸÈÁ⁄UŒ¢ flSÃë¿ÈUfiãœÊÁ◊H 13H
…ŒtÚto : su{ yu §‹Îí:-ËqÞo÷tuf ±ë~æ„ê²ïü-{u½-ðtŒ¤tk™tk ðÄ {txu ²éc}ææ:-‚u …qðtuoõ‚ s¤tu™tu ¥±ë‡æè„Mðefth fhu Au, su{ s¤ §‹Îí}æì-ðtÞw™tu ¥±ë‡æ花}æì-Mðefth fhu Au, ‚u{ ²ê²}æì-nu {™w»Þtu ! ‚u{
‚{u yu s¤ yti»trÄ hËtu™u þwØ fhðt {txu ±ë~æ„ê²ïü-{u½™t þe½ú ðu„{tk Ðíæïçÿæ„æ:-ËkËthe …ŒtÚttuo™u
˪[™th s÷™tu ¥±ë‡æ花}æì-Mðefth fhtu.
su{ yu s÷ þwØ Sƒ-ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u …ý þwØ ƒ™tu. ytÚte nwk Þ¿t™wk y™wct™ fh™th Þs{t™ Îñòæ²-Ëðo™u þwØ fh™th ÜU}æü‡æï-W…h, ™e[u, ytfwk[™, «Ëthý y™u „{™trŒ …tk[ «fth™tk
f{tuo ‚Útt Îï±²Á²æ²ñ-rðît™ yÚtðt ©uc „wýtu™e rŒÔÞ r¢Þt {txu ¥xݲï-¼tir‚f yÂø™™t Ëw¾
{txu, …écÅ}æì-Ëthe r¢ÞtytuÚte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ y±æ-‚u Þ¿t™u Ðíæïÿææç}æ-fhwk Awk, ‚Útt ¥çxݯæï}ææ|²æ}æìyÂø™ y™u Ëtu{Úte ð»tto r™r{¥t …écÅ}æì-«er‚ yt…™th y™u «er‚Úte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ y±æ-Wõ‚
Þ¿t™u Ðíæïÿææç}æ-{u½{kz¤{tk «urh‚ fhwk Awk.
yt he‚u Þ¿tÚte þwØ ÚtÞu÷ s÷ àæé‹{Š±}æì-Ëthe he‚u þwØ ÚttÞ Au. ²„ì-Þ¿tÚte þwØ ÚtÞu÷ ±:‚u s÷™t yþwrØ ð„uhu Œtu»ttu ÐÚæ…ÍÝé:-r™ð]¥t ÚttÞ Au. „„ì-{txu yþwrØ™e r™ð]r¥t Ëw¾ŒtÞf ƒ™u
‚u {txu nwk àæé‹{æç}æ-Ëthe he‚u þwØ fhwk Awk.
rî‚eÞ yÚto : nu Þ¿t fh™tht {™w»Þtu ! ²„ì-su fthýu §‹Îí:-ËqÞo÷tuf ±ë~æ„ê²ïü-{u½ ðtŒ¤tu™tk
ðÄ {txu ²éc}ææ:-…qðtuoõ‚ s÷ y™u §‹Îí}æì-ðtÞw™tu ¥±ë‡æè„-Mðefth fhu Au. ‚Útt su fthýu ËqÞo ±ë~æ„ê²ïü{u½™e þe½ú‚t™t fthýu ²éc}ææ:-…qðtuoõ‚ s÷ Ðíæïçÿæ„æ:-…ŒtÚttuo™wk ®Ë[™ Sƒ-fhu÷ Au. yuÚte ²ê²}æì‚{u y±æ-Wõ‚ Þ¿t™tu Mðefth fhe™u ݲ„-rËrØ™u «t fhtu.
yt he‚u Ëðo {™w»Þtu Îñòæ²-©uc f{o yÚtðt Îï±²Á²æ²ñ-rðît™ y™u rŒÔÞ „wýtu™e ©uc r¢Þtytu
‚Útt ¥xݲï- …h{uïh™e «tr {txu …écÅ}æì-«er‚ fhtð™th Þ¿t™wk Ðíæïÿææç}æ-Ëuð™ fhtu ‚Útt
¥çxݯæï}ææ|²æ}æì-yÂø™ y™u Ëtu{Úte «ftrþ‚ Þ¿t™u {u½{kz÷{tk …ntU[tztu.
nu {™w»Þtu ! yt he‚u ‚{u Ëðo …ŒtÚttuo ‚Útt Ëðo {™w»Þtu™u àæé‹{Š±}æì-þwØ fhtu. ²„ì-suÚte ±:‚{tht yþwrØ ð„uhu Œtu»ttu ËŒt ÐÚæ…ÍÝé:-r™ð]¥t Út‚t hnu. yu s he‚u nwk ðuŒtu™tu «ftþ fh™th ‚{tht
÷tuftu™e þwrØ™e àæé‹{æç}æ-Ëthe he‚u ð]rØ fhwk Awk. (13)
¼tðtÚto : Eïhu yÂø™ y™u ËqÞo™e yux÷t {txu h[™t fhe Au fu, ‚u Ëðo …ŒtÚttuo{tk «ðuþ fhe™u,

19

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u s÷ y™u yti»trÄ™t hË™u rAL™-r¼L™ fhu Au. [‚u Ëqû{ ƒ™u÷ hË] ðtÞw™u «t ÚtE™u {u½Ë{qn{tk
…ntU[e™u íÞtkÚte …]rÚtðe …h ytðe™u þwØ y™u Ëw¾f‚to ƒ™u Au.
yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu W¥t{ Ëw¾™e «tr {txu yÂø™{tk Ëw„krÄ‚ …ŒtÚttuo™t ntu{Úte ðtÞw
y™u s÷™e þwrØ fhe™u rŒÔÞ Ëw¾tu™e Wí…r¥t {txu yr‚«u{Úte r™íÞ Þ¿t fhðtu òuEyu. suÚte Ëðo
Œtu»ttu ™tþ …t{e™u yt ËkËth{tk r™hk‚h þwØ „wý «ftrþ‚ ÚttÞ.
yux÷t {txu nwk Eïh yu þwrØ™tu ytŒuþ yt…wk Awk fu, ‚{u …htu…fth {txu r™íÞ þwØ f{o fhtu.
yt he‚u s ðtÞw, yÂø™ y™u s÷™t „wýtu™wk „úný fhe™u ‚u™tu rþÕ…rðãt{tk «Þtu„ fhe™u y™uf
Þt™tu ‚Útt Þkºt-f÷tytu h[e™u …whw»ttÚtoÚte ËŒt Ëw¾e hntu. (13)

‡Ê◊ʸSÿflfiœÍÃö⁄UˇÊÊ˘flfiœÍÃÊ˘•⁄UÊfiÃÿÊ˘ÁŒfiàÿÊSàflªfiÁ‚ ¬˝Áà àflÊÁŒfiÁÃfl¸ûÊÈ–
•Áº˝fi⁄UÁ‚ flÊŸS¬àÿÊ ª˝ÊflÓÊÁ‚ ¬ÎÆÕÈ’Èfi䟗 ¬˝Áà àflÊÁŒfiàÿÊSàflÇflfiûÊÈH 14H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{thtk ½h àæ}æü-Ëw¾Œt‚t ¥ç¨-ntu, ‚u ½hÚte Úÿæ:-Œwü Mð¼tððt¤tk «týeytu
¥±{ê„}æì-Œqh hnu. ¥Ú愲:-Œt™ ð„uhu Ä{ohrn‚ þºtw ¥±{ê„æ:-Œqh hnu y™u ‚u ½h ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe™e
y±ÜUì-íð[t-ytðhý Ë{t™ ¥ç¨-ntu, ¥çÎç„:-¿tt™ MðY… EïhÚte s ‚u ½h™u Ðí焱ïœæé-Ëðo {™w»Þtu
òýu y™u «t fhu.
su ±æÝSÐy²:-ð™M…r‚Úte Wí…L™ Út™th ÐëƒéÏæéŠÝ:-yr‚ rðM‚]‚ yL‚rhût{tk r™ðtË fh™th
‚Útt xæíæ±æ-s÷™u „úný fh™th ¥çÎí:-{u½ ¥ç¨-Au. ‚u y™u yt rðãt™u ¥çÎç„:-s„Œeïh ‚{tht
{txu ±ïœæé-f]…t fhe™u sýtðu. rðît™ …whw»t …ý ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe™e y±ÜUì-íð[t Ë{t™ y±æ-‚u ½h™e
h[™t™u Ðí焱ïœæé-òýu (14)
¼tðtÚto : Eïh {™w»Þtu™u yt¿tt yt…u Au - {™w»Þ þwØ y™u Ëðo ‚hV™e yðftþÞwõ‚ rðM‚thÞwõ‚ …]rÚtðe - ¼qr{ …h Ëðo }‚wytu{tk Ëw¾ŒtÞf ½h ƒ™tðe™u ‚u{tk Ëw¾…qðof hnu. ‚u ½hÚte
Ëðo Œwü {™w»Þtu y™u Œtu»ttu™u Œqh fhu. ‚Útt íÞtk Ëðo ËtÄ™tu MÚttr…‚ fhu. ‚u{ fhðtÚte ðtÞw, ð»tto
y™u s÷™e þwrØ îtht ËkËth{tk {nt™ Ëw¾™e rËrØ - «tr ÚttÞ Au. (14)

•ÇŸSßÍ⁄UfiÁ‚ flÊøÊ Áfl‚¡¸ÓŸ¢ ŒflflËfiÃÿ àflÊ ªÎˆÔUÊÁ◊ ’ÎÆ„UŒ˜Ô ª˝ÊfiflÊÁ‚ flÊŸS¬àÿ—
‚˘ßŒ¢ ŒflèÿÊfi „UÁfl— ‡Êfi◊Ëcfl ‚ÈƇÊÁ◊fi ‡Ê◊Ëcfl– „UÁflfic∑ÎƧŒÁ„U „UÁflfic∑ΧŒÁ„UfiH 15H
…ŒtÚto : nwk Ëðo s™tu™e Ë{t™ su ãç±:-…ŒtÚto™t ËkMfth {txu ±ëãÎìxæíæ±æç¨-{tuxt …ÚÚth ¥ç¨Au. y™u ±æÝSÐy²:-ftc™t {qˤ ð„uhu …ŒtÚttuo Au. Îï±|ï ²:-rðît™ yÚtðt rŒÔÞ„wýtu {txu Þ¿t™u Îﱱ脲ï©uc „wýtu™t «ftþ y™u ©uc rðît™ yÚtðt rðrðÄ ¼tu„tu™e «tr {txu Ðíç„xæëãì‡ææç}æ-„úný fhwk Awk.
nu rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u Îï±ï|²:-rðît™tu™t Ëw¾ {txu ¨é »ç}æ-Ëthe he‚u Œw:¾™u þtk‚ fh™tht
ãç±:-Þ¿t fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u àæ}æèc±-àæ}æèc±-yíÞk‚ þwØ fhtu. su {™w»Þ ðuŒtrŒ þt†tu™wk «er‚…qðof
…X™ y™u …tX™ fhu Au, ‚u™u yt ãç±cÜëU„ì-ntu{{tk [ztððt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™wk rðÄt™ fh™the su Þ¿t™t

20

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

rðM‚th {txu ðuŒ™t ¼ýðtÚte ƒútñý, ûtrºtÞ, ði~Þ y™u þqÿtu™e þwØ, Ëwrþrût‚ y™u «rËØ ðtýe «tÂ
ÚttÞ Au. (15)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ ðuŒtrŒ þt†tu îtht Þ¿t™e r¢Þt y™u ‚u™t V¤™u òýe™u W¥t{ «fthu
‚iÞth fhu÷ nrðÚte Þ¿t fhu Au, íÞthu ‚u Ëw„kÄe ð„uhu ÿÔÞtu™t ntu{ îtht …h{týwY… ƒ™e™u ðtÞw
y™u ð»tto™t s÷{tk rðM‚]‚ ÚtE™u, Ëðo …ŒtÚttuo™u ©uc ƒ™tðe™u rŒÔÞ Ëw¾tu Wí…L™ fhu Au.
su {™w»Þ yt he‚u «týeytu™t Ëw¾ {txu …qðtuoõ‚ ºtýu «fth™t Þ¿t™u r™íÞ fhu Au, ‚u™tu Ëðo
÷tuftu ‘nu ãç±cÜëU„ì - nrð yt…™th ytðtu, Þ¿tf‚to ytðtu, ‚u{ fne™u Ëífth fhu Au. (15)

∑ȧÆÄ∑ÈÆ ≈U~Ê˘Á‚ ◊œÈfiÁ¡uÔUÆ˘ß·◊Í¡¸◊ÊflfiŒ àflÿÊfi flÿö‚fiYÔUÊÃö‚fiYÔUÊâ ¡c◊
flcʸflÎfih◊Á‚ ¬˝ÁÃfi àflÊ fl·¸flfiÎh¢ flûÊÈÆ ¬⁄UÊfi¬ÍÃö ⁄UˇÊ— ¬⁄UÓʬÍÃÊ •⁄UÊfiÃÿÊ˘¬fi„UÃö
⁄UˇÊÊfi flÊÿÈflÊ¸ ÁflÁflfiŸÄÃÈ ŒflÊ flfi— ‚ÁflÃÊ Á„U⁄Ufiáÿ¬ÊÁáÊ— ¬˝ÁÃfiªÎèáÊÊàfl|ë¿Ufiº˝áÊ
¬ÊÁáÊŸÊfiH 16H
…ŒtÚto : su fthýu yt Þ¿t }æ{éç…ãì±:-su{tk {Äwh „wýÞwõ‚ ðtýe Au, ÜéUvÜéUÅ:-[tuh y™u þºtwytu™tu
rð™tþ fh™th ¥ç¨-Au, §¯}æì-yL™trŒ …ŒtÚttuo ‚Útt ª…ü}æì-rðãtrŒ ƒ÷ yÚtðt yíÞw¥t{ hË™u «tÂ
fhtðu Au. suÚte ‚u™wk ËŒt y™wct™ fhðwk òuEyu.
nu rðît™tu ! ‚{u yu ºtý «fth™t su Þ¿t Au, ‚u™wk y™wct™ y™u „wýtu™t ¿tt‚t ¥ç¨-Atu. ytÚte
‚u™t „wýtu™tu y{tu™u ¥æ±Î-W…Œuþ fhtu. suÚte ±²}æì-y{u y±²æ-‚{the ËtÚtu ¨¢Íææ„¢ ¨¢Íææ„}æì-su{tk
W¥t{ he‚u þºtwytu™tu …htsÞ ÚttÞ Au yÚtto‚T yr‚ ¼thu Ëk„út{tu{tk ðthkðth ¥æ …ïc}æ-Ëðo «fthÚte
S‚eyu. fthý fu yt… ÞwØ rðãt™u òý™th ¥ç¨-Atu.
yuÚte Ëðo {™w»Þ ±¯ü±ëh}æì-þ† y™u y†tu™e ð»tto™e ð]rØ fh™th y±æ-yt… ‚Útt ±¯ü±ëh}æìð»tto™e ð]rØ fh™th yu Þ¿t™u Ðí焱ïœæé-òýu.
yt he‚u Ëk„út{ fhe™u {™w»Þtuyu ÐÚæÐê„}æì-…rðºt‚t ð„uhu „wýtuÚte hrn‚ Úÿæ:-Œwü, ÐÚæÐê„æ:þwrØhrn‚, ‚Útt ¥Ú愲:-Œt™ ð„uhu Ä{oÚte hrn‚ þºtwytu ‚Útt Úÿæ:-ztfwytu™tu nk{uþtk ¥Ðã„}æì-™tþ
ÚttÞ ‚uðtu «Þí™ fhðtu òuEyu.
su{ su çãÚ‡²Ðæç‡æ:-ßÞtur‚ su™tu ntÚt Au. yuðtu su ±æ²é:-¼tir‚f ðtÞw Au, ‚u ¥çÓÀÎíï‡æ-yufhË
Ðæç‡æÝæ-…tu‚t™t „{™t„{™ ÔÞðnthÚte Þ¿t y™u ËkËth{tk yÂø™ ‚Útt ËqÞoÚte yr‚ Ëqû{ ƒ™u÷
…ŒtÚttuo - fýtu™u Ðíç„xæë|‡ææ„é-„úný fhu Au.
su{ çãÚ‡²Ðæç‡æ:-rfhý su™t ntÚt Au ‚u rfhý ÔÞðnthÚte ¨ç±„æ-ð»tto y™u «ftþ îtht rŒÔÞ
„wýtu™u Wí…L™ fhðt{tk nu‚w Îï±:-«ftþ{Þ ËqÞo÷tuf Au, ±:-‚u …ŒtÚttuo™u ç±ç±Ýv„é-…]ÚtfT yÚtto‚T
…h{týw Y… ƒ™tðu Au, ‚u{ …h{uïh y™u rðît™ {™w»Þ ¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h Ðæç‡æÝæ-…tu‚t™t W…ŒuþY…
rfhýtu™t ÔÞðnthÚte Ëðo rðãtytu™wk ç±ç±Ýv„é-rð»÷u»tý fhu Au. ‚u{ s f]…t fhe™u «er‚…qðof ±:-

21

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚{™u yíÞk‚ yt™kŒ yt…ðt {txu Ðíç„xæë|‡ææ„é-„úný fhu Au. (16)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo {™w»Þtu™u yt¿tt yt…u Au fu - {™w»Þtuyu Þ¿t™wk y™wct™ ÞwØ{tk, Œwü þºtwytu
…h rðsÞ, …ŒtÚttuo™t „wýtu™wk ¿tt™, rðãt-ð]Øtu™e Ëuðt, Œwü {™w»Þtu ‚Útt Œtu»ttu™wk r™htfhý, Ëðo …ŒtÚttuo™u
rAL™-r¼L™ fh™th yÂø™ y™u ËqÞo Au y™u Ëðo …ŒtÚttuo™u Äthý fh™th ðtÞw Au, ‚u™wk ¿tt™ y™u
…h{uïh™e W…tË™t ‚Útt rðît™tu™tu Ëk„ fhe™u ‚Útt Ë{M‚ rðãtytu «t fhe™u ËŒt Ëw¾™e ð]rØ
fhðe òuEyu. (16)

œÎÁCÔUfi⁄USÿ¬ÓÊ˘ÇŸ˘•|ÇŸ◊Ê◊ÊŒ¯ ¡Á„ ÁŸc∑˝§√ÿÊŒfiö‚œÊ Œfiflÿ¡¯ fl„U–
œ˝ÈÆfl◊fiÁ‚ ¬ÎÁÕflË¥ ŒÎfiö„U ’˝rÊflÁŸÔfi àflÊ ˇÊòÊflÁŸfi ‚¡ÊÃflãÿȬfiŒœÊÁ◊ ÷˝ÊÃÎfi√ÿSÿ
flœÊÿfiH 17H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{uïh ! yt… {ëçcÅ:-yt… yíÞk‚ r™¼oÞ ¥ç¨-Atu. yuÚte çÝcÜíUòæÎ}æì…tfu÷t …ŒtÚttuo Atuze™u ¥æ}ææÎ}æì-ft[t …ŒtÚttuo™u …ftð™th y™u Îï±²…}æì-rðît™ y™u rŒÔÞ „wýtu™tu
{u¤t… - «t fhtð™th ¥çxÝ}æì-¼tir‚f yÚtðt ðes¤eY… yÂø™™u yt… ¨ï{-rËØ fhtu. yt he‚u
y{™u {k„÷ - W¥t{ Ëw¾ {txu þt†tu™e rþûtt yt…e™u Œw:¾tu™u ¥Ð…çã-Œqh fhtu y™u yt™kŒ™u ¥æ±ã«t fhtðtu.
nu …h{uïh ! yt… {íé±}æì-r™ùÞ Ëw¾ yt…™th ¥ç¨-Atu, yuÚte Ðë烱è}æì-rðM‚]‚ ¼qr{ ‚Útt
‚u{tk hnu™th {™w»Þtu™u Îë¢ã-©uc „wýtuÚte ð]rØÞwõ‚ fhtu.
nu ¥xÝï-s„Œeïh ! suÚte yt… yíÞk‚ «þkË™eÞ Atu, ‚uÚte nwk |ææ„ëòS²-Œwü y™u þºtw™t
±{æ²-rð™tþ {txu Ïæíræ±çÝ-ƒútñý yÚtto‚T rðît™™t hûtf, ÿæ~æ±çÝ-ûtrºtÞtu™t hûtf, ¨…愱çÝ{tht Ë{t™ yLÞ {™w»Þtu™t hûtf, y±æ-yt…™u ©ÐÎ{æç}æ-ÓŒÞ{tk Äthý fhwk Awk. (17)
rî‚eÞ yÚto : nu rðît™ Þs{t™ ! su fthýu yu ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ {ëëçcÅ:-yr‚ ‚eûý ntuðtÚte
‚Útt r™f]ü …ŒtÚttuo™u Atuze™u W¥t{ …ŒtÚttuoÚte Îï±²…}æì-rðît™ yÚtðt rŒÔÞ„wýtu™u «t fhtð™th
Þ¿t™u ¥æ±ã-«t fhtðu Au. ytÚte yt… çÝcÜíUòæÎ}æì-…õð - ¼M{ …ŒtÚttuo™u Atuze™u ¥æ}ææÎ}æìft[t …ŒtÚttuo™u ƒt¤™th ‚Útt Îï±²…}æì-rðît™ yÚtto‚T rŒÔÞ„wýtu «t fhtð™th ¥çxÝ}æì-«íÞût
ðes¤eY…e yÂø™™u ¥æ±ã-«t fhtðtu, ‚Útt yLÞtu™u yu he‚u rþrût‚ ¨ï{-fhtu, ‚u™t y™wct™{tk
hnu÷t Œtu»ttu™u ¥Ð…çã-Œqh fhtu.
su fthýu yu yÂø™ ËqÞoY…u {íé±}æì-r™ù÷ ¥ç¨-Au. ytÚte ‚u ytf»toý þÂõ‚Úte Ðë烱è}æì-rðM‚]‚
¼qr{ y™u ‚u{tk hnu÷ «týeytu™u Îë¢ã-Äthý fhu Au y™u W¥t{ „wýtu™e ð]rØ fhu Au. ytÚte nwk y±æ‚u Ïæíræ±çÝ-ƒútñý yÚtto‚T ƒútñýtu™t hûtf, ÿæ~æ±çÝ-ûtrºtÞtu™t hûtf ‚Útt ¨…愱çÝ-yLÞ …whw»ttu™t
…ý hûtf yÂø™™u |æíæ„ëòS²-þºtw™t ±{æ²-rð™tþ {txu Þ¿tðuŒe yÚtðt rð{t™ ð„uhu{tk ©ÐÎ{æç}æMÚttr…‚ fhwk Awk. (17)
¼tðtÚto : ËðoþÂõ‚{t™ Eïhu ¼tir‚f yÂø™™u yt{ yÚtto‚T ft[t …ŒtÚto™u ƒt¤™th ƒ™tðu÷ Au.
suÚte ‚u ¼M{Y… …ŒtÚttuo™u ƒt¤ðt{tk Ë{Úto Út‚tu ™Úte. ‚uÚte {™w»Þtu ft[t …ŒtÚttuo™u …ftðe™u ¾tÞ

22

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au. suÚte WŒh™wk ¾tÄu÷wk yL™ …tfu Au ‚u™u ‘yt{t‚T’ , y™u su {]‚ þheh™u ƒt¤u Au ‚u™u ‘¢ÔÞt‚T’
yÂø™ fnu Au.
suýu rŒÔÞ „wýtu™u «t fhtð™th rðãw‚T ™t{f yÂø™ h[u÷ Au, …]Úðe™wk Äthý, ytf»toý y™u
«ftþ yt…™th ËqÞo h[u÷ Au, su ƒúñ yÚtto‚T ðuŒ¿tt‚t ƒútñýtu, Ä™wðuoŒ ¿tt‚t ûtrºtÞtu ‚Útt yLÞ
Ë{t™ sL{ðt¤t {™w»Þtu îtht ËBÞfT Ëuð™ fhðt{tk ytðu Au.
su Ëðo Wí…L™ …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ hnu™th …h{uïh yÚtðt ¼tir‚f yÂø™ Au, ‚u{tk …h{uïh
Ëðo™tu W…tMÞ Au y™u ¼tir‚f yÂø™ r¢Þtytu™e rËrØ {txu fhðt ÞtuøÞ Au. (17)

•ÇŸ ’˝rÊÔfi ªÎèáÊËcfl œL§áÊfi◊SÿãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ŒÎö„U ’˝rÊÔflÁŸfi àflÊ ˇÊòÊflÁŸfi
‚¡ÊÃflãÿȬfiŒœÊÁ◊ ÷˝ÊÃÎfi√ÿSÿ flœÊÿfi– œòʸ◊Á‚ ÁŒfl¯ ŒÎö„U ’˝rÊÔflÁŸfi àflÊ ˇÊòÊflÁŸfi
‚¡ÊÃflãÿȬfiŒœÊÁ◊ ÷˝ÊÃÎfi√ÿSÿ flœÊÿfi– Áfl‡flÊfièÿSàflʇÊÊfièÿ˘©U¬fiŒœÊÁ◊ ÁøÃfi
SÕÊäfl¸ÁøÃÊ ÷ΪÍfiáÊÊ◊ÁXÔUfi⁄U‚Ê¢ ìfi‚Ê Ãåÿäfl◊˜ÔH 18H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{uïh ! yt… {L‡æ}æì-Ëðo ÷tuf™u Äthý fh™th ¥ç¨-Atu. yuÚte y{the
Ïæíræ-ðirŒf M‚wr‚™u xæë|‡æèc±-„úný fhtu, ¥‹„çÚÿæ}æì-y{tht ytí{t{tk ÂMÚt‚ yûtÞ ¿tt™ Au, ‚u™e
Îë¢ã-ð]rØ y™u áZ fhtu.
nwk |æíæ„ëòS²-þºtwytu™t ±{æ²-rð™tþ {txu Ïæíræ±çÝ-Ëðo {™w»Þtu™t Ëw¾ {txu ðuŒ™t þt¾tþt¾tL‚h rð¼t„ fh™tht ƒútñý, ÿæ~æ±çÝ-htsÄ{o™wk yt[hý fh™th, ¨…愱çÝ-Ëðo rðãtytu™u
Ë{t™Y…{tk Ëðo™u «Œt™ fh™th y±æ}æì-yt…™u ©ÐÎ{æç}æ-ÓŒÞ{tk Äthý fhwk Awk.
nu Ëðo™u Äthý fh™th …h{uïh ! yt… {~æü}æì-÷tuftu™u Äthý fh™th ¥ç¨-Atu. ‚uÚte f]…t fhe™u
y{tht{tk çα}æì-yr‚ ©uc ¿tt™™e Îë¢ã-ð]rØ fhtu. nwk |æíæ„ëòS²-þºtwytu™t ±{æ²-rð™tþ {txu
Ïæíræ±çÝ-ÿæ~æ±çÝ-¨…愱çÝ-Wõ‚ ðuŒ, htßÞ ‚Útt …hM…h Ë{t™ rðãt yÚtðt htßÞtrŒ ÔÞðnthtu™tu
ÞÚttÞtuøÞ rð¼t„ fh™th y±æ-yt…™u ©ÐÎ{æç}æ-ðthkðth ÓŒÞ{tk Äthý fhwk Awk.
nwk y±æ-yt…™u ËðoÔÞt…f òýe™u ç±Eæ|²:-Ëðo ¥æàææ|²:-rŒþtytuÚte Ëw¾ «t fhðt yt…™u
ðthkðth ©ÐÎ{æç}æ-{™{tk Äthý fhwk Awk.
nu {™w»Þtu ! ‚{u {™u yu he‚u òýe™u 癄:-rð¿tt™e ªŠ±ü癄:-W¥t{ ¿tt™ðt™ …whw»ttu™e «uhýtÚte
f…t÷tu™u yÂø™ …h ht¾e™u ‚Útt |æëxæê‡ææ}æì-su™tÚte rðãt ð„uhu „wýtu «t ÚttÞ Au, yuðt ¥çXÚ¨æ}æì«týtu™u „Шæ-«¼tðÚte „Œ²Š±}æì-‚…tu y™u ‚…tðtu.
rî‚eÞ yÚto : nu rðît™ Ä{toí{t …whw»t ! su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ îtht {L‡æ}æì-Ëðo ÷tuftu™u Äthý
fh™th ‚us Ïæíræ-ðuŒ y™u ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ{tk hnu÷ …ŒtÚttuo™wk „úný ‚Útt ð]rØ fhðt{tk ytðu Au.
y±æ-‚u™u ‚{u ntu{ y™u rþÕ…rðãt™e rËrØ {txu xæë|‡æèc±-„úný fhtu y™u Îë¢ã-rðãtÞwõ‚ r¢ÞtytuÚte
ð]rØ fhtu.

23

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

nwk …ý |æíæ„ëòS²-þºtwytu™t ±{æ²-rð™tþ {txu y±æ-‚u Ïæíræ±çÝ-ÿæ~æ±çÝ-¨…愱çÝ-ËkËthe
{q‚o …ŒtÚttuo™tu «ftþ fhðt ‚Útt hts„wýtu™tu áütL‚Y… «ftþ fh™th ¼tir‚f yÂø™™u rþÕ…rðãt
ð„uhu ÔÞðnthtu{tk ©ÐÎ{æç}æ-MÚtt…™ fhwk Awk. yu MÚttr…‚ yÂø™ yt…ýtk y™uf Ëw¾tu™u Äthý fhu
Au - Ëw¾ŒtÞf ƒ™u Au.
yu s he‚u Ëðo ÷tuftu™u {~æü}æì-Äthý fh™th ðtÞw ¥ç¨-Au. ‚Útt çα}æì-«ftþ{Þ ËqÞo÷tuf™u
Îë¢ã-áZ fhu Au. nu {™w»Þtu ! ‚u™u nwk |æíæ„ëòS²-su{ þºtwytu™t ±{æ²-rð™tþ {txu Ïæíræ±çÝ-ÿæ~æ±çݨ…愱çÝ-ðuŒ, htßÞ ‚Útt …hM…h Ë{t™ ©uc rþÕ… rðãtytu™u ÞÚttÞtuøÞ ftÞtuo{tk Þwõ‚ fh™th
‚u ¼tir‚f yÂø™™u ©ÐÎ{æç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ©uc r¢Þtytu{tk Þwõ‚ fhe™u rðãt™t
ƒ¤ îtht Îë¢ã-ð]rØ fhtu.
nu rðãt™t RåAwf …whw»t ! su ðtÞw, …]rÚtðe y™u ËqÞo ð„uhu ÷tuftu™u Äthý fhe hnu÷ Au, ‚u™u
‚{u …tu‚t™t Sð™ ð„uhu™t Ëw¾ ‚Útt rþÕ…rðãt™e rËrØ - «tr {txu ÞÚttÞtuøÞ ftÞtuo{tk Ëk÷ø™
fhe™u ‚u™e rðãt™e Îë¢ã-ð]rØ fhtu; su{ y{u þºtwytu™t rð™tþ {txu Ïæíræ±çÝ-ÿæ~æ±çÝ-¨…愱çÝyÂø™™t Wõ‚ „wýtu™e Ë{t™ ðtÞw™u rþÕ…rðãt ð„uhu™t ÔÞðnthtu{tk ©ÐÎ{æç}æ-ËkÞwõ‚ fheyu Aeyu,
‚u{ ‚{u …ý …tu‚t™tk y™uf Œw:¾tu™t rð™tþ {txu ‚u™u ÞÚttÞtuøÞ ftÞtuo{tk ËkÞwõ‚ - Ëk÷ø™ fhtu.
nu {™w»Þtu ! su{ nwk ðtÞw rðãt™tu ¿tt‚t y±æ-‚u yÂø™ ‚Útt ðtÞw™u ç±Eæ|²:-Ëðo ¥æàææ|²:rŒþtytuÚte Ëw¾ «t fhðt {txu ÞÚttÞtuøÞ rþÕ… ÔÞðnthtu{tk ©ÐÎ{æç}æ-Äthý fhwk Awk, ‚u{ ‚{u
…ý Äthý fhtu.
rþÕ…rðãt ‚Útt ntu{ fhðt {txu 癄: ªŠ±ü癄: [Sƒ]-…ŒtÚttuoÚte ¼hu÷tk …tºttu y™u Þt™tu{tk
MÚtt…™ fhu÷ f÷tÞkºttu™u |æëxæé‡ææ}æì-suÚte …ŒtÚttuo™u …ftðu Au ‚u ¥çXÚ¨æ}æì-yk„thtu™t „Шæ-‚t…Úte
„Œ²Š±}æì-Wõ‚ …ŒtÚttuo™u …ftðtu. (18)
¼tðtÚto : Eïh ytŒuþ yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu™e WL™r‚, {q¾o‚t™tu rð™tþ,
Ëðo þºtwytu™t r™ðthý îtht htßÞ™e ð]rØ {txu ðuŒ rðãt™u „úný fhtu.
su yÂø™™e ð]rØ™tu nu‚w y™u ËðoÄthf ðtÞw Au ‚Útt yÂø™{Þ ËqÞo y™u Eïh Au, ‚u™u Ëðo
rŒþtytu{tk ÔÞt…f òýe™u, Þ¿t™e rËrØ, rð{t™trŒ™e h[™t ‚Útt ‚u™wk Ëk[t÷™ fhe™u, Œw:¾tu™u Œqh
fhe™u, þºtwytu …h rðsÞ «t fhtu. (18)

‡Ê◊ʸSÿflfiœÍÃRö ⁄UˇÊÊ˘flfiœÍÃÊ˘•⁄UÊfiÃÿÊ˘ÁŒfiàÿÊSàflªfiÁ‚ ¬˝Áà àflÊÁŒfiÁÃfl¸ûÊÈ–
Áœ·áÊÊfiÁ‚ ¬fl¸ÃË ¬˝Áà àflÊÁŒfiàÿÊSàflÇflfiûÊÈ ÁŒfl S∑§fiê÷ŸË⁄UfiÁ‚ Áœ·áÊÊfiÁ‚ ¬Êfl¸ÃÿË
¬˝ÁÃfi àflÊ ¬fl¸ÃË flfiûÊÈH 19H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… ÷tuftu su yt Þ¿t àæ}æü-Ëw¾ŒtÞf ¥ç¨-Au, ¥çÎç„:-™tþhrn‚ Au.
suÚte Úÿæ:-Œwü y™u Œwü Mð¼tðÞwõ‚ {™w»Þ ¥±{ê„}æì-rð™tþ …t{u Au ‚Útt ¥Ú愲:-Œt™trŒ Ä{ohrn‚

24

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

- ÷tu¼e {™w»Þ ¥±{ê„æ:-™tþ …t{u Au y™u ‚u Þ¿t ¥çÎy²æ:-yL‚rhût y™u …]rÚtðe™e y±ÜUì-íð[t
- ytðhý Ë{t™ ¥ç¨-Au, y±æ-‚u™u Ðíç„ ±ïœæé-òýtu.
su rðãt ™t{f Þ¿tÚte бü„è-ƒnw s ¿tt™ðt¤e, çα:-«ftþ{t™ ËqÞtorŒ ÷tuf™u SÜU}|æÝè:htuf™the [¥ç¨-] Au ‚Útt Ðæ±ü„ï²è-…ðo‚ yÚtto‚T {u½™e …wºte Ë{t™ yÚtto‚T …]rÚtðe Ë{t™ ç{¯‡ææðuŒðtýe [¥ç¨-] Au. ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe™e y±ÜUì-þheh™u ytåAtrŒ‚ fh™the íð[t Ë{t™ rðM‚th™u
«t ÚttÞ Au. y±æ-‚u Þ¿t ‚Útt ‚u ãti™u Ðíç„ ±ïœæé-ÞÚttð‚T òýtu.
su Ë‚T Ëk„r‚ ™t{f Þ¿tÚte бü„è-©uc ƒúñ¿tt™ «t fhtð™the ç{¯‡ææ-ãti: yÚtto‚T «ftþY…e
ƒwrØ ¥ç¨-«t ÚttÞ Au, y±æ-‚u™u …ý Ðí焱ïœæé-ÞÚttð‚T òýtu (19)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht …tu‚t™t rð¿tt™Úte Ëthe he‚u Ët{„úe Ëk…tŒ™ fhe™u su Þ¿t™wk y™wct™
fhðt{tk ytðu Au, ‚u ð»tto y™u ƒwrØ™e ð]rØ fh™th Au. ‚u yÂø™ y™u {™Úte Ëthe he‚u rËØ fhu÷
ËqÞo«ftþ™e íð[t Ë{t™ Ëuðt fhu Au. (19)

œÊãÿ~◊Á‚ ÁœŸÈÆÁ„U ŒflÊŸ˜Ô ¬˝ÊáÊÊÿfi àflÊŒÊŸÊÿfi àflÊ √ÿÊŸÊÿfi àflÊ– ŒËÉÊʸ◊ŸÈÆ
¬˝Á‚fiÁÃ◊ÊÿÈfi· œÊ¢ ŒflÊ flfi— ‚ÁflÃÊ Á„U⁄Ufiáÿ¬ÊÁáÊ— ¬˝ÁÃfiªÎèáÊÊàfl|ë¿Ufiº˝áÊ ¬ÊÁáÊŸÊ
øˇÊÈfi· àflÊ ◊„UËŸÊ¢ ¬ÿÊfi˘Á‚H 20H
…ŒtÚto : Þ¿tÚte þwØ fhu÷ su {拲}æì-…wrüfthf, Ëw¾fthf y™u htu„™tþf yL™ ‚Útt в:s÷ ¥ç¨-Au, ‚u Îï±æÝì-rðît™tu, Sðtu ‚Útt RrLÿÞtu™u ç{Ýéçã-Œe fhu Au. ‚uÚte nu {™w»Þtu ! su
he‚u y±æ-‚u™u Ðíæ‡ææ²-Sð™ Äthý {txu, y±æ-‚u™u ©ÎæÝæ²-MVqŠ‚, ƒ¤ y™u …ht¢{ {txu, y±æ‚u™u òæÝæ²-þw¼ „wý-f{o y™u rðãt™tk yk„tu{tk ÔÞt fhðt {txu, ÎèÍææü}æì-½ýt rŒðËtu ËwÄe,
Ðíç¨ç„}æì-yr‚ W¥t{ Ëw¾ƒkÄ™Þwõ‚, ¥æ²é¯ï-…qýo ytÞw ¼tu„ððt {txu {æ}æì-Äthý fhwk Awk. ‚u{ s
‚{u …ý ‚u «Þtus™ {txu ‚u™u r™íÞ Äthý fhtu.
su{ ±:-y{™u çãÚ‡²Ðæç‡æ:-{tuût yt…ðt™tu ÔÞðnth Au, ‚u Ëðo s„‚™t Wí…tŒf Îï±:-¨ç±„æËðo yiïÞo Œt‚t Eïh ¥çÓÀÎíï‡æ-…tu‚t™e ÔÞt…f‚t y™u Ðæç‡æÝæ-W¥t{ ÔÞðnthÚte }æãèÝæ}æì-ðtýe™t
™ÿæé¯ï-«íÞût ¿tt™ {txu Ðíy²Ýéxæë|‡ææ„é-…tu‚t™t y™w„únÚte „úný fhu Au, ‚u{ y{u …ý ‚u Eïh™u
¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h Ðæç‡æÝæ-M‚wr‚ ð„uhu „úný fheyu - M‚wr‚ fheyu.
su{ çãÚ‡²Ðæç‡æ:-…ŒtÚttuo™t «ftþ yt…™th Îï±: ¨ç±„æ-ËqÞo÷tuf }æãèÝæ}æì-÷tuf÷tuftL‚htu™e
…]rÚtðe{tk ™uºt ËkƒkÄe ÔÞðnth {txu ¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h ‚eðú «ftþÚte в:-s÷™u Ðíç„xæë|‡ææ„é-„úný
fhe™u yL™ ð„uhu …ŒtÚttuo™e …wrü fhu Au, ‚u{ y{u …ý ‚u™u ¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h Ðæç‡æÝæ-ÔÞðnthÚte
}æãèÝæ}æì-…]rÚtðe™t ™ÿæé¯ï-…ŒtÚttuo™e árü„tu[h‚t {txu Mðefth fheyu Aeyu. (20)
¼tðtÚto : su Þ¿tÚte þwØ fhu÷ yL™, s÷ y™u ðtÞw ð„uhu …ŒtÚttuo Au, ‚u Ëðo™e þwrØ, ƒ¤,
…ht¢{ y™u ÂMÚth Œe½o ytÞw™e «trÂ{tk Ë{Úto ƒ™u Au. ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u Þ¿t f{o™wk r™íÞ

25

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™wct™ fhðwk òuEyu.
…h{uïhu su yr‚ …qs™eÞt ðuŒðtýe™tu «ftþ fhu÷ Au, ‚u™u «íÞût fhðt {txu Eïh™e f]…t™e
y…uûtt ‚Útt ËŒt Mð …whw»ttÚto fhðtu òuEyu.
su{ Eïh …htu…fthe {™w»Þtu …h f]…t fhu Au, ‚u{ yt…ýu …ý Ëðo «týeytu …h r™íÞ f]…t
fhðe òuEyu.
su{ yu yL‚Þto{e Eïh ytí{t y™u ðuŒtu{tk ËíÞ¿tt™™u ‚Útt ËqÞo÷tuf {q‚o - ¼tir‚f …ŒtÚttuo™u
r™hk‚h «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ yt…ýu Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo™t Ëw¾ {txu Ë{M‚ rðãtytu™wk «íÞût
[«tÂ]fhe™u ‚u™u r™íÞ «ftrþ‚ fhðe òuEyu y™u ‚uÚte …]rÚtðe™wk ([¢ð‚eo) htßÞ ð„uhu W¥t{ Ëw¾tu™u
r™íÞ «t fhðtk òuEyu. (20)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿ¢Êfi ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– ‚¢ flfi¬ÊÁ◊
‚◊ʬ˘•Ê·fiœËÁ÷— ‚◊Ê·fiœÿÊ ⁄U‚fiŸ– ‚ö⁄URflÃË¡¸ªfiÃËÁ÷— ¬ÎëÿãÃÊú ‚¢ ◊œÈfi◊ÃË◊¸œÈfi◊ÃËÁ÷— ¬ÎëÿãÃÊ◊˜ÔH 21H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ¨ç±„é:-Ëf÷ yiïÞo Œt‚t Îï±S²-…h{uïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t
«íÞût ËkËth{tk, ËqÞo÷tuf™t «ftþ{tk ¥çEÝæï:-ËqÞo y™u ¼qr{™t ‚us™e Ïææãé|²æ}æì-áZ he‚u Ðêc‡æ:…wrü fh™th ðtÞw™t ãS„æ|²æ}æì-«tý y™u y…t™Úte y±æ-…qðtuoõ‚ ºtý «fth™t Þ¿t™tu ¨¢±Ðæç}æ-rðM‚th
fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™tu - Þ¿t™tu rðM‚th fhtu.
su{ yt Wí…L™ ËkËth{tk ¥æñ¯{èç|æ:-Þð ð„uhu yti»trÄytuÚte ¥æÐ:-s÷ y™u ¥æñ¯{²:yti»trÄ Ú¨ïÝ-yt™kŒŒtÞf hËÚte ‚Útt …xæ„èç|æ:-W¥t{ yti»trÄytuÚte Úﱄè:-W¥t{ s÷ y™u }æ{é}æ„èç|æ:{Äwh hËÞwõ‚ yti»trÄytuÚte }æ{é}æ„è:-yíÞk‚ W¥t{ hËY… s÷, yu Ëðo {¤e™u ð]rØ …t{u Au.
yu he‚u yt…ýu …ý yti»trÄytuÚte s÷ y™u yti»trÄ, W¥t{ s÷Úte ‚Útt W¥t{ yti»trÄytuÚte
hËÞwõ‚ s÷ y™u yíÞw¥t{ {Äwh hËÞwõ‚ yti»trÄytuÚte «þkË™eÞ hËY… s÷, yu Ëðo™tu ÞÚttÞtuøÞ
…hM…h ¨¢ÐëÓ²‹„æ}æì-ÞwÂõ‚…qðof ðiŒf y™u rþÕ…þt†™e her‚ - rðrÄÚte {u¤ fhðtu òuEyu. (21)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtuyu Eïh îtht Wí…trŒ‚ y™u ËqÞo îtht «ftrþ‚ yt ËkËth{tk y™uf
«fth™tk ËkÞwõ‚ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu {u¤ðe™u ºtý «fth™tu Þ¿t r™íÞ fhðtu òuEyu.
su{ fu s÷ …tu‚t™t hËÚte su yti»trÄytu™e ð]rØ fhu Au, ‚u yti»trÄytu W¥t{ hË™t Þtu„Úte
htu„™tþf ntuðtÚte Ëw¾ŒtÞf ƒ™u Au.
su{ Eïh fthý{tkÚte ftÞo [s„‚]™e ÞÚttð‚T h[™t fhu Au, ËqÞo Ëðo ËkËth™u «ftrþ‚ fhe™u,
r™hk‚h hË™u Ëqû{ fhe™u …]rÚtðe ð„uhu™wk …tu‚t™e ‚hV ytf»toý fhu Au ‚Útt ðtÞw Äthý fhe™u …wrü
fhu Au.

26

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yu s «{týu yt…ýu …ý ÞÚttð‚T þwØ fhu÷ y™u …hM…h r{r©‚ ÿÔÞtuÚte rðît™tu™tu Ëk„, rðãt™e
WL™r‚, ntu{ y™u rþÕ… ™t{f Þ¿ttu îtht ðtÞw, ð»tto y™u s÷™e þwrØ r™íÞ fhðe òuEyu. (21)

¡ŸfiÿàÿÒ àflÊ ‚¢ÿÊÒfi◊ËŒ◊ÇŸÁ⁄UŒ◊ÇŸË·Ê◊fiÿÊÁ⁄U· àflÊfi ÉÊ◊~Ê¸˘Á‚ Áfl‡flÊÿÈfiL§RL§¬˝fiÕÊ˘©UL§ ¬˝fiÕSflÊL§– Ãfi ÿôʬfiÁ× ¬˝ÕÃÊ◊|ÇŸCÔU àflø¢ ◊Ê Á„Ufiö‚ËgflSàflÊfi ‚ÁflÃÊ
üÊfi¬ÿÃÈÆ fl*·cΔ˘Áœ ŸÊ∑fi§H 22H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su he‚u nwk …ݲy²ñ-Ëðo Ëw¾tu™u Wí…L™ fh™the htßÞ÷û{e {txu y±æ‚u Þ¿t™u ¨¢²æñç}æ-yÂø™™e ðå[u …ŒtÚttuo™u Atuze™u Þwõ‚ fhwk Awk, ‚u{ ‚{thu …ý yÂø™™t ËkÞtu„Úte
rËØ fhðwk òuEyu. y{u §Î}æì-yt ËkMfth fhu÷tu nrð ¥xÝï:-yÂø™{tk ™t¾ðt{tk ytðu Au, §Î}æì‚u nrð Vu÷tE™u ¥çxݯæï}æ²æï:-yÂø™ [ËqÞ]o y™u Ëtu{ [[Lÿ]™e {æÞ{tk …ntU[e™u §¯ï-yL™ ð„uhu™u
Wí…L™ fhðt{tk nu‚w ƒ™u Au.
su ç±Eæ²é:-…qýo ytÞw ‚Útt ©LÐíƒæ:-ƒnw Ëw¾ yt…™th {}æü:-Þ¿t ¥ç¨-Au, ‚u™tu nwk su{ rðM‚th
fhwk Awk, ‚u{ y±æ-‚u™tu nu …whw»ttu ! ‚{u …ý ©L ÐíƒS±-rðM‚th fhtu.
yt he‚u rðM‚th fh™th „ï-yt…™t {txu yu ²¿æÐç„:-Þ¿t™t Mðt{e ¥çxÝ:-¼tir‚f Þ¿t ËkƒkÄe
yÚtðt þhehMÚt yÂø™ ‚Útt „ï-¨ç±„æ-yL‚Þto{e Îï±:-s„Œeïh ©L Ð탄æ}æì-y™uf he‚u Ëw¾™e
ð]rØ fhu. [„ï y±™¢-‚{tht þheh™tu] }ææ ôã¨è„ì-fŒe …ý ™tþ ™ fhu. ‚Útt ‚u …h{uïh ±<¯cÆïyíÞk‚ rðftË …t{e™u ¥ç{ÝæÜïU-su yíÞw¥t{ Ëw¾ Au, ‚u{tk y±æ-‚{™u Ÿæв„é-Ëw¾Úte Þwõ‚ fhu.
rî‚eÞ yÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk su ç±Eæ²é:-…qýo ytÞw ‚Útt ©LÐíƒæ:-ƒnw Ëw¾Œt‚t {}æü:Þ¿t ¥ç¨-Au, y±æ-‚u Þ¿t™u …ݲy²ñ-htßÞ÷û{e ‚Útt §¯ï-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fhðt {txu
¨¢²æñç}æ-ËkÞwõ‚ fhwk Awk. ‚Útt ‚u™e rËrØ {txu §Î}æì-yt ¥xÝï:-yÂø™{tk y™u §Î}æì-yu ¥xÝè¯æï}æ²æï:yÂø™ y™u Ëtu{ [ËqÞo y™u [kÿ]{tk þwØ fhu÷ nr𠨢±Ðæç}æ-…ntU[tzwk Awk; ‚u{ ‚{u …ý ‚u Þ¿t™tu
©L ÐíƒS±-rðM‚th fhtu, suÚte yu ¥çxÝ:-¼tir‚f yÂø™ „ï-‚{tht y±™}æì-þheh™u }ææ ôã¨è„ì-htu„tuÚte
™ü ™ fhu.
su{ Îï±:-s„Œeïh ¨ç±„æ-yL‚Þto{e ±<¯cÆï-yíÞrÄf ð]rØ …t{u÷ su ¥ç{ÝæÜïU-yíÞw¥t{
Ëw¾ Au, ‚u{tk y±æ-‚u Þ¿t™u yÂø™{tk …rh…õð fhu Au. ‚u{ ‚{u …ý yu Þ¿t™u Ÿæв„é-…rh…õð
fhtu y™u „ï-‚{tht ²¿æÐç„:-Þ¿t™t Mðt{e …ý ‚u Þ¿t™u ©L Ð탄æ}æì-rðM‚thÞwõ‚ fhu. (22)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu «fth™tu Þ¿t r™íÞ fhðtu òuEyu fu su …qýo ÷û{e, Ëk…qýo ytÞw, yL™trŒ
…ŒtÚto, htu„™tþ ‚Útt Ëðo Ëw¾tu™tu rðM‚th fhu Au. ‚u Þ¿t ftuEyu fŒe …ý Atuzðtu ™ òuEyu.
fthý fu ‚u ðtÞw, ð»tto, s÷ y™u yti»trÄytu™e þwrØ fh™th Au. yu Þ¿t rð™t ftuE «týe Ëthe
he‚u Ëw¾ «t fhe þf‚wk ™Úte. ytÚte ‚u s„Œeïh Þ¿tt™wct™™e Ëðo {™w»Þtu™u yt¿tt yt…u Au. (22)

◊Ê ÷◊ʸ ‚¢ÁflfiÄÕÊ˘•Ãfi◊L§ÿ¸ôÊÊ˘Ãfi◊L§ÿ¸¡fi◊ÊŸSÿ ¬˝¡Ê ÷ÍfiÿÊÃ˜Ô ÁòÊÃÊÿfi àflÊ

27

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÁmÃÊÿfi àflÒ∑§ÃÊÿfi àflÊH 23H
…ŒtÚto : nu rðît™ …whw»ttu ! ‚{u ¥„}æïL:-©Øt¤w ƒ™e™u ²…}ææÝS²-Þs{t™™t Þ¿t™t y™wct™Úte
}ææ |æï:-zhtu ™rn, ‚u™tÚte }ææ ¨¢ç±vƒæ:-rð[r÷‚ ™ ƒ™tu. yu he‚u ²¿æ:-Þ¿t fh‚tk ‚{u ©uc, ¥„}æïL:ø÷tr™hrn‚ y™u ©Øtðt™ Ðí…æ-Ëk‚t™ |æê²æ„ì-«t fhtu.
nwk y±æ-‚u ¼tir‚f yÂø™™u Wõ‚ „wýÞwõ‚ ‚Útt »ÜU„æ²-ËíÞ Ëw¾ {txu çm„æ²-ðtÞw ‚Útt ð]rü
s¤™e þwrØ ‚Útt ç~æ„æ²-yÂø™, f{o y™u nrð™u {txu ¨¢²æñç}æ-r™rù‚ - MÚttr…‚ fhwk Awk. (23)
¼tðtÚto : Eïh «íÞuf {™w»Þ™u yt¿tt y™u ytþeðtoŒ yt…u Au fu - ftuE …ý {™w»Þu
Þ¿t, ËíÞt[hý y™u rðãt„únýÚte zhðwk ™rn y™u rð[r÷‚ Útðwk ™rn. fthý fu yu Þ¿ttrŒ
þw¼ f{tuoÚte s ‚{u W¥t{ Ëk‚t™ ‚Útt þtherhf, ðtr[f y™u {t™rËf r™ù÷ Ëw¾ «t fhe
þftu Atu. (23)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ˘äfl⁄R∑Χï
Œflèÿ˘ßãº˝fiSÿ ’Ê„ÈU⁄UfiÁ‚ ŒÁˇÊfiáÊ— ‚„Udfi÷ÎÁCÔU— ‡ÊÃÃfi¡Ê flÊÿÈ⁄UfiÁ‚ ÁÃÇ◊Ãfi¡Ê Ám·ÃÊ
flœ—H 24H
…ŒtÚto : nwk ¨ç±„é:-yL‚Þto{e «uhýt fh™th ‚Útt Îï±S²-Ëðo yt™kŒŒtÞf …h{uïh™e Ðí¨±ï«uhýtÚte ¥çEÝæï:-ËqÞo, [kÿ y™u yæðÞwo™tk Ïææãé|²æ¢-ƒ¤ y™u ðeÞoÚte ‚Útt Ðêc‡æ:-…wrüfthf ðtÞwÚte,
ãS„æ|²æ}æì-su „úný y™u íÞt„™t nu‚wÚte WŒt™ y™u y…t™ Au, ‚u™tÚte Îï±ï|²:-rðît™tu yÚtðt
rŒÔÞ Ëw¾tu™e «tr {txu ¥Š±ÚÜëU„}æì-Þ¿tÚte Ëw¾fthf [y±æ-‚u] f{o™u ¥æÎÎï-Ëthe he‚u „úný fhwk
Awk.
{U su Þ¿t fÞtuo Au ‚u §‹ÎíS²-ËqÞo™t ¨ãd|æëçcÅ:-y™uf «fth™t …ŒtÚttuo™u …[tðe - …tf fhðt™wk
Ët{ÚÞo ‚Útt àæ„„ï…æ:-y™uf «fth™tk ‚us ‚Útt Îçÿæ‡æ:-«t fh™th Ïææãé:-rfhýË{qn ¥ç¨-Au.
su §‹ÎíS²-ËqÞo™t {u½{kz¤™t ç„x}æ„ï…æ:-‚eûý ‚usðt¤t ±æ²é:-ðtÞw {txu ¥ç¨-Au, ‚u™tÚte
y{™u y™uf «fth™tk Ëw¾tu™e «tr y™u çm¯„:-þºtwytu™tu ±{:-™tþ fhðtu òuEyu. (24)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - {™w»ÞtuÚte Ëthe he‚u rËØ fhu÷ Þ¿t su yÂø™{tk ntu{
fhu÷tk ÿÔÞtu™u W…h ÷E òÞ Au, ‚u ËqÞo™tk rfhýtu{tk ÂMÚth ÚttÞ Au, ðtÞw ‚u™u Äthý fhu Au y™u
Ëðo™t W…fth {txu nòhtu «fth™tk Ëw¾tu «t fhtðe™u Œw:¾tu™tu rð™tþ fh™th ƒ™u Au. (24)

¬ÎÁÕfiÁfl Œflÿ¡ãÿÊ·fiäÿÊSÃ ◊ÍÀÊ¢ ◊Ê Á„UfiöÁ‚·¢ fl˝¡¢ ªfië¿U ªÊDÔUÊŸ¢ fl·¸ÓÃÈ Ã
lÊÒ’¸ÓœÊŸ Œfifl ‚Áfl× ¬⁄UR◊Sÿ¢Êfi ¬ÎÁÕ√ÿÊú ‡ÊÃŸ ¬Ê‡ÊÒÿÊ¸õ˘S◊Êãm|UCÔU ÿ¢ øfi flÿ¢
ÁmRc◊SÃ◊ÃÊ ◊Ê ◊ÊÒfi∑˜Ô§H 25H

28

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu Îï±-ËqÞtorŒ s„‚™t «ftþf, ¨ç±„:-htßÞ y™u yiïÞoŒt‚t …h{uïh ! „ï-yt…™e
f]…tÚte nwk Îï±²…çÝ-rðît™tu™wk Þ¿t fhðt™wk MÚtt™ „ï-yt su Ðëçƒç±-¼qr{ Au [‚Útt ¥æñ¯Š²æ:-su ÞðtrŒ
yti»trÄ Au], ‚u™t }æêH}æì-ð]rØ fh™tht {q¤™tu }ææ ôã稯}æì-™tþ ™ fhwk.
nwk ÐëçƒÃ²æ}æì-y™uf «fth™e Ëw¾Œt‚t ¼qr{{tk ²:-su Þ¿t™wk y™wct™ fhwk Awk, ‚u ±í…}æì-s÷™e
ð]rü fh™th {u½™u xæÓÀ-«t ÚttÞ; íÞtk sE™u xææïcÆæÝ}æì-ËqÞo™tk rfhýtu™t „wýtuÚte ±¯ü„é-ðhËtðu
Au y™u læñ:-ËqÞo™t «ftþ™u ±¯ü„é-ðhËtðu Au - «ftþ …tÚthu Au.
nu ðeh …whw»ttu ! yt… ¥S²æ}æì-yt Wíf]ü …]rÚtðe{tk ²:-su ftuE yÄ{eo, ztfw ¥S}ææÝì-Ëðo™tu
W…fth fh™th Ä{toí{t Ëßs™ yuðt y{thtu mïïçcÅ-rðhtuÄ fhu Au, ™-‚Útt ²}æì-su Œwü þºtwÚte ±²}æìy{u ÄtŠ{f þqh ÷tuftu çmc}æ:-rðhtuÄ fheyu Aeyu, „}æì-‚u Œwü ÐÚ}æì-þºtw™u àæ„ïÝ-y™uf Ðæàæñ:-ƒkÄ™tuÚte
Ïæ{æÝ-ƒtkÄtu y™u ‚u™u ¥„:-yu ƒkÄ™Úte fŒe }ææ }ææñÜUì-{wõ‚ fhtu ™rn. (25)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - rðît™ {™w»Þtuyu …]rÚtðe{tk htßÞ, rºtrðÄ Þ¿t y™u
yti»trÄytu™tu fŒe …ý ™tþ ™ fhðtu òuEyu.
yÂø™{tk ntu{ fhu÷ ÿÔÞtu™t Ëw„kÄ ð„uhu „wýtuÚte Þwõ‚ Äq{, {u½{kz¤{tk …ntU[e™u, ËqÞo ‚Útt
ðtÞwÚte Ëqû{, ytfŠ»t‚ y™u Äthý fhu÷ s÷Ë{qn™u þwØ fhe™u {nt™ Ëw¾ Wí…L™ fhu Au. ytÚte
‚u Þ¿t™tu ftuE fŒe íÞt„ fhu ™rn.
su Œwü {™w»Þ Au, ‚u™u yt …]rÚtðe …h y™uf ƒkÄ™tuÚte ƒtkÄe™u, Œwü f{tuoÚte nxtðe™u, ‚u™u
õÞthuÞ {wõ‚ ™ fhu ‚Útt …hM…h îu»t™tu íÞt„ fhe™u yufƒeò™tk Ëw¾™e ð]rØ {txu nk{uþtk «Þí™
fhðtu òuEyu. (25)

•¬Ê⁄UL§¯ ¬ÎÁÕ√ÿÒ Œfiflÿ¡fiŸÊmäÿÊ‚¢ fl˝¡¢ ªfië¿U ªÊDÔUÊŸ¢ fl·¸Ó®ÃÈ Ã lÊÒ’¸Ó®œÊŸ Œfifl
‚Áfl× ¬⁄UR◊Sÿʯ ¬ÎÁÕ√ÿÊú ‡ÊÃŸ ¬Ê‡ÊÒÿÊ¸õ˘S◊ÊãmÁCÔU ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊SÃ◊ÃÊ ◊Ê
◊ÊÒ∑§˜– •⁄Ufi⁄UÊ ÁŒfl¢ ◊Ê ¬fi#Ê º˝å‚SÃ lÊ¢ ◊Ê S∑§fiŸ˜Ô fl˝¡¢ ªfië¿U ªÊDÔUÊŸ¢ fl·¸ÓÃÈ Ã
lÊÒ’¸Ó®œÊŸ Œfifl ‚Áfl× ¬⁄UR◊Sÿ¢Êfi ¬ÎÁÕ√ÿÊú ‡ÊÃŸ ¬Ê‡ÊÒÿÊ¸õ˘S◊Êãm|c≈U ÿ¢ øfi flÿ¢
ÁmÆc◊SÃ◊ÃÊ ◊Ê ◊ÊÒfi∑˜Ô§H 26H
…ŒtÚto : nu Îï±-Ëðo yt™kŒŒt‚t s„Œeïh ! ¨ç±„:-Ëðo «týeytu™t yL‚Þto{e, ËíÞ «ftþf,
yt…™e f]…tÚte y{u rðît™tu …hM…h W…Œuþ fheyu fu, su{ Ëðo™tu «ftþf ËqÞo÷tuf yt …]rÚtðe{tk
y™uf ƒkÄ™fthf rfhýtu îtht ytf»toýÚte …]rÚtðe ð„uhu Ëðo …ŒtÚttuo™u ƒtkÄu Au, ‚u{ yt… …ý Œwütu™u
ƒtkÄe™u þw¼ „wýtu™u «ftrþ‚ fhtu.
su{ nwk ÐëçƒÃ²ñ-…]rÚtðe{tk Îï±²…Ýæ„ì-rðît™tu su Ëk„út{{tk Ëtht …ŒtÚttuo™u ‚Útt W¥t{ rðît™tu™t
ËíËk„™u «t fhwk Awk, ‚uÚte ¥ÚL}æì-Œwü Mð¼tðÞwõ‚ þºtwytu™u ¥Ð±Š²æ¨}æì-{thwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý

29

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚uu™u {thtu.
su{ nwk ±í…}æì-nwk W¥t{ „wýes™™tu Ëk„ «t fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™u xæÓÀ-«t fhtu.
su{ nwk xææïcÆæÝ}æì-yæÞÞ™-yæÞt…™Y… ÔÞðnth™e {u½„so™t Ë{t™ ðuŒðtýe™u ©uc þçŒtuY…e
ƒwkŒtu™u ðhËtðwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ±¯ü„é-ðhËtðtu.
su{ {the rðãt™tu læñ:-«ftþ Ëðo™u á~Þ{t™ Au, ‚u{ „ï-‚{the rðãt …ý «ftrþ‚ ƒ™tu.
su{ nwk ²:-su {q¾o ÷tuftu ¥S}ææÝì-y{tu rðãt«[thftu™tu mïçcÅ-rðhtuÄ fhu Au, ™-y™u ²}æìsu rðãt rðhtuÄeytu™u ±²}æì-y{u rðît™tu çmc}æ:-Œwü Ë{Syu Aeyu, „}æì-‚u ÐÚ}æì-rðãt þºtw™u
¥S²æ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u Äthý fh™the ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk àæ„ïÝ-y™uf Ðæàæñ:-ƒkÄ™tuÚte r™íÞ ƒtkÄwk
Awk, y™u ‚u™u fŒe Atuz‚tu ™Úte, ‚u{ nu ðehtu ! ‚{u …ý ‚u™u Ïæ{æÝ-ƒtkÄtu y™u fŒe …ý ‚u™u ¥„:yu ƒkÄ™Úte }ææ }ææñÜUì-{wõ‚ fhtu ™rn.
su Œwüs™ y{thtu rðhtuÄ fhu y™u su Œwütu™tu y{u rðhtuÄ fheyu ‚u™u ‚u ƒkÄ™Úte ftuE {™w»Þ
{wõ‚ fhu ™rn. yu he‚u Ëðo ÷tuftu - rðît™tu ‚u™u W…Œuþ fh‚t hnu fu - nu ¥ÚÚæï-Œwü …whw»t ! ‚wk çα}æìrðãt «ftþÚte WL™r‚™u }ææ ÐŒ„:-™rn …t{u. ‚Útt „ï-‚tht Î패:-yt™kŒ«Œ rðãtY…e hË læ}æìyt™kŒ™u }ææ SÜUÝì-™rn …t{u.
nu fÕÞtý{t„o™t rs¿ttËw {™w»Þtu ! su{ nwk ±í…}æì-rðît™tu™u «t Útðt ÞtuøÞ ©uc {t„o™u «tÂ
fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý xæÓÀ-‚u™u «t fhtu.
su{ læñ:-ËqÞo™tu «ftþ xææïcÆæÝ}æì-…]rÚtðe™t r™ðtËMÚtt™ yL‚rhût™u …tu‚t™e ð»ttoÚte …qýo fhu
Au, ‚u{ Eïh yÚtðt rðît™ …whw»t „ï-‚{the ft{™tytu™u ±¯ü„é-ðhËtðu yÚtto‚T ¢{Úte …qýo fhu.
su{ Îï±-ÔÞðnth™tu nu‚w ¨ç±„:-ËqÞo÷tuf ¥S²æ}æì-ƒes ðtððt ÞtuøÞ ÐëçƒÃ²æ}æì-ƒnw «òÞwõ‚
…]rÚtðe{tk àæ„ïÝ-y™uf Ðæàæñ:-ƒkÄ™Y… rfhýtu îtht ytf»toýÚte …]rÚtðe ð„uhu Ëðo …ŒtÚttuo™u ƒtkÄu Au,
‚u{ ‚{u …ý Œwütu™u ƒtkÄtu y™u ²:-su LÞtÞ rðhtuÄe ¥S}ææÝì-LÞtÞtÄeþ y{thtu mïçcÅ-îu»t fhu Au,
™-y™u ²}æì-yLÞtÞfthe s™tu™wk ±²}æì-Ëðo rn‚ ËtÄf y{u çmc}æ:-ftu… fheyu Aeyu. „}æì-‚u ÐÚ}æìþºtw™u ¥S²æ}æì-yt ÐëçƒÃ²æ}æì-Wõ‚ „wýÞwõ‚ …]rÚtðe{tk àæ„ïÝ-y™uf Ðæàæñ:-Ët{, Œt{, Œkz y™u ¼uŒ
ð„uhu f{tuoÚte ƒtkÄwk Awk ‚Útt su{ nwk ‚u™u ‚u Œkz yÚtto‚T rþûtt îtht ƒtkÄe™u Atuz‚tu ™Úte, ‚u{ ‚{u …ý
Ïæ{æÝ-ƒtkÄtu yÚtto‚T ƒkÄ™Y… rþûttÚte ‚u™u fŒe …ý }ææ }ææñÜUì-{wõ‚ fhtu ™rn. (26)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu™tk ftÞtuo{tk rðΙ fh™th Œwü
«týeytu™tu ™tþ fhtu. ©uc rðît™tu™t Ëk„Úte rðãt™e r™íÞ ð]rØ fhtu.
su he‚u y™uf W…tÞtuÚte ©uctu™e ntr™ y™u Œwütu™e ð]rØ ™ ÚttÞ ‚uðwk yt[hý fhtu. ËŒt ©uctu™tu
Ëífth y™u Œwütu™u Œkz yt…e™u ‚u{™wk ƒkÄ™ fhðwk òuEyu.
…hM…h «u{Úte rðãt y™u þheh ƒ¤ Ëk…tŒ™ fhe™u f÷t îtht f÷tÞkºttuÚte y™uf Þt™tu™e
h[™t fhe™u Ëðo™u Ëw¾ yt…ðwk òuEyu. r™hk‚h Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ ‚Útt ‚u™e W…tË™t fhðe

30

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

òuEyu. (26)

ªÊÿòÊáÊfi àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ¬Á⁄UfiªÎˆÔUÊÁ◊ òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ¬Á⁄UfiªÎˆÔUÊÁ◊ ¡ÊªfiÃŸ
àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ¬Á⁄UfiªÎˆÔUÊÁ◊– ‚ÈÆˇ◊Ê øÊÁ‚fi Á‡ÊflÊ øÊfiÁ‚ SÿÊŸÊ øÊÁ‚fi ‚ÈÆ·ŒÊfi
øÊSÿÍ¡¸ÓSflÃË øÊÁ‚ ¬ÿfiSflÃË øH 27H
…ŒtÚto : su Þ¿t™t fthýu yt …]rÚtðe ©uc …ŒtÚttuoÚte ¨éÿ}ææ-þtu¼tÞ{t™ ¥ç¨-ƒ™u Au; ™-‚Útt
fÕÞtýfthe „wýtuÚte ™-‚Útt {™w»ÞtuÚte yu çàæ±æ-{k„÷fthe ¥ç¨-ƒ™u Au ™-‚Útt yr‚ ©uc Ëw¾tuÚte
yu S²æïÝæ-Ëw¾ŒtÞf ¥ç¨-ƒ™u Au. ™-y™u ©uc Ëw¾fthe „r‚Úte yu ¨é¯Îæ-Ëthe he‚u ÂMÚtr‚ fhðt
ÞtuøÞ ¥ç¨-ƒ™u Au ™-‚Útt su ©uc sð ð„uhu yL™tuÚte y™uf «fth™tk ª…üS±„è-ÄtLÞÚte Ëk…L™
¥ç¨-ƒ™u Au, ™-y™u su ©uc {ÄwhtrŒ hËtuÞwõ‚ V¤tuÚte Þwõ‚ yu …]rÚtðe вS±„è-«þkË™eÞ hËðt¤e
¥ç¨-ƒ™u Au.
y±æ-‚u Þ¿t™tu ¿tt‚t nwk xææ²~æï‡æ-„tÞºte À‹Î¨æ-su r[¥t™u «ËL™ fh™th Au, ‚uÚte ÐçÚxæëØæç}æËðo he‚u rËØ fhwk Awk y™u nwk ~æñcÅé|æïÝ-rºtüw¼T À‹Î¨æ-su Mð‚kºt‚tÚte yt™kŒ«Œt‚t Au, ‚u™tÚte
y±æ-…ŒtÚtoË{qn™u ÐçÚxæëØæç}æ-Ëðo he‚u yufºt fhwk Awk, y™u nwk …æxæ„ïÝ-s„‚e fu su À‹Î¨æ-yíÞL‚
yt™kŒ™tu «ftþ fhðtðt¤tu Au ‚u™tÚte y±æ-‚u ¼tir‚f yÂø™™u ÐçÚxæëØæç}æ-Ëthe he‚u Mðefth fhwk
Awwk.
¼tðtÚto : ðuŒtu™t «ftþf Eïh yt…ý™u W…Œuþ yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{™u ðuŒ{kºttu™wk
yæÞÞ™, ‚u™t yÚttuo™wk ¿tt™ ‚Útt Þ¿t y™wct™ rð™t Ëw¾Y… V¤™e «tr ÚtE þf‚e ™Úte. ytÚte
yu ºtý «fth™t Þ¿t™e rËrØ «Þí™Úte fhe™u ËŒt Ëw¾{tk hnuðwk òuEyu.
su yt Ë]rü{tk ðtÞw, s÷ ‚Útt yti»trÄytu™u Œqr»t‚ fh™th Œw„OÄ ð„uhu Œtu»ttu ‚Útt Œwü {™w»Þtu
Au, ‚u{™wk ËðoŒt r™ðthý fhðwk òuEyu. (27)

¬ÈÆ⁄UÊ ∑˝ÍƧ⁄USÿfi Áfl‚άÊfi Áfl⁄U|å‡ÊãŸÈŒÊŒÊÿfi ¬ÎÁÕflË¥ ¡ËflŒÊfiŸÈ◊˜Ô– ÿÊ◊Ò⁄Ufiÿ°‡øãº˝◊fiÁ‚ SflœÊÁ÷SÃÊ◊ÈÆ œË⁄UÊfi‚Ê˘•ŸÈÆÁŒ‡ÿfi ÿ¡ãÃ– ¬˝ÊˇÊfiáÊË⁄UÊ‚ÊfiŒÿ Ám·ÃÊ
flœÊ˘Á‚H 28H
…ŒtÚto : nu ç±ÚçŒàæÝì-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ s„Œeïh ! yt…u ²æ}æì-su S±{æç|æ:-yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚
y™u …è±ÎæÝé}æì-«týeytu™u Sð™Œt™ yt…™th …ŒtÚttuo ‚Útt Ðë烱è}æì-y™uf «òÞwõ‚ …]rÚtðe™u ©ÎæÎæ²W…h WXtðe™u ™‹Îí}æç¨-[kÿ÷tuf™e Ë{e… MÚttr…‚ fhe Au, yuÚte „æ}æì-yu …]rÚtðe™u {èÚæ¨:- Äeh ƒwrØ
[{uÄtðe] ÷tuftu «t ÚtE™u yt…™u ¥ÝéçÎà²-y™wfq¤ ƒ™e™u ²…‹„ï-Þ¿t™wk r™íÞ y™wct™ fhu Au.
su{ ™‹Îí}æç¨-yt™kŒ{tk hne™u {èÚæ¨:-ƒwrØ{t™ …whw»t ²æ}æì-su …è±ÎæÝé}æì-Sðtu™e rn‚fthf
Ðë烱è}æì-…]rÚtðe™t ¥ÝéçÎà²-ytr©‚ ƒ™e™u Ëu™t y™u þ†tu™u ©ÎæÎæ²-¢{þ: 籨ëÐ:-su ÞwØ…whw»t™tu

31

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

«¼tð Œu¾tzðt ÞtuøÞ y™u ÜíêUÚS²-þºtwytu™tk yk„tu™u ft…e™u, Ëk„út{{tk þºtwytu™u S‚e™u htßÞ™u
»ïÚ²Ýì-«t fhu Au.
su{ yu he‚u Äeh…whw»t ÐéÚæ-…qðo Ë{Þ{tk «t fhu÷ su r¢ÞtytuÚte Ðíæïÿæ‡æè: ©-Ëthe he‚u …ŒtÚttuo™u
˪[e™u ‚u™u ¥æ¨æβ-Ëk…tŒ™ - «t fhu Au, ‚u{ ç±ÚçŒàæÝì-{nt™ yiïÞo™t RåAwf …whw»t ! ‚wk
…ý ‚u™u «t ÚtE™u Eïh™wk …qs™ y™u …ŒtÚto™e rËrØ fh™th - «t fh™th ©uc r¢Þtytu™wk
Ëk…tŒ™ fh y™u su he‚u çm¯„:-þºtwytu™tu ±{:-™tþ ¥ç¨-ÚttÞ, ‚u{ ‚u™tu ™tþ fhe™u r™íÞ yt™kŒ{tk
hnu. (28)
¼tðtÚto : su Eïhu yk‚rhût{tk …]rÚtðeytu, ‚u™e Ë{e… [kÿ y™u ‚u™e Ë{e… …]rÚtðeytu, yufƒeò™e
Ë{e… ÂMÚt‚ ™ûtºt, Ëðo™e {æÞ{tk ËqÞo÷tuf y™u ‚u{tk y™uf «fth™e «òytu h[e™u MÚttr…‚ fhu÷
Au. ‚u{tk hnu÷t Ëðo {™w»Þtuyu ‚u Eïh™e W…tË™t fhðe ÞtuøÞ Au.
ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu ƒ¤ y™u r¢Þtytu …whw»ttÚtoÚte Þwõ‚ ÚtE™u þºtwytu …h rðsÞ «t fh‚t
™Úte, íÞtk ËwÄe ‚u{™u htßÞ Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte. ÞwØ y™u ƒ¤ rð™t þºtw fŒe …ý zh‚t ™Úte.
rðãt, LÞtÞ ‚Útt rð™Þ rð™t «ò™wk ÞÚttð‚T …t÷™ ÚtE þf‚wk ™Úte.
ytÚte Ëðuoyu rs‚urLÿÞ ƒ™e™u Wõ‚ htßÞ «t fhe™u Ëðo™t Ëw¾ {txu r™íÞ «Þí™ fhðtu
òuEyu. (28)

¬˝àÿÈfi®CÔUö⁄UˇÊ— ¬˝àÿÈfiCÔUÊ˘•⁄UÊfiÃÿÊ ÁŸCÔUfi®#ö⁄UˇÊÊ ÁŸCÔUfi®#Ê˘•⁄UÊfiÃÿ—– •ÁŸfiÁ‡ÊÃÊ˘Á‚
‚¬àŸÁˇÊmÊ-Á¡Ÿ¯ àflÊ flÊ¡äÿÊÿÒ ‚ê◊Êfi|Ö◊¸– ¬˝àÿÈfi®CÔUö⁄UˇÊ— ¬˝àÿÈfiCÔUÊ˘•⁄UÊfiÃÿÊ
ÁŸCÔUfi#ö⁄UˇÊÊ ÁŸCÔUfi#Ê˘•⁄UÊfiÃÿ—– •ÁŸfiÁ‡ÊÃÊ˘Á‚ ‚¬àŸÁˇÊmÊÁ¡ŸË¥Ó àflÊ flÊ¡äÿÊÿ
‚ê◊Êfi|Ö◊¸H 29H
…ŒtÚto : nwk, su ¥çÝçàæ„:-yr‚ rðM‚]‚ ¨ÐyÝçÿæ„ì-þºtwytu™tu ™tþ fh™th Ëk„út{Úte Ðíy²écÅ¢
Úÿæ:-rðΙfthe «týe y™u Ðíy²écÅæ ¥Ú愲:-ËíÞrðhtuÄe þºtwytu ƒ¤ƒ¤‚e rþûtt - Œkz™u «t ¥ç¨ÚttÞ Au yÚtðt çÝcÅŒ„¢ Úÿæ:-su ƒkÄ™Úte ƒtkÄðt ÞtuøÞ çÝcÅŒ„æ ¥Ú愲:-rðãt rðhtuÄe nk{uþtk Ëk‚t…
…t{u Au. y±æ-‚u ±æç…Ý}æì-ðu„ðt™ ÞwØ™u ±æ…æ²ñ-yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte ƒ¤ðt™ fhðt ÞtuøÞ Ëu™t
Au, ‚u™t {txu ÞwØ™tk ËtÄ™tu™u ¨}ææçÁ}æü-Ëthe he‚u ÞwØ fhwk Awk yÚtto‚T ‚u™t Œtu»ttu™tu rð™tþ fhwk Awk.
nwk su ¨ÐyÝçÿæ„ì-þºtw™tu ™tþ fh™th y™u ¥çÝçàæ„æ-yr‚ rðM‚eýo Ëu™tÚte Ðíy²écÅ¢ Úÿæ:-…thfwk
Ëw¾ Ën™ ™ fh™th {™w»Þ yÚtðt Ðíy²écÅæ ¥Ú愲:-yuðt Œw„woýÞwõ‚ y™uf {™w»Þtu çÝcÅŒ„¢ Úÿæ:sw„the, …h†e„t{e ‚Útt çÝcÅŒ„æ ¥Ú愲:-ƒeò™u Œw:¾ yt…™th {™w»Þ™u Ëthe he‚u ntkfe ftZðt{tk
ytðu ¥ç¨-Au.
y±æ-‚u ±æç…Ýè}æì-ƒ¤ y™u ðu„ ytrŒ „wýÞwõ‚ Ëu™t™u ±æ…æ²ñ-ƒnw ËtÄ™tuÚte «ftrþ‚ fhðt
{txu ¨¢}ææçÁ}æü-Ëthe he‚u ©uc rþûttÚte þwØ fhwk Awk.

32

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

[rî‚eÞ yÚto :] nwk su ¥çÝçàæ„:-{nt™ r¢ÞtytuÚte rËØ Út™th y™u ¨ÐyÝçÿæ„ì-Œtu»ttu yÚtðt
þºtwytu™tu rð™tþ fh™th Ðíy²écÅ¢ Úÿæ:-rðΙfthe «týe y™u Ðíy²écÅæ ¥Ú愲:-su{tk ËíÞ™t rðhtuÄeytu
Ëthe he‚u Ëk‚t…Y… yÚtto‚T rþûtt™u «t ¥ç¨-ÚttÞ Au y™u çÝcÅŒ„¢ Úÿæ:-su ƒkÄ™Úte ƒtkÄðt ÞtuøÞ
çÝcÅŒ„æ ¥Ú愲:-rðãt™t rðΙftheytu r™hk‚h Ëk‚t…™u «t ÚttÞ Au. y±æ-‚u ±æç…Ý}æì-Þ¿t™u
±æ…æ²ñ-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhðt {txu ¨¢}ææçÁ}æü-þwØ‚tÚte «t fhwk Awk.
[yu he‚u su ¨ÐyÝçÿæ„ì-þºtwytu™tu ™tþ fh™the ¥çÝçàæ„æ-yr‚ rðM‚thÞwõ‚ r¢ÞtÚte Ðíy²écÅ¢
Úÿæ:-rðΙfthe «týe ‚Útt Ðíy²écÅæ ¥Ú愲:-Œw„woý y™u ™e[ {™w»Þ ™tþ …t{u Au. çÝcÅŒ„¢ Úÿæ:ft{, ¢tuÄtrŒ htûtËe ¼tð Œqh ÚttÞ Au. çÝcÅŒ„æ ¥Ú愲:-su{tk Œw:¾ y™u Œw„OÄ ð„uhu Œtu»ttu ™tþ
¥ç¨-…t{u Au. y±æ-‚u ±æç…Ýè}æì-Ë‚Tr¢Þt™u ±æ…æ²ñ-yL™trŒ …ŒtÚttu™
o u «ftrþ‚ fhðt {txu ¨}}ææçÁ}æüËthe he‚u rËØ fhwk Awk. yu s he‚u yt… …ý yu Þ¿t ‚Útt Ërí¢Þt™u …rðºt‚t…qðof rËØ fhtu.] (29)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - Ëðo {™w»Þtuyu rðãt y™u þw¼ „wýtu™t «ftþ ‚Útt Œwü
þºtwytu™e r™ð]r¥t {txu r™íÞ …whw»ttÚto fhðtu òuEyu.
W¥t{ rþûttÚte, þ†-y† ‚Útt Ëí…whw»ttuÚte W¥t{ Ëu™t îtht ©uc s™tu™e hûtt ‚Útt Œwüs™tu™tu
rð™tþ fhðtu òuEyu. suÚte yþwrØ ð„uhu Œtu»ttu™tu ™tþ y™u Ëðoºt …rðºt‚t «Ëtrh‚ ÚttÞ. (29)

•ÁŒfiàÿÒ ⁄UÊSŸÊfiÁ‚ ÁflcáÊÊfifl¸c¬~Ê˘SÿÍÆ¡¸ àflÊ˘ŒfiéœŸ àflÊ øˇÊÈÆ·Êflfi¬‡ÿÊÁ◊–
•ÇŸ*¡uÔUÊÁ‚fi ‚ÈÆ„ÍUŒ¸flèÿRÊR œÊêŸfi œÊêŸ ◊ ÷fl ÿ¡Èfi· ÿ¡È·H 30H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su yt… ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe™t ÚæSÝæ-hË ð„uhu …ŒtÚttuo Wí…L™ fh™th ¥ç¨Atu, nu ç±c‡ææï:-ÔÞt…f ±ïcÐ:-…]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚttuo{tk …ý hnu÷ ¥ç¨-Atu, ¥xÝï:-¼tir‚f yÂø™™e
ç…uæ-S¼Y… ¥ç¨-Atu, ‚Útt Îï±ï|²:-rðît™tu {txu {æ}Ýï {æ}Ýï-su{tk ‚u rðît™tu Ëw¾fthf …ŒtÚttuo
«t fhu Au ‚u ºtýu Ät{ yÚtto‚T MÚtt™, ™t{ y™u sL{ Au, ‚u Ät{tu™e «tr ‚Útt ²…é¯ï ²…é¯ïÞswðuoŒ™t «íÞuf {kºt™t ¿tt™ {txu ¨éãê:-su ©ucÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ Au. yu he‚u y±æ-yt…™u nwk
¥ÎÏ{ïÝ-«u{-Ëw¾Þwõ‚ ™ÿæé¯æ-rð¿tt™Úte ª…ïü-…ht¢{, ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe Îï±ï|²: ©uc „wýtu ‚Útt {æ}Ýï
{æ}Ýï-MÚtt™, ™t{ y™u sL{ ytrŒ …ŒtÚttuo™e «tr ‚Útt ²…é¯ï ²…é¯ï-ÞswðuoŒ™t «íÞuf {kºt™t
ytþÞ™t ¿tt™ {txu [y±æ-yt…™u] ¥±Ðà²æç}æ-¿tt™Y…e ™uºttuÚte r™nt¤wk Awk. yt… f]…t fhe™u
[}æï-] {™u rðrŒ‚ y™u {the …qò™u „úný |æ±-fhtu.
rî‚eÞ yÚto : su fthýu yt Þ¿t ¥çÎy²ñ-yL‚rhût™u ÚæSÝæ-hËÞwõ‚ fh™th ¥ç¨-Au, ç±c‡ææï:Þ¿tËkƒkÄe ftÞtuo™tu ±ïcÐ:-ÔÞt…f ¥ç¨-Au, ¥xÝï:-¼tir‚f yÂø™™e ç…uæ-S¼Y… ¥ç¨-Au, Îï±ï|²:‚Útt rŒÔÞ„wý {æ}Ýï {æ}Ýï-feŠ‚, MÚtt™ y™u sL{™e «tr ‚Útt [}æï-] {tht {txu ²…é¯ï ²…é¯ïÞswðuoŒ™t «íÞuf {kºt™t ytþÞ™t ¿tt™ {txu, ¨éãê:-Ëthe he‚u «þkËt fhðt ÞtuøÞ |æ±-ƒ™u Au. ytÚte

33

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y±æ-‚u Þ¿t™u nwk ¥ÎÏ{ïÝ-Ëw¾…qðof, ™ÿæé¯æ-«íÞût «{tý îtht ™uºttuÚte ¥±Ðà²æç}æ-r™nt¤wk Awk. ‚Útt
y±æ-‚u™u ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚto Îï±ï|²:-©uc „wý ª…ïü-…ht¢{, {æ}Ýï {æ}Ýï-MÚtt™-MÚtt™ ‚Útt
²…é¯ï ²…é¯ï-ÞswðuoŒ™t {kºtÚte rn‚ Útðt {txu ¥±Ðà²æç}æ-r¢Þt™e fwþ¤‚tÚte r™nt¤wk Awk.
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yu{ {t™ðwk òuEyu fu, yu s„Œeïh «íÞuf ðM‚w{tk hnu÷ Au, ðuŒtu{tk
«r‚…trŒ‚ Au y™u …qò™u ÞtuøÞ Au.
«íÞuf {kºtÚte rðrÄ…qðof fhðt{tk ytð‚tu yt Þ¿t Ëðo «týeytu™u «íÞuf ðM‚wytu{tk …ht¢{
y™u ƒ¤ yt…™th Au. (30)

‚ÁflÃÈSàflÊfi ¬˝‚fl˘©Uà¬ÈfiŸÊêÿ|ë¿Ufiº˝áÊ ¬ÁflòÊfiáÊ ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ⁄U®|‡◊Á÷fi—– ‚ÁflÃÈflÓ¸—
¬˝‚fl˘©Uà¬ÈfiŸÊêÿ|ë¿Ufiº˝áÊ ¬ÁflòÊfiáÊ ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ⁄U®|‡◊Á÷fi—– Ã¡Êfi˘Á‚ ‡ÊÈÆ∑˝§◊fiSÿ◊ÎÃfi◊Á‚
œÊ◊ ŸÊ◊ÊfiÁ‚ Á¬˝ÿ¢ ŒflÊŸÊ◊ŸÊfiœÎCÔ¢U Œflÿ¡fiŸ◊Á‚H 31H
…ŒtÚto : su Þ¿t ¨ç±„é:-…h{uïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t ËkËth{tk ¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h Ðç±~æï‡æ…rðºt ‚Útt ¨ê²üS²-«ftþ{Þ ËqÞo™tk rfhýtu™e Úçà}æç|æ:-rfhýtu ËtÚtu {¤e™u Ëðo …ŒtÚttuo™u þwØ - …rðºt
fhu Au. y±æ-‚u Þ¿t ‚Útt Þ¿tf‚to™u nwk ©yÐéÝæç}æ-Wíf]ü‚t ËtÚtu …rðºt fhwk Awk.
yu he‚u ¨ç±„é:-…h{uïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t ËkËth{tk ¥çÓÀÎíï‡æ-r™hk‚h Ðç±~æï‡æ-þwrØfthf
¨ê²üS²-su yiïÞo nu‚wytu™t «uhf «tý™u Úçà}æç|æ:-yk‚hÚte «ftrþ‚ fh™th „wý Au, ‚u™tÚte ±:‚{™u ‚Útt «íÞût …ŒtÚttuo™u Þ¿t fhe™u ©yÐéÝæç}æ-…rðºt fhwk Awk.
nu ƒúñ™T ! yt… „ï…æïùç¨-MðÞk «ftþ{t™, àæéÜíU}æç¨-þwØ, ¥}æë„}æç¨-™tþhrn‚, {æ}ææç¨Ëðo …ŒtÚttuo™t ytÄth, Ýæ}ææç¨-ðkŒ™t fhðt ÞtuøÞ, Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™u çÐí²}æì-«er‚fthf, ¥Ýæ{ëcÅ}æìr™¼oÞ ‚Útt Îï±²…Ý}æç¨-rðît™tu™u …qßÞ Atu. ‚uÚte nwk y±æ-yt…™tu s yt©Þ - þhý „úný fhwk Awk.
rî‚eÞ yÚto : su Þ¿t „ï…æïùç¨-«ftþ, àæéÜíU}æç¨-þwrØ™tu nu‚w, ¥}æë„}æç¨-{tuût Ëw¾Œt‚t, {æ}ææç¨yL™trŒ …ŒtÚttuo™e …wrü fh™th, Ýæ}ææç¨-s÷™tu nu‚w, Îï±æÝæ}æì-©uc „wýtu™e çÐí²}æì-«er‚ fhtð™th
‚Útt ¥Ýæ{ëcÅ}æì-ftuE™u ¾kz™ fhðt ÞtuøÞ ™Úte yÚtto‚T yíÞk‚ Wíf]ü y™u Îï±²…Ý}æì-rðît™tu™u
…h{uïh™e …qò fhtð™th ¥ç¨-Au. ytÚte yu Þ¿tÚte nwk ¨ç±„é:-s„Œeïhu Ësuo÷t ËkËth{tk ¥çÓÀÎíï‡ær™hk‚h Ðç±~æï‡æ-yr‚ þwØ Þ¿t ‚Útt ¨ê²üS²-yiïÞo Wí…L™ fh™th …h{uïh™t „wý yÚtðt yiïÞo™u
Wí…L™ fh™th ËqÞo™tk Úçà}æç|æ:-rð¿tt™trŒ «ftþ yÚtðt rfhýtuÚte ±:-‚{™u ‚Útt ‚u «íÞût - yu
Ëðo …ŒtÚttuo™u ©yÐéÝæç}æ-…rðºt fhwk Awk. (31)
¼tðtÚto : Eïh Þ¿trðãt™t V¤™tu W…Œuþ yt…u Au fu - ‚{tht îtht fhðt{tk ytðu÷ Þ¿t ËqÞo™tk
rfhýtu îtht rðnth fhu Au. ‚u …tu‚t™t r™hk‚h þwØ „wýÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u …rðºt fhu Au.

34

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yu …rðºt „wýÚte ËqÞo™tk rfhýtu îtht Ëðo …ŒtÚttuo™u ‚usMðe, þwØ, y{]‚hËÚte Þwõ‚, Ëw¾ŒtÞf,
«ËL™‚tfthf, áZ ‚Útt Þ¿t™u ÞtuøÞ ƒ™tðu Au; suÚte y™uf ¼tus™, ð†Úte þheh™e …wrü, ƒwr؃¤
ð„uhu ‚Útt þwØ „wýtu™u «t fhe™u Ëðo Sðtu™u Ëw¾ yt…u Au. (31)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : Eïhu yt yæÞtÞ{tk {™w»Þtu™u þw¼ f{tuo™wk y™wct™ (1), Œtu»t y™u
þºtwytu™wk r™ðthý (28), Þ¿t r¢Þt™tk V¤ òýðtk (10), ©uc he‚u …whw»ttÚto fhðt (9), rðãt™tu
rðM‚th fhðt (8) Ä{o…qðof «ò™wk …t÷™ fhðt (7), Ä{o™t y™wct™{tk r™¼oÞ‚tÚte hnuðt (23),
Ëðo™e ËtÚtu r{ºt‚tÚte ð‚oðt (8), ðuŒ™tk yæÞÞ™-yæÞt…™Úte Ëðo rðãt „úný fhtððt (27),
þwrØ ‚Útt …htu…fth {txu «Þí™ fhðt (31) ™e yt¿tt yt…e Au. ‚u™wk Ëðo {™w»Þtuyu y™wct™
fhðwk ÞtuøÞ Au.
JJ §ç„ Ðíƒ}ææïùŠ²æ²: JJ

35

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ çm„è²æŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

∑ΧcáÊÊfi˘SÿÊπ⁄URDÔUÊõ˘ÇŸÿfi àflÊ ¡Èc≈¢U ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊ flÁŒfi⁄UÁ‚ ’*„U·fi àflÊ ¡ÈCÔUÊ¢ ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊
’*„U⁄UfiÁ‚ dÈÆÇèÿSàflÊ ¡È®CÔ¢U ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊H 1H
…ŒtÚto : suÚte yu Þ¿t ¥æ¶ÚïcÆ:-ðuŒe™e h[™tÚte ¾tuŒu÷ MÚtt™{tk ÂMÚth ÚtE™u ÜëUc‡æ:-¼tir‚f
yÂø™Úte rAL™ yÚtto‚T Ëqû{Y… ‚Útt ðtÞw™t „wýÚte ytf»toý™u «t ¥ç¨-ÚttÞ Au, ‚uÚte nwk ¥xݲï¼tir‚f yÂø™{tk nð™ fhðt {txu …écÅ}æì-«u{Úte þwØ fhu÷ y±æ-‚u Þ¿t yÚtto‚T nw‚ Ët{„úe™u Ðíæïÿææç}æ½]‚ ð„uhuÚte ˪[e™u þwØ fhwk Awk.
su fthýu yu ±ïçÎ:-yk‚rhût{tk ÂMÚt‚ ¥ç¨-ÚttÞ Au, ‚uÚte nwk Ïæ<ã¯ï-ntu{ fhu÷ ÿÔÞtu™u yk‚rhût{tk
…ntU[tzðt {txu …écÅæ}æì-«u{Úte Ëk…tŒ™ fhu÷e y±æ-‚u ðuŒe™u Ðíæïÿææç}æ-½]‚ ð„uhu ËwkŒh …ŒtÚttuoÚte ®Ë[wk Awk.
suÚte yu Ïæ<ã:-s¤ yk‚rhût{tk ÂMÚth ÚtE™u …ŒtÚttuo™u þwØ fh™th ¥ç¨-ƒ™u Au, ‚uÚte y±æ-‚u™e
þwrØ {txu þwØ fhu÷ …écÅ}æì-…wrüfthf nw‚ ÿÔÞtu™u nwk déx|²:-Ëúwðt ð„uhu ËtÄ™ îtht yÂø™{tk ntu{ðt
{txu Ðíæïÿææç}æ-þwØ fhwk Awk.
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu - Ëðo {™w»Þtuyu ðuŒe h[e™u, …tºt ð„uhu Ët{„úe™u „úný
fhe™u, Ëthe he‚u þwØ fhu÷ ‚u nrð™tu yÂø™{tk ntu{ fhe™u fhðt{tk ytðu÷tu Þ¿t, þwØ ð»tto™t s÷Úte
Ëðo yti»trÄytu™u …wü fhu Au. yt Þ¿t™t y™w»Xt™Úte Ëðo «týeytu™u r™íÞ Ëw¾ yt…ðwk yu {™w»Þtu™tu
…h{ Ä{o Au. (1)

•ÁŒfiàÿÒ √ÿÈãŒfiŸ◊Á‚ ÁflcáÊÊfi SÃÈƬÊõ˘SÿÍáʸӮ◊˝Œ‚¢ àflÊ SÃÎáÊÊÁ◊ SflÊ‚SÕÊ¢ ŒflèÿÊ
÷Èflfi¬Ãÿ SflÊ„UÊ ÷ÈflfiŸ¬Ãÿ SflÊ„UÊfi ÷ÍÆÃÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ SflÊ„UÊfiH 2H
…ŒtÚto : suÚte yt Þ¿t ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe™t òé‹ÎÝ}æì-rðrðÄ yti»trÄ ð„uhu …ŒtÚttuo™u ®Ë[™th ¥ç¨ƒ™u Au, ‚uÚte nwk ‚u™wk y™wct™ fhwk Awk. ç±c‡ææï:-yu Þ¿t™e rËrØ fhtð™th S„éÐ: rþ¾tY… ª‡æü}æíΨ}æìW÷q¾÷ [¾tkzrýÞtu] ¥ç¨-Au, y±æ-‚uÚte nwk ‚u yL™™tk Vtu‚htk Œqh fh™th …ÚÚth - Ëtkƒu÷wk y™u
¾tkzrýÞt™u S„ë‡ææç}æ-Ztkfwk Awk.
ðuŒe Îï±ï|²:-rðît™tu ‚Útt rŒÔÞ Ëw¾tu™e «tr {txu rn‚fthe ¥ç¨-ntuÞ Au, suÚte nwk ‚u™u
S±æ¨Sƒæ}æì-yuðe ƒ™tðwk Awk, fu su{tk ntu{ fhu÷t …ŒtÚttuo Ëthe he‚u hnu.
suÚte yt ËkËth, ¼wð™ yÚtto‚T ÷tuf÷tuftL‚h y™u ËkËthe …ŒtÚttuo™t …r‚ …h{uïh «ËL™ ÚttÞ
Au. yÚtðt ¼tir‚f yÂø™ Ëw¾tu™u rËØ fh™th ƒ™u Au. ytÚte |æé±Ð„²ï S±æãæ-|æé±ÝЄ²ï S±æãæ|æê„æÝæ¢ Ð„²ï S±æãæ-‚u …h{uïh™e «ËL™‚t y™u yt¿tt…t÷™ {txu ðuŒe™t „wýtu, ËíÞ¼t»tý yÚtto‚T
©uc ðtõÞ ð„uhu W¥t{ ðtýeÞwõ‚ ðuŒ Au, ‚u™t {kºttu ËtÚtu Mðtnt þ猙t y™uf Wå[th ËtÚtu Þ¿t
ð„uhu ©uc f{tuo™wk rðÄt™ fhðt{tk ytðu Au. yu «Þtus™ {txu ðuŒe™u h[wk Awk. (2)

36

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : Eïh Ëðo {™w»Þtu™u W…Œuþ yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{u ðuŒe ð„uhu Þ¿t™tk ËtÄ™tu™u
rËØ - «t fhe™u Ëðo «týeytu™t Ëw¾ {txu ‚Útt …h{uïh™e «ËL™‚t {txu Ëthe he‚u r¢ÞtÞwõ‚
Þ¿t™wk y™wct™ fhtu. ËŒt ËíÞ s ƒtu÷tu. su{ nwk LÞtÞÚte Ë{M‚ rðï™wk …t÷™ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u
…ý …ût…t‚ Atuze™u Ëðo «týeytu™e hûtt fhe™u Ëw¾ Ëk…tŒ™ fhtu. (2)

ªãœfl¸SàflÊfi Áfl‡flÊflfi‚ÆÈ— ¬Á⁄UfiŒœÊÃÈÆ Áfl‡flSÿÊÁ⁄Ufic≈UKÒ Uÿ¡fi◊ÊŸSÿ ¬Á⁄UÁœ⁄UfiSÿ|ÇŸÁ⁄U«U˘ß¸Ó®Á«U×– ßãº˝fiSÿ ’Ê„ÈU⁄UfiÁ‚ ŒÁˇÊfiáÊÊ Áfl‡flSÿÊÁ⁄Ufic≈UKÒ ÿ¡fi◊ÊŸSÿ
¬Á⁄UÁœ⁄UfiSÿ|ÇŸÁ⁄U«U˘ß¸®fiÁ«U×– Á◊òÊÊflLfi§áÊÊÒ àflÊûÊ⁄U× ¬Á⁄UfiœûÊÊ¢ œÆ˝ÈfláÊ œ◊¸Ó®áÊÊ
Áfl‡flSÿÊÁ⁄Ufic≈UKÒ ÿ¡fi◊ÊŸSÿ ¬Á⁄UÁœ⁄UfiSÿ|ÇŸÁ⁄U«U˘ß¸®fiÁ«U×H 3H
…ŒtÚto : rðît™tuyu su yt xæ‹{±ü:-…]rÚtðe yÚtðt ðtýe™u Äthý fh™th, ç±E汨é:-rðï™u
ðËtð™th, ÐçÚç{:-Ëðo ‚hVÚte Ëk…qýo ðM‚wytu™u Äthý fh™th, §Ç:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ, ¥çxÝ:ËqÞoY… yÂø™™e, §üçÇ„:-M‚wr‚ ¥ç¨-fhu Au. su ç±ES²-ËkËth™t y™u rðþu»t fhe™u ²…}ææÝS²Þ¿t fh™th rðît™™t ¥çÚcÅKñ-Œw:¾ r™ðthýÚte Ëw¾«Œt™ fhe™u Þ¿t™u ÐçÚÎ{æ„é-Äthý fhu Au. ytÚte
rðît™ y±æ-‚u™u rðãt™e ð]rØ {txu ÐçÚÎ{æ„é-Äthý fhu.
rðît™tu îtht su ðtÞw §‹ÎíS²-ËqÞo™wk Ïææãé:-ƒ¤ y™u Îçÿæ‡æ:-ð»tto™e «tr fhtð™th yÚtðt
ÐçÚç{:-rþÕ…rðãt™t yr¼÷t»te §Ç:-Œtn, «ftþ ð„uhu „wýÞwõ‚ ntuðtÚte M‚wr‚ ÞtuøÞ §üçÇ„:þtuÄtÞu÷t y™u ¥çxÝ:-«íÞût yÂø™ ¥ç¨-Au, ‚u ðtÞw y™u yÂø™™tu Ëthe he‚u rþÕ…rðãt{tk W…Þtu„
fhe™u ²…}ææÝS²-rþÕ…rðãt «u{e ‚Útt ç±ES²-Ëðo «týeytu™t ¥çÚcÅKñ-Ëw¾ {txu ¥ç¨-ntuÞ Au.
su ƒúñtkz{tk hnu™th, „{™t„{™ Mð¼tððt¤t ç}æ~ææ±L‡ææñ-«tý y™u y…t™ ðtÞw Au, ‚u {íé±ï‡ær™ù÷ {}æü‡ææ-…tu‚t™e Äthýt þÂõ‚Úte ©œæÚ„:-…qðtuoõ‚ ðtÞw y™u yÂø™Úte W¥thft÷{tk ç±ES²[ht[h s„‚T ‚Útt ²…}ææÝS²-Ëðo™e ËtÚtu r{ºt¼tðu ð‚o™th Ëßs™ …whw»t™t ¥çÚcÅKñ-Ëw¾fthf
y±æ-‚u …qðtuoõ‚ Þ¿t™u ÐçÚ{œææ}æì-Ëðo he‚u Äthý fhu Au.
su rðît™ îtht §Ç:-rðãt«tr {txu M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ y™u ÐçÚç{:-Ëðo rþÕ…rðãt™wk …rhÄt™
‚Útt §üçÇ„:-rðãtr¼÷t»teytuÚte «þkË™eÞ ¥çxÝ:-ðes¤eY… yÂø™ ¥ç¨-Au; ‚u …ý yu Þ¿t™u Ëðo
«fthÚte Äthý fhu Au. ‚u™t „wýtu™u òýe™u {™w»Þu …ý ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (3)
¼tðtÚto : Eïhu su ËqÞo, ðes¤e y™u «íÞût ¼tir‚f yÂø™ Y…{tk ºtý «fth™t yÂø™ r™{toý
fhu÷ Au; ‚u {™w»Þ îtht rðãt îtht Ëthe he‚u «Þtu„{tk ÷uðt{tk ytð‚tk y™uf «fth™tk ftÞtuo rËØ
fhu Au. (3)

flËÁÄUÊfiòÊ¢ àflÊ ∑§fl lÈÆ◊ãÃö‚Á◊fiœË◊Á„U– •ÇŸfi ’ÎÆ„UãÃfi◊äfl⁄UH 4H
…ŒtÚto : nu ÜU±ï-Ëðo¿t ‚Útt «íÞuf …ŒtÚto{tk ¢{þ: rð¿tt™Þwõ‚ ¥xÝï-¿tt™MðY… …h{uïh !

37

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y{u ¥Š±Úï-r{ºt¼tðu hnuðt {txu Ïæëã‹„}æì-Ëðo™u {nt™ ‚Útt y…th Ëw¾™e ð]rØ fh™th, lé}æ‹„}æìyíÞk‚ «ftþ{t™ ‚Útt ±èç„ãæï~æ}æì-yÂø™ntuºt ð„uhu Þ¿ttu™u sýtð™th, y±æ-yt… - …h{uïh™u
¨ç}æ{è}æçã-ÓŒÞ{tk Ëthe he‚u «ftrþ‚ fheyu.
rî‚eÞ yÚto : y{u ÷tuftu ¥Š±Úï-®nËtÚte hrn‚ yÚtto‚T su fŒe íÞt„ fhðt ÞtuøÞ ™Úte ‚u ©uc
Þ¿t{tk ±èç„ãæï~æ}æì-…ŒtÚttuo™e «tr fhðt {txu yÂø™ntuºt ð„uhu r¢Þtytu suÚte rËØ ÚttÞ Au ‚Útt
lé}æ‹„}æì-yíÞk‚ «[kz ßðt¤tÞwõ‚, Ïæëã‹„}æì-y™uf ftÞtuo™u rËØ fhðt ‚Útt ÜU±ï-…ŒtÚttuo{tk ¢{þ:
árü„tu[h Út™th y±æ-‚u ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™™u ¨ç}æ{è}æçã-Ëthe he‚u «ftrþ‚ - «ßðr÷‚ fheyu. (4)
¼tðtÚto : ËkËth sux÷tk …ý r¢Þtytu™tk ËtÄ™ ‚Útt r¢ÞtytuÚte ËtæÞ - rËØ Út™th …ŒtÚto Au,
‚u Ëðo™u Eïhu h[e™u Äthý fhu÷ Au.
{™w»Þtuyu ‚u™tÚte ‚u™t „wýtu™tk ¿tt™ îtht y™u r¢Þtytu îtht y™uf «fth™t W…fthtu „úný
fhðt òuEyu. (4)

‚Á◊ŒfiÁ‚ ‚Íÿ¸ÓSàflÊ ¬ÈÆ⁄USÃÊfiÃ˜Ô ¬ÊÃÈÆ ∑§SÿÊfi|‡øŒÁ÷‡ÊfiSàÿÒ–
‚ÁflÃȒʸ„ÍU SÕ˘™§áʸÓ◊˝Œ‚¢ àflÊ SÃÎáÊÊÁ◊ SflÊ‚SÕ¢ Œflèÿ˘•Ê àflÊ fl‚fiflÊ
L§º˝Ê˘•ÊfiÁŒàÿÊ— ‚fiŒãÃÈH 5H
…ŒtÚto : 癄ì-su{ ftuE {™w»Þ Ëw¾ «tr {txu r¢Þt îtht «t ÚtÞu÷t …ŒtÚttuo™e hûtt fh‚tk
yt™kŒ …t{u Au, ‚u{ yu Þ¿t ¨ç}æ„ì-ðËk‚ }‚w Ë{t™ Ëthe he‚u «ftrþ‚ ¥ç¨-ÚttÞ Au. y±æ‚u™t ¨êIJü:-yiïÞo «tr™tu nu‚w ËqÞo÷tuf ÜUS²æ:-Ëðo …ŒtÚttuo™t ¥ç|æàæSy²ñ-«fxefhý {txu ÐéÚS„æ„ì«Út{Úte s ‚u™e Ðæ„é-hûtt fh™th ntuÞ Au.
su ¨ç±„é:-ËqÞo÷tuf™tk Ïææãê-ƒ¤ y™u ðeÞo Sƒ:-Au, suÚte yu Þ¿t r™íÞ rðM‚th™u «t ÚttÞ
Au. y±æ-‚u ª‡æü}æíΨ}æì-Ëw¾™tk rðΙtu™tu ™tþ fhðt S±æ¨Sƒ}æì-‚Útt ©uc yL‚rhûtY…e ytË™ …h
rðhts{t™ Út™th Þ¿t™u ±¨±:-yÂø™ ð„uhu ytX ðËw yÚtto‚T yÂø™, …]rÚtðe, ðtÞw, yL‚rhût, ËqÞo,
«ftþ, [Lÿ{t y™u ‚tht„ý yu ðËw; LÎíæ:-«tý, y…t™, ÔÞt™, WŒt™, Ë{t™, ™t„, fq{o, f]f÷,
ŒuðŒ¥t, Ä™ksÞ y™u Sðtí{t yu yr„Þth Áÿ ‚Útt ¥æçÎy²æ:-ƒth {rn™t ¨Î‹„é-«t fhtðu Au.
y±æ-‚u Þ¿t ª‡æü}æíΨ}æì-yíÞk‚ Ëw¾ðÄof, S±æ¨Sƒ}æì-y™u yk‚rhût{tk ÂMÚth Út™th ‚u Þ¿t™u
nwk …ý Ëw¾™e «tr ‚Útt Îï±ï|²:-rŒÔÞ„wýtu™u «t fhðt {txu ¥æS„ë‡ææç}æ-Ëthe he‚u Ët{„úeÚte
ytåAtrŒ‚ fhe™u rËØ fhwk Awk. (5)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo™u yu W…Œuþ yt…u Au fu - {™w»Þ îtht ðËw, hwÿ y™u ytrŒíÞtuÚte su-su
W…fth ÷E þftÞ Au; ‚u Ëðo™e hûtt {txu r™íÞ ÷uðt òuEyu.
su yÂø™{tk ÿÔÞtu™tu ntu{ fhðt{tk ytðu Au, ‚u ËqÞo y™u ðtÞw™u «t ÚttÞ Au, ‚u ËqÞo y™u
ðtÞw ‚u …]ÚtfT ÿÔÞtu™e hûtt fhe™u, Vhe …]rÚtðe …h Atuze Œu Au. suÚte …]rÚtðe …h rŒÔÞ yti»trÄ ð„uhu

38

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚttuo Wí…L™ ÚttÞ Au y™u ‚u™tÚte «týeytu™u r™íÞ Ëw¾ «t ÚttÞ Au. ytÚte Wõ‚ Þ¿t™wk r™íÞ
y™wct™ fhðwk òuEyu. (5)

ÉÊÎÆÃÊëÿfiÁ‚ ¡ÈÆ„ÍUŸÊ¸êíŸÊ ‚Œ¢ Á¬˝ÿáÊ œÊêŸÊfi Á¬˝ÿö ‚Œ˘•Ê‚ËfiŒ ÉÊÎÆÃÊëÿfiSÿȬ÷ÎãŸÊêŸÊ ‚Œ¢ Á¬˝ÿáÊ œÊêŸÊfi Á¬˝ÿö ‚Œ˘•Ê‚ËfiŒ œÎÆÃÊëÿfiÁ‚ œ˝ÈflÊ ŸÊêŸÊ
‚Œ|ê¬˝ÿáÊ œÊêŸÊfi Á¬˝ÿö ‚Œ˘•Ê‚ËŒ– Á¬˝ÿáÊ œÊêŸÊfi Á¬˝ÿö ‚Œ˘•Ê‚ËfiŒ–
œÈÆflÊ˘•fi‚ŒãŸÎÆÃSÿ ÿÊŸÊÒ ÃÊ ÁflcáÊÊfi ¬ÊÁ„U ¬ÊÁ„U ÿôÊ¢ ¬ÊÁ„U ÿôʬfiÁâ ¬ÊÁ„U ◊Ê¢
ÿfiôÊãÿ~◊˜ÔH 6H
…ŒtÚto : su [Ýæ}Ýæ-] …éãê:-nrð yÂø™{tk ntu{ðt {txu Ëw¾ Wí…L™ fh™th Íæë„æ™è-½]‚™u «tÂ
fhtð™th ytŒt™ r¢Þt ¥ç¨-Au, ¨æ-‚u Þ¿t{tk «Þwõ‚ ÚtÞu÷ Ëth „úný™e r¢Þt Au. ‚u çÐí²ï‡æËw¾tuÚte ‚] fh™th þtu¼tÞ{t™ {æ}Ýæ-MÚtt™Úte Þwõ‚ §Î}æì-yt çÐí²}æì-‚] fh™th ¨Î:-W¥t{
Ëw¾ «t ÚttÞ Au. ‚u™u ¥æ¨èÎ-rËØ fhu Au.
o u Äthý fh™th ‚Útt Íæë„æ™è-s÷™u «t fhtð™th
su Ýæ}Ýæ-«rËrØÚte ©Ð|æë„ì-Ë{e… «t …ŒtÚttu™
nM‚r¢Þt ¥ç¨-Au, ¨æ-‚u Þ¿t{tk «Þwõ‚ ÚtÞu÷ çÐí²ï‡æ-«er‚fthf {æ}Ýæ-MÚtt™Úte Þwõ‚ §Î}æì-yt
yti»trÄ ð„uhu …ŒtÚttuo™tu Ë{qn çÐí²}æì-su ythtuøÞÚte Ëw¾ŒtÞf y™u ¨Î:-Œw:¾™tþf Au, ‚u™u ¥æ¨èÎËthe he‚u «t fhtðu Au.
su [Ýæ}Ýæ-] {íé±æ-ÂMÚth Ëw¾tu ‚Útt Íæë„æ™è-ytÞw™u «t fhtð™the rðãt ¥ç¨-Au, ¨æ-‚u Ëthe
he‚u ©uc ftÞtuo{tk MÚttr…‚ fhu÷e çÐí²ï‡æ-«er‚ Wí…L™ fh™th [{æ}Ýæ-] ÂMÚtr‚ nu‚w §Î}æì-yt çÐí²}æìyt™kŒ«Œ Sð™ ‚Útt ¨Î:-ðM‚w™u ¥æ¨èÎ-«t fhtðu Au.
su r¢Þt îtht çÐí²ï‡æ-«ËL™‚t fh™th {æ}Ýæ-ÓŒÞÚte çÐí²}æì-«er‚fthf ¨Î:-¿tt™ ¥æ¨èÎËthe he‚u «t ÚttÞ Au, ¨æ-‚u rð¿tt™ ƒÄtyu r™íÞ rËØ fhðwk òuEyu.
nu ç±c‡ææï-ÔÞt…f …h{uïh ! su{ «„S² ²æïÝæñ-þwØ Þ¿t{tk su-su {íé±æ-ÂMÚth ðM‚w ¥¨ÎÝìntuÞ, ‚u{ ‚u™e r™hk‚h Ðæçã-hûtt fhtu ‚Útt f]…t fhe™u [²¿æ¢-] Þ¿t™e Ðæçã-hûtt fhtu, ²¿æ‹²}æì-Þ¿t™u
«t fhðt ²¿æÐç„}æì-Þ¿t™t …t÷f Þs{t™™e Ðæçã-hûtt fhtu y™u Þ¿t™u «ftrþ‚ fh™th }ææ}æìnwk ntu‚t, ™-y™u yæðÞwo, WŒT„t‚t y™u ƒúñt™e Ðæçã-hûtt fhtu. (6)
¼tðtÚto : su Þ¿t …qðtuoõ‚ {kºt{tk ðËw, hwÿ y™u ytrŒíÞÚte rËØ ÚttÞ Au, ‚u ðtÞw y™u s÷™e
r¢Þt þwrØ îtht Ëðo MÚtt™tu ‚Útt Ëðo ðM‚wytu™u r«Þ, ÂMÚth, Ëw¾ŒtÞf y™u ¿tt™ðÄof ƒ™tðu Au;
‚u™e ð]rØ y™u hûtt {txu Ëðo {™w»Þtuyu ÔÞt…f Eïh™e «tÚto™t ‚Útt W¥t{ …whw»ttÚto fhðtu òuEyu. (6)

•ÇŸfi flÊ¡Á¡Œ˜Ô flÊ¡¯ àflÊ ‚Á⁄Ucÿãï flÊ¡Á¡Ãö ‚ê◊Êfi|Ö◊¸–
Ÿ◊Êfi Œflèÿfi— SflœÊ Á¬ÃÎèÿfi— ‚ÈÆÿ◊fi ◊ ÷ÍÿÊSÃ◊˜ÔH 7H

39

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : suÚte yu ¥xÝï-yÂø™ ±æ…ç…„ì-yÚtto‚T su Wíf]ü yL™™u «t fhtð™th Ëðo …ŒtÚttuo™u
þwØ fhu Au, yuÚte nwk y±æ-‚u ±æ…}æì-ðu„ðt™ ¨çÚc²‹„}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u yL‚rhût{tk …ntU[tz™th y™u
±æ…ç…„}æì [±æ…-] yÚtto‚T ÞwØ™u S‚tz™th ¼tir‚f yÂø™ Au, ‚u™u ¨}}ææ<Á}æ-Ëthe he‚u þwØ fhwk Awk.
Þ¿t{tk «Þwõ‚ su yÂø™Úte Îï±ï|²:-rŒÔÞ Ëw¾ŒtÞf …qðtuoõ‚ ðËw ð„uhuÚte Ëw¾ {txu Ý}æ:-yíÞk‚
{Äwh ©uc s÷ ‚Útt çЄë|²:-…t÷™ fh™the ðËk‚ ð„uhu }‚wytu Au ‚u™t îtht ythtuøÞ {txu S±{æy{]‚Y… yL™ ÚttÞ Au, ‚u ¨é²}æï-ƒ¤ ‚Útt …ht¢{ yt…™th Au, ‚u Þ¿tÚte }æï-{tht {txu …ý |æê²æS„}æ샤 y™u …ht¢{ yt…™th ƒ™u. (7)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu - {™w»Þu …qðo {kºt{tk ðŠý‚ yÂø™™u {wÏÞ ËtÄ™ ƒ™tððtu
òuEyu. fthý fu yÂø™ W…h sðt™t Mð¼tððt¤tu ntuðtÚte Ëðo …ŒtÚttuo™tu AuŒf Au. Þt™ y™u y†tu{tk
yÂø™™tu rðrÄ…qðof W…Þtu„ fhðtÚte ‚u þe½ú „r‚ y™u rðsÞ™tu nu‚w ƒ™e™u, }‚wytu îtht rŒÔÞ
…ŒtÚttuo™u rËØ fhe™u, yL™-s÷™u þwØ fhe™u Ëw¾ŒtÞf ƒ™tðu Au, yu{ òýðwk òuEyu. (7)

•S∑§fiãŸ◊l Œflèÿ˘•ÊÖÿö ‚¢Á÷˝fiÿÊ‚◊æ˜UÔ®ÁÉÊ˝fiáÊÊ ÁflcáÊÊ ◊Ê àflÊflfi∑˝§Á◊·¢
fl‚Èfi◊ÃË◊ÇŸ Ã ¿UÊÿÊ◊ȬfiSÕ·¢ ÁflcáÊÊ SÕÊŸfi◊‚ËÃ˘ßãº˝Êfi flËÿ~¸◊∑ΧáÊÊŒÍÆäfl~Ê¸˘äfl⁄U˘•ÊSÕÊfiØÔH 8H
…ŒtÚto : nwk Îï±ï|²:-W¥t{ Ëw¾tu™e «tr {txu su ¥SÜU‹Ý}æì-r™ù÷ Ëw¾ŒtÞf ¥æÁ²}æì-½]‚ ð„uhu
©uc …ŒtÚto Au ‚u™u ¥¢çÍæí‡ææ-„r‚ ËtÄ™Y… yÂø™ îtht ¥l-yts ¨¢ç|æí²æ¨}æì-Äthý fhwk y™u y±æ‚u™tu nwk }ææ-¥±ÜíUç}æ¯}æì-…rhíÞt„ ™ fhwk.
nu yÂø™ s„Œeïh ! „ï-yt…™tu ±¨é}æ„è}æì-…ŒtÚto Œt‚t Àæ²æ}æì-yt©Þ™u ©ÐSƒï¯}æì-«t fhwk.
su yu ¥xÝï-yÂø™ ç±c‡ææï:-Þ¿t™t SƒæÝ}æì-r™ðtË™wk MÚtt™ ¥ç¨-Au, ‚u™u …ý ±¨é}æ„è}æì-W¥t{
…ŒtÚto Œt‚t Àæ²æ}æì-yt©Þ™u nwk ©ÐSƒï¯}æì-«t ÚtE™u Þ¿t™u rËØ fhwk. ‚Útt su ªŠ±ü:-ytftþ y™u
¥Š±Ú:-Þ¿t-yÂø™{tk hnu™th ¥æ-Ëðo he‚u ¥Sƒæ„ì-ÂMÚt‚ hnu Au, ‚u™u §‹Îí:-ËqÞo y™u ðtÞw Äthý
fhe™u ±è²ü}æì-ðeh …whw»t™tk f{o yÚtðt …ht¢{ ¥ÜëU‡ææï„ì-ƒ™tðe Œu Au. (8)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu - su …qðtuoõ‚ Þ¿t îtht yL™ y™u s÷ þwØ ÚtE™u yrÄf
{tºtt{tk Wí…L™ ÚttÞ Au, suÚte ‚u Þ¿t™u rËØ fhðt {txu {™w»Þtuyu yrÄf Ët{„úe yufºt fhðe òuEyu.
su{ nwk Ëðoºt ÔÞt…f Awk, {the yt¿tt™wk fŒe …ý WÕ÷k½™ ™ fhðwk òuEyu. su y™ufrðÄ Ëw¾tu™u
yt…™th {tht yt©Þ™u „úný fhe™u yÂø™{tk su Þ¿t fhðt{tk ytðu Au, su™u ËqÞo …tu‚t™tk rfhýtuÚte
Ëqû{ fhe™u ðtÞw™e ËntÞ‚tÚte W…h ¾U[e™u W…h {u½{kz÷{tk MÚttr…‚ fhu Au, Vhe íÞtkÚte ¼qr{
…h …tzu Au, suÚte ¼qr{{tk {nt™ …ht¢{ - þÂõ‚ Wí…L™ ÚttÞ Au; ‚u Þ¿t™wk ËŒt y™wct™ fhðwk
òuEyu. (8)

•ÇŸ fl„Ê¸òÊ¢ flŒÍƸàÿõ◊flfiÃÊ¢ àflÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ•fl àfl¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
|Sflfic≈U∑Χgflèÿ˘ßãº˝˘•ÊÖÿfiŸ „UÁfl·Êfi ÷ÍÆàSflÊ„UÊ ‚¢ ÖÿÊÁÃfi·Ê ÖÿÊÁÃfi—H 9H

40

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{uïh ! su læ±æÐë烱è-«ftþ{Þ ËqÞo÷tuf y™u …]rÚtðe Þ¿t™e ¥±„æ}æìhûtt fhu Au, ‚u™e y±}æì-yt… ±ï:-hûtt fhtu. su{ yu ¼tir‚f yÂø™ ãæï~æ}æì-Þ¿t y™u Îêy²}æì-Œq‚f{o
læ±æÐë烱è-«ftþ{Þ ËqÞo÷tuf y™u …]rÚtðe™wk hûtý fhu Au, ‚u{ nu ¼„ðt™T ! Îï±ï|²:-rðît™tu {txu
çS±cÅÜëU„ì-‚u™e RåAt™wËth W¥t{ Rü ftÞtuo {txu yt… y{the ¥±-hûtt fhtu.
su{ yu ¥æÁ²ïÝ Þ¿t y™u yÂø™ ntu{ðt ÞtuøÞ ½]‚ ð„uhu W¥t{ …ŒtÚttuo ã籯æ- ËkMf]‚ yÚtto‚T
Ëthe he‚u þwØ fhu÷ ntu{™tk ÿÔÞtu fuËh ð„uhu …ŒtÚttuo y™u Á²æï焯æ-«ftþÞwõ‚ ÷tuftu™e ËtÚtu
Á²æïç„:-«ftþ{Þ rfhýtuÚte çS±cÅÜëU„ì-ƒnw s Rüfthe §‹Îí:-ËqÞo÷tuf …ý læ±æÐë烱è-y{tht
LÞtÞ ‚Útt …]rÚtðe™t htßÞ™e hûtt fh™th ¥|æê„ì-ƒ™u Au, ‚u{ yt… Á²æïç„:-rð¿tt™Y… ßÞtur‚™t
Œt™Úte y{the ¥±-hûtt fhtu. yu{ S±æãæ-ðuŒðtýe yu f‚oÔÞ-f{o™tu W…Œuþ fhu Au. (9)
¼tðtÚto : Eïhu {™w»Þtu™u ðuŒtu{tk W…Œuþ yt…u÷ Au fu {™w»Þtu îtht su-su yÂø™, …]rÚtðe, ËqÞo
‚Útt ðtÞw ð„uhu …ŒtÚttuoÚte yÂø™ntuºt y™u Œq‚f{o™u f{o™t r™r{¥t {t™e™u fhðt{tk ytðu Au, ‚u f{o
RÂåA‚ Ëw¾ yt…™th ntuÞ Au. ytX{tk {kºt{tk Þ¿t™t ËtÄ™ fnu÷ ‚u™wk V¤ ™ð{tk {kºt{tk «ftrþ‚
fhu÷ Au. (9)

◊ÿËŒÁ◊ãº˝˘fi ßÁãº˝ÿ 
¢ ŒfiœÊàflS◊ÊŸ˜Ô ⁄UÊÿÊfi ◊ÉÊflÊfiŸ— ‚øãÃÊ◊˜–Ô •S◊Ê∑§fiö ‚ãàflÊÁ‡Ê·fi—
‚àÿÊ Ÿfi— ‚ãàflÊÁ‡Ê·˘©U¬fi„ÍUÃÊ ¬ÎÁÕflË ◊ÊÃÊ¬ ◊Ê¢ ¬ÎfiÁÕflË ◊ÊÃÊ uÔUfiÿÃÊ◊|ÇŸ⁄UÊÇŸËfiœ˝ÊØÔ
SflÊ„UÊfiH 10H
…ŒtÚto : §‹Îí:-…h{uïhu }æç²-{tht{tk §Î}æì-«íÞût §ç‹Îí²}æì-yiïÞo™e «tr™tk r[ötu Au, ‚u
…h{uïhu …tu‚t™t ¿tt™Úte òuÞtk Au y™u «ftrþ‚ fÞtO Au ‚Útt Ëðo Ëw¾tu™u rËØ fh™tht rðît™tu™u
«Œt™ fÞtO Au. su™u RLÿ yÚtto‚T rðît™tu «er‚…qðof Ëuð™ fhu Au ‚u™u ‚Útt Úæ²:-rðãt, Ëwðýo y™u
[¢ð‚eo htßÞtrŒ Ëk…r¥t™u Î{æ„é-r™íÞ MÚtt…™ fhu.
…h{uïh™e f]…t y™u y{tht …whw»ttÚtoÚte }æÍæ±æÝ:-su{tk rð…w÷ Ä™, htßÞtrŒ …ŒtÚttuo rðã{t™
Au, ‚u™u y{u …qýo yiïÞoÞwõ‚ Ëk…r¥t™u «t fheyu, ‚u{ Ä™ Ý:-y{u …htu…fth fh™tht Ä{toí{t
÷tuftu™u ¨™‹„æ}æì-«t ÚttÞ y™u yt he‚u ¥S}ææÜU}æì-y{u …htu…fth fh™tht Ä{toí{t™e ¥æçàæ¯:ft{™t ¨y²æ:-rËØ ¨‹„é-ÚttÞ ‚Útt ‚u he‚u Ý:-y{the ¥æçàæ¯:-LÞtÞ…qðof™e RåAtÞwõ‚ r¢Þtytu
¨y²æ:-rËØ ¨‹„é-ÚttÞ.
yu he‚u }ææ„æ-Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™e rËrØ™u {tLÞ fh™the rðãt y™u Ðë烱è-yíÞk‚
Ëw¾fthe ¼qr{ Au, ©Ðãê„æ-su™u htßÞ ð„uhu Ëw¾ {txu {™w»Þ ¢{Úte «t fhu Au, ‚u }ææ}æì-Ëw¾™e
RåAt fh™th {™u ©Ðu²„æ}æì-Ëthe he‚u W…Œuþ fhu Au.
{U y™wct™ fhu÷ yu ¥çxÝ:-¼tir‚f yÂø™™u ¥æxÝè{íæ„ì-ƒ¤‚ý ð„uhu «ßðr÷‚ fhu Au, ‚u
y{tu™u ðtkrA‚ Ëw¾tu yt…™th ƒ™e™u Ý:-y{tu™u Ëw¾ yt…™th ƒ™u. fthý fu yu he‚u Ëthe he‚u
ntu{™u «t ÚtE™u RÂåA‚ ftÞtuo™u rËØ fh™th Au. S±æãæ-Ëðo {™w»Þtu {txu yt Þ¿tf{o fhðt™tu

41

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ðuŒðtýe W…Œuþ yt…u Au. (10)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …whw»ttÚteo y™u Eïh™tu W…tËf Au, ‚u s MðåA {™, ©uc ‚Útt W¥t{ Ä™
y™u ËíÞ ft{™t «t fhu Au; yLÞ ™nª.
Ëðo™u {t™ yt…ðt™t fthýu yt {kºt{tk …]rÚtðe þçŒÚte ¼qr{ y™u rðãt «ftrþ‚ fhu÷ Au.
Ëðuo ‚u ƒk™uÚte ËŒt W…fth fhu. yuðtu Eïhu yt {kºt{tk W…Œuþ fhu÷ Au.
™ð{tk {kºt îtht, rËØ fhðt{tk ytðu÷ yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuoÚte Rü Ëw¾tu™e «tr™tu W…Œuþ
fhu÷ Au. ‚u yt Œþ{tk {kºt îtht …ý «ftrþ‚ fhu÷ Au. (10)

©U¬fi„ÍUÃÊ lÊÒ|c¬ÃÊ¬ ◊Ê¢ lÊÒÁc¬ÃÊ uÔUfiÿÃÊ◊|ÇŸ⁄UÊÇŸËfiœ˝ÊÃ˜Ô SflÊ„UÊfi– ŒflSÿfi
àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– ¬˝ÁÃfiªÎˆÔUÊêÿÇŸc≈˜flÊSÿ~Ÿ
¬˝Ê‡ŸÊfiÁ◊H 11H
…ŒtÚto : {tht îtht su læñ:-«ftþMðY… çЄæ-Ëðo…t÷f Eïh™e ©Ðãê„:-W…tË™t fh™th }ææ}æìËw¾tu…¼tu„ fh™th {™u ©Ðu²„æ}æì-Ëthe he‚u Mðefthtu.
yu he‚u su læñ:-«ftþMðY… çЄæ-Ëðo W¥t{ W¥t{ r¢Þtytu™t …t÷f ËqÞo÷tuf {™u ©Ðãê„:r¢Þt{tk «Þwõ‚ fh™th }ææ}æì-Ëðo Ëw¾™t ¼tuõ‚t {™u rðãt - ¿tt™ ©Ðu²„æ}æì-«Œt™ fhu Au.
su ¥çxÝ:-sXhtÂø™ S±æãæ-Ëtht ¼tus™™u ¥æxÝè{íæ„ì-WŒh{tk …[tðe Œu Au. ‚uÚte nwk Îï±S²yt™kŒŒtÞf ¨ç±„é:-Ëðo s„‚™u Wí…L™ fh™th …h{uïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷ ËkËth{tk rðã{t™
Au, y±æ-‚u, Wõ‚ ¼tu„™u ¥çEÝæï:-«tý y™u y…t™™t Ïææãé|²æ}æì-ytf»toý y™u Äthý „wý - þÂõ‚
îtht ‚Útt Ðêc‡æ:-…wrüfthf Ë{t™ ðtÞw™t ãS„æ|²æ}æì-þtuÄ™ y™u þheh™t «íÞuf yk„{tk …ntU[tzðt™t
„wýtuÚte Ðíç„xæëØæç}æ-Ëthe he‚u - r™íÞ „úný fhwk Awk.
„úný fhe™u ¥xÝï:-«ßðr÷‚ ¼tir‚f …t[f yÂø™{tk …ftðe™u y±æ-‚u ¼ûÞ …ŒtÚto™u ¥æS²ïÝ…tu‚t™t {w¾Úte ÐíæàÝæç}æ-Ëthe he‚u ¼tus™ fhwk Awk. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þu …tu‚t™t ytí{t™e þwrØ {txu y™k‚ rðãt™t «ftþf …h{uïh™e r™íÞ W…tË™t
fhðe òuEyu. ‚Útt rðãt™e rËrØ {txu ™uºttuÚte Ëthe he‚u òuE™u ËkMfth fhu÷ «{týÞwõ‚ ¼tus™
r™íÞ fhðwk òuEyu.
Eïh îtht ËkËth{tk Wí…L™ …ŒtÚttuoÚte su Ëðo «fth™t ¼tu„ rËØ - «t ÚttÞ Au, ‚u™u rðãt
‚Útt Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth ËtÚtu MðÞk ¼tu„ððt òuEyu ‚Útt yLÞtu™u ¼tu„ðtðt òuEyu.
…qðo {kºtÚte …]rÚtðe …h rðãt îtht «t Út™th ‚Útt {t™ nu‚w su …ŒtÚto fnu÷ Au, ‚u™tu Ëðuoyu
Ä{o y™u ÞwÂõ‚…qðof W…¼tu„ fhðtu òuEyu. yu ðt‚ yt {kºt{tk «r‚…trŒ‚ fhðt{tk ytðu÷ Au. (11)

∞Æâ Ãfi Œfl ‚ÁflÃÿ¸ôÊ¢ ¬˝Ê„ÈUÆ’¸Î„US¬Ãfiÿ ’˝rÊÔáÊfi– ÃŸfi ÿôÊ◊fifl ÃŸfi ÿôʬfi$à ÃŸ

42

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

◊Ê◊fiflH 12H
…ŒtÚto : nu Îï±-rŒÔÞ Ëw¾ y™u ©uc „wýtu™t Œt‚t ! ¨ç±„:-Ëf÷ yiïÞo™t rðÄt‚t s„Œeïh !
ðuŒ y™u rðît™ yt…™tÚte «ftrþ‚ ÚtÞu÷ »„}æì-yu …qðtuoõ‚ Þ¿t™u Ðíæãé:-Ëthe he‚u fnu Au. suÚte
ÏæëãSЄ²ï-{n¥t{ ðuŒðtýe™wk …t÷™ fh™th Ïæíræ‡æï-[thuÞ ðuŒtu™t yæÞÞ™Úte suýu ƒúñt™e …Œðe
«t fhu÷ Au, ‚u rðît™™u Ëw¾ y™u ©uc yrÄfth «t ÚttÞ Au.
yu ²¿æ}æì-Þ¿t ËkƒkÄe Ä{to™wct™Úte ²¿æÐç„}æì-Þ¿t fh™tht y™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ yt…™th
rðît™ y™u ‚u rðãt-Ä{oY… «ftþ îtht }ææ-{the …ý ¥±-hûtt fhtu. (12)
¼tðtÚto : Eïhu Ë]rü™t ythk¼{tk rŒÔÞ „wýðt™ yÂø™, ðtÞw, ytrŒíÞ y™u ykr„ht ™t{f
}r»tytu™u [thu ðuŒtu™t W…Œuþ îtht Ëðo {™w»Þtu™u rðãt «trÂsLÞ Ëw¾ {txu Þ¿t™t y™wct™™e
rðrÄ ƒ‚tðe Au, suÚte Ëðo™e hûtt ÚttÞ Au.
fthý fu rðãt y™u þwrØ r¢Þt rð™t ftuE™u …ý Ëw¾ ‚Útt hûtý «t ÚtE þf‚tk ™Úte. ytÚte
Ëðuoyu …hM…h «u{ {txu ‚u™e «Þí™…qðof ð]rØ y™u hûtt fhðe òuEyu.
su yr„Þth{tk {kºt îtht Þ¿t V¤ y™u W…¼tu„™tu W…Œuþ fhu÷ Au, ‚u™tu «ftþ Eïhu s fhu÷
Au, ‚u{ ¿tt‚ ÚttÞ Au. (12)

◊ŸÊfi ¡ÍÆÁáȸӷÃÊ◊ÊÖÿfiSÿ ’΄US¬ÁÃfiÿ¸ôÊÁ◊◊¢ ÃfiŸÊàflÁ⁄UCU¢ ÿôÊö‚Á◊◊¢ ŒfiœÊÃÈ–
Áfl‡flfi ŒflÊ‚fi˘ß„U ◊ÊfiŒÿãÃÊ◊Ê3ê¬˝ÁÃfiDÔUH 13H
…ŒtÚto : …êç„:-{thwk yíÞk‚ ðu„Úte f{tuo{tk ÔÞt }æÝ:-{™™þe÷ y™u ¿tt™«tr™wk ËtÄ™ {™
¥æÁ²S²-Þ¿t Ët{„úe™wk …鯄æ}æì-«er‚…qðof Ëuð™ fhu.
ÏæëãSÐç„:-{nt™ «f]r‚ y™u «ftþ ð„uhu™t hûtf s„Œeïh su §}æ}æì-yt «íÞût y™u y«íÞût
¥çÚcÅ}æì-y®nË™eÞ ²¿æ}æì-Ëw¾Y…e Þ¿t™tu „Ýæï„é-rðM‚th fhu §Î}æì-yt Þ¿t ¥çÚcÅ}æì-íÞtßÞ ™Úte.
²¿æ}æì-su y™wct™ fhðt ÞtuøÞ rð¿tt™™e «trÂY… Þ¿t Au, ‚u™u ¨‹Î{æ„é-Ëthe he‚u „úný fhtðu.
nu ç±Eï Îï±æ¨:-Ëðo rðît™tu ! ‚{u …t÷™ fhðt ÞtuøÞ ‚u ƒk™u Þ¿t™tu rðM‚th fhe™u §ã-yt
ËkËth yÚtðt yt…ýtk {™{tk }ææβ‹„æ}æì-yt™krŒ‚ Úttytu.
nu ¥æï3}æì-ytukfth yÚto s„Œeïh ! yt… ÏæëãSÐç„:-«f]r‚ ð„uhu™wk …t÷™ fh™th §ã-yt ËkËth{tk
yÚtðt rðît™tu™t ÓŒÞ{tk Ðíç„cÆ-f]…t fhe™u Þ¿t yÚtðt ðuŒrðãt™e MÚtt…™t fhtu. (13)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{thwk {™ þw¼ ftÞtuo{tk «ð]¥t ÚttÞ. {tht îtht
ËkËth{tk su Þ¿t fhðt™e yt¿tt yt…wk Awk, ‚u™wk y™wct™ fhe™u MðÞk Ëw¾e ƒ™tu ‚Útt yLÞ™u Ëw¾e
fhtu.
ytu{T yu …h{uïh™wk ™t{ Au. su{ r…‚t y™u …wºt™tu r«Þ ËkƒkÄ Au, ‚u{ Rïh ËtÚtu ytukfth™tu
ËkƒkÄ Au.

43

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

þw¼ f{tuo rð™t ftuE™e …ý «r‚ct - ËL{t™ ÚtE þf‚wk ™Úte. ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu yÄ{o™tu
íÞt„ fhe™u Ä{oftÞtuo™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu, suÚte ËkËth{tk yrðãtY…e ykÄfth™wk r™ðthý ÚtE™u
rðãtY…e ËqÞo «ftrþ‚ ÚttÞ.
ƒth{tk {kºt{tk su Þ¿t™tu W…Œuþ fhu÷ n‚tu, ‚u™t y™wct™Úte Ëðo™u ËL{t™ y™u Ëw¾ «tÂ
ÚttÞ Au, ‚u yt {kºt îtht «ftrþ‚ fhðt{tk ytðu÷ Au. (13)

∞Æ·Ê Ãfi˘•ÇŸ ‚Á◊ûÊÿÊ flœ¸Ó®Sfl øÊ øfi åÿÊÿSfl–
fl*œ·Ë◊Á„Ufi ø flÿ◊Ê øfi åÿÊÁ‚·Ë◊Á„U–
•ÇŸfi flÊ¡Á¡mÊ¡¯ àflÊ ‚‚ÎÆflÊú ‚¯ flÊ¡Á¡Ãö‚ê◊Êfi|Ö◊¸H 14H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{uïh ! „ï-yt…™e su »¯æ-yt ¨ç}æ„ì-Ëthe he‚u …ŒtÚttuo™t „wýtu™u «ftrþ‚
fh™the ðuŒrðãt Au, „²æ-‚u rðãt îtht y{u fhu÷e M‚wr‚™u «t fhe™u yt… r™íÞ ±{üS±-y{tht
¿tt™{tk ð]rØ fhtu. ™-yu y™u ‚u ðuŒrðãtÚte y{the …ý r™íÞ ð]rØ fhtu.
nu ¼„ð™T ! yu he‚u yt…™t „wýtu™u òý™tht y{u ÷tuftuÚte ™-…ý «ftrþ‚ ÚtE™u yt… ¥æ
Œ²æ²S±-y{tht ytí{t{tk …ý ð]rØ™u «t fhtðtu. yu he‚u y{the …ý ð]rØ fhtu.
nu ¼„ð™T ! ¥xÝï-rð¿tt™ MðY… y™u rðsÞ «Œt™ fh™th, ±æ…ç…„ì-Ëðo™t ðu„™u S‚™th
…h{uïh ! ±æ…}æì-¿tt™ MðY…, ¨¨ë±æ¢¨}æì-Ëðo™u òý™th y±æ-yt…™e ±<{¯è}æçã-M‚wr‚ytuÚte ð]rØ™u
«t fhu. ™-y™u yt… f]…t fhe™u y{™u …ý Ëðo™t ðu„™t rðsu‚t, ¿tt™ðt™ - Ëðo™t {™™t
¿tt‚t fhtu, su{ ±²}æì-y{u ¥æ + Œ²æ稯è}æçã-yt…™e yrÄf{tk yrÄf M‚wr‚ fheyu, ‚u{ yt…
…ý y{thtk Ëðo ©uc „wýtu y™u Ëw¾tu™e ¥æŒ²æ²S±-ð]rØ fhtu. y{u yt…™t yt©Þ™u «t ÚtE™u
yt…™e yt¿tt™t …t÷™ îtht ¨}}ææçÁ}æü-Ëthe he‚u þwØ ƒ™eyu.
rî‚eÞ yÚto : su »¯æ-yt ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ Au, „ï-‚u™u ¨ç}æ„ì-Ëthe he‚u «Œe fh™th
ftctrŒ Ë{qn Au. ‚uÚte „²æ-yu yÂø™™e ±{üS±-ð]rØ y™u ¥æŒ²æ²S±-…rh…qýo …ý ÚttÞ Au. y{u
y±æ-‚u ±æ…}æì-ðu„ðt™ y™u ¨¨ë±æ¢¨}æì-rþÕ…rðãt™t „wýtu™u «t fhðt ‚Útt ±æ…ç…„}æì-Ëk„út{™u
S‚ðt™t ËtÄ™Y… yÂø™™e rðãt™e ð]rØ {txu yrÄf ±<{¯è}æçã-ð]rØ fheyu Aeyu. ™-y™u
¥æŒ²æ稯è}æçã-f÷tytu{tk …rh…qýo …ý fheyu Aeyu. suÚte yu yÂø™ rþÕ…rðãtÚte rËØ fhu÷
rð{t™trŒ Þt™tu îtht ðu„Þwõ‚, rþÕ…rðãt™t ¿tt‚t ‚Útt Ëk„út{{tk rðsu‚t y{™u rðsÞ-«Œt™Úte
ð]rØ fhu Au; y±æ-‚uÚte y{u yu yÂø™™tu ¨}}ææ<Á}æ-Ëthe he‚u «Þtu„ fheyu Aeyu.
¼tðtÚto : yt {kºt{tk ‘±{üS±’ y™u ‘Œ²æ²S±’ ‚u ƒu r¢Þt…Œtu ytŒh {txu òýðtk òuEyu. su
{™w»Þ …h{uïh™e yt¿tt™wk …t÷™ ‚Útt r¢Þt-ftiþ÷{tk WL™r‚ fhu Au, ‚u rðãt{tk Ëðo™u yt™krŒ‚
fhe™u, Œwü þºtwytu™u S‚e™u, þwØ ƒ™e™u, Ëw¾™u «t fhu Au. yLÞ yt¤Ëw {™w»Þ ™nª.
{kºt{tk ytðu÷t [th ‘™’ …ŒtuÚte yu{ òýðwk òuEyu fu Eïh™e Ä{to™wfq¤ yt¿tt MÚtq÷ y™u

44

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëqû{ ¼uŒÚte y™uf «fth™e Au. ‚Útt r¢Þtftkz{tk f‚oÔÞ f{o …ý y™uf «fth™tk Au.
‚u{tk {kºt{tk su ðuŒrðãt™wk «r‚…tŒ™ fhu÷ Au, ‚uÚte Ëw¾ «tr {txu Þ¿t™wk rðÄt™ fhu÷ Au.
yt {kºt{tk yu ðuŒrðãt îtht yu he‚u …whw»ttÚto fhðt™wk «r‚…tŒ™ fhu÷ Au. (14)

•ÇŸË·Ê◊ÿ
fi ÊL §|îÊÁÃ◊ŸÍîÊ·fi ¢ flÊ¡fiSÿ ◊Ê ¬˝‚ 
fl 
Ÿ  ¬˝Ê„ UÊÁfi ◊– •ÇŸË·Ê◊ÊÒ Ã◊¬fiŸŒÈ ÃÊ¢
ÿÊ˘õ S◊ÊŸ˜Ô m|c≈U ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊Ê flÊ¡fiSÿÒŸ¢ ¬˝‚fl 
Ÿ ʬÊ„fi UÊÁ◊– ßãº˝ÊÇ ãÿÊL§|îÊÁÃ◊ŸÍîÊ·fi 
flÊ¡fi S ÿ
◊Ê
¬˝ ‚ fl Ÿ 
¬˝ Ê  „ UÊfi Á ◊–
ß ã º˝ Ê  Ç ŸË
Ãfi ◊ ¬ŸÈ Œ ÃÊ¢ 
ÿÊ˘S◊ÊŸ˜Ô m|c≈U ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊Ê flÊ¡fiSÿÒŸ¢ ¬˝‚flŸÊ¬Êfi„UÊÁ◊H 15H
…ŒtÚto : nwk ¥çxݯæï}æ²æï:-«rËØ ¼tir‚f yÂø™ y™u [kÿ÷tuf™t ©çÁ…ç„}æì-Œw:¾ŒtÞf þºtwytu™u
¥ÝéÁ…ï¯}æì-y™w¢{Úte S‚wk y™u ±æ…S²-ÞwØ™t Ðí¨±ïÝ-Wí…tŒ™Úte rðsÞ fh™th™u }ææ-{™u …tu‚t™u
Ðíæïãæç}æ-Ëthe he‚u þwØ ‚ftuoÚte ËkÞwõ‚ fhwk.
su {thtÚte Ëthe he‚u rðãt îtht r¢Þt - fwþ¤‚t{tk ËkÞwõ‚ fhu÷ ¥xÝè¯æï}ææñ-Wõ‚ yÂø™ y™u
[kÿ÷tuf Au, ‚u ²:-su yLÞtÞfthe Œwü {™w»Þ ¥S}ææÝì-LÞtÞ fh™tht y{u ÷tuftuÚte mïçcÅ-þºtw¼tð
ht¾u Au. ²¢ ™-y™u su yLÞtÞftheÚte ±²}æì-y{u LÞtÞtÄeþ ÷tuftu çmc}æ:-rðhtuÄ fheyu Aeyu, „}æì‚u þºtw y™u htu„tu™u ¥ÐÝé΄æ}æì-Œqh fheyu.
nwk »Ý}æì-yu Œwü þºtw™u ±æ…S²-Þt™ ðu„trŒ „wýtuÚte Þwõ‚ Ëu™t™t Ëk„út{™e Ðí¨±ïÝ-Ëthe he‚u
«uhýtÚte ¥Ðæïãæç}æ-Œqh fhwk Awk.
nwk §‹Îíæx‹²æï:-ðtÞw y™u rðãw‚TY… yÂø™™e ©çÁ…ç„}æì-rðãtÚte Ëthe he‚u Wíf»to™u ¥ÝêÁ…ï¯}æìy™w¢{Úte «t fhwk.
nwk ±æ…S²-¿tt™™e «uhýt îtht ðu„™e «tr™t Ðí¨±ïÝ-yiïÞo™t {txu Wí…L™ fhe™u ðtÞw y™u
rðãw‚T rðãt™u òý™th }ææ}æì-nwk …tu‚u r™íÞ Ðíæïãæç}æ-Ëthe he‚u ‚ftuo îtht Ëw¾tu™u «t fhwk.
{tht îtht W¥t{ he‚u rËØ fhu÷ §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u rðãw‚T yÂø™ Au, ‚u ²:-su {q¾o {™w»Þ
¥S}ææÝì-y{u rðît™tu™tu mïçcÅ-y«er‚Úte ð‚uo Au; ™-y™u ²}æì-su {q¾oÚte ±²}æì-y{u rðît™tu çmc}æ:y«er‚ fheyu Aeyu; „}æì-‚u ðuh fh™th {qZ {™w»Þ™u ¥ÐÝé΄æ}æì-Œqh fheyu.
nwk …ý »Ý}æì-yu™u ±æ…S²-rð¿tt™™t Ðí¨±ïÝ-«ftþ îtht ¥Ðæïãæç}æ-©uc‚{ rþûtt yt…e™u þwØ
fhwk Awk. (15)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu - Ëðo {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk rðãt y™u ÞwÂõ‚Úte yÂø™
y™u s÷™t {u¤Úte, f÷t - ftiþ÷Úte ðu„ ytrŒ „wýtu™t «ftþÚte ‚Útt ðtÞw y™u rðãw‚T™e rðãtÚte

45

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëk…qýo Œrhÿ‚t™tu ™tþ y™u þºtwytu …h rðsÞ™e ËtÚtu ËwrþûttÚte {™w»Þtu™e {q¾o‚t™u Œqh fhe™u, rðî¥tt™u
«t fhtðe™u rðrðÄ Ëw¾tu™u MðÞk «t fhu ‚Útt yLÞtu™u «t fhtðu.
yt he‚u Ë{M‚ …ŒtÚto rðãtytu™u s„‚{tk «ftrþ‚ fhu. …qðo {kºt îtht su ftÞo «ftrþ‚ fhu÷
‚u™e yt {kºt îtht …wrü fhðt{tk ytðe Au. (15)

fl‚ÈfièÿSàflÊ L§º˝èÿfiSàflÊÁŒàÿèÿfiSàflÊ ‚¢¡ÊfiŸÊÕÊ¢ lÊflʬÎÁÕflË Á◊òÊÊflLfi§áÊÊÒ àflÊ
flÎc≈UKÊfiflÃÊ◊˜Ô– √ÿãÃÈÆ flÿÊÄÃöÁ⁄U„UÊfiáÊÊ ◊L§ÃÊ¢ ¬Î·fiÃ˪¸ë¿U fl‡ÊÊ ¬Î|‡Ÿfi÷ÍƸàflÊ ÁŒfl¯
ªë¿U ÃÃÊfi ŸÊ flÎ|c≈U◊Êflfi„U– øˇÊÈÆc¬Ê˘•fiÇŸ˘Á‚ øˇÊÈfi◊¸ ¬ÊÁ„UH 16H
…ŒtÚto : y{u ±¨é|²:-yÂø™ ytrŒ ytX ðËwytuÚte y±æ-‚u Þ¿t™u ‚Útt LÎíï|²:-yr„Þth hwÿtuÚte
y±æ-‚u Þ¿t™u y™u ¥æçÎy²ï|²:-ƒth {rn™tytuÚte y±æ-‚u r¢Þt Ë{qn™u r™íÞ W¥t{ ‚ftuoÚte òýeyu,
‚Útt Þ¿t îtht yu læ±æÐë烱è-ËqÞo«ftþ y™u ¼qr{ ¨¢…æÝæƒæ}æì-‚u™tÚte Wí…L™ Út™the rþÕ… rðãt,
rËØ fh™th Aeyu.
ç}æ~ææ±L‡ææñ-su r{ºt yÚtto‚T ƒtÌt «týðtÞw y™u ðhwý yÚtto‚T ytk‚rhf WŒt™ðtÞw su þheh{tk
hnu™th Au ‚u ±ëcÅìKæ-þwØ s¤™e ð»ttoÚte y±æ-ãtðt …]rÚtðe{tk ÂMÚt‚ ËkËth™e ¥±„æ}æì-hûtt fhu Au.
±²:-su{ …ûte …tu‚t™t {t¤t ƒtkÄu Au y™u ò‹„é-«t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚u [„tÞºte ð„uh]u AkŒtu
îtht çÚãæ‡ææ:-Eïh…qsf y{u ÷tuftu y±æ-‚u AkŒtu îtht Þ¿t™wk y™wct™ fheyu Aeyu.
su Þ¿t{tk yt…u÷e ytnwr‚ ÐëçàÝ:-yk‚rhût{tk ÂMÚth ±àææ-þtu¼tÞ{t™ |æêy±æ-ÚtE™u }æL„æ}æìðtÞw™t Ëk„Úte çα}æì-ËqÞo™t «ftþ™u xæÓÀ-«t ÚttÞ Au.
‚u „„:-íÞtkÚte Ý:-y{tht Ëw¾ {txu ±ëçcÅ}æì-ð»tto™u ¥æ±ã-Ëthe he‚u ðhËtðu Au. ‚u ð»tto™wk s÷
Ð믄è:-™Œe-™t¤t™u «t ÚttÞ Au.
suÚte yu ¼tir‚f yÂø™ ™ÿæécÐæ:-™uºttu™tu hûtf ¥ç¨-Au, ‚uÚte }æï-y{thtk ™ÿæé:-ƒtÌt y™u
ytk‚rhf [ûtw rð¿tt™™e Ðæçã-hûtt fhu Au. (16)
¼tðtÚto : ‘Ðíæïãæç}æ’ ‚Útt ‘¥Ðæïãæç}æ’ ‚u ƒu …Œtu™e y™wð]r¥t Au.
{™w»Þtu yÂø™{tk su ytnwr‚ yt…u Au, ‚u ðtÞw™t ËkÞtu„Úte {u½{kz÷{tk sE™u, ËqÞoÚte ¾U[u÷t
s÷™u þwØ fhe™u, Vhe íÞtkÚte …]rÚtðe …h ytðe™u yti»trÄytu™e …wrü fhu Au. ‚u ytnwr‚ytu ðuŒ{kºttu
îtht s yt…ðe òuEyu. suÚte ‚u™t V¤-¿tt™{tk r™íÞ ©Øt Wí…L™ Út‚e hnu.
yu yÂø™ ËqÞoY… ÚtE™u Ëðo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚uÚte òuðt™t ÔÞðnth™e hûtt ÚttÞ Au. yu ðËw
ð„uhuÚte rðãtY… W…fth „úný fhe™u, Œwü „wý ‚Útt Œwü «týeytu™wk r™íÞ r™ðthý fhðwk òuEyu.
yu s Ëðo™e …qò y™u Ëífth Au. …qðo {kºt{tk fnu Au ‚u s yt {kºt{tk rðþu»tY…u «ftrþ‚ fhu÷
Au. (16)

46

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÿ ¬fiÁ⁄UÁœ¢ ¬ÿ¸œfiàÕÊ˘ÇŸfi Œfl¬ÁáÊÁ÷fiªÈƸsÔ◊ÊfiŸ—– â Ãfi˘∞ÆÃ◊ŸÈÆ ¡Êcʯ ÷⁄UÊêÿ·
÷ûflŒfi¬øÃÿÊfiÃÊ˘•ÇŸ— Á¬˝ÿ¢ ¬ÊÕÊ˘¬ËfiÃ◊˜ÔH 17H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðoºt ÔÞt…f Eïh ! yt… Îï±Ðç‡æç|æ:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðît™tu™e M‚wr‚ytuÚte
xæés}ææÝ:-Ëthe he‚u yt…™t „wýtu™t ðýo™™u «t ÚtE™u ²}æì-‚u „wýtu™u y™wfq¤ …æï¯}æì-«er‚…qðof
Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ÐçÚç{}æì-«¼w‚t™u вü{yƒæ:-r™hk‚h Äthý fhtu Atu. „}æì-yt…™e «¼w‚t™u §„ìs »¯:-nwk ¥Ýé|æÚæç}æ-…tu‚t™t ÓŒÞ{tk Äthý fhwk Awk.
nwk y±„ì-yt…™tÚte }ææ-¥Ð™ï„²æ„ñ-fŒe «r‚fq¤ ™ ƒ™wk. ¥xÝï-s„Œeïh ! yt…™e Ë]rü{tk
{U su çÐí²}æì-«er‚fthf Ðæƒ:-þheh™e hûtt fh™th yL™ ¥Ðè„}æì-„úný fhu÷ Au, ‚u™tÚte …ý fŒe
}ææ-¥Ð™ï„²æ„ñ-«r‚fq¤ ™ ƒ™wk.
rî‚eÞ yÚto : nu s„Œeïh ! „ï-yt…™e Ë]rü{tk »¯:-su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ y™u Îï±Ðç‡æç|æ:rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚttuo xæés}ææÝ:-Ëthe he‚u Mðefth fhu÷ ²}æì-su ÐçÚç{}æì-rðãtrŒ „wýtu
y™u …æï¯}æì-«er‚…qðof ÞtuøÞ f{o™u вü{yƒæ:-Ëðo «fthÚte Äthý fhu Au, „ç}æ„ì-‚u™u nwk ¥Ýé|æÚæç}æ‚u™e …ùt‚T Mðefth fhwk Awk. y™u ‚uÚte fŒe …ý }ææ-¥Ð™ï„²æ„ñ-«r‚fq¤ ƒ™‚tu ™Úte.
{U su ¥xÝï:-yu yÂø™™t ËkƒkÄÚte çÐí²}æì-«er‚fthf y™u Ðæƒ:-þheh™e hûtt fh™th yL™
¥Ðè„}æì-„úný fhu÷ Au, ‚u™u nwk …æï¯}æì-yíÞk‚ «er‚…qðof r™íÞ ¥Ýé|æÚæç}æ-¢{Úte «t fhwk Awk. (17)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu «íÞuf …ŒtÚttuo{tk ÔÞt…f hne™u ‚u™u Äthý fh™th, rðît™tu îtht M‚wr‚
fhðt ÞtuøÞ Eïh Au, ‚u™e r™íÞ «er‚…qðof W…tË™t fhðe òuEyu, suÚte ‚u™e yt¿tt …t÷™ fhðtÚte
r«Þ Ëw¾ «t ÚttÞ Au.
Eïhu «ftþ, Œtn ‚Útt ðu„ ð„uhu „wýtuÚte Þwõ‚ {qŠ‚{t™ ÿÔÞtu{tk ÔÞt…f yÂø™ h[u÷ Au.
{™w»Þ ‚u™tu f÷t-ftiþ÷ ð„uhu{tk «Þtu„ fhe™u {™w»Þtuyu yÂø™Úte Ëðo ÔÞðnthtu™u rËØ fhðt òuEyu,
suÚte Ëðo Ëw¾ rËØ - «t ÚttÞ.
…qðo {kºt{tk su yÂø™™u ð»ttorŒ™tu ËtÄf fnu÷ Au, ‚u yÂø™™e yt {kºt{tk ÔÞt…f‚t ƒ‚tðu÷
Au. yt [ƒk™u {kºttu]{tk Ëk„r‚ Au. (17)

‚údfl÷ÊfiªÊ SÕ·Ê ’ÎÆ„UãÃfi— ¬˝SÃ⁄URDÔUÊ— ¬fiÁ⁄UœÿÊfi‡ø ŒflÊ—– ß◊Ê¢ flÊøfi◊Á÷
Áfl‡flfi ªÎÆáÊãÃfi˘•Ê‚lÊ|S◊Ÿ˜Ô ’*„UÁ·fi ◊ÊŒÿäflúSflÊ„UÊ flÊ≈˜UÔH 18H
…ŒtÚto : nu Ïæëã‹„:-MðÞk ð]rØ™u «t Út™th, ÐíS„ÚïcÆæ:-©uc LÞtÞ rðãtY…e ytË™{tk ÂMÚth
Út™th, ÐçÚ{ï²æ: Ëðo «fth™e Äthýt ƒwrØÞwõ‚, ™-y™u §}ææ}æì-yt «íÞût ±æ™}æì-[thu ðuŒtu™e
ðtýe™tu W…Œuþ fh™tht Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{u §¯æ-…tu‚t™t ¿tt™Úte ¨¢d±|ææxææ:-½]‚ ytrŒ …ŒtÚttuo
ntu{ fh™th Sƒ-ƒ™tu.
S±æãæ-Ëthtk - {Äwh ð[™tuÚte ±æÅì-Ëw¾ «t fhtð™th r¢Þt™u «t ÚtE™u ¥çS}æÝì-«íÞût

47

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ïæ<ãç¯-¿tt™ y™u f{oftkz{tk }ææβŠ±}æì-yt™krŒ‚ ƒ™tu, ‚u{s yLÞ™u …ý yt™krŒ‚ fhtu.
yu s he‚u Wõ‚ ¿tt™™u f{oftkz{tk Wõ‚ ðtýe™e «þkËt fh‚tk ‚{u …tu‚t™t rð[thÚte W¥t{ ¿tt™™u
«t Út™the r¢Þt™u «t ÚtE™u Ïæëã‹„:-ð]rØ y™u ÐíS„ÚïcÆæ:-W¥t{ ftÞtuo{tk ÂMÚt‚ Út™th ç±Eï-Ëðo
Îï±æ:-©uc‚{ …ŒtÚto ÐçÚ{ï²æ:-Äthý fhtu ‚Útt yLÞtu™u Äthý fhtðtu y™u ‚u™e ËntÞ‚tÚte Wõ‚
¿tt™ y™u f{oftkz{tk ËŒt }ææβŠ±}æì-yt™kŒ …t{tu. (18)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - su ÄtŠ{f y™u …whw»ttÚteo {™w»Þ ðuŒrðãt™t «[th{tk ‚Útt
©uc ÔÞðnth{tk r™íÞ «ð]¥t hnu Au, ‚u™u s {nt™ Ëw¾ «t ÚttÞ Au. …qðo{kºt{tk su yÂø™ þçŒÚte
Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™Y… ƒu yÚto fnu÷ Au, ‚u™t îtht W…fth „úný fhðt™wk yt {kºt{tk sýtðu÷
Au. (18)

ÉÊÎÆÃÊøËfi SÕÊ œÈÿÊÒ¸Ó ¬ÊÃö ‚ÈÆêŸ SÕfi— ‚ÈÆêŸ ◊Êfi œûÊ◊˜Ô– ÿôÊ Ÿ◊fi‡ø Ã˘©U¬fi
ø ÿôÊSÿfi Á‡Êfl ‚|ãÃfiDÔUSfl |Sfl~CÔU ◊ ‚|ãÃfiDÔUSflH 19H
…ŒtÚto : su yÂø™ y™u ðtÞw {é²æñü-Þ¿t™t {wÏÞ yk„™u «t fhtð™th ™-y™u ¨é}Ýï-Ëw¾Y…
Sƒ-Au ‚Útt Íæë„æ™è-s÷™u «t fhtð™the r¢Þt fhtð™th Sƒ:-Au, su Ëðo s„‚™wk Ðæ„}æì-…t÷™
fhu Au, ‚u {thtÚte Ëthe he‚u W¥t{ r¢Þt - fwþ¤‚tÚte Þwõ‚ ÚtE }ææ-{™u - Þ¿t fh™th™u ¨é}ÝïËw¾{tk {œæ}æì-MÚtt…™ fhu Au.
su{ yt ²¿æ-s„Œeïh ™-‚Útt Ý}æ:-™{ú‚t yu ƒk™u „ï-‚tht çàæ±ï-fÕÞtý {txu ©Ð¨¢ç„cÆS±Ë{e… - …tËu hnu Au, ‚u{s }æï-{the …tËu …ý hnu Au. ytÚte su{ nwk Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u ¨é}ÝïËw¾™u «t fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ‚u{tk ¨¢ç„cÆS±-MÚtt™ …t{tu. (19)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu - nu {™w»Þtu ! ‚{u yu hË™wk AuŒ™ y™u Äthý fh™th,
ËkËth™t …t÷f, Ëw¾ŒtÞf, r¢Þtftkz™t fthý¼q‚, W…h ‚Útt r‚hAe „r‚ fh™th yÂø™ y™u ðtÞw™t
ftÞo™u rËØ fhe™u, ÂMÚth Ëw¾™u «t fhtu.
{the yt¿tt™wk …t÷™ y™u {™u ËŒt ™{Mfth fhtu. …qðo {kºt{tk ðŠý‚ W…fthtuÚte …h{ Ëw¾
«t ÚttÞ Au, ‚u yt {kºt{tk sýtðu÷ Au. (19)

•ÇŸfi˘ŒéœÊÿÊ˘‡ÊËÃ◊ ¬ÊÁ„U ◊Êfi ÁŒlÊ— ¬ÊÁ„U ¬˝Á‚fiàÿÒ ¬ÊÁ„U ŒÈÁ⁄Ufic≈UKÒ ¬ÊÁ„U
ŒÈ⁄UfiŒ˜Ô◊ãÿÊ˘•fiÁfl·¢ Ÿfi— Á¬ÃÈ¢ ∑Îfi§áÊÈ ‚ÈÆ·ŒÊ ÿÊŸÊÒ SflÊ„UÊ flÊ«UÇŸÿfi ‚¢fl‡Ê¬fiÃÿ SflÊ„UÊ
‚⁄UfiSflàÿÒ ÿ‡ÊÊ÷ÁªãÿÒ SflÊ„UÊfiH 20H
…ŒtÚto : nu ¥ÎÏ{æ²æï-r™ŠðΙ ytÞw yt…™th ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… ¥àæè„}æ}æì-[ht[h s„‚{tk
ÔÞt…f Þ¿t™u ÎéçÚcÅKñ-Œwü yÚtto‚T ðuŒrðhwØ Þ¿tÚte Ðæçã-hûtt fhtu, }ææ-{™u çÎlæï:-yr‚ Œw:¾Úte Ðæçãhûtt fhtu. Ðíç¨y²ñ-¼thu ƒkÄ™tuÚte Ðæçã-hûtt fhtu y™u ÎéÚÎì}拲ñ-Œwü ¼tus™Úte Ðæçã-hûtt fhtu.

48

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ý:-y{tht {txu ¥ç±¯}æì-rð»ttrŒ Œtu»thrn‚ çЄé}æì-yL™ ð„uhu …ŒtÚttuo ÜëU‡æé-Wí…L™ fhtu.
Ý:-y{™u ¨é¯Îæ-Ëw¾Úte ÂMÚth‚t yt…™th ½h{tk S±æãæ-±æÅì-ðuŒtuõ‚ ðtõÞtuÚte rËØ Út™the
©uc r¢Þtytu{tk ÂMÚth ÜëU‡æé-fhtu, suÚte y{u ²àææï|æçx拲ñ-Þþ, ËíÞ ð[™ ð„uhu ©uc f{tuo™wk Ëuð™
fh™the ¨ÚS±y²ñ-…ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh™the ©uc ¿tt™Þwõ‚ ðuŒðtýe {txu S±æãæ-ÄLÞðtŒ ‚Útt
¨¢±ïàæЄ²ï-Ëthe he‚u su …]rÚtðe ð„uhu ÷tuftu{tk «ðuþ fhu Au ‚u™t yt… …r‚ yÚtto‚T …t÷™nth Atu,
¥xݲï-yt… Atu ‚u {txu S±æãæ-ÄLÞðtŒ y™u Ý}æ:-™{Mfth fheyu Aeyu. (20)
rî‚eÞ yÚto : nu ¼„ð™T s„Œeïh ! su yt…u yt ¥ÎÏ{æ²æï-r™ŠðΙ ytÞw yt…™th ¥xÝï¼tir‚f yÂø™ h[u÷ Au, ‚u …ý ¥àæè„}æ}æì-Ëðoºt ÔÞt…f Þ¿t™e ÎéçÚcÅKñ-Œwü Þ¿tÚte Ðæçã-hûtt fhu
Au. ‚u }ææ-{the çÎlæï:-yr‚ Œw:¾tuÚte Ðæçã-hûtt fhu Au. Ðíç¨y²ñ-¼thu Œtrhÿ ƒkÄ™tuÚte Ðæçã-hûtt fhu
Au. ‚Útt ÎéÚÎì}拲ñ-Œwü ¼tus™ fhðt™e r¢ÞtytuÚte Ðæçã-hûtt fhu Au.
Ý:-y{tht çЄé}æì-yL™ ð„uhu …ŒtÚttuo ¥ç±¯}æì-rð»ttrŒ Œtu»thrn‚ ÜëU‡æé-fhe Œu Au, ‚u ¨é¯ÎæËw¾ŒtÞf ½h yÚtðt sL{tL‚h{tk S±æãæ su™u y{u Mðefth fheyu Aeyu; ±æÅì-su Þ¿ttrŒ þw¼ f{tuo™wk
fthý Au. y{u ‚u ¨¢±ïàæЄ²ï-…]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚttuo™wk …t÷™ fh™th ¥xݲï-¼tir‚f yÂø™™wk „úný
fhe™u S±æãæ-ntu{ ‚Útt ËtÚtu ²àææï|æçx拲ñ-¨ÚS±y²ñ-Wõ‚ „wýÞwõ‚ ðuŒðtýe™e «tr {txu S±æãæ…h{tí{t™tu ÄLÞðtŒ fheyu Aeyu. (20)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su Ëðo «fth™tk Œw:¾tuÚte hûtt fh™th, W¥t{ sL{™t fthý¼q‚ þw¼ f{tuo
[fhðt™tu]W…Œuþ fh™th ‚Útt W¥t{ ¼tu„tu™t Œt‚t s„Œeïh Au, ‚u™e ËŒt W…tË™t fhðe òuEyu.
‚u Eïhu Ë]rü{tk ËqÞo, ðes¤e ‚Útt «íÞûtY…{tk su yÂø™ «ftrþ‚ fhu÷ Au, ‚u™tu …ý W¥t{
he‚u rðãt…qðof W…fth-ftÞtuo{tk «Þtu„ fhðtÚte Ëðo «fth™e hûtt y™u W¥t{ ¼tu„tu™wk fthý ƒ™u Au.
su feŠ‚™e fthý¼q‚, ËíÞ ÷ûtýtuÚte Þwõ‚ ðuŒY…e ðtýe - rðãt îtht W¥t{ sL{tu™e «trÂ
y™u Ëðo …ŒtÚttuoÚte ©uc rðãt «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u ËŒt MðÞk Mðefth fhðt ÞtuøÞ ‚Útt yLÞtuÚte
…ý Mðefth fhtððt ÞtuøÞ Au.
yt {kºt{tk ‘Ý}æ:’ y™u ‘²¿æ’ yu ƒu …Œtu …qðo {kºtÚte „úný fhu÷ Au. …qðo {kºt{tk fnu÷ {™w»Þtu
îtht y™wct™ fhu÷ f{tuo™wk V¤ yt {kºt{tk sýtðu÷ Au. (20)

flŒ~Ê˘Á‚ ÿŸ àfl¢ Œfifl flŒ ŒflèÿÊfi flŒÊ˘÷fiflSÃŸ ◊s¯ flŒÊ ÷ÍfiÿÊ—– ŒflÊfi ªÊÃÈÁflŒÊ
ªÊÃÈ¢ ÁflûflÊ ªÊÃÈÁ◊fiÖ ◊Ÿfi‚S¬Ã˘ß◊¢ Œfifl ÿôÊúSflÊ„UÊ flÊÃfi œÊ—H 21H
…ŒtÚto : nu Îï±-þw¼„wýtu™t Œt‚t s„Œeïh ! y±}æì-yt… ±ïÎ:-[ht[h s„‚™t ¿tt‚t ¥ç¨Atu. Ëðo s„‚™u ±ïÎ-òýtu Atu, ‚Útt ²ïÝ-su rð¿tt™ yÚtðt ðuŒÚte Îï±ï|²:-rðît™tu {txu ±ïÎ:-…ŒtÚttuo™u
sýtð™th ¥|æ±:-ƒ™tu Atu, „ïÝ-‚u rð¿tt™™t «ftþÚte yt… }æs}æì-{tht {txu su nwk rðþu»t ¿tt™™e
RåAt ht¾wk Awk ±ïÎ:-rð¿tt™ yt…™th |æê²æ:-ƒ™tu.
nu xææ„éç±Î:-M‚wr‚ ¿tt‚t Îï±æ:-rðît™tu ! su ðuŒtuÚte {™w»Þtu Ëðo rðãt òýu Au, ‚u™t îtht ‚{u

49

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

xææ„é}æì-rðþu»t ¿tt™™u 籜±æ-«t ÚtE™u xææ„é}æì-«þkËt fhðt ÞtuøÞ ðuŒ™u §„-«t Úttytu. }æݨSЄïrð¿tt™™t …t÷f Îï±-Ëðo s„‚T «ftþf …h{uïh, yt… §}æ}æì-«íÞût y™wct™ fhðt ÞtuøÞ ²¿æ}æìr¢ÞtftkzÚte rËØ Út™th, Þ¿tY… ËkËth™e S±æãæ-r¢Þt™u y™wfq¤ ±æ„ï-…ð™ ðå[u {æ:-ÂMÚth fhtu.
nu rðît™tu ! yu rð¿tt™Úte rðþu»t ¿tt™ yt…™tht …h{uïh™e s r™íÞ W…tË™t fhtu. (21)
¼tðtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u su Ëðo¿t Eïhu ðuŒrðãt «ftrþ‚ fhe Au, ‚u™u W…tË™t
ÞtuøÞ òýe™u, f{oftkz™wk y™wct™ fhe™u Ëðo™wk fÕÞtý fhtu.
fthý fu ðuŒ™t rðþu»t ¿tt™ y™u ðuŒtuõ‚ rðÄt™ y™wËth yt[hý fÞto rð™t {™w»Þtu™u fŒe
…ý Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte.
ðuŒrðãt îtht Ëðo™t Ëtûte - áüt Eïh Œuð™u ËðoÔÞt…f {t™e™u s ‚{u r™íÞ Ä{o™t yt[hýf‚to
ƒ™e þftu Atu. (21)

‚¢ ’*„U⁄Ufiæ˜UÔ®ÄÃÊú„UÁfl·Êfi ÉÊÎÆÃŸ ‚◊ÊfiÁŒàÿÒfl¸‚ÈfiÁ÷— ‚ê◊L§Ájfi—–
‚Á◊ãº˝Êfi Áfl‡flŒfiflÁ÷⁄Uæ˜UÔ®ÄÃÊ¢ ÁŒ√ÿ¢ Ÿ÷Êfi ªë¿UÃÈÆ ÿÃ˜Ô SflÊ„UÊfiH 22H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²„ì-nð™ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu ã籯æ-ntu{ fhðt ÞtuøÞ Íæë„ïÝ-½e ð„uhu
Ëw„kÄeÞwõ‚ …ŒtÚttuoÚte ËkÞwõ‚ fhe™u nð™ fhþtu, íÞthu ‚u ¥æçÎy²ñ:-ƒth {rn™t ±¨éç|æ:-yÂø™ ð„uhu
ytX r™ðtËMÚtt™ y™u }æLçj:-«òs™tu ËtÚtu {¤e™u Ëw¾™tu ¨}æì ¥¢v„æ}æì-Ëthe he‚u «ftþ fhþu.
§‹Îí:-ËqÞ÷
o tuf su Þ¿t{tk ™t¾u÷ S±æãæ-W¥t{ r¢ÞtÚte Ëw„Äk e ð„uhu …ŒtÚttuÞo õw ‚ nr𠨢xæÓÀ„é-…ntU[tzu
Au, ‚uÚte ¨}æì-Ëthe he‚u r{r©‚ ÚtÞu÷ ç±EÎï±ïç|æ:-…tu‚t™tk rfhýtuÚte çÎò}æì-su ‚u™t «ftþ{tk yufºt
Út™th Ý|æ:-s÷™u ¨}æì ¥¢v„æ}æìì-Ëthe he‚u «fx fhu Au. (22)
¼tðtÚto : Þ¿t{tk þwØ fhu÷ su nrð yÂø™{tk ntu{ðt{tk ytðu Au, ‚u yL‚rhût{tk ðtÞw, s÷
y™u ËqÞo™tk rfhýtu™e ËtÚtu {¤e™u [tu‚hV Vu÷tE™u ytftþ{tk hnu÷ Ëðo …ŒtÚttuo™u rŒÔÞ „wýÞwõ‚
ƒ™tðe™u «ò™u r™hk‚h Ëw¾ yt…u Au. ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu W¥t{ Ët{„úe ‚Útt ©uc ËtÄ™tu îtht
rºtrðÄ Þ¿t™wk r™íÞ y™wct™ fhðwk òuEyu. (22)

∑§SàflÊ Áfl◊ÈfiÜøÁà ‚ àflÊ Áfl◊ÈfiÜøÁà ∑§S◊Òfi àflÊ Áfl◊ÈfiÜøÁà ÃS◊Ò àflÊ Áfl◊ÈfiÜøÁÖ
¬Ê·Êfiÿ ⁄UˇÊfi‚Ê¢ ÷ʪÊ~Á‚H 23H
…ŒtÚto : ÜU:-ftuý Ëw¾ yt…™th Þs{t™ {™w»Þ y±æ-Þ¿t™tu ç±}æé@ç„-íÞt„ fhu Au ? ftuE
™rn. su Þ¿t™tu íÞt„ fhu Au, y±æ-‚u™tu ¨:-Þ¿t™wk …t÷™ fhtð™th - Þ¿tMðY… …h{uïh …ý
ç±}æé@ç„-íÞt„ fhu Au.
su Þ¿t fh™th {™w»Þ Þ¿tÿÔÞtu™u Þ¿t{tk ™t¾u Au, y±æ-‚u ÜUS}æñ-þt {txu yÂø™{tk ç±}æ醙焙t¾u Au „S}æñ-suÚte Ëðo™u Ëw¾ «t ÚttÞ ‚Útt Ðæï¯æ²-…wrü ð„uhu „wýtu {txu y±æ-‚u …ŒtÚttuo™u ç±}æ醙ç„-

50

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

™t¾u Au. su …ŒtÚttuo Ëðo™t W…fth {txu Þ¿t{tk ËkÞwõ‚ fhðt{tk ytð‚t ™Úte, ‚u Úÿæ¨æ}æì-Œwü «týeytu™t
|ææxæ:-ykþ ¥ç¨-ƒ™u Au. (23)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Eïh îtht ðuŒ™t {tæÞ{Úte yt…u÷ yt¿tt™t ÔÞðnth™tu íÞt„ fhu Au,
‚u Ëðo Ëw¾tuÚte ne™ ƒ™e™u, ŒwütuÚte …erz‚ ÚtE™u ËŒt Œw:¾e ÚttÞ Au.
ftuEyu …qAâwk fu - su Þ¿t™tu íÞt„ fhu Au, ‚u™wk þwk ÚttÞ Au ? W¥th {éÞtu - Eïh …ý ‚u™tu
íÞt„ fhu Au.
‚uýu Vhe …qAâwk - fÞt «Þtus™ {txu ‚u™tu íÞt„ fhu Au ? W¥th - Œw:¾ ¼tu„ððt {txu.
su Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fhu Au, ‚u Ëw¾tuÚte Þwõ‚ - …wü hnu Au; y™u su ‚u™e yt¿tt™tu íÞt„
fhu Au, ‚u htûtË fnuðtÞ Au. (23)

‚¢ flø¸Ó®‚Ê ¬ÿfi‚Ê ‚ãßÍÁ÷⁄Uªfiã◊Á„U ◊Ÿfi‚Ê ‚öÁ‡ÊflŸfi–
àflCÔUÊfi ‚ÈÆŒòÊÊ ÁflŒfiœÊÃÈÆ ⁄UÊÿÊ˘ŸÈfi◊Êc≈ȸU ÃãflÊõ ÿÁmÁÀÊfiCÔU◊˜ÔH 24H
…ŒtÚto : y{u …whw»ttÚteo ƒ™e™u ±Ó™ü¨æ-su{tk Ëðo …ŒtÚttuo «ftrþ‚ ƒ™u Au, ‚u ðuŒtæÞÞ™Úte в¨æsu™tÚte Ëðo …ŒtÚttuo òýe þftÞ Au, ‚u ¿tt™Úte }æݨæ-su™tÚte Ëðo ÔÞðnth rð[the þftÞ Au, ‚u
yL‚:fhýÚte çàæ±ïÝ-Ëðo Ëw¾ y™u „Ýêç|æ:-su{tk rð…w÷ Ëw¾ «t ÚttÞ Au, ‚u þhehtu™e ËtÚtu Úæ²:©uc rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞtrŒ Ä™ ¨}æxæ‹}æçã-«t fheyu. ¨éÎ~æ:-Ëthe he‚u Ëw¾ yt…™th,
y±cÅæ-Ëðo Œw:¾tu™u ‚Útt «÷Þft÷{tk Ëðo …ŒtÚttuo™u Ëqû{ fh™th Eïh f]…t fhe™u y{tht {txu Úæ²:rðãtrŒ …ŒtÚttuo™u ¨¢ç±Î{æ„é-Ëthe he‚u ËkÞwõ‚ ht¾u. y{tht „‹±:-þheh™e ²„ì-sux÷e ç±çHcÅ}æìÔÞðnthtu™e rËrØ fhðt™e …rh…qýo‚t Au, ‚u™u ¨}æì ¥Ýé}ææcÅéü-Ëthe he‚u r™hk‚h þwØ fhu. (24)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo ft{™tytu™u …qýo fh™th Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ ‚Útt W¥t{ …whw»ttÚto
îtht rðãt-yæÞÞ™, rð¿tt™, þhehƒ¤, {™™e þwrØ, fÕÞtý™e «tr y™u Ëðtuo¥t{ ÷û{e™e «trÂ
nk{uþtk fhðe òuEyu. ‚Útt Ëðo ÔÞðnth y™u …ŒtÚttuo™u r™íÞ þwØ ht¾ðt òuEyu. (24)

ÁŒÁfl ÁflcáÊÈÆ√ÿ~¸∑˝§úSà ¡ÊªfiÃŸ ë¿UãŒfi‚Ê ÃÃÊ ÁŸ÷¸Ó®ÄÃÊ ÿÊõ˘S◊ÊãmÁCÔU ÿ¢
øfi flÿ¢ Ámc◊Ê˘õ ãÃÁ⁄UˇÊ ÁflcáÊÈ√Æ ÿ¸∑~ §˝ úSà òÊÒc≈ÈU÷
fi Ÿ  ë¿UãŒfi‚Ê  ÃÃÊ ÁŸ÷¸®Ó ÄÃÊ ÿõÊ˘ S◊Êãm|c≈U
ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊—– ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ¢ ÁflcáÊÈÆ√ÿ~¸∑˝§úSà ªÊÿòÊáÊ ë¿UãŒfi‚Ê ÃÃÊ ÁŸ÷¸Ó®ÄÃÊ
ÿÊ˘õ S◊Êãm|c≈U ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊Ê˘õ S◊ÊŒãŸÊfiŒS ÿÒ ¬˝Áfi ÃDUÔ ÊÿÊ˘•ªfiã◊ Sflõ— ‚¢ ÖÿÊÁÃfi·Ê÷Í◊H
25H
…ŒtÚto : …æxæ„ïÝ-Ëðo™u Ëw¾Œt‚t, À‹Î¨:-ytnT÷tŒfthf s„‚e AkŒ y™u y™wct™ fhu÷ yt
ç±c‡æé:-yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ …ŒtÚttuo{tk ÔÞt…f Þ¿t çÎç±-ËqÞo «ftþ{tk òÜí¢UUS„-òÞ Au, …Ae „„:íÞtkÚte çÝ|æüv„:-rð¼t„ yÚtto‚T …h{týwY… ƒ™e™u Ëðo s„‚™u ‚] fhu Au. ²:-su rðhtuÄe þºtw

51

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥S}ææÝì-Þ¿t™wk y™wct™ fh™tht y{tht ÷tuftu™tu mïçcÅ-rðhtuÄ fhu Au; ™-‚Útt ²}æì-Œkz yt…e™u rþûtt
fhðt ÞtuøÞ su Œwü «týeÚte ±²}æì-y{u Þ¿t™t y™wct™ fh™thtytu çmc}æ:-y«er‚ - rðhtuÄ fheyu
Aeyu y™u ‚u™u Þ¿tÚte Œqh fheyu Aeyu.
y{u su ç±c‡æé:-Þ¿t™u ~æñcÅé|æïÝ-ºtý «fthÚte fh™th y™u À‹Î¨æ-Mð‚kºt‚t yt…™th rºtüw…T
AkŒÚte yÂø™{tk Ëthe he‚u ËkÞwõ‚ fhu÷ Au ‚u ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk òÜí¢US„-…ntU[e™u íÞtkÚte Vhe
„„:-‚u yL‚rhûtÚte çÝ|æüv„:-…]ÚtfT ÚtE™u ðtÞw y™u ð»tto s÷™e þwrØ îtht Ëðo ËkËth™u Ëw¾e fhu
Au. ²:-su Œw:¾ yt…™th «týe ¥S}ææÝì-Ëðo™t W…fthf y{tu™u mïçcÅ-Œw:¾ yt…u Au ™-‚Útt ²}æìËðo™t yrn‚ fh™tht Œwütu™u ±²}æì-y{u Ëðo™t rn‚fthe y{tu™u çmc}æ:-…ezt yt…u Au ‚u™u yu Þ¿tÚte
Œqh fheyu Aeyu.
y{tht îtht su ç±c‡æé:-Þ¿t xææ²~æï‡æ-ËkËth™e hûtt fh™th y™u À‹Î¨æ-yr‚ yt™kŒŒtÞf
„tÞºte AkŒÚte r™hk‚h fhðt{tk ytðu Au, ‚u ÐëçƒÃ²æ}æì-rðþt¤ …]rÚtðe{tk òÜí¢US„-rðrðÄ Ëw¾tu™e
«tr {txu Vu÷tÞ Au. „„:-‚u …]rÚtðeÚte çÝ|æüv„:-…]ÚtfT ÚtE™u yL‚rhût{tk sE™u …]rÚtðe™t …ŒtÚttuo™e
…wrü fhu Au. ²:-su …whw»t y{tht htßÞ™t rðhtuÄe ¥S}ææÝì-y{u LÞtÞ fh™th Aeyu ‚u™tÚte mïçcÅðuh fhu Au; ™-‚Útt ²}æì-su þºtwÚte ±²}æì-y{u LÞtÞtÄeþ çmc}æ:-ðuh fhu Au ‚u™u yu Þ¿tÚte htufeyu
Aeyu.
y{u ¥S}ææ„ì-yu Þ¿tÚte «íÞût þwØ fhu÷ ¥‹Ýæ„ì-¼tus™ fhðt ÞtuøÞ yL™Úte S±:-Ëw¾Y…e
Mð„o™u ¥xæ‹}æ-«t fheyu Aeyu.
¥S²ñ-yu «íÞût «t Út™the Ðíç„cÆæ²ñ-«r‚ct yÚtto‚T ËL{t™ {txu Á²æï焯æ-rðãt y™u Ä{o™tu
«ftþ fh™th …h{uïh™e ËtÚtu ¨}æ|æê}æ-ËŒt ËkÞwõ‚ hnu. (25)
¼tðtÚto : {™w»Þ îtht sux÷tk Ëw„kÄe ð„uhu „wýÞwõ‚ ÿÔÞtu yÂø™{tk ™t¾ðt{tk ytðu Au, ‚u
Ëqû{ ÚtE™u ËqÞo-«ftþ, ytftþ y™u ¼qr{{tk rð[hý fhe™u Ëðo Ëw¾tu™u rËØ - «t fhtðu Au.
su ðtÞw, yÂø™, s÷, …]rÚtðe ð„uhu …ŒtÚttuo, rþÕ… rðãtÚte rËØ f÷tÞLºttu îtht rð{t™ ð„uhu
Þt™tu{tk «Þwõ‚ fhðt{tk ytðu Au, ‚u ËqÞo«ftþ y™u yk‚rhût{tk Ëðo «týeytu™u Ëw¾…qðof rðnth
fhtðu Au.
su ÿÔÞtu ËqÞo rfhýtu y™u yÂø™ îtht Ëqû{ ƒ™e™u yL‚rhût{tk y™u íÞth …Ae …]rÚtðe …h
ytðe™u, Vhe ¼qr{ …hÚte W…h sE™u Vhe íÞtkÚte ytðu Au.
yt he‚u {™w»Þtuyu ðthkðth …whw»ttÚto îtht Œtu»ttu, Œw:¾tu y™u þºtwytu™wk Ëthe he‚u r™ðthý fhe™u
MðÞk Ëw¾™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu ‚Útt yLÞtu™u fhtððtu òuEyu.
Þ¿t îtht þwØ fhu÷ ðtÞw, s÷, yti»trÄ y™u yL™ îtht ythtuøÞ, ƒwrØ y™u þtherhf ƒ¤™e
ð]rØ fhe™u, {nt™ Ëw¾ «t fhe™u rðãt™t «ftþÚte r™íÞ «r‚ct «t fhðe òuEyu. (25)

Sflÿ÷ 
¢ ⁄Í UÁfi ‚ üÊDUÔ Êfi ⁄U® |‡◊fl¸®Ó øÊŒ¸ Ê˘•fiÁ‚ fløÊÓ¸ ◊ ŒÁ„U– ‚Íÿ®Ó¸ SÿÊfl 
ÃÎ ◊ ãflÊflfiÃH
¸ 26H

52

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu s„Œeïh yÚtðt rðît™ ! yt… ŸæïcÆ:-yíÞk‚ «þkË™eÞ, Úçà}æ:-«ftþf ‚Útt «ftþ{t™
S±²¢|æê:- MðÞk¼q, y™trŒ MðY… ¥ç¨-Atu. ‚Útt ±Ó™æïüÎæ-rðãt Œt‚t ¥ç¨-Atu. ‚uÚte yt… }æï-{™u
±Ó™ü:-rð¿tt™ y™u «ftþ Îïçã-yt…tu. ¨ê²üS²-yt… [ht[h s„‚™t ytí{t Atu, ‚u{tk ¥æ±ë„}æìr™hk‚h Ëßs™ ÷tuftu ð‚o{t™ hnu Au. nwk ‚u W…Œuþ™tu ¥‹±æ±„ïü Mðefth fhwk Awk. (26)
¼tðtÚto : …h{uïh™tk ‚Útt ¿tt™ðt™ - [u‚™ Sð™tk ftuE {t‚t-r…‚t ™Úte. …hk‚w ‚u …h{uïh
s Ëðo™t {t‚t-r…‚t Au. yuÚte W¥t{ «ftþ™wk fthý ‚Útt rðãt «Œt™ fh™th yLÞ ftuE ™Úte. ytÚte
Ëðo {™w»Þtuyu Eïh y™u rðît™™e yt¿tt{tk ð‚oðwk òuEyu. (26)

•ÇŸfi ªÎ„U¬Ã ‚Ȫ΄U¬ÁÃSàflÿÊfi˘ÇŸ˘„¢U ªÎÆ„U¬fiÁÃŸÊ ÷ÍÿÊ‚ö‚Ȫ΄U¬ÁÃSàfl¢
◊ÿÊfi˘ÇŸ ªÎÆ„U¬fiÁÃŸÊ ÷ÍÿÊ—– •SÕÍÆÁ⁄U áÊÊÒ ªÊ„Ó¸U®¬àÿÊÁŸ ‚ãÃÈ ‡ÊÃö Á„U◊Ê—
‚Íÿ¸Ó®SÿÊflÎÃ◊ãflÊflfiÃ¸H 27H
…ŒtÚto : nu xæëãЄï-½h™wk …t÷™ fh™th ¥xÝï-…h{uïh ‚Útt rðît™ y±}æì-yt… ¨éxæëãÐç„:-ƒúñtkz,
þheh y™u r™ðtË™tk ½htu™t ©uc …t÷™nth ¥ç¨-Atu, ‚u xæëãÐç„Ýæ-©uc „wýðt™ y±²æ-yt…™e
ËtÚtu ¥ã}æì-nwk ¨éxæëãÐç„:-{thwk …tu‚t™wk ½h Ëthe he‚u [÷tð™th |æê²æ¨}æì-ƒ™wk.
nu …h{uïh yÚtðt rðît™ }æ²æ-nwk ©uc f{o fh™th xæëãÐç„Ýæ-Ä{toí{t y™u …whw»ttÚteo {™w»Þ
Awk. {™u W…tË™tÚte «t ÚtÞu÷ {tht ½h™t yt… …t÷™nth |æê²æ:-ƒ™tu. yt he‚u Ýæñ-y{u †e…whw»t ½h™t …r‚ Aeyu. su y{tht xææãüÐy²æçÝ-yÚtto‚T „]n…r‚™t ËkÞtu„Úte ½h™tk ft{ rËØ ÚttÞ
Au, ‚u ¥SƒêçÚ-yt¤Ë hrn‚ rËØ ¨‹„é-ÚttÞ.
yt he‚u y{u †e-…whw»t ð‚o™ fh‚tk ¨ê²üS²-yt… y™u rðît™™t ¥æ±ë„}æì-ð‚o{t™ yÚtto‚T su{tk
Ëthe he‚u ht‚-rŒðË ƒ™u Au, ‚u{tk àæ„¢ çã}ææ:-Ëtu ð»to yÚtðt Ëtu ð»toÚte yrÄf ð‚eoyu. (27)
¼tðtÚto : y{u ƒk™u †e-…whw»t …whw»ttÚteo ƒ™e™u, su Ëðo …ŒtÚttuo™e ÂMÚtr‚ ÞtuøÞ ËkËthY…e „]n™t
r™hk‚h hûtf s„Œeïh yÚtðt rðît™ Au, ‚u™tu yt©Þ fhe™u ¼tir‚f yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuoÚte, ÂMÚth
Ëw¾tu™u fh™th Ëðo ftÞo rËØ fhe™u, Ëtu ð»to ËwÄe Sðeyu y™u rs‚urLÿÞ‚tÚte Ëtu ð»toÚte …ý yrÄf
Ëw¾…qðof Sð™™tu W…¼tu„ fheyu. (27)

•ÇŸ fi fl˝ à ¬Ã fl˝  à ◊fi ø ÊÁ⁄U·¢  ÃŒfi ‡ Ê∑¢ §  Ãã◊ fi ˘ ⁄UÊœË Œ ◊ „ ¢ U ÿ˘∞ fl Ê˘|S◊
‚~Ê˘|S◊H 28H
…ŒtÚto : nu ±í„Єï-LÞtÞtur[‚T f{tuo™t …r‚ ! ¥xÝï-ËíÞ MðY… …h{uïh ! yt… f]…t fhe™u
}æï-{tht {txu ±í„}æì-ËíÞ ÷ûtý y™u «rËØ r™Þ{tuÞwõ‚ ËíÞt[hý ðú‚™u ¥Úæç{-Ëthe he‚u rËØ
fÞwO Au. „„ì-‚u Mð yt[hý fhðt ÞtuøÞ ËíÞ r™Þ{™u ¥àæÜU}æì-Ëthe he‚u yt[hðt Ë{Úto ƒ™wk.
¥™æçÚ¯}æì-‚uðtu {™u ƒ™tðtu. ²:-{U su W¥t{ y™u yÄ{ f{tuo fÞtO Au „Îï±æã}æì-‚u™u ¼tu„ðwk Awk.
nS suðtk f{o nwk fh™th ¥çS}æ-Awk ‚uðtk f{o™tk V¤ ¼tu„™th ¥çS}æ-ƒ™wk Awk

53

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þu yu r™ùÞ fhðtu òuEyu fu, nwk su f{o fhwk Awk, ‚uðwk …h{uïh™e ÔÞðMÚtt îtht
V¤ ¼tu„ðwk Awk y™u ¼tu„ðeþ.
ftuE …ý Sð™u - «týe™u …tu‚t™t f{oÚte rðhwØ - yrÄf fu LÞq™ V¤ «t Út‚wk ™Úte. ytÚte
Ëw¾Y… ¼tu„tu™e «tr {txu Ä{to™wËth f{tuo fhðtk òuEyu, suÚte fŒe Œw:¾ «t ÚttÞ ™rn. (28)

•ÇŸÿfi ∑§√ÿflÊ„UfiŸÊÿ SflÊ„UÊ ‚Ê◊Êfiÿ Á¬ÃÎÆ◊Ã SflÊ„UÊfi–
•¬fi„UÃÊ˘•‚Èfi⁄UÊ ⁄UˇÊÊfiúÁ‚ flÁŒ·Œfi—H 29H
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu ÜUò±æãÝæ²-rðît™tu™wk rn‚ fh™tht, f{tuo™e «tr fhtð™tht
‚Útt ¥xݲï-Ëðo …ŒtÚttuo™u ¼M{ fhe™u ŒuþtL‚h{tk «t fhtð™th ¼tir‚f yÂø™™wk „úný fhe™u Ëw¾
{txu S±æãæ-ðuŒðtýeÚte çЄë}æ„ï-su{tk ðËk‚ ð„uhu }‚w …t÷™{tk nu‚w ntuðtÚte r…‚h ËkÞwõ‚ hnu Au.
¨æï}ææ²-su{tk yiïÞo «t fhtð™th Ëtu{÷‚t {txu S±æãæ-…tu‚t™t …ŒtÚttuo™u Äthý fh™th Ä{oÞwõ‚
rðÄt™ fhe™u su ±ïçίÎ:-…]rÚtðe{tk hnu™th Úÿææ¢ç¨-yLÞtu™u Œw:¾ yt…™th MðtÚteo s™tu ‚Útt ¥¨éÚæ:Œwü Mð¼tðÞwõ‚ {q¾o Au, ‚u{™tu ¥Ðã„æ:-rð™tþ fhe Œuðtu òuEyu.(29)
¼tðtÚto : rðît™tu îtht ÞwÂõ‚…qðof «Þtu„ fhðt{tk ytðu÷ yu yÂø™ rþÕ…es™tu™tk ftÞtuo™u rËØ
fhu Au. suÚte ËkËth™t W…fthÚte Ëðo Ëw¾ y™u …]rÚtðe …h Œwüs™tu ‚Útt Œtu»ttu™e r™ð]r¥t ÚttÞ, yuðtu
rðît™tuyu r™íÞ «Þí™ fhðtu òuEyu. (29)

ÿ M§¬ÊÁáÊfi ¬˝ÁÃ◊ÈÆÜø◊ÊfiŸÊ˘‚Èfi⁄UÊ— ‚ãÃfi— SflœÿÊ ø⁄Ufi|ãà –
¬⁄UʬÈ⁄UÊfi ÁŸ¬È⁄UÊ ÿ ÷⁄Ufiãàÿ|ÇŸCÔUÊ°ÀÀÊÊ∑§ÊÃ˜Ô ¬˝áÊÈfiŒÊàÿS◊ÊØÔH 30H
…ŒtÚto : ²ï-su {™w»Þ MÐæç‡æ-…tu‚t™t yL‚:fhý{tk su ¿tt™ Au ‚u™u Ðíç„}æé@}ææÝæ:-Aw…tðu Au
y™u rð…he‚ ¼tð™u «fx fhu Au, yÚtto‚T …tu‚t™t yË÷ Y…™u Aw…tðu Au. ¥¨éÚæ:-Ä{o™tu ÷tu… ¨‹„:fhu Au, yËwh ƒ™e™u S±{²æ-…]rÚtðe …h ™Úç‹„-rð[hu Au.
su ÐÚæÐéÚ:-MðtÚteo, …tu‚t™t Ëw¾ {txu yÄ{o™tk ftÞtuo fh™th çÝÐéÚ:-™e[, Œwü Mð¼tðÞwõ‚ s™tu™e
ËntÞ‚t fh™th ¨‹„:-yLÞtÞÚte ƒeò™t …ŒtÚttuo …ztð™th Au „æÝì-‚u Œwütu™u ¥çxÝ:-s„Œeïh
¥S}ææ„ì-«íÞût y™u y«íÞût ÷tufÚte Ðí‡æéÎæç„-Œqh fhu. (30)
¼tðtÚto : su Œwü {™w»Þ {™, þheh, ðtýeÚte r{ÚÞt yt[hý fhe™u, …]rÚtðe …h yLÞtÞÚte
yLÞ «týeytu™u …ezt yt…e™u, …tu‚t™t Ëw¾ {txu …thft™t …ŒtÚttuo™tu Ëk„ún fhu Au, Eïh ‚u™u Œw:¾Þwõ‚
fhu Au y™u ™e[ Þtur™{tk sL{ yt…u Au. su …t…™tk V¤tu ¼tu„ðe™u Vhe {™w»Þ þheh Äthý fhðt
ÞtuøÞ ƒ™u Au. suÚte {™w»Þtuyu yuðt ÷tuftuÚte y™u …t…f{tuoÚte nk{uþtk Œqh hne™u Ä{o™wk Ëuð™ fhðwk
òuEyu. (30)

•òÊfi Á¬Ã⁄UÊ ◊ÊŒÿäfl¢ ÿÕ÷ʪ◊ÊflÎfi·Êÿäfl◊˜Ô–
•◊Ëfi◊Œãà Á¬Ã⁄UÊ ÿÕÊ÷ʪ◊ÊflÎfi·ÊÁÿ·ÃH 31H

54

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu çЄÚ:-W¥t{ rðãt ‚Útt W¥t{ rþûtt y™u rðãtŒt™ îtht …t÷™ fh™tht rðît™tu !
¥~æ-y{tht ËífthÞwõ‚ ÔÞðnth yÚtðt MÚtt™{tk ²ƒæ|ææxæ}æì-ÞÚttÞtuøÞ …ŒtÚttu™
o t ¼t„™u ¥æ±ë¯æ²Š±}æìsu{ ƒ¤Œ …tu‚t™e …tËu ™ehu÷wk ½tË yt™kŒÚte ythtu„u Au, ‚u{ Ëthe he‚u «t fhtu y™u }ææβŠ±}æìyt™krŒ‚ ƒ™tu. ‚Útt suðe he‚u y{u ²ƒæ|ææxæ}æì-ÞÚttÞtuøÞ …tu‚t™e ƒwrØ™u y™wfq¤ „wý rð¼t„™u
«t fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u ¥æ±ë¯æ粯„-rðãt y™u Ä{o™wk hûtý fhtu y™u ¥}æè²Î‹„-Ëðo™u yt™kŒ
yt…tu.
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - {t‚t-r…‚t ytrŒ, rðît™ yæÞt…f, Ä{toí{t ‚Útt yLÞ
r…‚]s™ - yu ÷tuftu Ë{e… hnu‚t ntuÞ yÚtðt yLÞ MÚtt™Úte ytð‚t ntuÞ, íÞthu ‚u{™u òuE™u yt{
«tÚto™t…qðof ðtõÞtu fnuðtk y™u Ëuðt fhðe òuEyu.
nu y{tht r…‚]s™tu ! yt…™wk Mðt„‚ Au, yt… y{the Ë{e… …Äthtu y™u y{tht îtht «Œt™
fhu÷ ÞÚttÞtuøÞ ¼tuøÞ …ŒtÚttuo ‚Útt ytË™ ð„uhu Mðefth fhe™u Ëw¾™u «t fhtu. su-su yt…™e
ytð~Þf ðM‚w ntuÞ, ‚u ÷tððt™e yt¿tt fhtu.
yt he‚u y{tht Ëífth™u «t fhe™u yt… y{tu™u «&™-W¥th her‚Úte, MÚtq÷ y™u Ëqû{ rðãtÚte
‚Útt Ä{o™t W…ŒuþÚte WL™‚ fhtu. yt…™t ËŒw…ŒuþÚte ð]rØ™u «t y{u ÷tuftu r™íÞ W¥t{ r¢Þtytu
MðÞk fhe™u, yLÞtu™u fhtðe™u, Ëðo «týeytu™e Ëw¾ y™u rðãt™e WL™r‚ r™íÞ fheyu. (31)

Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UÊ ⁄U‚Êfiÿ Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UR— ‡ÊÊ·Êfiÿ Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UÊ ¡ËflÊÿ
Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UR— SflœÊÿÒ Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UÊ ÉÊÊ⁄UÊÿ Ÿ◊Êfi fl— Á¬Ã⁄UÊ ◊ãÿfl Ÿ◊Êfi
fl— Á¬Ã⁄U— Á¬Ãfi⁄UÊ Ÿ◊Êfi flÊ ªÎÆ„UÊãŸfi— Á¬Ã⁄UÊ ŒûÊ ‚ÃÊ flfi— Á¬Ã⁄UÊ Œc◊ÒÃmfi— Á¬Ã⁄UÊ
flÊ‚fi—H 32H
…ŒtÚto : nu çЄÚ:-rðãt™tu yt™kŒ yt…™tht rðît™tu ! Ú¨æ²-rð¿tt™Y…e yt™kŒ™e «tr {txu
±:-‚{™u y{tht Ý}æ:-™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-Œw:¾™tþf y™u hûtf rðît™tu ! àææï¯æ²-Œw:¾ y™u þºtwytu™e r™ð]r¥t {txu ±:-‚{™u
y{tht Ý}æ:-™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-Ä{to™wËth Srðft™wk ¿tt™ yt…™th rðît™tu ! …è±æ²-suÚte «tý Äthý ÚttÞ Au ‚u
Srðft {txu ±:-‚{™u y{tht Ý}æ:-r™htr¼{t™‚t…qðof ™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-rðãt, yL™ ð„uhu ¼tu„tu™e rþûtt yt…™th rðît™tu S±{æ²ñ-yL™, …]rÚtðe, htßÞ
y™u LÞtÞ™tu «ftþ fhðt {txu ±:-‚{™u y{tht Ý}æ:-Ëwþe÷‚t…qðof ™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-…t… y™u yt…íft÷™t r™ðthf rðît™tu ÍææïÚæ²-Œw:¾ Ë{qn™e r™ð]r¥t {txu ±:-‚{™u
y{tht Ý}æ:-™{ú‚t…qðof ™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-©uctu™t …t÷f rðît™tu ! }拲±ï-Œwüt[hý fh™th Œwü Sðtu …h ¢tuÄ fhðt {txu ±:-

55

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚{™u y{tht Ý}æ:-¢tuÄíÞt„…qðof ™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-¿tt™e rðît™tu ! ±:-‚{™u rðãt {txu Ý}æ:-y{the rð¿tt™ „úný™e RåAt {txu
™{Mfth Au.
nu çЄÚ:-«u{…qðof hûtt fh™th rðît™tu ! ±:-‚{tht Ëífth {txu y{tht Ý}æ:-Ëífth…qðof
™{Mfth Au. yt… Ý:-y{tht xæëãæÝì-½uh r™íÞ ytðtu y™u ytðe™u hntu.
nu çЄÚ:-rðãtŒt‚t rðît™tu ! Ý:-y{tht {txu rþûtt y™u rðãt r™íÞ Îœæ-yt…‚t hntu.
nu [çЄÚ:]- {t‚t-r…‚trŒ rðît™tu ! y{u ±:-yt…™u {txu su-su ¨„:-…ŒtÚttuo rðã{t™ Au ‚u
r™íÞ Îïc}æ-yt…eyu.
nu çЄÚ:-Ëuðt fhðt ÞtuøÞ r…‚]s™tu ! y{tht îtht yt…u÷t ±æ¨:-ð†trŒ™u „úný fhtu. (32)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk y™uf ‘Ý}æ:’ þçŒ y™uf þw¼ „wýtu ‚Útt Ëífth Œþof Au. su{ fu ðËk‚,
„úe»{, ð»tto, þhŒT, nu{k‚, rþrþh yu A }‚wytu ¢{þ: hË, þtu»tý, Sð™, yL™, ½™íð y™u
¢tuÄ™u Wí…L™ fh™th Au.
yu s he‚u r…‚hs™tu y™uf rðãtytu™t W…ŒuþtuÚte {™w»Þtu™u r™hk‚h ‚]Â fhu Au. ‚uytu™tu W¥t{
…ŒtÚttuoÚte Ëífth fhe™u, ‚uytuÚte r™hk‚h rðãt y™u W…Œuþtu™u „úný fhðtk òuEyu. (32)

•ÊœfiûÊ Á¬Ã⁄UÊ ª÷ZÓ ∑ȧ◊Ê⁄¢U ¬Èc∑§fi⁄Ud¡◊˜Ô– ÿÕ„U ¬ÈL§Æ·Ê˘‚fiØÔH 33H
…ŒtÚto : nu çЄÚ:-rðãtŒt™Úte hûtt fh™tht rðît™tu ! yt… ²ƒæ-su{ yt ƒúñ[the §ã-yt
ËkËth{tk yÚtðt y{tht fw¤{tk …tu‚t™t þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™u «t fhe™u rðãt y™u …whw»ttÚtoÞwõ‚
{™w»Þ ¥¨„ì-ƒ™tu, ‚u{ xæ|æü}æì-„¼o™e Ë{t™ ÐécÜUÚd…}æì-rðãt„úný fhðt {txu {t¤t Äthý fhu÷t
ÜéU}ææÚ}æì-ƒúñ[the™tu ¥æ{œæ-Ëthe he‚u Mðefth Äthý fhtu. (33)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - rðît™ …whw»ttu y™u rðŒw»te Œuðeytu ¢{þ: rðãt™t yr¼÷t»te
fw{thtu ‚Útt fw{theftytu™u rðãtŒt™ {txu „¼o™e Ë{t™ Äthý fhu. su{ „¼o{tk ¢{þ: þheh™e
ð]rØ ÚttÞ Au, ‚u{ yæÞt…f ÷tuftu W¥t{ rþûttÚte fw{th y™u fw{trhftytu™e ËŒTrðãt{tk ð]rØ fhu
‚Útt ‚u{™wk …t÷™ fhu. suÚte rðãt îtht ÄtŠ{f y™u …whw»ttÚteo ƒ™e™u nk{uþtk Ëw¾e hnu. ‚uðwk ËŒt
y™wct™ fhðwk òuEyu. (33)

™§¡ZÓ fl„UfiãÃË⁄UR◊Îï ÉÊÎÆâ ¬ÿfi— ∑§ËÀÊÊÀʯ ¬Á⁄UdÈÃfi◊˜Ô–
SflœÊ SÕfi ì¸ÿfià ◊ Á¬fiÃÏŸ˜ÔH 34H
…ŒtÚto : nu …wºttrŒ s™tu ! ‚{u }æï-{tht çЄ÷Ýì-…qðtuoõ‚ „wýÞwõ‚ r…‚htu™u ª…ü}æì-y™uf «fth™t
©uc‚{ hË ±ã‹„è:-Ëw¾ŒtÞf MðtrŒ»x s÷ ¥}æë„}æì-Ëðo htu„™tþf yti»trÄ, r{ctL™ …ŒtÚttuo в:ŒqÄ Íæë„}æì-½e ÜUèHæH}æì-W¥t{ he‚u …ftðu÷ …rðºt yL™ ‚Útt ÐçÚ¨éí„}æì-hË Íh‚tk …tftk V¤tu yt…e™u

56

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

„Ðü²„-‚] fhtu. yt he‚u ‚u™t Ëuð™Úte rðãt™u «t fhe™u S±{æ:-…hÄ™™tu íÞt„ fhe™u …tu‚t™t
Ä™™wk Ëuð™ fh™th Sƒ-ƒ™tu. (34)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu - {™w»Þ …tu‚t™t …wºt, ™tufh ð„uhu™u yt he‚u ytŒuþ yt…u
fu, ‚{u ÷tuftuyu yt…ýtk {t‚t-r…‚t ‚Útt rðãtŒt‚t r…‚]s™tu™e «u{…qðof r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu.
su{ ‚uytuyu ƒtÕÞtðMÚtt ‚Útt rðãt ¼ýtððt Ë{Þu yt…ýwk …t÷™ fhu÷ Au, ‚u{ yt…ýu …ý ‚uytu™tu
nk{uþtk Ëðo «fthu Ëífth fhðtu òuEyu. suÚte yt…ýt{tk õÞthuÞ rðãt™tþ y™u f]‚Ι‚t™tu Œtu»t
Wí…L™ ™ ÚttÞ.
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : Eïhu yt yæÞtÞ{tk su-su ðuŒe ð„uhu™e h[™t (1), Þ¿t™e V¤
«tr™tk ËtÄ™tu (2), Þ¿t Ët{„úe™wk Äthý (3), yÂø™™t Œq‚f{o™wk «ftþ™ (9), ytí{t y™u
RrLÿÞ ð„uhu™e þwrØ (10), Ëw¾tu™tu ¼tu„ (11), ðuŒtu™tu «ftþ (12), …whw»ttÚto™e rËrØ (14),
ÞwØ{tk rðsÞ (15) þºtw™wk r™ðthý (15), îu»t™tu íÞt„ (15), yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuo™tu Þt™tu{tk
«Þtu„ (17), Eïh{tk «er‚ (18), …]rÚtðe ð„uhuÚte W…fth ÷uðtu (19), rŒÔÞ „wýtu™tu rðM‚th
(19), Ëðo™e hûtt (20), ðuŒ þ猙t yÚto™wk ðýo™ (21), ðtÞw, yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuo™u …hM…h
{u¤ððt (22), …whw»ttÚto™wk „úný (24), W¥t{ …ŒtÚttuo™tu Mðefth fhðtu (24), Þ¿t{tk ntu{ fhu÷
…ŒtÚttuo™wk ºtýu ÷tuf{tk sðwk y™u Vhe íÞtkÚte ytððwk (25), MðÞk¼q þ猙t yÚto™wk ðýo™ (26),
„]nMÚttu™wk f‚oÔÞ (27), ËíÞ™wk yt[hý (28), yÂø™{tk nð™ fhðtu (29), Œwütu™wk r™ðthý
(37) y™u r…‚hs™tu™e Ëuðt (31-34)™tu W…Œuþ fhu÷ Au. ‚u™wk {™w»Þtuyu «u{…qðof Ëuð™ fhðwk
òuEyu. yt «{týu «Út{tæÞtÞ™t yÚto ËtÚtu rî‚eÞtæÞtÞ™t yÚto™e Ëk„r‚ Ë{sðe òuEyu.
JJ §ç„ çm„è²æïùŠ²æ²: JJ

57

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ „ë„è²æïùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

‚Á◊œÊ|ÇŸ¢ ŒÈfiflSÿà ÉÊÎÆÃÒ’Ê¸Ó®œÿÃÊÁÃfiÁÕ◊˜Ô– •Ê|S◊Ÿ˜Ô „U√ÿÊ ¡Èfi„UÊßH 1H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u ¨ç}æ{æ-Ëthe he‚u yÂø™™u «Œe fh™th Ër{ÄtÚte þwØ Ëw„kÄe ð„uhuÚte
Þwõ‚ ½]‚ ð„uhuÚte ‚Útt Þt™tu-ðtn™tu{tk s¤-ðht¤ ð„uhuÚte ¥çxÝ}æì-¼tir‚f yÂø™™u Ïææï{²„- «ŒeÂ
fhtu ‚Útt su™e ¥ç„çƒ}æì-ytððt sðt™e r‚rÚt ™¬e ™Úte ‚u ËkLÞtËe ð„uhu yr‚rÚt™e Ë{t™ ‚u yÂø™™wk
Îé±S²„-Ëuð™ fhtu.
¥çS}æÝì-yu yÂø™{tk ãòæ-ntu{ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu suðtk fu fuËh-fM‚qhe ð„uhu Ëw„kÄe, „tu¤ËtfhtrŒ {Äwh, ½]‚-ŒqÄtrŒ …wü y™u htu„™tþf „¤tu ‚Útt Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄ - yu [th «fth™t
ËtfÕÞ îtht ¥æ + …éãæï„Ý-W¥t{ her‚Úte ntu{ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ „]nMÚt ÷tuftu ytË™, yL™, s¤, ð† y™u r«Þð[™ ð„uhuÚte W¥t{ „wýÞwõ‚
yr‚rÚt™e Ëuðt fhu Au, ‚u{ rðît™tuyu Þ¿tðuŒe, f÷tÞkºt ‚Útt Þt™tu{tk yÂø™ MÚttr…‚ fhe™u ÞÚttÞtuøÞ
ƒ¤‚ý, ½]‚, s¤ ð„uhuÚte «ßðr÷‚ fhe™u ðtÞw, ð»tto s÷™e þwrØ ‚Útt Þt™ ËkƒkÄe ftÞo r™íÞ
fhðt òuEyu - ‚u™tk îtht ËkËth™tu W…fth fhðtu òuEyu. (1)

‚È‚fiÁ◊hÊÿ ‡ÊÔÔÊÔÁø·fi ÉÊÎÆâ ÃËfl˝¢ ¡Èfi„UÊß– •ÇŸÿfi ¡ÊÃflfiŒ‚H 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¨é¨ç}æhæ²-Ëthe he‚u «ßðr÷‚, àææï癯ï-þwØ, Œtu»t r™ðthf, …愱ïΨïËðo …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ ¥xݲï-Y…, Œtn, «ftþ, AuŒ™ ð„uhu „wý-Mð¼tðÞwõ‚ yÂø™{tk „è±í}æìËðo Œtu»ttu™wk r™ðthý fhðt{tk ‚eûý Mð¼tðÞwõ‚ Íæë„}æì-½]‚, {Äwh ð„uhu …ŒtÚttuo™tu …éãæï„Ý-Ëthe he‚u
ntu{ fhtu. (2)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yt «ßðr÷‚ yÂø™{tk þe½ú Œtu»t-r™ðthf y™u þwØ fhu÷ …ŒtÚttuo™tu
ntu{ fhe™u Ëðo Ëw¾tu™u rËØ - «t fhðtk òuuEyu. (2)

â àflÊfi ‚Á◊|jfi⁄UÁXÔU⁄UÊ ÉÊÎÆÃŸfi flh¸ÿÊ◊Á‚– ’ÎÆ„Uë¿UÊfiøÊ ÿÁflDÔU®KH 3H
…ŒtÚto : y{u ÷tuftu su ¥çXÚ:-Ëw¾ŒtÞf, yíÞk‚ Þwðt ²ç±cÆK …ŒtÚttuo™u …]ÚtfT fhðt{tk yr‚
ƒ¤ðt™ Ïæëã„ì-{nt™ ‚usÚte Þwõ‚ àææï™-«ftþ fhu Au, y±æ-‚u ¼tir‚f yÂø™™e ¨ç}æçj:-Ër{Ät
‚Útt Íæë„ïÝ-½]‚ ð„uhuÚte «Œe fhe™u ±{ü²æ}æç¨-ð]rØ fheyu Aeyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su „wýtu™t fthýu {nt™ …qðtuoõ‚ yÂø™ Au, ‚u™u ntu{ y™u rþÕ…rðãt™e
rËrØ - «tr {txu ƒ¤‚ý ð„uhu ËtÄ™tu îtht «ßðr÷‚ fhe™u r™íÞ ð]rØ fhðe òuEyu. (3)

58

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©U¬fi àflÊÇŸ „URÁflc◊fiÃËÉÊÎƸÃÊøËfiÿ¸ãÃÈ „Uÿ¸Ã– ¡ÈÆ·Sflfi ‚Á◊œÊ ◊◊fiH 4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ã²ü„-Ëw¾ŒtÞf, ft{™t fhðt ÞtuøÞ ¥xÝï-yÂø™ Au, ‚u }æ}æ-{tht
¨ç}æ{:-Ër{Ät ð„uhu Ët{„úe™wk …é¯S±-Ëuð™ fhu Au. su{ „}æì-‚u yÂø™ Ër{Ät - ½]‚trŒ …ŒtÚttuo
²‹„é-«t fhu Au, ‚u{ ‚{u ãç±c}æ„è:-©uc nrð Íæë„æ™è:-½]‚trŒ …ŒtÚttuoÞwõ‚ Ër{Ät ð„uhu™tu Ëk[Þ
fhtu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtu ßÞthu yt yÂø™{tk Ër{Ätytu ‚Útt ½]‚ ð„uhu™e ytnwr‚ytu yt…u Au, íÞthu
‚u yu™u yr‚ Ëqû{ fhe™u ðtÞw îtht ŒuþtL‚h{tk …ntU[tze™u, Œw„OÄ ð„uhu Œtu»ttu™wk r™ðthý fhe™u Ëðo™u
Ëw¾ «Œt™ fhu Au. (4)

÷Í÷ȸfl— Sflõ⁄— lÊÒÁ⁄Ufifl ÷ÍÆêŸÊ ¬ÎfiÁÕflËflfi flÁ⁄UêáÊÊ–
ÃSÿÊfiSÃ ¬ÎÁÕÁfl Œflÿ¡ÁŸ ¬ÎÆcΔUõ˘|ÇŸ◊fiãŸÊŒ◊ãŸÊlÊÿÊŒfiœH 5H
…ŒtÚto : nwk ¥‹Ýælæ²-¼ûtý fhðt ÞtuøÞ yL™ {txu |æê}Ýæ-rð¼w yÚtto‚T yiïÞoÚte læñçÚ±-ytftþ{tk
ËqÞoË{t™ ±çÚ}‡ææ-Ëtht „wýtuÚte Ðë烱è±-rðþt¤ ¼qr{ Ë{t™ „ï-«íÞût yÚtðt „S²æ:-y«íÞût
yÚtto‚T ytftþtrŒ ÷tuf{tk ÂMÚt‚ Îï±²…çÝ-Œuð - rðît™tu ßÞtk Þ¿t fhu Au yÚtðt Ðë烱è-¼qr{™t ÐëcÆï…x …h |æê:-¼qr{ |æé±:-yL‚rhût S±:-rŒð yÚtto‚T «ftþ MðY… ËqÞo÷tuf ‚u™e yL‚„o‚ ÂMÚt‚ ‚Útt
¥‹ÝæÎ}æì-sð ð„uhu Ëðo yL™tu™wk ¼ûtý fh™th ¥çxÝ}æì-«rËØ yÂø™™u ¥æÎ{ï-MÚttr…‚ fhwk Awk. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Eïh-hr[‚ ºtýu ÷tuftu™t W…fthf, …tu‚t™e ÔÞtrÂÚte ËqÞo«ftþ
Ë{t™, ©uc „wýtuÚte …]rÚtðe Ë{t™, …tu‚-…tu‚t™t ÷tuftu{tk ÂMÚt‚ yu yÂø™™t ftÞo™e rËrØ {txu
Þí™…qðof W…Þtu„ fhtu. (5)

•Êÿ¢ ªÊÒ— ¬Î|‡Ÿfi⁄U∑˝§◊ËŒ‚fiŒŸ˜Ô ◊ÊÃ⁄U¯ ¬ÈÆ⁄U—– Á¬Ã⁄U¯ ø ¬˝ÿãàSflfi—H 6H
…ŒtÚto : ¥²}æì-yt «íÞût xææñ:-„tu¤Y… …]rÚtðe çЄÚ}æì-…t÷f S±:-ËqÞo÷tuf™e ÐéÚ:-yt„¤yt„¤ ¥¨Î„ì-½q{u Au ‚Útt }ææ„Ú}æì-…tu‚t™e Þtur™ - Wí…r¥tY… s¤™e ËtÚtu Ënð‚o{t™ Ðí²Ýì-Ëthe
he‚u [t÷‚e ÐëçàÝ:-yL‚rhût - ytftþ{tk ¥æÜíU}æè„ì-[tu‚hV ½q{u Au. (6)
¼tðtÚto : s¤ y™u yÂø™™t r™r{¥tÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ yt …]rÚtðe™tu „tu¤tu ytftþ{tk …tu‚t™e
fûtt{tk …tu‚t™t hûtf ËqÞo™t ytf»toýÚte «r‚ûtý [tu‚hV ½q{u Au. suÚte ht‚-rŒðË, þwõ÷-f]»ý…ût,
}‚w y™u yÞ™ ð„uhu™tu ¢{þ: ft÷ rð¼t„ ƒ™u Au. (6)

•ãÇøfi⁄UÁà ⁄UÊøŸÊSÿ ¬˝ÊáÊÊŒfi¬ÊŸÃË– √ÿfiÅÿŸ˜Ô ◊Á„U·Ê ÁŒflfi◊˜ÔH 7H
…ŒtÚto : su ¥S²-yt yÂø™™e Ðíæ‡ææ„ì-ƒúñtkz y™u þheh™e ðå[u W…h s™tht ðtÞwÚte ¥ÐæÝ„è™e[u s™th ðtÞw™u Wí…L™ fh‚e Úæï™Ýæ-Œer - «ftþY…e rðãw‚T ¥‹„:-ƒúñtkz y™u þheh™e ðå[u

59

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

™Úç„-[t÷u Au ‚u }æçã¯:-…tu‚t™t „wýtuÚte {nt™ yÂø™ çα}æì-ËqÞo÷tuf™u òw²„ì-«fx fhu Au. (7)
¼tðtÚto : su yÂø™ rðãw‚T ™t{Úte «rËØ, Ëðo™t {æÞ{tk ftÂL‚Y… hnu÷ Au, ‚u «tý y™u
y…t™™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ ÚtE™u, «tý, y…t™, yÂø™ y™u «ftþ™e „r‚ ð„uhu [uütytu™t ÔÞðnthtu™u
«fx fhu Au, yu{ Ëðuoyu òýðwk òuEyu. (7)

ÁòÊö‡ÊhÊ◊ Áfl⁄UÊfi¡Áà flÊ∑˜Ô§ ¬fiÃXÔUÊÿfi œËÿÃ– ¬˝Áà flSÃÊ⁄U„U lÈÁ÷fi—H 8H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu su yÂø™ léç|æ:-«ftþtrŒ „wýtuÚte Ðí焱S„æï:-«r‚rŒ™ ô~æàæ„ì-yL‚rhût,
ytrŒíÞ y™u yÂø™ rËðtÞ™t …]rÚtðe ð„uhu su ºteË ðËw ð„uhu Œuðtu™tk {æ}æ-MÚtt™ Au ‚u™u ç±Úæ…ç„«ftrþ‚ fhu Au. ‚u ЄXæ²-[t÷ðt-[÷tððt ð„uhu „wýtuÚte «ftþÞwõ‚ yÂø™ {txu Ðí焱S„æï:-«r‚rŒ™
rðît™tuyu ¥ã-Ëthe he‚u ±æÜUì-ðtýe {脲ï-yð~Þ Äthý fhðe òuEyu. (8)
¼tðtÚto : su ðtýe «týÞwõ‚ þheh{tk ÂMÚt‚ rðãw‚T ™t{f yÂø™ îtht r™íÞ «ftrþ‚ ÚttÞ Au,
‚u yÂø™™t „wýtu™u «ftrþ‚ fhðt {txu rðît™tuyu ‚u ðtýe™tu W…Œuþ y™u ©ðý r™íÞ fhðtk òuEyu. (8)

•|ÇŸÖÿÊ¸ÁîÖÖÿÊ¸ÁÃfi⁄U|ÇŸ— SflÊ„UÊ ‚ÍÿÊ¸ ÖÿÊÁÃÖÿÊ¸Á× ‚Íÿ¸— SflÊ„UÊfi–
•|ÇŸfl¸øÊ¸ ÖÿÊÁÃfl¸ø¸— SflÊ„UÊ ‚ÍÿÊ¸ fløÊ¸ ÖÿÊÁÃfl¸ø¸— SflÊ„UÊfi–
ÖÿÊÁ× ‚Í®ÿ¸— ‚ÍÿÊ¸ ÖÿÊÁ× SflÊ„UÊfiH 9H
…ŒtÚto : ¥çxÝ:-…h{uïh S±æãæ-ËíÞðtýe™u, Á²æïç„:-rð¿tt™«ftþÚte Þwõ‚ fhe™u Ëðo {™w»Þtu™u
rðãt yt…u Au. yu he‚u ¥çxÝ:-su «rËØ yÂø™ Á²æïç„:-rþÕ…rðãt ËtÄ™tu™u «ftþ yt…u Au.
¨ê²ü:-su [ht[h Ëðo s„‚™tu ytí{t …h{uïh Á²æïç„:-Ëðo™t ytí{t{tk «ftþ yÚtðt ¿tt™
‚Útt Ëðo rðãtytu™tu W…Œuþ yt…u Au fu S±æãæ-{™w»Þ suðwk ÓŒÞÚte òýu Au, ‚uðwk s ƒtu÷u.
¨ê²ü:-…tu‚t™t «ftþÚte «uhýt {txu ËqÞo÷tuf Á²æïç„:-{qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™tu «ftþ fhu Au.
¥çxÝ:-Ëðo rðãtytu™t «ftþf …h{uïh {™w»Þtu™u {txu ±™ü:-Ëðo rðãtytu™e «tr™t ËtÄ™
[thu ðuŒtu™u «fx fhu Au, su Á²æïç„:-þheh y™u ƒúñtkz{tk hnu÷ rðãw‚T ™t{f yÂø™ ±™ü:-rðãt
y™u ð]rü™tu nu‚w Au. ¨ê²ü: Ëðo rðãt «ftþf s„Œeïh Ëðo {™w»Þtu {txu S±æãæ-ðuŒðtýeÚte ±™ü:ƒÄe rðãt™tu «ftþ y™u Á²æïç„:-rðãw‚T, ËqÞo y™u yÂø™ ™t{™t ‚us™tu «ftþ fhu Au. su ¨ê²ü:ËqÞo÷tuf …ý ±™ü:-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™tu «ftþ fhu Au.
su ¨ê²ü :-«týðtÞw ±™ü:-Ëf÷ rðãt «ftþf ¿tt™™e ð]rØ fhu Au y™u Á²æïç„:-«ftþMðY…
s„Œeïh Ëthe he‚u nð™ fhu÷t …ŒtÚttuo™u …tu‚t™t h[u÷t …ŒtÚttuo{tk …tu‚t™e þÂõ‚Úte Ëðoºt Vu÷tðu
Au. ‚u …h{tí{t s Ëðo™tu W…tMÞ Œuð y™u ¼tir‚f yÂø™ ftÞorËrØ™wk ËtÄ™ Au. (9)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk ‘S±æãæ’ þ猙tu yÚto r™Áõ‚fth™e …Ør‚Úte „úný fhu÷ Au. Eïh fthýY…
- Y…‚L{tºtt yÂø™Úte MÚtq÷ yÂø™ s„‚™u «ftrþ‚ fhu Au. ‚u{tk yÂø™ …tu‚t™t «ftþÚte MðÞk™u

60

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚Útt …tu‚tÚte r¼L™ rðï™u «ftrþ‚ fhu Au.
…h{uïh ðuŒtu îtht Ëk…qýo rðãtytu™u «ftrþ‚ fhu Au. yu he‚u yÂø™ y™u ËqÞo …ý rþÕ…rðãtytu™u
«ftrþ‚ fhu Au. (9)

‚¡Í®Œ¸flŸfi ‚ÁflòÊÊ ‚¡Í ⁄UÊòÿãº˝fiflàÿÊ– ¡ÈÆ·ÊáÊÊ˘•|ÇŸfl¸ÓÃÈÆ SflÊ„UÊfi–
‚¡Í®Œ¸flŸfi ‚ÁflòÊÊ ‚¡ÍL§·‚ãº˝fiflàÿÊ– ¡ÈÆ·ÊáÊ— ‚ÍÿÊ¸Ó flûÊÈÆ SflÊ„UÊfiH 10H
…ŒtÚto : ¥çxÝ:-su ¼tir‚f yÂø™ Îï±ïÝ-Ëðo s„‚™u ¿tt™ yt…ðt ‚Útt ¨ç±~ææ-Ëðo s„‚™t
Wí…tŒf Eïh™t h[u÷t s„‚™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™Y…{tk …é¯æ‡æ:-Ëuð™ fh‚t §‹Îí±y²æ-ðes¤eÚte
Þwõ‚ Úæ~²æ-ykÄfthY… htrºt ËtÚtu S±æãæ-ðtýe™wk Ëuð™ fh‚tk ±ï„é-Ëðo …ŒtÚttuo{tk ÔÞt ÚttÞ Au.
yu s he‚u ¨ê²ü:-su ËqÞo÷tuf Îï±ïÝ-Ëðo «ftþf ‚Útt ¨ç±~ææ-Ëðo™t yL‚Þto{e …h{uïh™t Wí…L™
y™u Äthý fhu÷t s„‚™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™Y…{tk …é¯æ‡æ:-Ëuð™ fh‚tk §‹Îí±y²æ-ËqÞo«ftþÞwõ‚
©¯¨æ-«t‚:ft÷™t «ftþ ËtÚtu S±æãæ-yÂø™{tk ntu{ fhu÷e ytnwr‚ytu™wk …é¯æ‡æ:-Ëuð™ fh‚tk ÔÞtÂ
ÚtE™u nð™ fhu÷ …ŒtÚttuo™u ±ï„é-ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au. ‚u™tÚte Ëðo ÔÞðnth rËØ fhtu. (10)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yt yÂø™ Eïhu h[u÷ Au, ‚u ‚u™e Ë¥ttÚte …tu‚t™t MðY…™u
Äthý fhe™u htrºt™t ÔÞðnthtu™u «ftrþ‚ fhu Au.
yu s he‚u ËqÞo W»tt ft÷™u «t ÚtE™u Ëðo {q‚o ÿÔÞtu™u «ftrþ‚ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au. yu{
‚{u òýtu. (10)

©U®¬®¬˝ÿãÃÊfi•äfl⁄¢U ◊ãòʯ flÊø◊ÊÇŸÿfi– •Ê⁄U˘•S◊ øfi ‡ÊÎáflÃH 11H
…ŒtÚto : ¥Š±Ú}æì-r¢Þt{Þ Þ¿t™u ©ÐÐí²‹„:-Ëthe he‚u òýe™u y{u ¥S}æï-y{thtÚte ¥æÚï-Œqh
‚Útt ™-™Sf &æ뇱„ï-Ët[wk - ¾tuxwk Ëtk¼¤™tht ¥xݲï-rð¿tt™Y…e yL‚Þto{e s„Œeïh Au. ‚u™t
{txu }æ‹~æ}æì-¿tt™ «t fhtð™th {kºttu™wk ±æï™ï}æì-r™íÞ Wå[thý y™u rð[th fheyu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðuŒ {kºttu îtht Eïh™e M‚wr‚ y™u Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u, su Eïh ykŒh
y™u ƒnth ÔÞt…f ntuðtÚte ƒÄwk Ëtk¼¤e hnu÷ Au, {txu ‚u™tÚte zhe™u õÞthuÞ …ý yÄ{o fhðt™e
RåAt fhðe ™rn.
ßÞthu {™w»Þ yu Eïh™u òýu Au íÞthu ‚u™e Ë{e… ÂMÚt‚ Au, y™u ßÞthu ‚u™u òý‚tu ™Úte
íÞthu ‚u Œqh hnu÷ Au, ‚u{ {t™ðwk òuEyu. (11)

• | ÇŸ◊Í ¸ Æ h ʸ ÁŒ fl — ∑§ ∑ È § à¬ÁÃfi — ¬Î Á Õ√ÿÊ˘• ÿ ◊˜ Ô – • ¬ Êú ⁄ U ÃÊfi fi ú Á‚
Á¡ãflÁÃH 12H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥²}æì-su ftÞofthýÚte «íÞût ÜUÜéU„ì-ËðoÚte {nt™ }æéhæü-Ëðo W…h
rðhts{t™, ¥çxÝ:-Ëðo™t Mðt{e s„Œeïh çα:-‚u «ftþ{t™ ËqÞtorŒ s„‚ ‚Útt ÐëçƒÃ²æ:-

61

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

«ftþhrn‚ …]rÚtðe ð„uhu s„‚™wk Ðç„:-hûtý-…t÷™ fhe™u ¥Ðæ}æì-«tý y™u Úï„æ¢ç¨-ðeÞo - ƒ¤ðt™
ç…‹±ç„-ƒ™tððt™e h[™t òýu Au. ‚uÚte ‚u s„Œeïh™u …qßÞ {t™tu.
rî‚eÞ yÚto : ¥²}æì-su …qðtuoõ‚ «ftþtrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ¼tir‚f yÂø™ Au, ‚u ÜUÜéU„ì-{nt™
Au. fthý fu çα:-«ftþ{t™ ËqÞtorŒ s„‚ ËðoÚte }æêhæü-W…h rðhts{t™ rþh Au y™u ÐëçƒÃ²æ:«ftþhrn‚ …]rÚtðe ytrŒ s„‚™t Ðç„:-…t÷™™t nu‚w Au. fthý fu ‚u «týtu ‚Útt ¥Ðæ}æì-s÷tu™u Úï„æ¢ç¨ðeÞo™u - ƒ¤™u ç…‹±ç„-Wí…L™ fhu Au y™u Ëðo™u Ëw¾ …ntU[tzu Au. (12)
¼tðtÚto : su yÂø™ - Eïh «ftþÞwõ‚ ËqÞo ð„uhu y™u «ftþhrn‚ …]rÚtðe ð„uhu ƒu «fth™tk
s„‚™e h[™t ‚Útt …t÷™ fhe™u «týtu{tk ƒ¤ MÚttr…‚ fhu Au.
su ¼tir‚f yÂø™ …]rÚtðe ð„uhu s„‚™t …t÷™™tu nu‚w Au ‚Útt rðãw‚ y™u sXhtÂø™ Y… Au,
‚u «týtu y™u s¤tu™t ƒ¤™u Wí…L™ fhu Au, ‚u Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™ Ëw¾™u «t fhtð™th
Au. (12)

©U÷Ê flÊfiÁ◊ãº˝ÊÇŸË˘•Ê„ÈUÆfläÿÊfi˘©U÷Ê ⁄UÊœfi‚— ‚„U ◊ÊfiŒÿäÿÒfi–
©U÷Ê ŒÊÃÊ⁄UÊfiÁfl·Êú⁄UfiÿËáÊÊ◊ÈÆ÷Ê flÊ¡fiSÿ ‚ÊÃÿfi „ÈUfl flÊ◊˜ÔH 13H
…ŒtÚto : nwk su ©|ææ-ƒu Îæ„æÚæñ-Ëw¾ yt…™th §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™ Au. ±æ}æì-‚u™t ¥æã鱊²ñ„wý òýðt {txu ãé±ï-„úný fhwk Awk.
Úæ{¨:-W¥t{ Ëw¾Þwõ‚ htßÞtrŒ Ä™tu™t ¼tu„™e ¨ã-ËtÚtu }ææβŠ²ñ-yt™kŒ {txu ±æ}æ-‚u ©|ææƒk™u™u ãé±ï-„úný fhwk Awk.
§¯æ}æì-Ëðo™u Rü Ú²è‡ææ}æì-yíÞk‚ ©uc [¢ð‚eo htßÞtrŒ Ä™ ‚Útt ±æ…S²-yíÞk‚ ©uc yL™™tu
¨æ„²ï-Ëthe he‚u W…¼tu„ fhðt {txu ©|ææñ-‚u ƒL™u - ðtÞw y™u yÂø™™u ãé±ï-„úný fhwk Awk. (13)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Eïh™e yt Ë]rü{tk r™ùÞ…qðof Ëthe he‚u yÂø™ y™u ðtÞw™t „wýtu™u
òýe™u, ‚u™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u ftÞo rËØ fhu Au, ‚u Ëtðo¼ti{ htßÞtrŒ Ë{M‚ Ä™™u «t fhe™u
r™íÞ «ËL™ hnu Au, yLÞ ™nª. (13)

•ÿ¢ Ã ÿÊÁŸfi´¸§|àflÿÊ ÿÃÊfi ¡ÊÃÊ˘•⁄UÊfiøÕÊ—–
â ¡ÊŸãŸfiÇŸ˘•Ê⁄UÊ„UÊÕÊfi ŸÊ flh¸ÿÊ ⁄URÁÿ◊˜ÔH 14H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ! „ï-yt…™e Ë]rü{tk su «çy±²: }‚w-}‚w{tk «t fhðt ÞtuøÞ
yÂø™ y™u ðtÞwÚte …æ„:-«rËØ ÚtÞu÷t ¥Úææ:-Ëðo «fthÚte «ftþ fhu Au. ‚Útt su ËqÞo ð„uhu
Y…{tk «ftþ fh™th ÷tuftu™e ¥æÚæïã-WL™r‚ fhu Au, Ÿ[u [Ze òÞ Au. ‚u Ý:-y{tht Úç²}æì-htßÞtrŒ
Ä™™e ð]rØ fhu Au. „}æì-‚u yÂø™™u …æÝÝì-òýe™u yt… ‚u™tÚte Ý:-y{tht Úç²}æì-Ëðo ¼q„tu¤™t
htßÞtrŒÚte rËØ fhu÷ Ä™™e ±hü²-ð]rØ fhtu. (14)

62

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su Ëðoft÷{tk ÞÚttð‚T «Þtu„ fhðt ÞtuøÞ Au, su ðtÞw™t fthýu Wí…L™
ÚttÞ Au ‚Útt su y™uf ftÞtuo™e rËrØ fh™th ntuðtÚte Ëðo™u Ëw¾ yt…™th Au, ‚u [yÂø™™u] ÞÚttð‚T
òýe™u ‚Útt ‚u™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u ftÞo rËØ fhðtk òuEyu. (14)

•ÿÁ◊„U ¬˝fiÕ◊Ê œÊfiÁÿ œÊÃÎÁ÷„UÊ¸ÃÊ ÿÁ¡fiDÔUÊ˘•äfl⁄UcflË«UKfi—–
ÿ◊åŸfiflÊŸÊ ÷ΪfiflÊ ÁflL§L§øÈfl¸Ÿfi·È ÁøòÊ¢ Áflèfl~¢ Áfl‡ÊÁflfi‡ÊH 15H
…ŒtÚto : ¥ŒÝ±æÝ:-su rðãt Ëk‚t™ - rðãt ¼ýtðe™u rðît™ ƒ™tð™th |æëxæ±:-Þ¿t rðãt™t
òý™th rðît™ Au. ‚u §ã-yt ËkËth{tk ±Ýï¯é-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ¥Š±Úï¯é-W…tË™t ‚Útt yÂø™ntuºtÚte
÷E™u yï{uÄ ËwÄe yÚtðt rþÕ… rðãt yL‚„o‚ Þ¿ttu{tk ç±àæï ç±àæï-«íÞuf «ò{tk ç±|±}æì-ÔÞt…f
ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ „wýÞwõ‚ ²}æì-su Eïh y™u yÂø™™u ç±LL™é:-«ßðr÷‚ fhu Au, ¥²}æì-‚u {æ„ëç|æ:Eïh yÚtðt ¼tir‚f yÂø™ Þ¿t™u Äthý fh™th rðît™tu îtht §üÇK:-Þ¿t{tk W…tË™t ÞtuøÞ Ðíƒ}æ:yÚtðt Þ¿t{tk «Út{ ËtÄ™ Au. ‚Útt W…tË™t fu …qò ÞtuøÞ Au. ãæï„æ-Þ¿t™wk „úný fh™th Au, ²ç…cÆ:yíÞk‚ W…tË™t y™u rþÕ… rðãt™t nu‚w Au, ‚u §ã-yÂø™™u yt ËkËth{tk {æç²-Wõ‚ rðît™tu îtht
Äthý fhðt{tk ytðu Au. (15)
¼tðtÚto : rðît™tuyu Þ¿t r¢Þt™e rËrØ {txu W…tË™t ÞtuøÞ Eïh™e M‚wr‚ ‚Útt ËtÄ™Y… ¼tir‚f
yÂø™™wk „úný fhe™u yt Ë]rü{tk «ò™tk Ëðo Ëw¾tu™u rËØ fhðtk òuEyu. (15)

•Sÿ ¬˝àŸÊ◊ŸÈÆ lÈÃfiö‡ÊÈÆ∑˝¢§ ŒÈfiŒÈOÔUÆ˘OÔUfiÿ—– ¬ÿfi— ‚„Ud‚Ê◊ÎÁ·fi◊˜ÔH 16H
…ŒtÚto : ¥q²: Ëðo rðãt «Ëthf rðît™tu ! ¥S²-yu ¼tir‚f yÂø™™e ¨ãd¨æ}æì-yËkÏÞ
ftÞtuo™u rËØ fh™th «ç¯}æì-ftÞo rËrØ{tk nu‚w ÐíyÝæ}æì-«t[e™ y™trŒ MðY…Úte r™íÞ ð‚o{t™ lé„}æìfthý{tk hnu™th Œe™u òýe™u àæéÜíU}æì-þwØ ftÞtuo™u rËØ fh™th в:-s÷™u ¥Ýé ÎéÎéqï-Ëthe he‚u
…qhý fhu Au yÚtto‚T yÂø™{tk nð™ ð„uhu fhe™u ð]rüÚte ËkËth™u …qýo fhu Au. (16)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su{ „wýÞwõ‚ yÂø™™wk fthýY… ‚Útt y™trŒ ntuðtÚte r™íÞ‚t òýðe ÞtuøÞ
Au, ‚u{ ËkËth™t yLÞ …ŒtÚttuo™wk …ý fthýY…Úte y™trŒíð òýðwk òuEyu. ‚u™u òýe™u yu yÂø™
ð„uhu …ŒtÚttuo™tu ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhe™u ÔÞðnthtu™u rËØ fhðt òuEyu. (16)

ßÍÆ˘¬Ê•fiÇŸ˘Á‚ Ããfl¢~ ◊ ¬ÊsÊÔÿÈƌʸ˘•fiÇŸ˘SÿÊÿÈfi◊¸ ŒÁ„U fløÊ¸ŒÊ˘•fiÇŸ˘Á‚
fløÊ¸Ó ◊ ŒÁ„U– •ÇŸ ÿã◊fi ÃãflÊ~˘™§Ÿ¢ Ãã◊˘•Ê¬ÎfiáÊH 17H
nu ¥xÝï-Ëðohûtf s„Œeïh ! ²„ì-yt… „ÝêÐæ:-Ëðo …ŒtÚttuo™tk þhehtu™t hûtf ¥ç¨-Atu, suÚte
}æï-{tht „‹±}æì-þheh™e …ý Ðæçã-hûtt fhtu.
nu ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… ¥æ²éÎæü:-ytÞw»Þ Œt‚t ¥ç¨-Atu, suÚte }æï-{™u ¥æ²é:-…qýo ytÞw

63

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yÚtto‚T Ëtu ð»to ËwÄe Sð™ Îïçã-yt…tu.
nu ¥xÝï-Ëðo rðãt{Þ Eïh ! yt… ±™æïüÎæ:-rð¿tt™Œt‚t ¥ç¨-Atu, suÚte }æï-{™u Ëthe he‚u
±™ü:-…qýo rðãt Îïçã-yt…tu.
nu ¥xÝï-ft{™t …qýo fh™th Eïh ! }æï-{tht „‹±æ:-yL‚:fhý ™t{f þheh{tk ²„ì-sux÷t
ªÝ}æì-ƒwrØ, ƒ÷ y™u þtiÞo ð„uhu™e LÞq™‚t Au „„ì-‚u™u ¥æÐë‡æ-…qýo fhtu.
rî‚eÞ yÚto : ¥xÝï-yt ¼tir‚f yÂø™ ²„ì-su{ „ÝêÐæ:-þheh™e hûtt™tu nu‚w ¥ç¨-Au, ‚u{
sXhtÂø™Y…Úte }æï-{tht „‹±}æì-þheh™e Ðæçã-hûtt fhu Au.
¥xÝï-¿tt™™tu nu‚w yÂø™ ¥æ²éÎæü:-Sð™™tu nu‚w ¥ç¨-Au, ‚u{ }æï-{™u ¥æ²é:-Sð™ {txu ûtwÄtrŒ
„wýtu Îïçã-yt…u Au.
¥xÝï-su{ yÂø™ ±™æïüÎæ:-rð¿tt™ «tr™tu nu‚w ¥ç¨-Au, ‚u{ }æï-{™u ±™ü:-rðãt«tr {txu
ƒwrØ-ƒ¤ ð„uhu Îïçã-yt…u Au.
¥xÝï-yÂø™ ft{™t …qŠ‚™tu nu‚w Au, ‚u ²„ì-sux÷e }æï-{tht „‹±æ: þheh{tk ƒwrØ ð„uhu Ët{ÚÞo™e
ªÝ}æì-LÞq™‚t Au, „„ì-‚ux÷t „wýtu™wk ¥æÐë‡æ-…qýo fhu Au. (17)
¼tðtÚto : …h{uïhu yt ËkËth{tk su fthýu Ëðo «týeytu™t {txu þheh, ytÞw™t r™r{¥t, rðãt™tu
«ftþ y™u Ë{M‚ yk„tu™e …qýo‚t h[u÷ Au, suÚte Ëðo …ŒtÚttuo …tu‚t™t MðY…™u Äthý fhe hnu÷ Au.
yu s he‚u …h{uïh™e yt Ë]rü{tk «ftþ ð„uhu „wýðt™ ntuðtÚte ‚u yÂø™ …ý Ëðo …ŒtÚttuo™t
…t÷™™tu {wÏÞ ËtÄf Au. ‚u{ Ëðuoyu òýðwk òuEyu. (17)

ßãœÊfiŸÊSàflÊ ‡ÊÃö Á„U◊Êfi lÈÆ◊ãÃö ‚Á◊fiœË◊Á„U– flÿfiSflãÃÊ flÿS∑ΧÃö ‚„USflã×
‚„US∑ΧÃfi◊˜Ô– •ÇŸfi ‚¬àŸŒê÷fiŸ◊ŒfiéœÊ‚Ê˘ •ŒÊfièÿ◊˜Ô– ÁøòÊÊfifl‚Ê Sfl|Sà Ãfi
¬Ê⁄U◊fi‡ÊËÿH 18H
…ŒtÚto : nu ç™~æ汨æï-ytùÞoY… Ä™Þwõ‚ ¥xÝï-…h{uïh ! ¥ÎÏ{æ¨:-Œk¼, ynkfth y™u
®nËtrŒ Œtu»t hrn‚, ±²S±‹„:-«þkË™eÞ …qýo ytÞw Þwõ‚, ¨ãS±‹„:-yíÞk‚ Ën™þe÷, ¥Îæ|²}æì{t™ðt ÞtuøÞ, ¨ÐyÝÎ}|æÝ}æì-þºtw™tu ™tþ fhðt, ±²SÜëU„}æì-yðMÚtt™e …qŠ‚ fhðt, ¨ãSÜëU„}æì-Ën™
fhðt fhtððt, lé}æ‹„}æì-y™k‚ «ftþÞwõ‚, y±æ-yt…™tu §‹{æÝæ:-W…Œuþ ‚Útt ©ðý fh‚tk y{u àæ„}æìËtu ð»to yÚtðt ‚uÚte yrÄf ð»ttuo çã}ææ:-nu{L‚ }‚wÞwõ‚ ¨ç}æ{è}æçã-Ëthe he‚u Sðeyu. yt he‚u
fh‚tk nwk …ý „ï-yt…™e f]…tÚte Ëðo Œw:¾tu™u ÐæÚ}æì-…th fhe™u S±çS„-Ëw¾tu™u ¥àæè²-«t fhwk.
rî‚eÞ yÚto : ¥ÎÏ{æ¨:-Œk¼, ynkfth, ®nËtrŒ Œtu»thrn‚, ±²S±‹„:-…qýo ytÞwÞwõ‚, ¨ãS±‹„:yíÞk‚ Ën™þe÷, y±æ-‚u ¥Îæ|²}æì-W…Þtu„ fhðt ÞtuøÞ, ¨ÐyÝÎ}|æÝ}æì-ytø™uÞtrŒ þ† y†
rðãt{tk nu‚w ntuðtÚte þºtwytu™u S‚ðt, ±²SÜëU„}æì-yðMÚtt™e ð]rØ fhðt, ¨ãSÜëU„}æì-Ën™þÂõ‚
yt…™th, lé}æ‹„}æì-Ëthe he‚u «ftþÞwõ‚ ¥xÝï-ftÞtuo™u «t fhtð™th yÂø™™u §‹{æÝæ:-«ßðr÷‚

64

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fh‚tk y{u àæ„}æì-Ëtu ð»to ËwÄe çã}ææ:-nu{L‚ }‚w ËtÚtu ¨ç}æ{è}æçã-Sðeyu. yt he‚u fh‚tk nwk …ý
su yu ç™~æ汨æï-ytùÞoY… Ä™™e «tr™wk ËtÄ™ ¼tir‚f yÂø™ Au „ï-‚u™t «ftþÚte Œrhÿ‚t ð„uhu
Œw:¾tuÚte ÐæÚ}æì-…th fhe™u S±çS„-yíÞk‚ Ëw¾tu™u ¥àæè²-«t fhwk. (18)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …whw»ttÚto, Eïh™e W…tË™t ‚Útt yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuoÚte W…fth-„úný
fhe™u, Ëðo Œw:¾tu™tu yk‚ - ™tþ ‚Útt W¥t{ Ëw¾™u «t fhe™u Ëtu ð»to ËwÄe Srð‚ hnuðwk òuEyu.
ftuE …ý {™w»Þu yuf ûtý …ý yt¤Ë{tk hnuðwk ™nª. …hk‚w suÚte …whw»ttÚto - ð]rØ ÚttÞ ‚u{ yt[hý
fhðwk òuEyu. (18)

‚¢ àfl◊fiÇŸ ‚Íÿ¸Ó®Sÿ flø¸Ó®‚ʪâÊÊ— ‚◊ηËfiáÊÊúSÃÈÆÃŸfi–
‚¢ Á¬˝ÿáÊ œÊêŸÊ ‚◊„U◊ÊÿÈfi·Ê ‚¢ flø¸Ó®‚Ê ‚¢ ¬˝¡ÿÊ ‚ö ⁄UÊÿS¬Ê·áÊ |Ç◊·ËÿH
19H
…ŒtÚto : ¥xÝï-s„Œeïh ! su yt… ¨ê²üS²-Ëðo™e yL‚„o‚ «tý ‚Útt «¯è‡ææ}æì-ðuŒðu¥tt, {kºt
ÿüt rðît™tu™e su ¨¢S„é„ïÝ-M‚wr‚ fhðt, ¨¢çÐí²ï‡æ-«ËL™‚tÚte {t™ðt, ¨±™ü¨æ-rðãtæÞÞ™ y™u
«ftþ fhðt™wk {æ}Ýæ-MÚtt™ ¨}ææ²é¯æ-©uc Sð™, ¨¢Ðí…²æ-Ëk‚t™ y™u htßÞ ‚Útt Úæ²SÐæï¯ï‡æ-©uc
Ä™™t ¼tu„Úte …wrü ËtÚtu ¨}æxæƒæ:-«t ÚttÞ Au, ‚u™e ËtÚtu ¥ã}æì-nwk …ý Ëðo Ëw¾tu™u ¨¢çx}æ¯è²«t fhwk.
rî‚eÞ yÚto : su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ …qðtuoõ‚ ËðoÚte ¨}æxæƒæ:-Ëk„‚ ÚtE™u «ftþ™u «t ÚttÞ
Au. ‚u rËrØ {txu yÂø™ ËtÚtu™t ¥ã}æì-nwk ÔÞðnth îtht Ëðo Ëw¾tu™u ¨¢çx}æ¯è²-«t fhwk. (19)
¼tðtÚto : Eïh™e yt¿tt …t÷™Úte {™w»Þ W¥t{ …whw»ttÚto îtht ‚Útt yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuo™t Wr[‚
«Þtu„Úte Ëðo Ëw¾™u «t fhu Au. (19)

•ãœ SÕÊãœÊfi flÊ ÷ˇÊËÿ ◊„fiU SÕ ◊„UÊfi flÊ ÷ˇÊËÿÊ¡¸ SÕÊ¡ZÓ flÊ ÷ˇÊËÿ
⁄UÊÿS¬Ê·fi SÕ ⁄UÊÿS¬Êcʯ flÊ ÷ˇÊËÿH 20H
…ŒtÚto : su ¥‹{:-ƒ¤ðt™ ð]ût y™u yti»trÄ ð„uhu …ŒtÚttuo Sƒ-Au, ±:-‚u™t «ftþÚte nwk ¥‹{:ðeÞo™u …wü fh™th yL™tu™wk |æÿæè²-„úný fhwk, }æã:-{nt™ ðtÞw, yÂø™ ð„uhu yÚtðt rðãtrŒ …ŒtÚttuo
Sƒ-Au, ±:-‚u™tÚte nwk }æã:-{nt™ r¢Þtytu™e rËrØ fh™thtk f{tuo™wk |æÿæè²-Ëuð™ fhwk.
su ª…ü:-s÷, ŒqÄ, ½e, {Äwh ‚Útt V¤ ð„uhu hËÞwõ‚ …ŒtÚttuo Sƒ-Au, ±:-‚u™tÚte nwk ª…ü}æì…ht¢{Þwõ‚ hË™tu |æÿæè²-¼tu„ fhwk.
suu Úæ²SÐæï¯:- y™uf „wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo Sƒ-Au ±:-[¢ð‚eo htßÞ y™u ©e ð„uhu …ŒtÚttuoÚte nwk
Úæ²SÐæï¯}æì-©uc Ä™™tu ¼tu„ |æÿæè²-Ëuð™ fhwk. (20)
¼tðtÚto : {™w»Þ s„‚™t …ŒtÚttuo™t „wýtu™u òýe™u r¢Þt - ftiþ÷Úte W…fth™u „úný fhe™u Ëðo
Ëw¾tu™u ¼tu„ðu. (20)

65

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

⁄UflfiÃË ⁄U◊fiäfl◊|S◊ãÿÊŸÊfifl|S◊Ÿ˜Ô ªÊDÔUõ˘|S◊°ÀÀÊÊ∑§õ˘|S◊Ÿ˜Ô ˇÊÿfi–
ß„ÒUfl Sà ◊ʬfiªÊÃH 21H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Úﱄè:-rðãt, Ä™, RrLÿÞ, …þw y™u …]rÚtðe™t htßÞ ð„uhuÚte Þwõ‚
©uc ™er‚ S„-Au, ‚u ¥çS}æÝì-yt ²æïÝæñ-sL{MÚt¤{tk, ¥çS}æ‹xææïcÆï-RrLÿÞ ‚Útt …þw ð„uhu™tk hnuðt™tk
MÚtt™ ¥çS}æÝì ËHæïÜïU-ËkËth ‚Útt ¥çS}æÝì ÿæ²ï-y{u ƒ™tðu÷tk ½htu{tk Ú}抱}æì-h{ý fhðt™e RåAt
fh™th ‚{u §ãñ±-‚u{tk hntu. yÚtto‚T }ææÐxææ„-yu™tÚte fŒe Œqh ™ òð. (21)
¼tðtÚto : ßÞtk rðît™ r™ðtË fhu Au, íÞtk rðãtrŒ „wýtu™t r™ðtË™t fthýu «òytu rðãt, Ëwrþûtt
y™u Ä™Úte Ëk…L™ ƒ™e™u r™íÞ Ëw¾e hnu Au ‚uÚte Ëðuoyu yuðe RåAt fhðe òuEyu fu y{thtÚte
rðît™tu ‚Útt rðît™tuÚte y{u fŒe …ý Œqh ™ ÚtEyu - ËŒt Ë{t„{ ƒ™e hnu. (21)

‚öÁ„UÃÊÁ‚fi Áfl‡flM§åÿõ͡ʸ ◊ÊÁflfi‡Ê ªÊ¬àÿŸfi–
©U¬fi àflÊÇŸ ÁŒflÁŒfifl ŒÊ·ÊfiflSÃ*hÿÊ flÿ◊˜Ô– Ÿ◊Ê ÷⁄fiUãÃ˘∞◊fiÁ‚H 22H
…ŒtÚto : Ý}æ:-yL™™u |æÚ‹„:-Äthý fh‚tk y{u ç{²æ-…tu‚t™e ƒwrØ ‚Útt f{oÚte su ¥xÝï-ðes¤eY…
yÂø™Úte Ëðo …ŒtÚttuo™e ¨¢çã„æ-ËtÚtu ª…æü-ðu„ y™u …ht¢{ ð„uhu „wýÞwõ‚, ç±EMÐè-Ëðo …ŒtÚttuo{tk
Y…„wýÞwõ‚, xææñÐy²ïÝ- RrLÿÞ y™u …þwytu™t …t÷™ fh™th Sð™e ËtÚtu ð‚o{t™ ntuðtÚte }ææ{tht{tk ¥æç±àæ-«ðuþ fhu Au. y±æ-‚u Îæï¯æ±S„:-htrºt™u …tu‚t™t ‚usÚte Œqh fh™th ¥xÝï-rðãw‚TY…
yÂø™™u ¿tt™™t «ftþ {txu çαïçαï-«r‚rŒ™ ©Ðñ}æç¨-Ë{e… «t fheyu Aeyu. (22).
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu, su Eïhu Ëðo {q‚o ÿÔÞtu{tk rðãw‚T Y…Úte ÔÞtÂ,
Ëðo Y…tu™t «ftþf, [uüt ð„uhu ÔÞðnthtu™tu nu‚w y™u rðr[ºt „wýÞwõ‚ yÂø™™e h[™t fhu÷ Au.
‚u Eïh™e r™íÞ W…tË™t fhðe òuEyu. (22)

⁄UÊ¡fiãÃ◊äfl⁄UÊáÊʯ ªÊ¬Ê◊ÎÆÃSÿ ŒËÁŒfiÁfl◊˜Ô– flh¸Ó◊ÊŸú Sfl Œ◊fiH 23H
…ŒtÚto : Ý}æ: yL™Úte Ëífth…qðof |æÚ‹„:-Äthý fh™tht y{u ç{²æ-ƒwrØ y™u f{oÚte ¥Š±Úæ‡ææ}æìyÂø™ntuºtÚte ÷E™u yï{uÄ ËwÄe™t Þ¿t ‚Útt xææïÐæ}æì-RrLÿÞ ‚Útt …]rÚtðe ð„uhu™e hûtt fhðt Úæ…‹„}æì«ftþ{t™ «„S²-y™trŒ ËíÞMðY… fthýÚte ÎèçÎç±}æì-ÔÞðnth fhðt S±ï-…tu‚t™t Î}æï-{tuûtY…
MÚtt™{tk ±{ü}ææÝ}æì-ð]rØ™u «t fh™tht …h{tí{t™u ©Ðñ}æç¨-r™íÞ «t fheyu Aeyu. (23)
rî‚eÞ yÚto : su …h{tí{tyu ¥Š±Úæ‡ææ}æì-rþÕ… rðãtÚte ËtæÞ Þ¿t ‚Útt xææïÐæ}æì-RrLÿÞ ‚Útt
…þw ytrŒ™t hûtf, Úæ…‹„}æì-«ftþ{t™ «„S²-s÷ ÎèçÎç±}æì-ÔÞðnth ÞtuøÞ ƒ™tð™th S±ï-…tu‚t™t
Î}æï-þtL‚ Y…{tk ±{ü}ææÝ}æì-ð]rØ …t{‚tk su yÂø™™u «ftrþ‚ fhu÷ Au, ‚u yÂø™™u Ý}æ:-Ërí¢ÞtÚte
|æÚ‹„:-Äthý fhe™u y{u ç{²æ-f{o y™u ƒwrØ îtht ©Ðñ}æç¨-nk{uþt «t fheyu. (23)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh y™trŒ MðY… fthý-«f]r‚Úte Ëðo ftÞtuo™e h[™t fhu Au, ‚u{ ¼tir‚f
yÂø™ s÷™e «trÂÚte Ëðo ÔÞðnthtu™u rËØ fhu Au, ‚u{ Ëðo {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (23)

66

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚ Ÿfi— Á¬Ãflfi ‚ÍÆŸfl˘ÇŸfi ‚ͬÊÿŸÊ ÷fifl– ‚øfiSflÊ Ÿ— SflSÃÿfiH 24H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-fhwýt{Þ, rð¿tt™ MðY…, Ëðo™t r…‚t s„Œeïh ! yt… f]…t fhe™u su{ ¨êݱï…wºt™u çЄï±-r…‚t Ëtht „wýtu þe¾ðu Au, ‚u{ yt… r…‚t Ë{t™ Ý:-y{™u ¨êÐæ²Ý:-©uc ¿tt™
yt…™th |æ±-Atu, ‚u{ ¨:-yt… Ý:-y{™u S±S„²ï-ËŒt Ëw¾Úte ¨™S±-ËkÞwõ‚ ht¾tu. (24)
¼tðtÚto : nu Ëðo™t r…‚t Eïh ! su{ f]…t¤w rðît™ r…‚t …tu‚t™tk Ëk‚t™tu™u Ëwhrût‚ y™u Ëwrþrût‚
fhe™u rðãt, Ä{o y™u Ëwþe÷‚t ð„uhu „wýtu{tk ËkÞwõ‚ fhu Au, ‚u{ yt… y{the r™hk‚h hûtt fhe™u
y{™u ©uc ÔÞðnthtu{tk ËkÞwõ‚ fhtu. (24)

•ÇŸ àfl¢ ŸÊ˘•ãÃfi◊˘©Uà òÊÊÃÊ Á‡ÊflÊ ÷fiflÊ flM§âÿ~—–
fl‚fiÈ®⁄U®|ÇŸfl¸‚fiÈüÊflÊ˘•ë¿UÊfi ŸÁˇÊ lÈÆ◊ûÊfi◊ö ⁄URÁÿ¢ ŒÊfi—H 25H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo hûtf s„Œeïh ! su y±}æì-yt… ±¨éŸæ±æ:-Ëðo™u Ëtk¼¤ðt {txu ©uc ft™
yt…™th, ±¨é:-Ëðo «týeytu su{tk hnu Au ‚Útt Ëðo «týeytu{tk yt… hntu Atu, ¥çxÝ:-rð¿tt™ «ftþÞwõ‚
Ýçÿæ-ËðoÔÞt…f yt… Ý:-y{tht{tk ¥‹„}æ:-yL‚Þto{e Y…{tk hne™u Sð™™t yíÞk‚ ~ææ„æ-hûtt fh™th
±M‰²:-©uc „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ y™u çàæ±:-{k„÷{Þ y™u {k„÷fthf |æ± Atu.
©„-y™u yt… Ý:-y{tht {txu lé}æœæ}æ}æì-yíÞk‚ «ftþÞwõ‚ Úç²}æì-rðãt, [¢ð‚eo htßÞ ð„uhu
Ä™ ¥ÓÀ Îæ:-Ëthe he‚u «Œt™ fhtu. (25)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yu{ òýðwk òuEyu fu, …h{uïh rËðtÞ y{the hûtt fh™th ƒeswk
ftuE ™Úte, fthý fu ‚u ËðoþÂõ‚{t™ ntuðtÚte Ëðoºt ÔÞt…f Au. (25)

â àflÊfi ‡ÊÊÁøDÔU ŒËÁŒfl— ‚ÈÆêŸÊÿfi ŸÍÆŸ◊Ëfi◊„UR ‚Áπfièÿ—–
‚ ŸÊfi ’ÊÁœ üÊÈÆœË „Uflfi◊ÈL§cÿÊ áÊÊfi˘•ÉÊÊÿ× ‚fi◊S◊ÊØÔH 26H
…ŒtÚto : nu àææïç™cÆ-yíÞk‚ þwØ MðY… Îèçα:-MðÞk «ftþ{t™ yt™kŒ«Œ s„Œeïh ! y{u
Ý:-y{tht ‚Útt ¨ç¶|²:-r{ºttu™t ¨é}Ýæ²-Ëw¾ {txu „¢ y±æ-yt…™e …tËu §ü}æãï-Þt[™t fheyu Aeyu.
su yt… Ý:-y{™u Ïææïç{-Ëthe he‚u rð¿tt™ yt…tu Atu. ¨:-‚u yt… Ý:-y{tht ã±}æì-Ëtk¼¤ðtËk¼¤tððt ÞtuøÞ M‚wr‚Ë{qn Þ¿t™u Ÿæéç{-f]…t fhe™u Ëtk¼¤tu Ý:-y{™u ¨}æS}ææ„ì-Ëðo ¥Íæ沄:…t…t[hýtuÚte yÚtto‚T yLÞ™u …ezt fhðt™tk …t…tuÚte ©Lc²-Œqh ht¾tu. (26)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …tu‚t™t {txu, r{ºttu {txu y™u Ëðo «týeytu™t Ëw¾™e «tr {txu
…h{uïh™e «tÚto™t fhðe òuEyu y™u ‚uðwk yt[hý fhðwk òuEyu.
«tÚto™t fhðtÚte s„Œeïh yÄ{oÚte Œqh hnuðt™e RåAt fh™th {™w»Þ™u …tu‚t™e Ë¥ttÚte Ëðo
…t…tuÚte …]ÚtfT fhu Au. yu s he‚u Ëðo {™w»Þtuyu …tu‚t™t rð[th y™u …whw»ttÚtoÚte Ëðo …t…tuÚte Œqh hne™u

67

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

r™íÞ Ä{to[hý{tk «ð]¥t hnuðwk òuEyu. yu{ òýðwk òuEyu. (26)

ß«U˘∞sÔÁŒfiÃ∞Á„U ∑§ÊêÿÊ˘∞Ãfi– ◊Áÿfi fl— ∑§Ê◊œfi⁄UáÊ¢ ÷ÍÿÊØÔH 27H
…ŒtÚto : nu …h{uïh ! yt…™e f]…tÚte §Çï-yt …]rÚtðe {™u htßÞ fhðt {txu »çã-yð~Þ
«t ÚttÞ.
¥ç΄ï-Ëðo Ëw¾tu™u «t fhtð™th ™tþhrn‚ hts™er‚ …ý »çã-«t ÚttÞ. yu s he‚u nu
¼„ð™T ! {™u …]rÚtðe y™u hts™er‚ îtht ÜUæ}²æ:-RÂåA‚ …ŒtÚttuo »„-«t ÚttÞ ‚Útt }æç²-{™u
±:-‚u …ŒtÚttuo™e ÜUæ}æ{Ú‡æ}æì-ft{™t |æê²æ„ì-ËŒt ƒ™e hnu. (27)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ft{™t fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™e ft{™t r™hk‚h fhðe òuEyu. ‚u™e «trÂ
{txu …h{uïh™u «tÚto™t ‚Útt [MðÞk] …whw»ttÚto fhðtu òuEyu. ftuE …ý {™w»Þ yuf ûtý …ý ft{™t
rð™t hne þf‚tu ™Úte. {txu yÄ{o™t ÔÞðnthÚte ft{™t™u nxtðe™u, Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth{tk sux÷e
ft{™t ðÄthe þftÞ ‚ux÷e ðÄthðe òuEyu. (27)

‚Ê◊ÊŸú Sflfi⁄UáÊ¢ ∑ΧáÊÈÆÁ„U ’fi˝rÊÔáÊS¬Ã– ∑§ˇÊËflfiãâ ÿ˘•ÊfiÒÁ‡Ê¡—H 28H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-Ë™t‚™ ðuŒþt†™t …t÷f s„Œeïh ! yt… ²:-su nwk ¥æñçàæ…:-Ëðo
rðãt™t «ftþf rðît™™t …wºt Ë{t™ Awk, ‚tu {™u ÜUÿæ豋„}æì-rðãt yæÞÞ™{tk ©uc ™er‚Þwõ‚
S±Ú‡æ}æì-Ëðo rðãtytu™wk «ð[™ fh™th ‚Útt ¨æï}ææÝ}æì-yti»trÄytu™tu hË «t fhtððt y™u Ëðo
rðãt™e rËrØ fh™th ÜëU‡æéçã-ƒ™tðtu. (28)
¼tðtÚto : …wºt ƒu «fth™t ntuÞ Au : yuf ytihË - þhehÚte Wí…L™, ƒeò rðãts - rðãtÚte
Wí…L™. yt «fth™t …wºttu™e «tr {txu Ëðo {™w»Þtuyu Eïh™e «tÚto™t fhðe òuEyu. suÚte y{u rðãtÚte
«ftrþ‚, Ëðo r¢Þtytu{tk fwþ¤ y™u «er‚…qðof rðãt™wk yæÞÞ™ fhtð™th …wºtÚte Þwõ‚ ƒ™eyu. (28)

ÿÊ ⁄URflÊŸ˜Ô ÿÊ˘•fi◊Ëfl„UÊ flfi‚ÈÆÁflØ ¬Èfi|c≈Uflh¸Ó®Ÿ—– ‚ Ÿfi— Á‚·ÄÃÈÆ ÿSÃÈÆ⁄U—H 29H
…ŒtÚto : ²:-su ðuŒþt†™wk …t÷™ fhðt, Úï±æÝì-rðãtrŒ y™k‚ Ä™ðt™ ¥}æè±ãæ-yrðãtrŒ htu„tu™u
Œqh fhðt-fhtððt, ±¨é籄ì-ðM‚wytu™u ÞÚttÞtuøÞ òýðt, ÐéçcűhüÝ:-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e
ð]rØ y™u „éÚ:-Ëthtk ft{tu{tk s÷Œe «ðuþ fh™th ‚Útt fhtð™th s„Œeïh Au. ¨:-‚u Ý:-y{™u
©uc‚{ f{o y™u „wýtu™e ËtÚtu 稯v„é-ËkÞwõ‚ fhu. (29)
¼tðtÚto : Ë{M‚ ËkËth{tk su Ä™ Au, ‚u Ëðo Eïh™wk s Au. {™w»Þ Eïh™u suðe «tÚto™t fhu
Au, ‚uðtu ‚u™u MðÞk …whw»ttÚto …ý fhðtu òuEyu. su{ Eïh ‘Úï±æÝ’-yiïÞoðt™ Au, yu rðþu»tý ƒtu÷ðt
fu Ëtk¼¤ðt {tºtÚte f]‚f]íÞ ƒ™e s‚tu ™Úte. …hk‚w …tu‚t™t …h{ …whw»ttÚto îtht …ý Ä™™e ð]rØ y™u
hûtt r™hk‚h fhðe òuEyu.
su{ ‚u Eïh ¥}æè±ãæ-htu„rð™tþf Au, ‚u{ {™w»Þtuyu …ý r™íÞ htu„ ™ü fhðt òuEyu.
su{ Eïh ±¨é籄ì-ðM‚wytu™tu ¿tt‚t Au, ‚u{ {™w»Þtuyu ÞÚttþÂõ‚ …ŒtÚtorðãt òýðe òuEyu.

68

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su{ Eïh ÐéçcűhüÝ:-Ëðo™e …wrü-ðÄof Au, ‚u{ {™w»Þtuyu Ëðo™e …wrü™e r™íÞ ð]rØ fhðe
òuEyu.
su{ Eïh „éÚ:-þe½úfthe Au, ‚u{ {™w»Þtuyu y¼eü ftÞtuo þe½ú fhðtk òuEyu.
su{ Eïh™t þw¼ „wý, f{o™e «tr {txu «tÚto™t fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ (Eïh) Ëðo {™w»Þtu™u
yíÞk‚ …whw»ttÚtoÚte þw¼ „wý, f{o yt[hýtuÚte r™íÞ Þwõ‚ fhu. (29)

◊Ê Ÿ— ‡Êö‚Ê˘•⁄fiUL§·Ê œÍÆ*× ¬˝áÊæ˜UÔ ◊àÿ¸ÓSÿ– ⁄UˇÊÊfi áÊÊ ’˝rÊÔáÊS¬ÃH 30H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte Ý:-y{the ðuŒrðãt }ææ Ðí‡æÜUì-fŒe ™tþ
™ …t{u y™u su ¥ÚL¯:-Œt™ ytrŒ Ä{ohrn‚ y™u …hÄ™ „úný fh™th }æy²üS²-{™w»Þ™e {ê<„:®nËt fu ÿtun Au ‚u™tÚte Ý:-y{the r™hk‚h Úÿæ-hûtt fhtu. (30)
¼tðtÚto : {™w»Þ nk{uþtk «þkË™eÞ f{o fhu, r™LŒ™eÞ ™nª. ftuEÚte ÿtun y™u Œwütu™tu Ëk„
™ fhu. Ä{o™e hûtt y™u Eïh™e W…tË™t nk{uþtk fhu. (30)

◊Á„Ufi òÊËáÊÊ◊flÊfi˘SÃÈ lÈÆˇÊ¢ Á◊òÊSÿÊfiÿ¸êáÊ—– ŒÈÆ⁄UÊœ·Z flLfi§áÊSÿH 31H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte ç}æ~æS²-ƒnth ‚Útt ykŒh hnu™th «týðtÞw
‚Útt ¥²ü}‡æ:-su ytf»toýÚte …]rÚtðe ytrŒ yLÞ …ŒtÚttuo™u Äthý fh™th ËqÞo÷tuf y™u ±L‡æS²-s÷
~æè‡ææ}æì-yu ºtýu™t «ftþÚte Ý:-y{tht{tk léÿæ}æì-™er‚™tu «ftþ hnu÷tu Au yÚtðt ÎéÚæ{¯ü}æì-yr‚
füÚte „úný fhðt ÞtuøÞ áZ }æçã-{nt™ ðuŒrðãt™e ¥±:-hûtt ¥S„é-Úttð. (31)
¼tðtÚto : yne …qðo{kºtÚte ‘Ïæíræ‡æSÐ„ï’ ‚Útt ‘Ý:’ yu ƒu …Œtu™e y™wð]r¥t Ë{sðe.
{™w»Þtuyu Ëðo …ŒtÚttuoÚte …tu‚t™e y™u ƒeò™e LÞtÞ…qðof hûtt fhe™u ÞÚttð‚T htßÞ™wk …t÷™
fhðwk òuEyu. (31)

ŸÁ„U Ã·Êfi◊◊Ê øŸ ŸÊäflfi‚È flÊ⁄UáÊ·fiÈ– ߸‡Êfi Á⁄U¬È®⁄URÉʇÊfiö‚—H 32H
…ŒtÚto : su {™w»Þ Eïh™t W…tËf Au, „ï¯æ}æì-‚u{™tk ¥}ææ-½h{tk ¥Š±¨é-{t„tuo{tk y™u ±æÚ‡æï¯é[tuh, ztfw, rþfthe ð„uhu™wk r™ðthý fh™th Ëk„út{tu{tk ™Ý-…ý ¥Íæà梨:-…t… f{tuo™wk fÚt™ fh™th
çÚÐé:-þºtw Ýçã-W¼tu hnu÷tu ™Úte. Ý-‚u™u Œw:¾-õ÷uþ yt…e þf‚tu ™Úte. ‚u Eïh y™u ÄtŠ{f rðît™tu™u
…t{ðt™u nwk §üàæï-Ë{Úto ƒ™wk. (32)
¼tðtÚto : su Ä{toí{t y™u Ëðo™t W…fthf {™w»Þtu Au, ‚uytu™u ftuE™tu ¼Þ ntu‚tu ™Úte. su
yò‚þºtw Au, ‚u™tu ftuE þºtw ntu‚tu ™Úte. (32)

Ã Á„U ¬ÈÆòÊÊ‚Ê˘•ÁŒfiÃ— ¬˝ ¡Ëfl‚ ◊àÿ¸Êfiÿ– ÖÿÊÁÃÿ¸ë¿Uãàÿ¡fid◊˜ÔH 33H
…ŒtÚto : su ¥ç΄ï:-yrð™tþe fthýY…e þÂõ‚™t Ðé~ææ¨:-ƒtÌt y™u ykŒh hnu™th «tý, ËqÞo÷tuf,
ðtÞw y™u s÷ ð„uhu …wºt Au, „ï-‚u …qðtuoõ‚ çã-s }æy²æü²-{™w»Þtu™t {]íÞw y™u …豨ï-Sð™ {txu

69

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥…d}æì-r™hk‚h Á²æïç„:-‚us fu «ftþ ²ÓÀç‹„-yt…u Au. (33)
¼tðtÚto : su fthýY…e Ë{Úto …ŒtÚttuoÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ «tý [ËqÞo÷tuf, ðtÞw y™u s÷]ð„uhu …ŒtÚttuo
Au, ‚u ËŒt ßÞtur‚ «Œt™ fhe™u Ëðo™t Sð™ y™u {]íÞw™t r™r{¥t ƒ™u Au. (33)

∑§ŒÊ øŸ SÃ⁄UË⁄fiUÁ‚ Ÿãºfi˝ ‚‡øÁ‚ ŒÊ‡ÊÈ·fi–
©U¬Ê¬ãŸÈ ◊fiÉÊflŸ˜Ô ÷Í®ÿ˘ßãŸÈ Ã ŒÊŸ¯ ŒflSÿfi ¬ÎëÿÃH 34H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëw¾Œt‚t Eïh ! yt… S„Úè:-Ëw¾tuÚte ytåAtrŒ‚ fh™th ¥ç¨-Atu ‚Útt Îæàæé¯ïrðãt ð„uhu Œt™ fh™th {™w»Þ {txu ÜUÎæ™Ý-õÞthu §„ì-¿tt™ Ýé-s÷Œe ¨†™ç¨-«t Ý-™Úte
fhtð‚t ? ‚u ft÷{tk nu }æÍæ±Ýì-rðãtrŒ Ä™ðt™ s„Œeïh ! Îï±S²-f{oV¤™t yt…™th „ï-yt…™t
ÎæÝ}æì-yt…u÷ §„ì-s ¿tt™™u Îæàæé¯ï-rðãtrŒ yt…™th {txu |æê²:-Vhe Ýé-s÷Œe ©ÐæïÐÐëÓ²„ï-«tÂ
ÜUÎæ™Ý-õÞthu Ý-Út‚tk ™Úte ? (34)
¼tðtÚto : òu Eïh f{oV¤™t Œt‚t ™ ntuÞ ‚tu ftuE …ý Sð ÔÞðMÚtt…qðof f{oV¤™u «t fhe
þfu ™rn. (34)

ÃÃ˜Ô ‚fiÁflÃÈfl¸®⁄‘Ufiáÿ¢ ÷ªÊ¸Ó ŒflSÿfi œË◊Á„U– ÁœÿÊ ÿÊ Ÿfi— ¬˝øÊŒÿÊfiØÔH 35H
…ŒtÚto : y{u ¨ç±„é:-Ëðo s„‚™t Wí…r¥tf‚to, Îï±S²-«ftþ{Þ, þwØ MðY…, Ëðo Ëw¾Œt‚t
…h{uïh su ±Ú}æì-yr‚ ©uc y™u |æxæü:-…t…Y… Œw:¾tu™t {q¤™u ™ü fh™th „ï…:-MðY… Au, „„ì‚u™u {è}æçã-Äthý fheyu.
²:-su Ërð‚t Œuð yÚtto‚T yL‚Þto{e …h{uïh Ëðo Ëw¾Œt‚t Au, ‚u …tu‚t™e fhwýt fhe™u Ý:y{the ç{²:-ƒwrØ™u W¥t{ „wý-f{o-Mð¼tð{tk Ðí™æïβæ„ì-«urh‚ fhu. (35)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ë{M‚ ËkËth™t Wí…r¥tf‚to, ËðoÚte ©uc, Ë{M‚ Œtu»t™tþf y™u þwØ MðY…
…h{uïh™e r™íÞ W…tË™t fhðe òuEyu. fÞt «Þtus™ {txu ? ‚u «&™™t W¥th{tk ðuŒ fnu Au :
‚u Eïh™e M‚wr‚, Äthýt, «tÚto™t y™u W…tË™t fhðtÚte y{™u Ëðo Œwü „wý-f{o-Mð¼tðÚte
…]ÚtfT ht¾u Au y™u Ëðo þw¼ „wý-f{o-Mð¼tðÚte r™íÞ «ð]¥t fhu Au. suÚte …h{tí{t™e M‚wr‚ ð„uhu
fhðtk òuEyu.
«tÚto™t™tu yu s {wÏÞ rËØtL‚ Au fu suðe «tÚto™t fhtu ‚uðtk f{o fhðtk òuEyu. (35)

¬Á⁄Ufi Ã ŒÍÆ«U÷Ê ⁄UÕÊ˘S◊Ê°2˘•fi‡ŸÊÃÈ Áfl‡flÃfi—– ÿŸ ⁄UˇÊfiÁ‚ ŒÊ‡ÊÈ·fi—H 36H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! yt… ²ïÝ-su ¿tt™Úte Îæàæé¯:-rðãtrŒ Œt™ fh™th rðît™tu™e ç±E„:Ëðo he‚u Úÿæç¨-hûtt fhtu Atu y™u su „ï-yt…™t ÎêÇ|æ:-Œw:¾Úte …ý ™tþ ™rn …t{™th Úƒ:-Ëðo™u
òýðt ÞtuøÞ rð¿tt™ Ëðo rŒþtytuÚte hûtt fhðt {txu ‚u ¥S}ææÝì-yt…™e yt¿tt™wk …t÷™ fh™th
y{™u ÐçÚ-Ëðo he‚u ¥àÝæï„é-«t ÚttÞ. (36)

70

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo™t hûtf …h{uïh™e y™u rð¿tt™™e «tr {txu «tÚto™t y™u …whw»ttÚto
r™íÞ fhðtk òuEyu. suÚte hûtt …t{e™u yt…ýuu Œwü - yË‚T rðãt y™u yÄ{o ð„uhu Œtu»ttu™tu íÞt„
fhe™u ©uc rðãt ‚Útt Ä{o ð„uuhu þw¼ „wýtu™u «t fhe™u ËŒt Ëw¾e hneyu. (36)

÷Í÷ȸfl— Sfl~— ‚Ȭ˝¡Ê— ¬˝¡ÊÁ÷fi— SÿÊú ‚ÈÆflË⁄UÊfi flË®⁄UÒ— ‚ÈƬÊ·— ¬Ê·fiÒ—–
Ÿÿ¸Ó ¬˝¡Ê¢ ◊fi ¬ÊÁ„U ‡ÊúSÿfi ¬‡ÊÍŸ˜Ô ◊fi ¬ÊsÔÕfiÿ¸ Á¬ÃÈ¢ ◊fi ¬ÊÁ„UH 37H
…ŒtÚto : nu ݲü-™er‚{t™ {™w»Þtu …h f]…t¤w …h{uïh ! yt… f]…t fhe™u }æï-{the Ðí…æ}æì-…wºttrŒ
«ò™e Ðæçã-hûtt fhtu. }æï-{thtk ÐàæêÝì-„tÞ, ½tuzt, ntÚte ð„uhu …þwytu™e Ðæçã-hûtt fhtu. nu ¥ƒ²üËkŒunhrn‚ s„Œeïh ! yt… }æï-{tht çЄé}æì-yL™™e Ðæçã-hûtt fhtu. nu àæ¢S²-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ
Eïh ! yt…™e f]…tÚte nwk |æê|æéü±: S±:-su r«ÞMðY… «tý, ƒ¤™t nu‚w WŒt™ ‚Útt Ëðo [uüt ð„uhu
ÔÞðnthtu™tu nu‚w ÔÞt™ ðtÞw Au, ‚u™e ËtÚtu Þwõ‚ ÚtE™u Ðí…æç|æ:-…tu‚t™u y™wfq¤ †e, …wºt, rðãt,
Ä{o, r{ºt, ™tufh y™u …þw ð„uhu …ŒtÚttuo ËtÚtu ¨éÐí…æ:-W¥t{ rðãt, Ä{oÞwõ‚ «ò Ërn‚ ±èÚñ:-þtiÞo,
ÄiÞo, rðãt, þºtwytu™wk r™ðthý ‚Útt «ò…t÷™{tk fwþ¤™e ËtÚtu ¨é±èÚ:-©uc þqhðehÞwõ‚ y™u Ðæï¯ñ:…wrüfthf …qýo rðãtÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ ÔÞðnthtu™e ËtÚtu ¨éÐæï¯:-©uc …wrü Wí…tŒ™ fh™th S²æ}æìËŒt ƒ™e hnwk. (37)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™e W…tË™t ‚Útt Eïh™e yt¿tt …t÷™™tu yt©Þ ÷E™u W¥t{ r™Þ{tu
‚Útt W¥t{ …whw»ttÚto îtht ©uc «ò, ðeh …whw»t ‚Útt …wrü ð„uhu fthýtuÚte «ò™wk …t÷™ fhe™u r™íÞ
Ëw¾™u «t fhðwk òuEyu. (37)

•Êªfiã◊ Áfl‡flflfiŒ‚◊S◊èÿ¯ fl‚ÈÆÁflûÊfi◊◊˜Ô– •ÇŸfi ‚◊˝Ê«UÁ÷ lÈÆêŸ◊Á÷
‚„U˘•Êÿfië¿USflH 38H
…ŒtÚto : nu ¨}æíæÅì-«ftþMðY… ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… ¥S}æ|²}æì-y{u W…tËftu {txu lé}Ý}æì«ftþMðY… W¥t{ Þþ ‚Útt ¨ã:-W¥t{ ƒ¤™u ¥|²æ²ÓÀS±-Ëðo ƒtswÚte rðM‚]‚ fhtu Atu, suÚte
y{u ±¨é籜æ}æ}æì-…]rÚtðe ð„uhu ÷tuftu™u òýðt ‚Útt ç±E±ïΨ}æì-Ëðo Ëw¾™t ¿tt‚t yt…™u ¥|²æxæ‹}æËðo «fthÚte «t fheyu.
rî‚eÞ yÚto : su ¨}æíæÅì-«ftþ fh™th ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ¥S}æ|²}æì-Þ¿t™wk y™wct™ fh™th
y{u ÷tuftu {txu lé}Ý}æì-W¥t{ Þþ ‚Útt ¨ã-ƒ¤ ¥|²æ²ÓÀS±-Ëðo ƒtswÚte rðM‚]‚ fhu Au ‚u
±¨é籜æ}æ}æì-…]rÚtðe ð„uhu ÷tuftu™u ËqÞoY…Úte «ftþ fhe™u ç±E±ïΨ}æì-Ëðo Ëw¾tu™u sýtð™th ¼tir‚f
yÂø™™u y{u ¥|²æxæ‹}æ-«t fheyu. (38)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh y™u ¼tir‚f yÂø™™t „wýtu™wk rð¿tt™ òýe™u, ‚u™t y™wËth
yt[hý fhe™u ƒÄe ƒtswÚte feŠ‚ y™u ƒ¤™tu r™íÞ rðM‚th fhðtu òuEyu. (38)

71

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ÿ◊|ÇŸªÎƸ„U¬fiÁêʸ„Ó¸U®¬àÿ— ¬˝¡ÊÿÊfi fl‚ÈÆÁflûÊfi◊—–
•ÇŸfi ªÎ„U¬Ã˘Á÷ lÈÆêŸ◊Á÷ ‚„U˘•Êÿfië¿USflH 39H
…ŒtÚto : nu xæëãЄï-½h™t …t÷f ¥xÝï-…h{uïh ! su ¥²}æì-yt xæëãÐç„:-MÚtt™ rðþu»t{tk …t÷™
{txu xææãüÐy²:-½h™t …t÷f™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ Ðí…²æ ±¨é籜æ}æ:-«ò™u {txu Ëðo «fth™wk Ä™ «tÂ
fhtð™th Atu. suÚte yt… lé}Ý}æì-Ëw¾ y™u «ftþÞwõ‚ Ä™ ¥|²æ²ÓÀS±-Ëthe he‚u yt…tu ‚Útt ¨ã:W¥t{ ƒ¤-…ht¢{ ¥|²æ²ÓÀS±-Ëthe he‚u yt…tu.
rî‚eÞ yÚto : su fthýu xæëãÐç„:-½h™t …t÷f nu‚w Ðí…æ²æ:-…wºt, r{ºt, †e y™u ™tufh ð„uhu
«ò™u ±¨é籜æ}æ:-ÿÔÞ ð„uhu «Œt™ fh™th xææãüÐy²:-½h™t Mðt{eÚte ËkÞwõ‚ ¥²}æì-yt ¥xÝï-rðãw‚T,
ËqÞo yÚtðt ßðt¤t{Þ ¼tir‚f yÂø™ Au, ‚uÚte ‚u xæëãЄï-½h™tu …t÷f ‚u ¥xÝï-yÂø™ y{tu™u
¥ç|ælé}Ý}æì-ƒÄe ƒtswÚte ©uc Ä™ y™u ¨ã:-ƒ¤™u ¥|²æ²ÓÀS±-[tu‚hVÚte rðM‚thÞwõ‚ fhu Au. (39)
¼tðtÚto : „]nMÚttu îtht ßÞthu Eïh™e W…tË™t ‚Útt ‚u™e yt¿tt{tk hne™u yÂø™™tu ftÞo rËrØ
{txu ËBÞfT «Þtu„ fhu Au, íÞthu ‚u yÂø™ y™uf «fth™tk Ä™ y™u ƒ¤™tu rðM‚th fhu Au. fthý
fu «ò™e {æÞ{tk ‚u yÂø™ …ŒtÚttuo™e «tr {txu Ëðtuo¥t{ ËtÄf Au. [yíÞk‚ rËrØ fhtð™th Au.](39)

•ÿ◊|ÇŸ— ¬fiÈ⁄UËcÿÊ~ ⁄UÁÿ◊ÊŸ˜Ô ¬fiÈ|c≈Uflh¸®fiŸ—–
•ÇŸfi ¬È⁄UËcÿÊÁ÷ lÈÆêŸ◊Á÷ ‚„U˘•Êÿfië¿USflH 40H
…ŒtÚto : nu ÐéÚèc²-f{tuo …rh…qýo fh™th Ëðtuo¥t{ ¥xÝï-©uc‚{ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th rðît™ !
yt… su ¥²}æì-yt ÐéÚèc²:-Ëðo Ëw¾tu™u …qýo fhðt{tk yíÞw¥t{ Úç²}ææÝì-©uc‚{ Ä™Þwõ‚ ÐéçcűhüÝ:…wrüðÄof ¥çxÝ:-¼tir‚f yÂø™Úte y{u ÷tuftu {txu ¥ç|ælé}Ý}æì-W¥t{ Ä™ «t fhtð™th ‚Útt
¥ç|æ¨ã:-W¥t{ þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™tu ¥æ²ÓÀS±-Ëðo he‚u rðM‚th fhtu. (40)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™e f]…t y™u MðÞk …whw»ttÚto îtht yÂø™rðãt «t fhe™u y™uf «fth™tk
Ä™ y™u ƒ¤™tu Ëðo‚: rðM‚th fhðtu òuEyu. (40)

ªÎ„UÊ ◊Ê Á’fi÷Ëà ◊Ê flfi¬äfl◊Í¡Z Á’÷fi˝Ã˘∞◊fiÁ‚–
™§¡Z Á’÷fi˝m— ‚ÈÆ◊ŸÊfi— ‚È◊œÊ ªÎÆ„UÊŸÒÁ◊ ◊Ÿfi‚Ê ◊ÊŒfi◊ÊŸ—H 41–
…ŒtÚto : nu ƒúñ[Þto©{Úte Ëðo rðãt «t fhu÷ „]nt©{e ‚Útt ª…ü}æì-þtiÞtorŒ …ht¢{tu™u çÏæ|æí„:Äthý fhu÷ xæëãæ:-ƒúñ[Þto©{ …ùt‚T „]nMÚtt©{™u «t fhðt™e RåAt ht¾™th {™w»Þtu ! ‚{u
„]nMÚtt©{™u ÞÚttð‚T «t fhtu.
‚u „]nMÚtt©{™t y™wct™Úte }ææ çÏæ|æè„-zhtu ™rn ‚Útt }ææ ±ïЊ±}æì-fk…tu ™rn.
…ht¢{tu™u Äthý fhu÷ y{u xæëãæÝì-„]nMÚtt©{™u «t ÚtÞu÷ ‚{™u »}æç¨-r™íÞ «t ÚtE hneyu
y™u ±:-‚{tht{tk hne™u „]nMÚtt©{{tk ð‚o{t™ ¨é}æÝæ:-W¥t{ ¿tt™, ¨é}æï{æ:-©uc ƒwrØÞwõ‚ }æݨæ-

72

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

rð¿tt™Úte }ææïÎ}ææÝ:-n»to WíËtnÞwõ‚ ª…ü}æì-y™uf «fth™tk ƒ¤tu™u çÏæ|æí„ì-Äthý fhe™u nwk yíÞk‚
Ëw¾tu™u »ç}æ-r™hk‚h «t fhwk. (41)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …qýo ƒúñ[Þo yt©{™wk Ëuð™ fhe™u, ÞwðtðMÚtt{tk MðÞkðh-rðrÄÚte
…tu‚t™t Ë{t™ Mð¼tð, rðãt, ‚… y™u ƒ¤Þwõ‚ ‚Útt Ëthe he‚u …heûtt fhu÷e †e ËtÚtu rððtn
fhe™u, þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™u Wí…L™ fhe™u, Ëk‚t™tuí…r¥t fhe™u Ëðo ËtÄ™tuÚte ©uc ÔÞðnthtu{tk
ÂMÚth hnuðwk òuEyu.
ftuE {™w»Þu „]nMÚtt©{ fhðtÚte fŒe …ý zhðwk ™rn y™u fk…ðwk ™rn. fthý fu Ëðo ©uc ÔÞðnthtu
y™u yt©{tu™wk {q¤ „]nMÚtt©{ Au. ‚uÚte ‚u™wk ËBÞfT he‚u y™wct™ fhðwk òuEyu. ‚u™t rð™t {™w»Þ™e
ð]rØ y™u htßÞ™e «tr ÚtE þf‚e ™Úte. (41)

ÿ·Êfi◊hKÁÃfi ¬˝fl‚Ÿ˜Ô ÿ·fiÈ ‚ÊÒ◊Ÿ‚Ê ’„ÈU—–
ªÎÆ„UʟȬfiuÔUÿÊ◊„U Ã ŸÊfi ¡ÊŸãÃÈ ¡ÊŸ×H 42H
…ŒtÚto : Ðí±¨Ýì-«ðtË fh‚tu yr‚rÚt ²ï¯æ}æì-su „]nMÚt™wk ¥Š²ïç„-M{hý fhu Au, ²ï¯é-su „]nMÚttu{tk
Ïæãé:-yrÄf ¨æñ}æݨ:-«er‚¼tð Au, ‚u xæëãæÝì-‚u „]nMÚttu™e y{u yr‚rÚtytu ©Ðu²æ}æãï-nk{uþtk «þkËt
fheyu Aeyu. su «u{ ht¾™th „]nMÚte Au, „ï-‚uytuu …æÝ„:-òýe™u ÄtŠ{f Ý:-y{u yr‚rÚtytu™u
…æÝ‹„é-ÞÚttð‚T òýu - Ëífth fhu. (42)
¼tðtÚto : Ëðo „]nMÚteytuyu Ëðo ÄtŠ{f rðît™ yr‚rÚtytu ËtÚtu ‚Útt yr‚rÚtytuyu „]nMÚteytu
ËtÚtu yíÞk‚ ËwÓŒT–r{ºt‚t¼tð ht¾ðtu òuEyu, …hk‚w Œwütu ËtÚtu ™rn.
yr‚rÚt-rðît™tu™e ËtÚtu Ëk„r‚Úte …hM…h ðt‚to÷t… fhe™u rðãt™e ð]rØ fhðe òuEyu. su …htu…fthe
rðît™ yr‚rÚt Au, ‚u™e „]nMÚteytuyu r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu; yLÞ™e ™rn. (42)

©U¬fi„ÍUÃÊ˘ß„U ªÊfl˘©U¬fi„ÍUÃÊ˘•¡Êflÿfi—– •ÕÊ˘•ãŸfiSÿ ∑§ËÀÊÊÀÊ˘©U¬fi„ÍUÃÊ ªÎÆ„U·Èfi
Ÿ—– ˇÊ◊Êfiÿ fl— ‡ÊÊãàÿÒ ¬˝¬fil Á‡Êflö ‡ÊÇ◊ö ‡Ê¢ÿÊ— ‡Ê¢ÿÊ—H 43H
…ŒtÚto : §ã-yt „]nMÚtt©{{tk yÚtðt yt ËkËth{tk ±:-‚{tht àææ‹y²ñ-Ëw¾ {txu Ý:-y™u y{the
ÿæï}ææ²-hûtt {txu xæëãï¯é-r™ðtË ÞtuøÞ MÚtt™tu{tk xææ±:-ŒqÄ yt…™the „tÞtu ©Ðãê„æ:-Ë{e… «t ‚Útt
¥…æ±²:-½uxtk-ƒfhtk ntuÞ. ©Ðãê„æ:-Ë{e… «t ¥ƒæï-‚í…ùt‚T ¥‹ÝS²-«týtu™u Äthý fh™tht
ÜUèHæH:-yL™trŒ …ŒtÚttuo ©Ðãê„æ:-Ëthe he‚u «t ÚttÞ. ‚u Ëðo™wk hûtý fh‚tk hne nwk „]nMÚt à梲æï:Ëðo Ëw¾™tk ËtÄ™tuÚte çàæ±}æì-fÕÞtý y™u àæx}æ}æì-yt™kŒ™u ÐíÐlï-«t fhwk. (43)
¼tðtÚto : „]nMÚttu™u Wr[‚ Au fu, Eïh™e W…tË™t ‚Útt ‚u™e yt¿tt …t÷™ îtht „tÞ, ntÚte,
½tuzt ð„uhu …þwytu y™u ¼ûÞ - [ýt ð„uhu [tððt™t, ¼tußÞ - ¼t‚ ð„uhu ¾tðt™t, ÷uÌt - [txðt™t
[xýe ð„uhu, ‚Útt [q»Þ - þuhze ð„uhu [q»tðt™t …ŒtÚttuo™tu …tu‚t™e …tËu Ëk„ún fhe™u, …tu‚t™e ‚Útt
ƒeò™e hûtt fhe™u rð¿tt™, Ä{o y™u …whw»ttÚtoÚte ËtkËtrhf y™u …th{tŠÚtf Ëw¾tu™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu.

73

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ftuEyu …ý yt¤Ëwk ƒ™ðwk ™rn.
…hk‚w su {™w»Þ …whw»ttÚteo ƒ™e™u Ä{o…qðof [¢ð‚eo htßÞ ð„uhu™wk W…tso™ fhe™u ‚u™e hûtt y™u
ð]rØ fhe™u Ëw¾tu™u «t fhu Au, ‚u™u ©uc {t™ðt{tk ytðu Au. yLÞ™u ™rn. (43)

¬˝ÉÊÊÁ‚ŸÊfi „UflÊ◊„U ◊L§Ãfi‡ø Á⁄U‡ÊÊŒfi‚—– ∑§⁄UR¢÷áÊfi ‚¡Ê·fi‚—H 44H
…ŒtÚto : y{u „]nMÚteytu ÜUÚ¢|æï‡æ-yrðãtY…e Œw:¾Úte …]ÚtfT ƒ™e, ¨…æﯨ:-Ë{t™ Y…Úte Ëðo™e
ËtÚtu «er‚ fh™th çÚàææΨ:-Œtu»t y™u þºtwytu™tu ™tþ fh™th, Ðí{æç¨Ý:-W¥t{ ¼tus™ fh™th
yr‚rÚtytu }æL„:-yr‚rÚt ™-‚Útt ÉÂíðòu - Þ¿t fh™th rðît™tu™tu ã±æ}æãï-Ëífth fhe r™íÞ yt{krºt‚
fh‚t hneyu. (44)
¼tðtÚto : „]nMÚteytu™u Wr[‚ Au fu, ðiãtu, þqhðehtu y™u Þ¿t fh™tht }Âíðòu™u ƒtu÷tðe™u ‚Útt
‚u{™e Ëuðt fhe™u ‚uytu™e …tËuÚte rðãt y™u rþûtt r™íÞ „úný fhðt òuEyu. (44)

ÿŒ˜Ô ª˝Ê◊ ÿŒ⁄Ufiáÿ ÿÃ˜Ô ‚÷ÊÿÊ¢ ÿÁŒfi|ãº˝ÿ–
ÿŒŸfi‡ø∑ΧÆ◊Ê flÿÁ◊Œ¢ ÃŒflfiÿ¡Ê◊„U SflÊ„UÓÊH 45H
…ŒtÚto : ±²}æì-f{o™wk y™wct™ fh™tht y{u, ²Îì-xæíæ}æï-su „]nMÚttuÚte Ëurð‚ „t{, ²„ì ¥Ú‡²ïðt™«MÚttu Ëurð‚ ð™, ²„ì ¨|ææ²æ}æì-su ˼t™wk rðît™tu Ëuð™ fhu Au. ²„ì §ç‹Îí²ï-Þtu„e ÷tuftu su
{™ y™u ©tu‚trŒ RrLÿÞtu™wk Ëuð™ fhu Au. ‚u{tk ÂMÚt‚ ÚtE™u su »Ý:-…t… ‚Útt yÄ{o ™ÜëU}æ-fhu
Au yÚtðt fhtðu Au ‚u Ëðo™u ¥±²…æ}æãï-Œqh fh‚tk hneþwk ‚Útt su su yu MÚtt™tu{tk S±æãæ-ËíÞðtýeÚte
…wÛÞ yÚtðt Ä{to[hý ™ÜëU}æ-fhðt ÞtuøÞ Au, „„ì-‚u™u ²…æ}æãï-«t Út‚tk hneyu. (45)
¼tðtÚto : [thu yt©{tu{tk hnu™tht {™w»Þtuyu {™, ð[™ y™u f{oÚte ËŒt ËíÞ f{o™wk yt[hý
fhe™u, …t…™tu íÞt„ fhe™u ˼t yÚtto‚T rðît™tu™t Ëk„Úte rðãt y™u rþûtt™t «[thÚte «ò™tk Ëw¾tu™e
ð]rØ fhðe òuEyu. (45)

◊Ê ·Í áÊfi˘ßãº˝ÊòÊfi ¬ÎÆà‚È ŒflÒ⁄U|Sà Á„U c◊Êfi Ã ‡ÊÈ|c◊ãŸflÿÊ—–
◊„U|‡ølSÿfi ◊Ë…ÈU·Êfi ÿ√ÿÊ „UÁflc◊fiÃÊ ◊L§ÃÊ flãŒfiÃ ªË—H 46H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-þqhðeh ! yt… ¥~æ-yt ËkËth{tk Ðëy¨é-ÞwØtu{tk Îï±ñ:-rðît™tu™e ËtÚtu Ý:-y{the
¨é-Ëthe he‚u hûtt fhtu ‚Útt }ææï-nýtu ™rn.
nu àæéçc}æÝì-…qýo ƒ¤Þwõ‚ þqhðeh ! çã-r™ùÞ he‚u 癄ì-su{ „ï-yt…™e }æã:-{nt™ xæè:-ðuŒ
«{týÞwõ‚ ðtýe }æèÉé¯:-rðãt ð„uhu W¥t{ „wýtuÚte ®Ë[™th ãç±c}æ„:-W¥t{ nrð yÚtto‚T …ŒtÚtoÞwõ‚
}æL„:-}‚w-}‚wytu{tk Þ¿t fh™tht rðît™tu™t ±‹Î„ï-„wýtu™u «ftrþ‚ fhu Au.
su{ rðît™tu yt…™t „wýtu™tu y{tht {txu r™hk‚h «ftþ fhe™u yt™krŒ‚ fhu Au, ‚u{ su ¥±²æ:-

74

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Þ¿t fh™th Þs{t™ ¥çS„-Au, ‚u yt…™e yt¿ttÚte su ²Ã²æ-W¥t{ Þð ð„uhu™tu yÂø™{tk ntu{
fhu Au, ‚u …ŒtÚto Ëðo «týeytu™u Ëw¾ yt…™th ƒ™u Au. (46)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ …h{uïh™e ythtÄ™t fhe™u, ËBÞfT he‚u Ët{„úe™tu Ëk„ún fhe™u, ÞwØtu{tk
þºtwytu™u S‚e™u, [¢ð‚eo htßÞ™u «t fhe™u ‚Útt ‚u™wk …t÷™ fhe™u {nt™ yt™kŒ™wk Ëuð™ fhu
Au, íÞthu ËwhtßÞ ƒ™u Au. (46)

•∑˝§Ÿ˜Ô ∑§◊¸Ó ∑§◊¸∑ΧÃfi— ‚„U flÊøÊ ◊fiÿÊ÷ÈflÊfi– Œflèÿ— ∑§◊¸Ó ∑ΧÆàflÊSâ ¬˝Ãfi
‚øÊ÷Èfl—H 47H
…ŒtÚto : su {™w»Þ }æ²æï|æé±æ-Ëw¾ŒtÞf, ËíÞr«Þ, {k„÷fthe ±æ™æ-ðuŒðtýe yÚtðt …tu‚t™e
ðtýe™e ¨ã-ËtÚtu ¨™æ|æé±:-…hM…h Ëk„e ƒ™e™u ÜU}æüÜëU„:-þw¼ f{tuo™u fh‚tk ÜU}æü-…tu‚t™tk y¼eü
f{tuo ¥ÜíUÝì-fhu Au, ‚u Îï±ï|²:-rðît™ yÚtðt W¥t{ „wý y™u Ëw¾™u {txu ÜU}æü-fhðt ÞtuøÞ f{o™wk
ÜëUy±æ-y™wct™ fhe™u ¥S„}æì-Ëk…qýo Ëw¾Þwõ‚ ½h™u Ðíï„-«t fhu Au. (47)
¼tðtÚto : {™w»Þ™u ÞtuøÞ Au fu, yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u ËŒt …whw»ttÚto fhu. {q¾o‚t™tu íÞt„ fhe™u
ðuŒrðãt™e …rðºt ðtýeÚte Þwõ‚ hnu. ËŒt …hM…h ËntÞ‚t fhu.
su ytðtu ÔÞðnth fhu Au ‚uytu rŒÔÞ Ëw¾tuÚte …rh…qýo {tuût ™t{f yt™kŒ™u ‚Útt ÔÞtðntrhf
yt™kŒ™u «t fhe™u «ËL™ hnu Au. …hk‚w yt¤Ëw ÷tuftu õÞthuÞ …ý yt™kŒ «t fhe þf‚t
™Úte. (47)

•flfi÷ÎÕ ÁŸøÈê¬ÈáÊ ÁŸøL§⁄fiUÁ‚ ÁŸøÈê¬ÈÆáÊ—–
•flfi ŒflÒŒ¸fl∑ΧfiÃ◊ŸÊfi˘ÿÊÁ‚·◊fl ◊àÿÒ¸◊¸àÿ¸Ó®∑Χâ ¬ÈL§⁄UÊ√áÊÊfi Œfl Á⁄U·S¬ÊfiÁ„UH 48H
…ŒtÚto : nu ¥±|æëƒ-rðãt ‚Útt Ä{o™t y™wct™Úte þwØ çÝ™é}Ðé‡æ-ÄiÞoÚte þçŒ rðãt™u ¼ýtð™th
rðît™T ! su{ nwk çÝ™é}Ðé‡æ:-¿tt™ «t fh™th, çÝ™ïL:-r™hk‚h rðãt™tu Ëk„ún fh™th, Îï±ñ:-«ftþ
MðY… {™ ð„uhu RrLÿÞtuÚte Îï±ÜëU„}æì-r¢Þ{tý f{o yÚtðt }æy²ñü:-{hýÄ{to }æy²üÜëU„}æì-þhehtuÚte
fhu÷tk »Ý:-…t… f{o™u ¥± ¥²æ稯}æì-Œqh fhe™u þwØ ƒ™wk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ¥ç¨-ƒ™.
nu Îï±-s„Œeïh ! yt… y{™u ÐéLÚæÇæ:-ƒnw Œw:¾ yt…™th ‚Útt çÚ¯:-{thðt ÞtuøÞ þºtw
‚Útt …t…Úte Ðæçã-hûtt fhtu yÚtto‚T ‚u™u Œqh fhtu. (48)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu, …t…™e r™ð]r¥t y™u Ä{o{tk «ð]r¥t {txu …h{uïh™u r™íÞ «tÚto™t
fhe™u, {™-ð[™-f{oÚte su …t… ÚttÞ Au ‚uÚte Œqh hnu.
su ftuE y¿tt™ðþ …t… fhu÷ Au, ‚u™wk V¤ Œw:¾ {t™e™u Vhe ƒeSðth ™ fhu. …hk‚w Ëðoft÷{tk
…rðºt f{tuo™t yt[hý™e ð]rØ fhu. (48)

¬ÍÆáÊʸ Œfi*fl ¬⁄UÊfi ¬Ã ‚ȬÍfiáÊʸ ¬ÈŸ⁄UʬfiÖ

75

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

flSŸfl Áfl∑˝§ËfiáÊÊfl„UÊ˘ß·◊Í¡¸Ó ö ‡ÊÃ∑˝§ÃÊH 49H
…ŒtÚto : su Î<±-…tf™u rËØ fh™th y™u ntu{ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u „úný fh™the [{[e - fzAe
Au ‚u Ðê‡ææü-ÿÔÞtuÚte ¼hu÷e ytnwr‚ ÐÚæЄ-ntu{u÷t …ŒtÚttuo™t ykþtu™u W…h …ntU[tze, ytftþ{tk ð]rü
îtht ¨éÐê‡ææü-…qýo ÚtE ÐéÝÚæЄ-Vhe Ëthe he‚u …]rÚtðe{tk W¥t{ s÷hË™u «t fhtðu Au. ‚uÚte nu
àæ„ÜíU„æï-yËkÏÞ f{o ‚Útt «¿ttðt™ s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte y{u Þ¿t fhtð™th - ntu‚t ‚Útt
fh™th Þs{t™ ƒL™u §¯}æì-W¥t{ yL™trŒ …ŒtÚttuo ª…ü}æì-…ht¢{Þwõ‚ ðM‚wytu™u ±SÝï±-ði~Þtu™t
ÔÞðnth Ë{t™ ç±ÜíUè‡ææ±ãñ-yt…eyu yÚtðt „úný fheyu. (49)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht su Ëw„krÄ‚ ð„uhu ÿÔÞtu™tu yÂø™{tk ntu{ fhðt{tk ytðu Au, ‚u W…h
sE™u ðtÞw y™u ð»tto-s÷™u þwØ fhe™u Vhe …]rÚtðe …h ytðu Au, suÚte sð ð„uhu yti»trÄytu þwØ
ƒ™e™u Ëw¾ y™u …ht¢{ yt…™th ƒ™u Au.
su{ ðu…the Yr…Þt ð„uhu ŒE™u yÚtðt ÷E™u ƒeò …ŒtÚttuo™u ¾heŒu Au yÚtðt ðu[u Au, ‚u{
[Þ¿tf‚to {™w»Þ]yÂø™{tk ÿÔÞtu™u yt…e™u - ntu{e™u ð»tto ‚Útt Ëw¾ ð„uhu ¾heŒu Au y™u ð»tto yti»trÄ
ð„uhu™u ÷E™u Vhe ð»tto {txu ðu[u Au, yÚtto‚T yÂø™{tk ntu{ fhðt{tk ytðu Au. (49)

ŒÁ„U ◊ ŒŒÊfiÁ◊ Ã ÁŸ ◊fi œÁ„U ÁŸ Ãfi Œœ–
ÁŸ„UÊ⁄U¯ ø „U⁄UÓÊÁ‚ ◊ ÁŸ„UÊ⁄¢UR ÁŸ„Ufi⁄UÊÁáÊ Ã SflÊ„UÊfiH 50H
…ŒtÚto : nu r{ºt ! ‚wk S±æãæ-su{ ËíÞðtýe ÓŒÞÚte ƒtu÷u Au, ‚u{ }æï-{™u yu ðM‚w Îïçã-yt…u
Au ‚Útt nwk „ï-‚™u yu ðM‚w ÎÎæç}æ-yt…kw yÚtðt yt…eþ; ‚wk }æï-{the ‚u ðM‚w çÝ{ïçã-Äthý fh, nwk
„ï-‚the yu ðM‚w çÝÎ{ï-Äthý fhwk Awk.
‚wk }æï-{™u çÝãæÚ}æì-{qÕÞÚte ¾heŒðt ÞtuøÞ ðM‚w ãÚæç¨-yt…, nwk „ï-‚™u çÝãæÚ}æì-…ŒtÚttuo™wk {qÕÞ
çÝãÚæç‡æ-r™ùÞÚte yt…wk. S±æãæ-yt Ëðo ÔÞðnthtu ËíÞðtýeÚte fhðt yLÞÚtt ÔÞðnth rËØ Út‚t
™Úte. (50)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ÷uý-Œuý, y™t{‚ - Útt…ý ht¾ðt™tu ÔÞðnth ËíÞ…qðof fhðtu òuEyu.
su{ ftuEyu fÌtwk, ‘yt ðM‚w ‚{u yt…þtu fu ™rn ?’ òu ‚u fnu fu, ‘yt…wk Awk yÚtðt yt…eþ.’ ‚tu
‚u he‚u yt[hý fhðwk òuEyu.
ftuEyu fÌtwk ‘‚wk {the yt ðM‚w ‚the …tËu ht¾, {™u sYh …zu íÞthu yt…su,’ yu s he‚u ‘nwk
‚the ðM‚w ht¾wk Awk y™u ytð íÞthu yt…eþ. yÚtðt ‚{the …tËu ytðe™u yt…eþ yÚtðt {the …tËu
ytðe ssu’ ð„uhu ÔÞðnth ËíÞðtýeÚte fhðtu òuEyu. ËíÞ ÔÞðnth rð™t ftuE™e «r‚ct y™u
ftÞo rËrØ Út‚e ™Úte. ‚Útt «r‚ct y™u ftÞo rËrØ rð™t ftuE r™hk‚h Ëw¾™u «t fhe þf‚t ™Úte.
(50)

76

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ˇÊãŸ◊Ëfi◊Œãà sÔflfi Á¬˝ÿÊ˘•fiœÍ·Ã–
•SÃÊfi·Ã Sfl÷ÊfiŸflÊ Áfl¬˝Ê ŸÁflfiDÔUÿÊ ◊ÃË ÿÊ¡Ê |ãfl~ãº˝ Ã „U⁄UËfiH 51H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼t…r‚ ! su „ï-yt…™t ËkƒkÄe {™w»Þ S±|ææݱ:-…tu‚t™t s ‚usÚte «ftrþ‚
Út™th ‚Útt ¥± çÐí²æ:-yLÞ™u «ËL™ fh™th ç±Ðíæ:-rðît™tu Au, ‚u Ýç±cƲæ-ËðoÚtt ™ðe™ }æ„èƒwrØÚte çã-r™ùÞ…qðof …h{tí{t™e ¥S„æ﯄-M‚wr‚ y™u ¥ÿæÝì-W¥t{ yL™trŒ …ŒtÚttuo™wk ¼ûtý fh‚t
¥}æè}æ΋„-yt™kŒ™u «t fh‚t y™u ‚uÚte ‚u þºtw y™u Œw:¾tu™u ‹±{ꯄ-þe½ú Äúwòðu Au, ‚u{ yu Þ¿t{tk
§‹Îí-nu ˼t…r‚ ! „ï-yt…™e ËntÞÚte yt Þ¿t{tk r™…wý ƒ™u y™u ‚wk ãÚè-…tu‚t™tk ƒ¤ y™u …ht¢{™u
y{the ËtÚtu ²æï…-ËkÞwõ‚ fh. (51)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «r‚rŒ™ ™ðe™ rð¿tt™ y™u r¢Þtytu™e ð]rØ fhðe òuEyu. su{ {uÄtðe
÷tuftu rðît™tu™t Ëk„ y™u þt†tu™t yæÞÞ™Úte ™ðe-™ðe ƒwrØ y™u r¢Þt™u Wí…L™ fhu Au, ‚u{ Ëðo
{™w»Þtuyu fhðwk òuEyu. (51)

‚ÈÆ‚ãŒÎ‡Ê¯ àflÊ flÿ¢ ◊ÉÊfiflŸ˜Ô fl|㌷Ë◊Á„fi–
¬˝ ŸÍÆŸ¢ ¬ÍÆáʸ’fiãœÈ⁄U SÃÈÆÃÊ ÿÊfiÁ‚ fl‡ÊÊ°2˘•ŸÈÆ ÿÊ¡Ê |ãfl~ãº˝ Ã „U⁄UËfiH 52H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì ! W¥t{ rðãtrŒ Ä™Þwõ‚ §‹Îí-…h{tí{™T ! ±²}æì-y{u ¨é¨¢Îëàæ}æì-Ëthe he‚u
ÔÞðnthtu™u òu™tht y±æ-yt…™e ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof ±ç‹Î¯è}æçã-M‚wr‚ fheyu y™u [nu Ðê‡æüÏæ‹{éÚ:Ëk…qýo s„‚™t …qýo ƒkÄw - rn‚fthe «¼w !] y{tu S„é„:-M‚wr‚ fh™th™u yt… ±àææÝì-RÂåA‚ …ŒtÚttuo
²æç¨-«t fhtðtu Atu y™u „ï-yt…™tk ãÚè-ƒ¤-…ht¢{tu™u yt… ¥ÝéÐí²æï…-y{the ËntÞ {txu Þwõ‚
fhtu.
rî‚eÞ yÚto : ±²}æì-y{u ¨é¨¢Îëàæ}æì-Ëthe he‚u …ŒtÚttuo™u Œu¾tz™th, }æÍæ±Ýì-Ä™ «t fhtð™th
y™u Ðê‡æüÏæ‹{éÚ:-Ëk…qýo s„‚™u ƒtkÄ™th y±æ-yu ËqÞo÷tuf™e ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof ±ç‹Î¯è}æçã-M‚wr‚
fheyu Aeyu.
S„é„:-ËqÞo™t „wýtu™u «ftrþ‚ fhðtÚte, ‚u ±àææÝì-W¥t{ ÔÞðnthtuÚte rËØ fhtð™th ft{™tytu™u
²æç¨-«t fhtðu Au.
nu rðît™ ! yt… Ýé-su{ „ï-ËqÞo™t ãÚè-Äthý y™u ytf»toý þÂõ‚ s„‚{tk W…Þtu„e Au, ‚u{
rðãt™t rËrØfthf „wýtu™u ¥ÝéÐí²æï…-«Þtu„{tk ÷tðtu. (52)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo s„‚™t rn‚fthe s„Œeïh™wk yr¼™kŒ™ y™u M‚wr‚ fhðtk òuEyu,
yLÞ™e ™rn.
su{ ËqÞo {q‚o …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ W…tË™tÚte ‚u s„Œeïh …ý ¼õ‚s™tu™t ytí{t{tk
rð¿tt™ Wí…L™ fhe™u, Ëðo ËíÞ ÔÞðnthtu™u «ftrþ‚ fhu Au. ytÚte Eïh™u Atuze™u yLÞ™e W…tË™t
fhðe ™nª. (52)

77

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

◊ŸÊ ãflÊuÔUÊ◊„U ŸÊ⁄UʇÊö‚Ÿ SÃÊ◊fiŸ– Á¬ÃÏÆáÊÊ¢ ø ◊ã◊fiÁ÷—H 53H
…ŒtÚto : y{u ÝæÚæà梨ïÝ-…whw»ttu™t yíÞL‚ «þkË™eÞ S„æï}æïÝ-M‚wr‚Þwõ‚ ÔÞðnth y™u çЄ÷‡ææ}æì…t÷f }‚wytu yÚtðt ¿tt™e {™w»Þtu™t, }æ‹}æç|æ:-suÚte Ëðo „wýtu òýe þftÞ Au, ‚u „wýtu™e ËtÚtu
}æÝ:-ËkfÕ…-rðfÕ… ytí{fT {™ ‹±æuæ}æãï-Ëðo ‚hVÚte nxtðe™u áZ fheyu Aeyu. [rðãtrŒ „wýtu{tk
Þwõ‚ fheyu Aeyu.]. (53)
¼tðtÚto : {™w»Þu {™w»Þ sL{™e ËV¤‚t {txu …tu‚t™t {™™u rðãtrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ fhðwk òuEyu.
su{ }‚wytu …tu‚t™t „wýtu™u ¢{Úte «ftrþ‚ fhu Au y™u su{ rðît™tu ¢{Úte y™uf «fth™e rðãt™tu
Ëtûtt‚T fhu Au, ‚u{ r™hk‚h …whw»ttÚto fhe™u rðãt y™u «ftþ™e «tr fhðe òuEyu. (53)

•Ê Ÿfi˘∞ÃÈÆ ◊Ÿ— ¬È®Ÿ— ∑˝§àfl ŒˇÊÓÊÿ ¡Ëfl‚fi– ÖÿÊ∑˜Ô§ ø ‚ÍÿZÓ ŒÎƇÊH 54H
…ŒtÚto : }æÝ:-su M{hý fh™th r[¥t, Á²æïÜUì-r™hk‚h ¨ê²ü}æì-…h{uïh, ËqÞo÷tuf yÚtðt «tý™u
Îëàæï-òuðt, ÜíUy±ï-W¥t{ rðãt y™u W¥t{ f{o™e M{]r‚ …豨ï-Ëtu ð»toÚte yrÄf Sððt ™-y™u yLÞ
þw¼ f{tuo™t y™wct™ {txu Au, ‚u Ý:-y{™u ÐéÝ:-ðthkðth «íÞuf sL{{tk ¥æ-Ëðo he‚u »„é-«tÂ
ÚttÞ. (54)
¼tðtÚto : {™w»Þu W¥t{ f{o îtht r[¥tþwrØ fhe™u Vhe …w™soL{{tk [W¥t{]r[¥t™e «tr™e ytftkûtt
fhðe òuEyu, suÚte {™w»Þ-sL{ «t fhe™u Eïh™e W…tË™t rËØ fhe™u r™hk‚h ©uc Ä{o™wk yt[hý
fhe þftÞ. (54)

¬ÈŸfiŸ¸— Á¬Ã⁄UÊ ◊ŸÊ ŒŒÊfiÃÈÆ ŒÒ√ÿÊ ¡Ÿfi—– ¡Ëfl¢ fl˝ÊÃfiö‚ø◊Á„UH 55H
…ŒtÚto : nu çЄÚ:-Wí…tŒf, yL™ ð„uhu ‚Útt rðãt yt…e™u hûtý fh™th {t‚t-r…‚t [‚Útt
„whws™tu] ! yt…™e rþûttÚte Îñò:-rðît™tu{tk Wí…L™ ÚtÞu÷ …Ý:-rðãt y™u Ä{oÚte ƒeò {txu
W…fthtu™u «fx fh™th rðît™ {™w»Þ Ý:-y{tht {txu ÐéÝ:-yt sL{ fu ƒeò sL{{tk }æÝ:-Äthýtð‚e
ƒwrØ ÎÎæ„é-yt…tu, suÚte y{u …è±}æì-¿tt™Ëk…L™ Sð™ ‚Útt ±íæ„}æì-ËíÞðtýe ð„uhu „wý Ë{wŒtÞ™u
¨™ï}æçã-Ëthe he‚u «t fheyu. (55)
¼tðtÚto : rðît™ {t‚t-r…‚t - yt[tÞtuo™e Ëwrþûtt rð™t {™w»Þtu™t {t™ðSð™™e ËV¤‚t Ëk¼ð
™Úte y™u ‚u rþûtt rð™t {™w»Þ …rh…qýo Sð™ y™u f{o™wk r™{toý ‚Útt Ëk…tŒ™ fhe þf‚tu ™Úte.
ytÚte {t‚t-r…‚t-yt[tÞuo …tu‚t™tk Ëk‚t™tu™u W¥t{ W…Œuþ îtht þheh y™u ytí{t™t ƒ¤Úte Ëk…L™
ƒ™tððtk òuEyu. (55)

flÿö‚Êfi◊ fl˝Ã Ãfl ◊ŸfiSßͷÈÆ Á’÷fi˝Ã—– ¬˝¡Êflfiã× ‚ø◊Á„UH 56H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ëðo s„‚™t Ëso™nth s„Œeïh ! „±-yt…™t ±í„ï-ËíÞ ¼t»týtrŒ Ä{o™t
y™wct™{tk «ð]¥t ÚtE™u „Ýê¯é-rðM‚]‚ Ëw¾Þwõ‚ þhehtu{tk }æÝ:-yL‚:fhý™e ynkfthtrŒ ð]r¥t™u

78

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

çÏæ|æí„:-Äthý fhe™u Ðí…汋„:-ƒnw…wºt ytrŒ ‚Útt ht»xÙ ytrŒ Ä™Þwõ‚ ÚtE™u y{u ¨™ï}æçã-Ëðo
Ëw¾tu™u «t fheyu.
rî‚eÞ yÚto : „±-yt ¨æï}æ-Ëtu{÷‚t ð„uhu yti»trÄytu™t ±í„ï-ËíÞ rð¿tt™ {txu „Ýê¯é-Ëw¾Þwõ‚
þhehtu{tk }æÝ:-r[¥t™e ð]r¥t™u çÏæ|æí„:-Äthý fhe™u Ðí…汋„:-…wºt, htßÞ ð„uhu Ä™Þwõ‚ ÚtE™u ±²}æìy{u ¨™ï}æçã-Ëðo Ëw¾tu™u «t fheyu. (56)
¼tðtÚto : Eïh™e yt¿tt{tk hnu™th {™w»Þ þheh y™u ytí{t™t Ëw¾™u r™íÞ «t fhu Au.
yu he‚u ÞwÂõ‚Úte Ëtu{ ð„uhu yti»trÄytu™wk Ëuð™ fh™th …ý Ëw¾™u «t fhu Au, yLÞ ™rn. (56)

∞· Ãfi L§º˝ ÷ʪ— ‚„U SfldÊ|ê’∑§ÿÊ â ¡fiÈ·Sfl SflÊ„Ê– ∞· Ãfi L§º˝
÷ʪ˘•ÊπÈSÃfi ¬‡ÊÈ—H 57H
nu LÎí-yLÞtÞfthe {™w»Þtu™u hztð™th rðît™ ! su „ï-‚thtu »¯:-yt |ææxæ:-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ
…ŒtÚto Ë{qn Au, ‚u™u ‚wk ¥ç}ÏæÜU²æ-ðuŒðtýe ‚Útt S±dæ-W¥t{ rðãt y™u r¢Þt™e ¨ã-ËtÚtu …é¯S±Ëuð™ fh.
nu LÎí-rðît™ ! su „ï-‚thtu »¯:-yt |ææxæ:-Ä{oÚte «t ¼t„ ‚Útt S±æãæ-ðuŒðtýe Au, ‚u™wk Ëuð™
fh.
nu LÎí-rðît™ ! su „ï-‚thtu ‚thwk »¯:-yt ¥æ¶é:-¾tuŒðt ÞtuøÞ þ†-ËtÄ™ ‚Útt Ðàæé:-¼tuøÞ
…ŒtÚto Au. „}æì-‚u™wk …é¯S±-Ëuð™ fh.
rî‚eÞ yÚto : su »¯:-yt LÎí-«tý Au „ï-su™tu »¯:-yt |ææxæ:-Ä{oÚte «t ¼t„ Au. su™u
¥ç}ÏæÜU²æ-ðtýe ‚Útt S±dæ-rðãt-r¢ÞtÚte ¨ã-ËtÚtu …é¯S±-Ëuð™ fh‚t ‚Útt su „ï-su™tu S±æãæËíÞðtýe Y… |ææxæ:-¼t„ Au y™u su ‚u™wk ¥æ¶é:-¾tuŒðt ÞtuøÞ …ŒtÚto ‚Útt Ðàæé:-Œþo™eÞ ¼tuøÞ
…ŒtÚto Au. su™wk yu …é¯S±-Ëuð™ fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ Ëðo {™w»Þtu ËŒt fhu. (57)
¼tðtÚto : su{ ¼tE …tu‚t™e r«Þ rðŒw»te ƒnu™™e ËtÚtu ðuŒtrŒ þçŒrðãt ¼ýe™u yt™kŒ ¼tu„ðu Au.
su{ yt «tý ©uc þçŒrðãtÚte r«Þ ÷t„u Au, ‚u{ rðît™ {™w»Þ þçŒrðãt «t fhe™u Ëw¾e
Īu Au.
yu ƒk™u rð™t ftuE …ý ËíÞ ¿tt™ y™u Ëw¾-¼tu„™u «t fhe þf‚t ™Úte. (57)

•flfi L§º˝◊fiŒË◊sÔfl¢ Œfl¢ òÿfiê’∑§◊˜Ô–
ÿÕÊfi ŸÊ flSÿ‚S∑§⁄URlÕÊfi Ÿ— üÊÿfi‚S∑§⁄URlÕÊfi ŸÊ √ÿfl‚ÊÿÿÊfiØÔH 58H
…ŒtÚto : y{u ~²}ÏæÜU}æì-ºtýu ft¤{tk yufhË ¿tt™Þwõ‚, Îï±}æì-Ëw¾ yt…™th ‚Útt LÎí}æì-Œwütu™u
hztð™th s„Œeïh™e W…tË™t fhe™u Ëðo Œw:¾tu™tu ¥±æÎè}æçã-Ëthe he‚u ™tþ fheyu.

79

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

²ƒæ-su{ …h{uïh Ý:-y{™u ±S²¨:-W¥t{ ðtË fh™th ¥±æÜUÚ„ì-Ëthe he‚u ƒ™tðu. ²ƒæsu{ Ý:-y{™u Ÿæﲨ:-yíÞk‚ ©uc ÜUÚ„ì-ƒ™tðu ²ƒæ-su{ Ý:-y{™u ò±¨æ²²æ„ì-r™ùÞÞwõ‚
ƒ™tðu, ‚u{ Ëw¾…qðof r™ðtË fhtððt ‚Útt W¥t{ „wýÞwõ‚ y™u ËíÞ…ýtÚte áZ r™ùÞ «Œt‚t
…h{uïh™e «tÚto™t fheyu. (58)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ Eïh™e W…tË™t rð™t Ëðo Œw:¾tu™tu yL‚ fhe þf‚tu ™Úte.
su Eïh Ëðo™u Ëw¾{Þ r™ðtËÞwõ‚, «þkË™eÞ y™u ËíÞ r™ùÞ fh™th ƒ™tðu Au, ‚u™e yt¿tt™wk
…t÷™ Ëðuoyu fhðwk òuEyu. (58)

÷·¡◊fiÁ‚ ÷·¡Xfl˘‡flÊfiÿ ¬ÈLfi§·Êÿ ÷·¡◊˜Ô– ‚ÈÆπê◊·Êÿfi ◊cÿÒH 59H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su yt… |æ﯅}æì-þheh, yL‚:fhý, RrLÿÞ y™u „tÞ ð„uhu …þwytu™t
htu„tu™tu ™tþ fh™th ¥ç¨-Atu.
|æ﯅}æì-yrðãt ð„uhu õ÷uþtu™u Œqh fh™th ¥ç¨-Atu, ‚u yt… Ý:-y{tht {txu xæ±ï-„tÞ ð„uhu
¥Eæ²-½tuzt ð„uhu ÐéL¯æ²-Ëðo {™w»Þtu }æï¯æ²-½uxtk y™u }æïc²ñ-½uxe ð„uhu {txu ¨é¶}æì-©uc Ëw¾ «Œt™
fhtu. (59)
¼tðtÚto : …h{uïh™e W…tË™t rð™t þheh, ytí{t y™u «ò™tk Œw:¾tu Œqh ÚtE Ëw¾ Wí…L™
Út‚wk ™Úte.
yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu Eïh y™u yti»tÄ™t Ëuð™Úte þheh, ytí{t, «ò ‚Útt …þwytu™tk
Œw:¾tu™e «Þí™…qðof r™ð]r¥t fhe™u Ëw¾™u Wí…L™ fhðwk òuEyu. (59)

òÿfiê’∑¢§ ÿ¡Ê◊„U ‚Ȫ|㜢 ¬Èfi|c≈Uflœ¸Ó®Ÿ◊˜Ô– ™§UflʸL§∑§Á◊fifl ’ãœfiŸÊã◊ÎÆàÿÊ◊ȸӮˇÊËÿ
◊Ê˘◊ÎÃÊfiØԖ òÿfiê’∑¢§ ÿ¡Ê◊„U ‚Ȫ|㜢 ¬fiÁÃflŒŸ◊˜Ô– ©UflʸL§∑§Á◊fifl ’㜟ÊÁŒÃÊ
◊ÈfiˇÊËÿ ◊Ê◊ÈÃfi—H 60H
…ŒtÚto : y{u ¨éxæç‹{}æì-þwØ „kÄÞwõ‚ Ðéçcű{üÝ}æì-þheh ytí{t y™u Ë{ts™t ƒ¤™e ð]rØ
fh™th, ~²}ÏæÜU}æì-hwÿY… s„Œeïh Au ‚u™e ²…æ}æãï-r™hk‚h M‚wr‚ fheyu.
‚u™e f]…tÚte ©±æüLÜUç}æ±-su{ yuf ò‚™e ftfze …tfe™u Ïæ‹{Ýæ„ì-ðu÷tÚte Awxe …ze™u y{]‚‚wÕÞ
ƒ™u Au, ‚u{ y{u …ý }æëy²æï:-«tý y™u þheh™t rðÞtu„Úte }æéÿæè²-Aqxe sEyu y™u ¥}æë„æ„ì-{tuûtY…
Ëw¾Úte }ææ-fŒe …ý ©Øthrn‚ ™ ƒ™eyu.
y{u ¨éxæç‹{}æì-©uc „kÄÞwõ‚ Ð焱ïÎÝ}æì-hûtý fh™th Mðt{e™u yt…™th ~²}ÏæÜU}æì-Ëðo™t
yæÞût s„Œeïh™wk ²…æ}æãï-r™hk‚h Ëífth…qðof æÞt™ Äheyu.
yu™t y™w„únÚte ©±æüLÜUç}æ±-su{ ftfze …tfe™u Ïæ‹{Ýæ„ì-ðu÷tÚte Aqxe …ze y{]‚ Ë{t™ {eXe
ƒ™u Au, ‚u{ y{u …ý §„:-yt þhehÚte }æéÿæè²-Aqxe sE ¥}æé„:-{tuût ‚Útt yLÞ sL{™tk Ëw¾

80

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u ËíÞÄ{o™tk V¤Úte }ææ-…]ÚtfT ™ ƒ™eyu. (60)
¼tðtÚto : {™w»Þ Eïh™u Atuze™u ftuE yLÞ™e …qò ™ fhu, fthý fu ðuŒ{tk ‚u™wk rðÄt™ ™ ntuðtÚte
Œw:¾Y…e V¤ŒtÞf Au. su{ ftfze V¤ ðu÷t{tk ÷t„u÷ ntuÞ ‚u MðÞk …tfe™u Ë{Þ Út‚tk ðu÷t™t ƒkÄ™Úte
Aqxe™u W¥t{ MðtŒÞwõ‚ ƒ™u Au, ‚u{ y{u …qýo ytÞw ¼tu„ðe™u þheh™tu íÞt„ fhe™u {wÂõ‚™u «tÂ
fheyu.
y{u fŒe …ý {tuût«tr™tk f{tuoÚte, …h÷tufÚte yÚtðt …hsL{Úte rðhõ‚ - WŒtË ™ ƒ™eyu.
y{u fŒe…ý ™tÂM‚f‚t™tu yt©Þ ÷E™u Eïh™tu y™tŒh ™ fheyu.
su{ ÷tuftu ËtkËtrhf Ëw¾ {txu yL™, s¤ ð„uhu «t fhðt RåAu Au, ‚u{ s y{u Eïh,
ðuŒ, ðuŒtuõ‚ Ä{o y™u {wÂõ‚{tk r™íÞ ©Øt ht¾eyu. (60)

∞ÃûÊfi L§º˝Êfl‚¢ ÃŸfi ¬⁄UÊ ◊Í¡fiflÃÊ˘ÃËfiÁ„U–
•flfiÃÃœãflÊ Á¬ŸÊfi∑§Êfl‚— ∑ΧÁûÊfiflÊ‚Ê˘•Á„fiUö‚㟗 Á‡ÊflÊ˘ÃËfiÁ„UH 61H
…ŒtÚto : nu LÎí-þºtwytu™u hztð™th, ÞwØrðãt{tk fwþ¤ Ëu™tæÞût rðît™ ! ¥±„„{‹±æ-ÞwØ {txu
rðþt¤ Ä™w»Þ™u Äthý fh™th, çÐÝæÜU汨:-r…™tf yÚtto‚T su þ†Úte þºtwytu™t ƒ¤™tu ™tþ fhe
…tu‚t™wk hûtý fh™th, ÜëUçœæ±æ¨:-[t{ztk y™u fð[ Ë{t™ áZ ð† Äthý fh™th, çàæ±:-Ëðo Ëw¾
yt…™th y™u ÐÚ:- W¥t{ Ët{ÚÞoÞwõ‚ - ƒ¤ðt™ þqhðeh …whw»t ! yt… }æê…±„:-{wks ½tË ð„uhu
Þwõ‚ …ðo‚™e …h ƒeò Œuþ{tk þºtwytu™u ¥„èçã-«t fhtu [¼„tze {qftu].
»„„ì-su yt „ï-yt…™wk ¥±¨}æì-hûtý fhðwk Au „ïÝ-‚uÚte Ý:-y{the ¥ôã¨Ýì-rnkËt Atuze™u
hûtt fh‚t yt… ¥„èçã-y{thtu Ëðo he‚u Ëífth fhtu. (61)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u yò‚þºtw [þºtwhrn‚]ƒ™e™u, htßÞ™u þºtwhrn‚ fhe™u ‚Útt Ëðo
y†-þ† ‚iÞth fhe™u, Œwütu™u Œkz yt…e™u ‚Útt ‚u{™tu ™tþ fhe™u ©uctu™t …t÷™f‚to ƒ™tu. suÚte
Œwü Ëw¾e y™u ©uc Œw:¾e fŒe ™ ƒ™u. (61)

òÿÊÿÈÆ·¢ ¡◊ŒfiÇŸ— ∑§‡ÿ¬fiSÿ òÿÊÿÈÆ·◊˜Ô–
ÿgfl·fiÈ òÿÊÿÈÆ·¢ ÃãŸÊfi˘•SÃÈ òÿÊÿÈÆ·◊˜ÔH 62H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! yt… ²„ì-su Îï±ï¯é-rðît™tu™t ð‚o{t™{tk ~²æ²é¯}æì-ƒúñ[the, „]nMÚt,
ðt™«MÚt y™u ËkLÞtË yt©{tu™t …htu…fthÞwõ‚ ytÞw ð‚o™Úte su …}æÎxÝï:-[ûtw ð„uhu RrLÿÞtu™u
~²æ²é¯}æì-þwrØ, ƒ¤ y™u …ht¢{Þwõ‚ ºtý „ýe ytÞw y™u su ÜUà²ÐS²-Eïh«urh‚ ~²æ²é¯}æìºtý „ýe yÚtto‚T ºtýËtu ð»toÚte yrÄf …ý ytÞw rðã{t™ Au, „„ì-‚u þheh, ytí{t y™u Ë{ts™u
yt™kŒ yt…™th ~²æ²é¯}æì-ºtýËtu ð»toÚte yrÄf …ý ytÞw™u Ý:-y{™u «t fhtðtu. (62)
¼tðtÚto : ynª [ûtw Ëðo RrLÿÞtu{tk ‚Útt f~Þ… - Ëðoáüt Eïh r™{toý fh™thtytu{tk W¥t{

81

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au, ‚u{ Ë{sðwk òuEyu.
‘~²æ²é¯}æì’-…Œ™e [th ðth ytð]r¥tÚte ºtý „ýe ytÞwÚte yrÄf [th „ýe ytÞw™wk „úný fhe™u
‚Útt ‚u™e «tr {txu Eïh™u «tÚto™t fhe™u MðÞk …whw»ttÚto fhðtu òuEyu. su{ fu nu s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte su{ rðît™ ÷tuftu rðãt, …htu…fth y™u Ä{to™wct™ îtht yt™kŒ…qðof
ºtýËtu ð»ttuo ËwÄe™e ytÞw ¼tu„ðu Au. ‚u{ ºtý «fth™tk Œw:¾tuÚte hrn‚, þheh, RrLÿÞ, yL‚:fhý ‚Útt «tý ËkƒkÄe Ëw¾tuÚte …rh…qýo
y™u rðãtrð¿tt™Úte Ëk…L™ ytÞw Au, ‚u™u y{u «t fhe™u ºtýËtu ð»to™e yÚtðt [th Ëtu ð»to™e
ytÞw Ëw¾…qðof ¼tu„ðeyu. (62)

Á‡ÊflÊ ŸÊ◊ÊfiÁ‚ SflÁœfiÁÃSÃ Á¬ÃÊ Ÿ◊fiSÃ˘•SÃÈÆ ◊Ê ◊Êfi Á„Uö‚Ë—– ÁŸflfiûʸÿÊêÿÊÿÈ·˘ãŸÊlÊfiÿ ¬˝¡ŸfiŸÊÿ ⁄UÊÿS¬Ê·Êfiÿ ‚Ȭ˝¡ÊSàflÊÿfi ‚ÈÆflËÿ¸ÊfiÿH 63H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh y™u W…Œuþf rðît™ ! su yt… S±ç{ç„-yrð™tþe ntuðtÚte ðsÙ{Þ ¥ç¨Atu, su „ï-yt…™wk çàæ±:-Ëw¾MðY… rð¿tt™ yt…™th Ýæ}æ-™t{ ¥ç¨-Au.
yt… {tht çЄæ-…t÷™nth ¥ç¨-Atu „ï-yt…™u {tht Ý}æ:-Ëífth…qðof ™{Mfth ¥S„é-Au.
yt… }ææ-{™u }ææ ôã¨è:-yÕ… ytÞwÚte {wõ‚ fhtu, [Œe½toÞw»te fhtu] y™u nwk yt…™u ¥æ²é¯ï…qýo ytÞw ¼tu„ððt ¥‹Ýælæ²-yL™ ð„uhu ¼tu„ððt, ¨éÐ…
í æSy±æ²-W¥t{ …wºttrŒ ‚Útt [¢ð‚eo htßÞtrŒ™e
«tr fhðt ¨é±è²æü²-W¥t{ þheh, ytí{t{tk ƒ¤ …ht¢{ {txu ‚Útt Úæ²SÐæï¯æ²-rðãt y™u Ëwðýo
ð„uhu Ä™™e …wrü {txu ±œæü²æç}æ-ð‚toðwk y™u ð‚wO Awk.
yt he‚u ð‚o™ fhðtÚte Ëðo Œw:¾tu™u Atuztðe™u, {tht ytí{t{tk W…tMÞ Y…{tk r™ùÞ fhe™u
yL‚Þto{e MðY… yt…™tu yt©Þ fhe™u Ëðo ËtÚtu ð‚toð fhwk Awk. (63)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ {k„÷{Þ y™u Ëðo™t r…‚t …h{uïh™e yt¿tt™wk …t÷™ y™u W…Œuþftu™t
Ëk„ rð™t ËtkËtrhf y™u …th÷tirff [ytæÞtÂí{f] Ëw¾tu™u «t fhe þf‚tu ™Úte.
ftuEyu …ý ™tÂM‚f ƒ™e™u Eïh y™u rðît™tu™tu y™tŒh ™ fhðtu òuEyu.
su ™tÂM‚f ƒ™e™u Eïh™tu y™u rðît™tu™tu y™tŒh fhu Au, ‚u™tu Ëðoºt y™tŒh ÚttÞ Au. ytÚte
{™w»Þu ËŒt ytÂM‚f hnuðwk òuEyu. (63)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt ºteò yæÞtÞ{tk yÂø™ntuºttrŒ Þ¿ttu™wk ðýo™ (1-3), yÂø™™t
Mð¼tð™wk «r‚…tŒ™ (4, 5), …]rÚtðe™t ¼ú{ý™wk ÷ûtý (6), yÂø™ þçŒÚte Eïh y™u ¼tir‚f
yÂø™™wk «r‚…tŒ™ (12, 14, 18 Eïh-¼tir‚f, 24, 29 Eïh), yÂø™ntuºt™t {kºttu™tu «ftþ
(1-3), Eïh™wk W…MÚtt™ (11), yÂø™™wk MðY… (7, 8, 9, 16), Eïh™e «tÚto™t, W…tË™t
y™u ‚u™tk V¤tu™wk ðýo™ (27, 30, 31), Eïh™t Mð¼tð™wk «r‚…tŒ™ (35), ËqÞo™tk rfhýtu™tk
ftÞo™wk ðýo™ (33), r™íÞ W…tË™t (35), Ëtrðºte {kºt™wk «r‚…tŒ™ (35), Eïh W…tË™t (35),

82

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Þ¿tV¤™wk «ftþ™ (49), ¼tir‚f yÂø™™wk ðýo™ (40), „]nt©{™wk y™wct™ y™u ÷ûtý (41),
RLÿ y™u {Á‚™wk ftÞo (46), …whw»ttÚto fhðtu ytð~Þf (47), …t…tuÚte r™ð]r¥t (48), Þ¿t™e Ë{trÂ
ytð~Þf (49), ËíÞ‚tÚte ÷uý-Œuý™tu ÔÞðnth fhðtu (50), rðît™ y™u }‚wytu™t Mð¼tð™wk
ðýo™ (21), [th yL‚:fhý™wk ÷ûtý (53, 54, 55), hwÿ þ猙t yÚto™wk «r‚…tŒ™ (57-63),
ºtýËtu ð»to™e ytÞw™wk Ëk…tŒ™ (62), Ä{oÚte ytÞw ð„uhu …ŒtÚttuo™u «t fhðt™wk ðýo™ Au. ‚uÚte ƒeò
yæÞtÞ™e ËtÚtu yt ºteò yæÞtÞ™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu.
JJ §ç„ „ë„è²æïùŠ²æ²: JJ

83

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ ™„éƒæïüùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

∞Œ◊fiªã◊ Œflÿ¡fiŸ¢ ¬ÎÁÕ√ÿÊ ÿòÊfi ŒflÊ‚Ê˘•¡Èfi·ãà Áfl‡flfi–
´§Ä‚Ê◊ÊèÿÊfiú‚ãÃ⁄UfiãÃÊ ÿ¡Èfi÷˸ ⁄UÊÿS¬Ê·fiáÊ ‚Á◊·Ê ◊fiŒ◊–
ß◊Ê˘•Ê¬— ‡Ê◊fiÈ ◊ ‚ãÃÈ ŒflË— •UÊ·fiœ òÊÊÿfiSfl SflÁœfiÃ ◊ÒŸfiö Á„Uö‚Ë—H 1H
…ŒtÚto : nu rðî™T ! su{ ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{ …h {™w»Þ sL{™u «t fhe™u §Î}æì-yt Îï±²…Ý}æìrðît™tu™wk Þs™-…qs™, Ëífth y™u Œt™™u «t fhe™u ²~æ-su Œuþ{tk «v¨æ}ææ|²æ}æì-}øðuŒ,
Ët{ðuŒ ‚Útt ²…é<|æ:-ÞswðuoŒ™t {kºttu{tk fnu÷tk f{o, Úæ²SÐæï¯ï‡æ-Ä™™e …wrü, ¨ç}æ¯æ-©uc rðãtrŒ™e
RåAt ‚Útt yL™trŒÚte Œw:¾tu™tu ¨‹„Ú‹„:-yk‚ fhe™u - …th fhe™u ç±Eï-Ëðo Îï±æ¨:-rðît™
- y{u rðît™tu Ëw¾tu™u ¥xæ‹}æ-«t fheyu ¥…鯋„-‚Útt Ëðo he‚u ‚u™wk Ëuð™ fhe™u }æÎï}æ-Ëw¾e hneyu.
©-y™u }æï-{tht îtht Ëwr™Þ{, rðãt, ©uc rþûtt™e ËtÚtu Ëuð™ fhu÷ §}ææ:-yt Îï±è:-þwØ
¥æÐ:-s÷ Ëw¾ yt…™th ƒ™u Au, ‚u{ íÞtk ‚wk …ý ‚u™u «t fhe™u …é¯S±-Ëuð™ fhe™u yt™kŒ™u
«t fh, ‚u s÷ ð„uhu …ŒtÚttuo …ý ‚™u àæ}æì-Ëw¾fthf ¨‹„é-ƒ™u.
su{ ¥æï¯{ï-Ëtu{÷‚t ð„uhu yti»trÄ„ý Ëðo htu„tuÚte hûtt fhu Au, ‚u{ ‚wk …ý y{the ~ææ²S±hûtt fh.
S±ç{„ï-htu„™tþf{tk ðsÙ Ë{t™ ƒ™e™u »Ý}æì-yu Þs{t™ ‚Útt «týe{tºt™u }ææ ôã¨è:-fŒe
{th ™rn (1)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ yk„ y™u W…r™»tŒtu Ërn‚ [thu ðuŒtu™u ¼ýe™u, yLÞtu™u ¼ýtðe™u, rðãt™u
«ftrþ‚ fhe™u, rðît™ ƒ™e™u, ©uc f{tuo™tk y™wct™Úte Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu;
‚u{ yu rðît™tu™tu Ëífth fhe™u, ‚u{™e …tËuÚte ðirŒf rðãt «t fhe™u, ©uc yt[hý y™u
yti»trÄ Ëuð™Úte Œw:¾™tu ™tþ fhe™u, þtherhf ‚Útt ytÂí{f …wrüÚte Ä™-Ëk[Þ fhe™u, Ëðo {™w»Þtuyu
yt™kŒ{tk hnuðwk òuEyu. (1)

•Ê¬Êfi˘•S◊ÊŸ˜Ô ◊ÊÃ⁄fiU— ‡ÊÈãœÿãÃÈ ÉÊÎÆÃŸfi ŸÊ ÉÊÎÃåfl~— ¬ÈŸãÃÈ–
Áfl‡flö Á„U Á⁄U¬˝¢ ¬˝fl„Ufi|ãà ŒflËL§ÁŒŒÊfièÿ— ‡ÊÈÁø⁄UÊ ¬ÍÆÃ˘∞fiÁ◊–
ŒËˇÊÊì‚ÊfiSßÍ⁄fiUÁ‚ ÃÊ¢ àflÊfi Á‡ÊflÊú ‡ÊÇ◊Ê¢ ¬Á⁄fiUŒœ ÷º˝¢ fláÊZ ¬ÈcÿfiŸ˜ÔH 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ |æÎí}æì-yr‚ ËwkŒh ±‡æü}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ yr‚ ËwkŒh Y…™u Ðéc²Ýì…wü fh‚tu nwk Íæë„Œ±:-½e™u …rðºt fhðt Îï±è:-rŒÔÞ „wýÞwõ‚ }ææ„Ú:-{t‚t-r…‚t Ë{t™ …t÷™ fh™tht

84

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥æÐ:-s÷ çÚÐí}æì-ÔÞõ‚ ðtýeÚte «t fhðt ÞtuøÞ y™u òýðt ÞtuøÞ ç±E}æì-Ëðo™u Ðí±ãç‹„-«tÂ
fhu Au, nu rðît™tu ! ¥S}ææÝì-y{tu {™w»Þtu™u àæé‹{²‹„é-ƒtÌt Œuþ™u þwØ fhtu y™u su Íæë„ïÝ-s÷ ½e
Ë{t™ …wü fh™th Au, ‚uÚte Ý:-y{™u Ëw¾ yt…e™u ‚u™tÚte ÐéÝ‹„é-…rðºt fhtu.
su{ nwk §„ì-…ý ©„ì-Ëthe he‚u ¥æ|²:-yu s÷tuÚte àæéç™:-…rðºt ‚Útt ¥æÐê„:-þwØ ÚtE™u
Îèÿææ„Шæï:-ƒúñ[Þo ð„uhu™t W¥t{ r™Þ{tu™t …t÷™Úte, su Ä{o™t y™wct™ {txu „Ýê:-þheh ¥ç¨Au, ‚u çàæ±æ}æì-fÕÞtýfthe àæx}ææ}æì-Ëw¾MðY… þheh™u »ç}æ-«t fhe™u ÐçÚÎ{ï-Ëðo he‚u Äthý fhwk
Awk, ‚u{ ‚{u …ý ‚u s÷ y™u „æ}æì-‚u y±æ}æì-yíÞw¥t{ þheh™u Äthý fhtu. (2)
¼tðtÚto : su Ëðo Ëw¾tu™u «t fhtð™th, «týtu™u Äthý fhtð™th ‚Útt {t‚t-r…‚t Ë{t™ …t÷™
fh™th s÷ Au, ‚u™tÚte Ëðo «fthÚte …rðºt ÚtE™u, ‚u™u þwØ fhe™u, {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk òuEyu.
‚u™tÚte ËwkŒh ðýo y™u htu„hrn‚ þheh ƒ™tðe™u, r™íÞ «Þí™…qðof Ä{o™wk yt[hý fhe™u,
…whw»ttÚtoÚte yt™kŒ «t fhðtu òuEyu. (2)

◊„UËŸÊ¢ ¬ÿÊfi˘Á‚ fløÊ¸ŒÊ˘•fiÁ‚ fløÊ¸Ó ◊ ŒÁ„U–
flÎÆòÊSÿÊfiÁ‚ ∑§ŸËŸfi∑§‡øˇÊÈƌʸ˘•fiÁ‚ øˇÊfiÈ◊¸ ŒÁ„UH 3H
…ŒtÚto : su yt }æçãÝæ}æì-…]rÚtðe ð„uhu™t в:-s÷hË™t r™r{¥t ¥ç¨-Au, ±™æïüÎæ:-Œer yt…™th
¥ç¨-Au, su }æï-{tht {txu ±™ü:-«ftþ Îïçã-yt…u Au, su ±ë~æS²-{u½™tu ÜUÝèÝÜU:-«ftrþ‚ fh™th
¥ç¨-Au. ‚Útt su ™ÿæéÎæü:-™uºt™t ÔÞðnth™u rËØ fh™th [yÚtto‚T òuðt™wk ËtÄ™ [ûtw yt…™th] ¥ç¨Au, ‚u ËqÞo }æï-{tht {txu ™ÿæé:-™uºt ÔÞðnth™u Îïçã-«Œt™ fhu Au. (3)
¼tðtÚto : ËqÞo™t «ftþ rð™t ð»tto™e Wí…r¥t y™u ™uºttu™t ÔÞðnth™e [òuðt™e ]rËrØ Út‚e ™Úte,
‚uÚte suýu yu ËqÞo™e h[™t fhe Au, ‚u Eïh™u fhtuztu ÄLÞðtŒ yt…ðt òuEyu. yu{ {™w»Þtuyu òýðwk
ÞtuøÞ Au. (3)

Áøà¬ÁÃ◊ʸ ¬ÈŸÊÃÈ flÊĬÁÃfi◊ʸ ¬ÈŸÊÃÈ ŒflÊ ◊Êfi ‚ÁflÃÊ ¬ÈfiŸÊàfl|ë¿Ufi®º˝áÊ ¬ÁflòÊfiáÊ
‚Íÿ¸Ó®Sÿ ⁄U|‡◊Á÷fi—– ÃSÿfi Ã ¬ÁflòʬÃ ¬ÁflòÊfi¬ÍÃSÿ ÿà∑§Êfi◊— ¬ÈÆŸ Ãë¿Ufi∑§ÿ◊˜ÔH 4H
…ŒtÚto : nu Ðç±~æЄï-…rðºts™tu™t …t÷f …h{uïh ! ç™yÐç„:-rð¿tt™™t Mðt{e, ±ævÐç„:ðtýe™u r™{o¤ y™u ¨ç±„æ-Ëðo s„‚™u Wí…L™ fh™th, Îï±:-rŒÔÞ MðY… yt… Ðç±~æï‡æ-þwØ
fh™th, ¥çÓÀÎíï‡æ-yrð™tþe rð¿tt™Úte ¨ê²üS²-ËqÞo ‚Útt «tý™t Úçà}æç|æ:-«ftþ y™u „{™t„{™Úte
}ææ-{™u ‚Útt {tht r[¥t™u ÐéÝæ„é-…rðºt fhtu. }ææ-{™u ‚Útt {the ðtýe™u ÐéÝæ„é-…rðºt fhtu. }ææ-{™u
‚Útt {tht [ûtw™u ÐéÝæ„é-…rðºt fhtu.
su Ðç±~æÐê„S²-þwØ Mðt¼trðf rð¿tt™ ð„uhu „wýtuÚte …rðºt „ï-yt…™e f]…tÚte ²yÜUæ}æ:-su W¥t{
ft{™tÞwõ‚ nwk ÐéÝï-…rðºt ƒ™wk Awk.
su „ï-yt…™e W…tË™tÚte „„ì-‚u yr‚ ©uc f{o fhðt àæÜïU²}æì-Ë{Úto ƒ™wk Awk. [„S²]-‚u yt…

85

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

s„Œeïh™e nwk Ëuðt fu{ ™ fhwk ? (4)
¼tðtÚto : su ðuŒtu™t rðþu»t ¿tt‚t y™u hûtf Mðt{e …h{uïhu rðãt, …]rÚtðe, s÷, ðtÞw y™u
ËqÞo ytrŒ þwrØfthf …ŒtÚttuo™e h[™t fhe Au, ‚u™e W…tË™tÚte {™w»Þtuyu ft{™t™e …rh…qýo‚t y™u
…rðºt‚t «t fhðe òuEyu. (4)

•Ê flÊfi ŒflÊ‚˘ß¸◊„U flÊ◊¢ ¬fi˝ÿàÿ~äfl⁄U–
•Ê flÊfi ŒflÊ‚˘•ÊÁ‡Ê·Êfi ÿÁôÊÿÊfi‚Ê „UflÊ◊„UH 5H
…ŒtÚto : nu Îï±æ¨:-rðãtrŒ þw¼ „wýtuÚte «ftrþ‚ rðît™tu ! su{ y{u ±: - ‚{™u Ðí²ç„-Ëw¾Þwõ‚
¥Š±Úï-®nËt fhðt™u yÞtuøÞ Þ¿t™t y™wct™{tk ±:-‚{tht ±æ}æ}æì-«þkË™eÞ „wýË{qn™e ¥æ §ü}æãïËthe he‚u Þt[™t fheyu Aeyu.
nu Îï±æ¨:-rðît™tu ! su{ y{u yt ËkËth{tk yt…™tÚte ²ç¿æ²æ-Þ¿t™u rËØ fhðt ÞtuøÞ ¥æçàæ¯:RåAtytu™tu ¥æ ã±æ}æãï-Ëthe he‚u Mðefth fhe þfeyu, ‚u{ s yt… y{tht {txu ËŒt «Þí™ fh‚t
hntu. (5)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{ rðît™tu îtht W¥t{ rðãtytu™u «t fhe™u, …tu‚t™e RåAtytu
…qýo fhe™u, yu rðît™tu™tu Ëk„ y™u Ëuðt fhðtk òuEyu. (5)

SflÊ„UÊfi ÿôÊ¢ ◊Ÿfi‚— SflÊ„UÊ⁄UÊ⁄URãÃÁ⁄fiUˇÊÊÃ˜Ô SflÊ„UÊ lÊflÊfi¬ÎÁÕflËèÿÊúSflÊ„UÊ
flÊÃÊŒÊ⁄fiU÷ SflÊ„UÓÊH 6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk S±æãæ-ðuŒtuõ‚, S±æãæ-W¥t{ rþûtt Ërn‚, S±æãæ-rðãtytu™tu «ftþ,
S±æãæ-ËíÞ y™u Ëðo Sðtu™wk fÕÞtý fh™the ðtýe y™u S±æãæ-Ëthe he‚u «Þwõ‚ fhu÷ W¥t{ r¢ÞtÚte
©Úæï:-rðþt¤ ¥‹„çÚÿææ„ì-ytftþ y™u ±æ„æ„ì-ðtÞw™e þwrØ fhe™u læ±æÐë烱è|²æ}æì-þwØ «ftþ [ãw÷tuf]
y™u ¼qr{™t …ŒtÚttuo }æݨ:-rð¿tt™ y™u Xef-Xef r¢ÞtÚte ²¿æ}æì-Þ¿t™u …qýo fhðt {txu …whw»ttÚto™tu
¥æÚ|æï-r™íÞ ythk¼ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þ su ðuŒtuõ‚ her‚Úte {™-ð[™-f{oÚte su Þ¿t™wk y™wct™ fhu Au, ‚u yL‚rhût
ð„uhu{tk ðtÞw™e þwrØÚte «ftþ y™u …]rÚtðe™e …rðºt‚t fhe™u Ëðo™u Ëw¾e fhu Au. (6)

•Ê∑ͧfiàÿÒ ¬˝ÿÈ¡˘ÇŸÿ SflÊ„UÊfi ◊œÊÿÒ ◊Ÿfi‚˘ÇŸÿ SflÊ„UÊfi ŒËˇÊÊÿÒ ìfi‚˘ÇŸÿ
SflÊ„U Ê  ‚⁄fi U S flàÿÒ ¬Í Æ c áÊ õ ˘ ÇŸÿ  SflÊ„U Ê fi – •Ê¬Êfi  Œ fl Ë’¸ Î „ U à ËÁfl¸ ‡ fl‡Êê÷È fl Ê 
lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ©U⁄UÊfi˘•ãÃÁ⁄UˇÊ– ’΄US¬Ãfiÿ „UÁfl·Êfi Áflœ◊ SflÊ„UÊfiH 7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu su{ y{u ¥æÜêUy²ñ-WíËtn, Ðí²é…ï-©uc Ä{oÞwõ‚ r¢Þtytu, ¥xݲï-yÂø™
«Œe…™, S±æãæ-ðuŒðtýe™tu «[th, ¨ÚS±y²ñ-rð¿tt™Þwõ‚ ðtýe, Ðêc‡æï-…wrü fhðt, ÏæëãSЄ²ï-{tuxt

86

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

{tuxt yrÄ…r‚ytu Útðt, ¥xݲï-rðãw‚T™e rðãt™wk „úný, S±æãæ-¼ýðt-¼ýtððtÚte rðãt, }æï{æ²ñƒwrØ™e ð]rØ, }æݨï-rð¿tt™™e ð]rØ, ¥xݲï-fthýY…, S±æãæ-ËíÞðtýe™e «ð]r¥t, Îèÿææ²ñ-Ä{or™Þ{
y™u yt[hý™e her‚, „Шï-«‚t…, ¥xݲï-sXhtÂø™™e þwrØ, S±æãæ-W¥t{ M‚wr‚Þwõ‚ ðtýe îtht
Ïæëã„è:-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚, ç±Eàæ}|æé±:-Ëðo™u Ëw¾ Wí…L™ fhtð™th, Îï±è:-rŒÔÞ„wýËk…L™,
¥æÐ:-«tý y™u s÷Úte, S±æãæ-ËíÞ¼t»tý, læ±æÐë烱è-¼qr{ y™u «ftþ™e þwrØ {txu, ©Úæï-ƒnw
Ëw¾ «trÂ, ¥‹„çÚÿæ-yL‚rhût{tk hnu™tht …ŒtÚttuo™u þwØ y™u su S±æãæ-W¥t{ r¢ÞtÚte ‚Útt ðuŒðtýeÚte
Þ¿t rËØ ÚttÞ Au, ‚u Ëðo™u ã籯æ-ËíÞ y™u «u{¼tðÚte ç±{ï}æ-rËØ fheyu, ‚u{ ‚{u …ý fÞto fhtu. (7)
¼tðtÚto : Þ¿t™t y™wct™ rð™t WíËtn, ƒwrØ, ËíÞðtýe, Œeûtt, ‚…, Ä{to[hý, rðãt y™u
…wrü™e «tr Ëk¼ð ™Úte y™u ‚u™t rð™t ftuE …ý {™w»Þ …h{uïh™e ythtÄ™t fhðt{tk ËV¤‚t
«t fhe þf‚tu ™Úte.
ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu yu Ëðo™wk y™wct™ fhe™u Ëk…qýo yt™kŒ™u «t fhðtu òuEyu. (7)

Áfl‡flÊfi ŒflSÿfi ŸÃÈ◊¸ûÊÊ¸Ó flÈ⁄UËà ‚Åÿ◊˜Ô–
Áfl‡flÊfi ⁄UÊÿ˘ßfi·ÈäÿÁà lÈÆ꟢ flfiÎáÊËà ¬ÈÆcÿ‚ SflÊ„UÊfiH 8H
…ŒtÚto : su{ ç±E:-Ëðo }æœæü:-{™w»Þ Ýï„é:-Ëðo™u «t ‚Útt Îï±S²-Ëðo «ftþf …h{uïh™e
ËtÚtu ¨w²}æì-r{ºt‚t y™u „wý-f{o Ë{qn™tu ±éÚè„-Mðefth y™u ç±E:-Ëðo Úæ²ï-Ä™™e «tr {txu
§¯éŠ²ç„-ƒtý™u Äthý fhu Au y™u ‚u lé}Ý}æì-Ä™™tu ±ë‡æè„-Mðefth fhu Au yÚtto‚T …tu‚t™wk ƒ™tðu
Au, ‚u{ nu {™w»Þ ! yu Ëðo™wk y™wct™ fhe™u S±æãæ-þw¼f{oÚte ‚wk …ý Ðéc²¨ï-…wü ƒ™. (8)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e W…tË™t y™u …hM…h r{ºt‚t fhe™u, ÞwØ{tk Œwütu™u S‚e™u,
htßÞ÷û{e «t fhe™u, Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (8)

´§Ä‚Ê◊ÿÊ— Á‡ÊÀ¬fi SÕSÃ flÊ◊Ê⁄fiU÷ Ã ◊Êfi ¬ÊÃ◊ÊSÿ ÿôÊSÿÊŒÎøfi—–
‡Ê◊¸ÊfiÁ‚ ‡Ê◊¸Ó ◊ ÿë¿U Ÿ◊fiSÃ˘•SÃÈÆ ◊Ê ◊Êfi Á„Uö‚Ë—H 9H
…ŒtÚto : nu rðî™T ! yt… su nwk «v¨æ}æ²æï:-}øðuŒ y™u Ët{ðuŒ™t yæÞÞ™ …Ae ©Îë™:-su{tk
Ëthe he‚u }[tytu «íÞût fhðt{tk ytðu Au, ¥S²-yt ²¿æS²-rþÕ…rðãtÚte rËØ ÚtÞu÷ Þ¿t ËkƒkÄe
±æ}æì-yu çàæËÐï-{™ ‚Útt «rËØ r¢ÞtÚte rËØ Út™th rðãtytu Sƒ-Au, „ï-‚u ƒL™uÚte ¥æÚ|æï-ythk¼
fhwk Awk.
su }ææ-{the ¥æ-Ëðo ‚hVÚte Ðæ„}æì-hûtt fhu Au, „ï-‚uytu Sƒ:-Au. ‚u{™u rðît™tu™t Ëtr™æÞÚte
„úný fhwk Awk.
nu rðî™T {™w»Þ ! „ï-‚tht {txu }æï-{tht Ý}æ:-yL™trŒ Ëífth…qðof ™{Mfth ¥S„é-Au. ‚Útt
‚{u }ææ-{™u [÷tÞ{t™ ™ fhtu y™u ²„ì-su àæ}æü-Ëw¾ ¥ç¨-Au, ‚u àæ}æü-Ëw¾™u }æï-{tht {txu ²ÓÀ«Œt™ fhtu. (9)

87

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu …tËuÚte ðuŒtu™wk yæÞÞ™ fhe™u, rþÕ…rðãt «t fhe™u, nM‚r¢ÞtytuÚte
MðÞk Ëtûttífth fhe™u, rð{t™trŒ Þt™tu™e h[™tytu™wk r™{toý fhe™u, Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (9)

™§ª¸Ó®SÿÊÁXÔU®⁄U®SÿÍáÊÓ¸®◊˝ŒÊ˘™§¡Z ◊Áÿfi œÁ„U– ‚Ê◊fiSÿ ŸËÁfl⁄UfiÁ‚ ÁflcáÊÊ— ‡Ê◊¸ÊfiÁ‚
‡Ê◊¸ ÿ¡fi◊ÊŸSÿãºfi˝Sÿ ÿÊÁŸfi⁄UÁ‚ ‚È˘‚SÿÊ— ∑ΧƷËS∑fiΧÁœ– ©Uë¿fi˛UÿSfl flŸS¬Ã˘™§äflÊ¸
◊Êfi ¬ÊsÔö„Ufi‚˘•ÊSÿ ÿôÊSÿÊŒÎøfi—H 10H
…ŒtÚto - nu ±ÝSЄï-«ftþ™eÞ rðãt™tu «[th fh™tht rðît™ ! ‚wk su ¥çXÚç¨-yÂø™ ð„uhu
…ŒtÚttuoÚte rËØ fhu÷e ª‡æü}æíÎæ:-ytåAtŒ™™u nxtð™th ªÜüUì-…ht¢{ ‚Útt yL™trŒ™u «Œt™ fh™the
rþÕ… rðãt ¥ç¨-Au, yÚtðt su ª…ü}æì-…ht¢{ ‚Útt yL™trŒ™u Äthý fhu ¥ç¨-Au, su ¨æï}æS²Wí…L™ …ŒtÚttuo™wk Ýèç±:-ytåAtŒ™ fh™th ¥ç¨-Au.
su ç±c‡ææï:-rþÕ…rðãt{tk ÔÞt…f ƒwrØ, ²…}ææÝS²-rþÕ…r¢Þt™u òý™th, §‹ÎíS²-…h{ yiïÞoÞõw ‚
{™w»Þ™t àæ}æü-Ëw¾™wk ²æïçÝ:-fthý ¥ç¨-Au.
su ¥S²-yt ©Îë™:-}[tytu™u «íÞût fh™th ²¿æS²-rþÕ…r¢Þt-ËtæÞ Þ¿t {txu àæ}æü-Ëw¾fthf
¥ç¨-Au, ‚u™u }æç²-rþÕ…rðãt™u òýðt™t RåAwf {tht{tk ¥æ {ïçã-Ëthe he‚u Äthý fhu Au.
¨é¨S²æ:-W¥t{ ÄtLÞ Wí…L™ fhðt ‚Útt ÜëU¯è:-¾u‚e ‚Útt ¼qr{™wk rð÷u¾™ fh™the r¢Þtytu™u
ÜëUç{-rËØ fhe™u ªŠ±ü :-W…h ÂMÚt‚ Út™th }ææ-{™u ©ÓÀî²S±-W¥t{ ÄtLÞÞwõ‚ ¾u‚e™wk Ëuð™ fhtðtu
y™u ¥¢ã¨:-…t… y™u Œw:¾tuÚte Ðæçã-hûtt fhtu. su rð{t™ ð„uhu Þt™tu{tk ‚Útt Þ¿ttu{tk ±ÝSЄï-ð]ût™e
þt¾t W…h ht¾ðt{tk ytðu Au, ‚u™tu …ý ©ÓÀî²S±-W…Þtu„ fhtu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þu rðît™tuÚte rþÕ…rðãt™tu Ëtûttífth fhe™u ‚Útt ‚u™tu «[th fhe™u Ëðo {™w»Þtu™u
Ë{]rØÞwõ‚ ƒ™tððt òuEyu. (10)

fl˝  à ¢ ∑Î fi áÊÈ Ã Ê | ÇŸ’˝ ¸ r ÊÔ Ê  | ÇŸÿ¸  ô ÊÊ flŸ S ¬ÁÃÿ¸  Á ôÊÿfi — – ŒÒ fl Ë¥  Áœÿ¯ ◊ŸÊ◊„ U
‚È◊ΫUË∑§Ê◊Á÷c≈Ufiÿ fløÊ¸œÊ¢ ÿôÊflÊfi„U‚ö ‚ÈÃËÕʸ ŸÊfi˘•‚m‡Êfi– ÿ ŒflÊ ◊ŸÊfi¡ÊÃÊ
◊ŸÊÿÈ¡Ê ŒˇÊfi∑˝§ÃflSÃ ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã Ÿfi— ¬ÊãÃÈÆ Ãèÿ— SflÊ„UÊfiH 11H
…ŒtÚto : y{u su Ïæíræ-ƒúñ…ŒðtåÞ ¥çxÝ:-™t{Úte «rËØ ¥¨„ì-Au, su ²¿æ:-yÂø™Ëk¿tf y™u
su ±ÝSÐç„:-ð™tu™tu …t÷f Þ¿t ¥çxÝ:-yÂø™ ™t{u Au, ‚u™e W…tË™t fhe™u, ‚u™tÚte W…fth „úný
fhe™u, ¥ç|æcŲï-Rü rËrØ {txu su ¨é„èƒæü-suÚte yíÞw¥t{, Œw:¾tuÚte ‚th™th, ðuŒtæÞÞ™trŒ ‚eÚto
«t ÚttÞ Au, ‚u ¨é}æëÇèÜUæ}æì-W¥t{ Ëw¾Þwõ‚ ±™æïü{æ}æì-rðãtY…e «ftþ™u Äthý fhðt ‚Útt Îñ±è}æìrŒÔÞ„wý Ëk…L™ ç{²}æì-ƒwrØ y™u r¢Þt™u }æÝæ}æãï-òýeyu.
²ï-su ÎÿæÜíU„±:-þheh y™u ytí{t™tk ƒ¤, ƒwrØ ‚Útt r¢ÞtÚte Þwõ‚ }æÝæï…æ„æ:-rð¿tt™Úte Wí…L™
ÚtÞu÷ }æÝæï²é…:-ËíÞ-yËíÞ™u òýe™u Îï±æ:-rðît™tu ±àæï-«ftþÞwõ‚ f{o{tk hnu Au. ‚Útt su™tÚte

88

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

S±æãæ-rðãtÞwõ‚ ðtýe «t ÚttÞ Au. „ï|²:-‚u™tÚte …qðtuoõ‚ «¿tt ƒwrØ™e }æÝæ}æãï-Þt[™t fheyu
Aeyu. „ï-‚uytu Ý:-y{™u ¥±‹„é-rðãt, W¥t{ r¢Þt ‚Útt rþûtt ð„uhu{tk «rðü [fhtðu] y™u Ý:y{the r™hk‚h Ðæ‹„é-hûtt fhu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þu su™wk ‘yÂø™’ ™t{ Au, ‚u ƒúñ™u òýe™u ‚Útt ‚u™e W…tË™t fhe™u W¥t{ ƒwrØ
«t fhðe òuEyu.
rðît™ ÷tuftu su ƒwrØ îtht rþÕ… Þ¿ttu™u rËØ fhu Au, ‚u rðît™tu™tu Ëk„ fhe™u, rðãt™u «tÂ
fhe™u, Mð‚kºt ÔÞðnth{tk ËŒt ÂMÚth hnuðwk òuEyu.
ƒwrØ rð™t ftuE …ý {™w»Þ Ëw¾ «t fhe þf‚tu ™Úte. {txu Ëðo rðît™tu™u Wr[‚ Au fu Ëðo
{™w»Þtu™u ƒúñrðãt, …ŒtÚtorðãt y™u ƒwrØ «Œt™ fhe™u ‚u{™e r™hk‚h hûtt fhðe òuEyu
y™u yu hrût‚ ÷tuftuyu …h{uïh y™u ÄtŠ{f rðît™tu™tk W¥t{ r«Þ ftÞtuo r™íÞ fhðtk òuEyu. (11)

‡flÊòÊÊ— ¬ËÃÊ ÷fiflà ÿÍÆÿ◊Êfi¬Ê˘•S◊Ê∑§fi◊ãÃL§Œ⁄Ufi ‚ÈƇÊflÊfi—–
ÃÊ˘•S◊èÿfi◊ÿˇ◊Ê˘•fiŸ◊ËflÊ˘•ŸÊfiª‚— SflŒfiãÃÈ ŒflË⁄U◊ÎÃÊfi˘´§ÃÊflÎœfi—H 12H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su y{u Ðè„æ:-…t™ fhu÷ ¥S}ææÜU}æì-{™w»Þtu™t ¥‹„:-{æÞ ‚Útt ©ÎÚïþheh™e ykŒh hnu÷wk ¥S}æ|²}æì-{™w»Þtu ð„uhu {txu ¨éàæï±æ:-W¥t{ Ëw¾Þwõ‚ ¥Ý}æè±æ:-ßðh ð„uhu
htu„Ë{qnÚte hrn‚ ¥²ÿ}ææ:-ûtÞ ð„uhu htu„fthf Œtu»ttuÚte hrn‚ ¥Ýæxæ¨:-…t… Œtu»ttu™tk fthýtuÚte hrn‚
«„æ±ë{:-ËíÞðÄof ¥}æë„æ:-™tþhrn‚ y{]‚hËÞwõ‚ Îï±è:-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ ¥æÐ:-«tý yÚtðt s÷
Au. „æ:-‚u™wk yt… S±Î‹„é-Ëthe he‚u Ëuð™ fhtu.
yt™w y™wct™ fhe™u ²ê²}æì-‚{u Ëðo {™w»Þtu Ëw¾ ¼tu„ð™th |汄-r™íÞ hntu.
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™t Ëk„Úte y™u W¥t{ rþûtt îtht rðãt «t fhe™u, Ëðo «fthÚte
Ëw…herût‚, þwØ, …rðºt, þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e ð]rØ fh™th, ‚Útt htu„™tþf s÷ ð„uhu …ŒtÚttuo™wk
Ëuð™ fhðwk òuEyu.
rðãt y™u ythtuøÞ rð™t ftuE …ý {™w»Þ r™hk‚h f{o fhe þf‚tu ™Úte. ytÚte ‚u™wk - s÷trŒ
…ŒtÚttuo™wk ËŒt Ëuð™ fhðwk òuEyu. (12)

ßÿ¢ Ãfi ÿÁôÊÿÊfi ßÍ⁄UR¬Ê ◊fiÈÜøÊÁ◊ Ÿ ¬˝¡Ê◊˜Ô–
•ö„UÊ◊Èø— SflÊ„UfiÊ∑ΧÃÊ— ¬ÎÁÕflË◊ÊÁflfi‡Êà ¬ÎÁÕ√ÿÊ ‚ê÷fiflH 13H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! su{ „ï-‚thwk su §²}æì-yt ²ç¿æ²æ-Þ¿t™u ÞtuøÞ „Ýê:-þheh ¥Ð:-s÷ y™u
«tý ‚Útt Ðí…æ}æì-«ò™e hûtt fhu Au, su™u ‚wk Atuz‚tu ™Úte. nwk …ý {tht ‚u þheh™u …qýo ytÞw ¼tu„ÔÞt
rð™t «{tŒÚte yÄðå[u Ý }æé@æç}æ-Atuz‚tu - íÞt„ fh‚tu ™Úte.

89

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

nu {™w»Þtu ! su{ ‚{u ÐëçƒÃ²æ-¼qr{ ËtÚtu ði¼ðÞwõ‚ ÚtE™u ¥¢ãæï}æé™:-Œw:¾tu™u Atuztððt ‚Útt
S±æãæÜëU„æ:-ðtýeÚte rËØ fhu÷ ¥Ð:-s÷ y™u Ðë烱è}æì-¼qr{™u ¥æç±àæ„-Ëthe he‚u rð¿tt™Úte «ðuþ
fhtu [Atu], nwk …ý ‚u™tÚte yiïÞo Ërn‚ y™u ‚u{tk […]rÚtðe{tk] «ðuþ fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ¨}|汃™ y™u …]rÚtðe{tk «ðuþ fh. (13)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu rðãtÚte …ŒtÚttuo™u …hM…h {u¤ðe™u ‚Útt ‚u™wk Ëuð™ fhe™u htu„hrn‚
þheh y™u ytí{t™wk …t÷™ fhe Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (13)

•ÇŸ àflö ‚È ¡ÊfiªÎÁ„U flÿö ‚È ◊fi|㌷Ë◊Á„U– ⁄UˇÊÊfi áÊÊ˘•¬˝ÿÈë¿UŸ˜Ô ¬˝’Èœfi Ÿ—
¬ÈŸfiS∑ΧÁœH 14H
…ŒtÚto : ¥xÝï-su yÂø™ ÐíÏæé{ï-ò„ðt™t Ë{Þu ¨é…æxæëçã-Ëthe he‚u s„tzu suÚte ±²}æì-s„‚T™tk
f{o fh™tht y{u ¨é}æç‹Î¯è}æçã-yt™kŒ…qðof ËqEyu Aeyu y™u su ¥Ðí²éÓÀÝì-«{tŒ hrn‚ ƒ™e™u
Ý:-y{u «{tŒ hrn‚™e Úÿæ-hûtt fhu Au ‚Útt «{tŒ fh™th™tu ™tþ fhu Au y™u su Ý:-y{the
ËtÚtu ÐéÝ:-ðthkðth yt he‚u ÜëUç{-ÔÞðnth fhu Au, ‚u™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëðo {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk
òuEyu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su yÂø™ Ëqðt, ò„ðt, Sð™ y™u {hý™tu nu‚w Au, ‚u™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™
fhðwk òuEyu. (14)

¬ÈŸ◊¸Ÿ— ¬ÈŸ⁄UÊÿfiÈ◊¸˘•ÊªŸ˜Ô ¬ÈŸfi— ¬˝ÊáÊ— ¬ÈŸfi⁄UÊà◊Ê ◊˘•ÊªŸ˜Ô ¬ÈŸ‡øˇÊÈÆ— ¬ÈŸ—
üÊÊòʯ ◊˘•ÊªŸ˜Ô– flÒ‡flÊŸ⁄UÊ˘ŒfiéœSßÍÆ¬Ê˘•|ÇŸŸ¸Ó— ¬ÊÃÈ ŒÈÁ⁄UÃÊŒfifllÊØÔH 15H
…ŒtÚto : su™t ËkƒkÄ yÚtðt f]…tÚte }æï-{™u su }æÝ:-rð¿tt™ËtÄf {™ ¥æ²é:-Sð™ ÐéÝ:-VheVhe ¥æxæÝì-«t ÚttÞ Au.
}æï-{™u Ðíæ‡æ:-þheh™tu ytÄth «tý ÐéÝ:-Vhe ¥æxæÝì-«t ÚttÞ Au.
¥æy}ææ-Ëðoºt ÔÞt…f ËðtoL‚Þto{e …h{tí{t™wk rð¿tt™ ¥æxæÝì-«t ÚttÞ Au.
}æï-{™ ™ÿæé:-òuðt {txu ™uºt ÐéÝ:-Vhe ¥æxæÝì-«t ÚttÞ Au y™u Ÿææï~æ}æì-þçŒ „úný fh™th
ft™ ¥æxæÝì-«t ÚttÞ Au.
‚u ¥ÎÏ{:-®nËt fhðt yÞtuøÞ „ÝêÐæ:-þheh ‚Útt ytí{t™e hûtt fhðt ‚Útt ±ñEæÝÚ:-þheh™u
«t Út™th ¥çxÝ:-yÂø™ yÚtðt «t Út™th …h{uïh Ý:-y{™u ¥±læ„ì-®™rŒ‚ ÎéçÚ„æ„ì-…t…Úte
Wí…L™ ÚtÞu÷ Œw:¾ yÚtðt Œwü f{tuoÚte Ðæ„é-hûtt fhu Au. (15)
¼tðtÚto : ßÞthu Sð þÞ™ yÚtðt {hý™u «t ÚttÞ Au, íÞthu su ftÞo rËØ fh™the {™
ð„uhu RrLÿÞtu Au, ‚u yk‚÷eo™ Ë{t™ ÚtE™u VheÚte …w™: ò„ðtÚte yÚtðt sL{tL‚h{tk «t ÚttÞ

90

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au, ‚u su rðãw‚T yÂø™ ð„uhu™t ËkƒkÄÚte ‚Útt …h{uïh™e Ë¥tt ‚Útt ÔÞðMÚttÚte „tu÷fÞwõ‚ ƒ™e™u
ftÞo fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au.
‚u Ëthe he‚u Ëuð™ fhu÷ sXhtÂø™ Ëðo™e hûtt fhu Au ‚Útt W…tË™t fhu÷ s„Œeïh …t…f{oÚte
nxtðe™u, Ä{o{tk Ëk÷ø™ fhe™u, ðthkðth {™w»ÞsL{ «Œt™ fhe™u, Œwü yt[hý y™u Œw:¾tuÚte …]ÚtfT
fhe™u, ËtkËtrhf y™u {tuûtrð»tÞf Ëw¾ «t fhtðu Au. (15)

àfl◊fiÇŸ fl˝Ã¬Ê˘•fiÁ‚ Œfl˘•Ê ◊àÿ¸cflÊ– àfl¢ ÿôÊcflË«UKfi—–
⁄UÊSflÿfià‚Ê◊Ê ÷ÍÿÊfi ÷⁄U ŒflÊ Ÿfi— ‚ÁflÃÊ fl‚ÊfiŒÊ¸ÃÊ flSflfiŒÊØÔH 16H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-yiïÞoŒt‚t ¥xÝï-s„Œeïh ! su y±}æì-yt… }æy²ïü¯é-{™w»Þtu{tk ±í„Ðæ:ËíÞt[hý™e hûtt ¨ç±„æ-Ëðo s„‚T™t Wí…tŒf ²¿æï¯é-Ëífth y™u W…tË™t ð„uhu{tk §üÇK:-M‚wr‚™u
ÞtuøÞ Îï±:-«ftþf Œuð ¥ç¨-Atu. Ý:-y{tht {txu ±¨æï:-Ä™™wk Îæ„æ-Œt™ fh™th ±¨é-Ä™ ¥Îæ„ìyt…u Au. ‚u §²„ì-«t fh‚tk yt… |æê²:-ðthkðth …w»f¤ Ä™ ¥æÚæS±-yt…tu ¥æ|æÚ-Ëðo Ëw¾tuÚte
…tu»tý fhtu.
rî‚eÞ yÚto : y±}æì-su ¥xÝï-yÂø™ }æy²ïü¯é-{hýÄ{eo {™w»Þtu™tk ftÞtuo{tk ±í„Ðæ:-r™Þ{t[hý™wk
…t÷™ Îï±:-«ftþf Œu𠲿æï¯é-yÂø™ntuºttrŒ Þ¿ttu{tk §üÇK:-¾tusðt ÞtuøÞ, ¨æï}æ:-yiïÞo yt…ðt
¨ç±„æ-Ëðo s„‚™t «uhf Îï±:-«ftþ{t™ yÂø™ Au ‚u Ý:-y{tht {txu ±¨æï:-Ä™™u Îæ„æ-«tÂ
§²„ì-fhtð‚t |æê²: yíÞrÄf ±¨é-Ä™™u ¥Îæ„ì-yt…u Au y™u ¥æÚæS±-Ä™ yt…ðt™t r™r{¥t ƒ™e™u
¥æ|æÚ-Ëðo «fth™tk Ëw¾tuÚte …wü fhu Au. (16)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ËíÞMðY…, …qòÞtuøÞ, Ë{M‚ ËkËth™t Wí…tŒf, Ëf÷ Ëw¾Œt‚t
…h{uïh™e s W…tË™t fhe™u Ëw¾e ƒ™ðwk òuEyu.
y™u yu he‚u ftÞo rËrØ {txu ¼tir‚f yÂø™™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u Ëðo Ëw¾tu «t fhðtk
òuEyu. (16)

∞·Ê Ãfi ‡ÊÈ∑˝§ ßͮ⁄UÃmø¸SÃÿÊ ‚ê÷fifl ÷˝Ê¡fiXÔUë¿U– ¡Í⁄fiUÁ‚ œÎÆÃÊ ◊Ÿfi‚Ê ¡ÈCÔUÊ
ÁflcáÊfiflH 17H
…ŒtÚto : nu àæéÜíU-ðeÞo …ht¢{Þwõ‚ rðît™ ! „ï-‚tht su ç±c‡æ±ï-…h{uïh yÚtðt Þ¿t {txu ‚U
su™u {ë„æ-Äthý fhu÷ Au „²æ-‚u™tÚte ‚wk …ê:-¿tt™e y™u ðu„Þwõ‚ ƒ™e™u »„„ì-yt ±™ü:-rð¿tt™
y™u ‚usÞwõ‚ ¨}|æÚ-Ëk…L™ ƒ™e Ëthe he‚u rð¿tt™ «t fhðt {txu „Ýê:-þheh ¥ç¨-Au. ‚u™tÚte
‚wk |æíæ…}æì-«ftþ™u xæÓÀ-«t fh y™u {ë„æ-Äthý fhu÷ }æݨæ-rð¿tt™Úte …whw»ttÚto™u «t fh. (17)
¼tðtÚto : {™w»Þu …h{uïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fhðt™t fthýu rð¿tt™ Ëk…L™ ÚtÞu÷ {™ îtht
þheh y™u ytí{t™t ythtuøÞ™e ð]rØ fhe™u ‚Útt Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u rð¿tt™Þwõ‚ {™Úte ËŒt

91

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (17)

ÃSÿÊfiSÃ ‚àÿ‚fifl‚— ¬˝‚fl ÃãflÊ~ ÿãòÊ◊fi‡ÊËÿ SflÊ„UÊfi–
‡ÊÈÆ∑˝§◊fiÁ‚ øãº˝◊fiSÿ◊ÎÃfi◊Á‚ flÒ‡flŒfl◊fiÁ‚H 18H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! ¨y²¨±¨:-ËíÞ yiïÞoÞwõ‚ yÚtðt s„‚™t r™r{¥t fthýY… „ïyt…™t Ðí¨±ï-Ësuo÷t ËkËth{tk yt…™e f]…tÚte su S±æãæ-ðtýe yÚtðt rðãw‚T Au, „S²æ:-‚u ƒL™u™t
Ëtr™æÞÚte rðãt «t fhe™u Þwõ‚ nwk su àæéÜíU}æì-þwØ ¥ç¨-Au, ™‹Îí}æì-ytnT÷tŒfthf ¥ç¨-Au ¥}æë„}æìy{]‚tí{t™tu ÔÞðnth ‚Útt …h{tÚtoÚte Ëw¾™u rËØ fh™th ¥ç¨-Au y™u ±ñEÎï±}æì-Ëðo Œuð yÚtto‚T
rðît™tu™u Ëw¾ yt…™th ¥ç¨-Au, „„ì-‚u ²‹~æ}æì-Ëkftu[™, rðftË™-ð]rØ, [t÷™, ƒkÄ™ fh™th Þkºt™u
¥àæè²-«t fhwk. (18)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Eïh îtht h[u÷ yt Ë]rü{tk rðãt îtht f÷tÞkºttu™e rËrØ™t {tæÞ{Úte,
yÂø™ ð„uhu …ŒtÚttuoÚte ËBÞfT W…fth „úný fhe™u Ëðo Ëw¾tu™u «t fhðtk òuEyu. (18)

ÁøŒfiÁ‚ ◊ŸÊÁ‚ œË⁄fiUÁ‚ ŒÁˇÊfiáÊÊÁ‚ ˇÊÁòÊÿÊfiÁ‚ ÿÁôÊÿÊSÿÁŒfiÁÃ⁄USÿÈ÷ÿׇÊËcáÊ˸– ‚Ê Ÿ— ‚Ȭ˝ÊfiøË ‚Ȭ˝fiÃËëÿÁœ Á◊òÊSàflÊfi ¬ÁŒ ’fiäŸËÃÊ¢ ¬ÍÆ·Ê˘äflfiŸS¬Ê|àflãŒ˝ÊÿÊäÿfiˇÊÊÿH 19H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! ¨y²¨±¨:-ËíÞ yiïÞoÞwõ‚ „ï-yt…™t Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷ ËkËth{tk
su 癄ì-rðãt ÔÞðnth [u‚tð™the ¥ç¨-Au, su }æÝæ-¿tt™™e ËtÄf ¥ç¨-Au, su {è:-ƒwrØ y™u
f{o™u «t fh™the ¥ç¨-Au, su Îçÿæ‡ææ-rð¿tt™ y™u rðsÞ «t fhðt ÿæç~æ²æ-htò™t …wºt Ë{t™
ð‚o™the ¥ç¨-Au, su ²ç¿æ²æ-Þ¿t fhtððt ÞtuøÞ ¥ç¨-Au, su ©|沄:àæèc‡æèü-ƒL™u «fthÚte rþh
Ë{t™, W¥t{ „wý Þwõ‚ y™u ¥çÎç„:-™tþhrn‚ ðtýe ‚Útt ðes¤e ¥ç¨-Au, ¨æ-‚u Ý:-y{™u
¨éÐíæ™è-…qðoft¤ y™u ¨éÐí„è™è-…rù{ ft¤{tk Ëw¾ yt…™the »ç{-ƒ™u.
su Ðê¯æ-…wrü fh™th ç}æ~æ:-Ëðo™t r{ºt ƒ™e™u {™w»Þíð {txu y±æ-‚u ðtýe ‚Útt ðes¤e™u ÐçΫtr ÞtuøÞ W¥t{ ÔÞðnth{tk ¥Š²ÿææ²-Ëthe he‚u ÔÞðnth òuE™u §‹Îíæ²-…h{ yiïÞoÞwõ‚ …h{uïh,
yæÞût y™u ©uc ÔÞðnth {txu ÏæŠÝè„æ}æì-ƒkÄ™Þwõ‚ fhu.
‚u yt… ¥Š±Ý:-ÔÞðnth y™u …h{tÚto™e rËrØ fhtð™th {t„o{tk Ý:-yt… y{the r™hk‚h
Ðæ„é-hûtt fhtu. (19)
¼tðtÚto : su ƒnth y™u ykŒhÚte hûtt fhðt™t fthýu Ëðtuo¥t{ ðtýe y™u rðãw‚T Au, ‚u ¼q‚,
¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ ft¤{tk Ëw¾ŒtÞe Au, yu{ òýðwk òuEyu.
su ftuE {™w»Þ y™u ˼t…r‚™e «ËL™‚t ‚Útt ‚u™e yt¿tt…t÷™ {txu ‚Útt W¥t{ ÔÞðnthtu™e
rËrØ {txu, ËíÞ ðtýe y™u rðãw‚T rðãt™u áZ‚t…qðof ðþ{tk fhe ÷u Au, ‚u s {™w»Þ Ëðo™tu hûtf
Īu Au. (19)

92

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ŸfiÈ àflÊ ◊ÊÃÊ ◊fiãÿÃÊ◊ŸÈfi Á¬ÃÊ˘ŸÈÆ ÷˝ÊÃÊ ‚ªèÿÊ¸˘ŸÈÆ ‚πÊ ‚ÿÍfiâÿ—– ‚Ê
ŒfiÁfl Œfl◊ë¿UU„UËãº˝Êfiÿ ‚Ê◊fiö L§º˝SàflÊfiflûʸÿÃÈ Sfl|Sà ‚Ê◊fi‚πÊ ¬ÈŸ⁄UÁ„fiUH 20H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su LÎí:-…h{uïh yÚtðt [wk{t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™t y¾kz …t÷™Úte
…qýo rðît™T y±æ-‚™u su ðtýe, rðãw‚T y™u ¨æï}æ}æì-W¥t{ …ŒtÚttuo™tu Ë{qn S±çS„-Ëw¾™t §‹Îíæ²-…h{
yiïÞo™e «tr {txu ¥æ±œæü²„é-«ð]¥t fhu; y™u su™tÚte ¨æ-‚u ¨æï}樶æ-rðãt«ftþÞwõ‚ ðtýe y™u
Îïç±-rŒÔÞ„wý rðãw‚T Îï±}æì-W¥t{ Ä{toí{t rðît™™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚u™u ‚wk ÐéÝ:-ðthkðth ¥ÓÀËthe he‚u §çã-«t fh.
yu rðãt™u „úný fhðt {txu y±æ-‚™u }ææ„æ-Wí…L™ fh™the s™™e ¥Ýé}拲„æ}æì-y™w{r‚ yÚtto‚T
yt¿tt yt…u. yu s he‚u çЄæ-s™f ¨xæ|²ü:-‚u „¼o{tk Wí…L™ ÚtÞu÷ yÚtto‚T |æíæ„æ-ËntuŒh ¼tE
y™u ¨²ê‰²:-Ë{qn{tk hnu™th ¨¶æ-r{ºt Ëðuo «ËL™‚t…qðof yt¿tt yt…u, ‚u rðãt™u ‚wk ÐéÝÚïçãyíÞk‚ …whw»ttÚtoÚte «t fh. (20)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …hM…h yuðtu ÔÞðnth fhðtu òuEyu fu - su{ Ä{o…htÞý rðŒw»te {t‚t,
Ä{toí{t rðît™ r…‚t, ¼tE y™u r{ºt ð„uhu ËíÞ ÔÞðnth{tk «ð]¥t hnu, ‚u{ …wºt ð„uhuyu …ý y™wfhý
fhðwk òuEyu.
‚Útt su{ rðît™ ÄtŠ{f …wºt ð„uhu Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth{tk «ð]¥t hnu, ‚u{ {t‚t-r…‚trŒyu …ý
y™wËhý fhðwk òuEyu. yt he‚u Ëðuo …hM…h ð‚toð fhe™u yt™kŒ{tk hnu. (20)

flS√ÿSÿÁŒfiÁÃ⁄USÿÊÁŒàÿÊÁ‚fi L§º˝ÊÁ‚fi øãº˝ÊÁ‚fi–
’΄US¬ÁÃfic≈˜UÔflÊ ‚ÈÆêŸ ⁄fiUêáÊÊÃÈ L§º˝Ê fl‚ÈfiÁ÷⁄UÊøfi∑§H 21H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su{ su ±S±è-yÂø™ ð„uhu …ŒtÚto ™t{f ðËw rðãtÚte ËkƒkrÄ‚ ‚Útt
su™u [tuðeË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ fh™thtytuyu «t fhu÷ ¥ç¨-Au, su ¥çÎç„:-«ftþfthf
¥ç¨-Au, LÎíæ-«týðtÞwÚte ËkƒkrÄ‚ y™u suýu [wk{t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo Ëuð™ fh™thtytuyu «tÂ
fhu÷ ¥ç¨-Au.
su ¥æçÎy²æ-ËqÞoË{t™ Ëðo rðãtytu™tu «ftþ fh™the y™u su™wk yz‚t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo
…t÷™ fhe™u „úný - Mðefth fhu÷ ¥ç¨-Au, su ™‹Îíæ-ytnT÷tŒŒtÞf ¥ç¨-Au, su™u ÏæëãSÐç„:Ëðtuo¥t{ LÎí:-Œwütu™u hztð™th …h{uïh yÚtðt rðît™ ¨é}Ýï-Ëw¾{tk Ú}‡ææ„é-h{ý fh‚tk y™u su
±¨éç|æ:-…qýo rðãtÞwõ‚ rðît™tu™e ËtÚtu - Ëk„ hnu™the ðtýe yÚtðt rðãw‚™wk ¥æ™ÜïU-r™{toý ‚Útt
RåAt fh‚tk yÚtðt su™e nwk RåAt fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý y±æ-‚u™u Ú}‡ææ„é-h{ýÞwõ‚ yÚtðt ‚u™u rËØ
fhðt™e RåAt fh. (21)
¼tðtÚto : su ðtýe y™u rðãw‚T «tý y™u …]rÚtðe ð„uhu ËtÚtu hne™u y™uf ÔÞðnthtu™e rËrØ™tu
nu‚w - ËtÄf Au.

93

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su rs‚urLÿÞ‚t y™u Ä{to[hý…qðof ÞÚttÞtuøÞ ƒúñ[Þo …t÷™ fh™tht {™w»Þtu îtht rð¿tt™…qðof
r¢Þtytu{tk ËBÞfT «Þwõ‚ fhu÷ ðtýe y™u rðãw‚T yíÞk‚ Ëw¾fthf ƒ™u Au, [nu {™w»Þ] ‚wk …ý
‚u ƒk™u™wk Ëuð™ fh. (21)

•ÁŒfiàÿÊSàflÊ ◊ÍÆh¸ãŸÊÁ¡fiÉÊÁ◊¸ Œflÿ¡fiŸ ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘ß«UÊfiÿÊS¬Œ◊fiÁ‚ ÉÊÎÆÃflØÔ
SflÊ„UÊfi– •S◊ ⁄Ufi◊SflÊS◊ Ã ’ãœÈÆSàfl ⁄UÊÿÊ ◊ ⁄UÊÿÊ ◊Ê flÿö ⁄UÊÿS¬Ê·fiáÊ ÁflÿÊÒc◊
ÃÊÃÊ ⁄UÊÿfi—H 22H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk su{ Îï±²…Ýï-rðît™tu™t Ëk„ fhðt{tk ‚Útt Œt™ yt…ðt{tk yu
¥çÎy²æ:-yL‚rhût ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{ y™u §Çæ²æ:-ðtýe™u S±æãæ-Ëthe he‚u Þ¿tr¢Þt™t {æÞ{tk su
}æêhüÝì-ËðoÚte W…h hnu÷ Íæ넱„ì-…wrüfthf ½]‚Ë{t™ ÐÎ}æì-òýðt y™u «t fhðt ÞtuøÞ …Œðe
[ðtýe y™u rðãw‚T] ¥ç¨-Au. su™u nwk ¥æ+ç…{<}æ-«Œe fhwk Awk, ‚u{ y±æ-‚u™u ‚wk …ý «Œe fh.
su ¥S}æï-y{tht{tk rð¼qr‚ h{ý fhu Au, ‚u ‚{tht{tk …ý Ú}æS±-h{ý fhtðtu.
su ¥S}æï-y{tht Ïæ‹{é:-¼tE Au, ‚u „ï-‚tht …ý ÚttÞ y™u su Úæ²:-rðãtrŒ y™u ËwðýtorŒ
Ä™Ë{qn y±ï-‚the …tËu Au, ‚u }æï-{the …tËu …ý ÚttÞ.
su „æï„:-òýðt, «t fhðt ÞtuøÞ Úæ²:-rðãtY…e Ä™ {tht{tk Au, ‚u ‚tht{tk …ý ÚttÞ; su
Úæ²:-‚{the y™u {the Ë{]rØ Au, ‚u Ëðo™t Ëw¾ {txu «Þwõ‚ ÚttÞ.
yt he‚u òýe™u r™ùÞ fh‚tk ‚Útt yt[hý fh‚tk ‚{u ±²}æì-y{u y™u Ëðo s™tu Úæ²SÐæï¯ï‡æÄ™™e …wrüÚte fŒe …ý }ææ ç±²æñc}æ-…]ÚtfT ™ hneyu. (22)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu su ËíÞrðãt y™u Ä{oÚte ËkMf]‚ ðtýe y™u rðãt ‚Útt r¢Þt îtht
ËBÞfT «Þwõ‚ rðãw‚T ð„uhu™e rðãt Au, ‚u™tu Ëðo™u W…Œuþ fhe™u, „úný fhe™u, Ëðo™e Ëw¾-Œw:¾™e
ÔÞðMÚtt™u Ë{t™ òýe™u, Ë{M‚ yiïÞo™u …htu…fth{tk ÷„tðe™u ËŒt Ëw¾e hnuðwk òuEyu.
suÚte …tu‚t™t ‚Útt yLÞ™t yiïÞo™tu nÙtË ÚttÞ yuðtu ÔÞðnth fŒe …ý fhðtu ™rn. (22)

‚◊fiÅÿ Œ√ÿÊ ÁœÿÊ ‚¢ ŒÁˇÊfiáÊÿÊL§øfiˇÊ‚Ê–
◊Ê ◊˘•ÊÿÈÆ— ¬˝◊Êfi·Ë◊Ê¸˘•„¢U Ãflfi flË⁄¢U ÁflfiŒÿ Ãflfi ŒÁfl ‚ãŒÁ‡ÊfiH 23H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su{ ¥ã}æì-nwk Îçÿæ‡æ²æ-¿tt™ËtÄf y™u y¿tt™™tþf ©L™ÿæ¨æyíÞk‚ M…ü fÚt™ yÚtðt Œþo™Þwõ‚ Îïòæ-«ftþ{t™ ç{²æ-«¿tt yÚtðt f{oÚte „±-yt…™e Îïç±rŒÔÞ„wýtuÚte þtu¼tÞ{t™ ‚u ðtýe yÚtðt rðãw‚T™u ¨¢Îçàæ-Ëthe he‚u òuðt ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk Sð™™u
¨}æw²ï-fÚt™Úte «fx fhwk Awk.
‚u }æï-{tht ¥æ²é:-Sð™™tu }ææ Ðí}ææï¯è:-™tþ ™ fhu. ‚u™u nwk yrðãtÚte }ææï-™ü ™ fhwk. „±nu Ëðo™t r{ºt ! yLÞtÞÚte yt…™t ±èÚ}æì-þqhðeh™u }ææ ¨¢ç±Îï²-«t ™ fhwk, ‚u{ ‚wk …ý Ëðo yt[hý

94

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u yLÞtÞÚte {tht þqhðehtu™u «t ™ fh. (23)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu þwØ f{o y™u ƒwrØ îtht ðtýe-rðãt y™u rðãw‚-rðãt™u „úný fhe™u,
ytÞw™e ð]rØ fhe™u, ðehtu™u rðãtrŒ „wýtu{tk rËØ fhe™u ËŒt Ëw¾e hnu. (23)

∞· Ãfi ªÊÿòÊÊ ÷ʪ˘ßÁÃfi ◊ ‚Ê◊Êfiÿ ’˝ÍÃÊŒ· Ã òÊÒc≈ÈU fi÷Ê ÷ʪ˘ßÁÃfi ◊ ‚Ê◊Êÿfi
’˝ÍÃÊŒ· Ã ¡ÊªfiÃÊ ÷ʪ˘ßÁÃfi ◊ ‚Ê◊Êfiÿ ’˝ÍÃÊë¿UãŒÊŸÊ◊ÊŸÊú‚Ê◊˝ÊfiÖÿXÔÆUë¿UÁÃfi ◊
‚Ê◊Êfiÿ ’˝ÍÃÊØԖ •ÊS◊Ê ∑§~Ê˘Á‚ ‡ÊÈÆ∑˝§SÃ ª˝sÔÊfi ÁflÁøÃfiSàflÊ ÁflÁøfiãflãÃÈH 24H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk ftuý yu Þ¿t™tu xææ²~æ:-ðuŒMÚt „tÞºte AkŒÞwõ‚ {kºttu™t Ë{qntuÚte
«r‚…trŒ‚ |ææxæ:-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ¼t„ Au ? §ç„-yu{ rðît™™u …qA.
‚u rðît™ „ï-‚™u yu Þ¿t™tu yt «íÞût Au §ç„-yu he‚u ¨æï}ææ²-…ŒtÚtorðãt Ëk…tŒ™ fh™th
}æï-{tht {txu Au, ‚u{ Ïæíê„æ„ì-fnu.
‚wk ftuý ‚u Þ¿t™tu ~æñcÅé|æ:-rºtüw… AkŒÚte «r‚…trŒ‚ |ææxæ:-¼t„ Au ? §ç„-yu{ rðît™™u …qA.
‚u rðît™ „ï-‚™u yu Þ¿t™tu »¯:-yt ¼t„ Au. §ç„-yu he‚u «íÞûtY…Úte Ë{tÄt™ ¨æï}ææ²W¥t{ hË™u Ëk…tŒ™ fh™th }æï-{tht {txu Au ‚u{ Ïæíê„æ„ì-fnu - W…Œuþ fhu.
‚wk ftuý yu Þ¿t™tu …æxæ„:-s„‚e AkŒÚte frÚt‚ |ææxæ:-ykþ Au ? §ç„-yu{ yt™u …qA.
‚u [ytÂ] „ï-‚™u yu Þ¿t™tu »¯:-yt «rËØ ¼t„ Au, §ç„-yu he‚u ¨æï}ææ²-…ŒtÚtorðãt™u Ëk…tŒ™
fh™th }æï-{tht {txu W¥th Ïæíê„æ„ì-fnu - yt…u.
su{ yt… À‹ÎæïÝæ}ææÝæ}æì-W»ýf ð„uhu AkŒtu™t {æÞ{tk fnu÷ Þ¿t™t W…Œuþ{tk ¨æ}æíæÁ²}æì-Ëthe
he‚u htßÞ™u xæÓÀ-«t Útt §ç„-yu he‚u ¨æï}ææ²-yiïÞoÞwõ‚ }æï-{tht {txu Ëtðo¼ti{ htßÞ™e «trÂ
{txu™tu W…tÞ Ïæíê„æ„ì-fntu - W…Œuþ fhtu.
su fthýu yt… ¥æS}ææÜU:-y{™u àæéÜíU:-…rðºt fh™th W…Œuþf ¥ç¨-Atu, ‚u{ nwk „ï-yt…™tu
xæís:-„úný fhðt ÞtuøÞ ç±ç™„:-W¥t{ Ä™trŒ ÿÔÞ y™u „wýtuÚte Þwõ‚ rþ»Þ Awk.
yt… {™u Ëðo „wýtuÚte WL™‚ fhtu. yu fthýu nwk y±æ-yt…™u ð]rØÞwõ‚ fhwk Awk y™u Ëðo {™w»Þ
y±æ-yt… ‚Útt yu Þ¿t y™u {™u ç±ç™‹±‹„é-ð]rØÞwõ‚ - WL™‚ fhtu. (24)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu rðît™tu™u «&™ fhe™u Ëðo rðãtytu™tu Ëk„ún fhðtu òuEyu y™u rðît™tu
yu rðãt™u „úný fhtðu.
…hM…h y™w„ún ¼tðÚte ð‚toð fhe™u Ëðo ÷tuftu ð]rØ™u «t fhe™u [¢ð‚eo htßÞ™wk Ëuð™
fhtu. (24)

•Á÷ àÿ¢ Œflö ‚fiÁflÃÊ⁄Ufi◊ÊáÿÊ~— ∑§Áfl∑fi˝§ÃÈÆ◊ø¸ÊfiÁ◊ ‚àÿ‚fiflö ⁄UàŸœÊ◊Á÷ Á¬˝ÿ¢
◊Áâ ∑§Áfl◊˜–Ô ™§äflʸ ÿSÿÊ◊ÁÃ÷ʸ˘•ÁŒfilÈÃà‚flËfi◊ÁŸ Á„U⁄fiUáÿ¬ÊÁáÊ⁄UÁ◊◊ËÖ ‚ÈÆ∑˝§ÃÈfi—

95

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

∑Î§Æ¬Ê Sflfi—– ¬˝¡ÊèÿfiSàflÊ ¬˝¡ÊSàflÊfi˘ŸÈƬ˝ÊáÊfiãÃÈ ¬˝¡ÊSàfl◊fiŸÈƬ˝ÊÁáÊfiÁ„UH 25H
…ŒtÚto : nwk ²S²-su ËÂå[Œt™kŒtrŒ ÷ûtýÞwõ‚ …h{uïh, ÄtŠ{f ˼t…r‚ y™u «òs™™t
¨±è}æçÝ-ËòoÞu÷t ËkËth{tk ªŠ±æü-W¥t{ ¥}æç„:-MðY… |ææ:-«ftþ{t™ ¥çÎlé„„ì-«ftrþ‚ Au,
su™e ÜëUÐæ-fhwýt S±:-Ëw¾Œt‚t Au.
çãÚ‡²Ðæç‡æ:-suýu ËqÞo ð„uhu ßÞtur‚ ÔÞðnth{tk W¥t{ „wý f{tuo™u Þwõ‚ fÞto Au. ¨éÜíU„é:-su
©uc «¿tt y™u f{oÞwõ‚ Eïh, ˼t-Mðt{e y™u «òs™™u S±:-ËqÞo y™u Ëw¾™u ¥ç}æ}æè„-MÚttr…‚
fÞtO Au.
y²}æì-‚u ¥ææï:-ãw÷tuf y™u …]rÚtðe÷tuf ‚Útt ¨ç±„æÚ}æì-yÂø™ ð„uhu™u Wí…L™ y™u Ëk«Þtu„
fh™th ‚Útt ÜUç±ÜíU„é}æì-Ëðo¿t y™u Ëðo rðãtÚte Þwõ‚ ƒwrØ{t™ ÚyÝ{æ}æì-h{ýeÞ hí™tu™u Äthý fh™th
¨y²¨±}æì-ËíÞ yiïÞoÞwõ‚ çÐí²}æì-Ëðo™t «er‚fthf }æç„}æì-ðuŒtrŒ þt† ‚Útt rðît™tu™u {tLÞ ÜUç±}æìðuŒrðãt™tu W…Œuþ fh™th ‚Útt Îï±}æì-Ëw¾Œt‚t …h{uïh, ˼tæÞût y™u «òs™™wk ¥™æüç}æ-…qs™
fhwk Awk. y±æ-yt…™u Ðí…æ|²:-Wí…L™ ÚtÞu÷e Ë]rüÚte …qswk Awk, ‚u yt…™e Ë]rü{tk Ðí…æ:-{™w»ÞtrŒ
¥ÝéÐíæ‡æ‹„é-ytÞw ¼tu„ðu y±}æì-y™u yt… f]…t fhe™u Ðí…æ:-«ò™u Sðtu™u y™wfq¤ ¥ÝéÐíæç‡æçãy™w„ún fhtu [Sð™ «Œt™ fhtu]. (25)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ë{M‚ ËkËth™t h[rÞ‚t, r™htfth, ÔÞt…f, ËðoþÂõ‚{t™ y™u
ËÂå[Œt™kŒ ð„uhu ÷ûtýÞwõ‚ …h{uïh™e, «ò…t÷™{tk ‚í…h y™u ÄtŠ{f «òs™tu™e …qò r™íÞ
fhðe òuEyu. ‚u™tÚte r¼L™ ƒeò ftuE™e ™rn fhðe òuEyu.
rðît™tuyu «òs™tu™t Ëw¾ {txu ‚u™e [Eïh™e] M‚wr‚, «tÚto™t y™u W…Œuþ [¢{þ:]r™íÞ fhðtk
òuEyu. suÚte Ë{M‚ «ò ‚u™e yt¿tt™e y™wfq¤ ËŒt hnu. su{ «týtu{tk Ë{M‚ Sðtu™u «u{ Au,
‚u{ …h{tí{t ð„uhu{tk ht¾ðtu òuEyu. (25)

‡ÊÈÆ∑˝¢§ àflÊfi ‡ÊÈÆ∑˝§áÊfi ∑˝§ËáÊÊÁ◊ øãº˝¢ øãº˝áÊÊ◊ÎÃfi◊◊ÎÃfiŸ– ‚Ç◊ Ã ªÊ⁄URS◊
Ãfi øãº˝ÊÁáÊ ìfiSßÍ⁄fiUÁ‚– ¬˝¡Ê¬fiÃfl¸á¸Êfi— ¬⁄UR◊áÊfi ¬‡ÊÈŸÊfi ∑˝§Ëÿ‚ ‚„Ud¬Ê·¢
¬fiÈ·ÿ◊˜ÔH 26H
…ŒtÚto : su{ ¨x}æï-…]rÚtðe ËtÚtu hnu÷ Þ¿t{tk „Ш:-«‚t…Þwõ‚ yÂø™ yÚtðt ‚…Mðe yÚtto‚T
Ä{toí{t rðît™™wk „Ýê:-þheh ¥ç¨-Au. ‚u™u rþÕ…rðãt ‚Útt ËíÞtu…Œuþ™u «t fhðt {txu ÐàæéÝæðu[tÞu÷tk „tÞ ð„uhu …þwytu fhe™u, Ä™ ð„uhu Ët{„úeÚte „úný fhe™u, Ðí…æЄï:-«ò™t …t÷f ËqÞo™wk
±‡æü:-ðhý fhðt - Mðefth fhðt ÞtuøÞ ‚us ÜíU貨ï-¾heŒtÞ Au. ‚uÚte ¨ãdÐæï¯}æì-yËkÏÞ …tu»tý
ËtÄ™tuÚte …wü ÚtE™u nwk Ðé¯ï²}æì-…wü fu ƒ¤ðt™ ƒ™wk.
nu rðît™ {™w»Þ ! su „ï-yt…™u xææï:-…]rÚtðe™t htßÞ™t Ëtr™æÞÚte ™‹Îíæç‡æ-Ëwðýo ð„uhu Ät‚w
«t ÚttÞ Au, ‚u ¥S}æï-y{tht {txu …ý ÚttÞ.

96

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su{ nwk ÐÚ}æï‡æ-W¥t{ àæéÜíïU‡æ-þwØ ¼tðÚte àæéÜíU}æì-þwrØfthf Þ¿t ™‹Îíï‡æ-ËwðýoÚte ™‹Îí}æì-Ëwðýo
y™u ¥}æë„ïÝ-™tþhrn‚ rð¿tt™Úte ¥}æë„}æì-{tuût Ëw¾™u ÜíUè‡ææç}æ-„úný fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý y±æ‚u™u „úný fh. (26)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu þheh, {™, ðtýe y™u Ä™ îtht Eïh™e W…tË™t ð„uhu ÷ûtýtuÞwõ‚
Þ¿t™wk r™hk‚h y™wct™ fhe™u y„rý‚ y™u y™w…{ …wrü «t fhðe òuEyu. (26)

Á◊òÊÊ Ÿ˘∞Á„U ‚ÈÁ◊fiòÊœ˘ßãº˝fiSÿÊL§◊ÊÁflfi‡Ê ŒÁˇÊfiáÊ◊ÈƇÊãŸÈƇÊãÃfiú SÿÊŸ— SÿÊŸ◊˜–Ô
SflÊŸ ÷˝Ê¡ÊYÔUfiÊ⁄UR ’ê÷Êfi®®⁄UR „USà ‚È„UfiSà ∑Χ‡ÊÊfiŸflÃ flfi— ‚Ê◊∑˝§ÿfiáÊÊSÃÊŸfi˝ˇÊäfl¢ ◊Ê
flÊfi Œ÷Ÿ˜ÔH 27H
…ŒtÚto : nu S±æÝ-W…Œuþ fh™th, |æíæ…-«ftþ™u «t fh™th, ¥¢YæÚï-A¤™t þºtw, Ïæ}|ææÚïrð[th-rðhtuÄeytu™t þºtw, ãS„-«ËL™ fh™th, ¨éãS„-Ëthe he‚u nM‚ r¢Þt™u òý™th, ÜëUàææÝæïŒwütu™u f]þ fh™th, ¨éç}æ~æ{:-©uc r{ºttu™u Äthý fh™th, ç}æ~æ:-Ëðo™t r{ºt, S²æïÝ:-Ëw¾™e ©àæÝìft{™t fh™th ˼tæÞût ! yt… Ý:-y{™u ¥æ §çã-Ëthe he‚u «t Úttytu.
Îçÿæ‡æ}æì-W¥t{ yk„Þwõ‚, ©L}æì-ƒnw W¥t{ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ‚Útt Mðefth fhðt ÞtuøÞ, ©àæ‹„}æìft{™t fhðt ÞtuøÞ, S²æïÝ}æì-Ëw¾{tk ¥æç±àæ-«ðuþ fhtu.
nu ˼tæÞûttu ! »„ï-su §‹ÎíS²-…h{ yiïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût rðît™™t ¨æï}æÜíU²‡ææ:-Ëtu{ yÚtto‚T
W¥t{ …ŒtÚttuo ¾heŒ™th «ò y™u ™tufh ð„uhu {™w»Þ ±:-‚{the hûtt fhu y™u ‚{u ÷tuftu …ý ‚u™e
Úÿ抱}æì-ËŒt hûtt fhtu.
su{ ‚u þºtwytu „æÝì-‚u ±:-‚{the ®nËt fhðt Ë{Úto }ææ Î|æÝì-™ ƒ™u, ‚u{ yu he‚u …hM…h
{¤e™u ËBÞfT «er‚…qðof yt[hý fhtu. (27)
¼tðtÚto : hts…whw»ttu y™u «òs™tuyu …hM…h «u{Úte W…fth{tk ‚Útt Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth{tk hne™u,
þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u, yrðãtY…e ykÄfth™tu ™tþ fhe™u, [¢ð‚eo htßÞ …h þtË™ fhe™u ËŒt
yt™kŒ{tk hnuðwk òuEyu. (27)

¬Á⁄fiU ◊ÊÇŸ ŒÈ‡øfiÁ⁄UÃÊiÊœSflÊ ◊Ê ‚ÈøfiÁ⁄UÃ ÷¡–
©UŒÊÿfiÈ·Ê SflÊÿÈ·ÊŒfiSÕÊ◊◊ÎÃÊ°2˘•ŸÈfiH 28H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… f]…t fhe™u su f{oÚte S±æ²é¯æ-W¥t{‚tÞwõ‚ «tý Äthý fh™th
¥æ²é¯æ-yt Sð™Úte ¥}æë„æÝì-Sð™{wõ‚ y™u {tuût™u «t rðît™tu yÚtðt {tuûtY…e yt™kŒtu™u
©ÎSƒæ}æì-Ëthe he‚u «t fhwk.
‚uÚte }ææ-{™u ËkÞwõ‚ fhe™u ÎépçÚ„æ„ì-Œwüt[hýÚte ©„ì Ïææ{S±-…]ÚtfT fhe™u }ææ-{™u ¨é™çÚ„ïyíÞw¥t{ Ä{to[hýÞwõ‚ ÔÞðnth{tk ¥‹±æ|æ…-Ëthe he‚u MÚttr…‚ fhtu. (28)

97

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht yÄ{oíÞt„ y™u Ä{o„úný fhðt {txu Ët[t ¼tðÚte «tÚto™t fhu÷ yu
…h{uïh su{ ‚u™u yÄ{oÚte Atuztðe™u Ä{o{tk þe½ú «ð]¥t fhu Au, ‚u{ {™w»Þu MðÞk ytSð™ Ä{to[hý{tk
«ð]¥t hne™u ËkËth™tk y™u {wÂõ‚™tk Ëw¾tu™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (28)

¬˝Áà ¬ãâÊÊfi◊¬kÁ„U Sfl|SêÊ◊fiŸ„U‚fi◊˜–Ô ÿŸ Áfl‡flÊ— ¬Á⁄U Ám·Êfi flÎÆáÊÁÄÃfi ÁflãŒÃ
fl‚ÈfiH 29H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! yt…™t y™w„únÚte Þwõ‚ …whw»ttÚteo ƒ™e™u y{u ²ïÝ-su {t„oÚte rðît™
{™w»Þ ç±Eæ:-Ëðo çm¯:-þºtwËu™t yÚtðt Œw:¾ŒtÞe ¼tu„ r¢ÞtytuÚte ÐçÚ±ë‡æçv„-Ëðo «fthÚte Œqh
fhe ±¨é-Ëw¾ŒtÞf Ä™™u 籋΄ï-«t ÚttÞ Au, ‚u ¥Ýïã¨}æì-®nËthrn‚ S±çS„xææ}æì-Ëw¾…qðof sðt
ÞtuøÞ Ð‹ƒæ}æì-{t„o™u Ðíy²Ðkçã-«íÞût «t fheyu.
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu îu»t ð„uhu™tu íÞt„, rðãt Ä™™e «tr ‚Útt Ä{o{t„o™tu «ftþ «tÂ
fhðt {txu Eïh™e «tÚto™t, Ä{o™wk Ëuð™ y™u rðît™tu™e r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu. (29)

•ÁŒfiàÿÊSàflªSÿÁŒfiàÿÒ ‚Œ˘•Ê‚ËfiŒ– •SÃfièŸÊŒ˜Ô lÊ¢ flÎfi·÷Ê˘•ãÃÁ⁄fiUˇÊ◊Á◊fi◊ËÃ
flÁ⁄U◊ÊáÊfiê¬ÎÁÕ√ÿÊ—– •Ê‚ËfiŒÁm‡flÊ ÷ÈflfiŸÊÁŸ ‚◊˝Ê«˜UÔ Áfl‡flûÊÊÁŸ flLfi§áÊSÿ
fl˝ÃÊÁŸfiH 30H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! suÚte ±ë¯|æ:-©uc „wýÞwõ‚ yt… ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe™wk y±ÜUì-ytåAtŒ™
fh™th ¥ç¨-Atu, ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe ð„uhu Ë]rü {txu ¨Î:-MÚtt…™ fhðt ÞtuøÞ ¥æ¨èÎ-ÔÞðMÚtt™u
MÚttr…‚ fhtu Atu. ‚Útt læ}æì-ËqÞtorŒ™u ¥S„}Ýæ„ì-h[tu Atu. ±çÚ}ææ‡æ}æì-yíÞk‚ W¥t{ ¥‹„çÚÿæ}æìyk‚rhût™u ¥ç}æ}æè„-h[tu Atu. ¨}æíæÅì-Ëthe he‚u «ftþ «t Ëðo™t yrÄ…r‚ yt… ÐëçƒÃ²æ:-yL‚rhût™t
{æÞ{tk ç±Eæ-Ëðo |æé±ÝæçÝ-÷tuftu™wk ¥æ¨è΄ì-MÚtt…™ fhtu Atu, yuÚte „æçÝ-yu ç±Eæ-Ëðo ±L‡æS²©ucY… „ï-yt…™tk §„ì-s ±í„æçÝ-ËíÞ Mð¼tð y™u f{o Au yu{ y{u ¥Ðkçã-òýeyu Aeyu.
rî‚eÞ yÚto : su ±ë¯|æ:-yíÞw¥t{ ¨}æíæÅì-MðÞk «ftþ{t™ ËqÞo y™u ðtÞw ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe
ð„uhu™u y±ÜUì-ytåAtrŒ‚ fh™th ¥ç¨-Au ‚Útt ¥çÎy²ñ-…]rÚtðe ð„uhu Ë]rü {txu ¨Î:-÷tuftu™u
¥æ¨èÎ-MÚtt…™ læ}æì-«ftþ™u ¥S„|Ýæ„ì-Äthý ±çÚ}ææ‡æ}æì-©uc ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™e ¥ç}æ}æè„h[™t y™u ÐëçƒÃ²æ:-ytftþ™e {æÞ{tk ç±Eæ-Ëðo |æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u ¥æ¨è΄ì-MÚtt…™ fhu Au.
„æçÝ-‚u ç±Eæ-ƒÄt „ï-‚u ±L‡æS²-ËqÞo y™u ðtÞw™tu §„ì-s ±í„æçÝ-Mð¼tð y™u f{o Au yu{
y{u ¥Ðkçã-òýeyu Aeyu. (30)
¼tðtÚto : …h{uïh™tu yu Mð¼tð Au, fu ‚u yt Ëðo ËkËth{tk ÔÞt…f Au, ‚u™u h[e™u, ‚u™u Äthý
fhu Au; yu he‚u ËqÞo y™u ðtÞw™tu …ý «ftþ fhðtu y™u ÷tuftu™u Äthý fhðt™tu Mð¼tð Au. …qðo
{Lºt{tkÚte ‘¥Ðkçã’ …Œ™e y™wð]r¥t ytðu÷ Au. (30)

flŸfi·ÈÆ √ÿõãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ÃÃÊŸ flÊ¡◊fl¸Óà‚ÈÆ ¬ÿfi˘©UÁdÿÊfi‚È–

98

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

NUà‚È ∑˝§Ã颮 flLfi§áÊÊ ÁflˇflÊ|ÇŸ¢ ÁŒÁfl ‚Íÿ¸Ó®◊ŒœÊÃ˜Ô ‚Ê◊◊º˝ÊfiÒH 31H
…ŒtÚto : su ±L‡æ:-yíÞw¥t{, …h{uïh, ËqÞo yÚtðt «týðtÞw Au ‚u ±Ýï¯é-rfhý yÚtðt ð™tu{tk
¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™u 籄„æÝ-rðM‚thÞwõ‚ fhu÷ yÚtðt fh‚tk ¥±üy¨é-yíÞw¥t{ ðu„trŒ „wýÞwõ‚
rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚto y™u ½tuzt ð„uhu …þwytu{tk ±æ…}æì-ðu„ ©çd²æ¨é-„tÞtu{tk в:-ŒqÄ Ny¨é-ÓŒÞtu{tk
ÜíU„é}æì-«¿tt ‚Útt f{o ç±ÿæé-«ò{tk ¥çxÝ}æì-yÂø™ çÎç±-«ftþ{tk ¨ê²ü}æì-ËqÞo ¥Îíæñ-…ðo‚ ‚Útt {u½ðtŒ¤tu{tk ¨æï}æ}æì-Ëtu{ðÕ÷e ð„uhu yti»trÄ y™u ©uc hË™u ¥Î{æ„ì-Äthý fÞto fhu Au, ‚u Eïh™e
W…tË™t ‚Útt ‚u ƒk™u™tu W…Þtu„ fheyu. (31)
¼tðtÚto : su{ [±L‡æ: =]…h{uïh …tu‚t™e rðãt™t «ftþ y™u s„‚™e h[™t îtht Ë{M‚
…ŒtÚttuo{tk ‚u-‚u Mð¼tðÞwõ‚ „wýtu™u MÚttr…‚ fhe™u, rð¿tt™ ytrŒ ‚Útt ðtÞw y™u ËqÞo ð„uhu™tu rðM‚th
fhu Au, ‚u{ s ðtÞw y™u ËqÞo …ý Ëðo™t Ëw¾™tu rðM‚th fhu Au. (31)

‚Íÿ®Ó¸ Sÿ øˇÊÈ⁄Æ UÊ⁄UÊ„fi UÊÇ Ÿ⁄UˇR áÊ— ∑§ŸËŸfi∑§◊˜–Ô ÿòÊÒÇfi ÊÁ÷⁄UËÿfi‚ ÷˝Ê¡fi◊ÊŸÊ Áfl¬|‡øÃÊfiH
32H
…ŒtÚto : nu …h{uïh ! ²~æ-ßÞtk yt… »„àæïç|æ:-rð¿tt™ ytrŒ „wýtuÚte |æíæ…}ææÝ:-«ftþ{t™
ç±Ðçp„æ-{uÄtðe rðît™Úte §ü²¨ï-rð¿tt‚ Úttð Atu.
ßÞtk yt… «týðtÞw ‚Útt rðãw‚T »„àæïç|æ:-ðu„trŒ „wýtu ‚Útt ç±Ðçp„æ-rðît™Úte |æíæ…}ææÝ:«ftrþ‚ ÚtE™u §ü²¨ï-rð¿tt‚ Úttð Atu.
ßÞtk yt… «tý ‚Útt rðãw‚T ¨ê²üS²-ËqÞo yÚtðt rðãw‚T y™u ¥xÝï:-¼tir‚f yÂø™™u ¥ÿ‡æ:òuðt™tk ËtÄ™ ÜUÝèÝÜU}æì-«ftþf ™ÿæé:-™uºttu™u ¥æÚæïã-ƒ‚tðtu Atu, íÞtk y{u yt…™e W…tË™t y™u
‚u ƒL™u «tý y™u rðãw‚T™tu W…Þtu„ fheyu. (32)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu îtht rð¿tt™…qðof Eïh™e W…tË™t fhðt{tk ytðu Au y™u «tý ‚Útt
rðãw‚T™tu ËBÞfT «Þtu„ fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ s {™w»Þtu îtht rð¿tt™…qðof [Eïh™e ]W…tË™t fhðe
òuEyu. [«tý™tu] W…Þtu„ fhðtu òuEyu y™u [rðãw‚T™tu] ËBÞfT «Þtu„ fhðtu òuEyu. (32)

©UdÊflï œÍ·Ê¸„UÊÒ ÿÈÆÖÿÕÊfi◊ŸüÊ͢•flËfi⁄U„UáÊÊÒ ’˝rÊÔøÊŒfiŸÊÒ–
Sfl|Sà ÿ¡fi◊ÊŸSÿ ªÎÆ„UÊŸ˜Ô ªfië¿UÃ◊˜ÔH 33H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðãt y™u rþÕ…r¢Þt™u «t fhðt™t RåAwf ÷tuftu Ïæíræ™æïÎÝæñ-yL™
y™u rð¿tt™™e «tr {txu ¥ÝŸæê-yÔÞt…e ¥±èÚã‡ææñ-ðehtu™wk hûtý fh™th ©dæñ-ßÞtur‚Þwõ‚ ‚Útt
r™ðtË™t nu‚w {ê¯æüãæñ-…]rÚtðe y™u Ä{o™t ¼th™u Äthý fh™th rðît™ ¥æ §„}æì-ËqÞo y™u ðtÞw™u
«t Út‚tk yÚtðt ²éÁ²ïƒæ}æì-òuzt‚tk y™u ²…}ææÝS²-ÄtŠ{f Þs{t™™t xæëãæÝì-½uh S±çS„-Ëw¾…qðof
xæÓÀ„}æì-„{™ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™u ÞwÂõ‚Úte ËkÞwõ‚ fhe™u ftÞtuo™u rËØ fhtu. (33)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u rðît™ ¢{þ: Ëðo™u «ftrþ‚, Äthý, Ën™, Þwõ‚ y™u «t fhe™u

99

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëw¾™u «t fhtðu Au, ‚u{s rþÕ…rðãt™t f{of‚to îtht Þt™tu{tk ÞwÂõ‚Úte ËkÞwõ‚ fhu÷ yÂø™ y™u
s÷ Ëw¾…qðof Ëðoºt Ëðo™e „r‚ fhtðu Au. (33)

÷º˝Ê ◊fi˘Á‚ ¬˝ëÿfiflSfl ÷ÈflS¬Ã Áfl‡flÊfiãÿÁ÷ œÊ◊ÊfiÁŸ– ◊Ê àflÊfi ¬Á⁄U¬Á⁄UáÊÊfi
ÁflŒã◊Ê àflÊfi ¬Á⁄U¬|ãÕŸÊfi ÁflŒã◊Ê àflÊ flÎ∑§Êfi˘•ÉÊÊÿflÊfi ÁflŒŸ˜Ô– ‡ÿŸÊ ÷ÍÆàflÊ
¬⁄UÊfi¬Ã ÿ¡fi◊ÊŸSÿ ªÎÆ„UÊŸ˜Ô ªfië¿U ÃãŸÊfiÒ ‚°S∑ÎƧÃ◊˜ÔH 34H
…ŒtÚto : nu |æé±:-…]rÚtðe™t Єï-…t÷f rðît™ ! ‚wk }æï-{thtu |æÎí:-fÕÞtýfth ƒkÄw ¥ç¨-Au.
‚u ‚wk Ýæñ-{thwk y™u ‚thwk su ¨¢SÜëU„}æì-rþÕ…rðãtÚte ËkMfth fhu÷ Þt™ Au „„ì-‚uÚte ç±EæçÝËðo {æ}ææçÝ-MÚtt™tu …h ¥ç|æ ÐíÓ²±S±-Ëthe he‚u ò. suÚte Ëðo MÚtt™ …h s‚tk y±æ-‚™u su{ ÐçÚÐçÚ‡æ:A¤Úte htrºt{tk yLÞ™t …ŒtÚttuo™u „úný fh™th ±ëÜUæ:-[tuh }ææ ç±ÎÝì-™ {¤u, yuðtu «Þí™ fh.
…hŒuþ{tk s™th y±æ-‚™u su{ ÐçÚÐ狃Ý:-{t„o{tk ÷qkx™th ztfw }ææ ç±ÎÝì-™ {¤u, ‚u{ fh.
su{ …h{iïÞoÞwõ‚ y±æ-‚™u ¥Íææ²±:-…t…™t RåAwf Œwü {™w»Þ }ææ ç±ÎÝì-™ {¤u ‚uðtk f{o
ËŒt fh.
‚wk à²ïÝ:-ƒts …ûte Ë{t™ ðu„ y™u ƒ÷Þwõ‚ |æêy±æ-ƒ™e™u ‚u ŒwütuÚte ÐÚæЄ-Œqh hnu y™u
yu Œwütu™u Œqh …ý fh, yt{ fhe™u ²…}ææÝS²-ÄtŠ{f Þs{t™™t xæëãæÝì-½h y™u Œuþ-ŒuþtL‚htu{tk
xæÓÀ-ò, y™u s‚tk {t„o{tk ‚™u ftuE …ý Œw:¾ ™ yt…u. (34)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu W¥t{ rð{t™ ytrŒ Þt™ ƒ™tðe™u, ‚u{tk ƒuËe™u ‚Útt ‚u™u ÞÚttur[‚T Y…u
[÷tðe™u, ƒts …ûte™e Ë{t™ îe… ytrŒ yLÞ Œuþtu{tk sE™u, Ä™ «t fhe™u, íÞtkÚte ytðe™u,
Œwü «týeytuÚte Œqh hne™u, ËŒt Ëw¾™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (34)

Ÿ◊Êfi Á◊òÊSÿ flLfi§áÊSÿ øˇÊfi‚ ◊„UÊ ŒflÊÿ ÃŒÎÆÃö ‚fi¬ÿ¸Ã–
ŒÍÆ®⁄UŒ‡Êfi Œfl¡ÊfiÃÊÿ ∑§Ãflfi ÁŒflS¬ÈÆòÊÊÿ ‚Íÿ¸Êfiÿ ‡Êö‚ÃH 35H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u ç}æ~æS²-Ëðo™t r{ºt ±L‡æS²-©uc çα:-«ftþMðY… …h{uïh™wk «„}æìËíÞMðY… Au „„ì-‚u [u‚™™e Ëuðt-…qò fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™wk Ëuð™ ËŒt ¨ÐIJü„-fhtu.
su{ ‚u }æã:-{nt™ ÎêÚïÎàæï-Œqh hnu÷t …ŒtÚttuo™u Œu¾tzðt ™ÿæ¨ï-Ëðo™u òuðt Îï±…æ„æ²-rŒÔÞ
„wýtuÚte «rËØ ÜïU„±ï-rð¿tt™ MðY… Îï±æ²-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ Ðé~ææ²-…rðºt fh™th ¨ê²æü²-[ht[h
s„‚™t ytí{t …h{uïh™u Ý}æ:-™{Mfth fheyu Aeyu; ‚u{ ‚{u …ý Ðíà梨„ì-‚u™e M‚wr‚ fhtu.
rî‚eÞ yÚto : nu {™w»Þtu ! su ç}æ~æS²-«ftþ ±L‡æS²-©uc çα:-«ftþMðY… ËqÞo÷tuf™wk «„}æìÞÚttÚto MðY… Au „„ì-‚u «ftþ MðY…™u ‚{u …ý rðãtÚte ¨ÐIJü„-Ëuð™ fhtu.
su{ y{u su ™ÿæ¨ï-Ëðo™u òuðt Îï±…æ„æ²-rŒÔÞ„wýtuÚte «rËØ ÜïU„±ï-¿tt™ fhtð™th yÂø™™tu
Ðé~ææ²-…wºt ÎêÚÎàæï-Œqh hnu÷t …ŒtÚttuo™u Œu¾tzðt }æã:-{nt™ Îï±æ²-rŒÔÞ„wýtuÚte Þwõ‚ ¨ê²æü²-ËqÞo™t

100

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

{txu «ð]¥t ÚtEyu. [«Þí™ fheyu], ‚u{ ‚{u …ý «ð]¥t Úttð. (35)
¼tðtÚto : su™e f]…tÚte yÚtðt «ftþÚte [tuh, ztfw ð„uhu Œqh ¼t„e òÞ Au y™u …h{uïh Ë{t™
Ë{Úto y™u ËqÞo Ë{t™ ÷tuf ™Úte, ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™e «þkËt fhðe ÞtuøÞ Au, ‚u{ òýðwk
òuEyu. (35)

flLfi§áÊSÿÊûÊê÷fiŸ◊Á‚ flLfi§áÊSÿ S∑§ê÷‚¡¸Ó®ŸË SÕÊ flLfi§áÊSÿ˘´§Ã‚ŒfiãÿÁ‚
flLfi§áÊSÿ˘´§Ã‚ŒfiŸ◊Á‚ flLfi§áÊSÿ˘´§Ã‚ŒfiŸ◊Ê‚ËfiŒH 36H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! suÚte yt… ±L‡æS²-W¥t{ s„‚™tu ©œæ}|æÝ}æì-«r‚ƒkÄ yÚtto‚T ƒtkÄ™th
¥ç¨-Atu. su ±L‡æS²-ðtÞw™t SÜU}|樅üÝè-ytÄthY…e …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fh™th ±L‡æS²-ËqÞo™e
«„¨ÎÝè-s¤™e „{™t„{™ fhtð™the r¢Þt Sƒ:-Au, ‚u™u Äthý fh™th Atu.
su ±L‡æS²-W¥t{ «„¨ÎÝ}æì-…ŒtÚttuo™wk MÚtt™ ¥ç¨-Atu ±L‡æS²-W¥t{ «„¨ÎÝ}æì-ËíÞ¿tt™tu™tk
MÚtt™™u ¥æ¨èÎ-Ëthe he‚u «t fhtðtu Atu. yuÚte y{u yt…™tu yt©Þ ÷Eyu Aeyu.
rî‚eÞ yÚto : su ±L‡æS²-s„‚™u ©œæ}|æÝ}æì-Äthý fh™th ¥ç¨-Au, su ±L‡æS²-ðtÞw™t
SÜU}|樅üÝè-ytÄthtu™u Wí…L™ fh™th ‚Útt su ±L‡æS²-ËqÞ™
o e «„¨ÎÝè-s¤™e „{™t„{™ fhtð™the
r¢Þt Sƒ:-Au. ‚u™u Äthý fh™th ‚Útt su ±L‡æS²-W¥t{ «„¨ÎÝ}æì-ËíÞ …ŒtÚttuo™t MÚtt™Y… ¥ç¨Au. ‚u ±L‡æS²-W¥t{ «„¨ÎÝ}æì-…ŒtÚttuo™t MÚtt™™u ¥æ¨èÎ-Ëthe he‚u «t y™u Äthý fhu Au, ‚u™tu
W…Þtu„ fu{ ™ fhðt{tk ytðu ? (36)
¼tðtÚto : …h{uïh rð™t Ëðo s„‚™e h[™t, Äthý, …t÷™ y™u …qýo ¿tt™ ftuE fhe þf‚t ™Úte.
ËqÞo rð™t ftuE Ë{M‚ ¼qr{ ytrŒ ËkËth™u «ftrþ‚ yÚtðt Äthý fhe þf‚t ™Úte.
yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu Eïh™e W…tË™t y™u ËqÞo™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (36)

ÿÊ Ã œÊ◊ÊfiÁŸ „UÁfl·Ê ÿ¡fi|ãà ÃÊ Ã Áfl‡flÊfi ¬Á⁄U÷Í⁄fiUSÃÈ ÿôÊ◊˜Ô–
ªÿS»§ÊŸfi— ¬˝Ã⁄fiáÊ— ‚ÈÆflË⁄UÊ˘flËfi⁄U„UÊ ¬˝øfi⁄UÊ ‚Ê◊ ŒÈÿ¸ÊfiŸ˜ÔH 37H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su{ rðît™ ÷tuftu ²æ-su „ï-yt…™tk {æ}ææçÝ-MÚtt™tu™wk ã籯æ-Œuðtk-÷uðtk
ÞtuøÞ ÿÔÞtuÚte ²…ç‹„-Ëífth…qðof „úný fhu Au, ‚u{ y{u …ý „æ-‚u ç±Eæ-Ëðo™wk „úný fheyu.
su{ „ï-yt…™tu ‚u Þ¿t rðît™tu™u xæ²SÈUæÝ:-Ëk‚t™, Ä™ y™u ½h™e ð]rØ fh™th Ðí„Ú‡æ:-Œw:¾tuÚte
…th fh™th ¨é±èÚ:-W¥t{ ðehtu™tu Þtu„ fh™th ¥±èÚãæ-ftÞh, Œrhÿ‚tÞwõ‚ yðeh yÚtto‚T …whw»ttÚtone™
{™w»Þ ‚Útt þºtwytu™tu ™tþ fh™th ‚Útt ÐçÚ|æê:-Ëðo«fthÚte Ëw¾ŒtÞf Au, ‚u{ ‚u yt…™e f]…tÚte
y{tht {txu ¥S„é-ƒ™u. su™wk rðît™ ÷tuftu ²…ç‹„-Þs™ fhu Au, ‚u ²¿æ}æì-Þ¿t y{u …ý fheyu.
nu ¨æï}æ-Ëtu{ rðãt™wk Ëk…tŒ™ fh™th rðît™T ! su{ y{u yu Þ¿t fhe™u ½htu{tk yt™kŒ fheyu, yu{tk
f{o fheyu, ‚u{ ‚wk …ý yu™u fhe™u Îé²æüÝì-½htu{tk Ðí™Ú-Ëw¾™tu «[th fh, òý y™u y™wct™ fh.

101

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su{ rðît™ ÷tuftu Eïh{tk «u{ y™u ËkËth{tk Þ¿t™wk y™wct™ fhu Au, ‚u{s Ëðo
{™w»Þtuyu yt[hý fhðwk òuEyu. (37)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk rþÕ…rðãt (9, 10), ð]rü™e …rðºt‚t™wk Ëk…tŒ™ (2),
rðît™tu™tu Ëk„ (5), Þ¿t™wk y™wct™(6), WíËtn ytrŒ „wýtu™e «tr (7), ÞwØ fhðwk (8), rþÕ…
rðãt™e M‚wr‚ (9), Þ¿t™t „wýtu™wk ðýo™ (10), ËíÞðú‚™wk Äthý (11), s÷ y™u yÂø™™t „wýtu™wk
ðýo™ (12, 13, 14), …w™soL{™wk fÚt™ (15), Eïh «tÚto™t (28, 29), Þ¿t™wk y™wct™ (17),
…wºttrŒ îtht {t‚t-r…‚trŒ™wk y™wfhý (20), Þ¿t™e ÔÞtÏÞt (24), rŒÔÞ ƒwrØ - {uÄt™e «trÂ
(23), …h{uïh™e …qò (25), ËqÞo™t „wýtu™wk ðýo™ (33), …ŒtÚttuo™t ¢Þ-rð¢Þ™tu W…Œuþ (26),
r{ºt‚t fhðe (27), Ä{o™tu «[th (28), …h{uïh ‚Útt ËqÞo™t „wýtu™tu «ftþ (30 Úte 33),
[tuh ð„uhu™wk r™ðthý (34), Eïh y™u ËqÞo ytrŒ™t „wýtu™wk ðýo™ (35, 36) y™u Þ¿t™wk V¤
(37) fnuðt{tk ytðu÷ Au. ‚uÚte yt yæÞtÞtÚto™e ºteò yæÞtÞ™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu.
Qðx y™u {neÄh ytrŒyu yt yæÞtÞ™e ÔÞtÏÞt þçŒtÚto rðhwØ fhu÷ Au. (37)
JJ §ç„ ™„éƒæïüùŠ²æ²: JJ

102

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ І™}ææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

•ÇŸSßÍ⁄fiUÁ‚ ÁflcáÊfifl àflÊ ‚Ê◊fiSÿ ßÍ⁄UfiÁ‚ ÁflcáÊfifl àflÊ˘ÁÃfiÕ⁄UÊÁÃâÿ◊fiÁ‚
ÁflcáÊfifl àflÊ ‡ÿŸÊÿfi àflÊ ‚Ê◊÷ÎÃ ÁflcáÊfifl àflÊ˘ÇŸÿfi àflÊ ⁄UÊÿS¬Ê·Œ ÁfláÊfifl
àflÊH 1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ nwk nrð ¥xÝï:-rðãw‚T «rËØ Y… yÂø™™t „Ýê:-þheh Ë{t™
¥ç¨-Au. y±æ-‚u nrð™tu ç±c‡æ±ï-Þ¿t™t y™wct™ {txu Mðefth fhwk Awk.
o e „Ýê:-rðM‚th…qðfo Ët{„úe ¥ç¨-Au, y±æ-‚u Ët{„úe™tu
su ¨æï}æS²-s„‚{tk Wí…L™ ÚtÞu÷t …ŒtÚttu™
ç±c‡æ±ï-ðtÞw™e þwrØ {txu W…Þtu„ fhwk Awk.
su ¥ç„ƒï:-ËkLÞtËe ð„uhu™wk ¥æ焉²}æì-yr‚rÚt…ýwk ‚Útt Ëuðt-ËífthY… f{o ¥ç¨-Au, y±æ-‚u™u
ç±c‡æ±ï-rð¿tt™-Þ¿t™e «tr {txu „úný fhwk Awk.
su à²ïÝæ²-su ƒts …ûte Ë{t™ þe½ú„{™ {txu «ð]¥t ÚttÞ ¥ç¨-Au, y±æ-‚u ÿÔÞ™u yÂø™{tk
™t¾wk Awk.
su ç±c‡æ±ï-rðãt f{oÞwõ‚ ¨æï}æ|æë„ï-Ëtu{™u Äthý fh™th Þs{t™ {txu Ëw¾ ¥ç¨-Au, y±æ‚u™u „úný fhwk Awk.
su ¥xݲï-yÂø™™e ð]rØ {txu ftc ð„uhu Au, y±æ-‚u™tu Mðefth fhwk Awk.
su Úæ²SÐæï¯Îï-su Ä™™e …wrü yt…™th ‚Útt ç±c‡æ±ï-W¥t{ „wý, f{o y™u rðãt™e ÔÞtr {txu
Ë{Úto …ŒtÚto Au, y±æ-‚u™u „úný fhwk Awk. ‚u{ s ‚{u …ý ‚u™wk Ëuð™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt {kºt{tk fnu÷ V¤tu™e «tr {txu ºtý «fth™t Þ¿ttu™wk y™wct™ fhðwk
òuEyu. (1)

•ÇŸ¡¸ÁŸòÊfi◊Á‚ flÎcÊfiáÊÊÒ SÕ˘©Ufl¸‡ÿfiSÿÊÿÈ⁄fiUÁ‚ ¬ÈM§⁄UflÊfi˘•Á‚– ªÊÿòÊáÊfi àflÊ
¿UãŒfi‚Ê ◊ãÕÊÁ◊ òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ◊ãÕÊÁ◊ ¡ÊªfiÃŸ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ◊ãÕÊÁ◊H 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk su ¥xÝï-ytø™uÞ y†trŒ™e rËrØ fh™tht yÂø™™u …çÝ~æ}æìWí…L™ fh™th nrð ¥ç¨-Au, su ±ë¯‡ææñ-ð»tto fh™th ËqÞo y™u ðtÞw ¥Sƒ:-Au, su ©±üàæè-y™uf
Ëw¾tu™u yt…™the r¢Þt ¥ç¨-Au, su ¥æ²é:-Sð™ ¥ç¨-Au, su ÐéMÚ±æ:-y™uf þt†tu™tu W…Œuþ fhðt™u
r™r{¥t ¥ç¨-Au.
y±æ-‚u yÂø™™u xææ²~æï‡æ-„tÞºte À‹Î¨æ-yt™kŒfthf AkŒ r¢ÞtÚte }拃æç}æ-{kÚt™ fhwk Awk. y±æ‚u Ëtu{ ytrŒ yti»tÄ Ë{qn™u ~æñcÅé|æïÝ-rºtüw… À‹Î¨æ-AkŒÚte }拃æç}æ-{kÚt™ fhwk Awk. y±æ-‚u þºtw-

103

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Œw:¾ Ë{qn™u …æxæ„ïÝ-s„‚e À‹Î¨æ-AkŒÚte }拃æç}æ-‚tz™ fhe™u r™ðthý fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý
fhtu. (2)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yt her‚Úte Ëuð™ fhu÷ …qðtuoõ‚ Þ¿tÚte …htu…fth fhðtu òuEyu. (2)

÷flfiâ Ÿ— ‚◊fiŸ‚ÊÒ ‚øfiÂÊfl⁄UR¬‚ÊÒfi– ◊Ê ÿôÊÁ„UfiöÁ‚CÔ¢U ◊Ê ÿôʬfiÁâ ¡ÊÃflŒ‚ÊÒ
Á‡ÊflÊÒ ÷fiflÃ◊l Ÿfi—H 3H
…ŒtÚto : su ¥ÚïШæñ-«tf]‚ {™w»Þtu™tk ¼t»ttY…e ð[™Úte hrn‚ ¨}æݨæñ-Ë{t™ rð¿tt™Þwõ‚
¨™ï„¨æñ-Ë{t™ òýðt-sýtððtÞwõ‚ …愱ïΨæñ-ðuŒ y™u W…rðãtytu™u «t fhu÷ ¼ýðt-¼ýtð™th
rðît™ Ý:-y{tht {txu W…Œuþ yt…™th |汄}æì-ƒ™u.
su ²¿æ}æì-¼ýðt-¼ýtððtY… Þ¿t ‚Útt ²¿æÐç„}æì-rðãt«Œ Þ¿t™wk …t÷™ fh™th Þs{t™™u }ææ
ôãç¨cÅ}æì-fü ™ yt…u. ‚u [ƒL™u] ¥l-yts Ý:-y{tht {txu çàæ±æñ-{k„÷fthf |汄}æì-ƒ™u. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðãt «[th {txu, yæÞÞ™ y™u yæÞt…™™tu ‚Útt {k„÷ yt[hý™tu fŒe
…ý íÞt„ fhðtu ™rn; fthý fu ‚u Ëðtuo¥t{ Au. (3)

•ÇŸÊfl|ÇŸ‡øfi⁄UÁà ¬˝ÁflfiCÔU˘´§·ËfiáÊÊ¢ ¬ÈÆòÊÊ˘•fiÁ÷‡Ê|SìÊflÊfi–
‚ Ÿfi— SÿÊŸ— ‚ÈÆÿ¡Êfi ÿ¡„U ŒflèÿÊfi „U√ÿö ‚Œ◊¬˝fiÿÈë¿UãàSflÊ„UÊfiH 4H
…ŒtÚto : su ¥ç|æàæçS„Ðæ±æ-Ëðo «fth™e ®nËt fh™thtÚte hrn‚ ¥xÝæñ-rðãw‚T yÂø™™e rðãt{tk
Ðíç±cÅ:-«ðuþ fh™th-fhtð™th «ç¯‡ææ}æì-ðuŒtrŒ þt†tu™t þçŒ, yÚto y™u ËkƒkÄtu™u ÞÚttð‚T òý™thu
Ðé~æ:-¼ýtðu÷ S²æïÝ:-ËðoÚtt Ëw¾fthf ¨é²…æ-rðãtytu™tu Ëthe he‚u «íÞût Ëk„ fhtð™tht ¥çxÝ:«ftþ ytí{t [rðît™] ¥Ðí²éÓÀÝì-«{tŒ hrn‚ yæÞt…f rðît™ ™Úç„-yt[hý fhu Au.
su Ý:-y{tht {txu §ã-yt ËkËth{tk Îï±ï|²:-rðît™ ‚Útt rŒÔÞ„wýtuÚte ãò}æì-÷uðt-Œuðt ÞtuøÞ
…ŒtÚto ‚Útt ¨Î}æì-¿tt™ y™u S±æãæ-nð™ fhðt ÞtuøÞ ©uc yL™trŒ™u «t fhu Au. ¨:-‚uÚte yt…
²…-Ëðo rðãtytu™u «t fhtðtu. (4)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk su yÂø™ ftÞo-fthý ¼uŒÚte ƒu «fth™tu Au, ‚u{tk ftÞoY…Úte ËqÞo ytrŒ{tk
y™u fthýY…Úte rðãw‚T ™t{f Ëðo ¼tir‚f …ŒtÚttuo{tk «rðc ÚtE™u hnu Au. {™w»Þtuyu ‚u™t [rð»tÞ{tk]
rð¿tt™…qðof «ðuþ fhe™u ‚Útt yu ƒL™u yÂø™ytu™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhðtu
òuEyu. (4)

•Ê¬fiÃÿ àflÊ ¬Á⁄fiU¬Ãÿ ªÎˆÔUÊÁ◊ ßÍÆŸåòÊfi ‡ÊÊÄfl⁄UÊÿ ‡ÊÄflfiŸ˘•ÊÁ¡fiDÔUÊÿ–
•ŸÊfiœÎCÔU◊SÿŸÊœÎÆcÿ¢ ŒflÊŸÊ◊Ê¡Ê˘ŸfiÁ÷‡ÊSàÿÁ÷‡Ê|SÃ¬Ê˘•fiŸÁ÷‡ÊSÃãÿ◊Ü¡fi‚Ê
‚àÿ◊fiȬª·ú |SflÃ ◊Êfi œÊ—H 5H
…ŒtÚto : nwk nu …h{tí{™T ! su™tÚte yt… ®nËtY…e f{tuoÚte y÷„ hnu™tht y™u ht¾™tht Atu,

104

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u™tÚte y±æ-yt…™u ¥æЄ²ï-Ëðo he‚u Mðt{e ntuðtÚte ÐçÚЄ²ï-Ëðo ƒtswÚte hûtt àææv±Úæ²-Ëðo
Ët{ÚÞo™e «tr àæv±Ýï-þqhðehÞwõ‚ Ëu™t ¥æïç…cÆæ²-su{tk Ëðtuoíf]ü …ht¢{ ntuÞ Au, ‚u rðãt
ntuðtÚte „ÝêÝŒ~æï-suÚte W¥t{ þheh ÚttÞ Au. ‚u™t {txu xæëØæç}æ-„úný fhwk Awk.
yt… f]…t fhe™u ‚u Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t ¥Ýæ{ëcÅ}æì-su™wk ftuE y…{t™ fhe þf‚t ™Úte. su
¥Ýæ{ëc²}æì-ftuEÚte y…{t™ fhðt™u ÞtuøÞ ™Úte. ¥Ýç|æàæçS„-ftuEÚte ®nËt fhðt ÞtuøÞ ™Úte.
¥ç|æàæS„}æì-y®nËtY…e Ä{o™e «tr fhtð™th ¨y²}æì-yrð™tþe ¥æï…:-‚us Au. ‚u™wk „úný
fhtðe™u çS±„ï-Ëthe he‚u, su ÔÞðnth{tk Ëw¾ «t ÚttÞ Au, ‚u{tk }ææ-{™u {æ:-Äthý fhtu. suÚte
¨y²}æì-ËíÞÔÞðnth™u ©Ðxæï¯}æì-òýe™u fhwk.
rî‚eÞ yÚto : nwk su ¥Ýæ{ëcÅ}æì-™ Œqh Út™th, ¥Ýæ{ëc²}æì-™ ftuEÚte ™ü Út™th ¥Ýç|æàæçS„™ ®nËt fh™th ¥Ýç|æàæS„}æì-y™u ®nËt hrn‚ Ä{o «t fhðt ÞtuøÞ Îï±æÝæ}æì-rðît™T ‚Útt …]rÚtðe
ð„uhu{tk rðã{t™ ¨y²}æì-fthýY… r™íÞ ¥æï…:-…ht¢{ MðY…Þwõ‚ ¥ç|æàæçS„Ðæ:-rnkËtÚte hûtt™t
nu‚wY… rðãw‚T ¥ç¨-Au.
su }ææ-{™u çS±„ï-©uc he‚u «t Útðt ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk {æ:-Äthý fhu Au. ¥T¨æ-Ëns
he‚u ¥æïç…cÆæ²-yíÞk‚ ‚usMðe ¥æЄ²ï-Ëthe he‚u …t÷™ fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnth ÐçÚЄ²ï-su{tk Ëðo
he‚u …t÷™ fh™th ntuÞ Au. „ÝêÝŒ~æï-su{tk W¥t{ þheh «t ÚttÞ Au. àææv±Úæ²-þÂõ‚™u Wí…L™
fh™th y™u àæv±Ýï-þÂõ‚Þwõ‚ ðehËu™t™e «tr {txu Au, y±æ-‚u™u xæëØæç}æ-„úný fhwk Awk. suÚte
‚u ËíÞ fthýY… …ŒtÚttuo™u ©Ðxæï¯}æì-òýe þfwk. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u …h{tí{t™t rð¿tt™ rð™t Ët[wk Ëw¾ y™u rðãw‚T ytrŒ™e rðãt ‚Útt f÷tftiþ÷
rð™t Ëðo ËtkËtrhf Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte. {txu ‚u Ëðo «Þí™Úte fhðt òuEyu. (5)

•ÇŸfi fl˝Ã¬ÊSàfl fl˝fiìÊ ÿÊ Ãflfi ßÍÁ⁄Uÿö ‚Ê ◊Áÿ ÿÊ ◊◊fi ßͮ⁄U·Ê ‚Ê àflÁÿfi–
‚„U ŸÊÒfi fl˝Ã¬Ã fl˝ÃÊãÿŸfiÈ ◊ ŒËˇÊÊ¢ ŒËˇÊʬfiÁÃ◊¸ãÿfiÃÊ◊ŸÈÆ Ã¬SìfiS¬Á×H 6H
…ŒtÚto : su™t {txu nu ¥xÝï-±í„Єï-s„Œeïh ! yt… ‚Útt rðãw‚T ËíÞ Ä{torŒ r™Þ{tu™wk ±í„Ðæ:…t÷™ fhtð™th Atu. ‚uÚte y±ï-‚u yt… ‚Útt rðãw‚T{tk nwk ±í„Ðæ:-…qðtuoõ‚ ðú‚tu™wk …t÷™ fh™the r¢ÞtÞwõ‚
ƒ™wk Awk. ²æ-su §²}æì-yt „±-yt… y™u ‚u™e „Ýê:-ÔÞt…f ÔÞtr Au. ¨æ-‚u }æç²-{tht{tk ²æïsu »¯æ-yt }æ}æ-{tht „Ýê:-þheh{tk Au. ¨æ-‚u y±ç²-yt… ‚Útt ‚u{tk Au.
±í„æçÝ-su ƒúñ[ÞtorŒ ðú‚ Au ‚u {tht{tk hnu y™u su }æï-{tht{tk Au ‚u y±ç²-‚{tht{tk Au.
su yt… ‚Útt ‚u „ÐSÐç„:-rs‚urLÿÞíðtrŒ…qðof Ä{to™wct™™t …t÷™ r™r{¥t Au. ‚u }æï-{tht {txu „Ð:…qðtuoõ‚ ‚…™u ¥Ýé}拲„æ}æì-rð¿ttr…‚ fhtu yÚtðt fhu Au y™u su yt… ‚Útt ‚u ÎèÿææÐç„:-ðú‚tu…Œuþ™e
hûtt fh™th Atu, ‚u }æï-{tht {txu Îèÿææ}æì-ðú‚tu…Œuþ™u ¥Ýé}拲„æ}æì-yt¿tt fhu yÚtðt fhu Au. ‚uÚte
…ý Ýæñ-nwk y™u yt… ¼ý™th-¼ýtð™th ƒL™u «u{…qðof ð‚eo™u rðît™ y™u ÄtŠ{f ƒ™eyu. suÚte

105

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ƒL™u™e rðãtð]rØ ËŒt Út‚e hnu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …hM…h «u{…qðof W…fth ƒwrØÚte …h{uïh{tk yÚtðt rðãw‚T{tk …tu‚t™t ‚Útt
yLÞtu™t …whw»ttÚto™e ÔÞtÃÞ-ÔÞt…f ËkƒkÄe rðãt™u òýe™u Ä{to[hý{tk r™hk‚h «ð]¥t hnuðwk òuEyu. (6)

•ö‡ÊÈ⁄fiUö‡ÊÈCÔU Œfl ‚Ê◊ÊåÿÊfiÿÃÊÁ◊ãº˝ÊfiÿÒ∑§œŸÁflŒfi – •Ê ÃÈèÿÁ◊ãº˝—
åÿÊÿfiÃÊ◊Ê àflÁ◊ãº˝Êfiÿ åÿÊÿSfl– •ÊåÿÊfiÿÿÊS◊Êãà‚πËfiãà‚ããÿÊ ◊œÿÊfi Sfl|SÃ
Ãfi Œfl ‚Ê◊ ‚ÈÆàÿÊ◊fi‡ÊËÿ– ∞CÔUÊ ⁄UÊÿ— ¬˝· ÷ªÊfiÿ˘´§Ã◊ÎfiÃflÊÁŒèÿÊ Ÿ◊Ê
lÊflÊfi¬ÎÁÕflËèÿÊfi◊˜ÔH 7H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…ŒtÚto rðãt™t òý™th yÚtðt Îï±-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ s„Œeïh yÚtðt rðît™ !
rðãwît suÚte ±ï-yt… yÚtðt yu rðãw‚T™wk Ët{ÚÞo ¥¢àæéÚ¢àæé:-«íÞuf yðÞð-yk„™e ¥æŒ²æ²„æ}æì-hûttÚte
ð]rØ fhu yÚtðt fhtðu Au.
§‹Îí:-su yt… ðt rðãw‚T »±{Ýç±Îï-yÚtto‚T Ä{orð¿tt™Úte Ä™Úte «t Út™th §‹Îíæ²-…h{
yiïÞoÞwõ‚ {tht {txu ¥æŒ²æ²„æ}æì-ð]rØ fhu yÚtðt fhtðu Au. [y±}æì-yt… ‚u™u §‹Îíæ²-Œw:¾ ™tþ
{txu] ¥æŒ²æ²S±-ð]rØÞwõ‚ fhtu yÚtðt fhu Au. ‚u yt… rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™t Ët[t yÚttuo™e «tr™u
¨‹‹²æ-«tr fhtð™th }æï{²æ-«¿ttÚte ¥S}ææÝì-y{™u ¨¶èÝì-Ëðo r{ºttu™u ¥æŒ²æ²S±-yt„¤ ðÄthtu.
suÚte S±çS„-Ëw¾™e ËŒt ð]rØ Út‚e hnu.
¨æï}æ-nu …ŒtÚto rðãt™t ¿tt‚t Eïh yÚtðt rðît™ ! yt…™e rþûtt ‚Útt rðãw‚T rðãtÚte Þwõ‚
ÚtE™u nwk ¨éy²æ}æì-©uc‚{ Wí…L™ fh™the r¢Þt{tk fwþ¤ ƒ™e §¯ï-rËrØ™e RåAt ‚Útt yL™ ytrŒ
|æxææ²-yiïÞo {txu »cÅæ:-RÂåA‚ Ëw¾tu™u «t fhtð™th Úæ²:-Ä™Ë{qn™u ¥àæè²-«t fhwk y™u
«„±æçÎ|²:-ËíÞðtŒe rðît™tu™u yu Ä™ yt…e™u ËíÞrðãt y™u læ±æÐë烱è|²æ}æì-«ftþ y™u
¼qr{Úte «„}æì-yL™™u «t fhwk. (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e W…tË™t, rðît™tu™e Ëuðt, rðãw‚T rðãt™tu «[th fhe™u,
þheh y™u ytí{t™u …wü fh™the yti»trÄytu ‚Útt Ä™™t Ëk„únÚte r[rfíËt þt† y™wËth ÔÞðnth
fhe™u Ëðo yt™kŒ™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (7)

ÿÊ Ãfi˘•ÇŸ˘ÿ—‡ÊÿÊ ÃŸÍfl¸*®·fiDÔUÊ ªuÔU⁄URDÔUÊ– ©Uª˝¢ fløÊ˘•¬ÊfiflœËûfl·¢
fløÊ˘•¬ÓÊflœËÃ˜Ô SflÊ„UÓÊ– ÿÊ Ãfi˘•ÇŸ ⁄U¡—‡ÊÿÊ ÃŸÍfl¸*·DÔUÊ ªuÔU⁄URDÔUÊ– ©Uª˝¢
fløÊ˘•¬ÊfiflœËûfl·¢ fløÊ˘•¬ÊfiflœËÃ˜Ô SflÊ„UÓÊ– ÿÊ Ãfi˘•ÇŸ „UÁ⁄U‡ÊÿÊ ÃŸÍfl¸*®·fiDÔUÊ
ªuÔU⁄URDÔUÊ– ©Uª˝¢ fløÊ˘•¬ÊfiflœËûfl·¢ fløÊ˘•¬ÊfiflœËÃ˜Ô SflÊ„UÊfiH 8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{™u ²æ-su „ï-‚u ¥xÝï-rðãw‚TY… yÂø™™t ¥²:àæ²æ-Ëwðýo ytrŒ{tk
þÞ™ fh™th ±<¯cÆæ-yíÞk‚ {nt™ xæuÚïcÆæ-ykŒh hnu™th „Ýê:-þheh ©xæí}æì-¢qh, ¼Þkfh ±™:-

106

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ð[™™tu ¥Ðæ±{è„ì-™tþ fhu Au. y±ï¯}æì-«Œe ±™:-þçŒ ðt S±æãæ-W¥t{‚tÚte nð™ fhu÷t yL™™u
¥Ðæ±{è„ì-Œqh fhu Au.
su „ï-yt ¥xÝï-rðãw‚TY… yÂø™™t ±<¯cÆæ-yíÞk‚ rðM‚eýo xæuÚïcÆæ-ykŒh hnu÷ Ú…:àæ²æ-÷tuftu{tk
þÞ™ fh™th „Ýê:-þheh ©xæí}æì-¢qh ±™:-fÚt™™tu ¥Ðæ±{è„ì-™tþ fhu Au. y±ï¯}æì-«Œe ±™:-fÚt™
ðt S±æãæ-W¥t{ ðtýe™u ¥Ðæ±{è„ì-™ü fhu Au. ‚u™u òýe™u ‚u™e …tËuÚte ft{ ÷uðwk òuEyu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðãw‚T™e su ÔÞtr {q‚o y™u y{q‚o …ŒtÚttuo{tk Au, ‚u™u ÞwÂõ‚…qðof W¥t{
her‚Úte òýe™u ‚Útt ‚u™tu Xef W…Þtu„ fhe™u Ëðo Œw:¾tu™tu ™tþ fhðtu òuEyu. (8)

Ã#ÊÿfiŸË ◊˘Á‚ ÁflûÊÊÿfiŸË ◊˘SÿflfiÃÊã◊Ê ŸÊÁÕÃÊŒflfiÃÊã◊Ê √ÿÁÕÃÊØ–
ÁflŒŒ|ÇŸŸ¸÷Ê ŸÊ◊ÊÇŸfi˘•ÁXÔU®⁄UR˘•ÊÿfiÈŸÊ ŸÊêŸÁ„U ÿÊõ˘SÿÊ¢ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ◊Á‚ ÿûÊ˘ŸÊfiœÎC¢ÔU
ŸÊ◊fi ÿÁôÊÿ¢ ÃŸ àflÊ Œfiœ ÁflŒŒ|ÇŸŸ¸÷Ê ŸÊ◊ÊÇŸfi˘•ÁXÔU⁄UR˘•ÊÿÈfiŸÊ ŸÊêŸÁ„U ÿÊ
ÁmÃËÿfiSÿÊ¢ ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊Á‚ ÿûÊ˘ŸÊfiœÎCÔ¢U ŸÊ◊fi ÿÁôÊÿ¢ ÃŸ àflÊ Œfiœ ÁflŒŒ|ÇŸŸ¸÷Ê
ŸÊ◊ÊÇŸfi˘•ÁXÔU®⁄U˘•ÊÿfiÈŸÊ ŸÊêŸÁ„U ÿSÃÎÆÃËÿfiSÿÊ¢ ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊Á‚ ÿûÊ˘ŸÊfiœÎ®CÔ¢ ŸÊ◊fi
ÿÁôÊÿ¢ ÃŸ àflÊ Œfiœ– •ŸÈfi àflÊ ŒflflËfiÃÿH 9H
…ŒtÚto : nu rðãt „úný fh™th rðît™ ! su{ nwk ²„ì-su „Œ„æ²Ýè-MÚtt…™ fhðt ÞtuøÞ ðM‚wytu™t
MÚtt™Þwõ‚ rðãw‚T ¥ç¨-Au, ðt su 籜ææ²Ýè-¼tu„ y™u «‚e‚ …ŒtÚto™u «t fhtð™th rðãw‚T ßðt¤t
¥ç¨-Au. y±æ-‚u™e rðãt òýwk Awk. ‚u{ ‚wk …ý yu™u }æï-{the …tËuÚte »çã-«t fh.
su{ yt ²„ì-su ¥çxÝ:-«rËØ yÂø™ Ý|æ:-s÷ y™u «ftþ™u «t fhtðe™u }ææ-{thwk ò烄æ„ì¼ÞÚte ¥±„æ„ì-hûtt fhu Au, Ýæ烄æ„ì-yiïÞo «Œt™Úte ¥±„æ„ì-hûtt fhu Au, ‚u{ ‚thtÚte Ëuð™
fhu÷ yÂø™ ‚thwk …ý hûtý fhþu.
su{ nwk „ïÝ-‚u ËtÄ™Úte su ¥xÝï-sXhY… ¥çXÚ:-yk„{tk hnu™th yt yÂø™ ¥æ²éÝæ-Sð™
Ýæ}Ýæ-™t{f «rËrØÚte ¥S²æ}æì-yt ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk Ýæ}æ-«rËØ Au, y±æ-‚u™u òýwk Awk. ‚u{ ‚wk
…ý ‚u™u }æï-{thtÚte »çã-Ëthe he‚u òý.
su{ nwk „ïÝ-‚u ¿tt™Úte ²„ì-su ¥Ýæ{ëcÅ}æì-™tþ …t{ðt ÞtuøÞ ™Úte. ²ç¿æ²}æì-Þ¿ttk„Ë{qn. Ýæ}æ«rËØ ‚us Au, y±æ-‚u™u Îﱱ脲ï-rŒÔÞ „wýtu™e «t {txu y±æ-‚u Þ¿t™u ¥æÎ{ï-Äthý fhwk Awk,
‚u{ ‚wk ‚u™t îtht W¥t{ „wýtu™u «t fhðt Äthý fh. ‚u{ Ëðo {™w»Þtu …ý ‚u™tÚte yu™u ç±Îï„ì«t fhu.
su{ nwk „ïÝ-su çm„è²S²æ}æì-yLÞ ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{{tk ¥xÝï + ¥çXÚ:-yk„thtu{tk hnu™th yÂø™
¥æ²éÝæ-Sð™ ‚Útt Ýæ}Ýæ-«rËØÚte Ýæ}æ-«rËØ Au. ²:-su Ý|æ:-Ëw¾ yt…u Au. „ïÝ-y±æ-‚u™tÚte ‚u™u
«t ÚtÞu÷ Awk, ‚u{ ‚wk ‚u™tÚte yu™u »ïçã-òý y™u Ëðo {™w»Þtu …ý ‚u™tÚte yu™u ç±Îï„ì-«t fhu.
su{ nwk „ïÝ-…whw»ttÚtoÚte su ¥ÝæÍæëcÅ}æì-«„Õ¼ „wý Ërn‚ ²ç¿æ²}æì-Þ¿tËkƒÄe Ýæ}æ-«rËØ ‚us

107

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au. y±æ-‚u™u ¼tu„tu™e «tr {txu ¥æÎ{ï-Äthý fhwk Awk, ‚u{ ‚wk ‚u™u {txu Äthý fh y™u Ëðo {™w»Þtu
…ý ç±Îï„ì-Äthý fhu.
su{ nwk „ïÝ-‚u r¢Þtftiþ÷Úte su ¥çxÝ:-yÂø™ ¥æ²éÝæ-Sð™ ðt «rËrØÚte ¥çXÚ:-yk„tu™wk ËqÞo
Y…Úte …tu»tý fh™th Ýæ}æ-«rËØ Au. yÚtðt su Ý|æ:-ytftþ™u «ftrþ‚ fhu Au. y±æ-‚u™u Äthý
fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ‚u™u Äthý fh y™u Ëðo ÷tuftu …ý ¥Ýé±ïç΄ì-‚u™u Ëthe he‚u òýe™u ftÞo rËØ fhu.
su{ nwk „ïÝ-RLÄ™-ƒ¤‚ýtrŒ Ët{„úeÚte su ¥Ýæ{ëcÅ}æì-«„Õ¼Ërn‚ ²ç¿æ²}æì-rþÕ…rðãt ËkƒkÄe
Ýæ}æ-«rËØ ‚us Au. y±æ-‚u™u rðît™tu™e «tr {txu ¥æÎ{ï-Äthý fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ‚u™tÚte ‚u™e
«tr {txu ¥‹±ïçã-þtuÄ fh y™u {™w»Þtu …ý rðãt™tu «Þtu„ fhu. (9)
¼tðtÚto : su «rËØ, ËqÞo y™u rðãw‚TY…Úte ºtý «fth™tu yÂø™ Ëðo ÷tuftu{tk ƒnth y™u ykŒh
rðã{t™ Au, ‚u™u òýe™u ‚Útt sýtðe™u Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo ftÞo™e rËrØ fhðe òuEyu. (9)

Á‚úsÔ~Á‚ ‚¬àŸ‚Ê„UË Œflèÿfi— ∑§À¬Sfl Á‚úsÔ~Á‚ ‚¬àŸ‚Ê„UË Œflèÿfi—–
‡ÊÈãœSfl Á‚úsÔ~Á‚ ‚¬àŸ‚Ê„UË Œflèÿfi— ‡ÊÈê÷SflH 10H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk su ¨Ðyݨæãè-su™tÚte þºtwytu Ën™ fhu Au ‚u Îï±ï|²:-W¥t{
„wýtu þqhðehtu {txu ÜUËÐS±-yæÞt…™ y™u W…Œuþ fhe™u «t fh. ô¨ãè-su Œtu»ttu™tu ™tþ fh™the
ðt þçŒtu™t Wå[thý fh™the ðtýe ¥ç¨-Au. ‚u™u Îï±ï|²:-rðît™, rŒÔÞ„wý ðt rðãt™t RåAwf
{™w»Þtu {txu àæé‹{S±-þwØ‚tÚte «ftrþ‚ fh.
su ¨Ðyݨæãè-Œtu»ttu™tu ™tþ ‚Útt ô¨ãè-yrðãt™tu ™tþ fh™the ðtýe ¥ç¨-Au, ‚u™u Îï±ï|²:ÄtŠ{f s™tu {txu àæé‹{S±-þwØ fh.
su ¨Ðyݨæãè-Œwü Mð¼tð y™u 稢ãè-Œwü Œtu»ttu™tu ™tþ fh™the ðtýe ¥ç¨-Au, ‚u™u Îï±ï|²:Ëwþe÷ rðît™tu {txu àæé}|æS±-Ëwþtur¼‚ fh. (10)
¼tðtÚto : ðtýe ºtý «fth™e ntuÞ Au : yuf rþûtt y™u rðãtÚte ËkMf]‚, ƒeS ËíÞ¼t»týÞwõ‚
y™u ºteS {Äwh. ‚u™tu {™w»Þtuyu ËŒt Mðefth fhðtu òuEyu. (10)

ßãº˝ÉÊÊ·SàflÊ fl‚ÈfiÁ÷— ¬ÈÆ⁄USÃÊfià¬ÊÃÈÆ ¬˝øfiÃÊSàflÊ L§º˝Ò— ¬‡øÊà¬ÊfiÃÈÆ ◊ŸÊfi¡flÊSàflÊ
Á¬ÃÎÁ÷ÓŒ¸ÁˇÊáÊ× ¬ÊfiÃÈ Áfl‡fl∑§fi◊ʸ àflÊÁŒàÿÒLfi§ûÊ⁄U× ¬ÊfiÁàflŒ◊„¢U Ã#¢ flÊ’Ó¸®Á„UœÊ¸
ÿôÊÊÁ㟗‚fiΡÊÁ◊H 11H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ Ðí™ï„æ:-W¥t{ ¿tt™Þwõ‚ §‹ÎíÍææï¯:-…h{tí{t, ðuŒrðãt ‚Útt rðãw‚T™tu
½tu»t yÚtto‚T þçŒ, yÚto y™u ËkƒkÄÚte ƒtuÄ fhtð™th ç±EÜU}ææü-Ëðo f{oðt¤tu nwk 籿ææÝ-yæÞÞ™yæÞt…™ ‚Útt ntu{Y… Þ¿tÚte §Î}æì-ykŒh hnu™th „Œ„}æì-W»ý s÷ Ïæçã{æü-ƒnth Äthý fhu÷ þe‚¤
±æ:-s¤™wk çÝ:¨ë…æç}æ-Ëk…tŒ™ yÚtðt r™ûtu… fhwk Awk, ‚u{ yt… …ý fhtu.

108

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su ±¨éç|æ:-yÂø™ ytrŒ …ŒtÚto ‚Útt [tuðeË ð»to ƒúñ[Þo …t÷™ fhu÷ {™w»Þtu™e ËtÚtu hnu÷
§‹ÎíÍææï¯:-…h{uïh, Sð y™u rðãw‚T™t y™uf þçŒtu ËkƒkÄe ðtýe Au ‚u™e ÐéÚS„æ„ì-…qðoŒuþÚte su{
nwk hûtt fhwk Awk, ‚u{ yt… …ý Ðæ„é-hûtt fhtu.
su LÎíñ:-«tý ðt [wk{t¤eË ð»to ƒúñ[Þo …t¤™th rðît™tu™e ËtÚtu hne™u Ðí™ï„æ:-W¥t{ ¿tt™
fhtð™the ðtýe Au, ‚u™e Ðpæ„ì-…rù{ ŒuþÚte hûtt fhwk Awk, ‚u{ yt… …ý Ðæ„é-hûtt fhtu.
su çЄëç|æ:-¿tt™e ðt }‚wytu™e ËtÚtu hnu÷ }æÝæï…±æ:-{™™t Ë{t™ ðuŒðtýe Au, ‚u™wk Îçÿæ‡æ„:Œrûtý ŒuþÚte …t÷™ fhwk Awk, ‚u{ yt… …ý Ðæ„é-hûtt fhtu.
su ¥æçÎy²ñ:-ƒth {rn™t ðt yz‚t¤eË ð»to ƒúñ[Þo …t¤™th rðît™tu™e ËtÚtu hne™u ç±EÜU}ææüËðo f{oÞwõ‚ ðtýe Au, ‚u™wk ©œæÚ„:-W¥th ŒuþÚte …t÷™ fhwk Awk, ‚u{ yt… …ý Ðæ„é-hûtt fhtu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðËw, Áÿ, ytrŒíÞ y™u r…‚]s™tu îtht Ëurð‚ ‚Útt Þ¿t îtht yrÄf]‚ ðtýe
y™u s÷™e rðãt ‚Útt Ërí¢Þt ËtÚtu Ëuð™ fhe™u, ‚u™u r™hk‚h þwØ y™u r™{o¤ ƒ™tððe òuEyu. (11)

Á‚úsÔ~Á‚ SflÊ„UÊfi Á‚úsÔ~SÿÊÁŒàÿflÁŸ— SflÊ„UÊfi Á‚úsÔ~Á‚ ’˝rÊÔflÁŸfi— ˇÊòÊflÁŸ—
SflÊ„UÊfi Á‚úsÔ~Á‚ ‚Ȭ˝¡ÊflŸËfi ⁄UÊÿS¬Ê·flÁŸ— SflÊ„UÊfi Á‚úsÔõSÿÊflfi„U ŒflÊãÿ¡◊ÊŸÊÿ
SflÊ„UÊfi ÷ÍÆÃèÿfiSàflÊH 12H
…ŒtÚto : nwk su ¥æçÎy²±çÝ:-{rn™tytu™wk rð¼t„ fh™the ô¨ãè-¢qh‚t ð„uhu Œtu»ttu™tu ™tþ fh™the
S±æãæ-ßÞtur‚:þt†Úte ËkMfthÞwõ‚ ðtýe ¥ç¨-Au;
su Ïæíræ±çÝ:-…h{tí{t, ðuŒ y™u ðuŒ™u òý™tht {™w»Þtu Ëuð™ fhu Au ‚u ô¨ãè-ƒ¤Úte {q¾o‚t™tu
™tþ fh™the S±æãæ-…X™-…tX™ ÔÞðnthÞwõ‚ ðtýe ¥ç¨-Au;
su ÿæ~æ±çÝ:-htßÞ, Ä™wŠðãt y™u þqhðehtu™wk Ëuð™ fh™the y™u ô¨ãè-[tuh, ztfw y™u yLÞtÞ™tu
™tþ fh™the S±æãæ-htßÞÔÞðnth{tk [‚wh ðtýe ¥ç¨-Au;
su Úæ²SÐæﯱçÝ:-rðãtrŒ W¥t{ Ä™tu™e …wrü™wk Ëuð™ fh™the y™u ô¨ãè-yrðãt ™tþf S±æãæðtýe ¥ç¨-Au;
su ¨éÐí…æ±çÝ:-W¥t{ «ò™wk Ëuð™ fh™the ‚Útt ô¨ãè-Ëðo Œwütu™tu ™tþ fh™the S±æãæ-ÔÞðnthÚte
Ä™ «t fhtð™the ðtýe ¥ç¨-Au;
su ²…}ææÝæ²-rðît™tu™wk …qs™ fh™th Þs{t™™t {txu S±æãæ-rŒÔÞ rðãt Ëk…L™ ðtýe Îï±æÝìrðît™, rŒÔÞ„wý ðt ¼tu„tu™u ¥æ±ã-«t fhtðu Au, y±æ-‚u™u |æê„ï|²:-Ëðo «týeytu {txu ²¿ææ„ìÞ¿t îtht çÝ:¨ë…æç}æ-Ëk…tŒ™ («tÂ) fhwk Awk. (12)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yæÞÞ™ ytrŒ îtht yiïÞoÞwõ‚ ÷ûtýðt¤e ðuŒtrŒ rðãt «t fhe™u ‚Útt

109

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u™u Ëðo {™w»Þtu™u ¼ýtðe™u Ëðo™u yt™krŒ‚ fhðt òuEyu. (12)

œÈÆflÊ~˘Á‚ ¬ÎÁÕflË¥ Œö„U œ˝ÈflÁˇÊŒfiSÿãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ Œö„UÊëÿÈÃRÁˇÊŒfiÁ‚ ÁŒfl¯ Œö„UÊÇŸ—
¬È⁄UËfi·◊Á‚H 13H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! su Þ¿t {íé±:-r™ù÷ Ðë烱è}æì-¼qr{™u rðM‚thu ¥ç¨-Au, ‚u™u ‚{u
΢ã-rðM‚thtu.
su {íé±çÿæ„ì-r™ù÷ Ëw¾ y™u þt†tu™t r™ðtË fhtð™tht ¥ç¨-Au y™u ¥‹„çÚÿæ}æì- ytftþ{tk
ÂMÚt‚ …ŒtÚttuo™u …wü fhu Au, ‚u™u ‚{u ΢ã-rðM‚thtu.
su ¥Ó²é„çÿæ„ì-™tþhrn‚ …ŒtÚttuo™tu r™ðtË fhtð™th ¥ç¨-Au y™u çα}æì-rðãtrŒ «ftþ™u
«ftrþ‚ fhu Au, ‚u™u ‚{u ΢ã-rðM‚thtu.
su ¥xÝï:-rðãw‚trŒ yÂø™ y™u ÐéÚè¯}æì-…þwytu™e …qŠ‚ fhtð™th Þ¿t ¥ç¨-Au, ‚u™wk ‚{u y™wct™
fhtu. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðãt y™u r¢Þt îtht rËØ fhu÷, ºtýu ÷tuftu™t …ŒtÚttuo™u …wü fh™th y™u
rðãt ‚Útt r¢ÞtÚte Þwõ‚ Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u Ëw¾e ƒ™ðwk òuEyu. (13)

ÿÈÆÜ¡Ã ◊Ÿfi˘©Uà ÿÈfiÜ¡Ã ÁœÿÊ Áfl¬˝Ê Áfl¬fi˝Sÿ ’΄UÃÊ Áflfi¬|‡øÃfi—–
Áfl „UÊòÊÊfi Œœ flÿÈŸÊÁflŒ∑§˘ßã◊„UË ŒflSÿfi ‚ÁflÃÈ— ¬Á⁄Ufic≈ÈUÁ× SflÊ„UÊfiH 14H
…ŒtÚto : su{ su ç±ãæï~ææ:-÷u™th-yt…™th ç±Ðíæ:-ƒwrØ{t™ {™w»Þtu Au, ‚u su Ïæëã„:-ËðoÚte {nt™
ç±ÐíS²-y™k‚ ¿tt™-f{oÞwõ‚ ç±Ðçp„:-Ëðo rðãt Ërn‚ ¨ç±„é:-Ë{M‚ s„‚™t Wí…tŒf Îï±S²Ëðo «ftþf {nuïh™e }æãè-{nt™ ÐçÚcÅéç„:-Ëðo «fth™e M‚wr‚Y… S±æãæ-ËíÞðtýe™u òýe™u }æÝ:{™™u ²éT„ï-Þwõ‚ fhu Au, ©„-y™u ç{²:-ƒwrØytu™u …ý ²éT„ï-ÂMÚth fhu Au, ‚u{ ±²éÝæ籄ì-W¥t{
f{tuo™u òý™th »ÜU:-ËntÞ hrn‚ nwk yuf÷tu ‚u™u òýe™u ‚u{tk {thwk {™ y™u ƒwrØ™u ç±Î{ï-ËŒt
r™ù÷ ht¾wk Awk. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïh{tk s {™ y™u ƒwrØ™u Þwõ‚ fhe™u rðît™tu™t Ëk„Úte rðãt™u «tÂ
fhe™u, yLÞtu™u …ý yu he‚u W…Œuþ fhðtu òuEyu. (14)

ߌ¢ Áfl¸cáÊÈÆÁfløfi∑˝§◊ òÊœÊ ÁŸŒfiœ ¬Œ◊˜Ô– ‚◊fiÍ…U◊Sÿ ¬Êú‚ÈÆ⁄U SflÊ„UÊfiH 15H
…ŒtÚto : ç±c‡æé:-su Ëðo s„‚{tk ÔÞt…f s„Œeïh, su ftkE yt s„‚{tk Au ‚u™e ç±™ÜíU}æïh[™t fh‚tk §Î}æì-yt «íÞût y™u y«íÞût s„‚T™u ~æï{æ-ºtý he‚u Äthý fhu Au.
¥S²-yt «ftþðt™, «ftþhrn‚ y™u yá~Þ ºtý «fth™t …h{týw ytrŒ Y… S±æãæ-Ëthe
he‚u òuðt y™u ƒ‚tððt ÞtuøÞ s„‚™u „úný fhe™u §Î}æì-yt ¨}æêÉ}æì-Ëthe he‚u rð[th fhe™u fÚt™

110

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhðt ÞtuøÞ yá~Þ s„‚™u Ð梨éÚï-yL‚rhût{tk MÚtt…™ fhu Au, ‚u s s„Œeïh Ëðo {™w»Þtu™u
W…tË™eÞ Au. (15)
¼tðtÚto : …h{uïhu «Út{ «ftþ{Þ ËqÞo ytrŒ, ƒeS «ftþhrn‚ …]rÚtðe ytrŒ «rËØ s„‚T
h[u÷ Au, y™u ºteswk …h{týw ytrŒ yá~Þ s„‚T Au, ‚u Ëðo™u fthý¼q‚ yðÞðtuÚte h[e™u yL‚rhût{tk
MÚttr…‚ fhu÷ Au.
‚u{tk yti»trÄ ytrŒ™u …]rÚtðe …h, yÂø™ ytrŒ™u ËqÞo{tk y™u …h{týw ytrŒ™u ytftþ{tk MÚttr…‚
fhu÷ Au - ht¾u÷ Au. y™u yu Ëðo™u «týtu™t rþh …h ht¾u÷ Au.
yt s„‚T™wk ™t{ „tÞºte Au, fthý fu ‚u „Þtu{tk rðM‚hu÷ Au. „Þ™tu yÚto «tý Au. suÚte «týtu{tk
rðM‚hu÷ Au. ‚uÚte ‚u™u „tÞºte fnu Au. (15)

ß⁄UÊfiflÃË œŸÈÆ◊ÃË Á„U ÷ÍÆÃö ‚ÍfiÿflÁ‚ŸË ◊Ÿfifl Œ‡ÊSÿÊ–
√ÿfiS∑§èŸÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ÁflcáÊflÃ ŒÊœàÕ¸Ó ¬ÎÁÕflË◊Á÷ÃÊfi ◊ÿÍπÒ— SflÊ„UÊfiH 16H
…ŒtÚto : nu ç±c‡ææï-ËðoÔÞt…e s„Œeïh ! yt… su §Ú汄è-W¥t{ yL™Þwõ‚ {ïÝé}æ„è-«þkË™eÞ
y™uf ðtýeÞwõ‚ «ò ðt …þwÞwõ‚ ¨ê²±ç¨Ýè-y™uf r{r©‚ - yr{r©‚ ðM‚wytuÚte Þwõ‚ ¼qr{
ðt ðtýe Ðë烱è}æì-¼qr{ çã-r™ùÞ…qðof S±æãæ-ðuŒðtýe ðt |æê„}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷ Ëðo s„‚T™u }æ²ê¶ñ:¿tt™«ftþ ytrŒ „wýtuÚte ¥ç|æ„:-ƒÄe ƒtswÚte Îæ{yƒü-Äthý fhtu Atu.
ÚæïΨè-«ftþ ÷tuftu ‚Útt …]rÚtðe ÷tuftu™wk òSÜU|Ýæ:-ËBÞfT M‚k¼™ fhtu Atu ‚u }æݱï-rð¿tt™Þwõ‚
ÎàæS²æ-Œþ™ yÚtto‚T Œtk‚tu™e ðå[u ÂMÚt‚ rsbt Ë{t™ yt[hý fh™th yt…™u {txu »„ï-yu y{u
÷tuftu s„‚T™u r™ðuŒ™ fheyu Aeyu.
rî‚eÞ yÚto :
su ç±c‡ææï-ÔÞt…f «tý su §Ú汄è-W¥t{ yL™Þwõ‚ {ïÝé}æ„è-…þwÞwõ‚ ¨ê²±ç¨Ýè-ƒnws r{r©‚
- yr{r©‚ …ŒtÚtoÞwõ‚ ¼qr{ ðt ðtýe Au ‚u Ðë烱è}æì-¼qr{ S±æãæ-ðt RrLÿÞtu™u }æ²ê¶ñ:-rfhýtu …tu‚t™t
ƒ¤ ytrŒÚte ¥ç|æ„:-Ëðo he‚u Îæ{yƒü-Äthý fhu Au y™u ÚæïΨè-«ftþ÷tuf y™u …]rÚtðe÷tuf™wk
òSÜU|Ýæ:-M‚k¼™ fhu Au ‚u ÎàæS²æ-Œtk‚™e Ë{t™ yt[hý fh™th ‚Útt }æݱï-rð¿tt™Þwõ‚ ËqÞo
{txu |æê„¢ çã-r™ùÞ…qðof Ëðo s„‚™u fhðt {txu Eïhu yt…u÷ Au, yu{ »„ï-yu y{u Ëðuo òýeyu
Aeyu. (16)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™tk rfhýtuÚte y™u …tu‚t™e ytf»toý{Þe ßÞtur‚ytuÚte Ë{M‚ …]rÚtðe
ytrŒ s„‚™u htufe™u ‚Útt ytf]ü fhe™u Äthý fhu Au, ‚u{ s …h{uïh yÚtðt «tý …tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte
Ë{M‚ s„‚T™u h[e™u ‚Útt Äthý fhe™u ÔÞðÂMÚt‚ fhu Au. (16)

111

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ŒflüÊÈÃÊÒÓ ŒflcflÊÉÊÊfi·Ã¢ ¬˝ÊøË ¬˝Ãfi◊äfl⁄¢U ∑§À¬ÿfiãÃˢ™§äflZ ÿôÊ¢ Ÿfiÿâ ◊Ê
Á¡fiuÔU⁄UÃ◊˜Ô– Sfl¢ ªÊDÔU◊ÊfiflŒÃ¢ ŒflË ŒÈÿ¸˘•ÊÿÈÆ◊ʸ ÁŸfl¸ÊfiÁŒCÔ¢U ¬˝¡Ê¢ ◊Ê ÁŸfl¸ÊfiÁŒCÔU◊òÊ
⁄U◊Õʯ flc◊¸ÓŸ˜Ô ¬ÎÁÕ√ÿÊ—H 17H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ su Îï±ï¯é-rðît™ ðt rŒÔÞ„wýtu{tk Îﱟæé„æñ-rðît™tu …tËuÚte ©ðý
fhu÷t «tý y…t™ðtÞw Íææ﯄}æì-½tu»t fhu - þçŒ ÔÞõ‚ fhu y™u su Ðíæ™è-«t fh™the ðt ÜUËв‹„èËt{ÚÞoÞwõ‚ «ftþ y™u ¼qr{ ªŠ±ü}æì-W¥t{ „wýÞwõ‚ ²¿æ}æì-rð¿tt™ y™u rþÕ…{Þ Þ¿t™u Ðíï„}æìsýtð‚t hne™u ݲ„}æì-«t fhu. }ææ ç…uÚ„}æì-fwrx÷ „r‚Þwõ‚ ™ ntuÞ.
su Îï±è-rŒÔÞ„wýtuÚte Ëk…L™ Îé²ïü-„]nY… S±²¢-…tu‚t™t xææïcÆ}æì-rfhý y™u yðÞðtu™t MÚtt™™t
¥æ±Î„}æì-W…Œuþ r™r{¥t ntuÞ ¥æ²é:-Sð™™u }ææ çݱæüçÎcÅ}æì-™ü ™ fhu. Ðí…æ}æì-Wí…L™ Ë]rü™u
}ææ çݱæüçÎcÅ}æì-™ü ™ fhu y™u ‚u ÐëçƒÃ²æ:-ytftþ y™u …]rÚtðe™e {æÞ ¥~æ-yt ±c}æüÝì-Ëw¾Úte
Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ s„‚T{tk Ú}æïƒæ}æì-h{ý fhu ‚u{ fhtu. (17)
¼tðtÚto : sux÷wk s„‚T yL‚rhût™t {æÞ{tk hnu÷ Au, ‚u ËðoÚte {™w»Þtuyu yíÞrÄf Ëw¾tu™wk Ëk…tŒ™
fhðwk òuEyu. (17)

ÁflcáÊÊŸÈ¸ ∑¯§ flËÿʸ~ÁáÊ ¬˝flÊfiø¢ ÿ— ¬Ê*ÕfiflÊÁŸ Áfl◊◊ ⁄U¡ÊfiúÁ‚–
ÿÊ˘•S∑fi§÷ÊÿŒÈûÊfi⁄Uö ‚œSÕ Áflø∑˝§◊ÊáÊSòÊœÊLfi§ªÊÿÊ ÁflcáÊfifl àflÊH 18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ‚{u ²:-su ç±™ÜíU}ææ‡æ:-s„‚T h[™t™t fthý ykþtu™u - ÿÔÞtu™u Þwõ‚ fhe™u
©Lxææ²:-ðuŒ îtht ƒnw yÚttuo™tu W…Œuþ fh™th s„Œeïh Ðæ<ƒ±æçÝ-…]rÚtðe™t rðfth yÚtto‚T …]rÚtðe™t
„wýtuÚte Wí…L™ Út™th ðt yL‚rhût{tk sýtðu÷t ~æï{æ-ºtý «fth™t Ú…æ¢ç¨-÷tuftu™u ç±}æ}æï-y™uf
«fthÚte h[u Au.
su ©œæÚ}æì-ykr‚{ yðÞðtu™u ¨{Sƒ}æì-ËtÚtu hnu™thtk fthýtu™u ¥SÜU|æ沄ì-htufe ht¾u Au. ²:su™tu ç±c‡æ±ï-W…tË™t ytrŒ Þ¿t {txu yt©Þ ÷uðt{tk ytðu Au. ‚u ç±c‡ææï:-ÔÞt…f …h{uïh™t
±è²æüç‡æ-…ht¢{Þwõ‚ f{tuo™wk Ðí±æï™}æì-fÚt™ fhwk Awk y™u nu …h{uïh ! Ýé-þe½ú s ÜU}æì-Ëw¾MðY…
y±æ-yt…™tu yt©Þ fhwk Awk - þhý „úný fhwk Awk. (18)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu su …h{uïhu …]rÚtðe, ËqÞo y™u ºtËhuýw ¼uŒÚte ºtý «fth™wk s„‚T h[e™u
Äthý fhu÷ Au, ‚u™e W…tË™t fhðe òuEyu. (18)

ÁŒflÊ flÊfi ÁflcáÊ˘©Uà flÊfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ ◊„UÊ flÊfi ÁflcáÊ˘©U⁄UÊ⁄URãÃÁ⁄fiUˇÊÊØԖ

112

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©U÷Ê Á„U „USÃÊ fl‚ÈfiŸÊ ¬ÎÆáÊSflÊ ¬˝ÿfië¿U ŒÁˇÊfiáÊÊŒÊà ‚√ÿÊÁmcáÊfifl àflÊH 19H
…ŒtÚto : nu ç±c‡ææï-ËðoÔÞt…e …h{uïh ! yt… f]…t fhe™u y{™u çα:-«rËØ yÂø™ ±æ-yÚtðt
rðãw‚T Y… yÂø™Úte ±¨éÝæ-ÿÔÞ ËtÚtu ¥æÐë‡æS±-Ëw¾tuÚte …qýo fhtu.
ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{Úte Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo ©„-…ý ±æ-yÚtðt }æã:-{n¥ð yÔÞõ‚ «f]r‚Úte y™u
©„-…ý ©Úæï:-ƒnw ¥‹„çÚÿææ„ì-yL‚rhût™tk ÿÔÞtu™e ËtÚtu Ëw¾tu™u çã-r™ùÞ fhe™u …qýo fhtu.
ç±c‡ææï-Ëðo{tk «rðü Eïh ! yt… Îçÿæ‡ææ„ì-Œrûtý ©„-y™u ¨Ã²æ„ì-ðt{ …tïoÚte Ëw¾tu™u «Œt™
fhtu. y±æ-‚u yt…™u ç±c‡æ±ï-Þtu„rð¿tt™ Þ¿t {txu …qs™ fhu Au. (19)
¼tðtÚto : su ÔÞt…f Eïh îtht {n¥ð, ËqÞo, ¼qr{, yL‚rhût, ðtÞw, yÂø™ y™u s÷ ytrŒ
…ŒtÚttuo™u ‚Útt ‚u{tk ÂMÚt‚ yti»trÄ ytrŒ y™u {™w»Þ ytrŒ™u h[e™u, Äthý fhe™u, Ëðo «týeytu {txu
Ëw¾ MÚttr…‚ fhðt{tk ytðu Au, ‚u™e W…tË™t fhðe òuEyu. (19)

¬˝ ÃÁmcáÊfiÈ SÃflÃ flËÿ¸~áÊ ◊ÎƪÊ Ÿ ÷Ë◊— ∑fiȧø⁄UÊ ÁªfiÁ⁄UDÔUÊ—–
ÿSÿÊL§·fiÈ ÁòÊ·È Áfl∑˝§◊fiáÊcflÁœÁˇÊÿ|ãà ÷ÈflfiŸÊÁŸ Áfl‡flÊfiH 20H
…ŒtÚto : ²S²-su™t ©L¯é-yíÞk‚ ç~æ¯é-ç~æç±ÜíU}æ‡æï¯é-rðrðÄ «fth™tk f{tuo{tk ç±Eæ-Ëðo |æé±ÝæçÝ÷tuf ¥ç{çÿæ²ç‹„-r™ðtË fhu Au. y™u ±è²ïü‡æ-…tu‚t™t …ht¢{Úte |æè}æ:-¼Þ fh™th ÜéU™Ú:-®™rŒ‚
«týeytu™tu ðÄ fh™th y™u çxæçÚcÆæ:-…ðo‚{tk hnu™th }æëxæ:-®Ën Ý-Ë{t™ …t…eytu™u þtuÄe þtuÄe™u
Œw:¾ yt…e™u ÐíS„±„ï-W…Œuþ fhu Au „„ì-‚u™u fŒe …ý ¼q÷ðt ™ òuEyu. (20)
¼tðtÚto : su{ ®Ën …tu‚t™t …ht¢{Úte ÞÚtuü rð[hý fhu Au, ‚u{ s s„Œeïh …ý …tu‚t™t
…ht¢{Úte Ëðo ÷tuftu™u r™Þ{{tk ht¾u Au. (20)

ÁflcáÊÊ ⁄UR⁄UÊ≈fiU◊Á‚ ÁflcáÊÊ— ‡ŸåÆÆòÊfi SÕÊ ÁflcáÊÊ— SÿÍ⁄fiUÁ‚ ÁflcáÊÊfiœ¸˝ÈÆflÊ~˘Á‚–
flÒcáÊfl◊fiÁ‚ ÁflcáÊfifl àflÊH 21H
…ŒtÚto : su yt y™uf «fth™wk s„‚ Au, ‚u ç±c‡ææï:-ÔÞt…f …h{uïh™t «ftþÚte ÚÚæÅ}æì-Wí…L™
ÚtE™u «ftrþ‚ Au. ç±c‡ææï:-Ëðo Ëw¾tuÚte ¼h…qh EïhÚte S²ê:-rðM‚]‚ ¥ç¨-Au. Ëðo s„‚T ±ñc‡æ±}æìÞ¿t™wk ËtÄ™ ¥ç¨-Au.
ç±c‡ææï:-Ëðo{tk «rðü su Eïhu àÝŒ~æï-sz y™u [u‚™™e Ë{t™ ƒu «fth™wk þwØ s„‚T Au, ‚u
Ëðo s„‚T™t Wí…tŒf s„Œeïh ! y{u y±æ-yt…™tu ç±c‡æ±ï-Þ¿t™wk y™wct™ fhðt yt©Þ ÷Eyu
Aeyu. (21)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïh s yt Ë{M‚ ËkËth™t h[rÞ‚t, Äthýf‚to, ‚u{tk ÔÞt…f y™u

113

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëðo™t Rü Œuð Au, ‚u{ òýe™u Ëðo ft{™tytu™e rËrØ fhðe òuEyu. (21)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬fi˝‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ
ŸÊÿ¸Ó‚ËŒ◊„Uö ⁄UˇÊfi‚Ê¢ ª˝ËflÊ˘•Á¬fi ∑ΧãÃÊÁ◊– ’ÎÆ„UãŸfiÁ‚ ’ÎÆ„Uºfi˝flÊ ’΄UÃËÁ◊ãº˝Êfiÿ flÊø¯
flŒH 22H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su{ nwk Îï±S²-Ëðo «ftþf, yt™kŒŒt‚t ¨ç±„é:-Ëf÷ s„‚T Wí…tŒf
Eïh™t Ðí¨±ï-h[u÷t ËkËth{tk su Þ¿t™u ¥æÎÎï-„úný fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý y±æ-‚u™u „úný fh.
su{ nwk ÝæÚè-Þ¿tr¢Þt ðt §Î}æì-Þ¿t™t y™wct™™wk „úný fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý „úný fh.
su{ ¥ã}æì-nwk Úÿæ¨æ}æì-Œwü Mð¼tð™t þºtwytu™t xæíè±æ:-rþhtu™wk ¥çÐÜëU‹„æç}æ-AuŒ™ fhwk Awk, ‚u{
‚wk …ý AuŒ™ fh.
su{ nwk yt y™wct™Úte ÏæëãÎí±æ:-{tuxtE …t{e {tuxtu ƒ™wk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ƒ™.
su{ nwk §‹Îíæ²-…h{ yiïÞo™e «tr {txu Ïæëã„è}æì-{nt™ ±æ™}æì-ðtýe™tu W…Œuþ yt…wk Awk, ‚u{
‚wk …ý ±Î-yt…. (22)
¼tðtÚto : su{ rðît™ {™w»Þtu Eïh™e Ë]rü{tk rðãt îtht …ŒtÚttuo™e Ëthe he‚u …heûtt fhe™u,
‚u™tu ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhe™u Ëw¾tu™u «t fhu Au, ‚u{ s Ëðo {™w»Þtuyu yu Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u
Ëðo Ëw¾tu™u «t fhðtk òuEyu. (22)

⁄URˇÊÊ~„Uáʯ ’Àʪ„UŸ¯ flÒcáÊflËÁ◊Œ◊„¢U â ’fiÀʪ◊È|à∑fi§⁄UÊÁ◊ ÿ¢ ◊ ÁŸCÔUKÊ ÿ◊◊ÊàÿÊfi
ÁŸøπÊŸŒ◊„¢U â ’fiÀʪ◊È|à∑§fi⁄UÊÁ◊ ÿ¢ ◊fi ‚◊ÊŸÊ ÿ◊‚fi◊ÊŸÊ ÁŸøπÊŸŒ◊„¢U â
’fiÀʪ◊È|à∑fi§⁄UÊÁ◊ Uÿ¢ ◊ ‚’fiãœÈÆÿ¸◊‚fi’ãœÈ*ŸøπÊŸŒ◊„¢U â ’fiÀʪ◊È|à∑fi§⁄UÊÁ◊ ÿ¢ ◊fi
‚¡ÊÃÊ ÿ◊‚fi¡ÊÃÊ ÁŸøπÊŸÊà∑ÎƧàÿÊÁVfiÔU⁄UÊÁ◊H 23H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su{ ¥ã}æì-nwk ÏæHxæãÝ}æì-ƒ¤™wk {kÚt™ fh™thtk y™u Úÿææïã‡æ}æì-htûtËtu™u
ný™thtk f{o y™u ±ñc‡æ±è}æì-ÔÞt…f Eïh™e ðuŒðtýe™wk y™wct™ fhe™u ²}æì-su ÏæHxæ}æì-ƒ÷ŒtÞf
Þ¿t™u ©çyÜUÚæç}æ-Wíf]ü…ýtÚte «urh‚ yÚtto‚T yt ËkËth{tk «ftrþ‚ fhwk Awk, „}æì-‚u Þ¿t™u ‚u{s ‚wk
…ý §Î}æì-yu™u «ftrþ‚ fh.
su{ }æï-{tht çÝcÅì²:-Þ¿t{tk fwþ¤ ¥}ææy²:-{uÄtðe rðît™ {™w»Þ ²}æì-su Þ¿t y™u §Î}æì¼q„¼o rðãt™e …heûtt {txu MÚtt™™u çÝ™¶æÝ-r™:ËkŒun ¾™™-¾tuŒu Au, ‚u{ „}æì-‚u™u ‚thtu ™tufh
…ý ¾tuŒu.
su{ ¥ã}æì-¼q„¼o rðãt™tu ¿tt‚t nwk ²}æì-ÏæHxæ}æì-ƒ÷ «t fhtð™tht ¾u‚e ytrŒ Þ¿t ‚Útt
§Î}æì-¾tuŒft{™u ©çyÜUÚæç}æ-Ëthe he‚u Ëk…tŒ™ fhwk Awk, ‚u{ „}æì-‚u™u ‚wk …ý fh.

114

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su{ }æï-{tht ¨}ææÝ:-Ë{t™ yÚtðt yË{t™ {™w»Þ ²}æì-su f{o™u çÝ™¶æÝ-¾tuŒft{ fhu Au,
‚u{ ‚thwk …ý ¾tuŒft{ fhu.
su{ ¥ã}æì-¼ý™th-¼ýtð™th nwk ²}æì-su ÏæHxæ}æì-ytí{ƒ÷ yt…™th Þ¿t ðt §Î}æì-¼ýðt¼ýtððt Y…e ftÞo™u ©çyÜUÚæç}æ-Ëk…tŒ™ fhwk Awk, ‚u{ „}æì-‚u™u ‚wk …ý fh.
su{ }æï-{tht ¨Ïæ‹{é:-¼tE Ë{t™ yÚtðt r{ºt ¥¨Ïæ‹{é:-¼tE™e yË{t™ yÚtto‚T yr{ºt
²}æì-su …t÷™Y…e Þ¿t yÚtðt yu ftÞo™u çÝ™¶æÝ-r™:ËkŒun fhu Au, ‚u{ ‚thwk ftÞo …ý fhu.
su{ ¥ã}æì-Ëðo™tu r{ºt nwk ²}æ-su ÏæHxæ}æì-htßÞƒ÷ «t fhtð™th Þ¿t ðt §Î}æì-yu ftÞo™u
©çyÜUÚæç}æ-Ëk…L™ fhwk Awk, ‚u{ „}æì-‚u™u ‚wk …ý fh.
su{ ¨…æ„:-ËtÚtu Wí…L™ ÚtÞu÷t ¥¨…æ„:-…]ÚtfT Wí…L™ ÚtÞu÷t {™w»Þ ²}æì-su Þ¿t ðt ÜëUy²æ}æìW¥t{ r¢Þt™u çÝ™¶æÝ-r™:ËkŒun fhu Au, ‚u{ ‚tht yu Þ¿t yÚtðt yu r¢Þt™u r™:ËkŒun fhu.
su{ nwk yt …qðtuoõ‚ Ëðo f{o™u ©çyÜUÚæç}æ-Ëk…tŒ™ fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý fh. (23)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™e yt Ë]rü{tk ÄtŠ{f rðît™tu™wk y™wfhý fhðwk òuEyu, yLÞtu™wk
™nª. (23)

Sfl⁄UÊ«fiUÁ‚ ‚¬àŸ„UÊ
‚fifl¸⁄UÊ«UfiSÿÁ◊òÊ„UÊH 24H

‚fiòÊ⁄UÊ«fiUSÿÁ÷◊ÊÁÄUÊ

¡fiŸ⁄UÊ«UfiÁ‚

⁄UˇÊÊ„UÊ

…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su fthýu yt… S±ÚæÅì-MðÞk «ftþ{t™ ¥ç¨-Atu, ‚uÚte ¨ÐyÝãæþºtwytu™u {th™th Atu, ‚uÚte ‚{u ¨~æÚæÅì-Þ¿ttu{tk «ftþ{t™ ¥ç¨-Atu, ‚uÚte ¥ç|æ}ææç„ãæ-yr¼{t™e™tu
™tþ fh™th Atu, suÚte yt… …ÝÚæÅì-ÄtŠ{f rðît™tu{tk «ftþ{t™ Atu, ‚uÚte Úÿææïãæ-Œwü htûtËs™tu™tu
™tþ fh™th Atu. suÚte yt… ¨±üÚæÅì-Ëðo{tk «ftrþ‚ Atu, ‚uÚte ¥ç}æ~æãæ-yr{ºt yÚtto‚T þºtwytu™tu
rð™tþ fh™th Atu.
rî‚eÞ yÚto : suÚte yt ËqÞo÷tuf S±ÚæÅì-MðÞk ¥ç¨-«ftþ{t™ Au. ‚uÚte ¨ÐyÝãæ-{u½-ðtŒ¤tk™t
yðÞðtu™u ft…™th Atu,yu fthýu yu ¨~æÚæÅì-Þ¿ttu{tk «ftþ{t™ Atu. ‚uÚte ¥ç|æ}ææç„ãæ-yr¼{t™e
[tuh ð„uhu™wk n™™ fh™th Atu; su fthýu yu …ÝÚæÅì-ÄtŠ{f rðît™tu™t {™{tk «ftrþ‚ ¥ç¨-Atu.
‚uÚte Úÿææïãæ-htûtË ‚Útt Œwütu™tu ™tþ fh™th Atu. suÚte yu ¨±üÚæÅì-Ëðo{tk «ftþ{t™ ¥ç¨-Atu. ‚uÚte
¥ç}æ~æãæ-Œwütu™u Œkz yt…ðt™t r™r{¥t Atu. (24)
¼tðtÚto : nu rðî™T (hts™T) ! su{ ËqÞo …tu‚t™t «ftþÚte [tuh y™u ÔÞt½ú ð„uhu™u zhtðe™u Ëðo™u
Ëw¾e fhu Au, ‚u{ ‚wk …ý þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u Ëðo™u Ëw¾e fh. (24)

⁄URˇÊÊ„UáÊÊfi flÊ ’Àʪ„UŸ— ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊ flÒcáÊflÊãŸˇÊÊ„UáÊÊfi flÊ ’Àʪ„UŸÊ˘flfiŸÿÊÁ◊
flÒ c áÊ fl ÊŸfi ˝ ˇ ÊÊ ~ „ áÊÊfi Ò flÊ ’Àʪ „ UŸÊ ˘ flfi S ÃÎ á ÊÊÁ◊ flÒ c áÊ fl ÊŸ˝ fi ˇ ÊÊ  „ UáÊÊfi Ò flÊ¢

115

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

’Àʪ„UŸÊ˘©U¬fiŒœÊÁ◊ flÒcáÊflË ⁄fiUˇÊÊ„UáÊÊfiÒ flÊ¢ ’Àʪ„UŸÊÒ ¬ÿ͸Ӯ„UÊÁ◊ flÒcáÊflË flÒficáÊfl◊fiÁ‚
flÒcáÊflÊ SÕfiH 25H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ytrŒ {™w»Þtu ! su{ ‚{u Úÿææïã‡æ:-Œw:¾tu™tu ™tþ fh™th Atu, ‚u{ þºtwytu™t
ƒ¤™wk ðuhý-Auhý fh™th nwk ±ñc‡æ±æÝì-Þ¿t Œuð‚tðt¤t ±:-yt… ÷tuftu™tu Ëífth fhe™u ÞwØ{tk þ†tuÚte
Ðíæïÿææç}æ-yu ½{kze {™w»Þtu™u þwØ fhwk.
su{ yt… Úÿææïã‡æ:-yÄ{toí{t, Œwü, ŒMÞwytu™u {th™th Atu, ‚u{ ÏæHxæãÝ:-þºtw Ëu™t™tu ykŒts
÷u™th nwk ±ñc‡æ±æÝì-Þ¿t ËkƒkÄe ±:-‚{™u {tLÞ fhe™u Œwütu™u ¥±Ý²æç}æ-Œqh fhwk Awk.
su{ ÏæHxæãÝ:-…tu‚t™e Ëu™t™e ÔÞqn™e rþûtt™wk {kÚt™ fh™th nwk Úÿææïã‡æ:-þºtwytu™u {thðt
‚Útt ±ñc‡æ±æÝì-Þ¿t™wk y™wct™ fh™th ±:-‚{™u ¥±S„ë‡ææç}æ-Ëw¾Úte ytåAtrŒ‚ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u
…ý fhtu.
su{ Úÿææïã‡ææñ-htûtËtu™u {th™th ‚Útt ÏæHxæãÝæñ-ƒ¤tu™wk {kÚt™ fh™th ±æ}æì-Þ¿t…r‚ ‚Útt Þ¿t
fhtð™th rðît™™wk Äthý fhtu Atu, ‚u{ nwk …ý ©ÐÎ{æç}æ-Äthý fhwk Awk.
su{ Úÿææïã‡ææñ-htûtËtu™u {th™th ÏæHxæãÝæñ-ƒ¤tu™wk {kÚt™ fh™th ±æ}æì-«ò, ˼tæÞût yt…
±ñc‡æ±è-Ëðo rðãtytu{tk ÔÞt…f rðît™tu™e r¢Þt ‚Útt ±ñc‡æ±}æì-rð»ýw ËkƒkÄe ¿tt™ Au, ‚u ƒÄt™u ‚foÚte
òýtu Atu, ‚u{ nwk …ý вêüãæç}æ-‚foÚte Ëthe he‚u òýwk.
su{ yt… Ëðo ÷tuftu ±ñc‡æ±æ:-ÔÞt…f …h{uïh™e W…tË™t fh™th Sƒ-Atu, ‚u{ nwk …ý ƒ™wk. (25)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e W…tË™t ‚Útt Wr[‚ ÔÞðnthÚte þheh y™u ytí{t™t
…qýo ƒ¤™u «t fhe™u Þ¿tÚte «ò™wk …t÷™ fhe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u Ëtðo¼ti{ htßÞ™wk þtË™
fhðwk òuEyu. (25)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬fi˝‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ
ŸÊÿÓ¸®‚ËŒ◊„Uö ⁄UˇÊfi‚Ê¢ ª˝ËflÊ˘•Á¬fi∑ΧãÃÊÁ◊ – ÿflÊfi˘Á‚ ÿflÿÊS◊Œ˜Ôm·Êfi
ÿflÿÊ⁄UÊfiÃË*Œfl àflÊ˘ãÃÁ⁄fiUˇÊÊÿ àflÊ ¬ÎÁÕ√ÿÒ àflÊ ‡ÊÈãœfiãÃÊ°ÀÀÊÊ∑§Ê— Á¬fiÃÎÆ·ŒfiŸÊ—
Á¬ÃÎÆ·ŒfiŸ◊Á‚H 26H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! su{ nwk ¨ç±„é:-Ëðo s„‚™t Wí…tŒf y™u Îï±S²-Ëðo yt™kŒ yt…™th
…h{uïh™t Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t ËkËth{tk ¥çEÝæï:-«tý y™u y…t™™t Ïææãé|²æ}æì-ƒ¤ y™u ðeÞo
‚Útt Ðêc‡æ:-yr‚…wü ðeh™t ãS„æ|²æ}æì-«ƒ¤ «‚t…Þwõ‚ ¼wò y™u ŒkzÚte y™uf W…fthtu™u ¥æÎÎï„úný fhwk Awk ‚Útt §Î}æì-yt s„‚™e hûtt fhe™u Úÿæ¨æ}æì-Œwü f{o fh™th «týeytu™t xæíè±æ:-rþhtu™wk
¥çÐ-ÜëU‹„æç}æ-AuŒ™ fhwk Awk, ‚Útt su{ …ŒtÚttuo™t W¥t{ „wýtu™u r{r©‚ fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý W…fth

116

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

«t fh y™u ²±²-©uc „wýtuÚte …ŒtÚttuo™u ËkÞwõ‚ fh.
su{ nwk mï¯:-E»tto ð„uhu Œtu»ttu ‚Útt ¥Úæ„è:-þºtwytu™u ¥S}æ„ì-…tu‚t™tÚte Œqh fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý
²±²-Œqh fh.
nu rðî™T ! su{ y{u çαï-yiïÞtorŒ „wýtu™tu «ftþ fhðt {txu y±æ-‚™u ¥‹„çÚÿææ²-ytftþ{tk
hnu™th …ŒtÚttuo™u þwØ fhðt {txu y±æ-yt…™u ÐëçƒÃ²ñ-…]rÚtðe™t …ŒtÚttuo™e …wrü fhðt {txu y±æ-yt…™wk
Ëuð™ (yt©Þ) fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý fhtu.
su{ çЄë¯ÎÝ}æì-rðãtðt™ ¿tt™e ÷tuftu™wk MÚtt™ ¥ç¨-Au. y™u suÚte çЄë¯ÎÝæ:-su{ ¿tt™e
÷tuftu{tk hne™u …rðºt ƒ™u Au, ‚u{ nwk þwØ ƒ™wk. ‚Útt Ëðo {™w»Þtu àæé‹{‹„æ}æì-…tu‚t™e þwrØ fhu y™u
nu ÝæçÚ-†e ! ‚wk …ý yt Ëðo W…Œuþtu™wk yu he‚u yt[hý fh. (26)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu r¢Þt y™wËth ‚Útt ÞÚtt¢{ rðît™tu™tu yt©Þ fhe™u Þ¿tt™wct™Úte
Ëðo™e þwrØ fhðe òuEyu. (26)

©UÁgflfiú SÃ÷ÊŸÊãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ¬ÎáÊ ≤ö„UfiSfl ¬ÎÁÕ√ÿÊ¢ lfiÈÃÊŸSàflÊfi ◊ÊL§ÃÊ Á◊fiŸÊÃÈ
Á◊òÊÊflLfi§áÊÊÒ œÈ˝ÆfláÊ œ◊¸Ó®áÊÊ– ’˝rÊÔflÁŸfi àflÊ ˇÊòÊflÁŸfi ⁄UÊÿS¬Ê·flÁŸ ¬ÿÍÓ¸®„UÊÁ◊–
’˝rÊÔfi ≤ö„U ˇÊòÊ¢ ŒÎÆö„UÊÿfiÈ≤¸ö„U ¬˝¡Ê¢ ≤ö„UH 27H
…ŒtÚto : nu …h{ rðît™ ! su{ y±æ-yt…™u }ææL„:-ðtÞw {íé±ï‡æ-r™ù÷ {}æü‡ææ-Ä{oÚte ç}æÝæï„é«Þwõ‚ fhu Au, ç}æ~ææ±L‡ææñ-«tý y™u y…t™ …ý Ä{oÚte «Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ yt… f]…t fhe™u y{tht
{txu çα}æì-rðãt „wýtu™t «ftþÚte ©œæ|ææÝ-y¿tt™™u Œqh fhtu. ‚Útt ¥‹„çÚÿæ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™t yðftþ™u
¥æ Ðë‡æ-…rh…qýo fhtu.
ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{ …h lé„æÝ:-ËŒTrðãt™t „wýtu™tu rðM‚th fhe™u yt… Ëw¾tu™e ö¢ãS±-ð]rØ fhtu;
Ïæíræ-ðuŒrðãt™e ö¢ã-ð]rØ fhtu, ÿæ~æ}æì-htßÞ™e ð]rØ fhtu, ¥æ²é:-Sð™™e ö¢ã-ð]rØ fhtu. ‚Útt Ðí…æ}æìWí…L™ ÚtÞu÷ Ëk‚t™tu™e ö¢ã-ð]rØ fhtu.
‚uÚte nwk Ïæíræ±çÝ-ƒúñrðãt™wk Ëuð™ fh™th y™u fhtð™th, ÿæ~æ±çÝ-htßÞ™wk Ëuð™ fh™th y™u
fhtð™th Úæ²SÐæﯱçÝ-y™u Ä™Ë{qn™e …wrü™wk Ëuð™ fh™th y™u fhtð™th yt…™u вêüãæç}æ-Ëðo
«fth™t ‚ftuoÚte r™ùÞ fhwk Awk, ‚u{ yt… {™u ËðoÚtt Ëw¾ŒtÞf ƒ™tu ‚Útt yt…™u Ëðo {™w»Þtu ‚foÚte
òýu. (27)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ s„Œeïh™e ËíÞ ¼tðÚte «tÚto™t fhðtÚte ‚Útt ©uc rðît™™e Ëuðt
fhðtÚte yu Ëðo™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{s yt Þ¿t …ý rðãt ytrŒ™e ð]rØ fhe™u Ëðo {™w»Þ ytrŒ
«týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ ‚{u òýtu. (27)

œ˝ÈÆflÊÁ‚fi œ˝ÈÆflÊõ˘ÿ¢ ÿ¡fi◊ÊŸÊ˘|S◊ãŸÊÿÃfiŸ ¬˝¡ÿÊfi ¬‡ÊÈÁ÷fi÷͸ÿÊØԖ

117

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÉÊÎÆÃŸfi lÊflʬÎÁÕflË ¬Íÿ¸ÕÊÁ◊ãºfi˝Sÿ ¿UÁŒ⁄fiUÁ‚ Áfl‡fl¡ŸSÿfi ¿UÊÿÊH 28H
…ŒtÚto : nu Þ¿t fh™th Þs{t™™e …í™e ! su{ ‚wk Ðí…²æ-htßÞ yÚtðt …tu‚t™tk Ëk‚t™ y™u
Ðàæéç|æ:-ntÚte, ½tuzt, „tÞ, ð„uhu …þwytu Ërn‚ ¥çS}æÝì-yt ¥æ²„Ýï-s„‚{tk, …tu‚t™t MÚtt™-½h{tk
yÚtðt Ëðo™tu Ëífth fhðt ÞtuøÞ Þ¿t{tk {íé±æ-áZ ËkfÕ… ¥ç¨-Au, ‚u{ ¥²}æì-yt ²…}ææÝ:-Þ¿t
fh™th ‚tht …r‚ Þs{t™ …ý {íé±:-áZ ËkfÕ… hnu.
‚{u ƒL™u Íæë„ïÝ-½]‚trŒ Ëw„kÄe …ŒtÚttuo îtht læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{™u Ðê²ïüƒæ}æì-…rh…qýo fhtu.
nu Þ¿t fh™the …í™e ! ‚wk §‹ÎíS²-yíÞk‚ yiïÞo™u …ý …tu‚t™t Þ¿tÚte ÀçÎ:-«t fh™the
¥ç¨-Au. nðu ‚wk y™u ‚thtu …r‚ Þs{t™ ç±E…ÝS²-ËkËth{tk Àæ²æ-Ëw¾ fh™th |æê²æ„샙tu. (28)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su Þ¿t fh™th Þs{t™ y™u Þs{t™ - …í™e îtht ‚Útt su Þ¿t îtht
r™ù÷ rðãt y™u Ëw¾ «t ÚtE™u Œw:¾ ™tþ …t{u, ‚u ƒk™u™tu ËŒt Ëífth fhðtu òuEyu y™u Þ¿t™wk
r™íÞ y™wct™ fhðwk òuEyu. (28)

¬Á⁄fiU àflÊ Áªfl¸áÊÊ Áª⁄fiU˘ß◊Ê ÷fiflãÃÈ Áfl‡flÃfi—– flÎÆhÊÿÈÆ◊ŸÈÆ flÎhfiÿÊ ¡ÈCÔUÊfi ÷flãÃÈÆ
¡ÈCÔUfiÿ—H 29H
…ŒtÚto : nu çxæ±ü‡æ:-M‚wr‚ytuÚte - ðtýeÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ Eïh ! ðt ˼t…r‚ ! §}ææ:-yu
{the fhu÷e ç±E„:-Ë{M‚ çxæÚ:-M‚wr‚ytu ÐçÚ-Ëðo «fthÚte |汋„é-«t Úttð y™u {the M‚wr‚ ‚u
Ë{Þ …qh‚e yÚtto‚T ûtrýf ™ ntuÞ …hk‚w ±ëhæ²é}æì-ð]Øtu™e Ë{t™ yt[hý fh™th yt…™e ¥Ýé…ùt‚T ±ëh²:-yíÞk‚ ðÄ‚e y™u …écŲ:-«er‚ fhðt ÞtuøÞ …écÅæ:-«u{t¤ ntuÞ. (29)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ Ë{M‚ þw¼ „wý-f{o™e ËtÚtu ð‚o{t™ s„Œeïh yÚtðt ˼t…r‚
M‚wr‚ ÞtuøÞ Au, ‚u{ ‚{thu …ý ƒ™ðwk òuEyu. (29)

ßãŒ˝fiSÿ SÿÍ®⁄U‚Ëãºfi˝Sÿ œÈÆflÊ~˘Á‚ ∞Æãº˝◊fiÁ‚ flÒ‡flŒfl◊fiÁ‚H 30H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ‚Útt ˼t…r‚ ! su{ ±ñEÎï±}æì-Ë{M‚ …ŒtÚttuo™wk r™ðtËMÚtt™ yL‚rhût
Au, ‚u{ yt… »ï‹Îí}æì-Ëðo™tu ytÄth Atu, ‚uÚte y{™u §‹ÎíS²-…h{iuïÞo™tu S²ê:-ËkÞtu„ fh™th ¥ç¨Atu. y™u §‹ÎíS²-ËqÞo ytrŒ ÷tuf y™u htßÞ™u {íé±:-r™ù÷ fh™th ¥ç¨-Atu. (30)
¼tðtÚto : su{ Ëf÷ yiïÞo™tu ytÄth Eïh Au, ‚u{ ˼tæÞûttrŒ {™w»Þtu …ý ntuðt òuEyu. (30)

Áfl÷Í⁄fiUÁ‚ ¬˝flÊ„UfiáÊÊ flÁqÔUfi⁄UÁ‚ „U√ÿflÊ„UfiŸ—–
‡flÊòÊÊ~˘Á‚ ¬˝øfiÃÊSÃÈÆÕÊ~˘Á‚ Áfl‡flflfiŒÊ—H 31H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ‚Útt rðît™T ! suÚte yt… su{ ÔÞt…f ytftþ y™u Ðí±æã‡æ:-su{ ðtÞw

118

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

{nt™ ™Œ ntuÞ Au, yiïÞoÞwõ‚ htò ntuÞ Au, ‚u{ ç±|æê:-ÔÞt…f y™u yiïÞoÞwõ‚ ¥ç¨-Atu.
±ãìçÝ:-su{ nð™ fhu÷t …ŒtÚttuo™u ÞtuøÞ MÚtt™{tk …ntU[tz™th yÂø™ Au, ‚u{ ãò±æãÝ:-nð™
fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™wk Ëk…tŒ™ fh™th ¥ç¨-Atu.
su{ Sðtu{tk «tý Au, ‚u{ Ðí™ï„æ:-[u‚™t fh™th Eæ~æ:-rðît™ ¥ç¨-Au.
su{ Ëqºttí{t ðtÞw Ëðo{tk ÔÞt…f Au, ‚u{ ç±E±ïÎæ:-rðï™u òýðt „éƒ:-¿tt™™e ð]rØ fh™th
¥ç¨-Atu. suÚte yt… Ëífth fhðt ÞtuøÞ Atu, yu{ y{u òýeyu Aeyu. (31)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Eïh y™u rðît™tu™t Ëífth™tu fŒe íÞt„ ™ fhðtu òuEyu, yu ƒL™u™e
«t rð™t ftuE™u rðãt ‚Útt Ëw¾™tu ÷t¼ ÚtE þf‚tu ™Úte. ‚uÚte yu ƒL™u Ëðo he‚u òýðt ÞtuøÞ
Au. (31)

©UÁ‡ÊªfiÁ‚ ∑§Áfl⁄UYÔUÊfiÁ⁄U⁄UÁ‚ ’ê÷ÊfiÁ⁄U⁄UflSÿÍ⁄UfiÁ‚ ŒÈflfiSflÊÜ¿ÈUÆãäÿÍ⁄fiUÁ‚ ◊ʡʸÀÊËÿfi—–
‚◊˝Ê«fiUÁ‚ ∑ΧƇÊÊŸfiÈ— ¬Á⁄U·lÊfi˘Á‚ ¬flfi◊ÊŸÊ Ÿ÷Êfi˘Á‚ ¬˝ÃÄflÊfi ◊ÎÆCÔUÊ~˘Á‚
„U√ÿ‚ÍŒfiŸ˘´§ÃœÊfi◊ÊÁ‚ Sfl~ÖÿÊ¸Á×H 32H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! suÚte yt… ©çàæÜUì-ftÂL‚{t™T ¥ç¨-Atu, ¥¢{æçÚ:-rð…Út„t{e Sðtu™t
þºtw ‚Útt ÜUç±:-¢tL‚{r‚ ¥ç¨-Atu. Ïæ}|ææçÚ:-ƒkÄ™™t þºtw ‚Útt ‚th ytrŒ ‚k‚wytu™tu rðM‚th fh™th
¥ç¨-Atu. Îé±S±æÝì-«þkË™eÞ ËuðtÞwõ‚ MðÞk àæé‹Š²ê:-þwØ ¥ç¨-Atu }ææ…æüHè²:-Ëðo™u þwØ fh™th
¨}æíæÅì-y™u Ëthe he‚u «ftþ{t™ ¥ç¨-Atu ÜëUàææÝé:-…ŒtÚttuo™u yr‚ Ëqû{ б}ææÝ:-…rðºt y™u ÐçÚ¯l:˼t{tk fÕÞtý fh™th ¥ç¨-Atu.
su{ yt… Ðí„v±æ-nŠ»t‚ y™u Ý|æ:-…h …ŒtÚttuo™u nh™th™u {th™th ¥ç¨-Atu. ãò¨êÎÝ:ntu{™tk ÿÔÞtu™u (þwØ fhe™u) ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnth{tk ÷tð™th ‚Útt }æëcÅ:-Ëw¾ - Œw:¾™u Ën™ fh™th
‚Útt fhtð™th ¥ç¨-Atu.
su{ S±Á²æïüç„:-yL‚rhût™u «ftrþ‚ fh™th y™u «„{æ}ææ-ËíÞÄt{ Þwõ‚ ¥ç¨-Atu, ‚u{s
Wõ‚ „wýtuÚte «rËØ yt… Ëðo {™w»Þtu™u W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Atu. yu{ y{u òýeyu Aeyu. (32)
¼tðtÚto : su s„Œeïhu suðt „wýtuðt¤tu ËkËth h[u÷ Au, ‚uðt „wýtuÚte «rËØ ‚u Eïh Ëðo {™w»Þtu
îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. (32)

‚◊Èƺ˝Ê˘Á‚ Áfl‡fl√ÿfiøÊ •¡Êõ˘Sÿ∑fi§¬ÊŒÁ„fiU⁄UÁ‚ ’ÈÆäãÿÊõ flʪfiSÿÒãº˝◊fiÁ‚
‚ŒÊ˘SÿÎÃfiSÿ mÊ⁄UÊÒ ◊Ê ◊Ê ‚ãÃÊfi#◊äflfiŸÊ◊äfl¬Ã ¬˝ ◊Êfi ÁÃ⁄U Sfl|Sà ◊˘|S◊Ÿ˜Ô
¬ÁÕ ŒfiflÿÊŸfi ÷ÍÿÊØÔH 33H
…ŒtÚto : su{ …h{uïh ¨}æéÎí:-Ëðo «týeytu™wk „{™t„{™ fhtð™th ç±Eò™æ:-s„‚{tk ÔÞt…f

119

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u ¥…:-ysL{t ¥ç¨-Au, »ÜUÐæ„ì-su™t yuf [hý{tk Ëk…qýo rðï Au. ¥çã:-ÔÞt…™þe÷ Ïæ銋²:‚Útt yL‚rhût{tk ÔÞt…f Út™th ¥ç¨-Au, y™u ±æÜUì-ðuŒðtýe Y… ¥ç¨-Au.
»ï‹Îí}æì-…h{ yiïÞo™t ¨Î:-MÚtt™Y… Au y™u «„S²-ËíÞ™tk mæÚæñ-{w¾tu™u }ææ ¨¢„挄}æì-Ëk‚t…
fhtð™th ™Úte. ¥Š±Ð„ï-nu Ä{o-ÔÞðnth™t {t„tuo™wk …t÷™ fh™tht rðît™tu ! ‚u{ ‚{u …ý Ëk‚t…
fhtu ™rn.
nu Eïh ! }ææ-{™u ¥Š±Ýæ}æì-Ä{o-rþÕ…™t {t„oÚte Ðíç„Ú-…th fhtu. y™u }æï-{tht ¥çS}æÝì-yu
Îï±²æÝï-rðît™tu™tu sðt-ytððt ÞtuøÞ Ðçƒ-{t„o{tk su{ S±çS„-Ëw¾ |æê²æ„ì-ntuÞ ‚uðtu y™w„ún
fhtu. (33)
¼tðtÚto : su{ f]…t¤w Eïh yt ËkËth{tk Ëðo Sðtu™e rþûtt ytrŒ f{tuo{tk «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{
rðît™tuyu …ý «ð]¥t Útðwk òuEyu.
su{ Eïh, s„‚™wk fthý - «f]r‚ y™u Sð y™trŒ y™u ysL{t ntuðtÚte yrð™tþe Au,
‚u{ …tu‚t™wk …ý Ë{sðwk òuEyu.
su{ …h{uïh™e f]…t, W…tË™t îtht Ë]rü-rðãt ‚Útt …whw»ttÚtoÚte Ëk…L™ {™w»Þtu™u rðît™tu™t
{t„o™e «tr ÚttÞ Au y™u ‚u{tk Ëw¾ Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u{ yLÞtu™u Út‚tk ™Úte. (33)

Á◊òÊSÿfi ◊Ê øˇÊfiÈ·ˇÊäfl◊ÇŸfiÿ— ‚ª⁄UÊ— ‚ªfi⁄UÊ SÕ ‚ªfi®®⁄UáÊ ŸÊêŸÊ ⁄UÊÒº˝áÊÊŸËfi∑§Ÿ
¬Êà ◊ÊfiÇŸÿ— Á¬¬ÎÆà ◊ÊfiÇŸÿÊ ªÊ¬ÊÿÃfi ◊Ê Ÿ◊Êfi flÊ˘SÃÈÆ ◊Ê ◊Êfi Á„UöÁ‚CÔUH 34H
…ŒtÚto : nu ¨xæÚæ:-yL‚rhût yðftþÞwõ‚ ¥xݲ:-©uc …ŒtÚttuo «t fh™tht rðît™tu ! ‚{u
}ææ-{™u ç}æ~æS²-r{ºt™e árüyu §üÿ抱}æì-r™nt¤tu. yt… ¨xæÚæ:-rðãtu…Œuþ yðftþÞwõ‚ Sƒ-hntu.
su{ yt… ¥xݲ:-ËtkËtrhf rðãw‚T ytrŒ yÂø™ytu™e hûtt fhtu Atu, ‚u{ ¨xæÚï‡æ-yL‚rhût™e
ËtÚtu ÚæñÎíï‡æ-þºtwytu™u hztð™the Ýæ}Ýæ-«rËØ ¥ÝèÜïUÝ-Ëu™tÚte }ææ-{thwk Ðæ„-hûtý fhtu.
¥xݲ:-su{ ¿tt™es™tu Ëðo™u Ëðo «fth™wk Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ çÐÐë„-Ëw¾tuÚte …qýo fhtu. xææïÐ沄Ëðo he‚u …t÷™ fhtu y™u fŒe }ææ-{™u }ææ ôãç¨cÅ-™ü ™ fhtu. ±:-yuÚte yt…™u {txu }æï-{tht Ý}æ:™{Mfth ¥S„é-ntu. (34)
¼tðtÚto : su{ rðãt™t Œt™ îtht rðît™ ÷tuftu Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ yu rðît™tu™u
rðãt r™r{¥t ftÞtuo{tk ÷t„u÷t rðãtÚteoytu …ý Ëw¾e ht¾u. (34)

ÖÿÊÁÃfi⁄UÁ‚ Áfl‡flMfi§¬¢ Áfl‡flfi·Ê¢ ŒflÊŸÊfiú ‚Á◊ØԖ àflö ‚Êfi◊ ßÍÆ∑ΧŒ˜ÔèÿÊ
m·ÊfièÿÊ˘ãÿ∑Îfi§Ãèÿ˘©UL§ ÿãÃÊÁ‚ flM§Õú SflÊ„UÊfi ¡È·ÊáÊÊ •#È⁄UÊÖÿfiSÿ flÃÈÆ
SflÊ„UÊfiH 35H

120

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-yiïÞoŒt‚t s„Œeïh ! yt… ç±Eï¯æ}æì-Ëðo Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t ç±EMÐ}æìËðo Y…Þwõ‚ Á²æïç„:-Ëðo «ftþf ¨ç}æ„ì-Ëtht ËwkŒh «ftrþ‚ ¥ç¨-Atu.
„ÝéÜëUÎì|²:-þhehtu™wk Ëk…tŒ™ fh™th mï¯æï|²:-îu»t fh™th Sðtu ‚Útt ¥‹²ÜëU„ï|²:-yLÞ {™w»Þtu
{txu Œwü f{tuo™t ²‹„æ-r™Þt{f ¥ç¨-Atu.
‚u™t îtht ©L-ƒnw ±Mƒ}æì-W¥t{ „]n S±æãæ-ðtýe ¥Œ„é:-ÔÞt…f ¥æÁ²S²-rð¿tt™™wk …é¯æ‡æ:Ëuð™ fh‚t {™w»Þ S±æãæ-ðuŒðtýe™u ±ï„é-òýu. (35)
¼tðtÚto : suÚte …h{uïh Ëðo ÷tuftu™t r™Þk‚t Au, ‚uÚte yu Ëðo ÷tuftu r™Þ{{tk [t÷u Au. (35)

•ÇŸ Ÿÿfi ‚ÈƬÕÊfi ⁄UÊÿ˘•S◊Ê|ãfl‡flÊfiÁŸ Œfl flÿÈŸÊfiÁŸ ÁflmÊŸ˜Ô–
ÿÈÆÿÊäÿõS◊îÊÈfi®„ÈU⁄UÊáÊ◊ŸÊ ÷ÍÁÿfiDÔUÊ¢ Ã Ÿ◊fi˘©UÁÄâ Áflœ◊H 36H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo™u ËL{t„uo ðt¤™th Îï±-y™u Ëðo yt™kŒŒt‚t ç±mæÝì-Ë{M‚ rðãtðt™
s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte Úæ²ï-{tuûtY… W¥t{ Ä™ {txu ¨éЃæ-su{ ÄtŠ{f s™ W¥t{ {t„o îtht
ç±EæçÝ-Ë{M‚ ±²éÝæçÝ-W¥t{ f{o, rð¿tt™ y™u «ò™u «t fhu Au, ‚u{ ¥S}ææÝì-y{™u ݲ«t fhtðtu.
…éãéÚæ‡æ}æì-fwrx÷ »Ý:-Œw:¾V¤Y…e …t…™u ¥S}æ„ì-y{thtÚte ²é²æïç{-Œqh fhtu.
y{u „ï-yt…™e |æêç²cÆæ}æì-yíÞk‚ Ý}æ ©çv„}æì-™{MfthY… ðtýe ç±{ï}æ-ËŒt ƒtu÷eyu. (36)
¼tðtÚto : su{ «u{Úte W…tË™t fhðtÚte s„Œeïh Sðtu™u Œwü {t„oÚte Atuztðe™u, Ä{o {t„o{tk
MÚttr…‚ fhe™u ‚u™u ‚u™t ‚u ‚u f{o y™wËth ËtkËtrhf y™u …th÷tirff Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{
LÞtÞtÄeþtuyu …ý fhðwk òuEyu. (36)

•ÿ¢ ŸÊfi˘•|ÇŸfl¸Á⁄fiUflS∑ΧáÊÊàflÿ¢ ◊Îœfi— ¬ÈÆ⁄U˘∞fiÃÈ ¬˝Á÷㌟˜Ô–
•ÿ¢ flÊ¡ÊfiÜ¡ÿÃÈÆ flÊ¡fi‚ÊÃÊflÿö ‡ÊòÊfiÍ Ü¡ÿÃÈÆ ¡NU¸Ó·ÊáÊ— SflÊ„UÊfiH 37H
…ŒtÚto : yt ¥çxÝ:-…h{uïh™t W…tËfs™ Ý:-y{u «òMÚt Sðtu™e ±çÚ±:-r™hk‚h hûtt ÜëU‡ææï„éfhu. su{ ftuE ðeh …whw»t …tu‚t™e Ëu™t™u ÷E™u Ëk„út{{tk ®™rŒ‚ Œwü þºtwytu™u «Út{Úte s ½uhe ÷u
Au, ‚u{ ¥²}æì-yt ÞwØ fwþ¤ Ëu™t…r‚ ±æ…¨æ„æñ-Ëk„út{{tk Œwü þºtwytu™u ÐéÚ:-«Út{Úte s »„é½uhe ÷u.
su{ ¥²}æì-yt ðehtu™u n»to Œu™th Ëu™t…r‚ Œwü þºtwytu™u Ðíç|æ‹ÎÝì-rAL™-r¼L™ fhe™u ±æ…æÝìËk„út{tu™u …²„é-S‚u Au, ‚u{ ¥²}æì-yt rðsÞ fhtð™th Ëu™t…r‚ …Nü¯æ‡æ:-r™hk‚h «ËL™ ƒ™e™u
S±æãæ-ÞwØ «ƒkÄf™e ©uc ðtýe ƒtu÷‚t …²„é-rðsÞ™u «t fhu. (37)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …h{uïh™e W…tË™t fh‚tu ™Úte, ‚u™tu Ëðoºt rðsÞ Út‚tu ™Úte. su Ëwrþrût‚
ðehtu™e Ëífth…qðof Ëu™t™e hûtt ™Úte fh‚tk, ‚u™tu Ëðoºt …htsÞ ÚttÞ Au.

121

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚uÚte […h{tí{t™e W…tË™t y™u ðehtu™tu Ëífth] yu ƒu ftÞtuo {™w»Þtuyu ËŒt fhðtk òuEyu. (37)

©UL§ ÁflficáÊÊ Áfl∑fi˝§◊SflÊL§ ˇÊÿÊfiÿ ŸS∑ΧÁœ– ÉÊÎÆâ ÉÊÎfiÃÿÊŸ Á¬’ ¬˝¬˝fi ÿôʬfiÁâ
ÁÃ⁄UR SflÊ„UÊfiH 38H
…ŒtÚto : su{ ËðoÔÞt…f …h{uïh Ëðo s„‚™e h[™t fh‚tk s„‚™t fthý™u «t fhe™u Ëðo
s„‚™e h[™t fhu Au, ‚u{ nu rðãtrŒ „wýtu{tk ÔÞt Út™th ðeh …whw»t ! …tu‚t™e rðãt™t V¤™u
©L-ƒnw s ç±-Ëthe he‚u ÜíU}æS±-…ntU[e™u ÿæ²æ²-r™ðtË fhðt ÞtuøÞ „]n y™u rð¿tt™™e «tr™u
ÞtuøÞ Ý:-y{™u ÜëUç{-ƒ™tðtu.
nu Íæ넲æïÝï-rðãtrŒ rþûttÞwõ‚ …whw»t ! su{ yÂø™ ½]‚ …e™u «Œe ÚttÞ Au, ‚u{ ‚wk …ý …tu‚t™t
„wýtu{tk Íæë„}æì-½e™wk ÐíÐí çÐÏæ-ðthkðth …t™ fhe™u þheh-ƒ¤ ytrŒÚte «ftþ{t™ ƒ™.
su{ }Âíð„trŒ rðît™ s™ ²¿æÐç„}æì-Þs{t™™e hûtt fhe™u ‚u™u Þ¿tÚte …th fhu Au, ‚u{ ‚wk
…ý S±æãæ-Þ¿t™e r¢ÞtÚte ²¿æ}æì-Þ¿tÚte ç„Ú-…th Útt. (38)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh ÔÞt…f ntuðtÚte Ë{M‚ ËkËth™e h[™t fhðt ‚Útt hûtt fhðt{tk Ë{Úto
Au ‚Útt Ëðo™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ Ëðuoyu yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu.
su{ yÂø™ ƒ¤‚ý™u ˤ„tðu Au, ‚u{ þºtwytu™u ƒt¤e ™t¾ðt òuEyu.
su{ ntu‚t ð„uhu {™w»Þtu ÄtŠ{f Þs{t™™u «t fhe …tu‚t™tk ftÞtuo rËØ fhu Au, ‚u{ «ò™t
÷tuftu Ä{toí{t ˼t…r‚™u «t fhe™u Ëw¾tu™u rËØ fhu. (38)

Œflfi ‚ÁflÃ⁄U· Ã ‚Ê◊SÃö ⁄fiUˇÊSfl ◊Ê àflÊfi Œ÷Ÿ˜Ô– ∞ÆÃûfl¢ Œfifl ‚Ê◊
ŒflÊ ŒflÊ°2˘©U¬ÊfiªÊ˘ßŒ◊„¢U ◊fiŸÈÆcÿÊ~ãà‚„U ⁄UÊÿS¬Ê·fiáÊ SflÊ„UÊ ÁŸfl¸Lfi§áÊSÿ
¬Ê‡ÊÊfiã◊ÈëÿH 39H
…ŒtÚto : nu Îï±-Ëf÷ rðãt™t «ftþf yiïÞoðt™T rðît™ ˼tæÞût ! su{ nwk yt…™e ËntÞ‚tÚte
{tht yiïÞo™e hûtt fhwk Awk, ‚u{ ‚wk su »¯:-yt „ï-‚thtu ¨æï}æ:-yiïÞo Ë{qn Au. „}æì-‚u™e ÚÿæS±hûtt fh.
su{ {™u þºtwytu Œw:¾ yt…e þf‚t ™Úte, ‚u{ y±æ}æì-‚™u …ý }ææ Î|æÝì-yt…e þfu ™rn.
nu Îï±-Ëw¾Œt‚t y™u ¨æï}æ-Ëßs™tu™t {t„o{tk [÷tð™th htò ! y±}æì-‚wk »„„ì-yuÚte ˼tæÞût
y™u Îï±:-…rh…qýo rðãtÚte «ftrþ‚ Îï±æÝì-©uc rðît™tu™e ©Ð-Ë{e… ¥xææ:-ò y™u nwk …ý òô.
su{ nwk §Î}æì-yu yt[hýÚte Úæ²:-yíÞk‚ Ä™Úte Ðæï¯ï‡æ-…wrüÞwõ‚ ÚtE™u }æÝéc²æÝì-rð[thðt™
…whw»t y™u Îï±æÝì-rðît™tu™u «t fhe™u ±L‡æS²-Œw:¾Úte r‚hMfth fh™th Œwü s™™t Ðæàææ„ì-ƒkÄ™Úte
}æéÓ²ï-Aqxwk, ‚u{ ‚wk …ý çÝ:-r™hk‚h {wõ‚ ƒ™. (39)

122

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu™u yu ÞtuøÞ Au, fu y«t yiïÞo™e …whw»ttÚtoÚte «tr y™u ‚u™e hûtt
‚Útt WL™r‚ fhe™u, ÄtŠ{f {™w»Þtu™tu Ëk„ fhe™u ‚Útt yiïÞoÚte ‚u™tu Ëífth fhe™u, Ä{o™wk y™wct™
fhe™u ‚Útt rð¿tt™™e WL™r‚ fhe™u Œw:¾Y…e ƒkÄ™Úte {wõ‚ ƒ™u. (39)

•ÇŸ fi fl˝ à ¬Ê S Ã flfi ˝ à ¬Ê ÿÊ Ãflfi à Ÿ Í ◊ ¸ ƒ ÿ÷Í fi Œ   · Ê ‚Ê àflÁÿ ÿÊ ◊◊fi
à Ÿ Í ê àflƒÿ÷fi Í Á Œ ÿ ö‚Ê ◊Áÿfi – ÿ Õ Ê ÿ  â Ê¢ ŸÊÒ fi fl˝ à ¬Ã fl˝  à ÊãÿŸfi È ◊ ŒË ˇ ÊÊ¢
ŒËˇÊʬfiÁÃ⁄U◊úSÃÊŸÈÆ Ã¬SìfiS¬Á×H 40H
…ŒtÚto : ±í„Ðæ:-su{ ËíÞ™wk …t÷™ fh™th rðît™ ntuÞ, ‚u{ ¥xÝï-nu rð¿tt™Úte Ë{wL™‚ rðît™ !
su {tht ±í„Ðæ:-ËíÞ „wýtu™wk …t÷™ fh™th yt[tÞo ¥|æê„ì-n‚t, ‚u{ nwk „ï-‚thtu ƒ™wk [yÚtto‚T ‚tht
ƒ‚tðu÷ ðú‚tu™wk …t÷™ fh™th ƒ™wk].
²æ-su „±-‚thwk „Ýê:-rðãt ytrŒ „wýtu{tk ÔÞt Út™th þheh Au, ¨æ-‚u }æç²-‚tht r{ºttu ‚tht{tk
…ý ntuÞ »¯æ-yt y±ç²-{tht r{ºt {tht{tk …ý ntuÞ.
²æ-su }æ}æì-{the „Ýê:-rðãt™tu rðM‚th Au, ¨æ-‚u y±ç²-{tht yæÞt…f ‚tht{tk ntuÞ. §²}æìyt }æç²-‚tht rþ»Þ {tht{tk ƒwrØ ntuÞ.
±í„Єï-nu ËíÞ yt[hýtrŒ ðú‚tu™t …t÷f ! su{ ËíÞ „wý, ËíÞ W…Œuþ™t hûtf rðît™ ntuÞ
Au, ‚u{ nwk y™u ‚wk ²ƒæ²ƒ}æì-r{ºt ƒ™e™u ±í„æçÝ-ËíÞ yt[hýtu™wk ð‚o™ fheyu.
nu r{ºt ! su{ „±-‚tht ÎèÿææÐç„:-ÞÚttuõ‚ W…Œuþ™wk …t÷™ fh™th yt[tÞo ‚™u Îèÿææ}æì-ËíÞ
W…Œuþ ¥}æ¢S„-Ë{su Au, ‚u{ {tht {txu ¥Ýé-ƒ‚tðu.
su{ ‚tht „ÐSÐç„:-y¾kz ƒúñ[Þo …t÷™ fh™th yt[tÞo ‚tht {txu „Ð:-«Út{ fü y™u
…Ae Ëw¾ yt…™th ƒúñ[Þo™e rþûtt yt…u Au. ‚u{ {tht y¾kz ƒúñ[Þo™wk …t÷™ fh™th yt[tÞo
„Ð:-«Út{ fü y™u …Ae Ëw¾ yt…™th ƒúñ[Þo™e rþûtt yt…u. (40)
¼tðtÚto : su{ …nu÷tk rðît™tu™t r™{to‚t yæÞt…f ÚtÞt n‚t, ‚u{ y{u …ý ƒ™eyu.
ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu Ëw¾-Œw:¾ ‚Útt ntr™-÷t¼™e ÔÞðMÚtt™t rð»tÞ{tk …hM…h …tu‚t™t ytí{t
Ë{t™ ÔÞðnth ™Úte fh‚tk, íÞtk ËwÄe …qýo Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte. ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u Ëðo™wk y™wct™
þt {txu ™ fhðwk òuEyu ? (40)

©UL§ ÁflficáÊÊ Áfl∑˝fi§◊SflÊL§ ˇÊÿÊfiÿ ŸS∑ΧÁœ– ÉÊÎÆâ ÉÊfiÎÃÿÊŸ Á¬’ ¬˝¬fi˝ ÿôʬfiÁâ
ÁÃ⁄UR SflÊ„UÊfiH 41H
…ŒtÚto : su{ Ëðo …ŒtÚttuo{tk ÔÞt Út™th ðtÞw [t÷u Au, ‚u{ nu rðãt „wýtu{tk ÔÞt Út™th
rðît™ ! ©L-yr‚ rðM‚thÞwõ‚ ÿæ²æ²-rð¿tt™™e WL™r‚ {txu ç±ÜíU}æS±-…tu‚t™e rðãt™tk yk„tuÚte
…rh…qýo - Ëk…L™ ƒ™tu y™u Ý:-y{™u Ëw¾e ÜëUç{-fhtu.

123

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su{ s÷™wk r™r{¥t rðãw‚T Au, ‚u{ …ŒtÚto „úný fh™th rðî™T ! rðãw‚T™e Ë{t™ Íæë„}æì-s÷™wk
çÐÏæ-…t™ fhtu.
su{ nwk Þ¿t…r‚™u Œw:¾Úte …th W‚thwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý S±æãæ-Ëthe he‚u nð™ ytrŒ f{tuo™wk y™wct™
fhe™u ÐíÐíç„Ú-Ëthe he‚u Œw:¾™u …th fh. (41)
¼tðtÚto : su{ …ð™ Ëðo™u Ëw¾ yt…e™u Ëðo™wk yrÄct™ Au, ‚u{ rðît™tu …ý ƒ™u. (41)

•àÿãÿÊ°2˘•ªÊ¢ ŸÊãÿÊ°2˘©U¬ÊfiªÊ◊flʸ∑˜Ô§ àflÊ ¬⁄URèÿÊ˘ÁflfiŒ¢ ¬⁄UÊ˘flfi®®⁄Uèÿ— â
àflÊfi ¡È·Ê◊„U Œfl flŸS¬Ã ŒflÿÖÿÊÿfiÒ ŒflÊSàflÊfi ŒflÿÖÿÊÿÒfi ¡È·ãÃÊ¢ ÁflcáÊfifl àflÊ–
•Ê·fiœ òÊÊÿfiSfl SflÁœfiÃ ◊ÒfiŸö Á„Uö‚Ë—H 42H
…ŒtÚto : nu ±ÝSЄï-sze-ƒwèeytu™e hûtt fh™th Îï±-rðît™ ! su{ ‚wk ¥‹²æÝì-rðît™tu™t rðhtuÄe
{q¾os™tu™u Atuze™u ¥‹²æÝì-{q¾tuo™t rðhtuÄe rðît™tu Ë{e… òÞ Au, ‚u{ nwk …ý rðît™tu™t rðhtuÄeytu™u
Atuze™u ©Ð-Ë{e… ¥xææ}æì-òô.
su{ ‚{u ÐÚï|²ñ:-W¥t{Úte ÐÚ:-W¥t{ y™u ¥±Úï|²:-™t™tÚte ¥±æüÜUì-™t™t ntuÞ „}æì-y±æ}æì‚u™u nwk ¥ç±Î}æì-«t fhwk.
su{ Îï±æ:-rðît™ ÷tuftu Îï±²Á²æ²ñ-W¥t{ „wý yt…ðt {txu y±æ-‚™u [tnu Au, ‚u{ y{u …ý
y±æ-‚™u …é¯æ}æãï-[tneyu.
su{ y{u Îï±²Á²æ²ñ-W¥t{ „wýtu™t Ëk„Úte y±æ-‚™u [tneyu Aeyu, ‚u{ yLÞ yu ÷tuftu …ý [tnu.
su{ yti»trÄytu™tu Ë{qn ç±c‡æ±ï-Þ¿t {txu rËØ ÚtE Ëðo™e hûtt fhu Au, ‚u{ nu htu„tu™u Œqh
fh™th y™u S±ç{„ï-Œw:¾tu™tu rð™tþ fh™th rðît™ ! y{u y±æ-‚™u Þ¿t {txu [tneyu.
nu ©uc rðît™ s™ ! su{ nwk yt Þ¿t™tu rð™tþ fhðt ™Úte RåA‚tu, ‚u{ ‚wk …ý »Ý}æì-yt
Þ¿t™tu }ææ ôã¨è:-rð™tþ ™ fh.
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ™e[ ÔÞðnthtu y™u ™e[ …whw»ttu™tu íÞt„ fhe™u W¥t{ ÔÞðnthtu y™u W¥t{
…whw»ttu™e «r‚rŒ™ ft{™t fhðe òuEyu.
W¥t{ {™w»ÞtuÚte W¥t{ rþûtt y™u ËtÄthý {™w»ÞtuÚte ËtÄthý rþûtt „úný fhðe òuEyu.
Þ¿t y™u Þ¿t Ët{„úe™tu fŒe …ý ™tþ ™ fhðtu òuEyu. Ëðuoyu …hM…h Ëw¾Úte hnuðwk
òuEyu. (42)

lÊ¢ ◊Ê ÀÊfiπË⁄URãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë— ¬ÎÁÕ√ÿÊ ‚ê÷fifl– •ÿöÁ„U àflÊ
SflÁœfiÁÃSÃÁÃfi¡ÊŸ— ¬˝ÁáÊŸÊÿfi ◊„UÃ ‚ÊÒ÷fiªÊÿ– •ÃSàfl¢ Œfifl flŸS¬Ã ‡ÊÃflfiÀ‡ÊÊ
Áfl⁄UÊfi„U ‚„UdfiflÀ‡ÊÊ Áfl flÿö Lfi§„U◊H 43H

124

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu rðî™T ! su{ nwk ËqÞo™e Ët{u hne™u læ}æì-‚u™tu «ftþ árü„tu[h fh‚tu ™Úte, ‚u{
‚wk …ý ‚u™u }ææ Hï¶è:-árü„tu[h fh ™rn.
su{ nwk ¥‹„çÚÿæ}æì-ÞÚttÚto …ŒtÚttuo™t yðftþ™u ƒ„tz‚tu ™Úte, ‚u{ ‚wk …ý ‚u™u }ææ-ôã¨è:-ƒ„tz
™rn.
su{ nwk ÐëçƒÃ²æ-…]rÚtðe™e ËtÚtu «fx Úttô Awk, ‚u{ ‚wk …ý ¨}æì-|æ±-‚u™e ËtÚtu «fx hnu.
çã-su fthýu su{ „ïç„…æÝ:-yíÞk‚ ‚eûý S±ç{ç„:-ðsÙ þºtwytu™tu rð™tþ fhe™u yiïÞo yt…u
Au. ¥„:-yu fthýu ¥²}æì-yt y±æ-‚™u }æã„ï-yíÞk‚ ©uc ¨æñ|æxææ²-Ëti¼tøÞ {txu Ëk…L™ fhu. ‚Útt
yLÞ …ŒtÚto …ý su{ yiïÞo™u Ðíç‡æÝæ²-«t fhu Au, ‚u{ ‚™u yiïÞo «t fhtðu.
nu Îï±-yt™kŒÞwõ‚ ±ÝSЄï-ð™tu™e hûtt fh™th rðît™T ! su{ à愱Ëàæ:-ËUfztu ykfwhtuðt¤wk ð]ût
rðþu»t‚: V¤u Au - ð]rØ …t{u Au, ‚u{ ‚wk …ý yu Wõ‚ «þkË™eÞ Ëti¼tøÞÚte ç±-Úæïã-rðrðÄ he‚u
- Ëthe he‚u ð]rØ …t{.
su{ ¨ãd±Ëàææ:-nòhtu ykfwhtuðt¤t ð]ût V¤u - ð]rØ …t{u, ‚u{ y{u …ý yu Ëti¼tøÞÚte V¤eyuVq÷eyu - ð]rØ™u «t fheyu. (43)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk ftuE {™w»Þu rðãtY…e «ftþ™tu yÇÞtË fŒe Atuzðtu ™rn y™u
Mð‚kºt‚t™tu yÇÞtË, yiïÞo™e «tr ‚Útt Þtu„ îtht y„rý‚ WL™r‚ fhðe; ‚u™tu fŒe …ý íÞt„
fhðtu ™rn. (43)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : Þ¿tt™wct™™wk Ëk…tŒ™ (1, 2) Þ¿t Ëk…tŒf rðît™ (3), …h{tí{t™e
«tÚto™t (5), rðãt «tr y™u rðît™tu™e rðãt{tk ÔÞtr™wk r™Y…ý (4), yÂø™ ytrŒÚte Þ¿t™e
rËrØ (9), Ëðo rðãt r™r{¥t ðtýe™e ÔÞtÏÞt (10, 11), yæÞÞ™-yæÞt…™Y… Þ¿t™wk rððhý
(12), Þtu„tÇÞtË™wk ÷ûtý (14), Ë]rü™e Wí…r¥t (15), Eïh y™u ËqÞo™tk f{tuo™wk fÚt™ (16,
17), «tý-y…t™™e r¢Þt™wk r™Y…ý (16), rð¼w Eïh™e ÔÞtr™wk ÷ûtý (18-21), Þ¿t™wk
y™wct™ (22) Ë]rüÚte W…fth „úný (23), ËqÞo y™u ˼tæÞût™t „wýtu™e ft{™t (24),
Þ¿tt™wct™™e rþûtt yt…ðe (25, 26), Eïh y™u ˼tæÞût™tk ftÞtuo™tu W…Œuþ (29), Þ¿t™e
rËrØ (27, 28), Eïh y™u ˼tæÞûtÚte ftÞo rËrØ (30), ‚Útt ‚u™t MðY… y™u ftÞo™wk ðýo™
(32), Eïh Ë{t™ rðît™tu™t ð‚toð y™u ÷ûtý (33), Eïh™e W…tË™t (36), þqhðehtu™t
„wýtu™wk fÚt™ (37), Eïh y™u rðãw‚T™t „wýtu™wk ðýo™ (38), …h{ yiïÞo™e «tr (43),
ytftþtrŒ áütL‚Úte rðãw‚T™t „wýtu™wk ðýo™ (41), Eïh™t W…tËftu™t „wýtu™wk «ftþ™, Ëðo ƒkÄ™Úte
{wÂõ‚, …hM…h ðýo™™tu «fth, Œwütu™tu íÞt„ y™u rðît™tu™t Ëk„™e ytð~Þf‚t (42) Þ¿t rËrØ
{txu rðãt-Ëk„ún™tu W…Œuþ fhu÷ Au. yt{ …k[{ yæÞtÞ{tk fnu÷ yÚttuo™e [‚wÚto yæÞtÞ{tk fnu÷
yÚttuo™e ËtÚtu Ëk„r‚ Au ‚u{ òýðwk òuEyu.

125
JJ §ç„ Ð@}ææïùŠ²æ²: JJ

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

126

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ ¯cÆ抲æ²S²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬fi˝‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„Èèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ
ŸÊÿ¸Ó‚ËŒ◊„Uö ⁄UˇÊfi‚Ê¢ ª˝ËflÊ˘Á¬fi∑ΧãÃÊÁ◊ – ÿflÊfi˘Á‚ ÿflÿÊS◊Œ˜Ôm·Êfi
ÿflÿÊ⁄UÊfiÃË⁄˜UÔÁŒfl àflÊ˘ãÃÁ⁄UfiˇÊÊÿ àflÊ ¬ÎÁÕ√ÿÒ àflÊ ‡ÊÈãœfiãÃÊ°ÀÀÊÊ∑§Ê— Á¬ÃÎÆ·ŒfiŸÊ—
Á¬ÃÎÆ·ŒfiŸ◊Á‚H 1H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! su{ çЄë¯ÎÝæ:-r…‚htu{tk hnu™tht rðît™tu Îï±S²-«ftþ{Þ y™u ¨ç±„é:Ë{M‚ rðï™t Wí…tŒf s„Œeïhu Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t ËkËth{tk ¥çEÝæï:-«tý y™u y…t™™tk
Ïææãé|²æ}æì-ƒ¤ y™u W¥t{ ðeÞoÚte ‚Útt Ðêc‡æ:-…wrüfthf «tý™t ãS„æ|²æ}æì-Äthý y™u ytf»toýÚte
y±æ-‚™u „úný fhu Au, ‚u{ nwk …ý ¥æÎÎï-„úný fhwk Awk.
su{ nwk Úÿæ¨æ}æì-Œwü ft{ fh™th Sðtu™t xæíè±æ:-„¤tk ÜëU‹„æç}æ-ft…wk Awk, ‚u{ y±}æì-‚wk ¥çÐ…ý ft….
nu ˼tæÞût ! su fthýu ‚wk ²±:-ËkÞtu„-rð¼t„ fh™th ¥ç¨-Atu, yu fthýu ¥S}æ„ì-{thtÚte
mï¯:-îu»t yÚtto‚T y«er‚ fh™th þºtwytu™u ²±²-Œqh fh, y™u ¥Úæ„è:-su {tht r™hk‚h þºtw Au ‚u™u
²±²-…]ÚtfT fh.
su{ nwk LÞtÞ ÔÞðnthÚte hûtt fhðt ÞtuøÞ s™ çαï-rðãtrŒ „wýtu™t «ftþ fhðt {txu y±æ}æìLÞtÞ - «ftþf ‚™u ¥‹„çÚÿææ²-ytÇÞL‚h ÔÞðnth{tk hûtt fhðt {txu y±æ}æì-‚tht ËíÞ™t y™w»Xt™
fhðt™tu yðftþ yt…™th™u ‚Útt ÐëçƒÃ²ñ-¼qr{™t htßÞ {txu y±æ-‚tht htßÞ™tu rðM‚th fh™th™u
…rðºt fhwk Awk, ‚u{ yu ÷tuftu …ý y±æ-yt…™u àæé‹{‹„æ}æì-…rðºt fhu.
su{ ‚wk çЄë¯ÎÝ}æì-rðît™tu™t ½h™e Ë{t™ ¥ç¨-Atu. r…‚t™e Ë{t™ Ëðo «ò™wk …t÷™ fh.
nu ˼t…r‚™e ÝæçÚ-†e ! ‚wk …ý yu{ s fh.
¼tðtÚto : su rðãt™t r™»ýt‚ rðît™ ÷tuftu Eïh™e Ë]rü{tk …tu‚t™e y™u yLÞtu™e Œwü‚t™u
Œqh fhe™u htßÞ™wk Ëuð™ fhu Au ‚uytu ËŒt Ëw¾e hnu Au. (1)

•ª˝áÊË⁄UfiÁ‚ SflÊfl‡Ê˘©UfiãŸÃÏÆáÊÊ◊ÃSÿfi ÁflûÊÊŒÁœfi àflÊ SÕÊSÿÁà ŒflSàflÊfi ‚ÁflÃÊ
◊äflÊfiŸÄÃÈ ‚ÈÁ¬å¬ÀÊÊèÿSàflÊÒ·fiœËèÿ—– lÊ◊ª˝fiáÊÊS¬ÎˇÊ˘•ÊãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ◊äÿfiŸÊ¬˝Ê—

127

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬ÎÁÕflË◊Ȭfi®⁄UáÊÊ≤ö„UË—H 2H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! su{ ¥xæíï‡æè:-yæÞt…f …tu‚t™t rþ»Þtu™u y™u r…‚t …tu‚t™t …wºttu™u
yÇÞtË™t ythk¼ …nu÷tk s ‚u™u W¥t{ rþûttÚte Ëwþe÷, rs‚urLÿÞ y™u ÄtŠ{õ‚tÞwõ‚ fhu Au, ‚u{
y{tht Ëti {txu ‚{u ¥ç¨-Atu.
©‹Ýï„÷‡ææ}æì-su WL™r‚ fh™th™wk htßÞ ntuÞ, ‚u{ S±æ±ïàæ:-Ëtht „wýtu{tk «ðuþ fh™tht Ë{t™
ƒ™e™u ‚wk »„S²-yt htßÞ™wk …t÷™ fhðt™wk 籜ææ„ì-òý.
nu hts™T ! su{ y±æ-‚™u ˼tËŒtu ¨éçÐŒÐHæ|²:-W¥t{ V¤tuðt¤e ¥æï¯{è|²:-yti»trÄytuÚte
}抱æ-«t ÚtÞu÷ {Äwh „wýtuÚte Þwõ‚ hËtuÚte ¥Ýv„é-˪[u, ‚u{ «òs™ …ý ‚™u ˪[u.
‚wk yt htßÞ{tk …tu‚t™t ¥xæíï‡æ-«Út{ ÞþÚte læ}æì-rðãt y™u hts™er‚™t «ftþ™u ¥SÐëÿæ:M…þo fh. }抲}æïÝ-{æÞ{ yÚtto‚T íÞthƒtŒ ðÄthu÷t ÞþÚte ¥‹„çÚÿæ}æì-Ä{o™tu rð[th fhðt™t {t„o™u
¥æÐíæ:-…qýo fh y™u ©ÐÚï‡æ-…tu‚t™t htßÞ™t r™Þ{tuÚte Ðë烱è}æì-yt ¼qr{™t htßÞ™u «t fhe™u
¥öšãè:-áZ fhe™u ð]rØ fh.
Îï±:-Ë{M‚ htòytu™t …ý htò ¨ç±„æ-Ëðo s„‚™u yL‚Þto{e Y…u «uhýt yt…™th s„Œeïh
y±æ-‚™u htò ƒ™tðe™u ‚tht W…h SƒæS²ç„-yrÄct‚t ƒ™e hnuþu. (2)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ hts…whw»ttu ‚Útt «òs™tu™e Mðef]r‚ rð™t htßÞ fhðt™u ÞtuøÞ ƒ™e
þf‚tu ™Úte.
htò ‚Útt ˼t™e Ëk{r‚ rð™t ftuE …ý {kºteíð™e ¢{þ: Þþtuðr] Ø rð™t Ëu™t…r‚íð™u, Œkz™tÞfíð™u
‚Útt Ëðo ÷tuftÄeþíð™u ÞtuøÞ ƒ™e þf‚t ™Úte. (2)

ÿÊ Ã œÊ◊ÊfiãÿÈƇ◊Á‚ ª◊fiäÿÒ ÿòÊ ªÊflÊ ÷ÍÁ⁄fiUoÎXUÔ Ê—•˘ÿÊ‚fi—– •òÊÊ„U ÃŒfiÈL§ªÊÿSÿ
ÁflcáÊÊfi— ¬⁄UR◊¢ ¬Œ◊flfi÷ÊÁ⁄U ÷ÍÁ⁄fiU– ’˝rÊÔflÁŸfi àflÊ ˇÊòÊflŸË ⁄UÊÿS¬Ê·flÁŸ ¬ÿ͸ӄUÊÁ◊–
’˝rÊÔfi ≤ö„U ˇÊòÊ¢ ≤Æö„UÊÿfiȌθö„U ¬˝¡Ê¢ ≤fiö„UH 3H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! ²æ-su{tk „ï-‚tht {æ}ææçÝ-Ät{ yÚtto‚T su{tk «týe Ëw¾ «t fhu ‚u
MÚtt™tu™tu y{u xæ}抲ñ-©à}æç¨-«t fhðt™e RåAt fheyu Aeyu. ‚u MÚtt™tu ËqÞo™t «ftþ suðtk Au,
‚u{ ²~æ-su{tk ©Lxææ²S²-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ç±c‡ææï:-ËðoÔÞt…f …h{uïh™e |æêçÚ&t]¢xææ:-yíÞk‚ «ftþ{t™
xææ±:-rfhýtu ¥²æ¨:-Vu÷tÞu÷ Au.
¥~æ-¥ã-yu{tk s „„ì-‚u …h{uïh™t ÐÚ}æ}æì-Ëðo he‚u W¥t{ ÐÎ}æì-y™u «t fhðt ÞtuøÞ
…h{…Œ rðît™tuyu |æêçÚ ¥± |ææçÚ-ƒnwÄt Äthý fhu÷ Au. ‚uÚte y±æ-‚™u Ïæíræ±çÝ-…h{uïh y™u
ðuŒrð¿tt™ ÿæ~æ±çÝ-htßÞ y™u ðehtu™e [tn™t Úæ²SÐæﯱçÝ-Ä™™e …wrü™t rð¼t„ fh™th yt…™u
nwk вêüãæç}æ-rðrðÄ ‚ftuoÚte Ë{òðwk Awk.

128

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚wk Ïæíræ-…h{tí{t y™u ðuŒ™u ö¢ã-áZ fh, yÚtto‚T …tu‚t™t r[¥t{tk ÂMÚth fh, yt„¤ ðÄ. ÿæ~æ}æìhtßÞ y™u Ä™wðuoŒðu¥tt ûtrºtÞtu™e ö¢ã-WL™r‚ fhe™u ¥æ²é:-…tu‚t™e yðMÚtt™e ö¢ã-ð]rØ fh. yÚtto‚T
ƒúñ[Þo y™u htßÞÄ{oÚte áZ fh ‚Útt Ðí…æ}æì-…tu‚t™tk Ëk‚t™ y™u hûtt fhðt ÞtuøÞ «òs™tu™e
ö¢ã-WL™r‚ fh. (3)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ ˼tæÞûtÚte hrût‚ MÚtt™™e ft{™t rð™t Ëw¾ «t fhe þf‚tu ™Úte.
ftuE …ý {™w»Þ …h{uïh™tu y™tŒh fhe™u Ä{ohtßÞ™tu ¼tu„ fhe þf‚tu ™Úte.
ftuE …ý {™w»Þ rð¿tt™, Ëu™t, Sð™ yÚtto‚T yðMÚtt y™u «ò™e hûtt rð™t ð]rØ - WL™r‚™u
«t fhe þf‚tu ™Úte. (3)

ÁflcáÊÊ— ∑§◊¸ÊfiÁáÊ ¬‡ÿà ÿÃÊfi fl˝ÃÊÁŸfi ¬S¬‡Ê– ßãºfi˝Sÿ ÿÈÖÿ— ‚πÊfiH 4H
…ŒtÚto : nu ˼tËŒtu ! su{ §‹ÎíS²-…h{uïh™t ²éÁ²:-ËŒt[thÞwõ‚ ¨¶æ-r{ºt ç±c‡ææï:-‚u
ÔÞt…f Eïh™t ÜU}ææüç‡æ-su ËkËth™e h[™t, …t÷™ y™u Ëknth fhðt™t ËíÞ „wý Au, ‚u™u òu‚tk
nwk ²„:-su ¿tt™Úte ±í„æçÝ-…tu‚t™t {™{tk ËíÞ ¼t»týtrŒ r™Þ{tu™u ÐSÐàæï-ƒtkÄwk Awk yÚtto‚T r™Þ{
fhwk Awk, ‚u{ ‚u ¿tt™Úte ‚{u …ý …h{uïh™t W¥t{ „wýtu™u Ð಄-áZ‚tÚte swytu fu suÚte htßÞ ytrŒ
ftÞtuo{tk ËíÞ‚t…qðof y™wct™ fh™th ƒ™e þftu. (4)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ …h{uïh™t yrðhtuÄ-y™wfq¤‚t y™u ËíÞt[hý rð™t Eïh™t „wý,
f{o, Mð¼tðtu™u Œu¾e - òýe þf‚tu ™Úte; y™u ‚u{ fÞto rð™t htßÞftÞtuo™wk ÞÚttÚto Y…{tk Ëk…tŒ™
fhe þft‚wk ™Úte. r™ùÞ ËíÞt[hý rð™t htßÞ™e ð]rØ{tk ftuE Ë{Úto ƒ™e þf‚wk ™Úte. (4)

ÃÁmcáÊÊfi— ¬⁄UR◊¢ ¬Œö ‚ŒÊfi ¬‡ÿ|ãà ‚ÍÆ⁄Uÿfi—– ÁŒflË~fl øˇÊÈÆ⁄UÊÃfiÃ◊˜ÔH 5H
…ŒtÚto : nu ËÇÞs™tu ! su …qðtuoõ‚ f{oÚte ¨êÚ²:-M‚wr‚ fh™tht ðuŒðu¥ttytu ç±c‡ææï:-ËkËth™e
Wí…r¥t, …t÷™ y™u Ëknth fh™th …h{uïh™t su ÐÚ}æ}æì-Ëðtuoíf]ü ÐÎ}æì-«t Útðt ÞtuøÞ …Œ™u
çÎç±-ËqÞo™t «ftþ{tk ¥æ„„}æì-ÔÞt ™ÿæé:-™uºt™e §±-Ë{t™ ¨Îæ-ºtýu ft¤{tk Ðà²ç‹„-swyu Au,
„„ì-‚u™u ‚{u …ý r™hk‚h swytu. (5)
¼tðtÚto : r™{o¤ ð]r¥tðt¤t rðît™tu …tu‚t™e rðãt™t «ftþÚte su{ Eïh™t „wýtu òuE™u rðþwØ
yt[hýþe÷ ƒ™e òÞ Au, ‚u{ y{u …ý ƒ™eyu. (5)

¬Á⁄UflË⁄fiUÁ‚ ¬Á⁄fiU àflÊ ŒÒflË*fl‡ÊÊfi √ÿÿãÃÊ¢ ¬⁄UË◊¢ ÿ¡fi◊ÊŸö ⁄UÊÿÊfi ◊ŸÈÆcÿÊ~áÊÊ◊˜Ô–
ÁŒfl— ‚ÍÆŸÈ⁄fiUSÿ· Ãfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ°ÀÀÊÊ∑§˘•Êfi⁄URáÿSÃfi ¬‡ÊÈ—H 6H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût hts™ ! ‚wk ÐçÚ±è:-Ëðo rðãtytu{tk Ëtht yt Út™th Ë{t™ ¥ç¨-Au
y±æ}æì-‚™u Îñ±è:-rðît™tu™t ç±àæ:-Ëk‚t™™t Ë{t™ «ò ÐçÚ + ò²‹„æ}æì-Ëðo ÔÞt yÚtto‚T Ëðo
MÚtt™{tk ÔÞt ÚtÞu÷t ‚tht ftÞofthe ntuÞ.

129

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

çα:-«ftþ™t …wks ËqÞoÚte ¨êÝé:-Wí…L™ ÚtÞu÷ rfhý Ë{wŒtÞ Ë{t™ ‚wk ¥ç¨-Au. „ï-‚thtu
ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk HæïÜU:-htsÄt™e™tu Œuþ ntuÞ y™u ¥æÚ‡²:-ðLÞ ®ËntrŒ Œwü …þwytu ‚tht ðþ{tk
ntuÞ. (6)
¼tðtÚto : htßÞf‚to htò™tu yt©Þ ÷E™u «òs™ ‚u™u ‘fh’ «Œt™ fhu.
‚u htò «ò…t÷™ {txu ®Ën ytrŒ …þwytu ‚Útt ztfw ytrŒ …whw»ttu™u {the™u, …tu‚t™e «ò™u ÞÚttur[¥t
her‚Úte Ä{o{tk ÂMÚt‚ ht¾u. (6)

©U¬ÊflË⁄URSÿȬfi ŒflÊãŒÒflË*fl‡Ê— ¬˝ÊªÈfiL§Á‡Ê¡Ê flÁqÔUfiÃ◊ÊŸ˜Ô– Œflfi àflCÔUfl¸‚fiÈ ⁄U◊ „U√ÿÊ
Ãfi SflŒãÃÊ◊˜ÔH 7H
…ŒtÚto : nu Îï±-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ y±cÅ:-Ëðo Œw:¾tu™wk AuŒ™ fh™th ˼tæÞût ! suÚte ‚wk ©Ðæ±è:þhýt„‚ …t÷f Ë{t™ ¥ç¨-Au. ‚uÚte Îñ±è:-rðît™tu ËtÚtu ËkƒkÄ ht¾™th rŒÔÞ„wý Ëk…L™ ç±àæ:«ò su{ ©çàæ…:-©uc „wýÚte þtur¼‚ ft{™t fhðt ÞtuøÞ ±çq„}ææÝì-yr‚þÞ Ä{o{t„o{tk [t÷™th
y™u [÷tð™th Îï±æÝì-rðît™tu™u ©ÐÐíæxæé:-«t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚™u …ý «t ÚttÞ.
su{ ‚tht yt©ÞÚte «ò Ä™tZâ ƒ™e™u Ëw¾e ƒ™u, ‚u{ ‚wk …ý «t «òs™tuÚte Ëífth …t{e
Ú}æS±-n»to …t{.
su{ ‚wk «ò™t …ŒtÚttuo™tu ¼tu„ fhu Au, ‚u{ «ò …ý ‚tht ãòæ-¼tuøÞ ÞtuøÞ {qÕÞðt™ ±¨éÄ™trŒ …ŒtÚttuo™u S±Î‹„æ}æì-¼tu„ðu. (7)
¼tðtÚto : su{ „wý„útnes™tu W¥t{ „wýtu™wk Ëuð™ fhu Au, ‚u{ «òyu LÞtÞfwþ¤ htò™wk Ëuð™
fhðwk, suÚte …hM…h™e «er‚…qðof Ëðo™e WL™r‚ ÚttÞ Au. (7)

⁄UflfiÃË ⁄U◊fiäfl¢ ’΄fiUS¬Ã œÊ⁄UÿÊ fl‚ÍfiÁŸ–
´§ÃSÿfi àflÊ Œfl„UÁfl— ¬Ê‡ÊfiŸ ¬˝ÁÃfi◊ÈÜøÊÁ◊ œ·Ê¸ ◊ÊŸfiÈ·—H 8H
…ŒtÚto : nu Úﱄè:-«þM‚ Ä™ðt¤tk Ëk‚t™tu ! «òs™tu ! ‚{u rðãt y™u Ëwrþûtt{tk Ú}抱}æìh{ý fhtu-¢ezt fhtu.
nu ÏæëãSЄï-ðuŒðtýe™wk …t÷™ fh™th rðît™ ! yt… «„S²-ËíÞ y™u LÞtÞ™t ÔÞðnthÚte «tÂ
±S„êçÝ-Ä™ yÚtto‚T y{™u yt…u÷t ÿÔÞ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu {æÚ²-Mðefth fhtu. [nðu „whw rþ»Þ™u W…Œuþ
yt…u Au.]
nu hts™ ! yÚtðt «òs™ ! }ææÝé¯:-Ëðo þt†™tu rð[th fh™th nwk ÐæàæïÝ-yrðãtY…e ƒkÄ™Úte
‚™u Ðíç„ }æ醙æç}æ-{wõ‚ fhwk Awk. ‚wk rðãt y™u Ëwrþûtt{tk {¯æü-Ë{Úto ƒ™. (8)
¼tðtÚto : rðît™tuyu W¥t{ rþûttÚte fw{thtu y™u fw{trhftytu™u s„ŒeïhÚte ÷E™u …]rÚtðe ËwÄe™t
…ŒtÚttuo™wk ¿tt™ fhtððwk òuEyu; suÚte ‚uytu yrðãt™t ƒkÄ™™tu íÞt„ fhe™u ËŒt Ëw¾e hnu. (8)

130

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬fi˝‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÇŸË·Ê◊ÊfièÿÊ¢
¡ÈCÔ¢U ÁŸÿÈfiŸ|Ö◊– •jKSàflÊÒ·fiœËèÿÊ˘ŸÈfi àflÊ ◊ÊÃÊ ◊fiãÿÃÊ◊ŸÈfi Á¬ÃÊŸÈÆ ÷˝ÊÃÊ
‚ªèÿÊ¸˘ŸÈÆ ‚πÊ ‚ÿÍfiâÿ—– •ÇŸË·Ê◊ÊfièÿÊ¢ àflÊ ¡È®CÔ¢U ¬˝ÊˇÊÊfiÁ◊H 9H
…ŒtÚto : nu rþ»Þ nwk ¨ç±„é:-Ë{M‚ yiïÞoÞwõ‚ Îï±S²-ðuŒrðãt™tu «ftþ fh™th …h{uïhuu
Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷t yt s„‚{tk ¥çEÝæï:-ËqÞo y™u [kÿ{t™t Ïææãé|²æ}æì-„wýtuÚte ‚Útt Ðêc‡æ:-…]rÚtðe™t
ãS„æ|²æ}æì-ntÚttu™e Ë{t™ Äthý y™u ytf»toýY… „wýtuÚte y±æ}æì-‚™u ¥æÎÎï-Mðefth fhwk Awk.
¥çxݯæï}ææ|²æ}æì-yÂø™ y™u Ëtu{™t ‚us y™u þtÂL‚ „wýtuÚte …écÅ}æì-«er‚ fh‚tk y±æ-‚™u
su ƒúñ[Þo Ä{o™u y™wfq¤ s÷ yti»trÄ Au, ‚u ¥Îì|²:-s÷ y™u ¥æï¯{è|²:-½ô ð„uhu yL™trŒ
…ŒtÚttuoÚte çݲéÝçÁ}æ-r™Þwõ‚ fhwk Awk.
‚™u {the …tËu hnuðt {txu ‚the }ææ„æ-s™™e ¥Ýé + }拲„æ}æì-y™w{r‚ yt…u. çЄæ-r…‚t
y™w{r‚ yt…u ¨xæ|²ü:-ËntuŒh |æíæ„æ-¼tE ¥Ýé-y™w{r‚ yt…u. ¨¶æ-r{ºt ¥ÝGé-y™w{r‚ yt…u
y™u ¨²ê‰²:-ËnðtËe ¥Ýé-y™w{r‚ yt…u.
¥xÝè¯æï}ææ|²æ}æì-yÂø™ y™u Ëtu{™t ‚us y™u þtÂL‚ „wýtu™wk [„úný fhtððt {txu] …écÅ}æì«u{…qðof y±æ-‚™u Ðí ©ÿææç}æ-‚u „wýtuÚte ƒúñ[Þo™t r™Þ{tu™wk …t÷™ fhðt {txu yr¼r»tõ‚ fhwk Awk. (9)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk {t‚t, r…‚t, ƒkÄwð„o y™u r{ºtð„o …tu‚t™tk Ëk‚t™tu™u W¥t{ rþûtt yt…e™u
‚u{™u ƒúñ[Þo™wk …t÷™ fhtðu, suÚte ‚uytu ©uc „wýðt™ ƒ™e þfu. (9)

•¬Ê¢ ¬L§⁄URSÿʬÊfi ŒflË— SflfiŒãÃÈ SflÊûÊ¢ Áøà‚gfifl„UÁfl—–
‚¢ Ãfi ¬˝ÊáÊÊ flÊÃfiŸ ªë¿UÃÊú ‚◊XÔfiUÊÁŸ ÿ¡fiòÊÒ— ‚¢ ÿôʬfiÁÃ⁄UÊÁ‡Ê·ÊfiH 10H
…ŒtÚto : nu rþ»Þ ! ‚wk ¥Ðæ}æì-s¤ ytrŒ …ŒtÚttuo™wk ÐïL:-hûtý fh™th ¥ç¨-Au. ËkËth™t Ëðo
Sð ‚tht Þ¿tÚte þwØ ÚtÞu÷t Îï±è:-rŒÔÞ Ëw¾ yt…™th (¥æÐ:) s÷™u 癄ì-‚Útt S±æœæ}æì-Ä{oÞwõ‚
ÔÞðnthÚte «t ÚtÞu÷t …ŒtÚttuo™u Îï±ãç±:-rðît™tu™u ¼tu„ððt Ë{t™ ¨¢S±Î‹„é-Ëthe he‚u ¼tu„ðu.
¥æçàæ¯æ-{tht ytþeðtoŒÚte „ï-‚tht ¥XæçÝ-rþh ð„uhu yðÞðtu ²…~æñ:-Þ¿t fhtð™th™e ËtÚtu
¨}æì-ËBÞfT r™Þwõ‚ hnu y™u Ðíæ‡æ:-«tý ±æ„ïÝ-…ð™™e ËtÚtu ¨XÓÀ„æ}æì-W¥t{‚tÚte hûtý fhu y™u
‚wk ²¿æÐç„:-rðãt«[thY…e Þ¿t™tu …t÷f ƒ™. (10)
¼tðtÚto : su Þ¿t{tk ytnwr‚ytu yt…ðt{tk ytðu Au, ‚u ËqÞo [rfhýtu]{tk «t ÚttÞ Au. ËqÞo™e
ytf»toý þÂõ‚ îtht …]rÚtðe ‚Útt s÷™t ytf»toýÚte ð»tto ÚttÞ Au. ð»ttoÚte yL™ y™u yL™Úte «týeytu
Srð‚ hnu Au. yt he‚u …hk…ht™t ËkƒkÄÚte Þ¿t îtht þwØ s÷ y™u ytnwr‚ yt…u÷ …ŒtÚttuo™tu Ëðo
Sðtu W…Þtu„ fhu Au. (10)

131

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÉÊÎÆÃŸÊÄÃÊÒ ¬‡ÊÍ°SòÊÊfiÿÕÊú ⁄UflfiÁà ÿ¡fi◊ÊŸ Á¬˝ÿ¢ œÊ˘•ÊÁflfi‡Ê–
©U⁄UÊ⁄URãÃÁ⁄fiUˇÊÊà‚¡ÍŒ¸flŸ flÊÃfiŸÊSÿ „UÁfl·Sà◊ŸÊfi ÿ¡ ‚◊fiSÿ ÃãflÊ~ ÷fl– fl·Ê¸
fl·Ë¸ÓÿÁ‚ ÿôÊ ÿôʬfiÁ⠜ʗ SflÊ„UÊfi ŒflèÿÊfi Œflèÿ— SflÊ„UÊfiH 11H
…ŒtÚto : nu Íæë„ïÝ, ¥v„æñ-½]‚«Ëõ‚ yÚtto‚T ½]‚r«Þ Þ¿t fh™th y™u fhtð™thtytu ! ‚{u ÐàæêÝì„tÞ ytrŒ …þwytu ~ææ²ïƒæ}æì-…t¤tu, ‚{u yuf-yuf s™ Îï±ïÝ-Ëðo„‚ ±æ„ïÝ-…ð™Úte ¨…ê:-Ë{t™
«u{ ht¾e™u Ë{t™ ©Úæï:-rðM‚]‚ ¥‹„çÚÿææ„ì-yL‚rhûtÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ çÐí²}æì-r«Þ Ëw¾™u Úï±ç„W¥t{ yiïÞo Ëk…L™ ²…}ææÝï-Þ¿t fh™th Ä™ðt™ …whw»t{tk {æ:-MÚtt…™t fhtu y™u ¥æç±àæ-‚u™t
yr¼«tÞ™u «t Úttð y™u ¥S²-yu™t ã籯:-ntu{ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u y}æÝæ-yt…s r™»…tŒ™ fhu÷
Ë{t™ ²…-yÂø™{tk ntu{tu yÚtto‚T Þ¿t™e ftuE r¢ÞtÚte rð…he‚ ¼tð ™ fhtu. y™u ¥S²-yu™t
„‹±æ-þheh™e ËtÚtu ¨}æì + |æ±-yufe ¼tð ht¾tu, …hk‚w rðhtuÄÚte ¼uŒ¼tð™wk yt[hý ™ fhtu.
nu ±¯æïü-Þ¿t f{oÚte Ëðo Ëw¾ …ntU[tz™tht ! Îï±ï|²:-S±æãæ-Îï±ï|²:-S±æãæ-Ëíf{o™t y™wct™Úte
«ftrþ‚ ÄŠ{c ¿tt™e …whw»t su Þ¿t òuðt™e RåAt fhe™u ðthkðth Þ¿t{tk ytðu Au, ‚u rðît™tu {txu
Ëthe ËífthÞwõ‚ ðtýeytu™wk Wå[thý fhe™u Þ¿t…r‚™u ±¯èüü²ç¨-Ëðo Ëw¾™e ð»tto fh™th Þ¿t{tk
{æ:-ÂMÚth fhtu. (11)
¼tðtÚto : Þ¿t {txu ½]‚ ytrŒ «t fhðt™t RåAwf {™w»Þtuyu „tÞ ytrŒ …þwytu ht¾ðtk òuEyu.
½]‚ ytrŒ W¥t{ ÿÔÞtuÚte yÂø™ntuºttrŒ Þ¿ttu fhe™u ‚u™t îtht s÷ y™u ðtÞw™e Ëthe he‚u þwrØ fhe™u
«týeytu™t y¼eü Ëw¾ Wí…L™ fhðtk òuEyu. (11)

◊ÊÁ„Ufi÷͸Æ◊ʸ ¬ÎŒÊfi∑ȧƟ¸◊fiSÃ˘•ÊÃÊŸÊŸflʸ ¬˝Á„fi– ÉÊÎÆÃSÿfi ∑ÈƧÀÿÊ˘©U¬fi˘´§ÃSÿ
¬âÿÊ˘•ŸfiÈH 12H
…ŒtÚto : nu ¥æ„æÝ-Ëthe he‚u Ëw¾™tu rðM‚th fh™th rðît™T ! ‚wk }ææ-™ ¥çã:-Ët… Ë{t™ fwrx÷
{t„o„t{e }ææ-™ ÐëÎæÜéU:-{q¾os™ Ë{t™ yr¼{t™e yÚtðt ÔÞt½ú Ë{t™ ®nËf |æê:-ƒ™. „ï Ý}æ:Ëðo MÚtt™{tk ‚tht Ëw¾ {txu yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo «Út{Úte s «ð]¥t ÚtE hÌtt Au.
¥Ý±æü-½tuzt ð„uhu™e Ëðthe rð™t r™ht©Þ …whw»t su{ Íæë„S²-s÷™e ÜéU˲æ:-{tuxe Äthtytu™u
«t ÚttÞ Au, ‚u{ «„S²-ËíÞ™t Љ²æ:-{t„tuo™u «t Útt. (12)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þu Ä{o™t {t„o{tk, fwrx÷{t„eo Ë…o™e Ë{t™ fwrx÷ yt[hýðt¤t ™
ƒ™ðwk òuEyu, …hk‚w ËŒt Ëh¤ Mð¼tððt¤t ƒ™ðwk òuEyu. (12)

ŒflËfi⁄Uʬ— ‡ÊÈÆhÊ flÊfi«˜UÔ…˜Uflö ‚ȬfiÁ⁄UÁflCÔUÊ Œfl·ÈÆ ‚ȬfiÁ⁄UÁflCÔUÊ flÿ¢ ¬fiÁ⁄UflCÔUÊ⁄UÊfi

132

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

÷ÍÿÊS◊H 13H
…ŒtÚto : nu fw{theftytu ! ‚{u su{ ¥æÐ:-©uc „wýtu™u «t fh™the àæéhæ:-ËíÞf{o - y™wct™Úte
…rðºt Îï±è:-rðãt «ftþ{t™ rðŒw»te †eytu Îï±ï¯é-©uc rðît™ …r‚ytu{tk ¨éÐçÚç±cÅæ:-Ëuðt¼tðÚte
«rðü ÚtE™u …tu‚t™t …r‚ytu™u ±æïÉì±}æì-«t Úttð Atu y™u ‚u rðît™ …r‚s™tu ‚u †eytu™u «tÂ
fhu Au, ‚u{ ‚{u y™u y{u ÐçÚ±ïcÅæ-yu f{o™e ÞtuøÞ‚t™u |æê²æS}æ-«t fheyu. (13)
¼tðtÚto : su{ rðŒw»te {rn÷tytu y™u rðît™tu™e …í™eytu …r‚ðú‚ Ä{o™wk …t÷™ fh™th ntuÞ
Au, ‚u{ ƒúñ[trhýe fLÞtytu ‚u «fth™t „wý ‚Útt Mð¼tðÞwõ‚ ƒ™u y™u ƒúñ[the Atºt „whws™tu™t
Mð¼tðÞwõ‚ ƒ™u, suÚte W¥t{ rþûtt îtht †e-…wºt ytrŒ™e hûtt{tk ‚í…h ƒ™e þfu. (13)

flÊø¯ Ã ‡ÊÈãœÊÁ◊ ¬˝ÊáÊ¢ Ãfi ‡ÊÈãœÊÁ◊ øˇÊfiÈSÃ ‡ÊÈãœÊÁ◊ üÊÊòʯ Ã ‡ÊÈãœÊÁ◊
ŸÊÁ÷¯ Ã ‡ÊÈãœÊÁ◊ ◊…˛U¯ Ã ‡ÊÈãœÊÁ◊ ¬ÊÿÈ¢ Ãfi ‡ÊÈãœÊÁ◊ øÁ⁄UòÊÊ°ÓSÃ ‡ÊÈãœÊÁ◊H 14H
…ŒtÚto : nu rþ»Þ ! nwk rðrðÄ rþûttytuÚte „ï-‚the ±æ™}æì-¼t»tý™e ËtÄ™ ðtýe™u àæé‹{æç}æþwØ yÚtto‚T ËØ{to™wfq¤ fhwk Awk.
„ï-‚tht ™ÿæé:-Œþo™™t ËtÄ™ ™uºt™u àæé‹{æç}æ-þwØ fhwk Awk, „ï-‚the Ýæç|æ}æì-suÚte ™tze ytrŒ
ƒtkÄðt™t ËtÄ™Y… ™tr¼™u àæé‹{æç}æ-…rðºt fhwk Awk, „ï-‚tht }æïÉî}æì-{qºttuíË„torŒ fh™th W…MÚt RrLÿÞ™u
àæé‹{æç}æ-r™{o¤ fhwk Awk, „ï-‚the Ðæ²é}æì-suÚte hûtt fhðt{tk ytðu Au ‚u „wŒurLÿÞ™u àæé‹{æç}æ-…rðºt
fhwk Awk. ™çÚ~ææÝì-Ë{M‚ ÔÞðnthtu™u àæé‹{æç}æ-…rðºt yÚtto‚T þwØ Ä{o™u y™wfq¤ fhwk Awk ‚Útt „whw…í™e™t
…ût{tk Ëðoºt ‘fhe hne Awk’ yu{ Þtus™t fhðe òuEyu. (14)
¼tðtÚto : „whwytu y™u „whw…í™eytuyu ðuŒ, W…ðuŒ, yk„, W…tk„tu™e rþûttÚte þheh, RrLÿÞ,
yL‚:fhý, ytí{t y™u {™™e þwrØ, þheh™e …wrü y™u «týtu™e Ëk‚wrü™tu W…Œuþ «Œt™ fhe™u
Ëðo fw{th y™u fLÞtytu™u þw¼ „wýtu{tk «ð]¥t fhðtk òuEyu. (14)

◊ŸfiSÃ˘•ÊåÿÊfiÿÃÊ¢ flÊÄÃ˘•ÊåÿÊfiÿÃÊ¢ ¬˝ÊáÊSÃ˘•ÊåÿÊfiÿÃÊ¢ øˇÊfiÈSÃ˘•ÊåÿÊfiÿÃÊú üÊÊòʯ Ã˘•ÊåÿÊfiÿÃÊ◊˜Ô– ÿûÊfi ∑˝Í§Æ⁄¢U ÿŒÊ|SÕfiâ ÃûÊ˘•ÊåÿÊfiÿÃÊ¢
ÁŸCÔUKÊfiÿÃÊ¢ ÃûÊfi ‡ÊÈäÿÃÈÆ ‡Ê◊„UÊfièÿ—– •Ê·fiœ òÊÊÿfiSfl SflÁœfiÃ ◊ÒŸfiöÁ„Uö‚Ë—H 15H
…ŒtÚto : nu rþ»Þ ! {the rþûttÚte „ï-‚thwk }æÝ:-{™ ¥æŒ²æ²„æ}æì-…Þto „wýÞwõ‚ ƒ™u, „ï‚tht Ðíæ‡æ:-«tý ¥æŒ²æ²„æ}æì-ƒ÷trŒ „wýÞwõ‚ ƒ™u, „ï-‚the ™ÿæé:-árü ¥æŒ²æ²„æ}æì-r™{o¤ ƒ™u,
„ï-‚tht Ÿææï~æ}æì-ft™ ¥æŒ²æ²„æ}æì-ËŒT„wý ÔÞt ƒ™u.
„ï-‚thtu ²„ì-su RêUÚ}æì-Œwü ÔÞðnth Au ‚u çÝ:-Sy²æ²„æ}æì-Œqh ÚttÞ. ²„ì-su „ï-‚thtu ¥æçSƒ„}æìr™ùÞ Au ‚u ¥æŒ²æ²„æ}æì-…qhtu ÚttÞ. yt he‚u „ï-‚thtu Ë{M‚ ÔÞðnth àæ銲„é-þwØ ÚttÞ y™u ¥ãæï|²:«r‚rŒ™ ‚tht {txu àæ}æì-Ëw¾Y… ƒ™u.

133

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

nu ¥æï¯{ï-«ðh yæÞt…f ! yt… »Ý}æì-yt rþ»Þ™e ~ææ²S±-hûtt fhtu y™u }ææ ôã¨è:-ÔÞÚto
‚tz™t-{th…ex fhtu ™rn.
nu S±ç{„ï-«þM‚ yæÞtr…fu ! ‚wk yt fw{trhft rþ»Þt™e ~ææ²S±-hûtt fh y™u yu™u ÔÞÚto ‚tz™
™ fh. (15)
¼tðtÚto : ©uc f{tuo fhðtÚte Ëðo™e WL™r‚ ÚttÞ Au. ytÚte Ëðo {™w»Þtuyu „wÁ rþûtt y™wËth
Ë{M‚ W¥t{ f{tuo fhðtk òuEyu. „wÁs™tu „wýtu™t „úný {txu ‚tz™t fhu Au, suÚte ‚uytu™wk yu f{o
ËtkËtrhf WL™r‚ y™u {tuût™wk ËtÄ™ ƒ™u Au, yu{ òýðwk òuEyu.
…r‚ y™u …í™e …hM…h yt he‚u W…Œuþ fhu - nu …r‚Œuð ! yt…, su he‚u yt rþ»Þ þe½ú rðît™
ƒ™u ‚uðtu «Þí™ fhtu.
nu Ä{o…í™e ! yt… su{ yt fLÞt þe½ú rðŒw»te ƒ™u ‚uðtu W…tÞ fhtu. (15)

⁄UˇÊfi‚Ê¢ ÷ʪÊ~˘Á‚ ÁŸ⁄UfiSÃö ⁄UˇÊfi˘ßŒ◊„Uö ⁄UˇÊÊ˘Á÷ÁÃfiDÔUÊ◊ËŒ◊„Uö ⁄UˇÊÊ˘flfi’Êœ˘ßŒ◊„Uö ⁄UˇÊÊfi˘œ◊¢ Ã◊Êfi ŸÿÊÁ◊– ÉÊÎÆÃŸfi lÊflʬÎÁÕflË ¬˝ÊáÊȸӮflÊÕÊ¢ flÊÿÊ fl
SÃÊ∑§ÊŸÊfi◊|ÇŸ⁄UÊÖÿfiSÿ flÃÈÆ SflÊ„UÊ SflÊ„UÊfi∑ΧÃ˘™§äfl¸Ÿfi÷‚¢ ◊ÊL§â ªfië¿UÃ◊˜ÔH 16H
…ŒtÚto : nu Œwü f{o fh™th {™w»Þ ! ‚wk Úÿæ¨æ}æì-Œwütu yÚtto‚T …htÚto ™tþ fhe™u …tu‚t™t MðtÚto™e
hûtt fh™th™tu |ææxæ:-yuf ¼t„ ¥ç¨-Au, yuÚte Úÿæ:-htûtË Mð¼tð™t ‚wk çÝÚS„}æì-™ef¤e ò. ¥ã}æìnwk §Î}æì-yuðt Úÿæ:-MðtÚteo™tu ¥ç|æç„cÆæç}æ-r‚hMfth fhðt {txu ËL{w¾ ytðwk Awk y™u {tºt ËL{w¾
s ™rn …hk‚w ¥ã}æì-nwk §Î}æì-yuðt Úÿæ:-Œwüs™™u ¥±Ïææ{ï-yíÞk‚ r‚hMfth…qðof Vxfthwk Awk - ™tþ
fhwk Awk, suÚte ‚u Vhe Ët{u ytðu ™nª y™u ¥ã}æì-nwk §Î}æì-yuðt Úÿæ:-Œwüs™™u ¥{}æ}æì-Œw:Ën ݲæç}æŒw:¾ yt…wk Awk.
nðu ©uc „wý„útne rþ»Þ {txu W…Œuþ Au - nu ±æ²æï-„wý™u „úný fh™th Ë‚T-yË‚T ÔÞðnth™e
rððu[™t fh™th ‚wk S„æïÜUæÝæ}æì-Ëqû{tr‚Ëqû{ ÔÞðnth™u ±ï:-òý, y™u ‚tht Þ¿tÚte þwØ fhu÷ s÷Úte
læ±æÐë烱è-ËqÞo y™u ¼qr{ Ðíæï‡æüé±æƒæ}æì-Ëthe he‚u ytåAtrŒ‚ hnu.
¥çxÝ:-Ë{M‚ rðãtÞwõ‚ rðît™T ‚tht ½]‚trŒ …ŒtÚttuoÚte S±æãæ-Ëthe he‚u ntu{ fhu÷™u ±ï„é-òýu
‚Útt S±æãæÜëU„ï-nð™ fhu÷tk M™un ÿÔÞtu™u «t …qðtuoõ‚ su ËqÞo y™u ¼qr{ Au ‚u ªŠ±üÝ|æ¨}æì-‚tht
Þ¿tÚte þwØ ÚtÞu÷ s÷™u W…h …ntU[tz™th }ææL„}æì-ðtÞw™u xæÓÀ„}æì-«t ÚttÞ. (16)
¼tðtÚto : ƒwrØ{t™, ËíÞ y™u yËíÞ™wk rððu[™ fh™th rðît™ …tu‚t™t rþ»Þtu{tk ÞÚttÞtuøÞ
rþûtt™tu W…Œuþ fhu Au.
Þ¿tf{oÚte s÷ y™u ðtÞwÚte þwrØ ÚtE™u ð»tto ÚttÞ Au, ð»ttoÚte s Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «t ÚttÞ
Au. (16)

ߌ◊Êfi¬— ¬˝flfi„UÃÊfll¢ ø ◊Àʯ ø ÿØ–Ô ÿìÊÊfiÁ÷ŒÈƺ˝Ê„UÊŸÎfiâ ÿìÊfi ‡Ê¬˘•fi÷ËL§áÊfi◊–˜Ô

134

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•Ê¬Êfi ◊Ê ÃS◊ÊŒŸfi‚— ¬flfi◊ÊŸ‡ø ◊ÈÜøÃÈH 17H
…ŒtÚto : nu ¥æÐ:-Ëðo rðãtÔÞt…f rðît™tu ! yt… su{ ¥æÐ:-s÷™e þwrØ fhtu Atu, ‚u{ {thwk
²„ì-suu ¥±l}æì-yfÚt™eÞ ®™ãf{o ™-y™u rðfth ‚Útt ²„ì-su }æH}æì-yrðãtY…e {¤ Au §Î}æìyu™u Ðí±ã„-ðntðe Œtu yÚtto‚T Œqh fhtu. ™-y™u ²„ì-su nwk ¥Ýë„}æì-r{ÚÞt ftuEÚte ÎéÎíæïã-ÿtun fh‚tu
ntuô ™-y™u ²„ì-su ¥|æèL‡æ}æì-r™¼oÞ r™h…htÄe …whw»t™u àæïÐï-X…ftu yt…wk Awk. „S}ææ„ì-‚u Wõ‚ »Ý¨:…t…Úte }ææ-{™u …]ÚtfT ht¾tu. ™-y™u su{ б}ææÝ:-…rðºt ÔÞðnth }ææ-{™u …t… ÔÞðnthÚte …]ÚtfT
ht¾u Au, ‚u{ ™-yLÞ {™w»Þtu™u …ý ht¾u. (17)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þu s÷™e Ë{t™ ËtkËtrhf …ŒtÚttuo™t þtuÄf ƒ™e™u Ä{to™wËth f{tuo™wk
yt[hý fhðwk òuEyu.
Ëðo {™w»Þtuyu Eïh™e «tÚto™tÚte Œwü yt[hýÚte …]ÚtfT ÚtE™u r™{o¤-þwØ rðãtrŒ „úný fhðt™tk
f{tuo{tk ËŒt «ð]¥t hnuðwk òuEyu. (17)

‚¢ Ã ◊ŸÊ ◊Ÿfi‚Ê ‚¢ ¬˝ÊáÊ— ¬˝ÊáÊŸfi ªë¿UÃÊ◊˜Ô– ⁄U«fiUSÿ|ÇŸc≈˛UflÊfi üÊËáÊÊàflʬfiSàflÊ
‚◊fiÁ⁄UáÊãflÊÃfiSÿ àflÊ œ˝ÊÖÿÒfi ¬ÍÆcáÊÊ ⁄UúsÔÊfi˘™§c◊áÊÊfi √ÿÁÕ·à¬˝ÿfiÈâ m·fi—H 18H
…ŒtÚto : nu þqhðeh ÞtuØt ! Ëk„út{{tk „ï-‚thwk }æÝ:-{™ }æݨæ-rðãtƒ¤ y™u Ðíæ‡æ:-«tý Ðíæ‡æïÝ«tý™e ËtÚtu ¨}æì + xæÓÀ„æ}æì-ËtÚtu hnu.
nu ðeh ! ‚wk ÚïÅì-þºtwytu™u {th™th ¥ç¨-Au. y±æ-‚™u ¥çxÝ:-ÞwØÚte Wí…L™ ¢tuÄ™tu yÂø™
Ÿæè‡ææ„é-…rh…õ𠃙tðu. ‚wk Ðí²é„}æì-fhtuztu þºtwytu™e Ëu™t™u «t ÚttÞ Au. ‚™u ‚uÚte Wí…L™ ªc}æ‡æ:Ëk‚t…Þwõ‚ mï¯-îu»tÚte }ææ ò烯„ì-ÔÞrÚt‚ ™ fhu. suÚte ±æ„S² {íæÁ²ñ-…ð™™e „r‚ Ë{t™ „r‚
fhðt {txu yÚtðt Ðêc‡æ:-…wrüfthf ËqÞo™e Ú¢sñ-ðu„ Ë{t™ ðu„ {txu yÚtto‚T ÞÚttÚtoY…Úte ÞwØ ¼qr{{tk
«ð]r¥t Útðt {txu ¥æÐ:-©uc‚{ s÷ ¨}æ-¥çÚ‡æÝì-Ëthe he‚u «t ÚttÞ. (18)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÞwØ{tk {™ ÷„tðe™u, …tu‚t™t ƒ¤™e ð]rØ fh™th yL™-…t™™wk [Ëuð™
fhe™u]y™u þ†t† ytrŒ …ŒtÚttuo™e ‚iÞthe fhe™u þºtwytu™u {the™u, Ëk„út{{tk rðsÞe ƒ™ðwk
òuEyu. (18)

ÉÊÎÆâ ÉÊÎfiìÊflÊŸ— Á¬’à fl‚ʯ fl‚ʬÊflÊŸ— Á¬’ÃÊãÃÁ⁄fiUˇÊSÿ „UÁfl⁄UfiÁ‚ SflÊ„UÊfi–
ÁŒ‡Êfi˘¬˝ÁŒ‡Êfi˘•ÊÁŒ‡ÊÊfi ÁflÁŒ‡Êfi˘ ©UÁg‡ÊÊfi ÁŒÇèÿ— SflÊ„UÊfiH 19H
…ŒtÚto : nu Íæë„Ðæ±æÝ:-s÷…t™ fh™tht ðeh…whw»ttu ! ‚{u Íæë„}æì-y{]‚ Ë{t™ s÷™wk çÐÏæ„…t™ fhtu.
nu ±¨æÐæ±æÝ:-™er‚™wk …t÷™ fh™tht ðehtu ! ‚{u ±¨æ}æì-su ðeh hËÚte …qýo ðtýe yÚtto‚T
þºtwytu™wk M‚k¼™ fh™the ðtýe Au, ‚u™wk çÐÏæ„-…t™ fhtu.

135

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

nu Ëu™tæÞût ! [¢ÔÞqntrŒ Ëu™t™t h[rÞ‚t ! ‚wk «íÞuf ðeh™u suÚte ¥‹„çÚÿæS²-ytftþ™tu ãç±:yðhtuÄ yÚtto‚T ÞwØ{tk y™uftu™e ðå[u þºtwytu™u rðrðÄ ÔÞqntuÚte ½uh™th ¥ç¨-Au. ‚u S±æãæ-þtu¼tÞ{t™
ðtýeÚte su çÎàæ:-…qðo, …rù{, W¥th, Œrûtý ÐíçÎàæ:-ytø™uÞ, ™iÉíÞ, ðtÞðe y™u Rþt™e W…rŒþt
¥æçÎàæ:-Ët{u™e rŒþt ç±çÎàææ-…tA¤™e rŒþt y™u ©çgàæ:-ßÞtk þºtw ntuÞ ‚u ÷ûÞ rŒþt Au ‚u Ëðo
çÎx|²:-rŒþtytuÚte ÞÚttÞtuøÞ ðehtu™u rð¼õ‚ fhe™u þºtwytu …h rðsÞ «t fhtu. (19)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ytu™u yu Wr[‚ Au, fu ‚uytu …tu‚t™t Ëir™f ðehtu™u þtherhf ƒ¤Úte Þwõ‚
‚Útt ÞwØrðãt{tk Ëwrþrût‚ fhe™u, ÞwØ{tk Ëðo rŒþtytu{tk ÞÚttur[¥t Y…{tk …tu‚t™e Ëu™t™t ¼t„tu™u
MÚttr…‚ fhe™u, Ëðo þºtwytu™u ½uhe™u ‚Útt ‚u{™u S‚e™u LÞtÞ…qðof «ò™wk …t÷™ fhu. (19)

∞Æãº˝— ¬˝ÊáÊÊ˘•XfiUÔ ˘•XÔUÆ ÁŸŒËfiäÿŒÒãº˝˘©fiUŒÊŸÊ˘•XÔfiU˘•XÔUÆ ÁŸœËfi×– Œflfi àflCÔU÷͸Á⁄fiU
Ã ‚ö‚fi◊ÃÈÆ ‚ÀÊfiˇ◊Ê ÿÁm·ÈfiM§¬¢ ÷flÊfiÁÖ ŒflòÊÊ ÿãÃ◊flfi‚ ‚πÊÿÊ˘ŸÈfi àflÊ ◊ÊÃÊ
Á¬Ã⁄UÊfi ◊ŒãÃÈH 20H
…ŒtÚto : nu y±cÅ:-þºtwƒ¤ rðŒthf Îï±-rŒÔÞ rðãtËk…L™ Ëu™t…r‚ ! yt… ¥±¨ï-hûtt ytrŒ
{txu ¥Xï-¥Xï-su{ yk„-yk„{tk »ï‹Îí:-RLÿ yÚtto‚T Sð su™tu Œuð‚t Au, ‚u þheh{tk hnu÷tu «týðtÞw
Ëðo ðtÞwytu™tu r‚hMfth fhe™u MðÞk «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ yt… Ëk„út{{tk Ëðo þºtwytu™tu r‚hMfth
fhe™u çÝÎ芲„ì-«ftrþ‚ ƒ™tu.
yÚtðt ¥Xï-¥Xï-su{ «íÞuf yk„{tk ©ÎæÝ:-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u W…h …ntU[tz™th WŒt™ ðtÞw
«ð]¥t Au, ‚u{ …tu‚t™t ði¼ðÚte Ëðo ðehtu™u WíËtrn‚ fh‚t Ëk„út{{tk çÝ{è„:-r™hk‚h MÚttr…‚ fhu÷
Ë{t™ «ftrþ‚ ƒ™tu.
²„ì-su „ï-yt…™wk 籯éMÐ}æì-rðrðÄ Y… ¨Hÿ}æ-…hM…h ÞwØ™wk ÷ûtý |æ±æç„-Au, ‚u ¨¢xæíæ}æïËk„út{{tk |æêçÚ-rðM‚thÚte ¨¢¨}æì + »„é-«ð]¥t ÚttÞ.
nu Ëu™tæÞût ! ‚the hûtt {txu ƒÄt þqhðeh …whw»ttu ¨¶æ²:-r{ºt Ë{t™ ð‚o™ fhu. }ææ„æ-{t‚t
çЄÚ:-r…‚t, ftft, {tuxt ftft, ™tufh y™u þw¼®[‚f Îï±~ææ-Œuðtu yÚtto‚T rðît™tu Ä{oÞwØ y™u
ÔÞðnth™u ²¢„}æì-«t fhe™u y±æ-‚thwk ¥Ýé}æ΋„é-y™w{tuŒ™ fhu. (20)
¼tðtÚto : Ëðo™t r{ºt Ëu™t…r‚ su{ «tý y™u WŒt™ «íÞuf yk„{tk rð[hý fhu Au, ‚u{ ÞwØ{tk
rð[hý fh‚t Ëir™f ðehtu™u y™u «òs™tu™u nŠ»t‚ fhe™u þºtwytu™u S‚u. (20)

‚◊Èƺ˝¢ ªfië¿U SflÊ„UÊ˘ãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ªë¿U SflÊ„UÊfi Œflö ‚fiÁflÃÊ⁄¯ ªë¿U SflÊ„UÊfi–
Á◊òÊÊflLfi§áÊÊÒ ªë¿U SflÊ„UÊfi˘„UÊ⁄UÊòÊ ªfië¿U SflÊ„UÊ ¿UãŒÊfiúÁ‚ ªë¿U SflÊ„UÊ lÊfiflʬÎÁÕflË
ªfië¿U SflÊ„UÊfi ÿôÊ¢ ªfië¿U SflÊ„UÊ ‚Ê◊¯ ªë¿U SflÊ„UÊfi ÁŒ√ÿ¢ Ÿ÷Êfi ªë¿U SflÊ„UÊ|ÇŸ¢

136

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

flÒ‡flÊŸ⁄¢U ªfië¿U SflÊ„UÊ ◊ŸÊfi ◊ „UÊ*≤Ó ÿë¿U ÁŒfl¯ Ã œÍÆ◊Ê ªfië¿UÃÈÆ SflõÖÿÊ¸ÁÃfi—
¬ÎÁÕflË¥ èÊS◊ŸÊ ¬ÎfiáÊ SflÊ„UÊfiH 21H
…ŒtÚto : nu Ä{torŒ htßÞf{o fh™th rþ»Þ ! ‚wk S±æãæ-yï‚he ™tift yÚtto‚T {tuxt snts ytrŒ
ƒ™tððt™e rðãtÚte ™tiftrŒ Þt™ …h ƒuËe™u ¨}æéÎí}æì-Ë{wÿ{tk xæÓÀ-ò. S±æãæ-¾„tu¤™u «ftrþ‚
fh™the rðãtÚte ƒ™tðu÷ rð{t™trŒ Þt™tu îtht ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ{tk xæÓÀ-ò.
S±æãæ-ðu Œ ðtýeÚte Îï ± }æì - «ftþ{t™ ¨ç±„æÚ}æì - Ëðo Wí…tŒf …h{u ï h™u xæÓÀ-òý.
S±æãæ-ðuŒ y™u Ëßs™tu™t Ëk„Úte þwØ ËkMfth™u «t ÚtÞu÷ ðtýeÚte ç}æ~ææ±L‡ææñ-«tý y™u WŒt™™u
xæÓÀ-òý.
S±æãæ-ßÞtur‚»t rðãt îtht ¥ãæïÚæ~æï-rŒðË y™u ht‚ yÚtðt ‚u™t „wýtu™u xæÓÀ-òý - «tÂ
fh. S±æãæ-ðuŒtk„ rð¿tt™ Ërn‚ ðtýeÚte À‹Îæ¢ç¨-}„T, Þsw:, Ët{ y™u yÚtðo yu [thu ðuŒtu™u xæÓÀËthe he‚u òý.
S±æãæ-¼qr{Þt™, ytftþ{t„o rð{t™ y™u ¼q„tu¤ yÚtðt ¼q„¼o ð„uhu Þt™tu ƒ™tððt™e
rðãtÚte læ±æÐë烱è-¼qr{ y™u ËqÞo«ftþMÚt - ‚u™t yL‚„o‚ RÂåA‚ Œuþ-ŒuþtL‚htu™u xæÓÀ-òý
y™u «t fh.
S±æãæ-ËkMf]‚ ðtýeÚte ²¿æ}æì-yÂø™ntuºt, rþÕ… y™u hts™er‚ ð„uhu Þ¿ttu™u xæÓÀ-«t fh.
S±æãæ-ðiŒf rðãtÚte ¨æï}æ}æì-yti»trÄË{qn yÚtto‚T Ëtu{÷‚t™u xæÓÀ-òý.
S±æãæ-s÷™t „wý y™u Œtu»t™wk ¿tt™ fhtð™th rðãtÚte çÎò}æì-ÔÞðnth{tk ÷tððt ÞtuøÞ …rðºt
Ý|æ:-s÷™u xæÓÀ-òý.
S±æãæ-rðãw‚T, ytø™uÞ y†trŒ, ‚thƒfeo [ðes¤eÚte ¾ƒh yt…™th ‚th] ‚Útt «rËØ Ëðo
f÷tÞkºttu™u «ftrþ‚ fh™the rðãtÚte ¥çxÝ}æì- rðãw‚TY… yÂø™™u xæÓÀ-Ëthe he‚u òý.
}æï-{tht }æÝ:-{™™u ãæ<ö-«u{…qðof ²ÓÀ-ËíÞÄ{o{tk ÂMÚt‚ fhe™u yÚtto‚T {tht W…Œuþ™u y™wfq¤
ð‚o™ fh. „ï-‚the {ê}æ:-f÷tytu y™u Þ¿t™t yÂø™™tu Äw{tztu çα}æì-ËqÞo«ftþ™u ‚Útt Á²æïç„:-‚u™e
ßÞtur‚ S±:-yL‚rhût™u xæÓÀ„é-«t ÚttÞ y™u ‚wk Þkºtf÷t yÂø™{tk S±æãæ-ftctrŒ …ŒtÚttuo™u ¼M{
fhe™u ‚u |æS}æÝæ-ht¾Úte Ðë烱è}æì-…]Úðe™u ¥æÐë‡æ-¼he Œu yÚtto‚T ytåAtrŒ‚ fhe Œu. (21)
¼tðtÚto : Ä{o ytrŒ, htßÞ y™u ÔÞt…th ð]r¥t™t RåAwf {™w»Þu ¼qr{Þt™, yL‚rhûtÞt™,
ytftþÞt™ y™u rðrðÄ Þkºtf÷t™e h[™tytuÚte Ëðo Ët{„úe rËØ fhe™u ÿÔÞtu™tu Ëk[Þ fhðtu
òuEyu. (21)

◊ʬÊ ◊ÊÒ·fiœË*„Uö‚˜ʸêŸÊ— œÊêŸÊ ⁄UÊ¡°SÃÃÊfi flL§áÊ ŸÊ ◊ÈÜø– ÿŒÊ„ÈU®⁄URÉãÿÊ˘ßÁÃ
flL§áÊÁà ‡Ê¬Êfi◊„ ÃÃÊfi flL§áÊ ŸÊ ◊ÈÜø– ‚ÈÆÁ◊ÁòÊÿÊ Ÿ˘•Ê¬•Ê·fiœÿ— ‚ãÃÈ

137

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ŒÈÁ◊¸ÁòÊÿÊSÃS◊Òfi ‚ãÃÈÆ ÿÊõ˘S◊ÊŸ˜Ô m|c≈U ÿ¢ øfi flÿ¢ Ámc◊—H 22H
…ŒtÚto : nu Úæ…Ýì-˼t…r‚ ! yt… …tu‚t™tk «íÞuf MÚtt™tu{tk ¥æÐ:-s÷ y™u ¥æï¯{è:-yL™…t™ …ŒtÚto ‚Útt frhÞtýwk ð„uhu ‚Útt ð™s …ŒtÚttuo™u }ææ ôã¨è:-™ü fhtu ™rn yÚtto‚T «íÞuf MÚtt™Úte
y{™u Ëðo RÂåA‚ …ŒtÚttuo {¤‚tk hnu, fuð¤ yux÷wk s ™rn, …hk‚w „„:-‚u {æ}Ý: {æ}Ý:-MÚtt™MÚtt™Úte Ý:-y{™u }ææ + }æé@-íÞt„tu ™rn.
nu ±L‡æ-LÞtÞ fh™th ˼t…r‚ ! fhu÷t LÞtÞ{tk ¥Í‹²æ:-{thðt™u yÞtuøÞ „tÞ ytrŒ …þw™t
Ëtu„™-þ…Út Au. §ç„-yu{ yt… fntu Atu y™u y{u …ý àæÐæ}æãï-þ…Út-Ëtu„™ ÷Eyu Aeyu. yt…
…ý yu «r‚¿tt™tu íÞt„ fhtu ™rn y™u y{u …ý íÞt„ ™rn fheyu.
nu ðÁý ! yt…™t htßÞ{tk Ý:-y{™u ¥æÐ:-s÷ y™u yti»trÄytu ¨éç}æç~æ²æ:-©uc r{ºt Ë{t™
¨‹„é-ƒ™e hnu. ‚Útt ²:-su ¥S}ææÝì-y{thtÚte mïçcÅ-ðuh-îu»t ht¾uu Au. ™-y™u ±²}æì-y{u ²}æìsu™tÚte çmc}æ:-ðuh fheyu Aeyu, „S}æñ-‚u™u {txu ‚u yti»trÄytu Îé<}æç~æ²æ:-Œw:¾ yt…™th y™u þºtw
Ë{t™ ¨‹„é-ƒ™e hnu. (22)
¼tðtÚto : hts…whw»t «òs™tu …tËuÚte y™er‚…qðof Ä™ „úný ™ fhu. htò - htßÞ™e hûtt™e
«r‚¿tt fhu, fu y{u yLÞtÞ fheþwk ™rn y™u Œwütu™u ËŒt Œkz yt…þwk. (22)

„UÁflc◊fiÃËÁ⁄U◊Ê˘•Ê¬Êfi „UÁflc◊Ê°2˘•ÊÁflflfiÊ‚ÁÖ
„UÁflc◊ÊfiãŒflÊ ˘•fiäfl⁄UÊ „UÁflc◊ÊÓ°2˘•SÃÈ ‚Íÿ¸Ó—H 23H
…ŒtÚto : nu rðît™ ÷tuftu ! ‚{u yuðt ft{tu fhtu fu suÚte §}ææ:-yu ¥æÐ:-s÷ ãç±c}æ„è:-W¥t{
Œt™ y™u ytŒt™ r¢Þt þwrØ ‚Útt Ëw¾ yt…™th ntuÞ yÚtto‚T suÚte y™uf «fth™tk W…fth fhðt{tk
ytðu ãç±c}ææÝì-…ð™ W…fth y™w…fthf™u ¥æ-Ëthe he‚u ç±±æ¨ç„-«t fhu Au.
Îï±:-Ëw¾Œt‚t ¥Š±Ú:-Þ¿t …ý ãç±c}ææÝì-…h{ yt™kŒ«Œ ¨ê²ü:-‚Útt ËqÞo÷tuf …ý ãç±c}ææÝìËw„kÄtrŒÞwõ‚ ÚtE™u Ëw¾ŒtÞf ¥S„é-ƒ™e hnu. (23)
¼tðtÚto : su ðtÞw y™u s÷™t ËkÞtu„Úte y™uf Ëw¾ rËØ fhðt{tk ytðu Au, suÚte y™uf Œuþ
ŒuþtL‚htu{tk sðtÚte ðM‚wytu™e «tr ÚttÞ Au; ‚u™t îtht yu ftÞo, ftuE r¢Þt fhðt{tk yr‚ ƒwrØ{t™
{™w»Þ s fhe þfu Au.
su y™uf «fth™e r¢Þtytu™u «ftrþ‚ fh™th Au, ‚u Þ¿t ð]rü ytrŒ Ëw¾™tu Wí…tŒf Au. (23)

•ÇŸflÊ¸˘¬fi㟪΄USÿ ‚ŒfiÁ‚ ‚ÊŒÿÊ◊Ëãº˝ÊÇãÿÊ÷¸ÊfiªœÿËfi SÕ Á◊òÊÊflLfi§áÊÿÊ÷ʸªœÿËfi SÕ Áfl‡flfi·Ê¢ Œflʟʯ ÷ʪœÿËfi SÕ– •◊Íÿʸ˘ ©U¬ ‚Íÿ¸ ÿÊÁ÷fiflʸ ‚Íÿ¸Ó—
‚„U ÃÊ ŸÊfi Á„Uãflãàfläfl⁄U◊˜ÔH 24H

138

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ƒúñ[trhýe fLÞtytu ! ¥}æê:-‚u ²æ:-su MðÞkðh rððtnÚte …r‚™e ðhýe fhe Au,
‚u™e Ë{t™ su §‹Îíæx‹²æï:-ËqÞo y™u rðãw‚T™t „wýtu™u |ææxæ{ï²è:-y÷„-y÷„ òý™the Sƒ-Au.
ç}æ~ææ±L‡æ²æï:-«tý y™u WŒt™™t „wýtu™u |ææxæ{ï²è:-…]ÚtfT-…]ÚtfT òý™the Sƒ-Au, ç±Eï¯æ}æìrðît™ y™u …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™u |ææxæ{ï²è:-Ëuð™ fh™the Sƒ-Au, ‚u ±:-‚{u Ëðo™u ¥Ð‹ÝxæëãS²su™u „]nftÞo «t ÚtÞu÷ ™Úte ‚u ƒúñ[Þo™wk y™wct™ fh™tht y™u ¥xÝï:-Ëðo rðãtrŒ „wýtuÚte «ftrþ‚
©uc ƒúñ[the™e ¨Îç¨-˼t{tk nwk ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk.
su ²æ: ©Ð ¨ê²ïü-ËqÞo÷tuf™t „wýtu{tk ©Ð-W…ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, ±æ-yÚtðt ²æç|æ:-su™e ¨ã-ËtÚtu
¨ê²ü-ËqÞo÷tuf{tk hnu÷ su ËqÞo™t „wýtu{tk yr‚ [‚wh Au, „æ:-‚u Ëðo Ý:-y{tht ¥Š±Ú}æì-½h™t
ft{fts™u rððtn fhe™u ç㋱‹„é-ð]rØ fhu. (24)
¼tðtÚto : ƒúñ[Þo Ä{o™wk …t÷™ fh™the fLÞtytu™tu, yrððtrn‚ y™u ‚u fLÞtytu™e Ë{t™
„wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚ …wÁ»ttu™e ËtÚtu rððtn fhðtu Wr[‚ Au.
yux÷t {txu „wÁ…í™eytu ƒúñ[trhýe fLÞtytu™u yuðtu s W…Œuþ yt…u. {tºt yt…íft¤{tk …qðo
rððtrn‚ †e…wÁ»ttu™tu r™Þtu„ ÚtE þfu Au, yLÞÚtt ™rn. (24)

NUŒ àflÊ ◊Ÿfi‚ àflÊ ÁŒfl àflÊ ‚Íÿ¸Êfiÿ àflÊ– ™§äfl¸Á◊◊◊fiäfl⁄¢U ÁŒÁfl Œfl·ÈÆ „UÊòÊÊfi
ÿë¿UH 25H
…ŒtÚto : nu ƒúñ[trhýe fLÞt ! ‚wk su{ y{u Ëðuo Îï±ï¯é-…tu‚t™u Ëw¾ yt…™th …r‚ytu™e …tËu
hnu™the y™u ãæï~ææ:-yÂø™ntuºt ytrŒ f{o™wk y™wct™ fh™the Aeyu ‚uðe Útt.
su{ y{u NÎï-ntŠŒf Ëw¾ {txu y±æ-‚™u, }æݨï-Ëthwk-™hËwk rð[thðt {txu y±æ-‚™u çαï-Ëðo
Ëw¾tu™tu «ftþ fhðt {txu y±æ-‚™u, ¨ê²æü²-ËqÞo™e Ë{t™ „wýtu {txu y±æ-‚™u rþûtý yt…eyu Aeyu,
‚u{ ‚wk …ý çÎç±-Ë{M‚ Ëw¾tu™t «ftþ{tk r™r{¥t §}æ}æì-yt ¥Š±Ú}æì-r™hk‚h Ëw¾ yt…™th „]nt©{
Y…e Þ¿t™u ªŠ±ü}æì-Wíf]ü her‚Úte ²ÓÀ-„úný fh.
¼tðtÚto : su{ …r‚ðú‚t †eytu …tu‚t™t …r‚ytu ËtÚtu r«Þ yt[hý fhe™u, yÂø™ntuºt ytrŒ
f{tuo{tk ‚Õ÷e™ hnu Au, ‚u{ ƒúñ[trhýe fLÞtytuyu rððtn …Ae ƒúñ[trhýeytu y™u ƒúñ[theytuyu
…ý …hM…h ð‚oðwk òuEyu. (25)

‚Ê◊fi ⁄UÊ¡|ãfl‡flÊSàfl¢ ¬˝¡Ê˘©U¬Êflfi⁄UÊ„ Áfl‡flÊSàflÊ¢ ¬˝¡Ê˘©U¬ÊflUfi⁄UÊ„UãÃÈ–
‡ÊÎÆáÊÊàfl|ÇŸ— ‚Á◊œÊ „Ufl¯ ◊ ‡ÊÎÆáflãàflʬÊfi Áœ·áÊÊfi‡ø ŒflË—– üÊÊÃÊfi ª˝ÊflÊáÊÊ
ÁflŒÈ·Ê Ÿ ÿôÊö ‡ÊÎáÊÊÃfiÈ Œfl— ‚fiÁflÃÊ „Ufl¯ ◊ SflÊ„UÊfiH 26H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-©uc yiïÞoÞwõ‚ Úæ…Ýì-Ë{M‚ Wíf]ü „wýtuÚte «ftþ{t™ ˼tæÞût ! y±}æì‚wk r…‚t Ë{t™ ç±Ô±æ:-Ë{M‚ Ðí…æ:-«òs™tu™e ©Ðæ±Úæïã‹„é-Ë{e…MÚt hne™u hûtt fh y™u y±æ}æì-

139

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚™u ç±Eæ:-Ë{M‚ Ðí…æ:-«òs™ …wºt Ë{t™ ytr©‚ ntuÞ.
nu ˼tæÞût ! yt… su{ ¨ç}æ{æ-«Œe fh™th …ŒtÚtoÚte ¥çxÝ:-Ëðo „wýÞwõ‚ yÂø™ «ftrþ‚
ÚttÞ Au, ‚u{ }æï-{the ã±}æì-«„Õ¼ ðtýe-M‚wr‚ Ôæë‡ææï„é-Ëtk¼¤e™u LÞtÞÚte «ftrþ‚ ƒ™tu. ™-y™u
¥æÐ:-Ëðo„wýtu{tk ÔÞt ç{¯‡ææ:-rðãt, ƒwrØÞwõ‚ Îï±è:-©uc‚{ „wýtuÚte «ftþ{t™ ‚the …í™e
…ý {t‚tytu™e Ë{t™ †es™tu™t LÞtÞ™u àæ뇱‹„é-Ëtk¼¤u.
nu xæíæ±æ‡æ:-ËíÞtËíÞ™tu rððuf fh™tht rðît™ ˼tËŒtu ! ‚{u y{tht yr¼«tÞ™u y{tht
fnuðtÚte Ÿææï„-Ëtk¼¤tu ‚Útt Îï±:-rðãtÚte «ftrþ‚ ¨ç±„æ-yiïÞoðt™ ˼t…r‚ ç±Îé¯:-rðît™tu™t
²¿æ}æì-Þ¿t™e Ý-Ë{t™ }æï-y{tht «òs™tu™t ã±}æì-r™ðuŒ™™u S±æãæ-M‚wr‚Y… ðtýe suðe ntuÞ ‚uðe
Ôæë‡ææï„é-Ëtk¼¤tu. (26)
¼tðtÚto : htò y™u «ò …hM…h Ëk{r‚Úte Ë{M‚ htßÞ ÔÞðnthtu™wk …t÷™ fhu. (26)

ŒflËfi⁄UʬÊ˘•¬Ê¢ Ÿ¬ÊlÊ flfi˘™§Á◊¸„¸Ó®Áflcÿ~˘ßÁãº˝ÿÊflÊfiŸ˜Ô ◊ÁŒãÃfi◊—–
â ŒflèÿÊfi ŒflòÊÊ ŒfiûÊ ‡ÊÈ∑˝§¬èÿÊ ÿ·Ê¯ ÷ʪ SÕ SflÊ„UÊfiH 27H
…ŒtÚto : nu ¥æÐ:-©uc „wýtuÚte Ëk…L™ Îï±è:-þw¼f{tuoÚte «ftþ{t™ «òs™tu ! ‚{u hts¼õ‚
Sƒ-ƒ™tu àæéÜíUÐï|²:-þheh y™u ytí{t™t …ht¢{™t hûtf Îï±ï|²:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðît™tu {txu ²ï¯æ}æìsu ±:-‚{tht ƒ¤ðt™ rðît™tu™e ²:-su ¥Ðæ¢ ÝÐæ„ì-s¤™t ™tþhrn‚ ª<}æ:-s÷‚hk„ Ë{t™
«òhûtf §ç‹Îí²æ±æÝì-su{tk «þkË™eÞ RrLÿÞtu ƒ™u Au ‚Útt }æç΋„}æ:-yt™kŒŒtÞf ãç±c²:-¼tu„ ÞtuøÞ
…ŒtÚttuoÚte r™»…L™ |ææxæ:-¼t„ Au, ‚u ‚{u Ëðo „}æì-‚u™u S±æãæ-ytŒhËrn‚ „úný fhtu. su{ htò
ytrŒ ËÇÞs™ Îï±~ææ-rŒÔÞ¼tu„ yt…u Au, ‚u{ ‚{u …ý yt™u yt™kŒ Îœæ-yt…tu. (27)
¼tðtÚto : «òs™tu™u yu Wr[‚ Au, fu Wíf]ü „wýÞwõ‚ ˼t…r‚™tu Mðefth fhe™u, htßÞ™e
hûtt {txu fh - «Œt™ fhe™u LÞtÞ™u «t fhu. (27)

∑§Ê*®·fi⁄UÁ‚ ‚◊Èƺ˝Sÿ àflÊ
‚◊Ê·fiœËÁ÷⁄UÊ·fiœË—H 28H

ÁˇÊfiàÿÊ˘©UãŸfiÿÊÁ◊ –

‚◊ʬÊfi˘•Áj⁄fiUÇ◊Ã

…ŒtÚto : nu ði~Þs™ ! ‚wk ÜUæ<¯:-n¤Úte ¼qr{™u ¾uz™th ¥ç¨-Au. y±æ-‚™u ¨}æéÎíS²-yL‚rhût{tk
¥çÿæy²ñ-…rh…qýo Útðt {txu ¨}æì ©„ì ݲæç}æ-Ëthe he‚u WíËtrn‚ fhwk Awk. ‚{u Ëðo ÷tuftu ¥çj:-Þ¿tÚte
þwØ ÚtÞu÷ s÷tuÚte ¥æÐ:-s÷ y™u ¥æï¯{èç|æ:-yti»trÄÚte ¥æï¯{è:-yti»trÄytu™u ¨}æì ¥x}æ„-«tÂ
fhtu. (28)
¼tðtÚto : ¾u‚h ð„uhu ¼qr{ytu{tk y™uf «fth™e yti»trÄytu Wí…L™ ÚttÞ Au. yti»trÄytuÚte
yÂø™ntuºt ytrŒ Þ¿t fhðt{tk ytðu Au, Þ¿ttuÚte yL‚rhût s÷™t …h{týwytu …rh…qýo ƒ™u Au.
ytÚte rðît™ ÷tuftu ƒwrØ hrn‚™t {™w»Þtu™u ¾u‚htu ð„uhu [ftÞo {txu] ÷E òÞ Au fthý fu
‚uytu rðãtÇÞtË fhðt{tk Ë{Úto ntu‚t ™Úte. (28)

140

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÿ◊fiÇŸ ¬ÎÆà‚È ◊àÿ¸◊flÊ flÊ¡fi·ÈÆ ÿ¢ ¡ÈÆŸÊ—– ‚ ÿãÃÊ ‡Ê‡flfiÃËÁ⁄U·— SflÊ„UÊfiH 29H
…ŒtÚto : nu (¥xÝï)-ßÞthu õÞthuf rððuf fh™tht yt… [rðît™] ! Ðëy¨é-Ëk„út{tu{tk ²}æì-su
{™w»Þ™e ¥±æ:-hûtt fhtu Atu y™u ±æ…ï¯é-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e «tr {txu ²}æì-su™u …éÝæ:-r™Þwõ‚
fhtu Atu, ¨:-‚u àæE„è:-r™hk‚h y™trŒY… §¯:-…tu‚t™e «òytu™tu ²‹„æ-r™ðton fh™th ƒ™u Au
yÚtto‚T ‚u{™u r™Þ{tu{tk ht¾u Au. (29)
¼tðtÚto : „whws™tu™e rþûttÚte Ëðo™t Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ Au. (29)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ ⁄UÊflÊfiÁ‚
ª÷Ë⁄UÁ◊◊◊fiäfl⁄¢U ∑ΧƜËãº˝Êfiÿ ‚ÈÆ·ÍÃfi◊◊˜Ô– ©UûÊ◊Ÿfi ¬ÁflŸÊ¡¸ÓSflãâ ◊œÈfi◊ãâ ¬ÿfiSflãâ
ÁŸª˝ÊèÿÊ~ SÕ ŒflüÊÈÃfiSì¸ÿfià ◊ÊH 30H
…ŒtÚto : Ëðo Ëw¾Œt‚t ¨ç±„é:-‚Útt Ë{M‚ yiïÞo™u Wí…L™ fh™th s„Œeïhu Ðí¨±ï-Wí…L™
fhu÷t ËkËth{tk ¥çEÝæï:-ËqÞo y™u [kÿ{t™t Ïææãé|²æ}æì-ƒ÷ y™u …ht¢{ „wýtuÚte Ðêc‡æ:-…wrü fh™th
Ëtu{ ytrŒ yti»trÄ„ý™t ãS„æ|²æ}æì-htu„™tþf ‚Útt Ät‚wytu™u ËtBÞ ht¾™th „wýtuÚte y±æ-‚™u fh
- Ä™ yt…™th™tu ¥æÎÎï-Mðefth fhwk Awk.
‚wk §‹Îíæ²-…h{ yiïÞoðt™ {tht {txu ©œæ}æïÝ-W¥t{ yÚtto‚T ËÇÞ Ðç±Ýæ-ðtýeÚte §}æ}æì-yt
xæ|æèÚ}æì-yíÞk‚ Ë{sðt ÞtuøÞ ¨é¯ê„}æ}æì-Ëðo …ŒtÚttuoÚte Wí…L™ ÚtÞu÷t ª…üS±‹„}æì-htßÞ™u ƒ¤ðt™
ƒ™tð™th }æ{é}æ‹„}æì-Ë{M‚ {Ä ytrŒ ©uc …ŒtÚttuoÞwõ‚ вS±‹„}æì-ŒqÄ ytrŒ Ërn‚ fh-Ä™™u
¥Š±Ú}æì-r™»f…x ÜëUç{-fhtu. Îﱟæé„:-©uc htßÞ„wýtu™u Ëtk¼¤™th ‚{u {tht {txu çÝxæíæ|²:-r™hk‚h
Mðefth fhðt ÞtuøÞ Sƒ-Atu. }ææ-{™u yt fh «Œt™Úte „Ðü²„-‚] fhtu. (30)
¼tðtÚto : «òs™tu™u ÞtuøÞ Au, fu ‚uytu htò Ë{e… ytðe™u …tu‚t™t Ëðo ¼tuøÞ …ŒtÚttuo™tu ÞÚttÞtuøÞ
¼t„ ‚u™u «Œt™ fhu, fthý fu ‚u ¼qr{{tk Wí…L™ Út™th …ŒtÚttuo™t ykþ¼t„e ntuÞ Au. (30)

◊ŸÊfi ◊ Ã嬸ÿà flÊø¯ ◊ Ã嬸ÿà ¬˝ÊáÊ¢ ◊fi Ã嬸ÿà øˇÊÈfi◊¸ Ã嬸ÿà üÊÊòʯ
◊ Ã嬸ÿÃÊà◊ÊŸ¯ ◊ Ã嬸ÿà ¬˝¡Ê¢ ◊fi Ã嬸ÿà ¬‡ÊÍã◊fi Ã嬸ÿà ªáÊÊã◊fi Ã嬸ÿÃ
ªáÊÊ ◊ ◊Ê ÁflÃÎfi·Ÿ˜ÔH 31H
…ŒtÚto : nu ËÇÞs™tu y™u «òs™tu ! ‚{u …tu‚t™t „wýtu îtht }æï-{thtk }æÝ:-{™™u „ŒÐü²„‚] fhtu. }æï-{the ±æ™}æì-ðtýe™u „ŒÐü²„-‚] fhtu. }æï-{tht Ðíæ‡æ}æì-«tý™u „ŒÐü²„-‚] fhtu. }æï{tht ™ÿæé:-™uºttu™u „ŒÐü²„-‚] fhtu. }æï-{tht Ÿææï~æ}æì-ft™tu™u „ŒÐü²„-‚] fhtu. }æï-{tht ¥æy}ææÝ}æìytí{t™u „ŒÐü²„-‚] fhtu.
}æï-{the Ðí…æ}æì-Ëk‚t™trŒ «ò™u „ŒÐü²„-‚] fhtu. }æï-{tht ÐàæêÝì-„tÞ, ntÚte, ½tuzt ytrŒ
…þwytu™u „ŒÐü²„-‚] fhtu, }æï-{tht xæ‡ææÝì-™tufhtu™u „ŒÐü²„-‚] fhtu, suÚte }æï-{tht xæ‡ææ:-htßÞ
fu «ò f{torÄfthe yÚtðt Ëuðfs™ ft{tu{tk }ææ 籄ë¯Ýì-WŒtË hnu ™rn. (31)

141

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : htßÞ™tu «ƒkÄ Ë¼t™u ytÄe™ Útðt ÞtuøÞ Au, suÚte Ëðo «òs™, htò™t Ëuðftu y™u
hts…whw»ttu «ò™t Ëuðf ƒ™e™u ‚Útt MðftÞtuo{tk «ð]¥t hne™u yufƒeò™u «ËL™ ht¾e þfu. (31)

ßãº˝Êfiÿ àflÊ fl‚fiÈ◊Ã L§º˝flfiÃ˘ßãº˝Êfiÿ àflÊÁŒàÿflfiÃ˘ßãº˝Êfiÿ àflÊÁ÷◊ÊÁÃÉŸ–
‡ÿŸÊÿfi àflÊ ‚Ê◊÷ÎÃ˘ÇŸÿfi àflÊ ⁄UÊÿS¬Ê·ŒH 32H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! ±¨é}æ„ï-su f{o{tk [tuðeË ð»to ƒúñ[Þo …t÷™Úte ‚u™t îtht y™uf Ëtht
rðît™T Wí…L™ ÚttÞ Au. LÎí±„ï-su [wk{t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ fhu Au ‚u §‹Îíæ²-…h{ yiïÞoÞwõ‚
f{o {txu y±æ-yt…™u „úný fhu Au. ¥æçÎy²±„ï-su yz‚t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ fhu Au ‚u
ËqÞoË{t™ …h{ rðît™T ƒ™u Au.
§‹Îíæ²-W¥t{ „wýtu™e «tr {txu y±æ-yt…™t ¥ç|æ}ææç„ÍÝï-su f{o{tk {tuxt-{tuxt yr¼{t™e þºtws™
{tÞto òÞ ‚u §‹Îíæ²-…h{tuíf]ü þºtw rðŒthf ft{ {txu y±æ-yt… ¨æï}æ|æë„ï-W¥t{ yiïÞo Äthý fh™tht
à²ïÝæ²-ÞwØ ytrŒ ftÞtuo{tk ƒts …ûte™e Ë{t™ Í…x {th™th y±æ-yt…™tu Úæ²SÐæï¯Îï-Ä™Úte …wü
fh™th ¥xݲï-rðãw‚trŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™tu «ftþ fhðt {txu y±æ-yt…™tu y{u Mðefth fheyu Aeyu.
¼tðtÚto : su RLÿ, ðtÞw, Þ{, ËqÞo, yÂø™, ðÁý, [Lÿ y™u Ä™ðt™ „wýtuÚte Þwõ‚, rðît™tu™u
r«Þ, rðãt™t «[thf y™u Ëðo™u Ëw¾ yt…™th ntuÞ, ‚u™u s htò {t™ðtu òuEyu. (32)

ÿûÊfi ‚Ê◊ ÁŒÁflÖÿÊÁÃÿ¸à¬fiÎÁÕ√ÿÊ¢ ÿŒÈÆ⁄UÊflãÃÁ⁄fiUˇÊ– ÃŸÊS◊Ò ÿ¡fi◊ÊŸÊÿÊL§ ⁄UÊÿ
∑Χƌ˜äÿÁœfi ŒÊòÊ flÊfiø—H 33H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ë{M‚ yiïÞo«uhf ˼t…r‚ ! „ï-‚tht ²„ì-su çÎç±-ËqÞo÷tuf{tk ÐëçƒÃ²æ}æì…]rÚtðe{tk y™u ²„ì-su ©Úæñ-rðM‚]‚ ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk Á²æïç„:-su{ ßÞtur‚ ntuÞ, ‚u{ htsf{o Au.
„ïÝ-‚uÚte ‚wk ¥S}æñ-yu …htu…fth {txu ²…}ææÝæ²-Þ¿t fh‚t Þs{t™ {txu ©L-ÜëUç{-yíÞk‚ W…fth
fh ‚Útt Úæ²ï-Ä™ð]rØ {txu ¥ç{, ±æï™:-yrÄf{tk yrÄf htßÞ™tu «ƒkÄ fh. (33)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ htò …tu‚t™t htßÞ™t Wíf»toÚte Ëðo ÷tuftu™u rðãtrŒ þw¼ „wý f{tuo{tk Ëwrþrût‚
fhe™u, …whw»ttÚteo ƒ™tðu, suÚte ‚uytu …whw»ttÚto fhe™u Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ËŒt ð]rØ fhu. (33)

‡flÊòÊÊ SÕfi flÎòÊÃÈ⁄UÊ ⁄UÊœÊfiªÍûÊʸ˘•◊ÎÃfiSÿ ¬àŸËÓ—– ÃÊ ŒfiflËŒ¸flòÊ◊¢ ÿôÊ¢ ŸfiÿÃÊ¬fi„ÍUÃÊ—
‚Ê◊fiSÿ Á¬’ÃH 34H
…ŒtÚto : nu Îï±è:-rðãtÞwõ‚ †eytu ! ‚{u ±ë~æ„éÚ:-ðes¤e™e Ë{t™ {u½ - ðtŒ¤tk™t ðhËtŒ™e
Ë{t™ Ëw¾ŒtÞf „r‚Úte [t÷™th Úæ{æïxæêœææü:-Ä™™tu Wãtu„ - ð]rØ fhðt Ðy‹²:-y™u Þ¿t{tk ËnÞtur„™e
Sƒ-ƒ™tu.
Îï±~ææ-‚Útt ©uc „wýtuÚte «ftrþ‚ rðît™T …r‚ytu{tk «u{…qðof hntu. §Î}æì-yt Þ¿t™u ݲ„-rËrØ™u
«t fÞto fhtu y™u ©Ðãê„æ:-ƒtu÷tðu÷e …tu‚t™t …r‚ytu™e ËtÚtu ¥}æë„S²-yr‚ MðtŒÞwõ‚ Ëtu{ ytrŒ

142

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yti»trÄytu™t hË™wk çÐÏæ„-…t™ fhtu. (34)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu™e rðŒw»te †eytu …tu‚t™t Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnthÚte …tu‚t™t …r‚ytu™u «ËL™
fhu Au, ‚u{ …whw»ttuyu …ý …tu‚t™e †eytu™u ËŒt «ËL™ ht¾ðe òuEyu. (34)

◊Ê ÷◊ʸ ‚¢ÁflfiÄâÊÊ˘™§¡ZÓ œàSfl Áœ·fiáÊ flË«˜UÔflË ‚ÃË flËfi«UÿÕÊ◊Í¡ZÓ ŒœÊÕÊ◊˜Ô–
¬Êå◊Ê „UÃÊ Ÿ ‚Ê◊fi—H 35H
…ŒtÚto : nu †e ! ‚wk ±èÇì±è ¨„è-þheh y™u ytí{tÚte ƒ÷ð‚e ÚtE™u …r‚Úte }ææ |æï:-zh ™rn.
}ææ ¨¢ç±vƒæ:-fk… ™rn y™u ªÁ…ü}æì-Œun ‚Útt ytí{t™t ƒ÷ y™u …ht¢{™u {yS±-Äthý fh.
nu …wÁ»t ! ‚wk …ý …tu‚t™e …í™eÚte ‚u{s ð‚o. ‚{u ƒL™u †e-…wÁ»t ç{¯‡æï-ËqÞo y™u ¼qr{ Ë{t™
…htu…fth y™u …ht¢{™u Äthý fhtu, suÚte ±èDzïƒæ}æì-áZ ƒ÷Þwõ‚ ƒ™tu. yt he‚u …hM…h y™wfq¤
ð‚o™ fh‚tk ‚{thtk ƒL™u™t ÐæŒ}ææ-y…htÄtu ã„:-™tþ …t{tu. y™u ¨æï}æ:-[kÿ Ý-Ë{t™ yt™kŒ y™u
þtÂL‚ ytrŒ „wýtu™e ð]rØ fhe™u …hM…h™t yt™kŒ™e ð]rØ fhtu. (35)
¼tðtÚto : †e y™u …whw»t yuðe he‚u ÔÞðnth fhu, fu suÚte …hM…h™t ¼Þ y™u Wîu„ ™tþ …t{u.
‚Útt ytí{t™tu áZ-WíËtn, «u{ y™u „]nt©{™t ÔÞðnthtu™e rËrØ y™u yiïÞo™e ð]rØ ÚttÞ.
ƒk™u™t Œtu»ttu y™u Œw:¾tu™u Œqh fhe™u [kÿ{t Ë{t™ …hM…h n»tofthe ƒ™tu. (35)

¬˝Êª¬ÊªÈŒfiªœ⁄UÊÄ‚fl¸ÃfiSàflÊ ÁŒ‡Ê˘•ÊœÊfiflãÃÈ– •ê’ ÁŸc¬fi⁄UR ‚◊⁄UËÁfl¸ÓŒÊ◊˜H
Ô 36H
…ŒtÚto : nu ¥}Ïæ-«u{¼tðÚte «t Út™the {t‚t ! òu ‚the ¥Úè:-Ëk‚t™trŒ «ò ÐíæÜUì-…qðo ¥ÐæÜUì…rù{ ©ÎÜUì-W¥th ¥{ÚæÜUì-Œrûtý y™u ¨±ü„:-Ëðo çÎàæ:-rŒþtytuÚte y±æ-‚™u ¥æ + {汋„é-Œtuze™u
«t ÚttÞ, ‚u™u çÝ: + ÐÚ-r™hk‚h «u{ fh, y™u ‚u …ý ‚™u ¨}æì-Ëthe he‚u ç±Îæ}æì-òýu yÚtto‚T Ëuðt
fhu. (36)
¼tðtÚto : {t‚tr…‚t™u ÞtuøÞ Au, fu …tu‚t™tk Ëk‚t™tu™u rðãtrŒ ©uc „wýtu{tk ÷„tðe™u r™hk‚h
‚u{™e hûtt fhu. Ëk‚t™tu™u ÞtuøÞ Au, fu ‚uytu Ëðo he‚u {t‚t-r…‚t™e Ëuðt fhu. (36)

àfl◊XÔU ¬˝‡ÊfiöÁ‚·Ê Œfl— ‡ÊfiÁflDÔU ◊àÿ¸Ó®◊˜Ô–
Ÿ àflŒãÿÊ ◊fiÉÊflãŸ|Sà ◊Á«¸UÃãº˝ ’˝flËfiÁ◊ Ã fløfi—H 37H
…ŒtÚto : nu ¥X-r«Þ àæç±cÆ-yíÞk‚ ƒ÷Þwõ‚ }æÍæ±Ýìì-Eïh Ë{t™ Ë{]Ø §‹Îí-rhrØ-rËrØ
yt…™th ˼t…r‚ ! y±}æì-yt… }æy²ü}æì-«ò™t {™w»Þtu™u Ðíàæ¢ç¨¯:-«þkËtÞwõ‚ fhtu.
yt… Îï±:-Œuð yÚtto‚T þºtwytu™u S‚™th y±Î‹²:-‚{thtÚte yLÞ }æ=Ç„æ-Ëw¾ yt…™th ÝftuE ™Úte, yu{ nwk „ï-yt…™u ±™:-…qðtuoõ‚ htßÞ «ƒkÄ™u y™wfq¤ ð[™ Ïæí±èç}æ-fnwk Awk. (37)
¼tðtÚto : su{ Eïh …ût…t‚hrn‚, Ëðo™t r{ºt Au, ‚u™u y™wfq¤ ˼t…r‚ htßÞÄ{o™t …t÷f
htò …ý «þkË™eÞ™e «þkËt, ®™Œ™eÞ™e ®™Œt, Œkz™eÞ™u Œkz y™u hûtt fhðt ÞtuøÞ™e hûtt fhe™u

143

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëðo™e RåAt rËØ fhu. (37)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk htßÞtr¼»tuf…qðof rþûtt (1), htßÞ™tk ftÞtuo (2),
«òyu htò™tu yt©Þ ÷uuðtu (3), ˼tæÞût ytrŒ™wk f‚oÔÞ (4), rð»ýw™t …h{…Œ™wk ðýo™ (5),
˼tæÞût îtht rð»ýw™e W…tË™t (6), htò y™u ˼t™wk …hM…h f‚oÔÞ (7), „whw îtht rþ»Þ™tu
Mðefth fhðtu y™u ‚u™u rþûtt yt…ðe (8, 9), Þ¿t™wk y™wct™ (10), ntu{ fhu÷ ÿÔÞ™wk V¤ (11),
rðît™™wk ÷ûtý (12), {™w»Þ™wk f‚oÔÞ (13), {™w»Þ™tu …hM…h ÔÞðnth (14-16), Œwü Œtu»ttu™e
r™ð]r¥t™wk V¤ y™u Eïh™u þwk-þwk «tÚto™t fhðe (17), hý{tk ÞtuØt™wk ðýo™ (18), hý{tk …hM…h
ÔÞðnth™tu «fth (20), ÞtuØtytu™u y™w{tuŒ™ (21), htßÞ™tu «ƒkÄ fhðtu (22), ËtæÞ ftÞo™wk
ËtÄ™ (23), htßÞftÞo fhðt {txu Eïh™tu W…Œuþ (24), htßÞftÞtuo™wk y™wct™ (25), htò
y™u «ò™wk f‚oÔÞ (26), «ò y™u hts˼t™tu …hM…h ÔÞðnth (31), «ò îtht ˼t…r‚™tu
Wíf»to (32), «ò «r‚ ˼t…r‚™e «uhýt (33), «ò îtht ˼t…r‚™tu Mðefth fhðtu (32),
˼t…r‚™wk ÷ûtý (32), «ò y™u hts˼t™e …hM…h «r‚¿tt (31), ˼t…r‚™tu Mðefth fhðt™wk
«Þtus™ (32), «ò™t Ëw¾ {txu ˼t…r‚™tk f‚oÔÞ f{tuo™wk y™wct™ (33) ˼t…r‚ ð„uhu™e
…í™eytu þwk þwk f{o fhu (34), †e-…wÁ»ttu™tu …hM…h ÔÞðnth (35), {t‚t-r…‚t «íÞu Ëk‚t™tu™wk
f‚oÔÞ (36), ˼t…r‚ «íÞu «òs™tu™t W…Œuþ™wk ðýo™ (36) Au. ytÚte …tk[{t yæÞtÞ{tk fnu÷
yÚttuo™e ËtÚtu yt Aêt yæÞtÞ™t yÚttuo™e Ëk„r‚ Au.
JJ §ç„ ¯cÆææ²: JJ

144

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒñÜUæÎàææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

ÿÈÆÜ¡ÊŸ— ¬fi˝Õ◊¢ ◊fiŸSÃûflÊÿfi ‚ÁflÃÊ Áœÿfi—–
•ÇŸÖÿÊ¸ÁÃfi*Ÿøʃÿfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘•äÿÊ÷fi⁄UØÔH 1H
…ŒtÚto : su ¨ç±„æ-yiïÞo™e ft{™t fh™th {™w»Þ ! „œ±æ²-‚u …h{uïh ytrŒ …ŒtÚttuo™t ¿tt‚t
{txu Ðíƒ}æ}æì-ytrŒ{tk }æÝ:-rð[th MðY… yL‚:fhý™e ð]r¥tytu™u ç{²:-Äthýtí{f yk‚:fhý™e
ð]r¥tytu™u ²éTæÝ:-Þtu„tÇÞtË y™u ¼q„¼orðãt{tk Þwõ‚ fhe™u ¥xÝïï:-…]Úðe ytrŒ{tk hnu™the rðãw‚T™t
Á²æïç„:-«ftþ™u çÝ™æIJ-r™ùÞ fhe™u ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™u ¥ç{-W…h ¥æ|æÚ„ì-W¥t{ he‚u Äthý fhu,
‚u Þtu„e y™u ¼q„¼orðãt™t ¿tt‚t ƒ™u. (1)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Þtu„rðãt y™u ¼q„¼orðãt «t fhðt EåAu, ‚u Þ{ ytrŒ Þtu„™t yk„tu
y™u r¢Þt-ftiþ÷Úte …tu‚t™t ӌޙu …rðºt fhe™u, ‚¥ðtu™t rð¿tt™ {txu ƒwrØ™u «t fhe™u, ‚u™u „wýf{o-Mð¼tðÚte òýe™u ‚u™tu W…Þtu„ fhu.
‚Œ™k‚h su «ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ …ŒtÚttuo™t «ftþf ƒúñ Au, ‚u™u òýe™u, ‚u™tu …tu‚t™t ytí{t{tk
r™ùÞ fhe™u …tu‚t™t «Þtus™tu™u rËØ fhu. (1)

ÿÈÆÄÃŸ ◊Ÿfi‚Ê flÿ¢ ŒflSÿfi ‚ÁflÃÈ— ‚fl– SflÇÿ~ʸÿ ‡ÊÄàÿÊfiH 2H
…ŒtÚto : nu Þtu„ y™u ‚¥ðrðãt™t rs¿ttËw {™w»Þtu ! su{ ±²}æì-y{u Þtu„eytu ²év„ïÝ-Þtu„tÇÞtËÚte
Þwõ‚ }æݨæ-rð¿tt™ y™u àævy²æ-…tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte Îï±S²-Ëðo™t «ftþf ¨ç±„é:-Ë{M‚ ËkËth™t
Wí…tŒf Eïh™t ¨±ï-s„‚T Y… yiïÞo{tk S±x²æü²-Ëw¾™e «tr™t ËtÄ™tu {txu «ftþ™u yrÄf
he‚u Äthý fheÞu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý «ftþ™u Äthý fhtu. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …h{uïh™e yt Ë]rü{tk Ë{trÄMÚt ƒ™e™u Þtu„ y™u ‚¥ðrðãt™wk ÞÚttþÂõ‚
Ëuð™ fhu;
‚u ËwkŒh ytí{¿tt™™t «ftþÚte Þwõ‚ ƒ™e™u Þtu„ y™u …ŒtÚto rð¿tt™™tu yÇÞtË fhu, ‚tu yð~Þ
rËrØytu™u «t fhe þfu Au. (2)

ÿÈÆÄàflÊÿfi ‚ÁflÃÊ ŒflÊãàSflfiÿ¸ÃÊ ÁœÿÊ ÁŒflfi◊˜Ô–
’ÎÆ„UîÿÊÁÃfi— ∑§Á⁄Ucÿ× ‚fiÁflÃÊ ¬˝‚fiÈflÊÁà ÃÊŸ˜ÔH 3H
…ŒtÚto : su ¨ç±„æ-Þtu„ y™u …ŒtÚto¿tt™™u Wí…L™ fh™th …h{tí{t{tk {™™u ²évy±æ²-Þwõ‚

145

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhe™u ç{²æ-ƒwrØÚte çα}æì-rðãt™t «ftþ™u ‚Útt S±: Ëw¾™u ²„:-«t fh™tht, Ïæëã„ì-{nt™ Á²æïç„:
rð¿tt™™u ÜUçÚc²„: Wí…L™ fh™tht ‚u Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtu™u Ðí+¨é±æç„-Wí…L™ fhu Au; „æÝì-‚u rŒÔÞ
„wýtu™u yLÞ s™ …ý ¨ç±„æ-«uhýtðt™ ƒ™e™u Wí…L™ fhu. (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu Þtu„ y™u …ŒtÚtorðãt™tu yÇÞtË fhu Au, ‚uytu yrðãtrŒ f÷uþtu™t r™ðthf
þwØ „wýtu™u Wí…L™ fhe þfu Au.
su {™w»Þtu W…ŒuþfÚte Þtu„ y™u ‚¥ð¿tt™™u «t fhe™u, yu he‚u yÇÞtË fhu, ‚u …ý yu
rŒÔÞ„wýtu™u «t fhe þfu Au. (3)

ÿÈÆÜ¡Ã ◊Ÿfi˘©Uà ÿfiÈÜ¡Ã ÁœÿÊ Áfl¬˝Ê Áfl¬˝fiSÿ ’΄UÃÊ Áflfi¬|‡øÃfi—–
Áfl „UÊòÊÊfi Œœ flÿÈŸÊÁflŒ∑§˘ßã◊„UË ŒflSÿfi ‚ÁflÃÈ— ¬Á⁄fiUc≈ÈUÁ×H 4H
…ŒtÚto : su ãæï~ææ:-Œt™ Œuðt y™u ÷uðt™t Mð¼tð Þwõ‚ ç±Ðíæ:-ƒwrØ{t™ …wÁ»t ²S²-su Ïæëã„:{nt™ ç±Ðçà™„:-Ëk…qýo rðãtytuÚte Þwõ‚ yt rðît™ Ë{t™, ç±ÐíS²-Ëðoþt†™t ¿tt‚t ƒwrØ{t™
rðît™Úte rðãt™u «t fhe™u-su ¨ç±„é:-Ëðo s„‚™t Wí…tŒf y™u Îï±S²-Ëðo™t «ftþf s„Œeïh™e
}æãè-{nt™ ÐçÚcÅéç„:-Ëðo «fth™e M‚wr‚ Au, ‚u ‚¥ð¿tt™™t rð»tÞ{tk su{ }æÝ:-…tu‚t™t r[¥t™u ²éT„ï…h{tí{t ðt ‚¥ð¿tt™{tk Ë{trÄMÚt fhu Au ©„-y™u ç{²:-…tu‚t™e ƒwrØytu™u Þwõ‚ fhu Au, ‚u{
±²éÝæ籄ì-«f]ü¿tt™ Þwõ‚ »ÜU:-yLÞ™e ËntÞ™e y…uûtt rð™t §„-s nwk ç±+Î{ï-{™ y™u ƒwrØ™u
Þwõ‚ fhwk Awk. (4)
¼tðtÚto : su Þwõ‚ ytnth-rðnth fh™th Þtu„e yuftL‚ Œuþ{tk …h{tí{t{tk Ë{trÄMÚt ƒ™u Au,
‚u ‚¥ð¿tt™™u «t fhe™u, r™íÞ-Ëw¾™u «t fhu Au. (4)

ÿÈÆ¡ flÊ¢ ’˝rÊfiÔ ¬ÍÆ√ÿZ Ÿ◊ÊfiÁ÷*fl ‡ÀÊÊ∑fi§˘∞ÃÈ ¬âÿ~fl ‚ÍÆ⁄U—–
oÎÆáflãÃÈÆ Áfl‡flfi˘•◊ÎÃfiSÿ ¬ÈÆòÊÊ˘•Ê ÿ œÊ◊ÊfiÁŸ ÁŒ√ÿÊÁŸfi ÃSÕÈ—H 5H
…ŒtÚto : nu Þtu„þt†™t ¿tt™™t rs¿ttËw {™w»Þtu ! yt… su{ ÔHæïÜU:-ËíÞðtýeÚte Þwõ‚ nwk
Þtu„e Ý}ææïç|æ:-M‚wr‚, «tÚto™t, W…tË™t Y… ËífthtuÚte su Ðêòü}æì-…qðo Þtu„eytuyu «íÞût fhu÷ ÏæíræËðoÚte {nt™ ÔÞt…f Eïh™tu ²é…ï-…tu‚t™t ytí{t{tk Ëtûtt‚T fhwk Awk, ‚u Eïh ±æ}æì-‚{u Þtu„™wk
y™wct™ fh™th-Þtu„e y™u W…Œuþ fh™th ƒL™u™u ¨êÚï:-rðît™™u su{ Љ²ï±-W¥t{ „r‚™u {txu
{t„o «t ÚttÞ Au, ‚u{ ç±+»„é-rðrðÄ «fthÚte «t ÚttÞ.
su{ ç±Eï-Ëðo Ðé~ææ:-W¥t{ Ëk‚t™tu Ë{t™ yt¿ttfthe {tuût™u «t fhu÷ rðît™tu ¥}æë„S²yrð™tþe Eïh™t Þtu„Úte çÎòæçÝ-Ëw¾™t «ftþ{t™ {æ}ææçÝ-MÚtt™tu™u ¥æ„Sƒé:-«t fhu Au, ‚u{
nwk …ý ‚u™u «t fhwk, (5)

146

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : Þtu„-rs¿ttËws™tu, Þtu„tYZ yt rðît™tu™tu Ëk„ fhu, ‚u™t Ëk„Úte Þtu„™e rðrÄ òýe™u
ƒúñ™tu Ëtûttífth fhu.
su{ rðît™tu îtht «ftrþ‚ Ä{o™tu {t„o Ëðo™u Ëw¾Úte «t ÚttÞ Au, ‚u{ Þtu„es™tuÚte Þtu„™e
rðrÄ Ëh¤‚tÚte «t ÚttÞ Au.
‚uÚte Ëðo ÷tuftu Þtu„rðrÄÚte …hƒúñ™e W…tË™t fhu. (5)

ÿSÿfi ¬˝ÿÊáÊ◊ãflãÿ˘ßlÿÈŒ¸flÊ ŒflSÿfi ◊Á„U◊ÊŸ◊Ê¡fi‚Ê–
ÿ— ¬Ê*ÕfiflÊÁŸ Áfl◊◊ ‚˘∞Ãfi‡ÊÊ ⁄U¡ÊfiúÁ‚ Œfl— ‚fiÁflÃÊ ◊fiÁ„UàflŸÊH 6H
…ŒtÚto : nu Þtu„es™tu ! ‚{u ²S²-su Îï±S²-Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t Eïh™e }æçã}ææÝ}æì-M‚wr‚™u
Ðí²æ‡æ}æì-Ëðo Ëw¾ «tr™t ËtÄ™ ©uc «tý™u ¥Ýé-f{o …Ae ¥‹²ï-Sð ytrŒ Îï±æ:-rðît™tu ²²é:«t fhu Au.
²:-su »„àæ:-…tu‚t™e ÔÞtÂÂÚte Ëðo s„‚{tk «tÂ, ¨ç±„æ-Ë{M‚ s„‚™t r™{to‚t, Îï±:þwØ MðY… ¼„ðt™ Au, ‚u }æçãy±Ýæ-…tu‚t™e {rn{tÚte y™u ¥æï…¨æ-…ht¢{Úte Ðæ<ƒ±æçÝ-…]Úðe
…h «rËØ Ú…æ¢ç¨-Ëðo s™tu™u ç±+}æ}æï-rð{t™ ytrŒ Þt™tu™e Ë{t™ r™{toý fhu Au, ¨:-‚u §„ìs r™hk‚h W…tË™eÞ Au. (6)
¼tðtÚto : su rðît™ Ëðo s„‚T™u yL‚rhût{tk y™L‚ ƒ¤Úte Äthý fh™th, s„‚™t r™{to‚t,
Ëw¾tu™t Œt‚t, þwØ MðY…, ËðoþÂõ‚{t™ y™u ËðtoL‚Þto{e, Eïh™e W…tË™t fhu Au-‚u s Ëw¾
«t fhu Au, yLÞ ™nª. (6)

Œflfi ‚Áfl× ¬˝‚Èfifl ÿôÊ¢ ¬˝‚fiÈfl ÿôʬfiÁâ ÷ªÊfiÿ–
ÁŒ√ÿÊ ªfiãœfl¸— ∑fi§Ã¬Í— ∑§Ãfi㟗 ¬ÈŸÊÃÈ flÊøS¬ÁÃflʸø¯ Ÿ— SflŒÃÈH 7H
…ŒtÚto : nu Îï±-ËíÞÞtu„ rðãt îtht W…tË™t™u ÞtuøÞ þwØ ¿tt™™t Œt‚t ¨ç±„:-Ëðo rËrØytu™u
Wí…L™ fh™th …h{uïh ! yt… Ý:-y{tht |æxææ²-Ë{„ú yiïÞo {txu ²¿æ}æì-Ëw¾ŒtÞf ÔÞðnth™u
Ðí+¨é±-Wí…L™ fhtu, ²¿æÐç„}æì-yu Ëw¾ŒtÞf ÔÞðnth™t hûtfs™™u Ðí+¨é±-Wí…L™ fhtu.
yt… xæ‹{±ü:-…]Úðe™u Äthý fh™th, çÎò:-þw¼ „wý-f{o-Mð¼tðtu{tk Ëðo ©uc, ÜïU„Ðê:-rð¿tt™Úte
…rðºt fh™th Atu, ‚u yt… Ý:-y{tht ÜïU„}æì-rð¿tt™™u ÐéÝæ„é-…rðºt fhtu.
yt… ±æ™SÐç„:-ËíÞ rðãtytuÚte Þwõ‚ ðuŒðtýe™t «[thÚte hûtt fh™th Atu, ‚u yt… Ý:y{the ±æ™}æì-ðtýe™u S±Î„é-MðtrŒü-{Äwh y™u {]Œw fhtu. (7)
¼tðtÚto : su Ë{M‚ yiïÞoÚte Þwõ‚, þwØ ƒúñ™e W…tË™t fhu Au, Þtu„™e «tr {txu «tÚto™t
fhu Au, ‚u Ëf÷ yiïÞo, ytí{þwrØ y™u Þtu„™u «t fhe þfu Au.

147

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su s„Œeþïh™e ðuŒðtýe™e Ë{t™ …tu‚t™e ðtýe™u þwØ fhe ÷u Au, ‚u ËíÞðtŒe ƒ™e™u Ëðo
r¢Þtytu™tk V¤™u «t fhu Au. (7)

ß◊¢ ŸÊfi Œfl ‚ÁflÃÿ¸ô Ê¢ ¬˝áÊfiÿ ŒflÊ√ÿ~ö ‚ÁπÁflŒfiö ‚òÊÊÁ¡Ã¯ œŸÁ¡ÃfiúSfl*¡Ãfi◊–Ô˜
´§øÊ SÃÊ◊ö ‚◊fiœ¸ÿ ªÊÿòÊáÊfi ⁄UÕãÃ⁄¢U ’ÎÆ„UŒ˜Ô ªÊfiÿòÊflfiûʸÁŸ SflÊ„UÊfiH 8H
…ŒtÚto : nu Îï±-ËíÞ ft{™tytu™u …qýo fh™th y™u ¨ç±„:-yL‚Þto{e Y…Úte ytí{t{tk «uhýt
fh™th s„Œeïh ! yt… Ý:-y{tht §}æ}æì-…qðtuoõ‚ y™u nðu …Ae fnuðtþu ‚u Îï±æò}æì-rŒÔÞ rðît™tu
ðt „wýtu™t hûtf, ¨ç¶ç±Î}æì-r{ºttu™u òý™th, ¨~ææç…„}æì-ËíÞ™tu rðsÞ fhtð™th, {Ýç…„}æìÄ™™e WL™r‚ fh™th, S±<…„}æì-Ëw¾™u ðÄth™th y™u «™æ-ÉøðuŒÚte su™e S„æï}æ}æì-M‚wr‚ fhðt
ÞtuøÞ, ²¿æ}æì-rðãt y™u Ä{o™tu ËkÞtu„ fhtð™th Þ¿t™u S±æãæ-ËíÞ r¢ÞtÚte Ðí‡æ²-«t fhtðtu.
xææ²~æï‡æ-„tÞºte ytrŒ AkŒÚte s xææ²~汜æüçÝ-„tÞºte ytrŒ AkŒtu™e „t™rðãt™u Ïæëã„ì-{nt™
Úƒ‹„Ú}æì-W¥t{ Þt™tuÚte su™t îtht …th fhtÞ ‚u {t„o™u ¨}æ{ü²-Ëthe he‚u ðÄthtu. (8)
¼tðtÚto : su {™w»Þ E»tto, îu»t ytrŒ Œtu»ttu™tu íÞt„ fhe™u, Eïh™e Ë{t™ Ëðo™e ËtÚtu r{ºt¼tð
ht¾u Au, ‚u ð]rØ™u «t fhe þfu Au. (8)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬˝fi‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– •ÊŒfiŒ ªÊÿòÊáÊ
¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflà¬ÎfiÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕÊfiŒ|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSflŒÊ÷fi⁄UR òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflØH 9H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! nwk su y±æ-yt…™u Îï±S²-ËqÞo ytrŒ Ëðo s„‚™u «ftþ yt…™th y™u
¨ç±„é:-Ëðo yiïÞo{tk Ðí¨±ï-r™»…L™ yiïÞo{tk ¥çEÝæï:-«tý y™u WŒt™™t Ïææãé|²æ}æì-ƒ÷ y™u
ytf»toýÚte Ðêc‡æ:-…wrüfthf rðãw‚TÚte ãS„æ|²æ}æì-Äthý y™u ytf»toýÚte ¥çXÚS±„ì-yk„tht Ë{t™
¥æÎÎï-„úný fhwk Awk.
yt… xææ²~æï‡æ-„tÞºte {kºtÚte «r‚…trŒ‚ À‹Î¨æ-yt™kŒŒtÞf yÚto™e ËtÚtu ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t
¨{Sƒæ„ì-yuf MÚtt™Úte ¥çXÚS±„ì-«týtu™e Ë{t™ y™u ~æñCé|æïÝ-rºtüw…TÚte ™ef¤u÷t À‹Î¨æ-Mð‚kºt
yÚto™e ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-r[nT™tu™e Ë{t™ ÐéÚèc²}æì-s÷™u Wí…L™ fh™th ¥çxÝ}æì-rðãw‚T ytrŒ ºtý
«fth™t yÂø™™u ¥æ+|æÚ-Äthý fhtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™e Ë]rü™tk „wýtu™t ¿tt‚t rðît™™e Ëuðt fhe™u, …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo{tk
rðã{t™ yÂø™™wk „úný fhðwk òuEyu. (9)

•Á÷fi˝⁄UÁ‚ ŸÊÿÓ¸®Á‚ àflÿÊfi flÿ◊|ÇŸö ‡Êfi∑§◊ πÁŸfiÃÈö ‚œSÕ •Ê–
¡ÊªfiÃŸ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflØÔH 10H

148

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu rþÕ…e ! su y±²æ-‚the ËtÚtu ¨{Sƒï-yuf MÚtt™{tk rðã{t™ ±²}æì-y{u su ¥ç|æí:÷tu¾kzÚte ƒ™u÷ ¼qr{ ¾tuŒðt™wk ËtÄ™ …tðztu Au, su ™h {txu ÝæÚè-™the™e Ë{t™ ftÞtuo™u rËØ fh™th
¥ç¨-Au, suÚte rþÕ…eytu ¼q„¼o rðãt™u òýe þfu {txu ‚u™u „úný fhe™u …æxæ„ïÝ-s„‚e {kºt™t
rðÄt™ {txu À‹Î¨æ-Ëw¾ŒtÞf Mð‚kºt ËtÄ™Úte ¥çXÚS±„ì-«týtu™e Ë{t™ ¥çxÝ}æì-rðãw‚T ytrŒ
yÂø™™u ¶çÝ„é}æì-¾tuŒðt {txu ¥æ+àæÜUï}æ-Ëðo he‚u Ë{Úto ƒ™e þfu ‚u™u [yr¼ú™u]‚wk ƒ™tð (10)
¼tðtÚto : {™w»Þu yr¼ú-¾tuŒðt ytrŒ™t W¥t{ ËtÄ™tuÚte …]rÚtðe ytrŒ™u ¾tuŒe™u, yÂø™Úte ËkÞwõ‚
fhe™u, Ëwðýo ytrŒ™wk r™{toý fhðwk òuEyu …hL‚w «Út{ ¼q„¼o ËkƒkÄe …ŒtÚto rðãt™u «t fhe™u
‚u{ fhe þfu Au, ‚u{ r™rù‚ òýðwk òuEyu. (10)

„USÃfi˘•ÊœÊÿfi ‚ÁflÃÊ Á’÷˝ŒÁ÷fi˝ö Á„U⁄URáÿÿËfi◊˜Ô–
•ÇŸÖÿÊ¸ÁÃfi*Ÿøʃÿfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘•äÿÊ÷fi⁄URŒÊŸÈfic≈ÈU÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflØÔH 11H
…ŒtÚto : ¨ç±„æ-yiïÞo™u Wí…L™ fh™th rþÕ…e ¥æÝécÅé|æïÝ-y™wüw… AkŒ{tk «r‚…trŒ‚ À‹Î¨æMð‚kºt yÚto™t Þtu„Úte çãÚ‡²²è}æì-‚uòu{Þ Ät‚wÚte r™Š{‚T ¥ç|æí}æì-¾tuŒðt™t ËtÄ™ rðþu»t þ†™u ãS„ïntÚt{tk ¥æ{æ²çÏæ|æí„ì-Äthý fhe™u ¥çXÚS±„ì-«tý Ë{t™ ¥xÝï:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™™e ßÞtur‚
Á²æïç„:-‚us ™u çÝ™æIJ-r™ùÞ fhe™u ‚u™u ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t ¥ç{-W…h ¥æ+|æÚ„ì-Ëthe he‚u Äthý
fhu, …fzu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þu-su{ ÷tu¾kz y™u …ÚÚthtu{tk rðãw‚T rðã{t™ Au, ‚u{s Ëðo …ŒtÚttuo{tk «rðü
Au, ‚u rðãw‚T rðãt™u òýe™u, ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhe™u ¼qr{ …h yø™uÞ ytrŒ þ†tu yÚtðt rð{t™
ytrŒ Þt™tu™u rËØ fhu. (11)

¬˝ÃfiÍø flÊÁ¡ãŸÊºfi˝fl flÁ⁄UfiDÔUÊ◊ŸfiÈ ‚¢flÃfi◊˜Ô–
ÁŒÁfl Ã ¡ã◊fi ¬⁄UR◊◊ãÃÁ⁄fiUˇÊ Ãfl ŸÊÁ÷fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊Áœ ÿÊÁŸÁ⁄UØÔH 12H
…ŒtÚto : nu ±æç…Ýì-«þkrË‚ ¿tt™Úte Þwõ‚ rðît™ ! su „ï-yt…™e rþÕ…rðãt îtht çÎç±-ËqÞo™t
«ftþ{tk ÐÚ}æ}æì-W¥t{ …‹}æ-«rËrØ Au, „±-yt…™e ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk Ýæç|æ:-ƒkÄ™ Au, ÐëçƒÃ²æ}æì…]rÚtðe …h ²æïçÝ:-r™r{¥t «Þtus™ Au, ‚uÚte yt… rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk ƒuËe™u ±çÚcÆæ}æì-yíÞk‚
©uc ¨¢±„}æì-W¥t{ her‚Úte Ðí„êœæü}æì-yr‚ ‚eðú §„ì-s ¥Ýé-…ùt‚T ¥æ + Îí±-Ëthe he‚u „r‚þe÷
Ītu. (12)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ rðãt y™u nM‚ r¢Þt{tk …h{ «Þí™{tk «ð]¥t ÚtE™u rð{t™ ytrŒ
Þt™tu ƒ™tðe™u þe½ú Þt‚tÞt‚ fhu Au, íÞthu ‚u™u Ëw÷¼ he‚u Ä™ «t ÚttÞ Au. (12)

ÿÈÆÜ¡ÊÕÊú ⁄UÊ‚fi÷¢ ÿÈÆfl◊|S◊Ÿ˜Ô ÿÊ◊fi flÎcÊáfl‚Í– •|ÇŸ¢ ÷⁄fiUãÃ◊S◊ÿÈ◊˜ÔH 13H

149

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ±ëc‡æ±¨ê-ËqÞo y™u ðtÞw™e Ë{t™ Ëw¾ ðhËtð™th yÚtðt Ëw¾{tk ðË™tht rþÕ…eytu
‚Útt ‚u™t Mðt{es™tu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¥çS}æÝì-yt ²æ}æï-Þt™{tk Úæ¨|æ}æì-s÷ y™u yÂø™™t ðu„„wý Y… yï™u, ¥S}æ²é}æì-y{™u ÷E s™th, |æÚ‹„}æì-Äthý fh™th, ¥çxÝ}æì-«rËØ yÂø™ yÚtðt
rðãw‚T Y… yÂø™™u ²éTæƒæ}æì-Þwõ‚ fhtu. (13)
¼tðtÚtO : su {™w»Þ su Þt™{tk ÞLºt, f÷t, s÷ y™u yÂø™™tu «Þtu„ fhu Au, ‚u Ëw¾Úte ŒuþtL‚h{tk
„{™ fhe þfu Au. (13)

ÿÊªfiÿÊª ÃflSÃfi⁄¢UR flÊ¡fiflÊ¡ „UflÊ◊„U– ‚πÊfiÿ˘ßãº˝fi◊ÍÆÃÿH 14H
…ŒtÚto : nu ¨¶æ²:-…hM…h r{ºttu ! su{ y{u ª„²ï-hûtt ytrŒ {txu ²æïxæï²æïxæï-«íÞuf ftÞo{tk,
±æ…ï±æ…ï-«íÞuf Ëk„út{{tk, „±S„Ú}æì-yíÞk‚ ƒ¤ðt™ §‹Îí}æì-…h{ yiïÞoðt™ …wÁ»t™u htò ã±æ}æãï{t™eyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý {t™tu. (14)
¼tðtÚto : su ÷tuftu …hM…h r{ºt ƒ™e™u yuf-ƒeò™e hûtt {txu yíÞk‚ ƒ¤ðt™, ÄtŠ{f htò™tu
Mðefth fhu Au, ‚u r™Šðæ™ ƒ™e™u Ëw¾™e ð]rØ™u «t fhe þfu Au. (14)

¬˝ÃÍfl¸ãŸsfiÔfl∑˝§Ê◊㟇ÊfiSÃË L§º˝Sÿ ªÊáÊfi¬àÿ¢ ◊ÿÊ÷Í⁄UÁ„Ufi–
©Ufl¸õãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ fl~ËÁ„U Sfl|Sêfi√ÿÍÁÃ⁄U÷fiÿÊÁŸ ∑ΧÆáflŸ˜Ô ¬ÍÆcáÊÊ ‚ÿÈ¡Êfi ‚„UH 15H
…ŒtÚto : nu hts™T ! S±çS„xæòêç„:-Ëw¾Úte Þwõ‚ {t„oðt¤t yt… ¨²é…æ-yuf ËtÚtu ËkÞwõ‚ Út™the
Ðêc‡ææ-ƒ÷, …wrü Þwõ‚ …tu‚t™e Ëu™t™e ¨ã-ËtÚtu-ËntÞÚte ¥àæS„è:-®™rŒ‚ þºtwytu™e Ëu™tytu™u
Ðí„ê±üÝì-{th‚t »çã-ytðtu. þºtwytu™tk Œuþtu™wk ¥±ÜíUæ}æÝì-WÕ÷k½™ fhe™u »çã-ytðtu. }æ²æï|æê:-Ëw¾™u
Wí…L™ fh™th yt… LÎíS²-þºtwytu™u hztð™th …tu‚t™t Ëu™t…r‚™t xææ‡æÐy²}æì-Ëu™t Ë{qn
q ™t Mðtr{íð™u
»çã-«t fhtu. ¥|æ²æçÝ-…tu‚t™t htßÞ{tk Ëðo «týeytu™u r™¼oÞ‚t ÜëU‡±Ýì-Wí…L™ fhe™u ¥‹„çÚÿæ}æì
+ ©L-…rh…qýo ytftþ{tk ±èçã-rðrðÄ „r‚ «t fhtu. (15)
¼tðtÚto : htò ËŒt …tu‚t™e Ëu™t™u Ëwrþrût‚ y™u Óü-…wü ht¾u. ßÞthu þºtwytuÚte ÞwØ fhðt
EåAu, íÞthu …tu‚t™t htßÞ™u W…ÿðhrn‚ fhe™u ÞwÂõ‚ ‚Útt ƒ÷Úte þºtwytu™tu ™tþ fhu.
yÚtðt–©uctu™wk …t÷™–hûtt fhe™u Ëðoºt ËwkŒh feŠ‚™tu «Ëth fhu. (15)

¬ÎÆÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕÊfiŒ|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSflŒÊ÷fi⁄UÊ|ÇŸ¢ ¬fiÈ⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSflŒë¿fiU◊Ê˘|ÇŸ¢
¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSfljfiÁ⁄UcÿÊ◊—H 16H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ y{u ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{ ðt yL‚rhût™t ¨{Sƒæ„ì-yuf MÚtt™Úte ¥çXÚS±„ì«týtu™e Ë{t™ ÐéÚèc²}æì-W¥t{ Ëw¾ yt…™th ¥çxÝ}æì-MÚtq÷ yÚtðt rðãw‚T Y… yÂø™™u ¥ÓÀ-W¥t{
her‚Úte §}æ:-«t fheyu Aeyu, y™u su{ ¥çXÚS±„ì-«týtu™e Ë{t™ ÐéÚèc²}æì-W¥t{ Ëw¾ŒtÞf

150

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥çxÝ}æì-yL‚rhûtMÚt rðãw‚T™u |æçÚc²æ}æ:-Äthý fheyu, ‚u{ yt… …ý ¥çXÚS±„ì-ËqÞo™e Ë{t™
ÐéÚèc²}æì-W¥t{ Ëw¾ŒtÞf ¥çxÝ}æì-…]rÚtðe …h rðã{t™ yÂø™™u ¥æ + |æÚ-Äthý fhtu. (16)
¼tðtÚto : {™w»Þu rðît™tu™wk y™wËhý fhðwk òuEyu. yrðît™tu™wk ™rn. y™u ËðoÚtt WíËtnÚte
yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e rðãt™wk „úný fhe™u Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (16)

•ãfl|ÇŸL§·‚Ê◊ªfi˝◊ÅÿŒãfl„UÊfiÁŸ ¬˝Õ◊Ê ¡ÊÃflfiŒÊ—–
•ŸÈÆ ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ¬ÈL§òÊÊ øfi ⁄U‡◊ËŸŸÈÆ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ•ÊÃfiÃãÕH 17H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! yt… su{ Ðíƒ}æ: + …愱ïÎæ:-Wí…L™ ÚtÞu÷t …ŒtÚttuo{tk «Út{Úte s rðã{t™
ËqÞo÷tuf y™u ¥çxÝ: + ©¯¨æ}æì-W»ttft÷Úte ¥xæí}æì-«Út{ s ¥ãæçÝ rŒðËtu™u ¥‹±w²„ì-«rËØ fhu Au,
¨ê²üS²-ËqÞo™t ¥xæí}æì-«Út{ ÐéL~ææ-y™uf Úà}æèÝì-rfhýtu™u ¥‹±æ„„‹ƒ-Vu÷tðu Au, y™u læ±æÐë烱è™ËqÞo y™u …]rÚtðe ÷tuf™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ yt… rðãt™t ÔÞðnth™e «ð]r¥t fhtu. (17)
¼tðtÚto : su{ fthý ftÞoY… rðãw‚T =yÂø™ y™w¢{Úte ËqÞo, W»tt y™u rŒðËtu™u Wí…L™ fhe™u
…]rÚtðe ytrŒ™u «ftrþ‚ fhu Au; ‚u{ rðît™tuyu Ëwrþûtt fhe™u, ƒúñ[Þo, rðãt, Ä{to[hý y™u
Ëwþe÷‚t™tu Ëðoºt «[th fhe™u, Ëðos™tu™u ¿tt™ y™u yt™kŒÚte «ftrþ‚ fhðt òuEyu. (17)

•Êªàÿfi flÊÖÿäflÊfiŸö ‚flʸ ◊ÎœÊ ÁflœÍfiŸÈÃ–
•|ÇŸö ‚œSÕfi ◊„UÁà øˇÊfiÈ·Ê ÁŸÁøfi∑§Ë·ÃH 18H
…ŒtÚto : nu hts™T ! yt… su{ ±æ…è-ðu„ðt™ ½tuztytu ¥Š±æÝ}æì-…tu‚t™t {t„o™u ¥æxæy²-«tÂ
fhe™u ¨±æü:-Ëðo }æë{:-Ëk„út{tu™u ç±{êÝé„ï-fk…tÞ{t™ fhu Au, y™u su{ „]nMÚt …wÁ»t ™ÿæé¯æ-™uºttuÚte
}æãç„-ËwkŒh-rðþt¤ ¨{Sƒï-yuf MÚtt™{tk ¥çxÝ}æì-yÂø™™wk çÝç™ÜU评ï-[Þ™ fhðt EåAu Au, ‚u{
Ëðo Ëk„út{tu™u fk…tÞ{t™ fhtu ‚Útt «íÞuf ½htu{tk rðãt™tu «[th fhtu. (18)
¼tðtÚto : „]nMÚttuyu ½tuzt™e Ë{t™ „{™-yt„{™ fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u, ytø™uÞt†-rðãt™u
rËØ fhe™u, …tu‚t™t ƒ÷tƒ÷™tu rð[th fhe™u, ht„-îu»t ytrŒ Œtu»ttu™u þtL‚ fhe™u, yÄ{eo …wÁ»ttu™u
S‚ðt òuEyu. (18)

•Ê∑˝§êÿfi flÊÁ¡Ÿ˜Ô ¬ÎÁÕflË◊|ÇŸÁ◊fië¿U L§øÊ àfl◊˜Ô–
÷ÍêÿÊfi flÎÆàflÊÿfi ŸÊ ’˝ÍÁ„U ÿ× πŸfi◊ â flÿ◊˜ÔH 19H
…ŒtÚto : nu ±æç…Ýì-«þkrË‚ ¿tt™Þwõ‚ ˼t…r‚ rðît™ hts™T ! y±}æì-yt… L™æ-«er‚Úte þºtwytu™u
¥æÜíU}²-…Œt¢tL‚ fhe™u, Ðë烱è}æì-…]rÚtðe™wk htßÞ y™u ¥çxÝ}æì-yÂø™ rðãt™e §ÓÀ-EåAt fhtu.
|æê}²æ:-…]rÚtðe …h Ý:-y{™u ±ëy±æ²-Mðefth fhe™u Ïæíêçã-¼q„¼orðãt y™u yÂø™rðãt™tu W…Œuþ
fhtu, ²„:-suÚte ±²}æì-y{u „}æì-‚u rðãt{tk ¶Ýï}æ-«rðü ÚtEyu-«t fheyu.
¼tðtÚto : {™w»Þ ¼q„¼orðãt y™u yÂø™rðãt îtht …tŠÚtð …ŒtÚttuo™e Ëw…heûtt fhe™u Ëwðýo ytrŒ

151
ÞswðuoŒ ¼t»Þ
hí™tu™u WíËtn …qðof «t fhu. ‚u{s su ¾tuŒðtðt¤t ™tufh-{sqh ÷tuftu Au, ‚u™u …ý ¼q„¼o y™u
yÂø™rðãt™tu W…Œuþ fhu. (19)

lÊÒSÃfi ¬ÎÆDÔ¢U ¬ÎfiÁÕflË ‚œSÕfi◊Êà◊ÊãÃÁ⁄fiUˇÊö ‚◊Èƺ˝Ê ÿÊÁŸfi—–
ÁflÅÿÊÿ øˇÊfiÈ·Ê àfl◊Á÷ ÁÃfiDÔU ¬ÎÃãÿ×H 20H
…ŒtÚto : nu rðît™ hts™T ! su „ï-yt…™t læñ: «ftþ Ë{t™ rð™ÞÞwõ‚ ÐëcÆ}æì-…tA¤™tu ÔÞðnth
Au, Ðë烱è-…]rÚtðe™e Ë{t™ ¨{Sƒ}æì-rðþt¤ MÚtt™ Au, ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ Ë{t™ yrð™tþe ûttu¼hrn‚ÄiÞoÞwõ‚ ¥æy}ææ-…tu‚t™wk MðY… Au, ¨}æéÎí:-Ë{wÿ Ë{t™ ²æïçÝ:-r™r{¥t-«Þtus™ Au, ‚u y±}æì-yt…
™ÿæé¯æ-rð[th™e ËtÚtu-rððufÚte ç±w²æ²-…tu‚t™e yiïÞo «rËrØ «t fhe™u Ðë„‹²„:-…tu‚t™e Ëu™t™u
÷ztððt™u EåAwf {™w»Þ-þºtws™™e ¥ç|æ-ËL{w¾ ç„cÆ-ÂMÚt‚ fhtu. (20)
¼tðtÚto : su {™w»Þ LÞtÞ{t„o …h [t÷™th, áZ WíËtne, áZ MÚtt™ y™u áZ ytí{t Þwõ‚
Au. ‚Útt - su™wk «Þtus™ rððuf ËtæÞ Au, ‚u™e Ëu™t ðeh ntuÞ Au. ‚u r™rù‚ rðsÞ «t fhðt{tk
Ë{Úto ƒ™u Au. (20)

©Uà∑˝§Êfi◊ ◊„UÃ ‚ÊÒ÷fiªÊÿÊS◊ÊŒÊSÕÊŸÊfiŒ˜Ô º˝ÁfláÊÊŒÊ flÊfiÁ¡Ÿ˜Ô–
flÿú SÿÊfi◊ ‚È◊ÃÊÒ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ˘•|ÇŸ¢ πŸfiãÃ˘©U¬SÕfi˘•SÿÊ—H 21H
…ŒtÚto : nu ±æç…Ýì-yiïÞo «t rðît™ ! su{ Îí籇ææïÎæ:-Ä™Ät‚t ¥S²æ:-yt ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t
¥S}ææ„ì-yt ¥æSƒæÝæ„ì-r™ðtË MÚtt™Úte ©ÐSƒï-Ë{e…{tk ¥çxÝ}æì-yÂø™rðãt™e ¶Ý‹„:-þtuÄ fh‚tk
±²}æì-y{u }æã„ï-{nt™ ¨æñ|æxææ²-ËwkŒh yiïÞo {txu ¨é}æ„æñ-©uc ƒwrØ{tk «ð]¥t S²æ}æ-ÚtEyu Aeyu,
‚u{ yt… ©yÜíUæ}æ-WL™r‚™u «t fhtu. (21)
¼tðtÚto : {™w»Þu yt ËkËth{tk yiïÞo™e «tr {txu r™hk‚h «Þí™ fhðtu òuEyu. …hM…h Ëk{r‚
fhe™u …]rÚtðe ytrŒÚte hí™tu™u «t fhðt òuEyu. (21)

©Œfi∑˝§◊ËŒ˜Ô º˝ÁfláÊÊŒÊ flÊÖÿflʸ∑§— ‚ÈÀÊÊ∑§ö ‚È∑fiΧâ ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊˜Ô–
ÃÃfi— πŸ◊ ‚ÈƬ˝ÃËfi∑§◊|ÇŸú SflÊ L§„UÊfiáÊÊ˘•ÁœŸÊ∑fi§◊ÈûÊ◊◊˜ÔH 22H
…ŒtÚto : nu ¼q„¼o rðãt™t ¿tt‚t rðît™ ! su{ Îí籇ææïÎæ:-Ä™Œt‚t yt… su{ ±æ…è-ƒ¤ðt™
¥±æü-½tuzt [t÷u-WA¤u Au, ‚u{ ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{Úte ¥ç{ + ©ÎÜíU}æè„ì-ËðtorÄf WL™r‚™u «t fhtu.
¨éÜëU„}æì-Ä{to[hýÚte «t fhðt ÞtuøÞ, ¨éHæïÜU}æì-Œþo™eÞ, ©œæ}æ}æì-yr‚©uc, ÝæÜU}æì-Ëðo Œw:¾tuÚte
hrn‚ Ëw¾™u ¥ÜU:-rËØ-«t fhtu. „„:-íÞth…Ae S±:-Ëw¾…qðof Lãæ‡ææ:-«t fh‚tk y{u …ý
yt …]rÚtðe …h ¨éÐí„èÜU}æì-ËwkŒh «er‚™tu rð»tÞ ¥çxÝ}æì-rðãw‚T Y… yÂø™™e ¶Ýï}æ-þtuÄ fheyu-«tÂ
fheyu. (22)

152

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! yt…ýu Ëðo {¤e™u, su{ …]rÚtðe …h ½tuztu [t÷u Au, ‚u{ …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u,
…]rÚtðe ytrŒ™e rðãt™u «t fhe™u, Œw:¾tu™u Œqh fhe™u, Ëðtuo¥t{ Ëw¾™u «t fheyu. (22)

•Ê àflÊfi Á¡ÉÊ*◊ ◊Ÿfi‚Ê ÉÊÎÆÃŸfi ¬˝ÁÃÁˇÊÿãâ ÷ÈflfiŸÊÁŸ Áfl‡flÊfi–
¬ÎÆÕÈ¢ ÁÃfi⁄UR‡øÊ flÿfi‚Ê ’ÎÆ„Uãâ √ÿÁøfiDÔU◊ãŸÒfi ⁄U÷‚¢ ŒÎ‡ÊÊfiŸ◊˜ÔH 23H
…ŒtÚto : nu ¿tt™ EåAwf …wÁ»t ! su{ nwk }æݨæ-{™ ‚Útt Íæë„ïÝ-½]‚Úte Þwõ‚ ç±Eæ-Ëðo |æé±ÝæçÝ÷tufMÚt ðM‚wytu{tk Ðíç„çÿ沋„}æì-«íÞût r™ðtË y™u r™ùÞfthf, ç„Úpæ-r‚hAe „r‚ Y… ±²¨æSð™Úte Ðëƒ}é æì-rðþt¤ y™u Ïæëã‹„}æì-{nt™ ¥‹Ýñ:-sð ytrŒ yL™tu™e ËtÚtu Ú|æ¨}æì-ƒ÷Þwõ‚ òç™cÆ}æìðu„Úte VUf™th öàææÝ}æì-Œþo™eÞ ðtÞw™t „wýtu™u ¥æç…Íæ<}æ-Ëthe he‚u «ftrþ‚ fhwk Awk-Äthý fhwk Awk,
‚u{ y±æ-yt…™u …ý yu ðtÞw™t „wýtu™u Äthý fhtðwk Awk. (23)
¼tðtÚto : {™w»Þ yÂø™ îtht Ëw„krÄ‚ ytrŒ ÿÔÞtu™u ðtÞw{tk ™t¾e™u-…ntU[tze™u, ‚u Ëw„krÄ‚
ðtÞwÚte ™ehtu„ ƒ™e™u Œe½toÞw™u «t fhu. (23)

•Ê Áfl‡flÃfi— ¬˝àÿÜø¯ Á¡ÉÊêÿ¸⁄URˇÊ‚Ê ◊Ÿfi‚Ê ÃîÊÈficÊÖ
◊ƒÿ¸Ó®üÊË S¬Î„UÿmfiáÊÊ¸˘•|ÇŸŸÊ¸Á÷◊·Êfi ÃãflÊõ ¡÷ȸӮ⁄UÊáÊ—H 24H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! Ý-su{ ç±à±„:-Ëðo ‚hVÚte ¥çxÝ:-rðãw‚T y™u «týðtÞw þheh{tk ÔÞt…f
ƒ™e™u ¥ç|æ}æëàæï-Ën™ fh™th {txu rn‚fthf Au, su{ „‹±æ-þheh îtht …|æéüÚæ‡æ:-þe½ú ntÚt-…„
ytrŒ yk„tu™u „r‚{t™ fh‚t SÐësm‡æü:-RåAtðt¤tyu MðeftÞto Ë{t™ }æ²üŸæè:-{™w»Þ™e þtu¼t
Ë{t™ ðtÞw™e Ë{t™ ðu„ðt™ ƒ™e™u, nwk su Ðíy²†™}æì-þheh™u r™hk‚h „r‚ yt…™th rðãw‚T™u
¥Úÿæ¨æ-htûtËtu™e Œwü‚tÚte hrn‚ }æݨæ-r[¥tÚte ¥æç…Íæ<}æ-«ftrþ‚ fhwk Awk, ‚u{ „„ì-‚u ‚us™wkyÂø™™wk …é¯ï„-‚wk Ëuð™ fh. (24)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ÷û{e™u «t fhtð™th yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u òýe™u, ‚u{™u ftÞtuo{tk
W…Þtu„ fhe™u ©e{t™-Ä™ðt™ ƒ™tu. (24)

¬Á⁄U flÊ¡fi¬Á× ∑§Áfl⁄UR|ÇŸ„¸U√ÿÊãÿfi∑˝§◊ËØ– Œœº˝àŸÊfiÁŸ ŒÊ‡ÊÈ·fiH 25H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su ±æ…Ðç„: yL™trŒ™t hûtf „]nMÚt Ë{t™, ÜUç±:-¢tL‚Œþeo, Œt™e „]nMÚt
…wÁ»t, Îæàæé¯ï-Œt™ yt…ðt ÞtuøÞ rðît™ {txu ÚyÝæçÝ-Ëwðýo ytrŒ ©uc …ŒtÚto Î{„ì-Äthý fh™th
Ë{t™ ¥çxÝ:-«ftþ{t™ …wÁ»t ãòæçÝ-yt…ðt ÞtuøÞ ðM‚wytu™u ÐçÚ-Ëðo ‚hVÚte ¥ÜíU}æè„ì-«tÂ
ÚttÞ Au, ‚u™u ‚wk òý. (25)
¼tðtÚto : rðît™ …wÁ»t yÂø™ îtht …]rÚtðMÚt …ŒtÚttuoÚte Ä™ «t fhe™u, ©uc {t„o …h [t÷™tht
Ëí…tºttu{tk Œt™ fhe™u, rðãt™t «[thÚte Ëðo™u Ëw¾ «Œt™ fhu. (25)

153

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬Á⁄fiU àflÊÇŸ ¬È⁄U¯ flÿ¢ Áfl¬fi˝ö ‚„USÿ œË◊Á„U–
œÎÆ·mfiáÊZ ÁŒflÁŒfifl „UãÃÊ⁄¯ ÷æ˜UÔ®ªÈÆ⁄UÊ-flfiÃÊ◊˜ÔH 26H
…ŒtÚto : nu ¨ãS²-Mð ƒ÷™t EåAwf ¥xÝï-yÂø™ð‚T rðãtÚte «ftþ{t™ rðît™ …wÁ»t ! su{
±²}æì-y{u çαïçαï-«r‚rŒ™ |æXäÚ汄æ}æì-fwÂíË‚ Mð¼tð-ðt¤t™t ÐéÚ}æì-™„h™u yÂø™ Ë{t™ ã‹„æÚ}æìËknth™th, {ë¯m‡æü}æì-W¥t{ ðýoÞwõ‚-Y…ðt™ ç±Ðí}æì-rðît™ y±æ-yt…™u ÐçÚ-Ëðo he‚u {è}æçã-Äthý
fhu, ‚u{ ‚wk y{™u Äthý fh. (26)
¼tðtÚto : htò y™u «òs™ LÞtÞÚte «ò™t hûtf, yÂø™ Ë{t™ þºtwytu™t Ëknthf y™u ËðoŒt
Ëw¾ yt…™th …wÁ»t™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðu. (26)

àfl◊fiÇŸ lÈÁ÷Sàfl◊Êfi‡ÊȇÊÈÆˇÊÁáÊSàfl◊Œ˜ÔèÿSàfl◊‡◊fiŸS¬Á⁄Ó –
àfl¢ flŸfièÿSàfl◊Ê·fiœËèÿSàfl¢ ŸÎÆáÊÊ¢ ŸÎfiƬÃ ¡Ê∞‚ ‡ÊÈÁøfi—H 27H
…ŒtÚto : nu ÝëЄï-{™w»Þtu™t …t÷f ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ «ftþ{t™ LÞtÞtÄeþ hts™T ! y±}æìyt… léç|æ: ËqÞo Ë{t™ «ftþ{t™ LÞtÞtrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ Atu, y±}æì-yt… ¥æàæéàæéÿæç‡æ:-þe½ú Œwütu™t
Ëknthf Atu, y±}æì-yt… ¥Îì|²: ðtÞw ðt s÷tuÚte, y±}æì-yt… ¥à}æÝ:-{u½ ðt …t»ttýtrŒÚte, y±}æìyt… ±Ýï|²:-ð™ ðt rfhýtuÚte, y±}æì-yt… ¥æï¯{è|²: Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄytuÚte, y±}æì-yt… Ýë‡ææ}æì{™w»Þtu{tk àæéç™:-…rðºt ÐçÚ-Ëðo he‚u …沨ï-«rËØ Atu, ‚uÚte yt…™tu yt©Þ „úný fhe™u y{u
…ý yuðt ƒ™eyu. (27)
¼tðtÚto : su htò yÚtðt ˼tËŒ …wÁ»t Ëðo …ŒtÚttuo™tk „wýtu™wk „úný, rðãt y™u r¢Þt ftiþ÷Úte
W…fthtu™wk „úný fhe þfu Au, y™u su Ä{to[hýÚte …rðºt ‚Útt þe½úfthe ntuÞ Au, ‚u Ëðo Ëw¾tu™u
«t fhe þfu Au, yLÞ yt¤Ëw {™w»Þ ™rn. (27)

ŒflSÿfi àflÊ ‚ÁflÃÈ— ¬fi˝‚flõ˘|‡flŸÊfi’ʸ„ÈUèÿʯ ¬ÍÆcáÊÊ „USÃÊfièÿÊ◊˜Ô– ¬ÎÆÁÕ√ÿÊ—
‚œSÕÊfiŒ|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSflÃ˜Ô πfiŸÊÁ◊– ÖÿÊÁÃfic◊ãâ àflÊÇŸ ‚ÈƬ˝ÃËfi∑§◊¡fidáÊ
÷ÊŸÈŸÊ ŒËlfiÃ◊˜–Ô Á‡Êfl¢ ¬˝¡ÊèÿÊ˘Á„fiUö‚ãâ ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕÊfiŒ|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU®⁄URSflØÔ
πfiŸÊ◊—H 28H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-¼q„¼o y™u rþÕ…rðãt™t ¿tt‚t rðît™ ! su{ nwk ¨ç±„é:-Ëðo s„‚™t Wí…tŒf
Îï±S²-«ftþ{t™ Eïh™t Ðí¨±ï-Wí…L™ fhu÷ yt ËkËth{tk ¥çEÝæï:-ytftþ y™u …]rÚtðe™t Ïææãé|²æ}æìytf»toý y™u Äthý þÂõ‚ Ë{t™ ¼wòytuÚte, Ðêc‡æ:-«tý™t ƒ÷ y™u …ht¢{ Ë{t™ ãS„æ|²æ}æìntÚttuÚte y±æ-yt…™u yt„¤ fhe™u ÐëçƒÃ²æ: ¼qr{™t ¨{Sƒæ„ì-yuf MÚtt™Úte ÐéÚèc²}æì-…qýo Ëw¾Œt‚t
Á²æïç„c}æ‹„}æì-y™uf ßÞtur‚Þwõ‚ ¥…dï‡æ-r™hk‚h |ææÝéÝæ-ŒerÂÚte Îèl„}æì-yíÞk‚ «ftþ{t™ ÐéÚèc²}æì-

154

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ËwkŒh hûtf ¥çxÝ}æì-ðtÞwMÚt rðãw‚T™u ¥çXÚS±„ì-ðtÞw Ë{t™ ¶Ýæç}æ-rËØ fhwk Awk.
su{ y±æ-yt…™tu yt©Þ „úný fhe™u y{u ÐëçƒÃ²æ:-yL‚rhût™t ¨{Sƒæ„ì-yuf «ŒuþÚte
¥çXÚS±„ì-Ëqû{Y… ðtÞw™t Ë{t™ rðã{t™, ¥ô㨋„}æì-Œw:¾hrn‚, ÐéÚèc²}æì-…t÷f ËtÄ™tu{tk W¥t{
rðã{t™, Ðí…æ|²: «ò {txu çàæ±}æì-{k„÷fthf ¥çxÝ}æì-yÂø™™u ¶Ýæ}æ:-«fx fheyu Aeyu. ‚u{
Ëðos™tu fÞto fhu. (28)
¼tðtÚto : su hts…wÁ»t y™u «òs™ Ëðoºt rðã{t™ rðãw‚T Y… yÂø™™u Ëðo …ŒtÚttuoÚte ËtÄ™tuW…ËtÄ™tu îtht «rËØ-«fx fhe™u ‚u™tu ftÞtuo{tk «Þtu„ fhu Au, ‚uytu {k„÷{Þ yiïÞo™u «t fhu Au.
ftuE…ý Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚto rðãw‚T™e ÔÞtrÂÚte hrn‚ ™Úte. yu{ Ëðo ÷tuftu òýu. (28)

•¬Ê¢ ¬ÎÆDÔU◊fiÁ‚ ÿÊÁŸfi®⁄URÇŸ— ‚fi◊Èƺ˝◊Á÷× Á¬ãflfi◊ÊŸ◊˜Ô–
flœ¸Ó®◊ÊŸÊ ◊„UÊ°2•Ê ø ¬Èc∑fi§⁄U ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ ¬fi˝ÕSflH 29H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! suÚte yt… ¥xÝï:-Ëðoºt ÔÞt…f rðãw‚T Y… yÂø™Úte „r‚ fh™tht, ²æïçÝ:ËkÞtu„-rð¼t„™u òý™tht }æãæÝì-…qs™eÞ ±{ü}ææÝ:-rðãt ‚Útt r¢Þt™e fwþ¤‚tÚte r™íÞ ð]rØ fh™tht
yt… ¥ç¨-Atu, ‚uÚte ¥ç|æ„:-Ëðo ‚hVÚte çЋ±}ææÝ}æì-s÷ ðhËtð™th, ¥Ðæ}æì-s÷tu™t ÐëcÆ}æìytÄth¼q‚, ÐécÜUÚï-yL‚rhût{tk rðã{t™, çα:-Œer™e }ææ~æ²æ-{tºttÚte ðÄ™th, ¨}æéÎí}æì-su™tÚte
s÷ W…h ‚hV òÞ Au ‚u Ë{wÿ™u ™-y™u ‚u{tk rðã{t™ Ëðo {q‚o …ŒtÚttuo™u òýe™u ±çÚ}‡ææ-yrÄf‚tÚte
¥æ+ÐíƒS±-W¥t{ Ëw¾tu™tu rðM‚th fh™th ƒ™tu. (29)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ …]rÚtðe ytrŒ {q‚o …ŒtÚttuo{tk rðãw‚T rðã{t™ Au, ‚u{ s÷{tk
…ý Au, yu{ {t™e™u ‚u™t îtht W…fth „úný fhe™u {nt™ rðM‚]‚ Ëw¾tu™u rËØ fhtu. (29)

‡Ê◊¸Ó ø SÕÊ fl◊¸Ó ø SÕÊ˘Á¿Ufiº˝ ’„ÈUÆÀÊ˘©U÷–
√ÿøfiSflÃË ‚¢flfi‚ÊÕÊ¢ ÷ÎÆÃ◊|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊˜ÔH 30H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u àæ}æü-„]nt©{ ™-y™u ‚u™e Ët{„úe™u «t ÚtÞu÷ Sƒ:-Atu,
±}æü-Ëðo ‚hVÚte Ëwhûtt ™-y™u ‚u™t Ëwhûtt™t ËntÞf …ŒtÚttuo™u ©|æï-ƒu ÏæãéHï-yrÄf …ŒtÚttuo™u „úný«t fhtð™th, ò™S±„è-Ëw¾™e «trÂÚte Þwõ‚ ¥çÓÀÎíï-r™Œtuo»t rðãw‚T y™u yL‚rhût™e Ë{t™
su ½h{tk Ä{o, yÚto™tk ftÞtuo Sƒ:-Au, ‚u ½h{tk |æë„}æì-…tu»tý fh™th ÐéÚèc²}æì-hûtftu{tk ©uc ¥çxÝ}æìyÂø™™u „úný fhe™u ¨¢±¨æƒæ}æì-W¥t{ he‚u ytåAtŒ™ fhe™u ðËtu. (30)
¼tðtÚto : „]nMÚttu ƒúñ[Þo …qðof Ëífth, W…fth y™u r¢Þt-fwþ¤‚tÚte rðãt™u „úný fhe™u,
y™uf îthtu Þwõ‚, Ëðo É]‚wytu{tk Ëw¾ŒtÞf, Ëðo ‚hVÚte Ëwhrût‚, yÂø™-rðãw‚T ytrŒ ËtÄ™tuÚte
Þwõ‚ ½htu ƒ™tðe™u ‚u{tk Ëw¾…qðof r™ðtË fhu. (30)

155

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚¢flfi‚ÊÕÊúSfl*flŒÊfi ‚◊Ëøˢ©U⁄Ufi‚Ê à◊ŸÊfi–
•|ÇŸ◊ãÃ÷¸®fiÁ⁄UcÿãÃË ÖÿÊÁÃfic◊ãÃ◊¡fidÁ◊ØÔH 31H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u ¨}æè™è-Ëthe he‚u …ŒtÚttuo™u òý™tht |æçÚc²‹„è-Ëðo™wk …t÷™
fh™tht y™u S±<±Îæ-Ëw¾™u «t fh™tht y™u Á²æïç„c}æ‹„}æì-«þkË™eÞ ßÞtur‚Úte Þwõ‚ ¥‹„: Ëðo
…ŒtÚttuo{tk rðã{t™ ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u §„ì-s y}æÝæ-ytí{t y™u ©Ú¨æ-yL‚:fhýÚte ¥…d}æì-r™hk‚h
¨¢±¨æƒæ}æì-W¥t{her‚Úte ytåAt™ fhtu, ‚tu ÷û{e™u «t fhe þftu. (31)
¼tðtÚto : su {™w»Þ rðãw‚T™u Wí…L™ fhe™u „úný fhe þfu Au, ‚u ÔÞðnth{tk fŒe Œrhÿ ƒ™‚tu
™Úte. (31)

¬ÈÆ⁄UËcÿ~Ê˘Á‚ Áfl‡fl÷fi⁄UÊ˘•Õfiflʸ àflÊ ¬˝Õ◊Ê ÁŸ⁄fiU◊ãՌǟ–
àflÊ◊fiÇŸ ¬Èc∑§fi⁄UÊŒäÿÕfiflʸ ÁŸ⁄fiU◊ãÕÖ ◊ÍÆäŸÊ¸ Áfl‡flfiSÿ flÊÉÊÃfi—H 32H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-r¢Þt-fwþ¤‚t™u rËØ fh™th rðît™T ! su ±æÍæ„:-þt†rðŒT-{u½tðe yt… ÐéÚèc²:…þwytu™u Ëw¾ yt…™th ¥ç¨-Atu, ‚u y±æ- yt…™t ¥ƒ±æü-hûtf Ðíƒ}æ:-W¥t{ ç±E|æÚæ: Ëðo™t
…tu»tf rðît™ ç±à±S²-Ë{M‚ ËkËth™t }æêŠÝü:-rþh Ë{t™ ÐécÜUÚæ„ì-yL‚rhûtÚte ¥ç{-Ë{e… yÂø™™wk
çÝ: + ¥}拃„ì-r™íÞ {kÚt™ fhe™u „úný fhu Au, ‚u yiïÞo™u «t fhu Au. (32)
¼tðtÚto : su yt s„‚{tk rðît™ Au, ‚u Ëwrð[th y™u …wÁ»ttÚto îtht yÂø™-ytrŒ rðãt™u rËØ
fhe™u ‚u™e Ëðo™u rþûtt yt…u. (32)

Ã◊fiÈ àflÊ Œäÿæ˜UÔ®æÎU Á·fi— ¬ÈÆòÊ˘ß¸Ó®œ˘•Õfifl¸áÊ—– flÎÆòÊ„Uáʯ ¬È⁄UãŒ⁄U◊˜ÔH 33H
…ŒtÚto : nu hts™T ! su{ ¥ƒ±ü‡æ:-hûtf rðît™™t Ðé~æ:-…rðºt rþ»Þ Ί²Ñì -Ëw¾tu™u Äthý fh™th
yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t ¿tt‚t Au, ‚u «ç¯:-ðuŒtÚto™t òý™th ©-‚fo-rð‚fo ËtÚtu Ëf÷ rðãtytu™t òýfth
ƒ™e™u su ±ë~æã‡æ}æì-ËqÞo Ë{t™ þºtw™tþf y™u ÐéÚ‹ÎÚ}æì-þºtwytu™t ™„h™tu ™tþ fh™th yt…™u §üü{ï‚usMðe fhu Au, ‚u{ „}æì, y±æ-‚u yt…™u Ëðo rðît™tu rðãt y™u rð™ÞÚte WL™r‚ Þwõ‚ fhu. (33)
¼tðtÚto : su Ëtk„tu…tk„ ðuŒtu™wk yæÞÞ™ fhe™u rðît™ y™u rðŒw»teytu ntuÞ, ‚u hts…wºt ytrŒ
y™u htsfLÞt ytrŒ™u rðît™ y™u rðŒw»te ƒ™tðe™u, ‚u™t îtht Ä{o…qðof htßÞÔÞðnth y™u «ò
ÔÞðnth fhtðu. (33)

Ã◊Èfi àflÊ ¬ÊâÿÊ flηÊ ‚◊Ëfiœ ŒSÿÈÆ„UãÃfi◊◊˜– œŸÜ¡ÿö ⁄UáÊfi⁄UáÊH 34H
…ŒtÚto : nu ðeh …wÁ»t ! su yt… Ð扲: yL™-s÷ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu W¥t{ her‚Úte W…Þtu„ fh™th,
‚Útt ±ë¯æ-…ht¢{, Ú‡æïÚ‡æï-þqhðeh‚t ytrŒ Þwõ‚ rðît™ Au, „}æì-…qðtuoõ‚ …ŒtÚto rðãt™u òý™th,

156

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

{ÝT²}æì-þºtwytu™t Ä™™u S‚™th ©-y™u ÎS²éã‹„}æ}æì-ŒMÞwytu™wk yíÞk‚ n™™ fh™th y±æ-yt…™u
ðehtu™e Ëu™t îtht rðît™ htsÄ{o™e rþûttÚte ¨}æè{ï-WÆe fhu. (34)
¼tðtÚto : htò ytrŒ hts…wÁ»t yt rðît™tuÚte rð™Þ y™u ÞwØrðãt™u «t fhe™u, «ò™e
hûtt {txu [tuhtu™tu ™tþ fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u …h{ yiïÞo™e WL™r‚ fhu. (34)

‚ËŒfi „UÊ× Sfl˘©fiU ÀÊÊ∑§ ÁøfiÁ∑§àflÊãà‚ÊŒÿÊfi ÿôÊö‚Èfi∑ΧÃSÿ ÿÊŸÊÒfi–
ŒflÊflËŒ¸flÊŸ˜Ô „UÁfl·Êfi ÿ¡ÊSÿÇŸfi ’ÎÆ„Ul¡fi◊ÊŸ flÿÊfiœÊ—H 35H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usMðe rðît™ ! ãæï„:-Œt™ yt…™th ç™çÜUy±æÝì-rð¿tt™Úte Þwõ‚ yt… HæïÜïUŒþo™eÞ S±ï-Ëw¾{tk ¨èÎ-ÂMÚt‚-rðhts{t™ hntu. ¨éÜëU„S²-W¥t{ f{o fh™th ÄtŠ{f …wÁ»t™t ²æïÝæñfthý{tk ²¿æ}æì-Ä{oÞwõ‚ htßÞ y™u «ò™t ÔÞðnth™u ¨æβ-«t fhtðtu.
Îï±æ±è:-rðît™tuÚte hrût‚ y™u rþrût‚ Út‚t yt… ã籯æ-Œuðt-÷uðt ÞtuøÞ LÞtÞÚte Îï±æÝì-rðît™tu
ðt rŒÔÞ„wýtu™tu ²…æç¨-Ëífth, Ëuðt y™u Ëk„ fhtu ‚Útt ²…}ææÝï-Þs{t™u-htò ytrŒ {™w»Þtu{tk
±²:-Œe½o ytÞw™u {æ:-Äthý fhtu. (35)
¼tðtÚto : rðît™tu yt s„‚{tk ƒu f{tuo r™hk‚h fhu. «Út{-ƒúñ[Þo y™u rs‚urLÿÞ‚t ytrŒ™e
rþûttÚte þheh™wk ythtuøÞ y™u ƒ÷ ytrŒÚte Þwõ‚ Œe½o ytÞw fhu.
ƒeswk-rðãt y™u r¢Þt-fwþ¤‚t „úný fhe™u ytÂí{f ƒ÷™u «t fhu.
suÚte Ëðo {™w»Þtu þtherhf y™u ytÂí{f ƒ÷Úte Þwõ‚ ƒ™e™u ËŒt yt™kŒ{tk hnu. (35)

ÁŸ „UÊÃÊfi „UÊÃÎÆ·ŒfiŸ ÁflŒÊfiŸSàfl·Ê ŒËfiÁŒflÊ°2˘•fi‚Œà‚ÈÆŒˇÊfi—–
•Œfiéœfl˝Ã¬˝◊ÁÃfl¸Á‚fiDÔU— ‚„Udê÷⁄U— ‡ÊÈÁøfiÁ¡uÔUÊ˘•|ÇŸ—H 36H
…ŒtÚto : su s™ {™w»ÞsL{™u «t fhe™u ãæï„ë¯ÎÝï-rðãt™t Œt‚t rðît™tu™t MÚtt™-½h{tk,
ÎèçαæÝì-Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth fhðt™u RåAwf, y±ï¯:-þw¼ „wýtuÚte «ftþ{t™, ç±ÎæÝ: ¿tt™ ð]rØ™tu
rs¿ttËw, àæéç™ç…ãì±:-ËíÞ ¼t»týÚte …rðºt ðtýeÞwõ‚, ¨éÎÿæ:-W¥t{ ƒ÷Þwõ‚, ¥ÎÏ{±í„Ðí}æç„:hûtt fhðt ÞtuøÞ Ä{to[hý Y…e ðú‚tuÚte W¥t{ ƒwrØÞwõ‚, ±ç¨cÆ:-yíÞk‚ Ë{e… hnu™th-yL‚uðtËe,
¨ãd}|æÚ:-yËkÏÞ þw¼ „wýtu™u Äthý fh™th, ãæï„æ-þw¼ „wýtu™u „úný fh™th …wÁ»t r™hk‚h
‹²¨Î„ì-rðã{t™ hnu, ‚tu Ë{M‚ Ëw¾™u «t fhu. (36)
¼tðtÚto : ßÞthu {t‚t-r…‚t …tu‚t™tk …wºttu y™u fLÞtytu™u Ëwrþûtt yt…e™u …Ae rðît™tu y™u
rðŒw»teytu™e Ë{e… r[hft÷ ËwÄe ht¾e™u yæÞÞ™ fhtðu;
íÞthu-‚u ËqÞo Ë{t™ fw÷ y™u Œuþ™t «ftþf ƒ™e þfu Au. (36)

‚ö‚ËfiŒSfl ◊„UÊ°2˘•fiÁ‚ ‡ÊÊøfiSfl ŒflflËÃfi◊—–

157

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Áfl œÍÆ◊◊fiÇŸ •L§·¢ Á◊fiÿäÿ ‚ÎÆ¡ ¬˝fi‡ÊSà Œ‡Ê¸Ã◊˜ÔH 37H
…ŒtÚto : nu ÐíàæS„-«þkË™eÞ, ç}æ²ïŠ²-Œwütu™u Œqh fh™th, ¥xÝï-‚usMðe rðît™ ! Îï±±è„}æ:rðît™tu™u yíÞk‚ Rü yt… ç±{ê}æ}æì-r™{o÷, Îàæü„}æì-Œþo™eÞ, ¥L¯}æì-ËwkŒh MðY…™u ¨ë…-rËØ fhtu
y™u àææï™S±-…rðºt ƒ™tu.
su fthýu yt… }æãæÝì-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ rðît™T ¥ç¨-Atu, ‚uÚte yæÞt…™ ftÞo{tk-MÚtt™{tk
¨¢¨èÎS±-rðhts{t™ hntu. (37)
¼tðtÚto : su {™w»Þ rðît™tu™t yíÞk‚ r«Þ, ËwkŒh Y…, „wý y™u ÷tðÛÞÚte Þwõ‚, …rðºt, {nt™,
yt rðît™ ntuÞ, ‚u s þt†tu™wk yæÞÞ™ fhtðe þfu Au. (37)

•¬Ê ŒflËL§¬fifi‚Ρ ◊œÈfi◊ÃË⁄Uÿˇ◊Êÿfi ¬˝¡Êèÿfi—–
ÃÊ‚Êfi◊ÊSÕÊŸÊŒÈ|Ö¡fi„UÃÊ◊Ê·fiœÿ— ‚ÈÁ¬å¬ÀÊÊ—H 38H
…ŒtÚto : nu ©uc ðiã ! yt… }æ{é}æ„è:-«þkË™eÞ {ÄwhtrŒ „wýÞwõ‚ Îï±è:-…rðºt ¥Ð:-s÷tu™u
©Ð¨ë…-rËØ fhtu, suÚte „æ¨æ}æì-‚u s÷tu™t ¥SƒæÝæ„ì-yt©ÞÚte ¨ééçÐŒÐHæ:-ËwkŒh V¤tuÞwõ‚ ¥æï¯{²:Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™u Ðí…æ|²:-hûtt fhðt ÞtuøÞ «týeytu™u ¥²ÿ}ææ²-Þû{t ytrŒ htu„tu™t
r™ðthý {txu ©çÁ…ã„æ}æì-«t ÚttÞ.
¼tðtÚto : htò ƒu «fth™t ðiãtu™wk Ëkhûtý fhu, yuf-Ëw„krÄ …ŒtÚttuo™t ntu{Úte ðtÞw, ð]rü y™u
yti»trÄytu™u þwØ fhu. ƒeò-©uc ðiã rðît™ s™ r™Œt™ ytrŒ îtht Ëðo «týeytu™u ËŒt ™ehtu„
ht¾u. fthýfu-yt f{o rð™t Ë{ts™u fŒe …ý Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte. (38)

‚¢ Ãfi flÊÿÈ◊ʸÃÁ⁄U‡flÊfi ŒœÊÃÍûÊÊŸÊÿÊ NUŒfiÿ¢ ÿÁm∑§fiSÃ◊˜Ô–
ÿÊ ŒflÊŸÊ¢ ø⁄fiUÁ‚ ¬˝ÊáÊÕfiŸ ∑§S◊Òfi Œfl fl·fi«USÃÈÆ ÃÈèÿfi◊˜ÔH 39H
…ŒtÚto : nu …í™e htýe ! ©œææÝæ²æ:-{nt™ þw¼ ÷ûtýtu™t rðM‚thÚte Þwõ‚ „ï-yt…™wk ²„ì-su
ç±ÜUS„}æì-y™uf «fth™e rþûttÚte Ëk…L™ Nβ}æì-yL‚:fhý Au, ‚u™u Þ¿tÚte …rðºt ÚtÞu÷tu }ææ„çÚEæytftþ{tk rð[hý fh™th ±æ²é:-…ð™ ¨}æì+Î{æ„é-Ëthe he‚u …wü fhu.
nu Îï±-Mðtr{™T, W¥t{ Ëw¾Œt‚t …r‚ Œuð ! ²:-su yt… rðît™ Ðíæ‡æƒïÝ-Ëw¾™t nu‚w «týðtÞwÚte
Îï±æÝæ}æì-Ä{toí{t rðît™tu™t su rðrðÄ «fthÚte rþrût‚ ӌޙu ™Úç¨-«t ÚttÞ Au, ‚u ÜUS}æñËw¾MðY… „é|²}æì-yt…™u {txu {™u ±¯Åì-r¢Þt™e fwþ¤‚t ¥S„é-«t ÚttÞ. (39)
¼tðtÚto : …qýo Þwðt™ …wÁ»t ƒúñ[trhýe ËtÚtu rððtn fhu, ‚u™t «íÞu yr«Þ yt[hý fŒe…ý
™ fhu. su †e-fLÞt su ƒúñ[the™e ËtÚtu rððtn fhu, ‚u™wk yr™»x {™{tk fŒe …ý rð[thu ™rn.
yt he‚u ƒL™u-†e-…wÁ»t …hM…h «ËL™ ƒ™e™u «er‚…qðof ½h™tk ftÞtuo™u rËØ fhu.-Ëk¼t¤u. (39)

‚È¡ÊfiÃÊ ÖÿÊÁÃfi·Ê ‚„U ‡Ê◊¸ flMfi§Õ◊Ê‚fiŒàSfl~—–

158

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

flÊ‚Êfi˘•ÇŸ Áfl‡flMfi§¬ö ‚¢√ÿfiÿSfl Áfl÷Êfl‚ÊH 40H
…ŒtÚto : nu ç±|æ汨æï-rðrðÄ «ftþÞwõ‚ Ä™Úte Þwõ‚ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe, Á²æï焯ærðãt«ftþÚte ¨ã-Þwõ‚, ¨é…æ„:-Ëw«rËØ „]nMÚt yt… S±:-Ëw¾ŒtÞf, ±Mƒ}æì-©uc, àæ}æü-½h{tk
¥æ¨Î„ì-Ëthe he‚u hntu, ç±EMÐ}æì-rðrðÄ MðY…ðt¤t ±æ¨:-ð†™u ¨}æì+ò²S±-Äthý fhtu. (40)
¼tðtÚto : rððtrn‚ †e-…wÁ»ttu su{ ËqÞo …tu‚t™t «ftþÚte Ëðo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ ËwkŒh ð†
y™u yt¼q»týtuÚte þtu¼tÞ{t™ ƒ™e™u ½h ytrŒ ðM‚wytu™u ËŒt …rðºt ht¾u. (40)

©UŒfiÈ ÁÃDÔU Sfläfl⁄UÊflÊfi ŸÊ Œ√ÿÊ ÁœÿÊ–
ŒÎƇÊ øfi ÷Ê‚Ê ’fi΄UÃÊ ‚fiȇÊÈÆÄflÁŸ⁄UÊÇŸfi ÿÊÁ„U ‚ȇÊ|SÃÁ÷fi—H 41H
…ŒtÚto : nu S±Š±Ú-Ëßs™, rðît™, {t™™eÞ ÔÞðnth fh™th „]nMÚt ! yt… r™hk‚h ©çœæcÆ…wÁ»ttÚto îtht WL™r‚™u «t fhe™u yLÞ {™w»Þtu™u ËŒt «t fhtðtu. Îïòæ-þwØ rðãt y™u rþûttÚte
Þwõ‚ ç{²æ-ƒwrØ ðt r¢ÞtÚte Ý:-y{the ¥±-hûtt fhtu.
nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ «ftþ{t™ rðît™T ! ¨éàæév±çÝ:-W¥t{ …rðºt …ŒtÚttuo™t rð¼t„ fh™th
yt… ©-‚foÚte-rð[th…qðfo öàæï-Ëw¾™u òuðt {txu Ïæëã„æ-{nt™T |ææ¨æ-«ftþY… ËqÞo Ë{t™ ¨éàæçS„ç|æ:ËwkŒh, «þkË™eÞ „wýtuÚte Ëðo rðãtytu™u ¥æ, ²æçã-«t fhtu, ™-y™u y{tht {txu …ý Ëðo rðãtytu™u
«t fhtðtu. (41)
¼tðtÚtO : rðît™tuyu …rðºt rðãt y™u ƒwrØ™t Œt™Úte Ëðo™e ËŒt hûtt fhðe òuEyu. fthý
fu Ëwrþûtt rð™t {™w»Þtu™t Ëw¾™t {txu yLÞ ftuE yt©Þ ™Úte. yuÚte yt÷MÞ y™u f…x ytrŒ
fwf{tuo™tu íÞt„ fhe™u rðãt «[th {txu ËŒt «Þí™ fhðtu òuEyu. (41)

™§äfl¸˘™§ ·È áÊfi˘™§Ãÿ ÁÃDÔUÊfi ŒflÊ Ÿ ‚fiÁflÃÊ–
™§äflÊ¸ flÊ¡fiSÿ ‚ÁŸfiÃÊ ÿŒ|Ü¡Á÷fiflʸÉÊÁjfi*fluÔUÿÊfi◊„UH 42H
…ŒtÚto : nu rðît™ yæÞt…f ! yt… ªŠ±ü:-W…h ytftþ{tk rðã{t™ Îï±:-«ftþf ¨ç±„æËqÞo™e Ý-Ë{t™ Ý:-y{the ª„²ï-hûtt ytrŒ {txu ¨éç„cÆ-ËwÂMÚth hntu.
²„ì-su yt… ¥çTç|æ:-«fx fh™th rfhýtu™e Ë{t™ ±æÍæçj:-ÞwØ rðãt{tk fwþ¤ ƒwrØ{t™tu™e
ËtÚtu ±æ…S²-rð¿tt™™wk ¨çÝ„æ-Ëuð™ fh™th ƒ™tu. ©-‚u™u y{u ç±u²æ}æãï-rðþu»t fhe™u ƒtu÷tðeyu
Aeyu-[ft{™t fheyu Aeyu.] (42)
¼tðtÚto : yæÞt…f y™u W…Œuþf ÷tuftu-su{ ËqÞo, ¼qr{ y™u [Lÿ ytrŒ™e W…h ÂMÚt‚ ÚtE™u
…tu‚t™e ßÞtur‚Úte Ëðo™e hûtt fhe™u «ftþ fhu Au, ‚u{ Wíf]ü „wýtuÚte rðãt y™u LÞtÞ™u «ftrþ‚
fhe™u Ëðo «ò™u Ëwþtur¼‚ fhu. (42)

159

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚ ¡ÊÃÊ ª÷Ê¸Ó˘•Á‚ ⁄UÊŒfiSÿÊ⁄UÇŸ øÊL§*fl÷fiÎÃ˘•Ê·fiœË·È–
ÁøòÊ— Á‡Ê‡ÊÈÆ— ¬Á⁄U Ã◊ÊfiúSÿÄÃÍŸ˜Ô ¬˝ ◊ÊÃÎèÿÊ˘•Áœ ∑§ÁŸfi∑˝§ŒŒ˜Ô ªÊ—H 43H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™ ! su yt… su{ ÚæïÎS²æï:-ytftþ y™u …]rÚtðe{tk …æ„:-«rËØ ™æL:ËwkŒh ¥æï¯{è¯é-Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄytu{tk ç±|æë„:-rðþu»t Y…{tk Äthý y™u …tu»tý fhu÷ ç™~æ:ytùÞoY… xæ|æü:-Mðefth fhðt ÞtuøÞ ËqÞo Au, ‚u }ææ„ë|²:-{t™™eÞ {t‚t yÚtto‚T rfhýtuÚte „}ææ¢ç¨htrºtY… ¥v„êÝì-ykÄfth™u вüç{ÜUçÝÜíU΄ì-Ëðo ‚hVÚte yrÄf „r‚ fh‚t xææ:-«t ÚttÞ Au, ‚u{
s çàæàæé:-ƒtÕÞtðMÚtt{tk xææ:-rðãtytu™u «t fhu. (43)
¼tðtÚto : su{ ƒúñ[Þo ð„uhu ©uc r™Þ{tuÚte Wí…L™ …wºt rðãtytu ¼ýe™u {t‚t-r…‚t™u Ëw¾e
fhu Au, ‚u{ {t‚t-r…‚tyu …ý «ò-Ëk‚t™tu™u Ëw¾ yt…ðwk òuEyu. (43)

|SÕ⁄UÊ ÷fifl flË«˜UÔfl~XÔU˘•Ê‡ÊÈ÷Ó¸®fl flÊÖÿ~fl¸Ÿ˜Ô–
¬ÎÆÕÈ÷Ó¸®fl ‚ÈÆ·ŒSàfl◊ÇŸ— ¬Èfi⁄UË·flÊ„fiUáÊ—H 44H
…ŒtÚto : nu ¥±üÝì-rð¿tt™ðt™T …wºt ! ‚wk rðãt „úný fhðt {txu çSƒÚ: áZ-r™ù÷ |æ±-ƒ™.
±æ…è-™er‚™u «t ÚtE™u, ±èÇì±X-áZ y™u yíÞk‚ ƒ¤ðt™ yðÞðtuÚte Þwõ‚ ¥æàæé:-þe½ú ftÞo
fh™th |æ±-ƒ™.
y±}æì-‚wk ¥xÝï:-yÂø™ ËkƒkÄe ¨é¯Î:-W¥t{ ÔÞðnthtu{tk rðã{t™ y™u ÐéÚ诱æã‡æ:-…t÷™ ytrŒ
þw¼ f{tuo™u fh™th Ðëƒé:-Ëw¾™tu rðM‚th fh™th |æ±-ƒ™. (44)
¼tðtÚto : nu W¥t{ Ëk‚t™tu ! ‚{u ƒúñ[ÞoÚte þheh™t ƒ¤™u ‚Útt rðãt y™u ËwrþûttÚte ytí{
ƒ¤™u …qýo áZ fhe™u ÂMÚth‚tÚte ‚u™e hûtt fhtu.
ytø™uÞ ytrŒ y† rðãtÚte þºtwytu™tu rð™tþ fhtu. yt he‚u {t‚t-r…‚t …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u W¥t{
rþûtt yt…u. (44)

Á‡ÊflÊ ÷fifl ¬˝¡ÊèÿÊ ◊ÊŸfiÈ·ËèÿSàfl◊fiÁXÔU⁄U—–
◊Ê lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ•Á÷ ‡ÊÊfiøË◊ʸãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ◊Ê flŸS¬ÃËfiŸ˜ÔH 45H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚ:-«týtu™e Ë{t™ r«Þ ËwËk‚t™ ! y±}æì-‚wk }ææÝé¯è|²:-{™w»Þ ytrŒ Ðí…æ|²:«rËØ «òytu {txu çàæ±:-fÕÞtýfthe y™u {k„÷{Þ |æ±-ƒ™.
læ±æÐë烱è-rðãw‚T y™u ¼qr{™t rð»tÞ{tk }ææ+¥ç|æ+àææï™è:-yr‚ þtuf ™ fh. ¥‹„çÚÿæ}æìytftþ™t rð»tÞ{tk }ææ-þtuf ™ fh. ±ÝSÐç„Ýì-ðz ytrŒ ð™M…r‚ytu™tu }ææ-þtuf ™ fh. (45)
¼tðtÚto : W¥t{ Ëk‚t™ «ò «íÞu {k„÷ yt[hý{tk hne™u-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™t rð»tÞtu{tk
þtufhrn‚ hnu, …hL‚w yu …]rÚtðe ytrŒ™e hûtt fhe™u W…fth {txu WíËtnÚte «Þí™ fhu. (45)

160

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬˝ÒÃfiÈ flÊ¡Ë ∑§ÁŸfi∑˝§ŒãŸÊŸfiŒº˝Ê‚fi÷— ¬àflÊfi– ÷⁄UfiãŸ|ÇŸ¢ ¬fiÈ⁄UËcÿ¢õ ◊Ê ¬ÊlÊÿfiÈ·—
¬ÈÆ⁄UÊ– flηÊ|ÇŸ¢ flηfiáÊ¢ ÷⁄Ufi㟬ʢ ª÷¸ö ‚◊ÈÆÁº˝ÿfi◊˜Ô– •ÇŸ˘•ÊÿÊfiÁ„U flËÃÿfiH 46H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-W¥t{ Ëk‚t™ rðît™ ! ‚wk ÜUçÝÜíU΄ì-„r‚ fh™th, ÝæÝ΄ì-yrÄf þçŒ fh™th,
Úæ¨|æ:-Œt™ fhðt ÞtuøÞ, Ðy±æ-„r‚þe÷ ðt ±æ…è-½tuzt™e Ë{t™, ¥æ²é¯:-r™Þ‚ ð»ttuo™t Sð™Úte
ÐéÚæ-…qðuo }ææ + Ðíñ„é-{]íÞw ™ …t{u.
ÐéÚèc²}æì-hûtt™tk ËtÄ™tu{tk ©uc ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u |æÚÝì-Äthý fhe™u }ææ ÐæçÎ-yt{-‚u{ ™ òytu.
su{ ±ë¯æ-yr‚ ƒ÷ðt™, ¥Ðæ}æì-s÷tu™t ¨}æéçÎí²}æì-Ë{wÿ{tk ÚtÞu÷ xæ|æü}æì-Mðefth fhðt ÞtuøÞ,
±ë¯‡æ}æì-ð»tto fh™th, ¥çxÝ}æì-ËqÞo™u |æÚÝì-Äthý fhe™u ±è„²ï-rðrðÄ Ëw¾tu™e ÔÞtr {txu ¥æ²æçãËthe he‚u «t ÚttÞ. (46)
¼tðtÚto : {™w»Þtu rð»tÞ-÷tu÷w…‚t™t íÞt„Úte ‚Útt ƒúñ[Þo Ëuð™Úte …qýo ytÞw™u Äthý fhe™u
yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t rð¿tt™Úte Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth™u WL™‚ fhu. (46)

´§Ãö ‚àÿ◊ÎÆÃö ‚àÿ◊|ÇŸ¢ ¬Èfi⁄UËcÿ~◊ÁXÔU⁄URSflfij⁄UÊ◊—– •Ê·fiœÿ— ¬˝ÁÃfi◊ÊŒäfl◊|ÇŸ◊Ãö Á‡Êfl◊ÊÿãÃfi◊èÿòÊfi ÿÈÆc◊Ê—– √ÿSÿŸ˜Ô Áfl‡flÊ˘•ÁŸfi⁄UÊ˘•◊ËfiflÊ ÁŸ·ËŒfiãŸÊ˘•¬fi
ŒÈ◊¸Áâ ¡fiÁ„UH 47H
…ŒtÚto : nu ËwËk‚t™tu ! su{ y{u «„}æì-ÞÚttÚto, ¨y²}æì-™tþhrn‚, «ë„}æì-yÔÞr¼[the, ¨y²}æìËí…wÁ»ttu{tk ©uc ‚Útt ËíÞ {t™ðwk, ƒtu÷ðwk y™u fh™th, ÐéÚèc²}æì-hûtt™t ËtÄ™tu{tk W¥t{, ¥çxÝ}æìrðãw‚T™u ¥çXÚS±„ì-ðtÞw™e Ë{t™ |æÚæ}æ:-Äthý fheyu Aeyu. y™u »„}æì-yu …qðtuoõ‚ ¥æ²‹„}æì-«tÂ
fhu÷, çàæ±}æì-{k„÷fthe, ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u Äthý-«t fhe™u ‚{u …ý ¥ç|æ}ææïΊ±}æì-yt™krŒ‚ hntu.
su ¥æï¯{²:-sð ytrŒ yti»trÄ ²éc}ææ:-‚{tht {txu Ðíç„-«t ÚttÞ Au ‚u™u y{u Äthý fheyu Aeyu,
‚u{ ‚{u …ý fhtu.
nu ðiã ! yt… ç±Eæ:-Ëðo ¥çÝÚæ:-ËðoÚtt yt…ðt yÞtuøÞ ¥}æè±æ:-yuðt htu„tu™e …eztytu™u
òS²Ýì-rðrðÄ «fthÚte Œqh fhe™u, ¥~æ-yu ytÞwðuoŒ rðãt{tk çݯèÎÝì-rðhts{t™ ƒ™e™u Ý:-y{the
Îé}æüç„}æì-Œwü ƒwrØ™u ¥Ð…çã-Ëðo he‚u Œqh fhtu. yt he‚u yu ðiã™e «tÚto™t fhtu. (47)
¼tðtÚto : {™w»Þtu-«Út{-}‚ ËíÞ yÚtto‚T Ëqû{, ËíÞ fthý ƒúñ™u, ƒeswk-É]‚ ËíÞ yÚtto‚T
yÔÞf‚ Sð™u, ËíÞt¼t»tý ytrŒÚte ‚Útt «f]r‚Úte Wí…L™ yti»trÄytu™u òýe™uþheh™t ßðh ð„uhu htu„tu ‚Útt ytí{t™t yrðãt ytrŒ htu„tu™u Œqh fhe™u, {tŒf ÿÔÞtu™t íÞt„Úte
Ëw{r‚™u Ëk…tŒ™ fhe™u, Ëw¾ «t fhe™u r™íÞ yt™kŒ{tk hnu. (47)

•Ê·fiœÿ— ¬˝ÁÃfiªÎèáÊËà ¬Èc¬fiflÃË— ‚ÈÁ¬å¬ÀÊÊ—–

161

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ÿ¢ flÊ ª÷¸Ó®˘´§|àflÿ— ¬˝àŸö ‚œSÕ◊Ê‚fiŒÃ˜ÔH 48H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ‚{u su ¥æï¯{²:-Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄytu Au, su™t îtht ¥²}æì-yu «ëçy±²:ËBÞfT }‚wft÷™u «t ÚtÞu÷ xæ|æü:-„¼o ±:-‚{tht ÐíyÝ}æì-«t[e™ ¨{Sƒ}æì-r™Þ‚ MÚtt™-„¼toþÞ™u
«t ÚttÞ ‚u Ðécб„è:-©uc …w»…tuðt¤e ¨éçÐŒÐHæ:-ËwkŒh V¤tuÚte Þwõ‚ yti»trÄytu™u Ðíç„xæë|‡æè„r™ùÞ…qðof „úný fhtu. (48)
¼tðtÚto : {t‚t-r…‚t fLÞtytu™u ÔÞtfhý ytrŒ ¼ýtðe™u, ðiãf þt†™u …ý ¼ýtðu, suÚte ‚u
ythtuøÞfthf „¼o™u Ëk…tŒ™ fh™the yti»trÄytu™u òýe™u, W¥t{ Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u ËŒt «ËL™
hnu. (48)

Áfl ¬Ê¡fi‚Ê ¬ÎÆÕÈŸÊ ‡ÊÊ‡ÊfiÈøÊŸÊ ’ÊœfiSfl ÁmÆ·Ê ⁄URˇÊ‚Ê˘•◊ËfiflÊ—–
‚ÈƇÊ◊¸Ó®áÊÊ ’΄U× ‡Ê◊¸Ó®ÁáÊ SÿÊ◊ÇŸ⁄UR„Uö ‚ÈÆ„UflfiSÿ ¬˝áÊËfiÃÊÒH 49H
…ŒtÚto : nu …‚u ! su yt… ÐëƒéÝæ-rðM‚]‚ ‚Útt ç±-rðrðÄ «fth™t Ðæ…¨æ-ƒ÷™e ËtÚtu àææïàæé™æÝ:yr‚ …rðºt ƒ™e™u ËŒt ð‚toð fhtu, ¥}æè±æ:-htu„tu™e Ë{t™ «týeytu™u …ezt yt…™th Úÿæ¨:-Œwü
çm¯:-þºtwY… ÔÞr¼[trhýe †eytu™u Ïææ{S±-‚tz™t fhtu ‚tu nwk Ïæëã„:-{nt™, ¨éàæ}æü‡æ:-W¥t{
þtu¼tÞ{t™ ¨éã±S²-ËwkŒh ÷uðt-Œuðt™tu ÔÞðnth su{tk ntuÞ yuðt ¥xÝï:-yÂø™ Ë{t™ «ftþ{t™
yt…™t àæ}æüç‡æ-Ëw¾fthf ½h{tk y™u Ðí‡æè„æñ-W¥t{ Ä{oÞwõ‚ ™er‚{tk ¥ã}æì-yt…™e †e S²æ}æ-ƒ™wk.
(49)
¼tðtÚto : rððtn™t Ë{Þu …whw»t y™u †e ÔÞr¼[th íÞt„™e «r‚¿tt fhe™u, ÔÞr¼[trhýe †e
y™u ÷k…x …whw»t™tu ËðoÚtt Ëk„ Atuze™u, …hM…h …ý yr‚ rð»tÞtþÂõ‚™tu …rhíÞt„ fhe™u, }‚w„t{e
ƒ™e™u …hM…h «er‚…qðof ƒ¤ðt™ Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhu.
ÔÞr¼[th™e Ë{t™ †e y™u …whw»t {txu yr™üfthe, ytÞw™tþf y™u y…Þþfthf ƒeswk ftuE
f{o ™Úte. {txu ‚u™tu ËðoÚtt íÞt„ fhe™u Ä{to[the ƒ™e™u Œe½toÞw «t fhu. (49)

•Ê¬Ê Á„U DÔUÊ ◊fiÿÊ÷ÈflSÃÊ Ÿfi˘™§¡¸ ŒfiœÊß– ◊„U ⁄UáÊÊfiÿ øˇÊfi‚H 50H
…ŒtÚto : nu ¥æÐ:-s¤Úte Ë{t™ þw¼ „wýtu{tk ÔÞt Út™the ©uc †eytu ! su ‚{u }æ²æï|æé±:Ëw¾™u ¼tu„ð™the Sƒ-Atu, „æ:-‚u ‚{u ª…ïü-ƒ÷Þwõ‚ …ht¢{ y™u }æãï-{nt™ ™ÿæ¨ï-ÏÞtr‚™u ÞtuøÞ
Ú‡ææ²-Ëk„út{ {txu Ý:-y{™u çã-r™ùÞ fhe™u Î{æ„Ý-Äthý fhtu. (50)
¼tðtÚto : su{ †eytu …tu‚t™t …r‚ytu™u «ËL™ fhu Au, ‚u{ …r‚ …tu‚t™e †eytu™u ËŒt Ëw¾e ht¾u.
yu …r‚ ÞwØf{o{tk …ý ‚u™tÚte y÷„ ™ hnu yÚtto‚T ƒL™u ËŒt ËtÚtu hnu. (50)

ÿÊ flfi— Á‡ÊflÃfi◊Ê ⁄U‚SÃSÿfi ÷Ê¡ÿÃ„U Ÿfi—– ©U‡ÊÃËÁ⁄fiUfl ◊ÊÃ⁄fiU—H 51H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ±:-‚{tht y™u Ý:-y{tht §ã-„]nt©{{tk ²:-su çà汄}æ:-yíÞk‚ Ëw¾fthe

162

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ú¨:-f‚oÔÞ yt™kŒ Au, „S²-‚u™tu }ææ„Ú: + ©àæ„èçÚ±-su{ ft{™t fh‚e {t‚t …tu‚t™t …wºttu™wk Ëuð™
fhu Au, ‚u{ |ææ…²„-Ëuð™ fhtu. (51)
¼tðtÚto : †eytuyu su{ {t‚t-r…‚t …tu‚t™t …wºttu™e Ëuðt fhu Au, ‚u{ …tu‚t™t …r‚™e «er‚…qðof
Ëuðt fhðe òuEyu.
su{ ‚]»tt‚wh™u s÷ ‚] fhu Au, ‚u{ Ëwþe÷‚t…qðof yt™kŒÚte †e-…wÁ»t ‚] hnu. (51)

ÃS◊Ê˘•⁄U¯ ª◊Ê◊ flÊ ÿSÿ ˇÊÿÊfiÿ Á¡ãflfiÕ– •Ê¬Êfi ¡ŸÿfiÕÊ ø Ÿ—H 52H
…ŒtÚto : nu ¥æÐ:-s÷tu™e Ë{t™ þtL‚ Mð¼tðÚte rðã{t™ †eytu ! su ‚{u Ý:-y{™u ÿæ²æ²r™ðtË MÚtt™ {txu ç…‹±ƒ-‚] ™-y™u …ݲƒ-W¥t{ Ëk‚t™ Wí…L™ fhtu, ‚u ±:-‚{™u y{u ¥Ú}æìËt{ÚÞo™e ËtÚtu xæ}ææ}æ-«t fheyu. ²S²-su Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth™e «r‚¿tt fhtu, ‚u™wk …t÷™ fh™the
ƒ™tu y™u y{u …ý ‚u™wk …t÷™ fh™tht ƒ™eyu. (52)
¼tðtÚto : …wÁ»t su †e™tu …r‚ ntuÞ y™u su …wÁ»t™e su †e ntuÞ, ‚u …wÁ»t y™u †e …hM…h
fŒe…ý yr™ü fhu ™rn.
yt he‚u Ëw¾ rðM‚thÚte y÷kf]‚ ƒ™e™u Ä{o…qðof „]nftÞo fhtu. (52)

Á◊òÊ— ‚ö‚ÎÖÿfi ¬ÎÁÕflË¥ ÷ÍÁ◊®¯ ø ÖÿÊÁÃfi·Ê ‚„U–
‚È¡Êfiâ ¡ÊÃflfiŒ‚◊ÿˇ◊Êÿfi àflÊ ‚ö‚fiΡÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 53H
…ŒtÚto : nu …‚u ! su yt… ç}æ~æ:-Ëðo™t r{ºt ƒ™e™u Ðí…æ|²:-…t÷™ fhðt ÞtuøÞ «ò™t ¥²ÿ}ææ²ythtuøÞ {txu Á²æï焯æ-rðãt, LÞtÞ y™u Ëwrþûtt™t «ftþ™e ¨ã-ËtÚtu Ðë烱è}æì-yL‚rhût ™ y™u
|æêç}æ}æì-…]rÚtðe™e ËtÚtu ¨¢¨ëÁ²-ËkƒkÄ fhe™u {™u Ëw¾ yt…tu Atu, ‚u ¨é…æ„}æì-yr‚ «rËØ …愱ïΨ}æìðuŒ™u òý™th y±æ-yt…™u nwk ¨¢¨ë…æç}æ-‚u ftÞo {txu ‚iÞth fhwk Awk. (53)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu W¥t{ „wýtuÞwõ‚ rðît™tu™t Ëk„Úte ©uc yt[th „úný fhe™u, þheh y™u
ytí{t™t ythtuøÞ™u «t fhe™u W¥t{ «ò™e Wí…r¥t fhðe òuEyu. (53)

L§º˝Ê— ‚ö‚ÎÖÿfi ¬ÎÁÕflË¥ ’ÎÆ„UÖÖÿÊÁ× ‚◊ËfiÁœ⁄U–
Ã·Ê¯ ÷ÊŸÈ⁄U¡fid˘ßë¿ÈUÆ∑˝§Ê Œfl·fiÈ ⁄UÊøÃH 54H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! §„ì-su{ LÎíæ:-«týðtÞw™t yðÞðY… Ë{t™trŒ ðtÞw ¨¢¨ëÁ²-ËqÞo™u
Wí…L™ fhe™u Ðë烱è}æì-¼qr{™u Ïæëã„ì-{nt™ Á²æïç„:-«ftþ™u ¨}æèç{Úï-«ftrþ‚ fhu Au, „ï¯æ}æì-‚u™tÚte
Wí…L™ ÚtÞu÷ àæéÜíU:-ftÂL‚{t™ |ææÝé:-ËqÞo Îï±ï¯é-rŒÔÞ …]rÚtðe ytrŒ{tk ¥…d:-r™hk‚h Úæï-«ftþ
fhu Au, ‚u{ rðãtY…e LÞtÞ ËqÞo™u Wí…L™ fhe™u «òs™tu™u «ftrþ‚ y™u ‚u™tÚte «òytu{tk rŒÔÞ
Ëw¾tu™tu «[th fhtu. (54)
¼tðtÚto : su{ ðtÞw ËqÞo™wk, ËqÞo «ftþ™wk, «ftþ ™uºtÚte òuðt™t ÔÞðnth™wk fthý Au, ‚u{ †e-

163

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…wÁ»t …hM…h™t Ëw¾™tk ËtÄ™tu-W…ËtÄ™tu ƒ™tðe™u Ëw¾tu™u rËØ fhu. (54)

‚ö‚ÎfiCÔUÊ¢ fl‚fiÈ÷Ë L§º˝ÒœË¸®®⁄fiÒU— ∑§◊¸áÿÊ¢õ ◊ÎŒfi◊˜Ô–
„USÃÊfièÿÊ¢ ◊ÎÆmË¥ ∑ΧÆàflÊ Á‚fiŸËflÊÀÊË ∑Îfi§áÊÊÃÈÆ ÃÊ◊˜ÔH 55H
…ŒtÚto : nu …‚u ! yt… su{ rþÕ…es™tu ãS„æ|²æ}æì-ntÚttu™e ÜU}æü‡²æ}æì-r¢ÞtÚte rËØ fhu÷e }æëÎ}æì{txe™u ½tx yt…u Au, ‚u{ {èÚñ:-yr‚ ËkÞ{e, ±¨éç|æ:-su [tuðeË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo Ëuð™ fhe™u
rðãt™u «t fh™th, LÎíñ:-y™u suýu [wkðt¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo Ëuð™ fhe™u rðãtƒ¤™u …qýo fhu÷
Au, ‚u™t îtht ¨¢¨ëcÅæ}æì-W¥t{ rþûtt «t fhu÷ ƒúñ[trhýe Þwð‚e™u }æëmè}æì-{]Œw „wý y™u Mð¼tðÞwõ‚
ÜëU‡ææï„é-ƒ™tðtu. y™u su †e ç¨Ýè±æHè-«u{ƒØ fLÞtytu™u ƒ¤ðt™ fh™the Au, „æ}æì ‚u™u …tu‚t™e †e
ÜëUy±æ-ƒ™tðe™u Ëw¾e fhtu. (55)
¼tðtÚto : su{ fwk¼th ð„uhu rþÕ…eytu-fthe„htu s÷Úte {txe™u ftu{¤ ƒ™tðe™u, ‚u™tÚte Wí…L™
½zt ð„uhu ƒ™tðe™u Ëw¾™t ftÞtuo rËØ fhu Au.
yu he‚u rðît™ {t‚t-r…‚t îtht rþrût‚, r«Þ fLÞtytu™u ƒúñ[theytu rððtn {txu „úný fhe™u
„]nt©{™tk Ëðo ftÞtuo rËØ fhu. (55)

Á‚ŸËflÊÀÊË ‚Èfi∑§¬ŒÊ¸ ‚Èfi∑ȧ⁄UË⁄UÊ SflÊfiÒ¬‡ÊÊ–
‚Ê ÃÈèÿfi◊ÁŒÃ ◊sÔÊπÊ¢ ŒfiœÊÃÈÆ „USÃfiÿÊ—H 56H
…ŒtÚto : nu }æçã-ËíÞfth™u ÞtuøÞ ¥ç΄ï-y¾krz‚ yt™kŒ ¼tu„ð™the †e ! su ç¨Ýè±æHè«u{Úte Þwõ‚ ¨éÜUÐÎæü-W¥t{ fuþÞwõ‚, ¨éÜéUÚèÚæ-ËwkŒh ©uc f{tuo™u fh™the, S±æñÐàææ-W¥t{ MðtrŒü
¼tus™ ƒ™tð™the, su „é|²}æì-‚tht {txu ãS„²æï:-ntÚttu{tk ©¶æ}æì-Œt¤ ð„uhu ƒ™ððt™wk ËtÄ™ ‚tkƒze
Î{æ„é-Äthý fhu ¨æ-‚u™wk ‚wk Ëuð™ fh. (56)
¼tðtÚto : ©uc †eytu Ëwrþrût‚, [‚wh Ëurðftytu™u ht¾u. suÚte hËtuE ytrŒÚte ËkƒkrÄ‚ Ëðo
ftÞo ÞÚttË{Þ Út‚wk hnu. (56)

©UπÊ¢ ∑Îfi§áÊÊÃÈÆ ‡ÊÄàÿÊfi ’Ê„ÈUèÿÊ◊ÁŒfiÁÃ*œÿÊ–
◊ÊÃÊ ¬ÈÆòÊ¢ ÿÕÊ¬SÕ ‚Ê|ÇŸ¢ Á’fi÷ûÊÈ¸Æ ª÷¸˘•Ê– ◊πSÿ Á‡Ê⁄UÊfi˘Á‚H 57H
…ŒtÚto : nu „]nMÚt …wÁ»t ! su fthýÚte ‚wk }æ¶S²-Þ¿t™t çàæÚ:-rþh Ë{t™ ¥ç¨-Au, ‚u fthýu
yt… ç{²æ-¿tt™ ðt f{oÚte àævy²æ-…tf rðãt™t Ët{ÚÞo y™u Ïææãé|²æ}æì-ƒL™u ¼wòytuÚte ©¶æ}æì…ftððt™e ‚tkƒze™u ÜëU‡ææï„é-rËØ fhtu-r™{toý fhtu.
su ¥çÎç„:-…wºt Wí…L™ fh™the s™™e ‚the †e Au ¨æ-‚u xæ|æïü-…tu‚t™e fq¾{tk, ²ƒæ-su{ }ææ„æ{t‚t ©ÐSƒï-…tu‚t™t ¾tu¤t{tk Ðé~æ}æì-…wºt™u Ëw¾…qðof ƒuËtzu Au, ‚u{ ¥çxÝ}æì-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe
ðeÞo™u ¥æçÏæ|æ„éü-Äthý fhu, (57)

164
ÞswðuoŒ ¼t»Þ
¼tðtÚto : fwkðthe fLÞt y™u fw{th ðh ƒúñ[ÞoÚte rðãt y™u Ëwrþûtt …qýo fhe™u, ƒ÷, ƒwrØ
‚Útt …ht¢{Úte Þwõ‚ Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhðt {txu rððtn fhe™u, ðiãf þt†™e her‚Úte, {nt™
yti»trÄytuÚte …tf ƒ™tðe™u;
rðrÄ…qðof „¼toÄt™ fhe™u, …Ae …ÚÞ™wk …t÷™ fhu, …hM…h r{ºt‚tÚte hne™u, ƒt¤ftuu™t „¼toÄt™
ytrΠf{o fhu. (57)

fl‚fiflSàflÊ ∑ΧáflãÃÈ ªÊÿòÊáÊ ¿UãŒfi‚Ê˘ÁXÔU⁄URSflŒ˜Ôœ˝ÈÆflÊÁ‚fi ¬ÎÁÕ√ÿ~Á‚ œÊ⁄UÿÊ
◊Áÿfi ¬˝¡Êú⁄UÊÿS¬Ê·¯ ªÊÒ¬àÿö ‚ÈÆflËÿÓ¸®ö‚¡ÊÃÊãÿ¡fi◊ÊŸÊÿ L§º˝ÊSàflÊfi ∑ΧáflãÃÈÆ
òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ ¿UãŒfi‚Ê˘ÁXÔU⁄URSflŒ˜Ôœ˝ÈÆflÊSÿãÃÁ⁄fiUˇÊ◊Á‚ œÊ⁄UÿÊ ◊Áÿfi ¬˝Ê¡ú⁄UÊÿS¬Ê·¯
ªÊÒ¬àÿö‚ÈÆflËÿ¸Ó®ö‚¡ÊÃÊãÿ¡fi◊ÊŸÊÿÊ˘˘UÁŒàÿÊSàflÊfi ∑ΧáflãÃÈÆ ¡ÊªfiÃŸ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊÁ‚ lÊÒ⁄UfiÁ‚ œÊ⁄UÿÊ ◊Áÿfi ¬˝¡Êú ⁄UÊÿS¬Ê·¯ ªÊÒ¬àÿö ‚ÈÆflËÿ¸®fiö
‚¡ÊÃÊãÿ¡fi◊ÊŸÊÿ Áfl‡flfi àflÊ ŒflÊ flfiÒ‡flÊŸ⁄UÊ— ∑fiΧáflãàflÊŸfiÈc≈ÈU÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU®⁄URSflŒ˜Ô
œ˝ÈÆflÊÁ‚ ÁŒ‡ÊÊfi˘Á‚ œÊ⁄UÿÊ ◊Áÿfi ¬˝¡Êú ⁄UÊÿS¬Ê·¯ ªÊÒ¬àÿö ‚ÈÆflËÿ¸®fiö ‚¡ÊÃfiÊãÿ¡fi◊ÊŸÊÿH 58H
…ŒtÚto : nu ƒúñ[trhýe fw{the †e ! su ‚wk ¥çXÚS±„ì-Ä™ksÞ «tý™e Ë{t™ {íé±æ-r™ù÷
¥ç¨-Au. y™u ‚wk ÐëçƒÃ²ç¨-rðM‚]‚ Ëw¾ fh™the ¥ç¨-Au. ‚u y±æ-‚™u xææ²~æï‡æ-ðuŒ{tk rðÄt™ fhu÷
À‹Î¨æ-„tÞºte ytrŒ AkŒtuÚte ±¨±:-[tuðeË ð»to ËwÄe ƒúñ[the hnu™th rðît™ {the †e ÜëU‡±‹„郙tðu.
nu fw{th ƒúñ[the …wÁ»t ! su ‚wk ¥çXÚS±„ì-«týðtÞw™e Ë{t™ {íé±:-r™ù÷ Au y™u Ðë烱è…]rÚtðe™e Ë{t™ ût{tþe÷ ¥ç¨-Au. ‚u y±æ-‚™u ±¨±:-Wõ‚ ðËw ™t{f rðît™ xææ²~æï‡æ-ðuŒ{tk
«r‚…trŒ‚ À‹Î¨æ-„tÞºte ytrŒ AkŒtuÚte {tht …r‚ ÜëU‡±‹„é-ƒ™tðu. ‚u ‚wk }æç²-‚thtÚte «ËL™ {the
…í™e{tk Ðí…æ}æì-ËwkŒh Ëk‚t™tu, Úæ²:-Ä™™e Ðæï¯}æì-…wrü™u xææñÐy²}æì-„ti yÚtto‚T „tÞ, …]rÚtðe yÚtðt
ðtýe™t …r‚ ¼tð™u, ¨é±è²ü}æì-ËwkŒh …ht¢{™u {æÚ²-MÚttr…‚ fh. nkw y™u ‚wk ƒL™u ¨…æ„æÝì-yuf
„¼toþÞÚte Wí…L™ Ëðo Ëk‚t™tu™u ²…}ææÝæ²-rðãt™t Œt‚t yt[tÞo™u rðãt „úný {txu Ë{Š…‚ fheyu.
nu †e ! su ‚wk ¥çXÚS±„ì-ytftþ™e Ë{t™ {íé±æ-r™ùÞ ¥ç¨-Au y™u ¥‹„çÚÿæ}æì-yrð™tþeyûtÞ «u{Úte Þwõ‚ ¥ç¨-Au, ‚u y±æ-‚™u LÎíæ:-Áÿ ™t{f rðît™ [wkðt¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™wk Ëuð™
fh™th rðît™ ~æñcÅé|æïÝ-ðuŒ{tk fnu÷ À‹Î¨æ-rºtüw… AkŒÚte {the †e ÜëU‡±‹„é-ƒ™tðu.
nu ðeh …wÁ»t ! su ‚wk ytftþ Ë{t™ r™ù÷ Au y™u áZ «u{Úte Þwõ‚ Au, ‚u ‚™u [wkðt¤eË
ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™wk Ëuð™ fh™th rðît™ ðuŒ{tk «r‚…trŒ‚ rºtüw…T AkŒÚte {thtu Mðt{e ƒ™tðu. ‚u
‚wk }æç²- {the r«Þ …í™e{tk Ðí…æ}æì-ËíÞ, ƒ÷ y™u Ä{oÚte Þwõ‚ Ëk‚t™tu™u, Úæ²:-htßÞ÷û{e™e
Ðæï¯}æì-…wrü™u xææñÐy²}æì-yæÞt…f ¼tð™u ‚Útt ¨é±è²ü}æì-W¥t{ …ht¢{™u {æÚ²-Äthý fh, nwk-‚wk-ƒL™u

165

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¨…æ„æÝì-yuf WŒhÚte Wí…L™ Ëðo Ëk‚t™tu™u W¥t{ rþûtt yt…e™u, ðuŒrðãt™t yæÞÞ™ {txu ²…}ææÝæ²yk„-W…tk„tu Ërn‚ ðuŒ™u ¼ýtð™th yæÞt…f™u «Œt™ fheyu.
nu rðŒw»te †e ! su ‚wk ¥çXÚS±„ì-ytftþ™e Ë{t™ {íé±æ-r™ù÷ ¥ç¨-Au, læñ:-ËqÞo Ë{t™
«ftþ{t™ ¥ç¨-Au, ‚u y±æ-‚™u ¥æçÎy²æ:-yz‚t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™wk …t÷™ fhe™u …qýo rðãt
y™u ƒ÷™e «trÂÚte Þwõ‚ ytÂ, ËíÞðtŒe, Ä{toí{t rðît™ …æxæ„ïÝ-ðuŒ{tk fnu÷ À‹Î¨æ-s„‚e
AkŒÚte {the …í™e ÜëU‡±‹„é-fhu.
nu rðît™ …wÁ»t ! su ‚wk ytftþ Ë{t™ áZ y™u ËqÞo Ë{t™ ‚usMðe Au, ‚u ‚™u yz‚t¤eË
ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™wk Ëuð™ fh™th …qýo rðãtÞwõ‚, Ä{toí{t rðît™ ðuŒtuõ‚ s„‚e AkŒÚte {tht …r‚
ƒ™tðu. ‚u ‚wk }æç²-{the r«Þ …í™e{tk Ðí…æ}æì-þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚ Ëk‚t™tu™u Úæ²:-[¢ð‚eo htßÞ÷û{e™u
Ðæï¯}æì-…wrü™u, xææñÐy²}æì-Ëf÷ rðãt™t yrÄ…r‚-¼tð™u ‚Útt ¨é±è²ü}æì-ËwkŒh …ht¢{™u {æÚ²-Äthý
fh. nwk-‚wk-ƒL™u ¨…æ„æÝì-…tu‚t™t Ëk‚t™tu™u sL{Úte W¥t{ W…Œuþ yt…e™u Ëðo rðãtytu™u „úný fhðt
{txu ²…}ææÝæ²-r¢Þt-ftiþ÷ Ërn‚ Ëðo rðãt™t «ðõ‚t-yt[tÞo™u ËtU…eyu.
nu ËwkŒh yiïÞoÞwõ‚ …í™e ! su ‚wk ¥çXÚS±„ì-Ëqû{ «týðtÞw Ë{t™ {íé±æ-r™ù÷ ¥ç¨-Au y™u
çÎàæ:-Ëðo rŒþtytu{tk feŠ‚ðt¤e ¥ç¨-Auu. ‚u ‚™u ±ñEæÝÚæ:-Ëðo {™w»Þtu{tk þtu¼tÞ{t™ ç±Eï-Ëðo
Îï±æ:-W…Œuþf rðît™tu ¥æÝécÅé|æïÝ-ðuŒ{tk fnu÷ À‹Î¨æ-y™wüw…T AkŒÚte {tht ytÄe™ ÜëU‡±‹„é-fhu.
nu …wÁ»t ! suu ‚wk Ëqû{ ðtÞw™e Ë{t™ ÂMÚt‚ Au, çÎàæ:-Ëðo rŒþtytu{tk feŠ‚{t™ ¥ç¨-Au, su
y±æ-‚™u Ëðo «òytu{tk þtu¼tÞ{t™, Ëðo rðît™ {tht ytrÄ™ fhu, ‚u yt… }æç²-{tht{tk Ðí…æ}æìþw¼ ÷ûtý Þwõ‚ Ëk‚t™tu™u Úæ²:-Ëðo yiïÞo™e Ðæï¯}æì-…wrü™u xææñÐy²}æì-ðtýe™e [‚whtE™u ‚Útt ¨é±è²ü}æìËwkŒh …ht¢{™u {æÚ²-Äthý fh. nwk-‚wk-ƒL™u W¥t{ W…Œuþ {txu ¨…æ„æÝì-yt…ýtk Ëk‚t™tu™u ²…}ææÝæ²ËíÞ™t W…Œuþf yæÞt…f™e Ë{e… Ë{…oý fheyu. (58)
¼tðtÚto : ßÞthu †e-…wÁ»t …hM…h …heûtt fhe™u yuf-ƒes áZ «er‚ Þwõ‚ ƒ™u, íÞthu ðuŒ rðrÄ
y™wËth Þ¿t fhe™u, ðuŒtuõ‚ r™Þ{tu™tu Mðefth fhe™u rððtn fhu. ‚Útt Ëk‚t™ Wí…L™ fhu.
ßÞtk ËwÄe …wºt-…wºteytu ytX ð»to ËwÄe™t ÚttÞ íÞtk ËwÄe {t‚t-r…‚t ‚u™u W¥t{ rþûtt yt…u. íÞth
…Ae ƒúñ[Þo ðú‚ Äthý fhtðe, rðãt yæÞÞ™ {txu …tu‚t™t ½hÚte yr‚ Œqh yt rðît™tu y™u
rðŒw»teytu™e …tXþt¤t{tk {tuf÷u.
yt ftÞo{tk sux÷wk Ä™ ÔÞÞ fhðt ÞtuøÞ ntuÞ ‚ux÷wk ¾[o fhu, Ëk‚t™tu™u rðãt Œt™Úte yrÄf
ƒeòu ftuE W…fth y™u Ä{o ™Úte. {txu ‚u™wk r™hk‚h y™wct™ fÞto fhuu. (58)

•ÁŒfiàÿÒ ⁄UÊSŸÊSÿÁŒfiÁÃCÔU Á’Àʯ ªÎèáÊÊÃÈ– ∑ΧÆàflÊÿ ‚Ê ◊„UË◊ÈÆπÊ¢ ◊ÎÆã◊ÿË¥
ÿÊÁŸfi◊ÇŸÿfi– ¬ÈÆòÊèÿ— ¬˝Êÿfië¿UŒÁŒfiÁ× üʬÿÊÁŸÁÃfiH 59H
…ŒtÚto : nu yæÞtr…ft rðŒw»te ! su fthýu ‚wk ¥çÎy²ñ-rðãt«ftþ {txu ÚæSÝæ-Œt™þe÷ ¥ç¨Au. ‚uÚte „ï-‚the …tËuÚte çÏæH}æì-ƒúñ[Þo™u Äthý ÜëUy±æ²-fhe™u ¥çÎç„:-…wºt y™u fLÞt rðãtytu™u

166

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

xæë|‡ææ„é-„úný fhu.
‚u ¨æ-‚wk ¥çÎç„:-{t‚t }æë‹}æ²è}æì-{txe™e ƒ™u÷e ²æïçÝ}æì-…ŒtÚttuo™u r{© fh™the }æãè}æì-{tuxe
©¶æ}æì-…tfMÚtt÷e-‚tkƒze™u ¥xݲï-yÂø™ …h MÚttr…‚ fhðt {txu Ðé~æï|²:-Ëk‚t™tu™u Ðíæ²ÓÀ„ì-«Œt™
fhu. ‚uytu rðãt y™u ËwrþûttÚte Þwõ‚ ƒ™e™u ©¶æ}æì-‚tkƒze{tk §ç„-yuðe he‚u ŸæвæÝì-yL™ ytrŒ
…ŒtÚttuo …ftðu . (59)
¼tðtÚto : fw{th …wÁ»ttu™e …tXþt¤t{tk y™u fLÞtytu †eytu™e …tXþt¤t{tk sE™u, ƒúñ[Þo Äthý
fhe™u Ëwþe÷‚tÚte rðãtytu y™u …tf rðrÄ™u þe¾u-„úný fhu, ytnth-rðnthtu™wk …ý r™Þ{t™wËth
Ëuð™ fhu,
rð»tÞtu™e fÚtt fŒe Ëtk¼¤u …ý ™rn, {ã, {tkË yt¤Ë y™u yr‚r™ÿt™tu íÞt„ fhe™u,
yæÞt…ftu™e Ëuðt y™u y™wfq¤‚t y™wËth ð‚toð fhe™u W¥t{ ðú‚tu™u Äthý fhu. (59)

fl‚fiflSàflÊ œÍ¬ÿãÃÈ ªÊÿòÊáÊ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô L§º˝ÊSàflÊfi œÍ¬ÿãÃÈÆ òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ
¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflŒÊfiÁŒàÿÊSàflÊfi œÍ¬ÿãÃÈÆ ¡ÊªfiÃŸ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô Áfl‡flfi àflÊ ŒflÊ
flfiÒ‡flÊŸ⁄UÊ œfiͬÿãàflÊŸfiÈc≈ÈU÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU®⁄URSflÁŒãº˝fiSàflÊ œÍ¬ÿÃÈÆ flLfi§áÊSàflÊ œÍ¬ÿÃÈÆ
ÁflcáÊfiÈSàflÊ œÍ¬ÿÃÈH 60H
…ŒtÚto : nu ƒúñ[the ðt ƒúñ[trhýe ! su ±¨±:-ðËw ™t{f «Út{ fturx™t rðît™ Au, ‚u xææ²~æï‡æÀ‹Î¨æ-ðuŒ™t „tÞºte AkŒÚte y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-«týtu™e Ë{t™ Ëw„krÄ‚ yL™trŒ Ë{t™ {êв‹„éËkMfthÞwõ‚-þwØ fhu.
LÎíæ:-su {æÞ{ fturx™t Áÿ ™t{f rðît™ Au, ‚u ~æñcÅé|æïÝ-À‹Î¨æ-ðuŒtuõ‚ rºtüw…T AkŒÚte ¥çXÚS±„ìrð¿tt™™e Ë{t™ y±æ-‚thtu {êв‹„é-rðãt y™u ËwrþûttÚte ËkMfth-þwØ fhu.
¥æçÎy²æ:-Ëðtuo¥t{ yæÞt…f rðît™ …æxæ„ïÝ-À‹Î¨æ-ðuŒtuõ‚ s„‚e AkŒÚte ¥çXÚS±„ì-ƒúñtkz™t
þwØ ðtÞw™e Ë{t™ y±æ-‚thtu {êв‹„é-Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth™t „únýÚte ËkMfth fhu.
±ñEæÝÚæ:-Ëðo {™w»Þtu{tk ËíÞ, Ä{o y™u rðãt™tu «ftþ fh™th ç±Eï-Ëðo Îï±æ:-ËíÞ™t W…Œuþf
rðît™ ¥æÝécÅé|æïÝ-ðuŒtuõ‚ y™wüw…T À‹Î¨æ-AkŒÚte ¥çXÚS±„ì-rðãw‚T™e Ë{t™ y±æ-‚thtu {êв‹„éËíÞtu…ŒuþÚte ËkMfth fhu.
§‹Îí:-…h{ yiïÞoÞwõ‚ htò y±æ-‚thtu {êв„é-hts™er‚ rðãtÚte ËkMfth fhu.
±L‡æ:-©uc LÞtÞtÄeþ y±æ-‚thtu {êв„é-LÞtÞr¢ÞtÚte ËkÞwõ‚ fhu.
ç±c‡æé:-Ëf÷ rðãt y™u Þtu„tk„tu™wk yt[hý fh™th Þtu„ehts y±æ-‚™u {êв„é-Þtu„rðãtÚte
ËkMfthÞwõ‚ fhu. ‚wk yu Ëðo™e Ëuðt fÞto fh. (60)
¼tðtÚto : Ëðo yæÞt…f y™u Ëk…qýo yæÞtr…ft Ëðo W¥t{ r¢ÞtytuÚte ƒúñ[theytu y™u
ƒúñ[trhýeytu™u rðãt y™u ËwrþûttÚte þe½ú Þwõ‚ fhu.

167

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

suÚte ‚uytu ƒúñ[Þo …qýo fhe™u, ÞÚtt Ë{Þ „]nt©{ ytrŒ™wk Ëuð™ fhu. (60)

•ÁŒfiÁÃc≈˜UÔflÊ ŒflË Áfl‡flŒfi√ÿÊflÃË ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄URSflÃ˜Ô πfiŸàflfl≈U
Œflʟʯ àflÊ ¬àŸËfiŒ¸flË*fl‡flŒfi√ÿÊflÃË— ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄URSflgfiœÃÍπ
Áœ·áÊÊfiSàflÊ ŒflË*fl‡flŒfi√ÿÊflÃË— ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄URSflŒ÷~ËãœÃÊ◊Èπ
flMfi§òÊËc≈˜Ufl
Ô Ê ŒflË*fl‡flŒfi√ÿÊflÃË— ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄URSflë¿˛Ufi¬ÿãÃÍπ ÇŸÊSàflÓÊ
ŒflË*fl‡flŒfi√ÿÊflÃË— ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄URSflà¬fiøãÃÍπ ¡ŸfiÿSàflÊ˘Á¿fiU㟬òÊÊ
ŒflË*fl‡flŒfi√ÿÊflÃË— ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚œSÕfi˘•ÁXÔU⁄UÆSflà¬fiøãÃÍπH 61H
…ŒtÚto : nu ¥±Å-yð„wý y™u ®™Œthrn‚ [yfÚt™eÞ yt™kŒÞwõ‚.] ƒt¤f ! ç±EÎïò汄èËðo rðît™tu{tk «þM‚ ¿tt™ðtýe, ¥çÎç„:-y¾kz rðãt ¼ýtð™the, Îï±è-rðŒw»te †e, ÐëçƒÃ²æ:¼qr{™t ¨{Sƒï-yuf þw¼ MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-yÂø™™e Ë{t™ ¶Ý„é-su{ ¼qr{™u ¾tuŒe™u
s÷ «t fhu Au, ‚u{ rðãtÞwõ‚ fhu.
nu ©¶ï-¿tt™Þwõ‚ fLÞt ! Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™e ÐyÝè:-†e su ç±EÎïò汄è:-Ëk…qýo rðît™tu{tk
yrÄf rðãtÞwõ‚ Îï±è:-rðŒw»te Au. ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t ¨{Sƒï-yuf MÚtt™{tk ¥çXÚS±„ì-«tý™e
Ë{t™ y±æ-‚™u Î{„é-Äthý fhu.
nu ©¶ï-rð¿tt™™e RåAwf fLÞt ç±EÎïò汄è:-Ëðo rðît™tu{tk W¥t{ ç{¯‡ææ:-«þkrË‚ ðtýeÞwõ‚
ƒwrØ{‚e Îï±è:-rðãtÞwõ‚ †e ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t ¨{Sƒï-yuf MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-«tý™e
Ë{t™ ¥|æè‹{„æ}æì--«Œe fhu.
nu ©¶ï-yL™ ytrŒ …ftððt™e ‚tkƒze Ë{t™ rðãt™u Äthý fh™the fLÞt ! ç±EÎïò汄è:W¥t{ rðŒw»te ±M~æè:-rðãt „úný {txu Mðefth fhðt ÞtuøÞ Îï±è:-Y…ð‚e †e ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t
¨{Sƒï-yuf þwæÄ MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-ËqÞo™e Ë{t™ Ÿæв‹„é-þwØ ‚usÂMð™e fhu.
nu ©¶ï-¿tt™™e EåAwf fLÞt ! ç±EÎïò汄è: Ëðo rðãtðt™tu{tk W¥t{ Îï±è:-þwØrðãtÚte Þwõ‚
xÝæ:-ðuŒðtýe™e ¿tt‚t †e ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t yuf ¨{Sƒï-W¥t{ MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-rðãw‚T™e
Ë{t™ Й‹„é-áZ ƒ÷Ätrhýe fhu.
nu ©¶ï-¿tt™ rs¿ttËw fw{the ! ç±EÎïò汄è: W¥t{ rðãt ¼ýu÷e ¥çÓÀ‹ÝÐ~ææ:-y¾krz‚ ™ðe™
þwØ ð†tu™u Äthý fh™th ‚Útt Þt™tu{tk s™the …ݲ:-þw¼„wýtuÚte «rËØ Îï±è:-rŒÔÞ„wýtu™u yt…™the
†e ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t ¨{Sƒï-W¥t{ «Œuþ{tk y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-yti»trÄytu™t hË™e Ë{t™ Й‹„éËkMfth Þwõ‚ fhu.
nu fw{the fLÞu ! ‚wk yu …qðtuoõ‚ Ëðo †eytuÚte ƒúñ[Þo…qðof rðãt „úný fh. (61)
¼tðtÚto : su{ r™…wý hËtuÞt îtht ‚tkƒze-…tºt ytrŒ{tk yL™trŒ ËkMf]‚ fhe™u ©uc ƒ™tððt{tk

168

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ytðu Au ‚u{, {t‚t-r…‚t, yt[tÞo y™u yr‚rÚtytu fw{th y™u fw{trhftytu™u ‚u™e ƒtÕÞtðMÚttÚte
÷E™u rððtnÚte …qðo ËwÄe W¥t{ ƒ™tðu. (61)

Á◊òÊSÿfi ø·¸áÊËœÎÃÊ˘flÊfi ŒflSÿfi ‚ÊŸÁ‚– lÈÆ꟢ ÁøòÊüÊfiflSÃ◊◊˜ÔH 62H
…ŒtÚto : nu †e ! ‚wk ™¯ü‡æè{ë„:-ËwrþûttÚte {™w»Þtu™u Äthý fh™th ç}æ~æS²-r{ºt Îï±S²-ft{™t
ÞtuøÞ …r‚™t ç™~æŸæ±S„}æ}æì-r[ºt = ytùÞo Y… yL™trŒ …ŒtÚto™t nu‚w ¨æÝç¨-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ
«t[e™-sq™t lé}Ý}æì-Ä™™e ¥±:-hûtt fh. (62)
¼tðtÚto : „]nftÞtuo{tk fwþ¤ †e Ëðo ytL‚rhf „]nftÞtuo™u MðtÄe™ ht¾e™u ‚u™u ÞÚttð‚T WL™‚
fhu. (62)

ŒflSàflÊfi ‚ÁflÃÊmfi¬ÃÈ ‚ȬÊÁáÊ— Sflfiæ˜UÔ®ªÈÆÁ⁄U— ‚fiÈ’Ê„ÈUL§Rà ‡ÊÄàÿÊfi–
•√ÿfiÕ◊ÊŸÊ ¬ÎÁÕ√ÿÊ◊ʇÊÊ ÁŒ‡Ê˘•Ê¬fiÎáÊH 63H
…ŒtÚto : nu †e ! ¨éÏææãé:-ËwkŒh ¼wòytuÞwõ‚, ¨éÐæç‡æ:-ËwkŒh ntÚtÞwõ‚, S±XäçÚ:-ËwkŒh ytk„¤eytu
Þwõ‚, ¨ç±„æ-ËqÞo Ë{t™ yiïÞoŒt‚t, Îï±:-rŒÔÞ „wý, f{o, y™u Mð¼tðÞwõ‚ …r‚ Au, ‚u àævy²æ…tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe …h ÂMÚth fhe™u y±æ-‚™u ©mЄé-ð]rØ™e ËtÚtu „¼oð‚e fhu. ©„y™u ‚wk …ý …tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte ¥Ã²ƒ}ææÝæ-r™¼oÞ ƒ™e™u …r‚™t Ëuð™Úte …tu‚t™e ¥æàææ:-EåAt
y™u feŠ‚Úte Ëðo çÎàæ:-rŒþtytu™u ¥æÐë‡æ-…qýo fh. (63)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»t …hM…h «u{Þwõ‚, ӌޙu Ár[fh, Ëw…herût‚ ƒ™e™u, …tu‚t™e EåAt™wËth
MðÞkðh rðrÄÚte rððtn fhe™u, yr‚ rð»tÞtËÂõ‚™tu íÞt„ fhe™u, É‚w„t{e ƒ™e™u, …tu‚t™t Ët{ÚÞoƒ÷™e ntr™ fŒe …ý ™ fhu.
fthý fu rs‚urLÿÞ †e-…wÁ»ttu{tk htu„tu™e Wí…r¥t y™u ‚u™t ƒ÷™e ntr™ Út‚e ™Úte. ‚uÚte ‚uytu
yu ËkÞ{™wk …t÷™ fh‚t hnu. (63)

©UàÕÊÿfi ’΄UÃË ÷flÊŒfiÈ ÁÃDÔU œ˝ÈÆflÊ àfl◊˜Ô–
Á◊òÊÒÃÊ¢ Ãfi˘©UπÊ¢ ¬Á⁄UfiŒŒÊêÿÁ÷fiàÿÊ˘∞Æ·Ê ◊Ê ÷fiÁŒH 64H
…ŒtÚto : nu rðŒw»te fLÞt ! y±}æì-‚wk {íé±æ-{k„÷ftÞtuo{tk r™ù÷ ƒwrØÞwõ‚, Ïæëã„è-{nt™ …wÁ»ttÚtoÞwõ‚,
|æ±-ƒ™. rððtn fhðt {txu ©çœæcÆ-«Þí™ fh. ©yƒæ²-ytt÷MÞ íÞt„e™u yu …r‚™tu Mðefth fh.
nu ç}æ~æ-ËwÓŒT…r‚ ! „ï-‚tht {txu »„æ}æì-yu ©¶æ}æì-«t fhðt ÞtuøÞ fLÞt™u ¥ç|æy²ñ-r™¼oÞ‚t
{txu ÐçÚ+ÎÎæç}æ-Ëðo «fthu «Œt™ fhwk Awk. ©-‚uÚte ‚wk »¯æ-yu «íÞût «t ÚtÞu÷e †e™u }ææ |æïçÎr¼L™ fh ™rn. (64)
¼tðtÚto : fLÞt y™u ðh ¢{þ: …tu‚t™u r«Þ …whw»t y™u …tu‚t™u r«Þ fLÞt™u MðÞk …heûtt fhe™u

169

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u™tu Mðefth fhðt™e RåAt fhu.
ßÞthu ƒL™u™t rððtn fhðt™tu r™ùÞ ÚttÞ, íÞthu {t‚t, r…‚t, yt[tÞo ytrŒ ‚u ƒL™u™t rððtn
fhu.
‚uytu ƒL™u …hM…h ¼uŒ¼tð y™u ÔÞr¼[th fŒe ™ fhu …hL‚w …wÁ»t †e-ðú‚e y™u †e …r‚ðú‚t
ƒ™e™u ËtÚtu {¤e™u hnu. (64)

fl‚fiflSàflÊ¿ÎUfiãŒãÃÈ ªÊÿòÊáÊ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflº˝Èƺ˝ÊSàflÊ¿ÎfiUãŒãÃÈÆ òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflŒÊfiÁŒàÿÊSàflÊ¿ÎfiUãŒãÃÈ ¡ÊªfiÃŸ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflÁm‡flfi àflÊ ŒflÊ flÒfi‡flÊŸ⁄UÊ˘˘•Ê¿ÎUfiãŒãàflÊŸfiÈc≈ÈU÷Ÿ ¿UãŒfi‚ÊÁXÔU⁄URSflØÔH 65H
…ŒtÚto : nu †e ðt …wÁ»t ! ±¨±:-ðËw ™t{f «Út{ fturx™t rðît™T xææ²~æï‡æ-©uc rðãtytu™wk
su{tk ¿tt™ fhðt{tk ytðu ‚u ðuŒ™t rð¼t„ Y… M‚tuºt À‹Î¨æ-„tÞºte AkŒÚte su y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ìyÂø™™e Ë{t™ ¥æÀë‹Î‹„é-«ftþ{t™ fhu.
LÎíæ:-{æÞ{ fturx™t Áÿ™t{f rðît™T ~æñcÅé|æïÝ-su{tk ¿tt™, f{o y™u W…tË™t ÂMÚt‚ Au. ‚u
À‹Î¨æ-ðuŒ™t M‚tuºt ¼t„Úte ¥çXÚS±„ì-«tý™e Ë{t™ y±æ-‚™u ¥æÀë‹Î‹„é-«ßðr÷‚ fhu.
¥æçÎy²æ:-W¥t{ fturx™t ytrŒíÞ ™t{f rðît™T …æxæ„ïÝ-s„‚T™e rðãt™t «ftþf À‹Î¨æ-ðuŒ™t
M‚tuºt ¼t„Úte y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-ËqÞo Ë{t™ ‚usMðe ¥æÀë‹Î‹„é-þwØ fhu.
±ñEæÝÚæ:-Ë{M‚ {™w»Þtu{tk þtu¼tÞ{t™ Îï±æ: ËíÞ W…Œuþ yt…™th ç±Eï-Ëðo rðît™T ¥æÝécÅé|æïÝrðãt „úný fÞto …Ae su Œw:¾tuÚte Atuztðu ‚u À‹Î¨æ-ðuŒ™t ¼t„Úte y±æ-‚™u ¥çXÚS±„ì-Ë{M‚
yti»trÄytu™t hË™e Ë{t™ ¥æÀë‹Î‹„é-þwØ Y…{tk Ëk…L™ fhu. (65)
¼tðtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u, su rðît™T y™u rðŒw»teytu þheh y™u ytí{t™t ƒ÷™e
ð]rØ fh™th W…ŒuþÚte [Ëðo™u]Ëwþtur¼‚ fhu, ‚u™e Ëuðt y™u Ëk„ r™hk‚h fhtu, yLÞ þqÿ s™tu™tu
™rn. (65)

•Ê∑Ífi§ÁÃ◊|ÇŸ¢ ¬˝ÿÈ¡ú SflÊ„UÊ ◊ŸÊfi ◊œÊ◊|ÇŸ¢ ¬˝ÿÈ¡ú SflÊ„UÊfi ÁøûÊ¢ ÁflôÊÊfiÃ◊|ÇŸ¢
¬˝ÿÈ¡ú SflÊ„UÊfi flÊøÊ ÁflœfiÎÁÃ◊|ÇŸ¢ ¬˝ÿÈ¡ú SflÊ„UÊfi ¬˝¡Ê¬fiÃÿ ◊Ÿfifl SflÊ„UÊ˘ÇŸÿfi
flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿ SflÊ„UÊfiH 66H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ðuŒ™t „tÞºte ytrŒ {kºttuÚte S±æãæ-ËíÞr¢ÞtÚte ¥æÜêUç„}æì-WíËtn
yt…™th r¢ÞtÚte Ðí²é…}æì-«uhýt fh™th ¥çxÝ}æì-«rËØ yÂø™™u S±æãæ-ËíÞðtýeÚte }æÝ:-RåAt™t
ËtÄ™™u }æï{æ}æì-ƒwrØ y™u Ðí²é…}æì-ËkƒkÄ fh™the ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u S±æãæ-ËíÞ ÔÞðnthtuÚte 籿ææ„}æìòýu÷t rð»tÞ™u Ðí²é…}æì-ÔÞðnth{tk «Þtu„ fhu÷ ¥çxÝ}æì-yÂø™ Ë{t™ «ftrþ‚ 癜æ}æì-r[¥t™u
S±æãæ-Þtu„r¢Þt™e her‚Úte ±æ™:-ðtýeytu™e ç±{ëç„}æì-rðrðÄ «fth™e Äthýtytu™u Ðí²é…}æì-«Þtu„

170

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhu÷ ¥çxÝ}æì-Þtu„tÇÞtËÚte Wí…L™ fhu÷ rðãw‚T™u Ðí…æЄ²ï-«ò™t Mðt{e }æݱï-{™™þe÷ …wÁ»t
{txu S±æãæ-ËíÞðtýe™u ‚Útt ¥xݲï-rð¿tt™ MðY… ±ñEæÝÚæ²-Ëðo {™w»Þtu{tk «ftþ{t™ s„Œeïh™u
{txu S±æãæ-Ä{oÞwõ‚ r¢Þt™u Þwõ‚ fhtðe™u r™hk‚h ¥æÀë‹Î‹„é-W¥t{ he‚u þwØ fhtu. (66)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …wÁ»ttÚtoÚte ðuŒtrŒ þt†tu™wk yæÞÞ™ fhe™u ‚Útt WíËtntrŒ™u ðÄthe™u
ÔÞðnth ‚Útt …h{tÚto™e r¢Þtytu™t ËkƒkÄÚte yt ÷tuf y™u …h÷tuf™tk Ëw¾tu™u «t fhu. (66)

Áfl‡flÊfi ŒflSÿfi ŸÃÈ◊¸ÃÊ¸Ó flÈ⁄UËà ‚Åÿ◊˜Ô–
Áfl‡flÊfi ⁄UÊÿ˘ßfi·ÈäÿÁà lÈÆ꟢ flfiÎáÊËà ¬ÈÆcÿ‚ SflÊ„UÊfiH 67H
…ŒtÚto : rðît™ {™w»Þ™e Ë{t™ ç±E: Ëðo }æœæü:-{™w»Þ Ýï„é:-Ëðo™t ™tÞf, Îï±S²-Ëðos„‚™t
«ftþf …h{uïh™e ¨w²}æì-r{ºt‚t™tu ±éÚè„-Mðefth fhu.
ç±E:-Ëðo {™w»Þtu Úæ²ï-þtu¼t y™u ÷û{e™e «tr {txu §¯éŠ²ç„-ƒtý ytrŒ þ†tu™u Äthý
fhu. (67)
S±æãæ-ËíÞðtýe y™u lé}Ý}æì-«ftþÞwõ‚ Þ¿t™u ðt yL™™u ±ë‡æè„-„úný fhu y™u su{ ‚u™tÚte
‚wk Ðéc²¨ï-…wü ƒ™u Au, ‚u{ y{u …ý ƒ™eyu. (67)
¼tðtÚto : „]nMÚt {™w»Þtuyu …h{uïh ËtÚtu r{ºt‚t fhe™u, ËíÞ ÔÞðnth îtht yiïÞo™u «tÂ
fhe™u, ÞþMðe ftÞtuo r™íÞ fÞto fhu. (67)

◊Ê ‚È Á÷fiàÕÊ ◊Ê ‚È Á⁄U·Ê˘ê’fi œÎÆcáÊÈ flË⁄UÿfiSfl ‚È–
•|ÇŸ‡øŒ¢ ∑fi§Á⁄UcÿÕ—H 68H
…ŒtÚto : nu ¥}Ïæ-{t‚t ! ‚wk y{™u rðãtÚte }ææ + ¨é + ç|æyƒæ:-…]Útf ™ fh, }ææ + ¨é + çÚ¯:Œw:¾ ™ yt…, {ëc‡æé-áZ‚t…qðof ¨é + ±èÚ²S±-ythk¼ fhu ËwkŒh f{o™u …qýo yt he‚u yt[hý fh‚tk
‚{u {t‚t y™u …wºt ƒL™u ¥çxÝ:-yÂø™ Ë{t™ ™-§Î}æì-fhðt ÞtuøÞ yu Ëðo f{tuo™u ÜUçÚc²ƒ:fhe þfþtu. (68)
¼tðtÚto : {t‚t …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u W¥t{ rþûtt yt…u, suÚte ‚uytu …hM…h «u{e y™u ðeh ƒ™u.
su fhðt ÞtuøÞ ntuÞ ‚u f{o fhu y™u ™ fhðt ÞtuøÞ ™ fhu. (68)

ŒÎö„UfiSfl ŒÁfl ¬ÎÁÕÁfl SflSÃÿfi˘•Ê‚ÈÆ⁄UË ◊ÊÿÊ SflœÿÊfi ∑ÎƧÃÊÁ‚fi–
¡ÈCÔ¢Ufi Œflèÿfi˘ßŒ◊fiSÃÈ „U√ÿ◊Á⁄fiUCÔUÊ àfl◊ÈÁŒfiÁ„U ÿôÊ˘•|S◊Ÿ˜ÔH 69H
…ŒtÚto : nu Ðëçƒç±-¼qr{ Ë{t™ rðãt™t rðM‚th™u «t ÚtÞu÷e Îïç±-rðãtÚte Þwõ‚ …í™e !
‚™u S±S„²ï-Ëw¾ {txu S±{²æ-yL™ ðt s÷Úte su ¥æ¨éÚè-«tý…tu»tf …wÁ»ttu™e }ææ²æ-ƒwrØ Au ‚u™u
ÜëU„æ-rËØ fhu÷ ¥ç¨-Au, ‚uÚte y±}æì-‚wk …r‚™e-{the ö¢ãS±-WL™r‚ fh. ¥çÚcÅæ-®nËt hrn‚ ƒ™e™u

171

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥çS}æÝì-yu ²¿æï-Ëk„ fhðt ÞtuøÞ „]nt©{{tk ©çÎçã-«ftþ™u «t fh. ‚U su …écÅ}æì-Ëuð™ fhu÷
§Î}æì-yu ãò}æì-Œt™ yt…ðt-÷uðt ÞtuøÞ …ŒtÚto Au, ‚u Îï±ï|²:-rðît™tu ðt rŒÔÞ„wýtu™e «tr {txu
¥S„é-ÚttÞ. (69)
¼tðtÚto : su †e …r‚™u «t fhe™u ½h{tk hnu Au, ‚u ËwƒwrØÚte Ëw¾ {txu «Þí™ fhu.
‚u ©uc he‚u yL™trŒ …ŒtÚttuo™u Ár[fthf ƒ™tðu y™u fŒe ftuE™u Œw:¾ yÚtðt ftuE ËtÚtu ðih
ƒwrØ ™ ht¾u. (69)

º˝˜Ôflfi㟗 ‚*¬⁄UÊfi‚ÈÁ× ¬˝àŸÊ „UÊÃÊ fl⁄fiUáÿ—– ‚„fiU‚S¬ÈÆòÊÊ˘•jÈfi×H 70H
…ŒtÚto : nu …‚u ! ‚wk Îí±‹Ý:-ð]ût ytrŒ yti»trÄytu Þwõ‚, yÚtðt yL™ Þwõ‚ Au yuðt ¨<ÐÚæ¨éç„:½]‚ ytrŒ …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fh™th, ÐíyÝ:-Ë™t‚™ ãæï„æ-ytŒt™-«Œt™ fh™th, ±Ú:-Mðefth fhðt
ÞtuøÞ, ¨ã¨:-ƒ¤ðt™™t Ðé~æ:-…wºt y™u ¥Îì|æé„:-yŒT¼w‚ „wý, f{o, Mð¼tð Þwõ‚ yt… Ëw¾ {txu
yu „]nt©{{tk þtu¼tÞ{t™ ƒ™tu. (70)
¼tðtÚto : fLÞt-su™t r…‚t ƒúñ[Þo Ëuð™Úte ƒ÷ðt™ ntuÞ, su …wÁ»ttÚtoÚte yL™ ytrŒ rðrðÄ
…ŒtÚttuo «t fhe þfu y™u …rðºt Mð¼tð Þwõ‚ …wÁ»t ntuÞ, ‚u™e ËtÚtu rððtn fhe™u-r™hk‚h Ëw¾™tu
¼tu„ fhu. (70)

¬⁄fiUSÿÊ˘•Áœfi ‚¢flÃÊ˘flfi⁄UÊ°2˘•èÿÊÃfi⁄U– ÿòÊÊ„U◊|S◊ ÃÊ°2˘•fiflH 71H
…ŒtÚto : nu fLÞt ! su ÐÚS²æ:-W¥t{ fLÞt nwk ‚thtu ¥ç{-…r‚ ƒ™ðt EåAwk Awk, ‚u ‚wk ¨}±„:rð¼õ‚ ¥±ÚæÝì-™e[ „wý, Mð¼tð™u ¥ç|æ+¥æ+„Ú-Œqh fh y™u ²~æ-su fw¤{tk ¥ã}æì-nwk ¥çS}æAwk „æÝì-‚u W¥t{ {™w»Þtu™e ¥±-hûtt fh. (71)
¼tðtÚto : fLÞt-…tu‚t™tÚte yrÄf ƒ÷ y™u rðãt Þwõ‚ yÚtðt Ë{t™ ntuÞ ‚uðt …r‚™tu Mðefth
fhu …hL‚w yÕ…™tu ™rn. su™tÚte …trý-nM‚ „úný fhu ‚u™t ËkƒkÄe y™u r{ºttu™u ËŒt Ëk‚wü fhu. (71)

¬®⁄UR◊SÿÊfi— ¬⁄UÊflÃÊfi ⁄UÊÁ„UŒfi‡fl˘ß„UʪfiÁ„U–
¬ÈÆ⁄UËcÿ~— ¬ÈL§Á¬˝ÿÊ˘ÇŸ àfl¢ Ãfi⁄UÊ ◊Îœfi—H 72H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe™T rð¿tt™Þwõ‚ …‚u ! ÚæïçãÎS±:-hturn‚T-yÂø™ ytrŒ
…ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ yï-ðtn™tuÚte Þwõ‚, ÐéÚèc²:-…t÷ftu{tk ©uc, ÐéLçÐí²: y™uf {™w»ÞtuÚte «er‚ ht¾™th,
y±}æì-yt… §ã-yt „]nt©{{tk ÐÚ汄:-Œqh ŒuþÚte ÐÚ}æS²æ:-yr‚ W¥t{ „wý, Y… y™u Mð¼tðÞwõ‚
fLÞt™e feŠ‚ Ëtk¼¤e™u ¥æxæçã-ytðtu y™u ‚u™e ËtÚtu }æë{:-ƒeò™t …ŒtÚttuo™e EåAt fh™tht þºtwytu™tu
„Ú-r‚hMfth fhtu. (72)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …tu‚t™e fLÞt yÚtðt …wºt™tu rððtn Ë{e… Œuþ{tk fŒe fhðtu ™rn. sux÷tu
Œqh Œuþ{tk rððtn fhðt{tk ytðu Au, ‚ux÷wk yrÄf Ëw¾ {¤u Au. Ë{e… Œuþ{tk fhðtÚte fkftË s
ÚttÞ Au. (72)

172

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÿŒfiÇŸ ∑§ÊÁŸ ∑§ÊÁŸfi ÁøŒÊ Ã ŒÊMfi§ÁáÊ Œä◊Á‚fi–
‚flZ ÃŒfiSÃÈ Ã ÉÊÎÆâ ÃîÊÈfi·Sfl ÿÁflDÔU®KH 73H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆK-yíÞk‚ ÞwðtðMÚtt™u «t ÚtÞu÷ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe rðît™ …wÁ»t
ðt †e ! yt… su{ ÜUæçÝ ÜUæçÝ ç™„ì-fE, fE …ý ðM‚wytu „ï-‚the Au, ‚u™u y{u ÎæLç‡æ-ftc™t
…tºt{tk-fƒtx{tk ¥æΊ}æç¨-Äthý fheyu.-ht¾eyu.
²„ì-su fkE y{the ðM‚w Au, „„ì-‚u ¨±ü}æì-ƒÄe „ï-‚the ¥S„é-s ÚttÞ, su y{tht Íæë„}æì½]‚ ytrŒ …ŒtÚttuo Au, „„ì-‚u™wk ‚wk …é¯S±-Ëuð™ fh. ²„ì-su fkE ‚tht …ŒtÚttuo Au. ‚u ƒÄtk y{tht
Au y™u su ‚tht ½]‚ ð„uhu …ŒtÚttuo Au ‚u™u y{u „úný fheyu. (73)
¼tðtÚto : ƒúñ[the ytrŒ {™w»Þ …tu‚t™t Ëðo …ŒtÚttuo Ëðo™t [W…fth] {txu ht¾u. fŒe…ý E»ttoÚte
…hM…h swŒt ™ …zu, suÚte Ëðo™t Ëðo Ëw¾tu™e ð]rØ ÚttÞ y™u rðΙ ™ …zu. yt he‚u †e-…wÁ»t …ý
…hM…h ð‚o™ fhu. (73)

ÿŒûÿfiÈ®¬Á¡ÁuÔfiU∑§Ê ÿmÆ◊˝Ê˘•fiÁ¬¸Ó®ÁÖ
‚flZ ÃŒfiSÃÈ Ã ÉÊÎÆâ ÃîÊÈfi·Sfl ÿÁflcΔU®KH 74H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆK-yíÞk‚ ÞwðtðMÚtt™u «t …‚u ! yt… y™u ©Ðç…çuÜUæ-su™e rsbt ErLÿÞ
y™wfq¤ yÚtto‚T ðþ{tk ntuÞ yuðe †e ²„ì-su ¥çœæ-¼tus™ fhu Au, ²„ì-su ±}æíì:-{w¾Úte ƒnth ™ef¤u÷
«týðtÞw ¥ç„+¨Ðüç„-yíÞk‚ ‚eðú „r‚ fhu Au, „„ì-‚u ¨±ü}æì-Ëðo „ï-‚tht ¥S„é-ƒ™u. su ‚tht Íæë„}æì½]‚ ytrŒ W¥t{ …ŒtÚttuo Au „„ì-‚u™wk ‚wk …é¯S±-Ëuð™ fh. (74)
¼tðtÚto : su ‚hV …r‚ «ð]¥t ntuÞ yÚtðt su ‚hV …í™e «ð]¥t ntuÞ, ‚Œ™wËth …r‚-…í™e ƒL™u
«ð]¥t hnu. su …í™e™t Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo ntuÞ ‚u …r‚™t y™u su …r‚™t Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo ntuÞ ‚u
…í™e™t ƒ™u. yt rð»tÞ{tk fŒe…ý ftuE «fth™tu îu»t ™ fhðtu òuEyu. …hL‚w …hM…h {¤e™u ƒL™u
yt™kŒ ¼tu„ðu. (74)

•„fiU⁄U„U⁄U¬fi˝ÿÊfl¢ ÷⁄URãÃÊ˘‡flÊfiÿfl ÁÃDfiÔUÃ ÉÊÊ‚◊fiS◊Ò–
⁄ÊÿS¬Ê·fiáÊ ‚Á◊·Ê ◊ŒãÃÊ˘ÇŸ ◊Ê Ã ¬˝ÁÃfifl‡ÊÊ Á⁄U·Ê◊H 75H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™ …wÁ»t ! ¥ãÚã:-«r‚rŒ™ ç„cÆ„ï-rðã{t™ ¥Eæ²ï±-su{ ½tuzt™u ¾tðt
{txu ½tË ytrŒ …ŒtÚto Ähðt{tk ytðu Au, ‚u{ ¥S}æñ-yu „]nMÚt …wÁ»t {txu ¥Ðí²æ±}æì-yLÞtÞÚte
…]ÚtfT „]nt©{™u ÞtuøÞ Íææ¨}æì-¼tuøÞ …ŒtÚttuo™u |æÚ‹„:-Äthý fh‚tk Úæ²:-Ä™™e Ðæï¯ï‡æ-…wrü ‚Útt
§¯æ-yL™trŒÚte ¨}æì+}æ΋„:-ËBÞfT yt™krŒ‚ ÚtE™u Ðí焱ïàææ:-Ä{o«ðuþ{tk «rËØ ƒ™e™u y{u „ï‚tht yiïÞo™u }ææ çÚ¯æ}æ-fŒe ™ü ™ fheyu. (75)

173

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su{ yï…t÷f yï ytrŒ …þwytu {txu sð ‚Útt ŒqÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu r™íÞ Ëk[Þ
fhu Au, ‚u{ „]nMÚts™tuyu yiïÞo™e ð]rØ fhe™u Ëðo™u Ëw¾e fhu. Ä™™t yr¼{t™{tk ftuE™e ËtÚtu
fŒe E»tto ™ fhu. yLÞtu™e WL™r‚ Ëtk¼¤e™u/òuE™u ËŒt yt™kŒ {týu. (75)

ŸÊ÷Êfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ— ‚fiÁ◊œÊŸ˘•ÇŸÊÒ ⁄UÊÿS¬Ê·Êfiÿ ’΄UÃ „fiUflÊ◊„U–
ß⁄URê◊Œ¢ ’ÎÆ„UŒfiÈÄÕ¢ ÿ¡fiòÊ¢ ¡ÃÊfi⁄U◊|ÇŸ¢ ¬ÎÃfiŸÊ‚È ‚Ê‚Á„U◊˜ÔH 76H
…ŒtÚto : nu „]nMÚttu ! su{ y{u Ïæëã„ï-{nt™ Úæ²:-÷û{e™e-yiïÞ™e Ðæï¯æ²-…wrü fh™th …wÁ»t
{txu ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t Ýæ|ææ-{æÞ{tk ¨ç}æ{æÝï-W¥t{ he‚u «Œe ¥xÝæñ-yÂø™{tk y™u Ðë„Ýæ¨éËu™tytu{tk ¨æ¨çã}æì-yíÞk‚ Ën™þe÷, §Ú}}æÎ}æì-yL™Úte yt™krŒ‚ Út™th ÏæëãÎévƒ}æì-¼thu «þkËtÞwõ‚,
²…~æ}æì-Ëk„út{ fhðt ÞtuøÞ, ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™e Ë{t™ þeÄú‚t fh™th, …ï„æÚ}æì-rðsu‚t Ëu™t…r‚
…wÁ»t™u ã±æ}æãï-ƒtu÷tðeyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý ƒtu÷tðtu (76)
¼tðtÚto : …]rÚtðe …h htßÞ fh™th ÷tuftuyu þ†t†tu™tu Ëk[Þ fhe™u, …qýo ƒwrØ, rðãt, þheh
‚Útt ytí{t™t ƒ¤Úte Ëk…L™ …wÁ»t™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðe™u r™¼oÞ‚t…qðof «ð]¥t hnuðwk òuEyu. (76)

ÿÊ— ‚ŸÊfi˘•÷Ëàflfi⁄UË⁄UÊ√ÿÊÁœŸËL§ªfiáÊÊ˘©UÖ
ÿ SÃŸÊ ÿ ø ÃS∑§fi⁄UÊSÃÊ°SÃfi˘•ÇŸ˘Á¬fiŒœÊêÿÊSÿ~H 77H
…ŒtÚto : nu Ëu™t y™u ˼t™t Mðt{e ! su{ nwk ²æ:-su ¥|æèy±Úè:-ËL{w¾ ƒ™e™u ÞwØ fh™the,
¥æòæç{Ýè:-y™uf htu„tuÚte Þwõ‚ ðt ‚tz™ fhðt ÞtuøÞ, ©xæ‡ææ:-þ†tu ÷E™u rðhtuÄ{tk Wã‚ ÚtÞu÷e
¨ïÝæ:-Ëu™t Au, ‚u™u ©„-y™u ²ï-su S„ïÝæ:-Ëwhk„ ÷„tðe™u …h-…ŒtÚttuo™wk y…nhý fh™th Au, ™y™u ²ï-su „SÜUÚæ:-sw„th ytrŒ A¤-f…xÚte yLÞtu™tk …ŒtÚttuo™wk y…nhý fh™th Au. „æÝì-‚u™u „ïyu ¥xÝï-yÂø™™e ¥æS²ï-ˤ„‚e ßðt¤tytu{tk ¥çÐÎ{æç}æ-™t¾wk Awk, ‚u{ ‚wk …ý ‚u™u ‚u{tk ™tk¾. (77)
¼tðtÚto : ÄtŠ{f, hts…wÁ»ttu™u su y™wfq¤ Ëu™tytu y™u «òytu Au, ‚u™tu r™hk‚h Ëífth fhe™u,
su rðhtuÄe [Ëu™tytu y™u «òytu] Au; ‚Útt su ztfw ytrŒ [tuh, Œwü ð[™Þwõ‚, sqêwk ƒtu÷™tht ‚Útt
ÔÞr¼[the {™w»Þ ntuÞ. ‚u™u yÂø™ îtht ŒøÄ fhðt ytrŒ W„ú ŒkztuÚte yíÞk‚ ‚tz™t fhe™u ðþ{tk
fhðt òuEyu. (77)

Œúc≈˛U ÊfièÿÊ¢ ◊ÁÀÊêÀÊÍÆŸ˜Ô ¡êèÿÒSÃS∑§fi⁄UÊ°2˘©UÖ
„UŸÈfièÿÊú SÃŸÊŸ˜Ô ÷fiªflSÃÊ°Sàfl¢ πÊfiŒ ‚ÈπÊfiÁŒÃÊŸ˜ÔH 78H
…ŒtÚto : nu |æxæ±:-yiïÞoÞwõ‚ ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ htò ! su{ y±}æì-yt… …}}æ²ñ:-{w¾{tk
hnu÷ rsnTðt ytrŒ yðÞðtu ‚Útt ΢cÅîæ|²æ}æì-‚eûý Œtk‚tuÚte su }æçH}HêÝì-{r÷™ yt[hýÞwõ‚ ®Ën
ytrŒ™u ‚Útt ãÝé|²æ}æì-szƒtÚte „SÜUÚæÝì-[tuhtu™e Ë{t™ rðã{t™ ¨é¶æç΄æÝì-yLÞtÞÚte ƒeò™t

174

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚttuo™u ¼tu„ð™th y™u S„ïÝæÝì-htrºt{tk Œeðt÷ ytrŒ ‚tuz-Vtuz fhe™u …thftu {t÷ ÷E s™tht
{™w»Þtu™u ¶æÎ-{q¤Úte ™ü fhtu Atu, ‚u{ „æÝì-‚u™u y{u ©„-…ý ™ü fheyu. (78)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu su „tÞ ytrŒ™e ®nËt fh™th …þwytu ‚Útt {™w»Þ y™u su [tuh ytrŒ
ntuÞ, ‚uytu™u y™uf «fthÚte ƒkÄ™, ‚tz™ y™u rð™tþ îtht ðþ{tk fhðt òuEyu. (78)

ÿ ¡Ÿfi·È ◊ÁÀÊêÀÊfifl SÃŸÊ‚SÃS∑§fi⁄UÊ flŸfi–
ÿ ∑§ˇÊficflÉÊÊÿflSÃÊ°SÃfi ŒœÊÁ◊ ¡ê÷fiÿÊ—H 79H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ ! nwk Ëu™t…r‚-²ï-su …Ýï¯é-{™w»Þtu{tk }æçH}H±:-{r÷™ Mð¼tðÚte ytðt„{™ fh™th S„ïÝæ¨:-„w [tuh su ±Ýï-ð™{tk „SÜUÚæ:-«rËØ [tuh, ÷wkxthtytu y™u ²ï-su ÜUÿæï¯é½h-{ft™ ytrŒ{tk ¥Íææ²±:-…t… fhe™u Sð™™e RåAt fh™tht Au „æÝì-‚uytu™u „ï-yt…™t …}|æ²æï:…ntu¤t fhu÷t {w¾{tk ftur¤Þt Ë{t™ Î{æç}æ-ht¾wk Awk. (79)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu™wk yu f‚oÔÞ Au, fu su „t{{tk yÚtðt ð™{tk hnu÷t «rËØ
yÚtðt y«rËØ [tuh y™u …t…t[the {™w»Þtu Au, ‚u™u htò™u ytÄe™ fhu. (79)

ÿÊ˘•S◊èÿfi◊⁄UÊÃËÿÊl‡øfi ŸÊ m·fiÃ ¡Ÿfi—–
ÁŸãŒÊlÊ˘•S◊ÊŸ˜Ô Áœå‚ÊfiìÊ ‚flZ â ◊fiS◊‚Ê ∑Èfi§L§H 80H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! yt… ²:-su …Ý:-{™w»Þ ¥S}æ|²}æì-y{the ÄtŠ{f s™tu™e
¥Úæ„è²æ„ì-þºtw‚t fhu, ²:-su Ý:-y{the ËtÚtu m﯄ï-Œwü‚t fhu, ™-y™u y{the çÝ‹Îæ„ì-®™Œt fhu,
²:-su ¥S}ææÝì-y{™u ç{Œ¨æ„ì-Œk¼ ƒ‚tðu ™-y™u A¤-f…x fhu „}æì-‚u ¨±ü}æì-Ëðo™u |æS}æ¨æˤ„tðe™u Ëk…qýo ¼M{ ÜéUL-fhe ™tk¾tu. (80)
¼tðtÚto : yæÞt…f, W…Œuþf y™u hts…wÁ»ttu™u ÞtuøÞ Au, fu ‚uytu yæÞt…™, rþûtt y™u W…ŒuþÚte
‚Útt Œkz rðÄt™Úte rðhtuÄ™tu r™hk‚h rð™tþ fhu. (80)

‚öÁ‡Êfiâ ◊ ’˝rÊÔ ‚öÁ‡fiÊâ flËÿZõ ’ÀÊfi◊˜Ô–
‚öÁ‡fiÊâ ˇÊòÊ¢ Á¡cáÊÈ ÿSÿÊ„U◊|S◊fi ¬ÈÆ⁄UÊÁ„fiU×H 81H
…ŒtÚto : ¥ã}æì-nwk ²S²-su Þs{t™ …wÁ»t™wk ÐéÚæïçã„:-«Út{ Äthý fh™th ¥çS}æ-Awk, ‚u™wk ‚Útt
}æï-{tht ¨¢çàæ„}æì-«þkrË‚ Ïæíræ-ðuŒ™wk rð¿tt™ ‚Útt ‚u Þs{t™™wk ¨¢çàæ„}æì-«þkË™eÞ ±è²ü}æì-…ht¢{
«þkrË‚ ÏæH}æì-ƒ¤ ¨¢çàæ„}æì-y™u «þkËt ÞtuøÞ ç…c‡æé-rðsu‚t Mð¼tð™wk ÿæ~æ}æì-ûtrºtÞ fw¤ ƒ™u.
¼tðtÚto : su su™t …whturn‚ y™u Þs{t™ ntuÞ, ‚u ƒL™u …hM…h su rðãt, Þtu„ ƒ¤ y™u
Ä{to[hýÚte ytí{t™e WL™r‚, ƒúñ[Þo îtht rs‚urLÿÞ‚t y™u ythtuøÞÚte þheh ƒ¤™e ð]rØ ÚttÞ,
‚u f{o ËŒt fhu. (81)

175

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©UŒfi·Ê¢ ’Ê„ÍU˘•fiÁÃ⁄UR◊ÈmøÊ¸˘•ÕÊ ’ÀÊfi◊˜Ô–
ÁˇÊáÊÊÁ◊ ’˝rÊfiÔáÊÊÁ◊òÊÊŸÈãŸfiÿÊÁ◊ SflÊ°2˘•„U◊˜ÔH 82H
…ŒtÚto : ¥ã}æì-nwk Þs{t™ ðt …whturn‚ Ïæíræ‡ææ-ðuŒ y™u E&ðh™t rð¿tt™™t «Œt™Úte, »¯æ}æìyu …qðtuoõ‚ [tuh ytrŒ Œwütu™t Ïææãê-ƒ¤ y™u …ht¢{™wk ©Îç„Ú}æì-Ëthe he‚u WÕ÷k½™ fhwk. ±™ü:-‚us
‚Útt ÏæH}æì-Ët{ÚÞo™u ‚Útt ¥ç}æ~ææÝì-þºtwytu™u ©çyÿæ‡ææïç}æ-{thwk Awk, ¥ƒæï-íÞth…Ae S±æÝì-…tu‚t™t
r{ºttu™t ‚us y™u Ët{ÚÞo™u ©‹Ý²æç}æ-ð]rØ ËtÚtu «t fhwk. (82)
¼tðtÚto : htò ytrŒ Þs{t™tuyu ‚Útt …whturn‚tuyu …t…eytu™t ËðoMð™e ntr™ y™u Ä{toí{tytu™t
ËðoMð™e Ëðo «fthu ð]rØ fhðe òuEyu. (82)

•ãŸfi¬Ã˘ãŸfiSÿ ŸÊ ŒsÔŸ◊ËflSÿfi ‡ÊÈÆ|c◊áÊfi—–
¬˝¬˝fi ŒÊÃÊ⁄¯ ÃÊÁ⁄U·˘™§¡ZÓ ŸÊ œÁ„U Ám¬Œ øÃÈfic¬ŒH 83H
…ŒtÚto : nu ¥‹ÝЄï-yti»trÄ-yL™tu™t …t÷f Þs{t™ ðt …whturn‚ ! yt… Ý:-y{tht {txu
¥Ý}æè±S²-htu„™tþf, Ëw¾ðÄof, àæéçc}æ‡æ:-yr‚ ƒ¤ŒtÞf, ¥‹ÝS²-yL™™u Ðí+Ðí+Îïçã-yr‚ W¥t{
her‚Úte «Œt™ fhtu. yu yL™™t Îæ„æÚ}æì-Œt‚t™u „æçÚ¯:-‚]Â-fhtu. ‚Útt Ý:-y{tht çmÐÎï-ƒu …„ðt¤t
{™w»ÞtrŒ ‚Útt ™„écÐÎï-[th …„ðt¤t „tÞ ytrŒ …þwytu {txu ª…ü}æì-…ht¢{™u {ïçã-Äthý fhtu. (83)
¼tðtÚto : {™w»Þ ËŒt ythtuøÞ y™u ƒ÷fthf yL™™wk MðÞk Ëuð™ fhu y™u yLÞtu™u …ý «Œt™
fhu. {™w»Þ ‚Útt …þwytu™tk Ëw¾ ‚Útt ƒ¤™e ð]rØ fhu, suÚte Eïh y™u Ë]rü-¢{™t y™wfq¤ yt[hýÚte
Ëðo™t Ëw¾™e ð]rØ y™u ËŒt WL™r‚ «t ÚttÞ. (83)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk „]nMÚt, htò, …whturn‚, Ëu™t…r‚, «ò™t f‚oÔÞtu-f{o™wk
ðýo™ ntuðtÚte yt yæÞtÞ{tk fnu÷ yÚto™e …qðo yæÞtÞ™t yÚto ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu.
JJ §ç„ »ÜUæÎàææïùŠ²æ²: JJ

176

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ mæÎàææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

ŒÎƇÊÊŸÊ L§Ä◊˘©U√ÿʸ √ÿfilÊÒŒ˜Ô ŒÈÆ◊¸·¸◊ÊÿÈfi— ÁüÊÿ Lfi§øÊŸ—–
•|ÇŸ⁄UR◊ÎÃÊfi˘•÷flmÿÊfiÁ÷ÿ¸ŒfiŸ¢ lÊÒ⁄U¡Ÿÿfià‚ÈÆ⁄UÃÊfi—H 1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu su{ öàææÝ:-Œþof, læñ:-MðÞk «ftþMðY…, ¥çxÝ:-ËqÞoY… yÂø™ ©Ã²æüyr‚ MÚtq÷ ¼qr{™e ËtÚtu Ëðo {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™u ç±+¥læñ„ì-rðrðÄ he‚u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ su
çŸæ²ï-L™æÝ:-Ëti¼tøÞ ÷û{e™u {txu Ár[f‚to Lv}æ:-Ëwþtur¼‚ s™ ¥|汄ì-ƒ™u Au,
²„ì-su ¨éÚï„æ:-W¥t{ ðeÞoðt™, ¥}æë„:-™tþhrn‚ Îé}æü¯ü}æì-þºtwytu™tk Œw:¾tuÚte r™ðthý fhðt
ÞtuøÞ, ¥æ²é:-Sð™™u ¥…ݲ„ì-«fx fhu Au, ±²æïç|æ:-ðÞ-yðMÚttytu™e ËtÚtu »Ý}æì-yu rðît™T
…wÁ»t™u «fx fhu Au, ‚u […h{uïh]™wk ‚{u ËŒt r™hk‚h Ëuð™-W…tË™t fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ yt s„‚{tk ËqÞo ytrŒ Ëðo …ŒtÚttuo …tu‚t™tk áütL‚tuÚte …h{uïh™tu r™ùÞ fhtðu
Au, ‚u{ rðît™ {™w»Þ …ý …h{uïh™tu r™ùÞ fhtðu. (1)

ŸÄÃÊ·Ê‚Ê ‚◊fiŸ‚Ê ÁflMfi§¬ œÊ¬ÿfiÃ Á‡Ê‡ÊÈÆ◊∑§fiö ‚◊ËøË–
lÊflÊˇÊÊ◊Êfi L§Ä◊Ê˘•ãÃ*fl÷ÊfiÁà ŒflÊ˘•|ÇŸ¢ œÊfi⁄UÿŸ˜Ô º˝ÁfláÊÊŒÊ—H 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u Îí籇ææïÎæ:-ƒ¤ yt…™th Îï±æ:-rŒÔÞ «tý {æÚ²ÝìÄthý fhu Au, su Mv}æ:-Ár[fthf ƒ™e™u ¥‹„:-yL‚:fhý{tk ç±+|ææç„-«ftrþ‚ ÚttÞ Au.
su ¨}æݨæ-Ë{t™ rð¿tt™Þwõ‚, ç±MÐï-ykÄfth y™u «ftþÚte rðÁØ Y…Þwõ‚ ¨}æè™è-Ëðo™u
Ëðo he‚u «t Út™the, læ±æÿææ}ææ-«ftþ y™u ¼qr{ ‚Útt Ýv„æï¯æ¨æ-ht‚ y™u rŒðË Au, ‚u su{
»ÜU}æì-yuf çàæàæé}æì-ƒt¤f™u ƒu {t‚t {æвï„ï-ŒqÄ …tÞ Au, ‚u{ ð‚toð fh™the ‚u yÂø™-rðãw‚T™u
‚{u òýtu. (2)
¼tðtÚto : su{ {t‚t y™u Ätºte yu ƒL™u ƒt¤f™u ŒqÄ…t™ fhtðu Au, ‚u{ rŒðË y™u ht‚ Ëðo™wk
…t÷™ fhu Au, su rðãw‚T Y…Úte Ëðoºt ÔÞt…f Au, ‚u yÂø™ ËqÞo ytrŒ™wk fthý Au, ‚u{ ‚{u Ëðo
r™ùÞ fhtu. (2)

Áfl‡flÊfi M§¬ÊÁáÊ ¬˝ÁÃfi◊ÈÜøÃ ∑§Áfl— ¬˝Ê‚ÊfiflËŒ˜Ô ÷º˝¢ Ám¬Œ øÃÈfic¬Œ–
Áfl ŸÊ∑§fi◊Åÿà‚ÁflÃÊ fl⁄UáÿÊ˘ŸfiÈ ¬˝ÿÊáÊfi◊ÈÆ·‚Ê Áfl⁄UÊfi¡ÁÃH 3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ±Ú:-„úný fhðt ÞtuøÞ, ÜUç±:-su™e árü y™u ƒwrØ Ëðoºt Au

177

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yÚtðt Ëðo¿t, ¨ç±„æ-Ë{M‚ ËkËth™t Wí…tŒf s„Œeïh ðt ËqÞo, ©¯¨:-«¼t‚™e Ðí²æ‡æ}æìW¥t{ «tr™u ¥Ýé + ç± + Úæ…ç„-«ftrþ‚ fhu Au, ç±Eæ-Ëðo MÐæç‡æ-…ŒtÚttuo™t MðY…™u Ðíç„ +
}æé@„ï-«fx fhu Au.
çmÐÎï-{™w»Þ ytrŒ ƒu …„ðt¤t ™„écÐÎï-‚Útt „tÞ ytrŒ [tu…„t «týeytu {txu ÝæÜU}æì-Ëðo
Œw:¾tuÚte hrn‚ |æÎí}æì-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Ëw¾™u òw²„ì-«ftrþ‚ fhu Au y™u Ðí + ¥¨æ±è„ì-Wí…L™
fhu Au, yuðt ‚u ËqÞo ÷tuf™u Wí…L™ fh™th Eïh™u ‚{u òýtu. (3)
¼tðtÚto : su …h{uïhu Ëk…qýo Y…ðt™ …ŒtÚttuo™t «ftþf «týeytu™tk Ëw¾ {txu «ftþ{t™ ËqÞo™e
h[™t fhu÷ Au, ‚u […h{uïh]™e ¼Âõ‚ Ëðo {™w»Þtu fhu. (3)

‚ÈƬáÊ~Ê¸˘Á‚ ªL§à◊°Êfi|SòÊflÎûÊ Á‡Ê⁄UÊfi ªÊÿòÊ¢ øˇÊfiÈ’¸Î„Uº˝ÕãÃ⁄U ¬ˇÊÊÒ– SÃÊ◊fi˘•Êà◊Ê
¿UãŒÊúSÿXÔUÊfiÁŸ ÿ¡ÍfiúÁ· ŸÊ◊fi– ‚Ê◊fi Ã ßÍfl¸Êfi◊Œ√ÿ¢ ÿfiôÊÊÿÁôÊÿ¢ ¬Èë¿¢U ÁœcáÿÊfi—
‡Ê»§Ê—– ‚ÈƬáÊ~Ê¸˘Á‚ ªL§à◊Ê|ãºfl¯ ªë¿U Sfl~— ¬ÃH 4H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su fthýu „ï-yt…™t ç~æ±ë„ì-¿tt™, f{o y™u W…tË™t yu ºtýuÚte Þwõ‚ çàæÚ:Œw:¾tu™t rð™tþf Au, xææ²~æ}æì-„tÞºte-AkŒÚte fnu÷ rð¿tt™Y… nu‚w ™ÿæé:-™uºt Ë{t™ Au, ÏæëãÎ탋„Úï{tuxt hÚttuÚte Œw:¾tu™u Atuztð™th Ðÿææñ-…tk¾tu™e Ë{t™ Au, S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ ÉøðuŒ ¥æy}ææ-…tu‚t™wk
MðY… Au, À‹Îæ¢ç¨-W»ýfT ytrŒ AkŒ ¥XæçÝ-ft™ ytrŒ yk„tu Au, ²…ê¢ç¯-ÞswðuoŒ™t {kºt Ýæ}æ™t{ ²¿ææ²ç¿æ²}æì-„úný y™u íÞt„ fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnthtu™t «ftþf ±æ}æÎïò}æì-ðt{Œuð É]r»t îtht
rð¿tt‚ ðt W…rŒü ¨æ}æ-ºteòu Ët{ðuŒ „ï-yt…™wk „Ýê:-þheh Au, ‚uÚte yt… xæLy}ææÝì-{ntí{t, ¨éЇæü:ËwkŒh, Ëk…qýo ÷ûtýtuÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Atu.
suÚte ç{c‡²æ:-þçŒ fh™th nu‚wytu{tk ©uc àæÈUæ:-¾he ‚Útt ÐéÓÀ}æì-÷tkƒe …qkA™e Ë{t™ yÂL‚{
yðÞð Au, ‚u™e Ë{t™ xæLy}ææÝì-«þkrË‚ þçŒtuå[thý fh™th, ¨éЇæü:-ËwkŒh Wz™th ¥ç¨-Au, ‚u
…ûte Ë{t™ yt… çα}æì-ËwkŒh rð¿tt™™u xæÓÀ-«t fhtu, y™u S±:-Ëw¾™u Є-„úný fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ ËwkŒh zt¤eytu, …tkŒztk, …w»…tu, V¤tu y™u {q¤Þwõ‚ ð]ût þtu¼t yt…u Au, ‚u{ ðuŒtrŒ
þt†tu™wk yæÞÞ™-yæÞt…™ fhtð™th ÷tuftu þtu¼t yt…u Au.
su{ …þwytu …tu‚t™t …qkA ytrŒ yðÞðtuÚte …tu‚t™wk ftÞo fhu Au. y™u su{ …ûte …tu‚t™e …tk¾tuÚte
ytftþ {t„oÚte ytðt„{™ fhe™u «ËL™ ÚttÞ Au; ‚u{ {™w»Þu rðãt y™u Ëwrþûtt «t fhe™u …wÁ»ttÚto
îtht Ëw¾ «t fhðwk òuEyu. (4)

ÁflcáÊÊ— ∑˝§◊Êfi˘Á‚ ‚¬àŸ„UÊ ªÊfiÿòÊ¢ ¿UãŒ˘•Ê⁄UÊfi„U ¬ÎÁÕflË◊ŸÈÆ Áfl∑˝§fi◊Sfl ÁflcáÊÊ—
∑˝§◊Êfi˘SÿÁ÷◊ÊÁÄUÊ òÊÒc≈ÈUfi÷¢ ¿UãŒ˘•Ê⁄UÊfi„UÊãÃÁ⁄UfiˇÊ◊ŸÈÆ Áfl∑˝§fi◊Sfl ÁflcáÊÊ—
∑˝§◊Êfi˘Sÿ⁄UÊÃËÿÃÊ „UãÃÊ ¡Êªfiâ ¿UãŒ˘•Ê⁄UÊfi„U ÁŒfl◊ŸÈÆ Áfl∑˝§fi◊Sfl ÁflcáÊÊ—

178

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

∑˝§◊Êfi˘Á‚ ‡ÊòÊÍÿÃÊ „UãÃÊŸfiÈc≈ÈU÷¢ ¿UãŒ˘•Ê⁄UÊfi„U ÁŒ‡ÊÊ˘ŸÈÆ Áfl∑˝§fi◊SflH 5H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! suÚte yt… ç±c‡ææï:-ÔÞt…f s„Œeïh™t ÜíU}æ:-ÔÞðnth™t þtuÄf ¨ÐyÝãæy™u þºtwytu™t ½t‚f ¥ç¨-s Atu ‚uÚte xææ²~æ}æì-„tÞºte {kºtÚte ™ef¤u÷ À‹Î:-þwØ yÚto …h ¥æ +
Úæïã-ytÁZ hntu, Ðë烱è}æì-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo ¥Ýé + ç± + ÜíU}æS±-y™wfq¤ ÔÞðnth{tk ÷tðtu.
su fthýu yt… ç±c‡ææï:-ÔÞt…f fthý-«f]r‚™t ÜíU}æ:-ftÞoY… ¥ç|æ}ææç„ãæ-yr¼{t™eytu™u {th™tht
¥ç¨-Atu, ‚uÚte yt… ~æñcÅé|æ}æì-ºtý «fth™t Ëw¾tuÚte Þwõ‚ À‹Î:-ƒ÷ŒtÞf ðuŒtÚto™u ¥æÚæïã-„úný fhtu
y™u ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™e-¾„tu¤ rðãt™u ¥Ýé + ç± + ÜíU}æS±-y™wfq¤ ÔÞðnth{tk ÷tðtu.
suÚte yt… ç±c‡ææï:-ÔÞtrÂþe÷ rðãw‚T Y… yÂø™™t ÜíU}æ:-òý™th, ¥Úæ„貄:-rðãt ytrŒ
Œt™™t rðhtuÄe …wÁ»ttu™t ã‹„æ-™tþf ¥ç¨-Atu, ‚uÚte …æxæ„}æì-s„‚™t ¿tt™™t ËtÄ™ À‹Î:-Ë]rü
rðãt™t ƒ¤fthe ðuŒtÚto rð¿tt™™u ¥æÚæïã-«t fhtu y™u çα}æì- ËqÞo ytrŒ yÂø™rðãt™u ¥Ýé+ç±+ÜíU}æS±ÔÞðnth{tk ÷tðtu.
su yt… ç±c‡ææï:-rnhÛÞ„¼o ðtÞw™t ÜíU}æ:-¿tt…f ‚Útt àæ~æ겄:-…tu‚tÚte þºtw‚t™tu ð‚toð fh™th
…wÁ»ttu™t ã‹„æ-™tþf ¥ç¨-Atu, ‚u yt… ¥æÝécÅé|æ}æì-y™wfq¤‚tÚte Ëw¾ ËkƒkÄ™t nu‚w À‹Î:-yt™kŒfthf
ðuŒ ¼t„™u ¥æÚæïã-W…Þwõ‚ fhtu y™u çÎàæ:-…qðo ytrŒ rŒþtytu™u ¥Ýé+ç±+ÜíU}æS±-y™wfq¤ ƒ™tððt™tu
«Þí™ fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðuŒrðãt îtht ¼q„¼o ytrŒ rðãtytu™tu r™ùÞ fhe™u, ‚u™e …ht¢{…qðof
WL™r‚ fhe™u, htu„ ytrŒ þºtwytu™tu ™tþ fhðtu òuEyu. (5)

•∑˝§fi㌌|ÇŸ SßÿfiÁãŸfl lÊÒ— ˇÊÊ◊Ê ⁄UÁ⁄fiU„UmËL§œfi— ‚◊Ü¡Ÿ˜Ô–
‚lÊ ¡fiôÊÊŸÊ Áfl „UËÁ◊hÊ˘•ÅÿŒÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ÷ÊŸÈŸÊfi ÷Êàÿã×H 6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ˼t…r‚ ¨l:-yuf rŒðË{tk …¿ææÝ:-«rËØ ÚtE læñ:-ËqÞo«ftþY…
¥çxÝ:-rðãw‚T yÂø™ Ë{t™ S„ݲç‹Ý±-„so™t fh‚tk þºtwytu™u ¥ÜíU‹Î„ì-«t ÚttÞ Au.
su{ ÿææ}ææ-…]rÚtðe ±èL{:-ð]ûttu™u V¤-Vq÷tuÚte Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ «òytu™u Ëw¾ŒtÞf ÚïçÚã„ì-þw¼yþw¼ f{tuo™wk V¤ þe½ú yt…u Au.
su{ ËqÞo §h:-«Œe ÚtE™u ¨}æTÝì-ËBÞfT …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh‚t ÚæïΨè-ytftþ y™u …]rÚtðe™u
ç± + ¥w²„ì-«ftrþ‚ fhu Au, |ææÝéÝæ-…tu‚t™e ŒerÂÚte ¥‹„:-Ëðo ÷tuftu™e {æÞ{tk ¥æ|ææç„-«ftrþ‚
ÚttÞ Au, ‚u{ su ˼t…r‚ þw¼ „wý, f{o Mð¼tðÚte «ftrþ‚ ntuÞ ‚u™u ‚{u htßÞ ftÞtuo{tk «Þwõ‚
fhtu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu su{ ËqÞo Ëðo ÷tuftu™e {æÞ{tk ÂMÚt‚ ÚtE™u Ëðo™u «ftrþ‚ y™u ytf»toý
fhu Au. su{ …]rÚtðe yrÄf V¤tu™u «Œt™ fh™the Au, ‚u{ yuðt „wýÞwõ‚ …wÁ»t™tu htßÞ ftÞtuo{tk
Ëthe he‚u W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (6)

179

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ÇŸfi˘èÿÊfl*ûÊãŸÁ÷ ◊Ê ÁŸflfiûʸSflÊÿÈfi·Ê flø¸Ó®‚Ê ¬˝¡ÿÊ œŸfiŸ–
‚ãÿÊ ◊œÿÊfi ⁄URƒÿÊ ¬Ê·fiáÊH 7H
…ŒtÚto : nu ¥|²æ±<œæÝì-ËL{w¾ Ëthtu ð‚toð fh™th, ¥xÝï-‚usMðe, …wÁ»ttÚteo rðît™ ! yt…
¥æ²é¯æ-r[h ytÞwÚte, ±™ü¨æ-yL™ ‚Útt yæÞÞ™ ytrŒÚte, Ðí…²æ-Ëk‚t™tuÚte, {ÝïÝ-Ä™Úte, ¨‹²æËðo rðãtytu™tu rð¼t„ fh™the }æï{²æ-{uÄt ƒwrØÚte, ÚIJæ-rðãt™e þtu¼t y™u Ðæï¯ï‡æ-…wrüÚte Þwõ‚
ÚtE™u ¥ç|æ+çÝ+±œæüS±-r™hk‚h rðã{t™ hntu ‚Útt }ææ-{™u …ý yu Wõ‚ …ŒtÚttuoÚte ËkÞwõ‚ fhtu.
¼tðtÚto : {™w»Þtu ¼q„¼o ytrŒ rðãt rð™t yiïÞo™u «t fhe þf‚t ™Úte. y™u {uÄt-ƒwrØ
rð™t rðãt «t ÚtE þf‚e ™Úte. (7)

•ÇŸfi˘•ÁXÔU⁄U— ‡Êâ Ãfi ‚ãàflÊflÎÃfi— ‚„Ud¯ Ã˘©U¬ÊflÎÃfi—–
•œÊ ¬Ê·fiSÿ ¬Ê·fiáÊ ¬ÈŸfiŸÊ¸ ŸCÔU◊Ê∑ΧfiÁœ ¬ÈŸfiŸÊ¸ ⁄URÁÿ◊Ê∑ΧfiÁœH 8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…ŒtÚtorðãt™t ¿tt‚t ¥çXÚ:-rðãt hrËf rðît™T ! su …wÁ»ttÚteo „ï-yt…™e yÂø™™e
Ë{t™, àæ„}æì-ËUfztu ¥æ±ëœæ:-rðãt™e ytð]r¥t Y… r¢Þtytu ‚Útt ¨ãd}æì-nòhtu „ï-yt…™e ©Ðæ±ë„:ytð]r¥tY… Ëw¾tu™t ¼tu„ ¨‹„é-ÚttÞ.
¥{:-yu …Ae yt… yu™tÚte Ðæï¯S²-…tu»tf {™w»Þ™e Ðæï¯ï‡æ-hûttÚte ÝcÅ}æì-…htuût rð¿tt™™u …ý
Ý:-y{tht {txu ÐéÝ:-Vhe …ý ¥æ+ÜëUç{-Ëthe he‚u fhtu. ‚Útt ƒ„zu÷ Úç²}æì-«þkrË‚ þtu¼t™u ÐéÝ:Vhe …ý Ý:-y{tht {txu ¥æ+ÜëUç{-Ëthe he‚u fhtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðãtytu{tk ËUfztu ytð]r¥tytu y™u rþÕ…rðãtytu{tk nòhtu …w™htð]r¥tytu
fhe™u, ÷w Út‚e «fx rðãtytu™u «ftrþ‚ fhe™u Ëðo™t {txu yiïÞo-Ëw¾ Wí…L™ fhðt òuEyu. (8)

¬ÈŸfiM§¡Ê¸ ÁŸflfiûʸSfl ¬ÈŸfi⁄UÇŸ˘ß·ÊÿÈfi·Ê– ¬ÈŸfiŸ¸— ¬ÊsÔö„fiU‚—H 9H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe rðît™T ! yt… Ý:-y{™u ¥¢ã¨:-…t…tuÚte ÐéÝ:-ðthkðth
çݱœæüS±-ƒ[tðtu, ÐéÝ:-ðthkðth y{the Ðæçã-hûtt fhtu. ÐéÝ:-Vhe ðthkðth §¯æ-RåAtÚte ‚Útt ¥æ²é¯æyL™Úte ª…æü-…ht¢{-Þwõ‚ f{tuo™u «t fhtðtu. (9)
¼tðtÚto : rðît™tuyu Ëðo W…Œuþ™u ÞtuøÞ {™w»Þtu™u …t…Úte r™hk‚h Œqh nxtðe™u, ‚u™u þheh y™u
ytí{t™t ƒ¤Úte Þwõ‚ fhe™u, MðÞk …t…Úte hrn‚ ƒ™e™u …h{ …wÁ»ttÚto fhðtu òuEyu. (9)

‚„U ⁄URƒÿÊ ÁŸflfiûʸSflÊÇŸ Á¬ãflfiSfl œÊ⁄fiUÿÊ– Áfl‡flåSãÿÊfi Áfl‡flÃS¬Á⁄UfiH 10H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usMðe rðît™ ! yt… Œwü ÔÞðnthÚte çÝ+±œæüS±-Œqh hntu. ç±EŒS‹²æ-Ëðo
¼tuøÞ ðM‚wytu™wk ¼ûtý fh™the, {æÚ²æ-Ëf÷ rðãt™u Äthý fh™the ðtýeÚte ‚Útt ÚIJæ-Ä™™e ¨ã-

180

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ËtÚtu ç±E„:-Ëðo «fthÚte ÐçÚ-Ëðo he‚u çЋ±S±-Ëw¾tu™wk Ëuð™ fhtu. (10)
¼tðtÚto : rðît™tu fŒe …ý yÄ{o™wk yt[hý ™ fhu ‚Útt yLÞtu™u ‚u™tu W…Œuþ ™ yt…u. yu
he‚u Ë{M‚ þt†tu™e rðãtÚte Ëk…L™ ƒ™e™u «þkËt™u …tºt ƒ™u. (10)

•Ê àflÊfi„UÊ·¸◊ãÃ⁄Ufi÷͜ȸ˝Æfl|SÃDÔUÊÁflfiøÊøÁÀÊ—–
Áfl‡ÊfiSàflÊ ‚flʸӮ flÊÜ¿UãÃÈÆ ◊Ê àflº˝Êc≈˛U ◊Áœfi÷˝‡ÊØÔH 11H
…ŒtÚto : nu þw¼ „wý y™u ÷ûtýtuÚte Þwõ‚ ˼t…r‚ hts™T ! y±æ-yt…™u htßÞ™e hûtt {txu
nwk ¥‹„:-˼t™e {æÞ{tk ¥æ+¥ãæ¯ü}æì-Ëthe he‚u „úný fhwk Awk.
yt… ˼t™e {æÞ{tk ¥|æê:-rðhts{t™ hntu. ¥ç±™æ™çH:-ËðoÚtt r™ù÷ ‚Útt {íé±:-LÞtÞÚte
htßÞ…t÷™{tk r™rù‚ ƒwrØ ƒ™e™u ç„cÆ-ÂMÚth hntu.
¨±æü:-Ëk…qýo ç±àæ:-«ò y±æ-yt…™u ±æ†À‹„é-[tnu. y±„ì-yt…™t …t÷™Úte ÚæcÅî}æì-htßÞ }ææ
+ ¥ç{ + |æíàæ„ì-™ü ™ ÚttÞ. (11)
¼tðtÚto : ©uc «òs™ Ëðo©uc …wÁ»t™u ˼tæÞût htò ƒ™tðe™u ‚u™u W…Œuþ yt…u.
yt… rs‚urLÿÞ ƒ™e™u ËŒt Ä{toí{t y™u …wÁ»ttÚteo ƒ™tu. yt…™t y™t[thÚte ht»xÙ™tu fŒe ™tþ
ÚttÞ ™rn. suÚte yt…™t [þw¼ yt[hýÚte]Ë{M‚ «ò yt…™u y™wfq¤ hnuþu. (11)

©UŒÈfiûÊ◊¢ flfiL§áÊ ¬Ê‡Êfi◊S◊ŒflÊfiœ◊¢ Áfl ◊fiäÿ◊ú üÊfiÕÊÿ–
•ÕÊfi flÿ◊ÊfiÁŒàÿ fl˝Ã ÃflÊŸÊfiª‚Ê˘•ÁŒfiÃÿ SÿÊ◊H 12H
…ŒtÚto : nu ±L‡æ-þºtwytu™u ƒtkÄ™th, ¥æçÎy²-yrð™tþe MðY…, ËqÞo Ë{t™ ËíÞ y™u LÞtÞÚte
«ftrþ‚ hts™T ! yt… ¥S}æ„ì-y{tht ¥{}æ}æì-r™f]ü, }抲}æ}æì-{æÞ{ y™u ©œæ}æ}æì-W¥t{ Ðæàæ}æìƒkÄ™™u ©„ì+¥±+ç±+Ÿæƒæ²-ËðoÚtt {wõ‚ fhtu.
¥ƒ-y™u ±²}æì-y{u «òs™ ¥ç΄²ï-…]rÚtðe™t y¾krz‚ htßÞ {txu „±-yt…™t ±í„ï-ËíÞ
y™u LÞtÞ™t …t÷™Y… ðú‚{tk ¥Ýæxæ¨:-r™Œtuo»t S²æ}æ-ƒ™e hneyu. (12)
¼tðtÚto : su{ Eïh™t „wý, f{o, Mð¼tð y™wËth ÄtŠ{f s™ ËíÞ yt[hý{tk ÂMÚt‚ hne™u,
…t…tu™t ƒkÄ™Úte {wõ‚ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ ©uc htò™u «t fhe™u «òs™ yt™krŒ‚ hnu
Au. (12)

•ª˝fi ’Æ΄UãŸÈÆ·‚Êfi◊ÍÆäflÊ¸˘•fiSÕÊÁ㟡¸ªãflÊŸ˜Ô Ã◊fi‚Ê ÖÿÊÁ÷ʪÊfiØԖ
•|ÇŸ÷ʸŸÈŸÊ L§‡ÊfiÃÊ SflXÔU˘•Ê ¡ÊÃÊ Áfl‡flÊ ‚kÊfiãÿ¬˝Ê—H 13H
…ŒtÚto : nu hts™T ! su yt… ¥xæíï-«Út{Úte su{ ËqÞo S±X:-ËwkŒh yðÞðtuÚte Þwõ‚, ¥æ + …æ„:-

181

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

«rËØ, ÏæëãÝì-{nt™, ©¯¨æ}æì-«¼t‚tu™t ªŠ±ü:-W…h ytftþ{tk ¥Sƒæ„ì-ÂMÚt‚ Au, Làæ„æ-ËwkŒh,
|ææÝéÝæ-ŒerÂ, Á²æï焯æ-«ftþÚte Þwõ‚ ‚Útt „}æ¨:-ykÄfthÚte çÝ…üx拱æÝì-hrn‚ ƒ™e™u ¥æxææ„ìËðo ÷tuf-÷tuftL‚htuu™u «t ÚttÞ Au. ç±Eæ-Ëðo ¨kæçÝ-MÚtq÷ MÚtt™tu{tk ¥Ðíæ:-ÔÞt ÚttÞ Au, ‚u{
yt… «ò™e {æÞ{tk ÔÞt ƒ™tu. (13)
¼tðtÚto : su ËqÞo Ë{t™ ËŒT„wýtu™u fthýu {nt™, Ëßs™tu™e rþûttÚte W¥t{ ƒ™u÷, ŒwÔÞoË™tuÚte
Œqh hnu™th, ËíÞ y™u LÞtÞ™t fthýu Ëðoºt …rhr[‚, ËwkŒh yk„tu Þwõ‚, «rËØ, Ëðo™t Ëífth™u
ÞtuøÞ, òýðt ÞtuøÞ ÔÞðnth™t ¿tt‚t y™u Œq‚tu îtht Ëðo «òytu™t ӌޙt yr¼«tÞ™u òý™th
{™w»Þ; ©uc LÞtÞ îtht «ò{tk ÔÞt ƒ™e òÞ Au, ‚u s htò ƒ™ðt™u ÞtuøÞ Au. (13)

„Uö‚— ‡ÊÈfiÁø·m‚Èfi⁄UãÃÁ⁄UˇÊ‚hÊÃÊfi flÁŒ·ŒÁÃfiÁՌȸ⁄UÊáÊ‚ØԖ
ŸÎÆ·mfi⁄UR‚ŒfiÎÂmKÊfi◊‚Œé¡Ê ªÊ¡Ê˘´§fiÃ¡Ê˘•fiÁº˝¡Ê˘´§â ’ÎÆ„UØÔH 14H
…ŒtÚto : nu «òs™tu ! ‚{u su 㢨:-Œwü f{tuo™t ™tþf, àæé癯„ì-…rðºt ÔÞðnthtu{tk rðã{t™,
±¨é:-Ëßs™tu{tk ðtË fh™th ðt ‚u™u ðËtð™th, ¥‹„çÚÿ樄ì-Ä{oMÚtt™{tk ÂMÚt‚, ãæï„æ-ËíÞ™wk „úný
fh™th y™u fhtð™th, ±ïçί„ì-…]rÚtðe yÚtðt Þ¿tþt÷t{tk ÂMÚt‚, ¥ç„çƒ:-…qs™eÞ ðt htßÞ™e
hûtt {txu ÞÚttur[‚ ¼ú{ý fh™th, ÎéÚæï‡æ¨„ì-Ëðo }‚wytu{tk Ëw¾ŒtÞf, ytftþ{tk ÔÞt ðt ½h{tk
hnu™th, Ý믄ì-Ëu™t ytrŒ™t ™tÞftu™t yrÄct‚t, ±Ú¨„ì-©uc rðît™tu™e yt¿tt{tk ÂMÚt‚, «„¨„ìËíÞt[hý{tk ÂMÚt‚, òæï}樄ì-ytftþ™e Ë{t™ ËðoÔÞt…f Eïh ðt Sð{tk ÂMÚt‚, ¥Ï…æ:-«týtu™t
s™f, xææï…æ:-RrLÿÞtu ðt …þwytu™t Wí…tŒf, «„…æ:-ËíÞ rð¿tt™™t Wí…tŒf, ¥çÎí…æ:-{u½tu™u
ðhËtð™th rðît™, «„}æì-ËíÞMðY…, Ïæëã„ì-{nt™, ƒúñ y™u Sð Au, ‚u™u òýu Au ‚u ˼t…r‚™u
htò ƒ™tðe™u r™hk‚h yt™kŒ{tk hntu. (14)
¼tðtÚto : su Eïh™e Ë{t™ «ò™wk …t÷™ fh™th ‚Útt ‚u™u Ëw¾e fhðt{tk Ë{Úto ntuÞ, ‚u s
htò ƒ™ðt ÞtuøÞ Au. htò rð™t «ò Ëw¾e ƒ™e þf‚e ™Úte. (14)

‚ËŒ àfl¢ ◊ÊÃÈ⁄URSÿÊ˘©U¬SÕ Áfl‡flÊfiãÿÇŸ flÿÈŸÊfiÁŸ ÁflmÊŸ˜Ô–
◊ÒŸÊ¢ ìfi‚Ê ◊Ê*ø·Ê˘Á÷‡ÊÊfiøË⁄URãÃ⁄UfiSÿÊú ‡ÊÈÆ∑˝§ÖÿÊfiÁÃ*fl÷ÊfiÁ„UH 15H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãt «tr™t EåAwf ƒt¤f y±}æì-‚wk ¥S²æ}æì-yu {t‚t™e rðã{t™‚t{tk
ç±|ææçã-«ftrþ‚ ƒ™. àæéÜíUÁ²æïç„:-þwØ yt[hý Y… «ftþÞwõ‚ ç±mæÝì-rðît™ ƒ™e™u ‚wk ¥S²æ:…]rÚtðe™e Ë{t™ ytÄth }ææ„é:-yu {t‚t™e ©ÐSƒï-„tuŒ{tk ¨èÎ-ƒuË yu {t‚tÚte ç±EæçÝ-Œhuf «fth™e
±²éÝæçÝ-ƒwrØ™u «t fh. »Ýæ}æì-yu {t‚t™t ¥‹„:-yL‚:fhý{tk „Шæ-Ëk‚t…Úte ¥<™¯æ-‚usÚte
}ææ+¥ç|æ+àææï™è:-þtufÞwõ‚ ™ fh. …hk‚w {t‚tÚte rþûtt «t fhe™u «ftrþ‚ ƒ™. (15)

182

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su rðŒw»te {t‚t îtht rðãt y™u Ëwrþûtt «t fhe™u, {t‚t™tu Ëuðf ƒ™e™u, s™™e™e
Ë{t™ «ò™wk …t÷™ fhu, ‚u htßÞ™t yiïÞoÚte «ftrþ‚ ƒ™u Au. (15)

•ãÃ⁄fiUÇŸ L§øÊ àfl◊ÈÆπÊÿÊ— ‚ŒfiŸ Sfl–
ÃSÿÊSàflö „U⁄fiU‚Ê ìÜ¡ÊÃfiflŒ— Á‡ÊflÊ ÷fiflH 16H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-ðuŒtu™t ¿tt‚t ¥xÝï-‚usMðe rðît™T ! y±}æì-yt… su ©¶æ²æ:-«t ÚtÞu÷
«ò™e ™e[uÚte yÂø™ Ë{t™ S±ï-…tu‚t™t ¨ÎÝï-yÇÞtË MÚtt™{tk „ÐÝì-þºtwytu™u Ëk‚t…Þwõ‚ fh‚tk
¥‹„:-{æÞ{tk L™æ-«er‚Úte ð‚toð fhtu, „S²æ:-‚u «ò™t ãÚ¨æ-«ßðr÷‚ ‚usÚte y±}æì-yt… þºtwytu™wk
r™ðthý fh‚tk çàæ±:-{k„÷fthe |æ±-ƒ™tu. (16)
¼tðtÚto : su{ ˼t…r‚ htò LÞtÞtË™ …h ƒuËe™u htßÞ …t÷™ ËkƒkÄe ftÞtuo fhu, ‚u{ «ò
htò™u Ëw¾e fhe™u Œwütu™e ‚tz™t fhu. (16)

Á‡ÊflÊ ÷ÍÆàflÊ ◊sÔfi◊ÇŸ˘•ÕÊfi ‚ËŒ Á‡ÊflSàfl◊˜Ô–
Á‡ÊflÊ— ∑ΧÆàflÊ ÁŒ‡Ê— ‚flʸ— Sfl¢ ÿÊÁŸfiÁ◊„UÊ‚fiŒ—H 17H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ þºtwytu™u ƒt¤™th rðît™T …wÁ»t ! y±}æì-yt… }æs}æì-y{tu «òs™
{txu çàæ±:-MðÞk {k„÷fthe |æêy±æ-ƒ™e™u §ã-yt ËkËth{tk çàæ±:-{k„÷fthe Út‚tk ¨±æü:-Ëðo çÎàæ:rŒþtytu{tk hnu™the «òytu™u çàæ±æ:-{k„÷t[hýÚte Þwõ‚ ÜëUy±æ-fhe™u S±}æì-…tu‚t™t ²æïçÝ}æì-htsÄ{o™t
ytË™ …h ¥æ+¥¨Î:-ƒuËtu ¥²æï-y™u htsÄ{o{tk ¨èÎ-ÂMÚth ƒ™tu. (17)
¼tðtÚto : htò MðÞk ÄtŠ{f ƒ™e™u, «òs™tu™u ÄtŠ{f ƒ™tðe™u, LÞtÞ-ytË™ …h ƒuËe™u r™hk‚h
LÞtÞ fhu. (17)

ÁŒflS¬Á⁄fiU ¬˝Õ◊¢ ¡fiôÊ˘•|ÇŸ⁄URS◊Œ˜ÔÁmÃËÿ¢ ¬Á⁄fiU ¡ÊÃflfiŒÊ—–
ÃÎÆÃËÿfi◊å‚È ŸÎÆ◊áÊÊ˘•¡fidÁ◊ãœÊfiŸ˘∞Ÿ¢ ¡⁄UÃ Sflʜ˗H 18H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ hts™T ! su ¥çxÝ:-yÂø™ Ë{t™ yt… ¥S}æ„ì-y{tht ËtÂL™æÞÚte
çα:-rðãw‚TÚte ÐçÚ-W…h …¿æï-«fx Úttð Atu. ‚u »Ý}æì-yt…™u Ðíƒ}æ}æì-«Út{ ²:-su …愱ïÎæ:ƒwrØ{t™tu{tk «rËØ Wí…L™ ÚtÞu÷tk ‚u yt…™u çm„è²}æì-ƒeò su Ýë}æ‡ææ:-{™w»Þtu{tk rð[thþe÷ yt…™u
„ë„è²}æì-ºteò ¥Œ¨é-«tý ðt s÷ r¢Þtytu{tk rðrŒ‚T ÚtÞu÷ ‚u yt…™u ¥…d}æì-r™hk‚h §‹{æÝ:«ftrþ‚ fh‚t rðît™ ÐçÚ…Ú„ï-Ëðo he‚u M‚wr‚ fhu Au, ‚u yt… S±æ{è:-ËwkŒh æÞt™Úte Þwõ‚ «òytu™u
«ftrþ‚ fhtu. (18)
¼tðtÚto : {™w»Þ «Út{ ƒúñ[ÞoÚte rðãt y™u Ëwrþûtt, rî‚eÞ „]nt©{Úte yiïÞo, ‚]‚eÞ ðt™«MÚtÚte
‚…MÞt, y™u [‚wÚto ËkLÞtËt©{{tk r™íÞ ðuŒrðãt y™u Ä{o™tu «ftþ fhu. (18)

ÁflkÊ Ãfi˘•ÇŸ òÊœÊ òÊÿÊÁáfiÊ ÁflkÊ Ã œÊ◊ Áfl÷fiÎÃÊ ¬ÈL§òÊÊ–

183

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÁflkÊ Ã ŸÊ◊fi ¬⁄UR◊¢ ªÈ„UÊ ÿÁmkÊ Ã◊Èà‚¢ ÿÃfi˘•Ê¡ªãÕfiH 19H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T …wÁ»t ! „ï-yt…™t su ~æï{æ-ºtý «fthÚte ~æ²æç‡æ-ºtý f{o Au, ‚u™u y{u
ç±k-òýeyu.
nu MÚtt™tu™t Mðt{e ! „ï-yt…™t su ç±|æë„-rðþu»t Äthý fhðt ÞtuøÞ ÐéL~ææ-y™uf {æ}æ-™t{,
sL{ y™u MÚtt™Y… Au, ‚u™u y{u ç±k-òýeyu.
nu rðît™ …wÁ»t ! „ï-yt…™t ²„ì-su xæéãæ-ƒwrØ{tk ÂMÚt‚ „w ÐÚ}æ}æì-©uc Ýæ}æ-™t{ Au ‚u™u
y{u ç±k-òýeyu.
²„:-suÚte yt… ¥æ…x拃-Ëthe he‚u «t Úttð „}æì-‚u ©y¨}æì-fqðt Ë{t™ ‚] fh™th yt…™uu
ç±k-y{u òýeyu. (19)
¼tðtÚto : «ò y™u htò hts™er‚™t ftÞtuo, MÚtt™tu y™u Ëðo™t ™t{tu òýu. su{ ¾uzq‚ fqðtÚte
s÷ ftZe™u ¾u‚h ð„uhu™u ‚] fhu Au, ‚u{ «òs™ Ä™ ytrŒÚte htò™u ‚] fhu y™u htò …ý
«ò™u ‚]Â fhu. (19)

‚◊ÆÈŒ˝ àflÊfi ŸÎÆ◊áÊÊfi˘•åSflõãßÎƸøˇÊÊfi˘ß¸œ ÁŒflÊ •fiÇŸ˘™§œfiŸ˜Ô–
ÃÎÆÃËÿfi àflÊ ⁄U¡fiÁ‚ Ã|SÕflÊú‚fi◊¬Ê◊ÈƬSÕfi ◊Á„U·Ê˘•fiflœ¸Ÿ˜ÔH 20H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T …wÁ»t ! Ýë}æ‡ææ:-™u‚tytu™u rð[th™thtu nwk su y±æ-yt…™u ¨}æéÎíï-ytftþ{tk
yÂø™ Ë{t™ §ü{ï-«Œe fhwk Awk, Ýë™ÿææ:-y™uf {™w»Þtu™u òu™th nwk ¥Œ¨é-yL™ y™u s÷tu™e ¥‹„:{æÞ{tk «ftrþ‚ fhwk Awk, çα:-ËqÞo «ftþ™t ª{Ýì-«t‚:-ft÷{tk «ftrþ‚ fhwk Awk, „ë„è²ï-ºteò Ú…ç¨÷tuf{tk „çSƒ±æ¢¨}æì-ÂMÚt‚ ËqÞo Ë{t™ su y±æ-yt…™u ¥Ðæ}æì-s÷tu™e ©ÐSƒï-Ë{e… }æçã¯æ:-{ntí{t
rðît™tu ¥±{üÝì-WL™r‚ «t fhu, ‚u yt… y{the r™hk‚h WL™r‚ fhtu. (20)
¼tðtÚto : «ò{tk rðã{t™ Ëðo «Ät™ …wÁ»ttu htsð„o™e r™íÞ WL™r‚ fhu y™u hts…wÁ»ttu
«òs™tu™e WL™r‚ fhu. (20)

•∑˝§fi㌌|ÇŸ SßÿfiÁãŸfl lÊÒ— ˇÊÊ◊Ê ⁄UÁ⁄fiU„UŒ˜Ô flËL§œfi— ‚◊Ü¡Ÿ˜Ô–
‚lÊ ¡fiôÊÊŸÊ Áfl „UËÁ◊hÊ˘•ÅÿŒÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ÷ÊŸÈŸÊfi ÷Êàÿã×H 21H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ læñ:-ËqÞo÷tuf ¥çxÝ:-rðãw‚T S„ݲç‹Ý±-þçŒ fhðt Ë{t™ ±èL{:yti»trÄytu™u ¨}æTÝì:-«fx fh‚tk ¨l:-þe½ú çã-s ¥ÜíU‹Î„ì-…ŒtÚttuo™u ynª-‚nª [÷tðe ÿææ}ææ…]rÚtðe™u ÚïçÚã„ì Äúwòðu Au.
yu …¿ææÝ:-«rËØ ÚtE™u §h:-s «ftþ{t™ ƒ™e™u |ææÝéÝæ-rfhýtu ËtÚtu ÚæïΨè-«ftþ y™u
…]rÚtðe™u §ü}æì-ËðoºtÚte òw²„ì-rðÏÞt‚ fhu Au. y™u ƒúñtkz™e ¥‹„:-ðå[u ¥æ|ææç„-Ëthe he‚u þtu¼tÞ{t™
ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u …ý ƒ™tu. (21)

184

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : Eïhu su {txu ËqÞo÷tuf™u Wí…L™ fhu÷ Au, ‚u rðãw‚T™e Ë{t™ Ëðo ÷tuftu™wk ytf»toý
y™u «ftþ™ fhe™u, yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ð]rØ™tu nu‚w ƒ™e™u Ëðo ¼q„tu¤tu™e {æÞ{tk su{ rðhts{t™
Au, ‚u{ htò ytrŒ {™w»Þtuyu …ý Útðwk òuEyu. (21)

üÊËáÊÊ◊ÈfiŒÊ⁄UÊ œL§áÊÊfi ⁄UÿËáÊÊ¢ ◊fiŸË·ÊáÊÊ¢ ¬˝Ê¬¸Ó®áÊ— ‚Ê◊fiªÊ¬Ê—–
fl‚Èfi— ‚ÍÆŸÈ— ‚„fiU‚Ê˘•å‚È ⁄UÊ¡Ê Áfl÷Êàÿª˝fi˘©U·‚ÊfiÁ◊œÊŸ—H 22H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ©¯¨æ}æì-«¼t‚ Ë{Þ{tk ¥xæíï-ythk¼{tk §{æÝ:-«ŒeÃÞ{t™ ËqÞo
Ë{t™, Ÿæè‡ææ}æì-Ëðo W¥t{ ÷û{e™wk, ©ÎæÚ:-…heûtt …qðof W¥t{ Œt™ fh™th, Ú²è‡ææ}æì-Ä™tu™t {L‡æ:Äthý fh™th, }æÝè¯æ‡ææ}æì-ƒwrØytu™u ÐíæÐü‡æ:-«t fhtð™th, ¨æï}æxææïÐæ:-yti»trÄytu ðt yiïÞo™e
hûtt fh™th, ¨ã¨:-ƒúñ[Þo Ëurð‚ rs‚urLÿÞ ƒ¤ðt™ r…‚t™t ¨êÝé:-…wºt, ±¨é:-ƒúñ[the ƒ™e™u,
¥Œ¨é-«týtu{tk Úæ…æ-«ftþ{t™ ƒ™e™u ç±|ææç„-þw¼ „wýtu™tu «ftþ fhu Au, ‚u™u Ëðo™t yæÞût-htò
ƒ™tðtu. (22)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; Ëw…tºttu™u Œt™ yt…™th, Ä™™tu ÔÞÚto ÔÞÞ ™ fh™th, Ëðo™u rðãt y™u
ƒwrØ «Œt™ fh™th, ƒúñ[Þo Ëurð‚ rs‚urLÿÞ r…‚t™tu …wºt, Þtu„tk„tu™t Ëuð™Úte «ftþ{t™, ËqÞo™e
Ë{t™, þºtwytu™t „wý-f{o-Mð¼tðtuÚte yrÄf ‚usMðe y™u r…‚t Ë{t™ «ò™wk …t÷™ fh™th {™w»Þ
Au, ‚u™tu htßÞ fhðt {txu yr¼»tuf fhðtu òuEyu. (22)

Áfl‡flfiSÿ ∑§ÃÈ÷ȸflfiŸSÿ ª÷¸˘•Ê ⁄UÊŒfi‚ˢ•¬ÎáÊÊîÊÊÿfi◊ÊŸ—–
flË«È¢U ÁøºÁºfi˝◊Á÷ŸÃ˜Ô ¬⁄UÊÿÜ¡ŸÊ ÿŒ|ÇŸ◊ÿfi¡ãà ¬ÜøfiH 23H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²„ì-su rðît™ ç±ES²-Ëðo |æé±ÝS²-÷tuftu™t ÜïU„é:-r…‚t Ë{t™ hûtf
y™u «ftþ{t™, xæ|æü:-‚u™e {æÞ{tk hnu™th, …æ²}ææÝ:-Wí…L™ Út™th ÐÚæ²Ýì-þºtwytu™t WåAuŒf
ƒ™e™u ÚæïΨè-«ftþ y™u …]rÚtðe™u ¥æÐë‡ææ„ì-…rh…qýo fhu, ±èÇé}æì-yíÞk‚ ƒ÷ðt™ ¥çÎí}æì-{u½™u
¥ç|æÝ„ì-rAL™-r¼L™ fhu, su{ Ð@-…tk[ …Ýæ:-«týY… …wÁ»t ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u ¥²…‹„-ËkÞwõ‚
fhu Auu, 癄ì-‚u{ rðãt ytrŒ þw¼ „wýtu™u fhu, ‚u™u LÞtÞtÄeþ htò {t™tu. (23)
¼tðtÚto : su{ yt ¼wð™ [Ëtih {kz÷]™e {æÞ{tk ËqÞo- [«ftþ «t fhtð™th]y™u ytf»toýÚte
[Ëðo™u Äthý fh™th Au, ‚u{ su] Ëðo rðãtytu™u «t fhtð™th, htßÞ™u Äthý fh™th, þºtwytu™tu
yt{q÷ ™tþ fh™th, Ëw¾tu™u Wí…L™ fh™th y™u su{ {t‚t „¼o™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{ «ò™wk …t÷™
fh™th rðît™ ntuÞ, ‚u™u htßÞ{tk yrÄfthe ƒ™tððtu òuEyu. (23)

©UÁ‡Ê∑˜Ô§ ¬Êfifl∑§Ê •fi⁄URÁ× ‚Èfi◊œÊ ◊àÿ¸Ócfl|ÇŸ⁄UR◊ÎÃÊ ÁŸ œÊfiÁÿ–
ßÿfi*ûÊ œÍÆ◊◊fiL§·¢÷Á⁄fiU÷˝ŒÈë¿ÈUÆ∑˝§áÊfi ‡ÊÊÁø·Ê lÊÁ◊ŸfiˇÊŸ˜ÔH 24H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Eïh™u }æy²ïü¯é-{™w»Þtu{tk su ©çàæÜUì-{t™™eÞ, Ðæ±ÜU:-…rðºt fh™th,

185

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥Úç„:-¿tt™ðt™, ¨é}æï{æ:-{uÄtðe rðît™ ‚Útt ¥}æë„:-yrð™tþe ¥çxÝ:-ytftþY… ¿tt™™tu «ftþ
çÝ+{æç²-MÚttr…‚ fhu÷ Au.
su àæéÜíïU‡æ-þe½úfthe, àææï癯æ-«ftþÚte læ}æì-ËqÞo÷tuf{tk §ÝÿæÝì-ÔÞt ÚtE™u {ê}æ}æì-Äw{tzt™t
¥L¯}æì-Y…™u |æçÚ|æí„ì-yíÞk‚ Äthý fhe™u ðt „tZ ƒ™tðe™u ©„ì + §²<œæ-W…h …ntu[tzu Au-«tÂ
fhtðu Au, ‚u Eïh™e W…tË™t fhtu ðt yÂø™™tu W…fth «t fhtu. (24)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh hr[‚ …ŒtÚttuo™t fthý-ftÞo-…qðof rð¿tt™™u «t fhe™u ƒwrØ™e ð]rØ
fhðe òuEyu. (24)

ŒÎƇÊÊŸÊ L§Ä◊˘©U√ÿʸ √ÿfilÊÒgÈÆ◊¸·¸◊ÊÿfiÈ— ÁüÊÿ Lfi§øÊŸ—–
•|ÇŸ⁄UR◊ÎÃÊfi˘•÷flmÿÊfiÁ÷ÿ¸ŒfiŸ¢ lÊÒ⁄U¡fiŸÿà‚ÈÆ⁄UÃÊfi—H 25H
…ŒtÚto ! nu {™w»Þtu ‚{u ²„ì-su fthýu öàææÝ:-Œu¾tz™th, Lv}æ:-Ëtu™uhe, çŸæ²ï-þtu¼t {txu,
L™æÝ:-«Œe…f, Îé}æü¯ü}æì-Ëðo Œw:¾tuÚte hrn‚, ¥æ²é:-Sð™ ƒ™tð™th, ¥}æë„:-yrð™tþe, ¥çxÝ:‚usMðY…, ©Ã²æü-…]rÚtðe™e ËtÚtu …ŒtÚttuo™u ç±+¥læñ„ì-«ftrþ‚ fhu Au, ±²æïç|æ:-ÔÞt…f „wýtuÚte Þwõ‚
¥|汄ì-Wí…L™ Út™th y™u su læñ:-Mð«ftþMðY… ¨éÚï„æ:-W¥t{ …ht¢{ðt¤t s„Œeïh™u ²„ì-su™t
{txu »Ý}æì-yu yÂø™™u ¥…ݲ„ì-Wí…L™ fhu Au, ‚u Eïh. ytÞw y™u yÂø™™u òýtu. (25)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ËkËth™t h[rÞ‚t y™trŒ Eïh™u ‚Útt s„‚™t y™trŒ fthý-«f]r‚™u
„wý-f{o-Mð¼tðtu ËtÚtu òýe™u-Eïh™e W…tË™t fhu Au, ‚uytu Œe½toÞw y™u Ä™ðt™T ƒ™u Au. (25)

ÿSÃfi˘•l ∑ΧÆáÊflfijº˝‡ÊÊø˘¬ÍƬ¢ Œfifl ÉÊÎÆÃflfiãÃ◊ÇŸ–
¬˝ â Ÿfiÿ ¬˝Ã⁄¢U flSÿÊ˘•ë¿UÊÁ÷ ‚ÈÆ꟢ Œfl÷fiÄâ ÿÁflDÔUH 26H
…ŒtÚto : nu |æÎíàææï™ï-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ŒerÂ{t™ ²ç±cÆ-yíÞk‚ Þwðf, Îï±-rŒÔÞ ¼tu„tu™t
«Œt‚t, ¥xÝï-rðît™T ! ²:-su „ï-yt…™t Íæ넱‹„}æì-ƒnw ½]‚ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚, ¥ç|æ+¨é}Ý}æìËw¾ MðY…, Îï±|æv„}æì-rðît™tu™t Ëuð™ ÞtuøÞ, ¥ÐêÐ}æì-¼tus™ ÞtuøÞ …ŒtÚto Þwõ‚, ±S²:-yíÞk‚
¼tuøÞ ¥ÓÀ-W¥t{-W¥t{ …ŒtÚttuo™u ÜëU‡æ±„ì-ƒ™tðu „}æì-‚u Ðí„Ú}æì-hËtuEÞt™u yt… ¥l-ytsu s
Ðí‡æ²-«t fhtu. (26)
¼tðtÚto : {™w»Þtu rðît™tu îtht Ëwrþrût‚ yíÞw¥t{ ÔÞks™tu-ðt™„eytu ‚Útt yíÞk‚ MðtrŒü y™u
hwr[fthf yL™tu™t r™{to‚t hËtuEÞt™u „úný fhu. (26)

•Ê â ÷fi¡ ‚ÊÒüÊfl‚cflfiÇŸ˘©UÄÕ˘©UfiÄÕ˘•Ê÷fi¡ ‡ÊSÿ◊ÊfiŸ–
Á¬˝ÿ— ‚Íÿ¸Ó Á¬˝ÿÊ˘•ÇŸÊ ÷fiflÊàÿÈîÊÊÃŸfi Á÷ŸŒŒÈîÊÁŸfiàflÒ—H 27H

186

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! yt… su ¨æñŸæ±¨ï¯é-ËwkŒh Ä™tu{tk rðã{t™ Atu. „}æì-‚u™wk ¥æ|æ…Ëuð™ fhtu, àæS²}ææÝï-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ©vƒï ©vƒï-yíÞk‚ ðtfT ÔÞðnth{tk çÐí²:-«er‚ ht¾tu,
su ¨ê²ïü-M‚wr‚fthf …wÁ»ttu{tk ÚtÞu÷t ÔÞðnth y™u ¥xÝæ-yÂø™rðãt{tk çÐí²:-Ëuððt ÞtuøÞ,
…æ„ïÝ-Wí…L™ ÚtÞu÷ y™u …çÝy±ñ:-Wí…L™ Út™th …wÁ»t™e ËtÚtu ©„ì+|æ±æç„-Wí…L™ ÚttÞ y™u þºtwytu™u
©„ì+ç|æÝ΄ì-rAL™-r¼L™ fhu, „}æì-‚u™wk yt… ¥æ|æ…-Ëuð™ fhtu. (27)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …tf ftÞo{tk fwþ¤, Ëðo™tu r«Þ, yL™ y™u ÔÞks™tu™tu ¼uŒf su hËtuEÞtu
ntuÞ ‚u™tu Mðefth fhðtu òuEyu. (27)

àflÊ◊fiÇŸ ÿ¡fi◊ÊŸÊ˘•ŸÈÆ lÍŸ˜Ô Áfl‡flÊ fl‚fiÈ ŒÁœ⁄UR flÊÿ¸ÊfiÁáÊ–
àflÿÊfi ‚„U º˝ÁflfiáÊÁ◊ë¿U◊ÊfiŸÊ fl˝¡¢ ªÊ◊fiãÃ◊ÈÆÁ‡Ê¡Ê Áflflfifl˝È—H 28H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™ ! su y±æ}æì-yt…™tu yt©Þ fhe™u ©çàæ…:-ƒwrØ{t™ ²…}ææÝæ:-Ëk„r‚fthf
÷tuftu y±²æ-yt…™e ¨ã-ËtÚtu ¥ÝélêÝì-y™wfq¤ rŒðËtu{tk ç±Eæ-Ëðo ±æ²æüç‡æ-„úný fhðt ÞtuøÞ
±¨é-ÿÔÞtu™u Îç{Úï-Äthý fhu, Îí籇æ}æì-Ä™™e §ÓÀ}ææÝæ:-RåAt fh‚t xææï}æ‹„}æì-ËwkŒh rfhýtu™t Y…Úte
Þwõ‚ ±í…}æì-{u½ ðt „tuMÚtt™™u ç±+±±íé:-rðrðÄ «fthÚte „úný fhu, ‚u{ y{u …ý ƒ™eyu. (28)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «Þí™þe÷ rðît™tu™t Ëk„{tk …wÁ»ttÚto ËtÚtu «r‚rŒ™ rðãt y™u Ëw¾™e ð]rØ
fhðe òuEyu. (28)

•SÃÊfi√ÿ|ÇŸŸ¸⁄UÊú ‚ÈƇÊflÊfi flÒ‡flÊŸ⁄U˘´§Á·fiÁ÷— ‚Ê◊fiªÊ¬Ê—–
•m· lÊflÊfi¬ÎÁÕflË „fiÈUfl◊ ŒflÊfi œûÊ ⁄URÁÿ◊S◊ ‚ÈÆflË⁄fiU◊˜ÔH 29H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-þºtwytu™u S‚ðt™e RåAt fh™th rðît™tu ! su «ç¯ç|æ:-Ér»tytu îtht ‚{tu™u
ÝÚæ}æì-™tÞf rðît™tu{tk, ¨éàæï±:-ËwkŒh Ëw¾Þwõ‚, ±ñEæÝÚ:-Ëðo {™w»Þtu™t ytÄth, ¥çxÝ:-…h{uïh™e
¥S„æç±-M‚wr‚ fhe Au.
su ‚{u ¥S}æï-y{tht {txu ¨é±èÚ}æì-suÚte ©uc ðehtu ntuÞ ‚u Úç²}æì-htßÞ÷û{e™u {œæ-Äthý fhtu,
‚u™u ytr©‚ ¨æï}æxææïÐæ:-yiïÞo™t hûtf y{u ¥mï¯ï-îu»t fhðt™u yÞtuøÞ, «er‚ rð»tÞf læ±æÐë烱è«ftþMðY… hts™er‚ y™u …]rÚtðe™wk htßÞ ãé±ï}æ-Äthý fheyu. (29)
¼tðtÚto : su ËÂå[Œt™kŒ Eïh™t Ëuðf ÄtŠ{f rðît™ Au, ‚uytu …htu…fthe ntuðt™t fthýu ‘ytÂ’
ntuÞ Au. yuðt ÷tuftu™e Ëk„r‚ rð™t ftuE…ý …tu‚t™e rðãt ‚Útt …tu‚t™t htßÞ™u ËwÂMÚth ƒ™tðe
þf‚t ™Úte. (29)

‚Á◊œÊ|ÇŸ¢ ŒÈfiflSÿà ÉÊÎÆÃÒ’ÊÓ¸œÿÃÊÁÃfiÁÕ◊˜Ô– •Ê|S◊fiã„U√ÿÊ ¡fiÈ„UÊßH 30H

187

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu „]nMÚttu ! ‚{u su{ ¨ç}æ{æ-W¥t{ he‚u ƒ¤‚ýÚte ¥çxÝ}æì-yÂø™™u «ftrþ‚ fhu Au,
‚u{ W…Œuþf rðît™tu™wk Îé±S²„-Ëuð™ fhtu.
su{ ËkMf]‚ yL™ ‚Útt Íæë„ñ:-½e ð„uhu …ŒtÚttuo™u yÂø™{tk ntu{e™u s„Œw…fth fhu Au, ‚u{ ¥ç„çƒ}æìyr™Þ‚T r‚rÚtðt¤t W…Œuþf rðît™tu™u Ïææï{²„-Mðt„‚ y™u WíËtntrŒÚte Ë[u‚ fhtu.
¥çS}æÝì-yt s„‚{tk ãòæ-Œuðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™wk ¥æ…éãæï„Ý-Ëthe he‚u Œt™ fhtu. (30)
¼tðtÚto : {™w»Þtu Ëí…wÁ»ttu™e Ëuðt fhu y™u Ëí…tºttu™u s Œt™ yt…u. su{ yÂø™{tk ½]‚ ytrŒ™tu
ntu{ fhe™u ËkËth™tu W…fth fhu Au, ‚u{ rðît™tu™u W¥t{ …ŒtÚttuo™wk Œt™ fhe™u s„‚{tk rðãt y™u
Ëwrþûtt™e ð]rØ fhe rðï™u Ëw¾e fhtu. (30)

©UŒÈfi àflÊ Áfl‡flfi ŒflÊ˘•ÇŸ ÷⁄fiUãÃÈÆ ÁøÁûÊfiÁ÷—–
‚ ŸÊfi ÷fl Á‡ÊflSàflö ‚ÈƬ˝ÃËfi∑§Ê Áfl÷Êflfi‚È—H 31H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su y±æ-yt…™u ç±Eï-Ëðo Îï±æ:-rðît™ …wÁ»t ç™çœæç|æ:-©uc rðît™tu™e
ËtÚtu yÂø™ Ë{t™ ©Îì+©+|æÚ‹„é-…wü fhu. ¨:-‚u ç±|æ汨é:-su™tÚte rðrðÄ «fth™e þtu¼t ðt rðãt
«ftrþ‚ ÚttÞ. ¨éÐí„èÜU:-ËwkŒh ÷ûtýtuÚte Þwõ‚ y±}æì-yt… Ý:-y{tht {txu çàæ±:-{k„÷{Þ ð[™tu™t
W…Œuþf |æ±-ƒ™tu. (31)
¼tðtÚto : su {™w»Þ su{ rðît™tuÚte rðãt™tu Ëk[Þ fhu Au, ‚u{ yLÞtu™u …ý rðãtÞwõ‚ ƒ™tðu. (31)

¬˝ŒfiÇŸ ÖÿÊÁÃfic◊ÊŸ˜Ô ÿÊÁ„U Á‡ÊflÁ÷fi⁄UR*øÁ÷c≈˜UÔfl◊˜Ô–
’ÎÆ„U|jfi÷ʸŸÈÁ÷÷ʸ‚Ÿ˜Ô ◊Ê Á„Ufiö‚ËSÃãfl~Ê ¬˝¡Ê—H 32H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãt «ftþf rðît™ ! y±}æì-‚wk su{ Á²æïç„c}ææÝì-ËqÞo™e ßÞtur‚ytuÚte Þwõ‚
çàæ±ïç|æ:-{k„÷fthe ¥<™ç|æ:-…qrs‚ Ïæëãçj:-{nt™T |ææÝéç|æ:-«ftþ „wýtuÚte §„ì-s |ææ¨Ýì-«ftþ{t™
Au, ‚u{ Ðí²æçã-Ëw¾tu™u «t fhtu. y™u y±æ-þhehÚte Ðí…æ:-…t÷™ ÞtuøÞ «týeytu™u }ææ ôã¨è:-{thtu
™rn. (32)
¼tðtÚto : nu hts…wÁ»ttu Ërn‚ hts™T ! ‚wk þhehÚte y…htÄ ™ fh™th ftuE …ý «týe™e ®nËt
™ fhe™u, rðãt y™u LÞtÞ™t «ftþÚte «òytu™wk …t÷™ fh‚tk, Srð‚ yðMÚtt{tk ËtkËtrhf Ëw¾
y™u {]íÞw …Ae {wÂõ‚ Ëw¾™u «t fh. (32)

•∑˝fi§ãŒŒ|ÇŸ SßÿfiÁãŸfl lÊÒ— ˇÊÊ◊Ê ⁄UÁ⁄fiU„UŒ˜Ô flËL§œfi— ‚◊Ü¡Ÿ˜Ô–
‚lÊ ¡fiôÊÊŸÊ Áfl „UËÁ◊hÊ˘•ÅÿŒÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ÷ÊŸÈŸÊfi ÷Êàÿã×H 33H
…ŒtÚto : nu «òs™tu ! ‚{u su{ læñ:-ËqÞo «ftþf‚to Au, ‚u{ rðãt y™u LÞtÞ™tu «ftþ fh™th

188

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚Útt ¥çxÝ:-…t[f™e Ë{t™ þºtwytu™tu ™tþ fh™th rðît™ S„ݲç‹Ý±-rðãw‚T™e Ë{t™ ¥ÜíU‹Î„ì„so™t fh‚tk y™u ±èL{:-ð™™t ð]ûttu™e ¨}æTÝì-W¥t{ he‚u hûtt fh‚tk ÿææ}ææ-…]rÚtðe …h ÚïçÚã„ìÞwØ fhu.
…¿ææÝ:-hts™er‚Úte «rËØ ÚtÞu÷ §h:-þw¼ ÷ûtýtuÚte «ftrþ‚ ¨l:-þe½ú òw²„ì-Ä{oÞwõ‚
W…Œuþ fhu ‚Útt |ææÝéÝæ-…wÁ»ttÚto™t «ftþÚte çã-s ÚæïΨè-yÂø™ y™u ¼qr{™u ¥‹„:-htsÄ{o{tk ÂMÚth
ht¾‚tk ¥æ|ææç„-Ëthe he‚u «ftþ fhu Au, ‚u …wÁ»t htò Útðt™u ÞtuøÞ Au yu{ r™rù‚ òýtu. (33)
¼tðtÚto : ð™™t ð]ûttu™e hûtt rð™t ðhËtŒ™e yrÄf‚t y™u ythtuøÞ «t Út‚tk ™Úte. rðãw‚T
ÔÞðnth™e Ë{t™ Œqh™t Ë{t[thtu™wk „úný, þºtwytu™tu rð™tþ, htßÞ{tk rðãt y™u LÞtÞ™t «ftþ
rð™t ËwhtßÞ Út‚wk ™Úte. (33)

¬˝¬˝Êÿ◊|ÇŸ÷¸Ó®⁄URÃSÿfi ‡ÊÎáfl Áfl ÿà‚ÍÿÊ¸ Ÿ ⁄UÊøfiÃ ’ÎÆ„UjÊ—–
•Á÷ ÿ— ¬ÍÆL¢§ ¬ÎÃfiŸÊ‚È ÃSÕÊÒ ŒËŒÊÿ ŒÒ√ÿÊ˘•ÁÃfiÁÕ— Á‡ÊflÊ Ÿfi—H 34H
…ŒtÚto : nu htò y™u «ò™t …wÁ»ttu ! ‚{u ²„ì-su ¥²}æì-yu ¥çxÝ:-Ëu™t…r‚ ¨ê²ü:-ËqÞo™e ÝË{t™ Ïæëãjæ:-yíÞk‚ «ftþÞwõ‚ ÐíÐí-yíÞk‚ «ftþ™e ËtÚtu Úæï-«ftrþ‚ ÚttÞ Au, ²:-su Ý:y{the Ðë„Ýæ¨é-Ëu™tytu{tk ÐêL}æì-…qýo ƒ÷Þwõ‚ Ëu™tæÞût™e ™Sf ¥ç|æ+„Sƒæñ-Ëðo he‚u ÂMÚth hnu.
Îñò:-rðît™tu{tk r«Þ, ¥ç„çƒ:-r™íÞ ¼ú{ý fh™th yr‚rÚt çàæ±:-{k„÷Œt‚t rðît™T …wÁ»t
ç±læ + ÎèÎæ²-rðãt y™u Ä{o™u «ftrþ‚ fhu,-su™u nwk |æÚ„S²-Ëuððt ÞtuøÞ htßÞ™t hûtf àæ뇱ïËtk¼¤wk Awk, ‚u™u Ëu™t™t yrÄ…r‚ fhtu. (34)
¼tðtÚto : su …wÛÞ Þþðt¤t …wÁ»t™e, þºtwytu …h rðsÞ y™u rðãt «[th™e ðt‚ Ëtk¼¤ðt{tk
ytðu Au, ‚u fw÷e™ …wÁ»t s Ëu™tÚte ÞwØ fhtð™th [Ëu™t…r‚]™t Y…{tk yrÄfthe ƒ™tððt ÞtuøÞ
Au. (34)

•Ê¬Êfi ŒflË— ¬˝ÁÃfiªÎèáÊËà ÷S◊ÒÃàSÿÊŸ ∑fiΧáÊÈäflö ‚È®⁄UR÷Ê˘©fiU ÀÊÊ∑§–
ÃS◊fiÒ Ÿ◊ãÃÊ¢ ¡Ÿfiÿ— ‚ÈƬàŸËfi◊ʸÃflfi ¬ÈÆòÊ¢ Á’fi÷ÎÃÊåSfl~ŸÃ˜ÔH 35H
…ŒtÚto : nu rðît™T {™w»Þtu ! su ¥æÐ: …rðºt s÷™e Ë{t™ Ëk…qýo þw¼ „wýtu y™u rðãtytu{tk
ÔÞt…f ƒwrØ Îï±è:-ËwkŒh Y… Ëwþe÷ Mð¼tðÞwõ‚ fLÞtytu ¨éÚ|ææñ-yiïÞo™t «ftþf yt HæïÜïU-Œþo™eÞ
÷tuf{tk …tu‚t™t …r‚ytu™u «ËL™-Ëw¾e fhu Au ‚u™u Ðíç„xæë|‡æè„-Mðefth fhtu ‚Útt ‚u™u Ëw¾Þwõ‚
ÜëU‡æ銱}æì-fhtu.
su »„„ì-yu |æS}æ-«ftþf ‚us Au. „S}æñ-‚u™u {txu s ¨éÐyÝè:-ËwkŒh …Âí™ytu …ݲ:-rðãt y™u
W¥t{ rþûtt «rËØ ÚtE ™{M‚u fhu Au, ‚u™t «íÞu yt… ÷tuftu …ý Ý}æ‹„æ}æì-™{ú ƒ™tu.

189

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©-‚{u ƒL™u †e-…wÁ»t {¤e™u Ðé~æ}æì-…wºt™u }ææ„ï±-{t‚t Ë{t™ ¥Œ¨é-«týtu{tk »Ý„ì-yu …wºt™u
çÏæ|æë„-Äthý fhtu. (35)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …hM…h «ËL™‚tÚte MðÞkðh fhe™u, Ä{o…qðof Ëk‚t™ Wí…L™ fhe™u ‚Útt
‚u™u rðît™ ƒ™tðe™u „]nt©{™t yiïÞo™e WL™r‚ fhðe òuEyu. (35)

•åSfl~ÇŸ ‚ÁœCÔUfl ‚ÊÒ·fiœË⁄UŸfiÈL§äÿ‚– ª÷¸ ‚Ü¡Êfiÿ‚ ¬ÈŸfi—H 36H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ rðît™ Sð ! su ¨ç{:-Ën™þe÷ ‚wk ¥Œ¨é-s÷tu{tk ¥æï¯{è:Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™u ¥Ýé+LŠ²¨ï-«t ÚttÞ Au, ¨:-‚u …沨ï-„¼o{tk ¨Ýì-hne™u ÐéÝ:Vhe-Vhe sL{-{hý yu „±-‚tht ¢{-y™w¢{ hnu, yu{ òý. (36)
¼tðtÚto : su Sð þheh íÞt„ fhu Au, ‚u ðtÞw y™u yti»trÄ ytrŒ{tk ¼ú{ý fhe™u, „¼o™u «tÂ
fhe, ÞÚttË{Þ þheh Äthý fhe™u Vhe sL{ «t fhu Au. (36)

ª÷Ê¸Ó®˘•SÿÊ·fiœËŸÊ¢ ª÷Ê¸ flŸS¬ÃËfiŸÊ◊˜Ô–
ª÷Ê¸ Áfl‡flfiSÿ ÷ÍÆÃSÿÊÇŸ ª÷Ê¸Ó˘•¬Ê◊fiÁ‚H 37H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-ƒeò þheh™u «t Út™th Sð ! suÚte ‚wk yÂø™™e Ë{t™ su ¥æï¯{èÝæ}æìËtu{÷‚t ytrŒ ðt ÞðtrŒ yti»trÄytu™t xæ|æü:-Œtu»ttu™t {æÞ xæ|æü:-„¼o ±ÝSЄèÝæ}æì-…e…¤ ytrŒ
ð™M…r‚ytu™e {æÞ xæ|æü:-þtuÄf ç±ES²-Ëðo |æê„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷ ËkËth™e {æÞ xæ|æü:-„úný
fh™th y™u su ¥Ðæ}æì-«tý yÚtðt s÷tu™t xæ|æü:-„¼oY… ykŒh hnu™th ¥ç¨-‚uÚte ‚wk ys yÚtto‚T
MðÞk sL{hrn‚ ¥ç¨-Au. (37)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su rðãw‚T™e Ë{t™ Ëðo™e yL‚„o‚ þheh Äthý fh™th Sð Au, ‚u™u
òýtu. (37)

¬˝‚l ÷S◊fiŸÊ ÿÊÁŸfi◊¬‡øfi ¬ÎÁÕflË◊fiÇŸ–
‚ö‚ÎÖÿfi ◊ÊÃÎÁ÷c≈˜UÔfl¢ ÖÿÊÁÃfic◊ÊŸ˜Ô ¬ÈŸ⁄UÊ‚fiŒ—H 38H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-«ftþ{t™ …wÁ»t, ËqÞo Ë{t™ Á²æïç„c}ææÝì-«þkrË‚ «ftþÚte Þwõ‚ Sð ! y±}æì‚wk |æS}æÝæ-þheh Œtn …Ae Ðë烱è}æì-…]rÚtðe ™-yÂø™ ytrŒ y™u ¥Ð:-s÷™e {æÞ{tk ²æïçÝ}æìŒun Äthý™t fthý™u Ðí¨l-«t ÚtE™u }ææ„ëç|æ:-{t‚t™t WŒh{tk ðtË fhe™u ÐéÝ:-Vhe ¥æ¨Î:þheh™u «t fhu Au. (38)
¼tðtÚto : nu Sðtu ! yt… ßÞthu þheh Atuztu Atu, íÞthu ‚u™u ¼M{e¼q‚ fhe™u …]rÚtðe ytrŒ…k[¼q‚tu™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ fhtu.
‚{u y™u ‚{tht ytí{tytu {t‚tytu™t þhehtu{tk „¼toþÞ{tk Œt¾÷ ÚtE™u Vhe þheh Äthý
fhe™u rðã{t™ ƒ™tu Atu. (38)

190

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬ÈŸfi⁄UÊ‚l ‚ŒfiŸ◊¬‡øfi ¬ÎÁÕflË◊fiÇŸ–
‡Ê·fi ◊ÊÃÈÿ¸ÕÊ¬SÕ˘ãÃ⁄fiUSÿÊú Á‡ÊflÃfi◊—H 39H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-EåAt ytrŒ „wýtuÚte «ftrþ‚ Sð ! su fthýu ‚wk ¥Ð:-s÷tu ™-y™u Ðë烱è}æì¼qr{‚÷™t ¨ÎÝ}æì-MÚtt™™u ÐéÝ:-Vhe-Vhe ¥æ¨l-«t ÚtE™u ¥S²æ}æì-yu {t‚t™t ¥‹„:-„¼toþÞ{tk
çà汄}æ:-yíÞk‚ {k„÷fthe ƒ™e™u ²ƒæ-su{ ƒt¤f }ææ„é:-{t‚t™e ©ÐSƒï-„tuŒ{tk àæï¯ï-Ëqyu Au,
‚u{ {t‚t™e Ëuðt{tk {k„÷fthe ƒ™. (39)
¼tðtÚto : su{ {t‚tytu …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ s …wºttuyu y™wfq¤‚t…qðof Ëuðt
îtht …tu‚t™e {t‚tytu™u r™hk‚h yt™krŒ‚ ht¾ðe òuEyu. {t‚t-r…‚tÚte fŒe…ý rðhtuÄ ™ fhðtu òuEyu
y™u {t‚t-r…‚tyu ‚u™u yÄ{o y™u fwrþûttÚte Þwõ‚ fŒe…ý ™ fhðt òuEyu. (39)

¬ÈŸfiM§¡Ê¸ ÁŸflfiûʸSfl ¬ÈŸfi⁄UÇŸ˘ß·ÊÿÈfi·Ê– ¬ÈŸfiŸ¸— ¬ÊsÔö„fiU‚—H 40H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usMðe™T {t‚t-r…‚t ! yt… §¯æ²é¯æ-yL™ y™u Sð™ ËtÚtu Ý:-y{the WL™r‚
fhtu, ÐéÝ:-Vhe-ðthkðth ¥¢ã¨:-Œwü yt[hýtuÚte Ðæçã-hûtt fhtu.
nu …wºt ! ‚wk ª…æü-…ht¢{ ËtÚtu …t…tuÚte çݱœæüS±-Œqh hnu y™u ÐéÝ:-Vhe y{™u …ý …t…tuÚte
ƒ[tð.
¼tðtÚto : su{ rðît™ {t‚t-r…‚t W¥t{ Ëk‚t™tu™u rðãt y™u Ëwrþûtt îtht Œwüt[hýÚte Œqh ht¾u,
‚u{ Ëk‚t™ …ý ‚u™u …t…t[hýÚte ËŒt …]ÚtfT ht¾u. ‚u rð™t Ëðo ÄtŠ{f ƒ™e þf‚t ™Úte. (40)

‚„U ⁄URƒÿÊ ÁŸflfiûʸSflÊÇŸ Á¬ãflfiSfl œÊ⁄UfiÿÊ– Áfl‡flåSãÿÊfi Áfl‡flÃS¬Á⁄fiUH 41H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™ …wÁ»t ! yt… ç±EŒS‹²æ Ëðo …ŒtÚttuo™t ¼tu„™wk ËtÄ™ {æÚ²æ-ËwËkMf]‚
ðtýe ÚIJæ-y™u Ä™™e ¨ã-ËtÚtu ç±E„SÐçÚ-Ëðo s„‚™t {æÞ{tk çÝ-r™hk‚h ±œæüS±-r™ùÞÚte
rðã{t™ hntu y™u y{thwk çЋ±S±-Ëuð™ fhtu. (41)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk ËwƒwrØ y™u …wÁ»ttÚto îtht ©e{t™ ƒ™e™u yLÞtu™u
…ý Ä™ðt™ ƒ™tððt òuEyu. (41)

’ÊœÊfi ◊˘•Sÿ fløfi‚Ê ÿÁflDÔU ◊öÁ„fiUDÔUSÿ ¬˝÷fiÎÃSÿ SflœÊfl—–
¬ËÿfiÁà àflÊ˘•ŸfiÈ àflÊ ªÎáÊÊÁà flãŒÊLfi§®CÔU Ããfl¢~ flãŒ˘•ÇŸH 42H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆ-yíÞk‚ Þwðf ! S±{æ±:-«þkrË‚ ƒnw yL™tuðt¤t, ¥xÝï-W…Œuþ™u ÞtuøÞ
©tu‚ts™ ! ‚wk }æï-{tht Ðí|æë„S²-W¥t{ her‚Úte Äthý ðt …tu»tý fh™th, }æ¢çãcÆS²-ËðoÚtt ¼t»tý™u
ÞtuøÞ ¥S²-yt ±™¨:-ð[™™u yr¼«tÞ™u Ïææï{-òýe su y±:-®™Œf …wÁ»t Ðè²ç„-®™Œt fhu y±:ftuE ¥Ýé-…htuût{tk xæë‡ææç„-M‚wr‚ fhu ‚u „ï-yt…™t „‹±}æì-þheh™u ±‹ÎæL:-yr¼ðtŒ™ fh™th nwk
±¢Îï-M‚wr‚ fhwk Awk. (42)

191

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : ßÞthu ftuE, ftuE™u ¼ýtðu yÚtðt W…Œuþ yt…u, íÞthu ¼ý™th y™u Ëtk¼¤™thu æÞt™
yt…e™u ¼ýðwk y™u Ëtk¼¤ðwk òuEyu. ßÞthu ËíÞ y™u yËíÞ™tu r™ýoÞ ÚtE òÞ íÞthu ËíÞ™wk
„úný fhe, yËíÞ™tu íÞt„ fhðtu òuEyu.
yt{ fhðtÚte ftuE ®™Œt fhu yÚtðt ftuE «þkËt fhu, ‚u{ A‚tk ËíÞ™tu fŒe íÞt„ ™ fhðtu
y™u yËíÞ™wk „úný fhðwk ™rn. yt {™w»Þ {txu rðþu»t „wý Au. (42)

‚ ’ÊfiÁœ ‚ÍÆÁ⁄U◊¸ÉÊflÊ fl‚Èfi¬Ã fl‚fiÈŒÊflŸ˜Ô–
ÿÈÆÿÊäÿõS◊Œ˜Ôm·ÊfiúÁ‚ Áfl‡fl∑§fi◊¸áÊ SflÊ„UÊfiH 43H
…ŒtÚto : nu ±¨éЄï-Ä™tu™t …t÷f, ±¨éÎæ±Ýì-Ëw…tºttuu™u Ä™ yt…™th ! su }æÍæ±æ-«þkrË‚ rðãtÚte
Þwõ‚ ¨êçÚ:-{uÄtðe rðît™T ! yt… ËíÞ™u Ïææïç{-òýtu ¨:-‚u yt… ç±EÜU}æü‡æï-Ëðo þw¼ f{tuo™t
y™wct™ {txu S±æãæ-ËíÞðtýeÚte W…Œuþ fh‚tk yt… ¥S}æ„ì-y{™u mï¯æ¢ç¨-îu»tÞwõ‚ f{tuÚo te ç±+²é²æïç{ËŒt Œqh fhtu. (43)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ƒúñ[ÞoÚte rs‚urLÿÞ ƒ™e™u îu»t™tu íÞt„ fhe™u, Ä{o™t {tæÞ{Úte W…Œuþ
yt…e™u ‚Útt Ëtk¼¤e™u «Þí™þe÷ hnu Au, ‚u s ÄtŠ{f rðît™ ËíÞ y™u yËíÞ™u òý™th y™u
‚u™tu W…Œuþ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au, yLÞ nXt„úne, yr¼{t™e y™u ûtwÿtþÞ-™e[ ӌޙt {™w»Þtu
™rn. (43)

¬ÈŸfiSàflÊ˘˘ÁŒàÿÊ L§º˝Ê fl‚fifl— ‚Á◊fiãœÃÊ¢ ¬ÈŸfi’¸˝rÊÔÊáÊÊfi fl‚ÈŸËÕ ÿôÊÒ—–
ÉÊÎÆÃŸ àfl¢ Ããfl¢~ flœ¸ÿSfl ‚àÿÊ— ‚ãÃÈfiÆ ÿ¡fi◊ÊŸSÿ ∑§Ê◊Êfi—H 44H
…ŒtÚto : nu ±¨éÝèƒ-ðuŒtrŒ þt†™t ƒtuÄY… Ä™ y™u ËwðýtorŒ Ä™™u «t fhtð™th yæÞt…f
ðt ©tu‚t ! y±}æì-yt… ²¿æñ:-yæÞÞ™-yæÞt…™ ytrŒ r¢ÞtY… Þ¿ttuÚte ‚Útt Íæë„ïÝ-ËwËkMf]‚ ½]‚ ytrŒ
ðt s÷Úte „‹±}æì-þheh™u r™íÞ ±{ü²S±-ðÄthtu. ÐéÝ:-…X™-…tX™ …Ae y±æ-yt…™u ¥æçÎy²æ:-…qýo
rðãt ƒ¤Úte Þwõ‚ LÎíæ:-{æÞ{fturx™t rðît™ ±¨±:-«Út{ fturx™t rðît™, Ïæírææ‡æ:-[thuÞ ðuŒtu™t
yæÞÞ™Úte ‘ƒúñt’ …Œ™u «t rðît™ ¨}æ + §‹{„æ}æì-ËBÞfT «ftrþ‚ fhu, yt he‚u y™wct™ fhðtÚte
²…}ææÝS²-Þ¿t, ËíËk„ y™u rðît™tu™tu Ëífth fh™th …wÁ»t™e ÜUæ}ææ:-yr¼÷t»ttytu ¨y²æ:-ËíÞ
¨‹„é-ƒ™u. (44)
¼tðtÚto : su ÷tuftu «Þí™Úte Ë{M‚ rðãtytu ¼ýe™u-¼ýtðe™u ðthkðth ËíËk„ fhu Au. ð¤e
fw…ÚÞ y™u rð»tÞtu™tu íÞt„ fhe þheh y™u ytí{t™t ythtuøÞ™e ð]rØ fhe™u r™íÞ …wÁ»ttÚto fhu
Au. ‚uytu™t ËkfÕ…tu rËØ ÚttÞ Au. yLÞtu™t ™nª. (44)

•¬fià fl~Ëà Áfl øfi ‚¬¸ÃÊÃÊ ÿ˘òÊ SÕ ¬fiÈ⁄UÊáÊÊ ÿ ø ŸÍÃfiŸÊ—–
•ŒÊfil◊~Ê˘fl‚ÊŸ¯ ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘•∑˝fi§ÁãŸ◊¢ Á¬Ã⁄UÊfi ÀÊÊ∑§◊fiS◊ÒH 45H

192

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ²ï-su ¥~æ-yt Ë{Þu ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{ …h rðã{t™ ÐéÚæ‡ææ:-«Út{ rðãt
¼ýe [qõÞt Au, ™-y™u ²ï-su Ýê„Ýæ:-ð‚o{t™{tk rðãtÇÞtË fh™tht, çЄÚ:-r…‚t, yæÞt…f ðt
…heûtf Sƒ-Au. „ï-‚uytu ¥S}æñ-yu ËíÞ ËkfÕ…e {™w»Þ {txu §}æ}æì-yt HæïÜU}æì-ðirŒf ¿tt™ ÷tuf™u
¥ÜíUÝì-«t fhu.
su ‚{™u ²}æ:-«t ÚtÞu÷ …heûtf ¥±¨æÝ}æì-yðftþ ðt yrÄfth ¥Îæ„ì-«Œt™ fhu, ‚u ‚{u
¥„:-yu yÄ{oÚte ¥Ð+§„-Œqh hntu, y™u Ä{o™u ç±+§„-rðþu»t he‚u «t fhtu. ¥~æ-y™u yt Ë{Þu
s ç±+¨Ðü„-rðþu»t‚tÚte «t fhtu. (45)
¼tðtÚto : {t‚t, r…‚t y™u yt[tÞo™tu yu …h{ Ä{o Au, fu Ëk‚t™tu™u rðãt y™u Ëwrþûtt™e «trÂ
fhtðu. su yÄ{oÚte {wõ‚ y™u Ä{oÚte Þwõ‚ ‚Útt …htu…fth «u{e ð]Ø y™u Þwðt rðît™ Au, ‚uytu r™hk‚h
ËíÞ W…ŒuþÚte yrðãt™u Œqh fhe™u rðãt™u «ð]¥t fhe™u f]‚-f]íÞ ƒ™u. (45)

‚¢ôÊÊŸfi◊Á‚ ∑§Ê◊œ⁄fiUáÊ¢ ◊Áÿfi Ã ∑§Ê◊œ⁄UfiáÊ¢ ÷ÍÿÊØԖ
•ÇŸ÷¸S◊ÊfiSÿÇŸ— ¬È⁄UËfi·◊Á‚ ÁøÃfi SÕ ¬Á⁄UÁøÃfi˘™§äfl¸ÁøÃfi— üÊÿäfl◊˜ÔH 46H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! yt… su ¨¢¿ææÝ}æì-Ëk…qýo rð¿tt™™u «t ¥ç¨-Atu, su yt… ¥xÝï:-yÂø™Úte
ƒ™u÷ |æS}æ-ht¾ Ë{t™ Œtu»ttu™u ¼M{ fhtu ¥ç¨-Atu, ¥xÝï:-rðãw‚T™t su ÐéÚè¯}æì-…qýo ƒ¤™u «tÂ
fhu÷ ¥ç¨-Atu, ‚u rð¿tt™, ¼M{ y™u ƒ¤ {™u «t fhtðtu.
su „ï-yt…™t su ÜUæ}æ{Ú‡æ}æì-ËkfÕ…™tu ytÄth yL‚:fhý Au, ‚u ÜUæ}æ{Ú‡æ}æì-ft{™tu ytÄth
}æç²-{tht{tk …ý |æê²æ„ì-ƒ™u.
su{ ‚{u rðãt ytrŒ þw¼ „wýtuÚte 癄:-yufºt ÚtE, ÐçÚ癄:-Ëðo …ŒtÚttuo™u ËðoºtÚte yufºt
fh™th ªŠ±ü癄:-Wíf]ü „wýtu™t Ëk[Þf‚to …wÁ»ttÚto™wk Ÿæ²Š±}æì-Ëuð™ fhtu Atu, ‚u{ y{u …ý
fheyu. (46)
¼tðtÚto : rs¿ttËw ÷tuftu ËŒt rðît™tu™u rðãtytu™e RåAt fhe™u «tÚto™t…qðof …qAu, fu sux÷wk yt…{tk
…ŒtÚto rð¿tt™ Au, ‚ux÷wk Ëðo y{tht{tk MÚttr…‚ fhtu. sux÷e nM‚r¢Þtytu yt… òýtu Atu, ‚ux÷e
y{™u …ý þe¾ðtu. su{ y{u yt…™u ytr©‚ hneyu, ‚u{ ‚{u …ý y{tht ytr©‚ hntu. (46)

•ÿö‚Ê˘•|ÇŸÿ¸|S◊ãà‚Ê◊Á◊ãº˝fi— ‚ÈÆâ Œœ ¡ΔU⁄fiU flÊfl‡ÊÊŸ—–
‚„UÁdÿ¢ flÊ¡◊àÿ¢ Ÿ ‚|åÃfiö ‚‚flÊãà‚ãàSÃfiÍÿ‚ ¡ÊÃflŒ—H 47H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-rð¿tt™™u «t fhu÷ rðît™T ! su{ ¨¨±æÝì-Œt™ fh‚tk ¨Ýì-yt… S„겨ï«þkËt™u ÞtuøÞ Atu. ¥²}æì-yu ¥çxÝ:-yÂø™ y™u §‹Îí:-ËqÞo ²çS}æÝì-su{tk ¨æï}æ}æì-Ëðo yti»trÄytu™t
hË™u Äthý fhu Au, su ¨é„}æì-‚iÞth fhu÷ …ŒtÚto …ÆÚï-…ux{tk nwk Î{ï-Äthý fhwk Awk, ¨:-‚u nwk ±æ±àææÝ:þe½ú ft{™t fh‚tk, ¨ãçd²}æì-ËtÚtu rðã{t™ {the †e-…í™e™u Äthý fhwk Awk, y™u yt…™e ËtÚtu

193

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

±æ…}æì-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u ¥y²}æì-ÔÞt ntuðt ÞtuøÞ™e Ý-Ë{t™ ¨çŒ„}æì-½tuzt™u Î{ï-Äthý fhwk
Awk, ‚u{ ‚wk …ý fh. (47)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T y™u ËqÞo Ëðo hËtu™u „úný fhe™u Ë{M‚ ËkËth™u hËÞwõ‚ fhu Au, su{
…r‚™e ËtÚtu †e y™u †e™e ËtÚtu …r‚ yt™kŒ ¼tu„ðu Au, ‚u{ nwk ‚u hË™u Äthý fhwk Awk. su{ ËŒT„wýtuÚte
Þwõ‚ ÚtE™u yt… M‚wr‚ …tºt ƒ™tu Atu, ‚u{ nwk …ý «þkrË‚ ƒ™wk. (47)

•ÇŸ ÿûÊfi ÁŒÁfl flø¸Ó— ¬ÎÁÕ√ÿÊ¢ ÿŒÊ·fiœËcflåSflÊ ÿfi¡òÊ–
ÿŸÊãÃÁ⁄UfiˇÊ◊ÈÆfl~ʸÃÃãÕfi àfl·— ‚ ÷ÊŸÈ⁄fiUáʸflÊ ŸÎÆøˇÊÊfi—H 48H
…ŒtÚto : nu ²…~æ-Ëk„ fhðt ÞtuøÞ ¥xÝï-rðît™T ! ²„ì-su „ï-yt…™wk yÂø™ Ë{t™ çÎç±-ŒeÂÂ{Þ
ytí{t{tk ±™ü:-rð¿tt™™tu «ftþ Au, ²„ì-su ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe ¥æï¯{è¯é-sð ð„uhu yti»trÄytu y™u
¥Œ¨é-«týtu yÚtðt s÷tu™t rð»tÞ{tk ±™ü:-‚us yÚtto‚T rð¿tt™ «ftþ Au. ²ïÝ-suÚte Ýë™ÿææ:-{™w»Þtu™u
ƒ‚tð™th |ææÝé:-ËqÞo ¥‡æü±:-yrÄf s÷Þwõ‚ y±ï¯:-Ët„h rðM‚]‚ Au, ²ïÝ-suÚte ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™u
©L-yrÄf ¥æ„„‹ƒ-[tu‚hV rðM‚th Þwõ‚ Au, ‚u{ ¨:-yt… ‚u rð¿tt™«ftþ™u y{tht{tk MÚttr…‚
fhtu. (48)
¼tðtÚto : yt s„‚{tk su™u Ë]rü™t …ŒtÚttuo™wk rð¿tt™ suðwk ntuÞ, ‚uðwk yLÞtu™u þeÄú „úný fhtðu.
òu „úný ™ fhtðu ‚tu ‚u ™ü …t{u÷wk yLÞtuÚte «t ÚtE þfþu ™rn. (48)

•ÇŸfi ÁŒflÊ˘•áʸ◊ë¿UÊfi Á¡ªÊSÿë¿UÊfi ŒflÊ°2˘™§fiÁø· ÁœcáÿÊ ÿ–
ÿÊ ⁄UÊfiøŸ ¬⁄USÃÊÃ˜Ô ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ÿʇøÊflSÃÊfiŒÈ¬ÁÃDÔfiUãÃ˘•Ê¬fi—H 49H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su yt… çα:-«ftþÚte ¥‡æü}æì-rð¿tt™™u ²æ: su ¥æÐ:-«tý ðt s÷
¨ê²üS²-ËqÞo™t Úæï™Ýï-«ftþ{tk ÐÚS„æ„ì-W…h Au. ™-y™u ²æ:-su ¥±S„æ„ì-™e[u ©Ðç„cÆ‹„ï-Ë{e…{tk
ÂMÚt‚ Au, ‚u™e ¥ÓÀ-Ëthe he‚u ç…xææç¨-M‚wr‚ fhtu Atu.
²ï-su ç{c‡²æ:-W…Œuþ fh™th Au ‚u Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðãtÚteoytu ðt rðît™tu «íÞu rð¿tt™™u
¥ÓÀ-Ëthe he‚u ªç™¯ï-W…Œuþ fhtu Atu, ‚u™tu yt… y{tht {txu …ý W…Œuþ fhtu. (49)
¼tðtÚto : su yíÞk‚ rð[th…qðof rðãw‚T y™u ËqÞo™t rfhýtu{tk W…h, ™e[u hnu™th s÷ y™u
ðtÞw ËkƒkÄe ƒtuÄ™u suðt «t fhu Au, ‚u™tu yLÞtu™u …ý ËBÞfT W…Œuþ fhu. (49)

¬ÈÆ⁄UËcÿ~Ê‚Ê˘•ÇŸÿfi— ¬˝ÊfláÊÁ÷fi— ‚¡Ê·fi‚—–
¡ÈÆ·ãÃʯ ÿôÊ◊º˝È„UÊfi˘Ÿ◊ËflÊ˘ß·Êfi ◊„UË—H 50H

194

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : Ëðo {™w»Þtu Ðí汇æïç|æ: rðrðÄ rð¿tt™tuÚte Þwõ‚ ÚtE™u ¥Ý}æè±æ:-htu„hrn‚, ¥Îíéã:ÿtunhrn‚, ¨…æﯨ:-Ë{t™ Ëuðt y™u «er‚Þwõ‚, ÐéÚèc²æ¨:-…qýo „wý-f{tuo{tk r™…wý ¥xݲ:yÂø™Ë{t™ rðã{t™ ‚usMðe rðît™ ²¿æ}æì-rðãt, rð¿tt™, Œt™ y™u „únýY… Þ¿t y™u }æãè:{nt™ §¯:-RåAtytu™wk …鯋„æ}æì-Ëuð™ fhu. (50)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T yrðÁØ-y™wfq¤ ƒ™e™u Ë¥tt-Ët{tLÞ Y…Úte Ëðo …ŒtÚttuo™wk Ëuð™ fhu Au,
‚u{ htu„ ‚Útt ÿtun ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ rðît™T {™w»Þ …hM…h «u{e ƒ™e™u ‚Útt rð¿tt™™e ð]rØ fh™th
Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u {nt™ Ëw¾tu™tu ËŒt ¼tu„ fhu. (50)

ß«UÊfi◊ÇŸ ¬ÈL§Œö‚fiö‚$Ÿ ªÊ— ‡Êfi‡flûÊ◊ö „Uflfi◊ÊŸÊÿ ‚Êœ–
SÿÊãŸfi— ‚ÍÆŸÈSßfiÿÊ Áfl¡ÊflÊÇŸ ‚Ê Ãfi ‚È◊ÁÃ÷͸ӮàflS◊H 51H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! „ï yt…™e ¨æ-‚u ¨é}æç„:-©uc ƒwrØ ¥S}æï-y{the |æê„é-ƒ™u,
suÚte yt…™t Ý:-y™u y{tht su ç±…æ±æ-rðrðÄ yiïÞo™t Wí…tŒf ¨êÝé:-Wí…L™ Út™th „ݲ:…wºt S²æ„ì-ƒ™u.
‚u ËwƒwrØÚte ‚u ã±}ææÝæ²-rðãt„úný™e M…Äto fh™th ‚u …wºt {txu §Çæ}æì-M‚wr‚ ÞtuøÞ ðtýe™u
xææï:-ðtýe ËkƒkÄe àæ౜æ}æ}æì-y™trŒ Y… yíÞk‚ ðuŒ ¿tt™™u ‚Útt ÐéL΢¨}æì-su™tÚte y™uf f{tuo rËØ
ÚttÞ yuðt ¨çÝ}æì-ÉøðuŒtrŒ ðuŒ rð¼t„™u ¨æ{-rËØ fhtu y™u ¥xÝï-nu rðît™T-yæÞt…f y{u …ý
rËØ fheyu. (51)
¼tðtÚto : {t‚t-r…‚tyu …tu‚t™t yt[tÞo™t r™Œuoþ y™wËth ËtðÄt™eÚte „¼toÄt™ ytrŒ ËkMfthtu™e
rðrÄÚte Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u ðuŒ y™u Eïh™t rð¿tt™Úte …rh…qýo ÷û{e™wk W…tso™ fhðwk òuEyu.
yLÞ ftuE yuðtu Ä{o-ÔÞðnth ™Úte, fu su Ëk‚t™ Ëw¾™t ftu»t-¼kzth™e Ë{t™ ntuÞ, ‚u{ r™ùÞ
òýtu. (51)

•ÿ¢ Ã ÿÊÁŸfi´¸§®|àflÿÊ ÿÃÊfi ¡ÊÃÊ˘•⁄UÊfiøÕÊ—–
â ¡ÊŸãŸfiÇŸ˘•Ê ⁄UÊ„UÊÕÊfi ŸÊ flœ¸ÿÊ ⁄URÁÿ◊˜ÔH 52H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ þwØ yL‚:fhý Þwõ‚ rðît™T ! su „ï yt…™t «çy±²:-É‚wft÷{tk
«t ÚtÞu÷ ¥²}æì-yu «íÞût ²æïçÝ:-Œw:¾™tþf y™u Ëw¾fthf ÔÞðnth Au, ²„:-suÚte …æ„:-Wí…L™
ÚtÞu÷ yt… ¥Úææ:-«ftrþ‚ ƒ™tu, „}æì-‚u™u …æÝÝì-òý‚t yt… ¥æÚæïã-þw¼ „wýtuÚte WL™‚ ƒ™tu,
¥ƒ-‚Œ™L‚h Ý:-y{tht {txu Úç²}æì-«þkrË‚ ÷û{e™e ±{ü²-ð]rØ fhtu. (52)
¼tðtÚto : nu {t‚t, r…‚t y™u yt[tÞo yt… …wºt y™u …wºteytu™u Ä{oÞwõ‚ ƒúñ[Þo™t Ëuð™Úte
©uc rðãt™u Wí…L™ fhe™u W…Œuþ fhtu - nu Ëk‚t™tu ! ‚{u ©uc rðãt y™u ËŒt[thÚte y{™u W¥t{

195

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëuðt y™u Ä™Úte ËŒt Ëw¾e fhtu. (52)

ÁøŒfiÁ‚ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU®⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒ–
¬Á⁄UÁøŒfiÁ‚ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU®⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 53H
…ŒtÚto : nu fLÞu ! su ‚wk 癄-¿tt™Þwõ‚ ¥ç¨-Atu. „²æ-‚u Îﱄ²æ-rŒÔÞ „wý «t fhtð™the
rðît™T †e ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-«týtu™e Ë{t™ {íé±æ-r™ù÷ ¨èÎ-ÂMÚth hnu.
nu ƒúñ[trhýe ! su ‚wk ÐçÚ癄ì-rðrðÄ rðãt™u «t ÚtÞu÷e ¥ç¨-Atu, ‚u ‚wk „²æ-‚u Îﱄ²æÄ{to™wct™Úte Þwõ‚ rŒÔÞ Ëw¾ŒtÞf r¢Þt™e ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-Eïh™e Ë{t™ {íé±æ-y[÷ ¨èÎhnu. (53)
¼tðtÚto : Ëðo {t‚t-r…‚tytu, yæÞtr…ftytu ‚Útt rðŒw»teytuyu fLÞtytu™u yt he‚u ËkƒtuÄ™ fhðwk
òuEyu. nu fLÞtytu ! ‚{u Ëðo …qýo y¾kz ƒúñ[ÞoÚte Ëk…qýo rðãtytu y™u W¥t{ rþûttytu™u «tÂ
fhe™u Þwð‚eytu ƒ™e™u - …tu‚t™e Ë{t™ ðhtu™e ËtÚtu MðÞkðh rððtn fhe™u „]nt©{ fhtu ‚tu Ëðo
Ëw¾tu™u …t{tu y™u W¥t{ Ëk‚t™ …ý Wí…L™ ÚttÞ. (53)

ÀÊÊ∑¢§ ¬fiÎáÊ Á¿Uº˝¢ ¬ÎÆáÊÊÕÊfi ‚ËŒ œ˝ÈÆflÊ àfl◊˜Ô–
ßãº˝ÊÇŸË àflÊ ’΄US¬ÁÃfi⁄UR|S◊Ÿ˜Ô ÿÊŸÊfifl‚Ë·ŒŸ˜ÔH 54H
…ŒtÚto : nu fLÞu ! su y±æ-‚™u ²æïÝæñ-ƒkÄ™tuÚte Atuztð™th, {tuût «t fhtð™th ¥çS}æÝì-yu
rðãt™t ƒtuÄ{tk §‹ÎíæxÝè-{t‚t-r…‚t ‚Útt ÏæëãSÐç„:-{nt™ ðuŒðtýeytu™e hûtt fh™th yæÞtr…ft
†e ¥¨è¯ÎÝì-rþûttytu þe¾ðu, ‚u{tk y±}æì-‚wk {íé±æ-áZ r™ùÞ…qðof ¨èÎ-ÂMÚt‚ ƒ™. ¥ƒæï-íÞth
…Ae çÀÎí}æì-rAÿ™u Ðë‡æ-…qýo fh, [yÚtto‚T-LÞq™‚t™u …qýo fh.]‚Útt HæïÜU}æì-òuðt ÞtuøÞ «týeytu™u
Ðë‡æ-‚] fh. (54)
¼tðtÚto : {t‚t, r…‚t y™u yt[tÞo fLÞtytu™u ÄtŠ{f rðãt y™u rþûtt™tu W…Œuþ fhu. su
rþûttytu™tu Mðefth fhe™u fLÞtytu r™®ù‚ ƒ™e™u, Ëðo ŒwÔÞoË™tu™tu íÞt„ fhe™u, Ë{tð‚o™ ËkMfth
…Ae rððtn fhe™u …qýo …wÁ»ttÚto îtht yt™kŒ{tk hnu. (54)

ÃÊ˘•fiSÿ ‚ÍŒfiŒÊ„U‚— ‚Ê◊fiúüÊËáÊ|ãà ¬Î‡Ÿfiÿ—–
¡ã◊fiãŒflÊŸÊ¢ Áfl‡Êfi|SòÊcflÊ ⁄UÊfiøŸ ÁŒfl—H 55H
…ŒtÚto : su Îï±æÝæ}æì-rŒÔÞ rðît™ …r‚ytu™e ¨êÎÎæïã¨:-ËwkŒh hËtuEÞt y™u „tÞ ytrŒ™u Œtun™the
ËuðftuÞwõ‚ Ðëàݲ:-yíÞk‚ ftu{¤ y™u Ëwztu÷ þheh Þwõ‚ …í™eytu Au, ‚u …‹}æÝì-ƒeò rðãt-Y…
sL{{tk rðŒw»te ƒ™e™u çα:-rŒÔÞ ¥S²-yu „]nt©{™t ¨æï}æ}æì-W¥t{ yti»trÄytu™t hËÚte Þwõ‚

196

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tus™ Ÿæè‡æç‹„-…ftðu Au, „æ:-‚u ƒúñ[trhýe ¥æÚæï™Ýï-Ëtht hwr[fh ÔÞðnth{tk ç~æ¯é-ºtýu yÚtto‚T
¼q‚-¼rð»Þ-ð‚o{t™ ft÷tu{tk Ëw¾ŒtÞf ƒ™u Au. ‚Útt ç±àæ:-W¥t{ Ëk‚t™tu™u «t fhu Au. (55)
¼tðtÚto : ßÞthu Ëwrþrût‚ Þwðftu™e …tu‚t™t Ë{t™ Y… y™u „wýtuÚte Þwõ‚ †eytu ntuÞ, íÞthu
„]nt©{{tk ËŒt Ëw¾ hnu y™u W¥t{ Ëk‚t™ Wí…L™ ÚttÞ Au. ‚u™t rð™t ð‚o{t™{tk ËtkËtrhf WL™r‚
‚Útt {]íÞw …Ae {tuût «tr Ëk¼ð ™Úte. (55)

ßãº˝¢ Áfl‡flÊfi•flËflÎœãà‚◊Èƺ˝√ÿfiø‚¢ Áª⁄fiU—–
⁄URÕËÃfi◊ö ⁄URÕËŸÊ¢ flÊ¡ÊfiŸÊú ‚à¬fi$à ¬ÁÃfi◊˜ÔH 56H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! su{ ç±Eæ: Ëðo çxæÚ:-ðuŒ rðãtÚte ËkMf]‚ ðtýeytu ¨}æéÎíò™¨}æì-Ë{wÿ
Ë{t™ ÔÞtrÂÞwõ‚ ±æ…æÝæ}æì-Ëk„út{tu ‚Útt ÚƒèÝæ}æì-«þkrË‚ hÚttuðt¤t ðeh …wÁ»ttu{tk Úƒè„}æ}æì-yíÞk‚
«þkrË‚ hÚtðt¤t yÚtto‚T {nthÚte, ¨y²Ðç„}æì-Ë‚T yÚtto‚T Eïh, ðuŒ, Ä{o ðt ©uc …wÁ»ttu™t hûtf,
Ðç„}æì-Ëðo yiïÞo™t Mðt{e™u ¥±è±ë{Ýì-ðÄthu y™u §‹Îí}æì-Ëðo yiïÞo™e ð]rØ fhu, ‚u{ Ëðo «týeytu™e
ð]rØ fhu. (56)
¼tðtÚto : su fw{th y™u fw{theytu Œe½oft÷ ËwÄe ƒúñ[Þo Ëuð™ …qðof Ëtk„tu…tk„ ðuŒ™u ¼ýe™u
…tu‚t™e «ËL™‚tÚte MðÞkðh rððtn fhe™u yiïÞo {txu «Þí™ fhu Au.
Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnthÚte ÔÞr¼[th hrn‚ hne™u W¥t{ Ëk‚t™tu Wí…L™ fhe™u …htu…fth{tk «ð]¥t hnu
Au. ‚uytu yt ÷tuf y™u …h÷tuf{tk Ëw¾™u «t fhu Au, yLÞ yrðît™T ™rn. (56)

‚Á◊fiÃö‚¢ ∑fi§À¬ÕÊú ‚¢Á¬˝fiÿÊÒ ⁄UÊÁøcáÊÍ ‚Èfi◊ŸSÿ◊ÊfiŸÊÒ–
ß·◊Í¡¸Ó◊Á÷ ‚¢fl‚ÊfiŸÊÒH 57H
…ŒtÚto : nu rððtrn‚ †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u ¨¢çÐí²æñ-…hM…h ËBÞfT «er‚Þwõ‚, Úæïç™c‡æê-rð»tÞtþÂõ‚Úte
hrn‚ ntuðt™t fthýu ŒuŒeÃÞ{t™, ¨é}æÝS²}ææÝæñ-ƒu r{ºt rðît™tu™e Ë{t™ rðã{t™, ¨±¨æÝæñ-ËwkŒh
ð†tu y™u yt¼q»týtuÚte Þwõ‚ ƒ™e™u §¯}æì-RåAt™u ¨}æ+§„}æì-{¤e™u «t fhtu y™u ª…ü}æì-…ht¢{™u
¥ç|æ-ËL{w¾ ¨¢ÜUËÐïƒæ}æì-Ë{t™ yr¼«tÞÚte Ë{Š…‚ fhtu. (57)
¼tðtÚto : òu †e y™u …wÁ»t ËðoÚtt rðhtuÄ Atuze™u, …hM…h r«Þ yt[hý{tk Ëk÷ø™, rðãt
y™u rð[thÚte Þwõ‚, W¥t{ ð†tu y™u yt¼q»týtuÚte y÷kf]‚ ƒ™e™u «Þí™þe÷ ƒ™u, ‚tu ½h{tk fÕÞtý
ythtuøÞ™e ð]rØ ÚttÞ Au. …hk‚w òu †e-…wÁ»t …hM…h îu»t fh™tht ntuÞ ‚tu Œw:¾Ët„h{tk zqƒu Au. (57)

‚¢ flÊ¢ ◊ŸÊfiúÁ‚ ‚¢ fl˝ÃÊ ‚◊Èfi ÁøûÊÊãÿÊ∑fi§⁄U◊˜Ô–
•ÇŸfi ¬È⁄UËcÿÊÁœ¬Ê ÷fifl àfl¢ Ÿ ß·◊Í¡Z ÿ¡fi◊ÊŸÊÿ œÁ„UH 58H

197

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! su{ nwk yt[tÞo ±æ}æì-‚{u ƒL™uu™u ¨¢}æÝæ¢ç¨-yuf Ä{o{tk yÚtto‚T ËkfÕ…rðfÕ… ytrŒ yL‚:fhý™e ð]r¥tytu™u, ¨¢±ë„æ-ËíÞ¼t»tý ytrŒ ðú‚tu™u, ©-y™u ¨}æì 癜ææçÝ-W…rŒü
Ä{oÞwõ‚ f{tuo™u ¥æ-Ëthe he‚u ¥ÜUÚ}æì-rËØ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u ƒL™u {the «er‚ y™wfq¤ yt[hý
fhtu.
nu ÐéÚèc²-hûtt ÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk rðã{t™ ¥xÝï-W…Œuþf, yt[tÞo yÚtðt hts™T ! y±}æì-yt…
Ý:-y{the ¥ç{Ðæ:-yrÄf hûtt fh™th |æ±-ƒ™tu. ²…}ææÝæ²-Ä{to™wfq÷ ËíËk„™t Mð¼tð™t …wÁ»t
yÚtðt †eytu {txu §¯}æì-yL™ ytrŒ ©uc …ŒtÚttuo ‚Útt ª…ü}æì-þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ÷™u {ïçãÄthý fhtu. (58)
¼tðtÚto : W…Œuþfs™ þõÞ ‚ux÷t yuf Ä{o, yuf f{o, yuf r™ct ‚Útt Ë{t™ Ëw¾-Œw:¾ su{
ƒ™e þfu, ‚uðe rþûtt yt…u.
Ëðo †e-…wÁ»t yt rðît™T Y…e W…Œuþf y™u yæÞt…f™e s Ëuðt fhu y™u ‚uytu ‚u™t yiïÞo
‚Útt …ht¢{™e ð]rØ fhu.
Ëðo™t yuf Ä{o rð™t ytí{tytu{tk r{ºt‚t Wí…L™ Út‚e ™Úte y™u ‚u™t rð™t r™hk‚h Ëw¾ …ý
[Ëk¼ð] ™Úte. (58)

•ÇŸ àfl¢ ¬fiÈ⁄UËcÿ~Ê ⁄UÁÿ◊ÊŸ˜Ô ¬fiÈ|c≈U◊Ê°2H•fiÁ‚–
Á‡ÊflÊ— ∑ΧÆàflÊ ÁŒ‡Ê— ‚flʸ— Sfl¢ ÿÊÁŸfiÁ◊„UÊ‚fiŒ—H 59H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-W…Œuþf rðît™T ! suÚte y±}æì-yt… §ã-yt ËkËth{tk ÐéÚèc²:-yuf{‚ …t÷™{tk
‚í…h, Úç²}ææÝì-rðãt, rð¿tt™ y™u Ä™Úte Þwõ‚ ‚Útt ÐéçcÅ}ææÝì-«þkrË‚ þheh y™u ytí{t™t ƒ÷Úte
Þwõ‚ ¥ç¨-Atu, ‚uÚte ¨±æ:-Ëðo çÎàæ:-W…Œuþ™u ÞtuøÞ «ò™u çàæ±æ:-fÕÞtýfthe W…ŒuþÚte Þwõ‚
ÜëUy±æ-fhe™u S±}æì-…tu‚t™t ²æïçÝ}æì-Ëw¾ŒtÞf y™u Œw:¾™tþf W…Œuþ™u ¥æ+¥¨Î:-MÚttr…‚ fhtu. (59)
¼tðtÚto : htò y™u «òs™tuyu su yt ËkËth{tk rs‚urLÿÞ, ÄtŠ{f y™u …htu…fth-r«Þ rðît™T
ntuÞ, ‚uytu™u «ò{tk W…Œuþ {txu r™Þwõ‚ fhðt òuEyu.
W…Œuþftuyu «Þí™…qðof Ëðo™u rþûtt îtht yuf Ä{oÚte Þwõ‚, ËŒt yrðhtuÄe y™u Ëw¾ Ëk…L™
ƒ™tðu. (59)

÷flfiâ Ÿ— ‚◊fiŸ‚ÊÒ ‚øfiÂÊfl⁄UR¬‚ÊÒfi–
◊Ê ÿôÊö Á„UfiöÁ‚CÔ¢U ◊Ê ÿôʬfi$à ¡ÊÃflŒ‚ÊÒ Á‡ÊflÊÒ ÷fiflÃ◊l Ÿfi—H 60H
…ŒtÚto : nu rððtrn‚ †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u Ý:-y{tht {txu ¨}æݨæñ-Ë{t™ rð[thÞwõ‚
¨™ï„¨æñ-Ë{t™ ¿tt™Þwõ‚, ¥ÚïШæñ-y…htÄ hrn‚-r™Œtuo»t |汄}æì-ƒ™tu, ²¿æ}æì-«t Út™th Ä{o™e
}ææ ôãç¨cÅ}æì-®nËt ™ fhtu, ²¿æÐç„}æì-W…Œuþ îtht Ä{o™t hûtf™u }ææ-{thtu ™rn. ¥l-yts Ý:-

198

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y{tht {txu …愱ïΨæñ-Ëk…qýo rð¿tt™™u «t ÚtE çàæ±æñ-{k„÷fthe |汄}æì-ƒ™tu. (60)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu ËíÞ W…Œuþ y™u yæÞt…™ {txu …qýo rðãtÞwõ‚, «„Õ¼, [‚wh, r™»f…x,
yt rðît™tu™u r™íÞ «tÚto™t fhðe òuEyu. ð¤e rðît™tuyu Ëðo {txu yuðtu W…Œuþ yt…ðtu òuEyu,
fu suÚte Ëðo ÄtŠ{f ƒ™u. (60)

◊ÊÃflfi ¬ÈÆòÊ¢ ¬fiÎÁÕflË ¬fiÈ⁄UËcÿ~◊|ÇŸú Sfl ÿÊŸÊfifl÷ÊL§πÊ–
ÃÊ¢ Áfl‡flÒfiŒ¸flÒ´¸§ÃÈÁ÷fi— ‚¢ÁflŒÊŸ— ¬˝¡Ê¬fiÁÃ*fl‡fl∑§fi◊ʸ Áfl ◊ÈfiÜøÃÈH 61H
…ŒtÚto : su ©¶æ-òýðt ÞtuøÞ Ðë烱è-¼qr{ Ë{t™ rðã{t™ rðŒw»te †e S±ï-…tu‚t™t ²æïÝæñ„¼toþÞ{tk ÐéÚèc²}æì-…wrüfthf „wýtuÚte Þwõ‚, ¥çxÝ}æì-rðãw‚T Ë{t™ Ëw«ftþÚte Þwõ‚ „¼oY… Ðé~æ}æì…wºt™u }ææ„ï±-{t‚t™e Ë{t™ ¥|ææ:-…wü ðt Äthý fhu Au, „æ}æì-‚u †e™u ¨¢ç±ÎæÝ:-ËBÞfT ƒtuÄ yt…‚tk
ç±EÜU}ææü-Ëðo W¥t{ f{o fh™th, Ðí…æÐç„:-…h{uïh-ç±Eñ:-Ëðo Îï±ñ:-rŒÔÞ„wýtu y™u «„éç|æ:-ðËk‚
ytrŒ É‚wytu îtht r™hk‚h Œw:¾Úte ç± + }æé@„é-Œqh ht¾u. (61)
¼tðtÚto : su{ {t‚t Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u …t÷™ fhu Au, ‚u{ …]rÚtðe fthýY… rðãw‚T™u «fx
fhe™u ‚u™e hûtt fhu Au.
su{ …h{uïh …]rÚtðe ytrŒ™t „wýtu™u ÞÚttÚto Y…{tk òýu Au, «íÞuf™u r™Þ‚ Ë{Þ …h É‚w
ytrŒ y™u …]rÚtðe ytrŒ™u Äthý fhe™u, …tu‚-…tu‚t™e r™Þ‚ …rhrÄ{tk [÷tðe™u, «÷Þ Ë{Þ{tk
¼uŒ™ fhu Au, ‚u{ rðît™tuyu …tu‚t™e ƒwrØ y™wËth Ëðo …ŒtÚttuo™u òýe™u ftÞo rËrØ {txu «Þí™
fhðtu òuEyu. (61)

•‚fiÈãflãÃ◊ÿfi¡◊ÊŸÁ◊ë¿U SÃŸSÿàÿÊ◊|ãflfiÁ„U ÃS∑§fi⁄USÿ–
•ãÿ◊S◊ÁŒfië¿U ‚Ê Ãfi˘ßàÿÊ Ÿ◊Êfi ŒÁfl ÁŸ´¸§Ã ÃÈèÿfi◊SÃÈH 62H
…ŒtÚto : nu çÝ«ü„ï-…]rÚtðe Ë{t™ rðã{t™ Îïç±-rðŒw»te †e ! ‚wk ¥S}æ„ì-y{thtÚte r¼L™ S„ïÝS²y«rËØ [tuh y™u „SÜUÚS²-«rËØ [tuh™t ËkƒkÄe™u Atuze™u ¥‹²}æì-ftuE ƒeò™e §ÓÀ-ft{™t fh.
y™u ¥¨é‹±‹„}æì-yr¼»tð ytrŒ r¢Þtytu™t y™wct™Úte hrn‚ ¥²…}ææÝ}æì-Œt™Ä{oÚte hrn‚ …wÁ»t™e
§ÓÀ-EåAt ™ fh. y™u ‚wk su §y²æ}æì-«t fhðt ÞtuøÞ r¢Þt™wk ¥Ýé + §çã-y™w„{™ fhu ¨æ‚u §y²æ-r¢Þt „ï-‚the ƒ™u. ‚Útt ‚u „é|²}æì-‚tht {txu Ý}æ:-yL™ ðt Ëífth ¥S„é-«t ÚttÞ. (62)
¼tðtÚto : nu †eytu ! ‚{u …wÁ»ttÚtoÚte hrn‚, [tuh ÷tuftu™t ËkƒkÄe …wÁ»ttu™u …r‚ Y…{tk RåAtu
™rn. …hL‚w yt …wÁ»ttu™e ™er‚ Þwõ‚ …wÁ»ttu™wk „úný fhtu.
su{ …]rÚtðe y™uf W¥t{ V÷ «Œt™ fhðtÚte ÷tuftu™u hkrs‚ fhu Au, ‚u{ ‚{u ƒ™tu. yuðt „wýðt¤t
‚{thtu y{u Mðefth fheyu Aeyu. su{ y{u yt¤Ëw y™u [tuhtuÚte Œqh hneyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý

199

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Œqh hntu. (62)

Ÿ◊— ‚È Ãfi ÁŸ´¸§Ã ÁÃÇ◊Ã¡Ê˘ÿS◊ÿ¢ ÁfløfiÎÃÊ ’ãœ◊Ã◊˜Ô–
ÿ◊Ÿ àfl¢ ÿêÿÊ ‚¯ÁflŒÊŸÊûÊ◊ ŸÊ∑§˘•Áœfi ⁄UÊ„UÿÒŸ◊˜ÔH 63H
…ŒtÚto : nu çÝ«ü„ï-r™hk‚h ËíÞ yt[hýÚte Þwõ‚ †e ! su „ï-‚tht ç„x}æ„ï…:-‚eðú ‚usðt¤t
¥²S}æ²}æì-Ëwðýo ytrŒ y™u Ý}æ:-yL™ ytrŒ …ŒtÚto Au ‚u y±}æì-‚wk »„}æì-yu Ïæ‹{}æì-ƒkÄ™™t nu‚w
y¿tt™™u ¨é+ç±™ë„-Ëthe he‚u ¾tu÷, ²}æïÝ-LÞtÞtÄeþ ‚Útt ²}²æ-LÞtÞ fh™the †e™e ËtÚtu ¨¢ç±ÎæÝæËBÞfT ƒwrØÞwõ‚ ÚtE™u »Ý}æì-yu …tu‚t™t …r‚™u ©œæ}æï-W¥t{ ÝæÜïU-yt™kŒ ¼tu„ððt{tk ¥ç{Úæïã²ytÁZ fh. (63)
¼tðtÚto : nu †eytu ! su{ yt …]rÚtðe-yÂø™, Ëwðýo y™u yL™ ytrŒÚte ËkƒkrÄ‚ Au; ‚uðe ‚{u
ƒ™tu. su{ ‚{tht …r‚ LÞtÞtÄeþ ƒ™e™u, Œtur»t‚ y™u r™Œtuo»ttu™wk ËíÞ LÞtÞÚte rððu[™ fhe™u, Œtur»t‚™u
Œkz yt…u Au. y™u r™Œtuo»ttu™tu Ëífth fhu Au. y™u ‚u{™u ©uc yt™kŒ «Œt™ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý
Ītu. (63)

ÿSÿÊfiSÃ ÉÊÊ⁄U˘•Ê‚Ÿ˜Ô ¡ÈÆ„UÊêÿ·Ê¢ ’ãœÊŸÊfi◊fl‚¡¸Ó®ŸÊÿ–
ÿÊ¢ àflÊ ¡ŸÊ ÷ÍÁ◊Á⁄UÁÃfi ¬˝◊ãŒfiÃ ÁŸ´¸§fi$à àflÊ„¢U ¬Á⁄fiU flŒ Áfl‡flÃfi—H 64H
…ŒtÚto : nu ÍææïÚï-Œwütu™u ¼Þfthf †e ! ²S²æ:-su ËwkŒh r™Þ{Þwõ‚ „ï-‚tht ¥æ¨Ýì-{w¾{tk »¯æ}æìyt Ïæ‹{æÝæ}æì-Œw:¾ Œu™th™u htuf™th™t ¥±¨…üÝæ²:-íÞt„ {txu y{]‚Y… yL™trŒ …ŒtÚttuo …éãæïç}æ«Œt™ fhwk Awk.
su …Ý:-{™w»Þ |æêç}æçÚç„-…]rÚtðe™e Ë{t™ ²æ}æì-su y±æ-‚™u Ðí}æ‹Î„ï-yt™krŒ‚ fhu Au ‚u ‚™u
¥ã}æì-nwk ç±E„:-ËðoºtÚte çÝ«üç„}æì-…]rÚtðe Ë{t™ y±æ-‚™u ÐçÚ+±ïÎ Ëðo he‚u òýwk, ‚u{ ‚wk …ý {™u
òý. (64)
¼tðtÚto : su{ …r‚ytu …tu‚t™t yt™kŒ {txu †eytu™wk „úný fhu Au, ‚u{ †eytu yt™kŒ {txu
…r‚ytu™wk „úný fhu. yt „]nt©{{tk …r‚ðú‚t †e y™u …í™eðú‚ …r‚ Ëw¾™t ¼kzth Ë{t™ Au. †e
ûtuºtY… Au y™u …wÁ»t ƒesY… Au.
òu þwØ y™u ƒ÷ðt™ þheh Þwõ‚ †e-…wÁ»t ƒL™u™t Ë{t„{Úte W¥t{ y™u rðrðÄ «fth™e
«ò Wí…L™ ÚttÞ, ‚tu ËŒt fÕÞtý ÚttÞ Au, yu{ òýðwk òuEyu. (64)

ÿ¢ Ãfi ŒflË ÁŸ´¸§fiÁÃ⁄UÊ’’㜠¬Ê‡Ê¯ ª˝ËflÊSflfiÁfløÎÆàÿ◊˜Ô– â Ã ÁflSÿÊêÿÊÿÈfi·Ê
Ÿ ◊äÿÊŒÕÒâ Á¬ÃÈ◊fi|h ¬˝‚fiÍ×– Ÿ◊Ê ÷ÍàÿÒ ÿŒ¢ ø∑§Ê⁄UfiH 65H

200

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu …‚u ! çÝ«üç„:-…]rÚtðe Ë{t™ nwk Îï±è „ï-‚tht xæíè±æ¨é-fkX{tk ¥ç±™ëy²}æì-íÞt„™u
yÞtuøÞ ²}æì-su Ðæàæ}æì-Ä{oÞwõ‚ ƒkÄ™™u ¥æ+ÏæÏæ‹{-Ëthe he‚u ƒtkÄw Awk, „}æì-‚u™u „ï-‚tht {txu …ý
¥æ²é¯:-Sð™™t ËtÄ™ yL™™e Ý-Ë{t™ ç±+S²æç}æ-«rðü fhwk Awk. ¥ƒ-y™u }抲æ„ì-yt…ýtk
ƒL™u{tkÚte ftuE…ý r™Þ{Úte rðÁØ ™ [t÷eyu. su{ nwk »„}æì-yu çЄé}æì-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u ¼tu„ðwk
Awk, ‚u{ Ðí¨ê„:-÷tuf{tk Wí…L™ ÚtÞu÷ ‚wk …ý yu yL™trŒ™u ¥çh-¼tu„ð.
nu †e ! ²æ-su Îï±è-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ‚wk §Î}æì-yu …r‚ðú‚Y… Ä{oÚte ËkMfth …t{u÷e «íÞût r™Þ{™u
™ÜUæÚ-…t¤u ‚u |æêy²ñ-yiïÞo fh™the ‚tht {txu Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚto yt…wk Awk. (65)
¼tðtÚto : rððtn Ë{Þu †e-…wÁ»t su yÔÞr¼[th ytrŒ r™Þ{tu™e «r‚¿tt fhu, ‚uÚte rð…he‚
yt[hý fŒe …ý ™ fhu, fthý fu …trý„úný-rððtn fhu Au, íÞthÚte …wÁ»t™wk sux÷wk …ý …tu‚t™wk
[þheh ytrŒ] Au, ‚u Ëðo †e™wk y™u †e™wk fkE …ý [þheh ytrŒ] Au, ‚u …wÁ»t™wk ƒ™e òÞ Au.
òu …wÁ»t rððtrn‚ †e™u Atuze™u …h†e„t{e y™u †e […tu‚t™t rððtrn‚ …r‚™u Atuze™u] …h
…wÁ»t„tr{™e ƒ™u, ‚tu ƒL™u [tuh Ë{t™ …t…tí{t ƒ™u Au. ‚uÚte …í™e™e y™w{r‚ rð™t …r‚ y™u
…r‚™e yt¿tt rð™t †e ftuE…ý ftÞo ™ fhu. yÔÞr¼[th yu s †e y™u …wÁ»t™t «u{™e ð]rØ fh™th
f{o Au. (65)

ÁŸfl‡ÊfiŸ— ‚XÔU◊fiŸÊ fl‚ÍfiŸÊ¢ Áfl‡flÊfi M§¬Ê˘Á÷øfi®CÔU ‡ÊøËfiÁ÷—–
Œfl˘ßfifl ‚ÁflÃÊ ‚àÿœ◊¸ãº˝Ê Ÿ ÃfiSÕÊÒ ‚◊⁄U ¬fiÕËŸÊ◊˜ÔH 66H
…ŒtÚto : su ¨y²{}ææü-ËíÞÄ{oÚte Þwõ‚, ¨ç±„æ-Ëf÷ s„‚™t Wí…tŒf Îﱧ±-Eïh™e Ë{t™
çݱïàæÝ:-†e™t ËtÚte ¨X}æÝ:-þe½ú„r‚Úte Þwõ‚ àæ™èç|æ:-ƒwrØ ðt f{tuoÚte ±¨êÝæ}æì-…]rÚtðe ytrŒ
…ŒtÚttuo™t ç±Eæ-Ëðo MÐæ-Y…tu™u ¥ç|æ™cÅï-swyu Au.
§‹Îí:-ËqÞo™t Ý-Ë{t™ ¨}æÚï-ÞwØ{tk ЃèÝæ}æì-…rÚtftu™e ËL{w¾ „Sƒæñ-Q¼tu hnu Au, ‚u s
„]nMÚt™u ÞtuøÞ ƒ™u Au. (66)
¼tðtÚto : su{ Eïhu {™w»Þ™t W…fth {txu fthý-«f]r‚Úte ftÞoY… y™uf …ŒtÚttuo h[u÷ Au,
‚u™tu {™w»Þ W…Þtu„ fhu Au.
su{ ËqÞo {u½-ðtŒ¤t™e ËtÚtu ÞwØ {txu ‚iÞth hnu Au, ‚u{ Ë]rü¢{™t rð¿tt™Úte y™u W¥t{
r¢ÞtÚte ¼qr{ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte y™uf ÔÞðnthtu™u rËØ fhtu. (66)

‚Ë⁄UÊfi ÿÈÜ¡|ãà ∑§flÿÊfi ÿÈÆªÊ ÁflÃfiãflÃ ¬ÎÕfi∑˜Ô§– œË⁄UÊfi Œfl·fiÈ ‚ÈêŸÿÊH 67H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ {èÚæ:-æÞt™þe÷ ÜU±²:-ƒwrØ{t™ s™ ¨èÚæ:-n¤ y™u ²éxææ-ÄqkËhe
ytrŒ™u ²éTç‹„-Þwõ‚ fhu Au, y™u ¨é}ݲæ-Ëw¾Úte Îï±ï¯é-rðît™tu{tk ÐëƒÜUì-swŒt 籄‹±„ï-rðM‚th
Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ Ëðo ÷tuftu yu ¾u‚e ftÞo™wk y™wct™ fhu. (67)

201

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk rðît™tu™e rþûttÚte ¾u‚e™t ftÞtuo™e WL™r‚ fhðe òuEyu.
su{ Þtu„es™ ™tzeytu{tk …h{uïh™tu Ë{trÄ Þtu„Úte Ëtûtt‚T fhu Au, ‚u{ ¾u‚e™t ftÞo îtht Ëw¾tu™tu
W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (67)

ÿÈÆŸÄà ‚Ë⁄UÊ Áfl ÿÈÆªÊ ÃfiŸÈäfl¢ ∑ΧÆÃ ÿÊŸÊfiÒ fl¬ÃÆ„U ’Ë¡fi◊˜Ô–
Áª⁄UÊ øfi üÊÈÆ|c≈U— ‚÷fi⁄UÊ •‚fiãŸÊ ŸŒËfiÿ˘ßà‚ÎÆáÿ~— ¬Äfl◊ÿÊfiØÔH 68H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u §ã-yt …]rÚtðe ðt ƒwrØ{tk ËtÄ™tu™u ç±+„Ý銱}æì-rðrðÄ «fthÚte rðM‚th
Þwõ‚ fhtu. ¨èÚæ-¾u‚e™t ËtÄ™ n¤ ytrŒ ðt ™tzeytu y™u ²éxææ-ÄqkËhe™u ²éÝv„:-Þwõ‚ fhtu ÜëU„ïn¤ ytrŒ{tk òuzu÷ yÚtðt Þtu„™t yk„tuÚte þwØ fhu÷ ²æïÝæñ-yL‚:fhý{tk yÚtðt ¾u‚h{tk Ïæè…}æìÞð ytrŒ™t ðt rËrØ™t {q¤™u ±Ð„-ðtðtu.
çxæÚæ-¾u‚e rð»tÞf f{tuo™e W…Þtu„e Ëwrþrût‚ ðtýe ™-y™u Ëwrð[thÚte ¨|æÚæ:-Ë{t™ he‚u Äthý
y™u …tu»tý{tk Þwõ‚ ŸæéçcÅ:-þe½ú ƒ™tu.
su ¨ë‡²:-¾u‚h{tk Wí…L™ sð ytrŒ yL™ òr‚™t …ŒtÚttuo Au. ‚u{tk su ÝïÎè²:-yíÞk‚ Ë{e…
Ðv±}æì-…tfu÷ ¥¨„ì-ƒ™u, ‚u §„ì-s Ý:-y{™u ¥æ+§²æ„ì-«t ÚttÞ. (68)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu y™u ¾uzq‚tuÚte ¾u‚e y™u Þtu„™e rþûtt «t fhe™u, y™uf
ËtÄ™tu rËØ fhe™u ¾u‚e y™u Þtu„ rËØ fhtu. ‚u™t îtht su su …tf ‚iÞth ÚttÞ ‚u™u ÷E™u MðÞk
¾tð y™u yLÞtu™u ¾ðztðtu. (68)

‡ÊÈÆŸö ‚È »§ÊÀÊÊ Áfl ∑fiΧ·ãÃÈÆ ÷ÍÁ◊fiö ‡ÊÈÆŸ¢ ∑§ËŸÊ‡ÊÊfi˘•Á÷ ÿfiãÃÈ flÊ„ÒU—–
‡ÊÈŸÊfi‚Ë⁄UÊ „UÁfl·Ê ÃÊ‡Êfi◊ÊŸÊ ‚ÈÁ¬å¬ÀÊÊ˘•Ê·fiœË— ∑§ûʸŸÊS◊H 69H
…ŒtÚto : su ÜUèÝæàææ:-…rh©{Úte fü ¼tu„™th ¾u‚e fh™th Au. ‚uytu ÈUæHæ:-¼qr{™u rðM‚eýo
fhðt™wk ËtÄ™ Vt÷ = n¤™wk V¤wk ytrŒÚte Þwõ‚ fhe™u ±æãñ:-ƒ¤Œ ytrŒ™e ËtÚtu hnu÷ n¤ ytrŒÚte
|æêç}æ}æì-¼qr{™u ç±ÜëU¯‹„é-¾uztu àæéÝ}æì-Ëw¾™u ¥ç|沋„é-«t fhtu.
ã籯æ-þwØ fhu÷ ½e ytrŒÚte þwØ „æïàæ}ææÝæ-Ëk‚tu»tfthf àæéÝæ¨èÚæ-ðtÞw y™u ËqÞo Ë{t™ ¾u‚e™t
ËtÄ™ ¥S}æï-y{tht {txu ¨éçÐŒÐHæ:-ËwkŒh V¤tuÚte Þwõ‚ ¥æï¯{è:-sð ytrŒ™u ÜUœæüÝ-Wí…L™ fhtu
y™u ‚u yti»trÄytuÚte ¨é-W¥t{ àæéÝ}æì-Ëw¾ ¼tu„ðtu. (69)
¼tðtÚto : su [‚wh ¾uzq‚ „tÞ ‚Útt ƒ¤Œ ytrŒ™e hûtt fhe™u ¾u‚e fhu Au, ‚uytu yíÞk‚ Ëw¾
«t fhu Au. yu ¾u‚h{tk ftuE…ý y{uæÞ-y…rðºt ðM‚w ™t¾ðe ™ òuEyu. …hL‚w ƒes …ý Ëw„kÄe
ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ fhe™u ðtððt òuEyu. suÚte yL™ ythtuøÞŒtÞf ƒ™e™u ƒ÷ y™u ƒwrØ™e ð]rØ
fhu. (69)

202

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÉÊÎÆÃŸ ‚ËÃÊ ◊œÈfiŸÊ ‚◊fiÖÿÃÊ¢ Áfl‡flfiÒŒ¸flÒ⁄UŸfiÈ◊ÃÊ ◊L§|jfi—–
™§¡¸Ó®SflÃË ¬ÿfi‚Ê Á¬ãflfi◊ÊŸÊS◊Êãà‚ËfiÃ ¬ÿfi‚ÊèÿÊ flfiflÎàSflH 70H
…ŒtÚto : ç±Eñ:-Ëðo Îï±ñ:-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e RåAt fh™th rðît™ }æLçj:-{™w»Þ™e ¥Ýé}æ„æyt¿ttÚte «t в¨æ-s÷ ðt ŒqÄÚte ª…üS±„è-…ht¢{ ËkƒkÄe çЋ±}ææÝæ-®Ë[™ ðt Ëuð™ fhu÷ ¨è„æn¤™e ftuË Íæë„ïÝ-½e ‚Útt }æ{éÝæ-{Ä ðt Ëtfh ytrŒÚte ¨}æÁ²„æ}æì-ËkÞwõ‚ fhu. ‚u ¨è„ï-n¤™e
ftuË ¥S}ææÝì-y{™u ½e ytrŒ …ŒtÚttuoÚte ËkÞwõ‚ fhþu yu {txu в¨æ-s÷Úte ¥|²æ±±ëyS±-…rhð]‚
fhtu. (70)
¼tðtÚto : Ëðo rðît™T ¾uzq‚ rðãtÚte y™wfq¤, ½]‚, {Ä y™u s÷ ytrŒÚte ËwËkf]‚ fhe Mðefth
fhu÷ ¾u‚e™e …]rÚtðe-¼qr{™u yL™™u Wí…L™ fh™the-W…òW ƒ™tðu Au.
su{ ƒeòu™u Ëw„kÄe ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ fhe™u ðtðu Au, ‚u{ yu ¼qr{™u Ëw„kÄÚte ËkMfth Þwõ‚
fhu. (70)

ÀÊÊXfiÔUÀÊ¢ ¬flËfi⁄Uflà‚ÈƇÊflfiö ‚Ê◊Á¬à‚fiL§–
ÃŒÈmfi¬Áà ªÊ◊$®flfi ¬˝»§√ÿ~Z ø ¬Ëflfi⁄UË¥ ¬˝SÕÊflfiº˝ÕflÊ„fiUŸ◊˜ÔH 71H
…ŒtÚto : nu rfËt™tu ! ‚{u su ¨æï}æçÐy¨L-sð ytrŒ yti»trÄytu™t hûtftu™u-ðtkft-[qkft [÷tð™th,
бèÚ±„ì-W¥t{ Vt÷Þwõ‚, ¨éàæï±}æì-ËwkŒh Ëw¾ŒtÞf HæXH}æì-n¤ y™u ‚u™t Auzu su áZ‚t {txu
÷„tðu÷ ftc rðþu»t Au, ‚u ™-y™u ÐíÈUòü}æì-[÷tððt ÞtuøÞ ÐíSƒæ±„ì-«þkrË‚ «MÚtt™-„r‚Þwõ‚
Úƒ±æãÝ}æì-hÚt™wk ðn™ fh™th ƒ¤Œ ytrŒ ËtÄ™ Au, suÚte ¥ç±}æì-hûtt ytrŒ {txu Ðè±Úè}æì-Ëðo
…ŒtÚttuo ¼tu„tððt {txu MÚtq÷ xææ}æì-…]rÚtðe™u ©„ì + ±Ðç„-«ò ðtðu Au, „„ì-‚u™u ‚{u rËØ fhtu. (71)
¼tðtÚto : ¾uzq‚u MÚtq÷-¼thu {txe™e yu yL™ ytrŒ™t Wí…tŒ™ {txu hûtt fh™the [Au fu ™rn
‚u™e] Ëthe he‚u …heûtt fhe™u, n¤ ytrŒ ËtÄ™tuÚte ¾uze™u, ‚u™u yuf Ëh¾e fhe™u, ‚u{tk ËwkŒh ËkMfth
fhu÷ ƒes ðtðe™u, W¥t{ ÄtLÞ Wí…L™ fhe™u ‚u™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (71)

∑§Ê◊¯ ∑§Ê◊ŒÈÉÊ œÈˇfl Á◊òÊÊÿ flLfi§áÊÊÿ ø–
ßãº˝ÊfiÿÊ|‡flèÿʯ ¬ÍÆcáÊ ¬˝¡Êèÿ˘•Ê·fiœËèÿ—H 72H
…ŒtÚto : nu ÜUæ}æÎé{ï-…tfþt† r™…wý {™tuft{™t …qýo fh™the hËtuÞý †e ! ‚wk …qðtuoõ‚ …]rÚtðe
Ë{t™ ËwkŒh ËkMfth fhu÷ yL™tu™e ç}æ~ææ²-r{ºt, ±L‡ææ²-W¥t{ rðît™, ™-y™u yr‚rÚt, yÇÞt„‚,
§‹Îíæ²-…h{ yiïÞoÚte Þwõ‚, ¥çà±|²æ}æì-«tý y™u y…t™, Ðêc‡æï-…wrüfthf s™, Ðí…æ|²:-Ëk‚t™tu
y™u ¥æï¯{è|²:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytuÚte ÜUæ}æ}æì-RåAt™u {éÿ±-…qýo fh. (72)

203

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su †e ðt …wÁ»t ¼tus™ ƒ™tðu ‚u †e ðt …wÁ»t™u …tf-rðãt þe¾ðe™u, Ár[fthf yL™
ƒ™tðe™u, ‚u™wk Ëuð™ fhe™u, Ëðo htu„tu™u Œqh fhu. (72)

Áfl ◊Èfiëÿäfl◊ÉãÿÊ ŒflÿÊŸÊ•ªfiã◊ Ã◊fi‚S¬Ê⁄U◊Sÿ– ÖÿÊÁÃfi⁄UʬÊ◊H 73H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu-su{ ‚{u ¥Í‹²æ:-hûtt ÞtuøÞ Îï±²æÝæ:-rŒÔÞ ¼tu„tu™e «tr {txu „tÞtu™u
«t fhe, ËwkŒh ËkMfth fhu÷ yL™tu™wk ¼tus™ fhe™u htu„tuÚte ç±}æéÓ²Š±}æì-rð{wõ‚ hntu Atu, ‚u{
y{u …ý htu„tuÚte rð{wõ‚ hneyu.
su{ ‚{u „}æ¨:-htrºt-ykÄfth™u ÐæÚ}æì-…th fhtu Atu, ‚u{ y{u …ý ¥xæ‹}æ-«t fheyu. su{
‚{u ¥S²-yt ËqÞo™t Á²æïç„:-«ftþ™u «t fhtu Atu, ‚u{ y{u …ý ¥æÐæ}æ-«t fheyu. (73)
¼tðtÚto : {™w»Þ „tÞ ytrŒ …þwytu™e fŒe…ý níÞt fhu ™rn y™u níÞt fhtðu ™rn. su{
ËqÞtuoŒÞÚte htrºt r™ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ ðiãf þt†™e her‚Úte rn‚fthe yL™™wk Ëuð™ fhe™u yt… ÷tuftu
htu„tuÚte r™ð]¥t hntu. (73)

‚¡Í⁄UéŒÊ˘•ÿfiflÊÁ÷— ‚¡ÍL§·Ê˘•Lfi§áÊËÁ÷—–
‚¡Ê·fi‚Êfl|‡flŸÊ Œö‚ÊfiÁ÷— ‚¡Í— ‚Í®®⁄UR˘∞Ãfi‡ÊŸ ‚¡ÍflÒ¸Ó®‡flÊŸ⁄U˘ß«fiUÿÊ ÉÊÎÆÃŸ
SflÊ„UÊfiH 74H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! y{u Ëðo †e-…wÁ»ttu su{ ¥²±æïç|æ:-yufhË ûtý ytrŒ ft÷™t yðÞðtuÚte
¨…ê:-ËkÞwõ‚ ¥ÏÎ:-ð»to ¥L‡æèç|æ: hõ‚«¼tÚte ¨…ê:-Þwõ‚ ©¯æ:-«¼t‚ ft÷ ΢¨æïç|æ:-f{tuo îtht
¨…æﯨæñ-…hM…h Ë{t™ Y…Úte Ëuðt fh™th ¥çEÝæ-«tý y™u y…t™™e Ë{t™ †e-…wÁ»t =Œk…‚e
ðt »„àæïÝ-[t÷‚t ½tuzt Ë{t™ ÔÞtrÂþe÷ ðu„ðt™, rfhý™t r™r{¥t ðtÞw™t ¨…ê:-Ërn‚ ¨êÚ:ËqÞo Au, y™u §Ç²æ-yL™trŒ™e r™r{¥t …]rÚtðe ðt Íæë„ïÝ-s÷Úte S±æãæ-ËíÞðtýeÚte ¨…ê:-Þwõ‚
±ñEæÝÚ:-rðãw‚TY… yÂø™ rðã{t™ Au, ‚u{s «er‚Úte ËkÞwõ‚ hnu. (74)
¼tðtÚto : {™w»Þtu{tk ßÞtk ËwÄe …hM…h ËtintŒo-r{ºt‚t hnu Au, íÞtk ËwÄe s Ëw¾ hnu Au. y™u
ßÞtk ËwÄe þºtw‚t hnu Au, íÞtk ËwÄe Œw:¾ hnu Au. ‚uÚte Ëðo †e-…wÁ»ttuyu …htu…fth f{o™e ËtÚtu s
ËŒt ÔÞðnth fhðtu òuEyu. (74)

ÿÊ •Ê·fiœË— ¬ÍflʸӮ ¡ÊÃÊ Œflèÿfi|SòÊÿÈƪ¢ ¬ÈÆ⁄UÊ–
◊ŸÒ ŸÈ ’÷˝ÍáÊÊfi◊„Uö ‡Êâ œÊ◊ÊfiÁŸ ‚# øfiH 75H
…ŒtÚto : ¥ã}æì-nwk ²æ:-su ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu Îï±ï|²:-…]rÚtðe ytrŒÚte ç~æ²éxæ}æìºtý ð»to ÐéÚæ-…qðo Ðê±æü:-…qýo Ëw¾Œt™{tk W¥t{ …æ„æ:-«rËØ yÚtto‚T Wí…L™ ÚtÞu÷e Au, su Ïæ|æíê‡ææ}æì-

204

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Äthý fh™th htu„eytu™t àæ„}æì-Ëtu ™-y™u ¨Œ„-Ët‚ {æ}ææçÝ-sL{ ðt ™tzeytu™t {{tuo{tk ÔÞtÂ
ÚttÞ Au, ‚u™u Ýé-þe½ú }æÝñ-òýwk. (75)
¼tðtÚto : {™w»Þ …]rÚtðe …h y™u s÷{tk su yti»trÄytu Wí…L™ ÚttÞ Au [‚u{tk su]ºtý ð»to™e
ntuÞ, ‚u™tu Ëk„ún fhe™u, ðiãf þt†rðrÄ y™wËth ‚u™wk Ëuð™ fhu Au, ‚tu ‚u Ëuð™ fhu÷e yti»trÄytu
Ë{M‚ {{o MÚtt™tu{tk ÔÞt ÚtE™u htu„tu™u Œqh fhe™u, þtherhf Ëw¾tu™u þe½ú Wí…L™ fhe þfu Au. (75)

‡Êâ flÊfi˘•ê’ œÊ◊ÊfiÁŸ ‚„Udfi◊ÈÆà flÊ L§„fiU—–
•œÊfi ‡ÊÃ∑˝§àflÊ ÿÍÆÿÁ◊◊¢ ◊fi˘•ªŒ¢ ∑fiΧÃH 76H
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíUy±:-ËUfztu «fth™e ƒwrØ ðt r¢ÞtytuÚte Þwõ‚ [ðiã]s™tu ! ²ê²}æì-‚{u su™tÚte
àæ„}æì-ËUfztu ©„-ðt ¨ãd}æì-nòhtu Lã:-™tzeytu™t ykfwhtu Au ‚u yti»trÄytuÚte }æï-{tht §}æ}æì-yt
þheh™u ¥xæÎ}æì-htu„hrn‚ ÜëU„-fhtu.
¥{-y™u MðÞk ±:-…tu‚t™t þhehtu™u …ý htu„ hrn‚ fhtu. su ±:-‚{tht yËkÏÞ {æ}ææçÝ{{o MÚtt™tu Au. ‚u™u «t fhtu.
nu ¥}Ïæ-{t‚t ! ‚wk …ý yu{ s yt[hý fh. (76)
¼tðtÚto : {™w»Þ™wk yu «Út{ f‚oÔÞ Au, fu yti»trÄytu™wk Ëuð™, …ÚÞ …t÷™ y™u Ëwr™Þ{Þwõ‚
ÔÞðnth fhe™u þheh™u MðMÚt ht¾ðwk. ‚u™t rð™t ftuE…ý Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™wk y™wct™ fhe þf‚t
™Úte. (76)

•Ê·fiœË— ¬˝ÁÃfi◊ÊŒäfl¢ ¬Èc¬fiflÃË— ¬˝‚Íflfi⁄UË—–
•‡flÊfi˘ßfl ‚Á¡àflfi⁄UËfl˸L§œfi— ¬Ê⁄UÁÿcáfl~—H 77H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥Eæ §±-½tuzt™e Ë{t™ ¨ç…y±Úè:-þhehÚte ËkÞwõ‚ y™u htu„tu™u
S‚™the, ±èL{:-Ëtu{÷‚t ytrŒ ÐæÚç²c‡æ±: htu„™t Œw:¾tuÚte …th ÷E s™the, Ðécб„è:-«þkrË‚
…w»…tuÚte Þwõ‚, Ðí¨ê±Úè:-Ëw¾tu™u Wí…L™ fh™the ¥æï¯{è:-Ëtu{ ytrŒ yti»trÄ Ëuð™ fhe™u Ðíç„+}ææïΊ±}æìr™íÞ yt™krŒ‚ hntu. (77)
¼tðtÚto : su{ ½tuzuMðth ðeh ÷tuftu þºtwytu™u S‚e™u, rðsÞ «t fhe™u yt™krŒ‚ ƒ™u Au, ‚u{
W¥t{ yti»tÄ™wk ËŒt Ëuð™ fh™th, …ÚÞ™wk …t÷™ fh™th y™u rs‚urLÿÞ ÷tuftu MðtMÚÞ «t fhe™u,
r™íÞ «ËL™ hnu Au. (77)

•Ê·fiœËÁ⁄UÁÃfi ◊ÊÃ⁄URSÃmÊfi ŒflËL§¬fi ’˝Èfl–
‚Ÿÿ◊‡fl¢ ªÊ¢ flÊ‚fi˘•Êà◊ÊŸ¢ Ãflfi ¬ÍL§·H 78H

205

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu ¥æï¯{è:-yti»trÄytu §ç„-Ë{t™ Ëw¾ŒtÞf Îï±è:-ËwkŒh rðŒw»te }ææ„Ú:-{t‚tytu ! nwk
…wºt ±:-‚{™u „„ì-©uc …ÚÞY… f{o ©ÐÏæíé±ï-Ë{e…MÚt ƒ™e™u W…Œuþ fhwk.
nu ÐéL¯ ! …wÁ»ttÚto ©uc Ëk‚t™tu ! nwk {t‚t „±-‚tht ¥E}æì-½tuzt ytrŒ xææ}æì-„tÞ ytrŒ ðt
…]rÚtðe ytrŒ ±æ¨:-ð† ytrŒ ðt ½h y™u ¥æy}ææÝ}æì-Sð™e r™hk‚h ¨Ýï²}æì-Ëuðt fhwk. (78)
¼tðtÚto : su{ sð yti»trÄ™wk Ëuð™ fhðtÚte þhehtu™e …wrü fhu Au, ‚u{ {t‚tytu rðãt y™u
Ëwrþûtt™t W…ŒuþÚte Ëk‚t™tu™u …wü ƒ™tðu.
su {t‚t™wk yiïÞo Au, ‚u Ëk‚t™™tu ¼t„ Au, y™u su Ëk‚t™™wk Au ‚u {t‚t™wk Au, yu he‚u Ëðuo
«er‚…qðof yt[hý fhe …hM…h Ëw¾tu™e ËŒt ð]rØ fhu. (78)

•‡flàÕ flÊfi ÁŸ·ŒfiŸ¢ ¬áÊ¸ flÊfi fl‚ÁÃc∑ÎƧÃÊ–
ªÊ÷Ê¡˘ßÃ˜Ô Á∑§ÀÊÊfi‚Õ ÿÃ˜Ô ‚ŸflfiÕ ¬ÍLfi§·◊˜ÔH 79H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yti»trÄytu™e Ë{t™ ²„ì-su fthýu ±:-‚{thwk ¥Eyƒï-ft÷ hnu yÚtðt
™ hnu yuðt þheh{tk çݯÎÝ}æì-r™ðtË Au y™u ±:-‚{tht Їæïü-f{¤™t …ºt …h s÷™e Ë{t™
[÷tÞ{t™ ËkËth{tk Eïhu ±¨ç„:-r™ðtË ÜëU„æ-fÞtuo Au, ‚uÚte xææï|ææ…:-…]rÚtðe™wk Ëuð™ fh‚tk çÜUHs ÐêL¯}æì-yL™ ytrŒÚte …qýo Œunðt¤t …wÁ»t™u ¨Ý±ƒ-yti»trÄ yt…e™u Ëuð™ fhtu. y™u Ëw¾ «tÂ
fh‚tk §„ì-yt ËkËth{tk ¥¨ƒ-hntu. (79)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu {t™ðwk òuEyu fu y{tht þheh yr™íÞ Au, ÂMÚtr‚ [k[¤ Au, {txu
þheh™u ™ehtu„e ht¾e™u Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™wk y™wct™ þe½ú fhe™u yr™íÞ ËtÄ™tuÚte r™íÞ
Ëw¾™u «t fhu. su{ yti»trÄ ½tË ytrŒ …ºt, …w»…, V¤, {q¤ fkŒ y™u þt¾tytu ð„uhuÚte þtur¼‚
ƒ™u Au, ‚u{ ™ehtu„ þhehÚte þtu¼tÞ{t™ ƒ™tu. (79)

ÿòÊÊÒ·fiœË— ‚◊Ç◊fià ⁄UÊ¡ÊfiŸ— ‚Á◊fiÃÊÁflfl–
Áfl¬˝— ‚˘©UfiëÿÃ Á÷·ªfi˝ˇÊÊ„UÊ◊ËfifløÊÃfiŸ—H 80H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²~æ-su MÚtt™tu{tk ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄ Au, ‚u™u su{ Úæ…æÝ:htsÄ{oÚte Þwõ‚ ðeh …wÁ»t ¨ç}æ„æç±±-ÞwØ{tk þºtwytu™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ ¨}æx}æ„-«t Úttð.
su Úÿææïãæ-Œwü htu„tu™t ™tþf ¥}æè±™æ„Ý:-htu„ r™ðthf ç±Ðí:-ƒwrØ{t™ ç|æ¯ÜUì-ðiã Au, ¨:‚u ‚{tht «íÞu ©Ó²„ï-yti»trÄytu™t „wýtu™tu W…Œuþ fhu, ‚{u ‚u ðiã y™u yti»trÄytu™wk Ëuð™ fhtu. (80)
¼tðtÚto : su{ Ëu™t…r‚ îtht Ëwrþrût‚ htsfeÞ ðeh…wÁ»t …h{ «Þí™Úte ƒeò Œuþ{tk sE™u,
þºtwytu™u S‚e™u htßÞ «t fhu Au, ‚u{ W¥t{ ðiã îtht Ëwrþrût‚ ‚{u yti»trÄrðãt™u «t fhtu,
su þwØ Œuþ{tk yti»trÄytu Au, ‚u™u òýe™u ‚u™tu W…Þtu„ fhtu ‚Útt yLÞtu™u ‚u™tu W…Œuþ fhtu. (80)

206

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•‡flÊflÃËú ‚Êfi◊ÊflÃË◊ÍÆ¡¸ÿfiãÃË◊ÈŒÊfi¡‚◊˜Ô–
•ÊÁflfi|à‚ ‚flʸ˘•Ê·fiœË⁄URS◊Ê•fiÁ⁄UCÔUÃÊfiÃÿH 81H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ¥çÚcń愲ï-Œw:¾ŒtÞf htu„tuÚte Aqxðt {txu ¥E汄è}æì-«þkrË‚
þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚, ¨æï}æ汄è}æì-ƒnw hËÞwõ‚ ©Îæï…¨}æì-yíÞk‚ …ht¢{ ðÄof ª…ü²‹„è}æì-ƒ¤ŒtÞf
©uc yti»trÄytu™u ¥æ-Ëðo he‚u ¥ç±çy¨-òýwk, suÚte ¨±æü:-Ëðo ¥æï¯{è:-yti»trÄytu ¥S}æñ-{tht {txu
Ëw¾ŒtÞf ƒ™u, ‚u{ ‚{u …ý «Þí™ fhtu. (81)
¼tðtÚto : {™w»tÞtu™wk «Út{ yu f{o Au, fu htu„tu™wk r™Œt™, r[rfíËt, yti»tÄ y™u …ÚÞ™wk …t÷™,
yti»trÄytu™wk „wý rð¿tt™ y™u ‚u™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhðtu. suÚte htu„ r™ð]r¥t ÚtE™u ËŒt …wÁ»ttÚto™e
ð]rØ ÚttÞ. (81)

©Uë¿ÈUc◊Ê •Ê·fiœËŸÊ¢ ªÊflÊfi ªÊDÔUÊÁŒfifl⁄UÃ–
œŸfiö ‚ÁŸcÿãÃËfiŸÊ◊Êà◊ÊŸ¢ Ãflfi ¬ÍL§·H 82H
…ŒtÚto : nu ÐêM¯-…wÁ»t ! …qh yÚtto‚T Œun{tk þÞ™ fh™th ðt Œun™u Äthý fh™th Sð ! {Ý}æìyiïÞo™e ð]rØ fh™th™u ¨çÝc²‹„èÝæ}æì-Ëuð™ fh‚e ¥æï¯{èÝæ}æì-Ëtu{÷‚t ðt sð ytrŒ yti»trÄytu™t
ËkƒkÄÚte su{ àæéc}ææ:-W¥t{ ƒ÷ fh™the xææ±:-„tÞ ðt rfhý xææïcÆæçα-…tu‚t™t MÚtt™Úte su{ ðtAhzt
ðt …]rÚtðe™wk y™u yti»trÄytu ðt ‚¥ð „±-‚tht ¥æy}ææÝ}æì-ytí{t™u ©ÎèÚ„ï-«t ÚttÞ Au. ‚u Ëðo™e
‚wk Ëuðt fh. (82)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su Ëthe he‚u …t¤u÷e „tÞ ŒqÄ ytrŒ îtht …tu‚t™t ðtAhzt y™u {™w»Þ
ytrŒ™wk …tu»tý fhe™u ƒ÷ «Œt™ fhu Au, ‚u{ yti»trÄytu ‚{tht ytí{tytu y™u þhehtu™u Ëthe he‚u
…wü fhe™u …ht¢{e ƒ™tðu Au.
òu ftuE yL™ ytrŒ yti»tÄ™wk Ëuð™ ™ fhu, ‚tu ¢{þ: ‚u ƒ÷ y™u rð¿tt™™t ûtÞ™u «t ÚttÞ
Au. suÚte ‚u „tÞtu y™u yti»trÄytu þheh y™u ytí{t™t ƒ÷ y™u rð¿tt™ {txu Au ‚u{ òýðwk
òuEyu. (82)

ßc∑Îfi§Áßʸ◊fi flÊ ◊ÊÃÊÕÊfi ÿÍÆÿú SÕ ÁŸc∑Îfi§ÃË—–
‚Ë⁄UÊ— ¬fiÃÁòÊáÊËfi SÕŸ ÿŒÊ◊ÿfiÁà ÁŸc∑fiΧÕH 83H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²ê²}æì-‚{u su ±:-‚{the §cÜëUç„:-ftÞo rËØ fh™the }ææ„æ-{t‚t™e Ë{t™
yti»trÄ Ýæ}æ-«rËØ Au, ‚u™e Ëuðt fhðt Ë{t™ Ëuð™ fhu÷e yti»trÄytu™u òý™th Sƒ-ƒ™tu, Єç~æ‡æè:ðnu‚e ¨èÚæ:-™Œeytu Ë{t™ çÝcÜëU„è:-«íÞw…fth fh™th SƒÝ-ƒ™tu, ¥ƒæï-y™u ²„ì-su r¢Þt ðt

207

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yti»trÄ yÚtðt ðiã ¥æ}æ²ç„-htu„™e ð]rØ fhu ‚u™tu çÝcÜëUƒ-íÞt„ fhtu. (83)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu su{ {t‚t-r…‚t ‚{the Ëuðt fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý Ëuðt fhtu. su-su f{o
htu„™u Wí…L™ fh™tht Au, ‚u™tu ‚{u íÞt„ fhtu. yt he‚u [yt[hý fhðtÚte]Ëthe he‚u Ëuð™ fhu÷e
yti»trÄÞtu «týeytu™u {t‚t Ë{t™ …wü fhu Au. (83)

•Áà Áfl‡flÊfi— ¬Á⁄UDÔUÊ SÃŸ˘ßfifl fl˝¡◊fi∑˝§◊È—–
•Ê·fiœË— ¬˝ÊøfiÈëÿflÈÆÿ¸|à∑¢§ øfi ÃãflÊõ ⁄U¬fi—H 84H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ÐçÚcÆæ:-Ëðoºt rðã{t™ ç±Eæ:-Ëðo ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ðt sð
ytrŒ yti»trÄ Au, ‚u ±í…}æì-su{ „tiþt¤t™e S„ïÝ §±-Œeðt÷™u fqŒe™u [tuh ¼t„e òÞ Au, ‚u{
¥ç„+¥ÜíU}æé:-…]rÚtðe™u Vtze™u ™ef¤u Au.
²„ì-su çÜU@-fkE „‹±:-þheh™t ÚÐ:-…t…tu™t V¤ Ë{t™ htu„ Y… Œw:¾ Au, ‚u Ëðo™tu Ðí+¥™éÓ²±é:™tþ fhu Au, ‚u yti»trÄytu™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhtu. (84)
¼tðtÚto : su{ [tuh „tÞtu™t Mðt{e îtht Ä{ftððtÚte „tiþt¤t™e Œeðt÷ ytrŒÚte fqŒe™u ¼t„e
òÞ Au, ‚u{ W¥t{ yti»trÄ îtht ‚tz™ fhu÷ htu„ ™tþ …t{u Au. (84)

ÿÁŒ◊Ê flÊ¡ÿfi㟄U◊Ê·fiœË„¸USÃfi˘•ÊŒœ–
•Êà◊Ê ÿˇ◊fiSÿ Ÿ‡ÿÁà ¬ÈÆ⁄UÊ ¡ËfiflªÎ÷Êfi ÿÕÊH 85H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²ƒæ-su he‚u ÐéÚæ-…qðo ±æ…²Ýì-«t fh‚tk ¥ã}æì-nwk ²„ì-su-§}ææ:-yu
¥æï¯{è:-yti»trÄytu™u ãS„ï-ntÚt{tk ¥æÎ{ï-Äthý fhwk Awk, suÚte …è±xæë|æ:-Sð™u …fz™the ÔÞtrÄ y™u
²ÿ}æS²-ûtÞ yÚtto‚T htshtu„ ™wk ¥æy}ææ-{q¤ Ýà²ç„-™tþ …t{u Au, ‚u yti»trÄytu™tu ©uc ÞwÂõ‚ îtht
W…Þtu„ fhtu. (85)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, W¥t{ nM‚r¢ÞtÚte yti»trÄytu™u Ëthe he‚u rËØ fhe™u, ¢{t™wËth ‚u™tu
W…Þtu„ fhe™u htßÞût{t ytrŒ htu„tu™wk r™ðthý fhe™u r™íÞ yt™kŒ {txu «Þí™ fhðtu òuEyu. (85)

ÿSÿÊÒfi·œË— ¬˝‚¬¸ÕÊXfiÔU◊X¢ÔUÆ ¬Lfi§c¬L§—–
ÃÃÊ ÿˇ◊¢ Áfl’Êfiœäfl˘©Uª˝Ê ◊fiäÿ◊‡ÊËÁ⁄UfiflH 86H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²S²-suÚte ¥X}æX}æì-«íÞuf yðÞðtu{tk ‚Útt ÐLcÐL:-«íÞuf {{o MÚtt™{tk
rðã{t™ Au. ‚u™t ‚u ©xæí:-‚eðú ²ÿ}æ}æì-ûtÞ htu„™t }抲}æàæèçÚ±-{æÞ™t {{oMÚtt™tu™u AuŒðt Ë{t™
ç±+Ïææ{Š±ï-rðþu»tY…Úte Œqh fhe™u „„:-íÞth…Ae ¥æï¯{è:-yti»trÄytu™u Ðí+¨Ðüƒ-«t fhtu. (86)
¼tðtÚto : òu {™w»Þtu þt† y™wËth yti»trÄytu™wk Ëuð™ fhu, ‚tu ‚uytu «íÞuf yk„tuÚte htu„tu™u

208

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

r™ð]‚ fhe™u ™ehtu„ ƒ™e òÞ Au. (86)

‚Ê∑¢§ ÿfiˇ◊ ¬˝ ¬fià øÊ·fiáÊ Á∑§Á∑§ŒËÁflŸÊfi–
‚Ê∑¢§ flÊfiÃSÿ œ˝ÊÖÿÊfi ‚Ê∑¢§ Ÿfi‡ÿ ÁŸ„UÊ∑fi§ÿÊH 87H
…ŒtÚto : nu ðiã rðît™ ! ‚{u çÜUçÜUÎèç±Ýæ-¿tt™ðÄof ™æ¯ï‡æ-ytnthÚte ¨æÜU}æì-yti»trÄÞwõ‚
…ŒtÚttuo™e ËntÞÚte ²ÿ}æ-htshtu„ Ðí + Є-Œqh ÚttÞ Au, su{ ‚u ±æ„S²-ðtÞw™e {íæÁ²æ- „r‚™e
¨æÜU}æì-ËntÞÚte yu Ýà²-™tþ …t{u y™u çÝãæÜU²æ-r™hk‚h íÞt„ ÞtuøÞ …ezt™e ¨æÜU}æì-ËtÚtu Œqh
ÚttÞ, ‚u {txu «Þí™ fhtu. (87)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yti»tÄ Ëuð™, «týtÞt{ y™u ÔÞtÞt{Úte htu„tu™tu ™tþ fhe™u Ëw¾…qðof
hnuðwk òuEyu. (87)

•ãÿÊ flÊfi˘•ãÿÊ◊fiflàflãÿÊãÿSÿÊ˘©U¬ÊfiflÖ
ÃÊ— ‚fl¸Êfi— ‚¢ÁflŒÊŸÊ˘ßŒ¢ ◊ ¬˝ÊflfiÃÊ fløfi—H 88H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ¨¢ç±ÎæÝæ:-…hM…h ËkðtŒ fh‚e ‚{u }æï-{tht §Î}æì-yu ±™:-ð[™™wk Ðí汄…t÷™ fhtu. „æ:-‚u ¨±æü:-yti»trÄytu™e ¥‹²æù‹²S²æ:-…tu‚t™e …hM…h™e hûtt Ë{t™ ©Ð汄Ë{e…Úte hûtt fhtu.
su{ ¥‹²æ-yuf ¥‹²æ}æì-ƒeS™e hûtt fhu Au, ‚u{ ±:-‚{the yæÞtr…ft ¥±„é-‚{the hûtt
fhu. (88)
¼tðtÚto : su{ W¥t{ yt[hýðt¤e †eytu yufƒeS™e hûtt fhu Au, ‚u{ y™wfq¤‚tÚte r{©
fhu÷e yti»trÄytu Ëðo htu„tuÚte hûtt fhu Au. nu †eytu ! ‚{u yti»tÄrðãt {txu …hM…h ËkðtŒ fhtu. (88)

ÿÊ— »§ÁÀÊŸËÿʸ˘•fi»§ÀÊÊ˘•fi¬ÈÆc¬Ê ÿʇøfi ¬ÈÆ|c¬áÊËfi—–
’΄US¬ÁÃfi¬˝‚ÍÃÊSÃÊ ŸÊfi ◊ÈÜøãàflö„fiU‚—H 89H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²æ:-su ÈUçHÝè:-y™uf V¤tuÚte Þwõ‚, ²æ:-su ¥ÈUHæ:-V÷tuÚte hrn‚,
²æ:-su ¥ÐécÐæ:-Vq÷tuÚte hrn‚ ™-y™u su ÐéçcЇæè:-y™uf Vq÷tuÚte Þwõ‚, ÏæëãSÐç„Ðí¨ê„æ:-ðuŒðtýe™t
Mðt{e EïhÚte Wí…L™ ÚtÞu÷e yti»trÄ Ý:-y{™u ¥¢ã¨:-htu„sLÞ Œw:¾Úte su{ }æé@‹„é-{wõ‚ fhu
Au, „æ:-‚u{ ‚{™u …ý {wõ‚ fhu. (89)
¼tðtÚto : Eïhu Ëðo «týeytu™t Sð™Äthý {txu y™u htu„r™ðthý {txu su yti»tÄeytu ƒ™tðe
Au, ‚u™tÚte {™w»Þtuyu ðiãfþt† ðŠý‚ W…Þtu„ y™wËth Ëðo htu„tu™u ™ü fhe™u, …t…t[hýÚte Œqh
hne™u, Ä{o{tk r™íÞ «ð]¥t hnuðwk òuEyu. (89)

209

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

◊ÈÆÜøãÃfiÈ ◊Ê ‡Ê¬âÿÊõŒÕÊfi flL§áÿ~ÊŒÈÆÖ
•ÕÊfi ÿ◊Sÿ ¬«˜UÔflËfi‡ÊÊà‚fl¸®fiS◊ÊŒ˜Ô ŒflÁ∑§|Àfl·ÊØÔH 90H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt… su{ ‚u yti»trÄytu htu„tuÚte Œqh ht¾u Au, ‚u{ àæЉ²æ„ì-þ…Út ËkƒkÄ
f{oÚte, ¥ƒæï-y™u ±L‡²æ„ì-©ucs™tu{tk Út™th y…htÄÚte ¥ƒæï-y™u ²}æS²-LÞtÞtÄeþ™t ÐÇì±èàææ„ìLÞtÞ rðhwØ yt[hýÚte, ©„-y™u ¨±üS}ææ„ì-Ëðo Îï±çÜUç˱¯æ„ì-rðît™tu{tk Út™th y…htÄÚte }ææ{™u }æé@‹„é-…]Útf ht¾tu. ‚u{ ‚{™u …ý …]Útf ht¾u. (90)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «{tŒfthe yti»tÄ™tu íÞt„ fhe™u yLÞ yti»tÄ™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu.
Ëtu„kŒ-þ…Út õÞthuÞ ¾tðt ™rn, ©uctu «íÞu fhðt{tk ytð‚t y…htÄÚte, LÞtÞ rðhtuÄÚte,
…t…t[hýÚte y™u rðît™tu™e E»tto fhðtY… f{oÚte Œqh hne™u [©uc ytrŒ™tu] y™wfq¤‚tÚte ð‚toð
fhðtu òuEyu. (90)

•fl¬ÃfiãÃË⁄UflŒ|ãŒfl˘•Ê·fiœÿS¬Á⁄fiU–
ÿ¢ ¡Ëfl◊‡ŸflÊfi◊„ÒU Ÿ ‚ Á⁄fiUcÿÊÁà ¬ÍLfi§·—H 91H
…ŒtÚto : y{u su çα:-«ftþÚte ¥±Ð„‹„è:-™e[u ytð‚e ¥æï¯{²:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu
Au, su™tu rðît™tu ÐçÚ+¥±ÎÝì-Ëðo he‚u W…Œuþ fhu Au. ²}æì-su™tÚte …è±}æì-«týÄthý™u ¥Ôݱæ}æãñ«t fhu Au, ¨:-‚u ÐêL¯:-…wÁ»t Ý-çÚc²æç„-htu„tuÚte fŒe …erz‚ Út‚tk ™Úte. (91)
¼tðtÚto : rðît™tu Ëðo {™w»Þtu™u rŒÔÞ yti»trÄytu™e rðãt «Œt™ fhu. suÚte Ëðo ÷tuftu Œe½o Sð™
«t fhu. yu yti»trÄytu™u fŒe ftuEyu ™»x ™ fhðe òuEyu. (91)

ÿÊ˘•Ê·fiœË— ‚Ê◊fi⁄UÊôÊË’¸uÔUË— ‡ÊÃÁflfiøˇÊáÊÊ—–
ÃÊ‚Êfi◊Á‚ àfl◊ÈfiûÊ◊Ê⁄¢UR ∑§Ê◊Êfiÿ ‡Êö NUŒH 92H
…ŒtÚto : nu †e ! suÚte y±}æì-‚wk ²æ:-su àæ„ç±™ÿæ‡ææ:-yËkÏÞ þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚, Ïæuè:-y™uf
¨æï}æÚæ¿æè:-Ëtu{ su™tu htò yÚtto‚T Ëðtuo¥t{ Au. ‚u ¥æï¯{è:-yti»tÄe Au. „æ¨æ}æì-‚u™t rð»tÞ{tk ©œæ}ææW¥t{ rðît™ ¥ç¨-Au. yuÚte àæ}æì-fÕÞtýfthe NÎï-ÓŒÞ {txu ¥Ú}æì-Ë{Úto ÜUæ}ææ²-RåAt-rËrØ {txu
ÞtuøÞ ntuÞ Au. ‚u™tu y{tht {txu W…Œuþ fhtu. (92)
¼tðtÚto : †eytuyu yti»tÄrðãt yð~Þ „úný fhðe òuEyu. yu rðãt rð™t ft{™tytu™wk …qýo
Ëw¾ «t fhe þft‚wk ™Úte. ‚Útt htu„tu™wk r™ðthý …ý fhe þft‚wk ™Úte. (92)

ÿÊ˘•Ê·fiœË— ‚Ê◊fi⁄UÊôÊË*fl|cΔUfiÃÊ— ¬ÎÁÕflË◊ŸÈfi–
’΄US¬ÁÃfi¬˝‚ÍÃÊ˘•SÿÒ ‚ãŒfiûÊ flËÿ¸~◊˜ÔH 93H

210

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu rððtrn‚ …wÁ»t ! ²æ:-su ¨æï}æÚæ¿æè:-su{tk Ëtu{ W¥t{ Au, ‚u ÏæëãSÐç„Ðí¨ê„æ:-ƒ]n‚T
fthý Y… «f]r‚™t hûtf-…t÷f Eïh™e h[™tÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ ¥æï¯{è:-yti»trÄytu Au, ‚u Ðë烱è}æì…]rÚtðe™t ¥Ýé-…]c ¼t„ …h ç±çcÆ„æ:-rðþu»t fhe™u ÂMÚt‚ Au, ‚u™tÚte ¥S²ñ-yu …í™e {txu ±è²ü}æìƒes™wk Œt™ fh.
nu rðît™tu ! yt… yu yti»trÄytu™wk rð¿tt™ Ëðo {™w»Þtu {txu ¨¢Îœæ-Ëthe he‚u «Œt™ fhtu. (93)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu {nt yti»trÄytu™wk Ëuð™ fhe™u W¥t{ r™Þ{tu y™wËth „¼toÄt™ fhðwk
òuEyu y™u rðît™tu îtht yti»trÄytu™wk rðþu»t ¿tt™ «t fhðwk òuEyu (93)

ÿʇøŒ◊Èfi¬‡ÊÎÆáfl|ãà ÿʇøfi ŒÍÆ⁄¢U ¬⁄UÊfiªÃÊ—–
‚flʸӗ ‚XÔUàÿfi flËL§œÊ˘SÿÒ ‚ãŒfiûÊ flËÿ¸~◊˜ÔH 94H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt… ²æ:-su™u ™-òýtu Atu. yÚtto‚T «rËØ Au y™u su™u ©ÐŸæ뇱狄Ëtk¼¤tu Atu, ²æ:-su ™-Ë{e… Au y™u su ÎêÚ}æì-Œqh Œuþ{tk ÐÚæxæ„æ:-«t ÚtE þfu Au, ‚u ¨±æü:
Ëðo ±èL{:-ð]ûttrŒ yti»trÄytu™u ¨¢xæy²-™Sf «t fhe™u §Î}æì-yu ±è²ü}æì-þheh™t …ht¢{™u su{
ðiãtu rËØ fhu Au, ‚u{ ‚u yti»trÄytu™wk rð¿tt™ ¥S²ñ-yu fLÞt™u ¨¢Îœæ-Ëthe he‚u «Œt™ fhtu. (94)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu su yti»trÄytu Œqh yÚtðt Ë{e…MÚt Au, htu„tu™wk nhý fh™the ‚Útt ƒ÷™e
ð]rØ fh™the Ëtk¼¤ðt{tk ytðu Au, ‚u™tu W…Þtu„ fhe™u ‚{u ™ehtu„ hntu. (94)

◊Ê flÊfi Á⁄U·Ã˜Ô πÁŸÃÊ ÿS◊Òfi øÊ„¢U πŸÊfiÁ◊ fl—–
ÁmƬÊìÊÃfiÈc¬ÊŒS◊Ê∑§ö ‚fl¸Ó◊SàflŸÊÃÈÆ⁄U◊˜ÔH 95H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ¥ã}æì-nwk ²S}æñ-su «Þtus™ {txu yti»trÄ™u ¶Ýæç}æ-W…tzwk Awk yÚtðt ¾tuŒwk
Awk. ‚u{tk ¶çÝ„æ-¾tuŒu÷e ±:-‚{™u }ææ çÚ¯„ì-Œw:¾ ™ yt…u, fthý fu ±:-‚{tht ™-y™u ¥S}ææÜU}æìy{tht çmÐæ„ì-ƒu …„ðt¤t {™w»ÞtrŒ ‚Útt ™„écÐæ„ì-„tÞ ytrŒ ¨±ü}æì-Ëðo «ò yu yti»trÄÚte
¥Ýæ„éÚ}æì-htu„sLÞ Œw:¾Úte hrn‚ ¥S„é-ƒ™u. (95)
¼tðtÚto : su {™w»Þ yti»trÄytu™u ¾tuŒu ‚u {q¤-ƒes hrn‚ ™ fhu, sux÷e sYhe ntuÞ, ‚ux÷e
«r‚rŒ™ ÷E™u htu„tu™wk r™ðthý fhu y™u yti»trÄytu™t Wí…tŒ™™e ð]rØ fhu. suÚte Ëðo «týeytu htu„sLÞ
fütu™u «t ™ ÚttÞ y™u Ëw¾e hnu. (95)

•Ê·fiœÿ— ‚◊fiflŒãà ‚Ê◊fiŸ ‚„U ⁄UÊôÊÊfi–
ÿS◊Òfi ∑ΧÆáÊÊÁÃfi ’˝ÊrÊÔáÊSÃö ⁄UÊfi¡Ÿ˜Ô ¬Ê⁄UÿÊ◊Á‚H 96H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¨æï}æïÝ Úæ¿ææ-Ëðtuo¥t{ Ëtu{÷‚t™e ¨ã-ËtÚtu rðã{t™ ¥æï¯{²:-yti»trÄytu
Au. ‚u™t rð¿tt™ {txu yt… ¨}æì+¥±Î‹„-…hM…h ËkðtŒ fhtu.

211

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

nu ðiã Úæ…Ýì-hts…wÁ»t ! y{u Ïæíæræ‡æ:-ðuŒ y™u W…ðuŒtu™t òý™th ²S}æñ-su htu„e {txu yu
yti»trÄytu™u „úný ÜëU‡ææïç„-fhu Au. „}æì-‚u htu„e™u htu„ Ët„hÚte ‚u yti»trÄytu îtht ÐæÚ²æ}æ稅th fheyu Aeyu. (96)
¼tðtÚto : ðiãtu …hM…h «&™tu¥thÚte yti»trÄ rð¿tt™™u W¥t{ fhe™u htu„Úte htu„eytu™u …th …ntU[tze™u
r™hk‚h ‚uytu™u Ëw¾e fhu. ð¤e ‚u ðiãtu{tk su Ëðtuo¥t{ rðît™T ntuÞ, ‚u Ëðo™u ytÞwðuoŒ ¼ýtðu, (96)

ŸÊ‡ÊÁÿòÊË ’ÀÊÊ‚SÿʇÊÓ¸®‚˘©U¬ÁøÃÊfi◊Á‚–
•ÕÊfi ‡ÊÃSÿ ÿˇ◊ÊfiáÊÊ¢ ¬Ê∑§Ê⁄UÊ⁄fiUÁ‚ ŸÊ‡ÊfiŸËH 97H
…ŒtÚto : nu ðiãtu ! ÏæHæ¨S²-yr‚þÞ ðÄu÷t fV™e, ¥àæü¨:-„wŒurLÿÞ™e ÔÞtrÄ ðt ©Ð癄æ}æìyLÞ ðÄu÷t htu„tu™e Ýæàæç²~æè-™tþ fh™the yti»trÄ ¥ç¨-Au.
¥ƒæï-y™u su àæ„S²-yËkÏÞ ²ÿ}ææ‡ææ}æì-ûtÞ yÚtto‚T htshtu„tu, ¼„kŒhtrŒ ‚Útt ÐæÜUæÚæï:{q¾htu„tu y™u {{oAuŒf þq÷™wk ÝæàæÝè-™tþ fh™the ¥ç¨-Au, ‚u yti»trÄ™u ‚{u òýtu. (97)
¼tðtÚto : {™w»Þu yu{ òýðwk òuEyu fu sux÷t htu„tu Au, ‚ux÷e s ‚u™u Œqh fh™the yti»trÄytu
Au. ‚u™t rð¿tt™Úte hrn‚ «týe htu„tuÚte …erz‚ hnu Au. òu htu„tu™e yti»trÄytu òýe ÷u, ‚tu ‚u htu„tu™t
r™ðthýÚte ‚uytu Ëw¾e hnu. (97)

àflÊ¢ ªfiãœflʸ˘•fiπŸ°SàflÊÁ◊ãº˝SàflÊ¢ ’΄US¬ÁÃfi—–
àflÊ◊Êfi·œ ‚Ê◊Ê ⁄UÊ¡Êfi ÁflmÊŸ˜Ô ÿˇ◊ÊfiŒ◊ÈëÿÃH 98H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yti»trÄ™t Ëuð™Úte htu„e ²ÿ}ææ„ì-ûtÞhtu„Úte ¥}æéÓ²„-{wõ‚ ƒ™e
òÞ Au, y™u su ¥æï¯{ï-yti»trÄ™tu ‚{u W…Þtu„ fhtu Atu, y±æ}æì-‚u™u xæ‹{±æü:-„t™ rðãt{tk fwþ¤
„LÄðo ¥¶ÝÝì-¾tuŒu Au, yÚtto‚T „úný fhu Au, y±æ}æì-‚u™u §‹Îí:-…h{ yiïÞoðt™T htò, y±æ}æì-‚u™u
ÏæëãSÐç„:-ðuŒ™t òý™tht y™u y±æ}æì-‚u™u ¨æï}æ:-ËwkŒh „wýtuÚte Þwõ‚ ç±mæÝì-Ëðoþt†™t òý™th
Úæ…æ-«ftþ{t™ htò y±æ}æì-‚u yti»trÄ™u ¾tuŒu. (98)
¼tðtÚto : su ftuE yti»trÄytu {q¤Úte, ftuE þt¾t ytrŒÚte, ftuE …w»…tuÚte, ftuE …ºttuÚte, ftuE
V÷tuÚte,ftuE Ë{M‚ ËkÞtu„Úte htu„tu™u Œqh fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ {™w»Þtuyu ÞÚttð‚T fhðwk òuEyu. (98)

‚„UfiSfl ◊˘•⁄UÊfiÃË— ‚„fiUSfl ¬ÎßÊÿ×–
‚„UfiSfl ‚flZÓ ¬Êå◊ÊŸö ‚„Ufi◊ÊŸÊSÿÊ·œH 99H
…ŒtÚto : ¥æï¯{ï-yti»trÄ™e Ë{t™ yti»trÄrðãt™u òý™the †e ! su{ yti»trÄ ¨ã}ææÝæ-ƒ¤™wk
r™r{¥t ¥ç¨-Au, }æï-{tht htu„tu™wk r™ðthý fhe™u ƒ¤™e ð]rØ fh™the Au, ‚u{ ¥Úæ„è:-þºtwytu™u

212

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¨ãS±-ðþ{tk fhe™u, …tu‚t™e Ðë„Ý沄:-Ëu™t, ÞwØ™e RåAt fh™th™u ¨ãS±-ðþ{tk fh y™u ¨±ü}æìËðo ÐæŒ}ææÝ}æì-htu„trŒ™u ¨ãS±-ðþ{tk fh. (99)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yti»trÄytu™t Ëuð™Úte ƒ¤™e ð]rØ fhe™u «ò™t y™u …tu‚t™t þºtwytu™u
‚Útt …t…es™tu™u ðþ{tk fhe™u, Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhðt òuEyu. (99)

ŒËÉÊʸÿfiÈSÃ˘•Ê·œ πÁŸÃÊ ÿS◊Òfi ø àflÊ πŸÊfiêÿ„U◊˜Ô–
•ÕÊ àfl¢ ŒËÉÊʸÿfiÈ÷͸ÆàflÊ ‡ÊÃflfiÀ‡ÊÊ Áfl ⁄UÊfi„UÃÊØÔH 100H
…ŒtÚto : nu ¥æï¯{ï-yti»trÄ™e Ë{t™ yti»trÄytu™t „wý, Œtu»t™u òý™tht rðît™T …wÁ»t ! suÚte
„ï-‚the su yti»trÄ™wk ¶çÝ„æ-Ëuð™ fh™th ¥ã}æì-nwk ²S}æñ-su «Þtus™ {txu ™-y™u su …wÁ»t {txu
¶Ýæç}æ-¾tuŒkw ‚uÚte ‚wk ÎèÍææü²:é -Œe½toÞkw ƒ™. ¥ƒæï-y™u ÎèÍææü²:é -Œe½toÞw |æêy±æ-ƒ™e™u y±}æì-‚wk su à愱ËàææyËkÏÞ ykfwhtu Þwõ‚ yti»trÄ Au, y±æ-‚u™wk Ëuð™ fhe™u Ëw¾e ƒ™. y™u ç±+Úæïã„æ„ì-rðþu»t WL™r‚ fh.
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u yti»trÄytu™t Ëuð™Úte Œe½toÞw ƒ™tu. y™u Ä{to[hýþe÷ ƒ™e™u Ëðo™u
yti»trÄ Ëuð™Úte Œe½toÞw y™u Ä{to[the ƒ™tðtu. (100)

àfl◊ÈfiûÊ◊ÊSÿÊfi·œ Ãflfi flÎÆˇÊÊ˘©U¬fiSÃÿ—–
©U¬fi|SÃ⁄USÃÈÆ ‚Êõ˘S◊Ê∑¢§ ÿÊ˘•S◊Ê°2•fiÁ÷ŒÊ‚fiÁÃH 101H
…ŒtÚto : nu ðiã ! ²:-su ¥S}ææÝì-y{™u ¥ç|æÎæ¨ç„-RÂåA‚ Ëw¾ yt…u Au ¨:-‚u y±}æì-‚wk ¥S}ææÜU}æìy{thtu ©ÐçS„:-Ëk„ fh™th ¥S„é-ƒ™u, su ©œæ}ææ-W¥t{ ¥æï¯{ï-yti»trÄ ¥ç¨-Au, ‚Útt „±-su™t
±ëÿææ:-ðz ytrŒ ð]ût ©ÐS„²:-Ë{e… yufºt Út™th Au, [yÚtto‚T Ëk½t‚Y… Au] ‚u yti»trÄÚte y{™u
Ëw¾ yt…. (101)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu fŒe…ý rðhtuÄe ðiã™e yti»trÄ ™ ÷uðe òuEyu. ‚u{s rðhtuÄe r{ºt™e …ý
÷uðe ™rn. …hL‚w su ðiãfþt†™t yÚttuo™tu ¿tt‚t, ytÂ, yò‚þºtw, Ëðo™tu W…fthf‚to y™u Ëðo™tu
r{ºt ntuÞ, ‚u™t îtht yti»tÄrðãt™tu Ëk„ún fhðtu òuEyu. (101)

◊Ê ◊Êfi Á„Uö‚ËîÊÁŸÃÊ ÿ— ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ ÿÊ flÊ ÁŒflfiö ‚àÿœfi◊ʸ √ÿÊŸfi≈˜UÔ–
ÿ‡øʬ‡ãº˝Ê— ¬fi˝Õ◊Ê ¡¡ÊŸ ∑§S◊fiÒ ŒflÊÿfi „UÁfl·Êfi Áflœ◊H 102H
…ŒtÚto : ²: su ¨y²{}ææü-ËíÞÄ{oÞwõ‚ s„Œeïh ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™t …çÝ„æ-Wí…L™ fh™th
Au, ±æ-yÚtðt ²:-su çα}æì-ËqÞo ytrŒ s„‚™u ™-y™u Ðë烱è-‚Útt ¥Ð:-s÷ y™u ðtÞw™u òæÝÅìWí…L™ fhe™u ÔÞt ƒ™u Au, ™-‚Útt ™‹Îíæ:-[Lÿ{t ytrŒ ÷tuftu™u ……æÝ-Wí…L™ fhu Au.
su ÜUS}æñ-Ëw¾MðY… Ëw¾fthf, Îï±æ²-rŒÔÞ „wýtu™t «Œt‚t, rð¿tt™ MðY… Eïh™wk ã籯æ-

213

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

„úný fhðt ÞtuøÞ ¼Âõ‚Þtu„Úte y{u ç±{ï}æ-Ëuð™ fheyu, ‚u s„Œeïh }ææ-{™u }ææ ôã¨è„ì-fwËk„Úte
‚trz‚ ™ Útðt Œu. [yÚtto‚T …erz‚ ™ fhu.] (102)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ËíÞ Ä{o™e «tr {txu ‚Útt yti»trÄ ytrŒ™t rð¿tt™ {txu …h{uïh™u «tÚto™t
fhðe òuEyu. (102)

•èÿÊflfiûʸSfl ¬ÎÁÕÁfl ÿôÊŸ ¬ÿfi‚Ê ‚„U–
fl¬Ê¢ Ãfi˘•|ÇŸÁ⁄UfiÁ·ÃÊ˘•fi⁄UÊ„UØÔH 103H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ‚wk su Ðë烱è-¼qr{ ²¿æïÝ-Ëk„r‚fthf Þ¿tÚte в¨æ-s÷Úte ¨ã-Þwõ‚ Au,
‚u™u ¥|²æ±„üS±-ƒL™u ‚hVÚte þe½ú ð‚toð{tk ÷tð. su „ï-yt…™t ±Ðæ}æì-ðtðu÷t™u §ç¯„:-«urh‚ fhu÷
¥çxÝ:-yÂø™ ¥Úæïã„ì-Wí…L™ fhu Au, ‚u yÂø™™t „wý, f{o y™u Mð¼tð Ëðuoyu òýðt òuEyu.
(103)
¼tðtÚto : su ¼qr{ Ëðo™tu ytÄth, hí™tu™tu ¼kzth, S𙫌 y™u rðãtÚte Þwõ‚ Au, ‚u™wk rðþu»t
rð¿tt™ ¼q„¼o rðãtÚte Ëðo {™w»Þtuyu «t fhðwk òuEyu. (103)

•ÇŸ ÿûÊfi ‡ÊÈÆ∑˝¢§ ÿìÊãº˝¢ ÿà¬ÍÆâ ÿìÊfi ÿÁôÊÿfi◊˜Ô– ÃgflèÿÊfi ÷⁄UÊ◊Á‚H 104H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! ²„ì-su yÂø™™t àæéÜíU}æì-þe½úfthe ²„ì-su ™‹Îí}æì-Ëwðýo Ë{t™ yt™kŒ
yt…™th, ²„ì-su Ðê„}æì-…rðºt ™-y™u ²„ì-su ²ç¿æ²}æì-Þ¿tt™wct™ ÞtuøÞ MðY… Au, „„ì-‚u „ïyt…™t y™u Îï±ï|²:-rŒÔÞ„wýtu {txu |æÚæ}æç¨-y{u Äthý fheyu. (104)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rŒÔÞ „wý, f{tuo™e «tr {txu rðãw‚T ytrŒ yÂø™rðãtytu™wk «íÞût fhðwk
òuEyu. (104)

ß·◊Í¡¸Ó®◊„UÁ◊Ã˘•ÊŒfi◊ÎÆÃSÿ ÿÊÁ®Ÿ¯ ◊Á„U·Sÿ œÊ⁄UÊfi◊˜Ô–
•Ê ◊Ê ªÊ·fiÈ Áfl‡ÊàflÊ ÃŸÍ·ÈÆ ¡„UÊfiÁ◊ ‚ÁŒ◊ÁŸfi⁄UÊ◊◊ËfiflÊ◊˜ÔH 105H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥ã}æì-nwk §„:-yu …qðtuoõ‚ rðãw‚TMðY…Úte ¥æÎ}æì-¼tu„ððt ÞtuøÞ §¯}æìyL™ ª…ü}æì-…ht¢{ }æçã¯S²-{nt™ «„S²-ËíÞ™t ²æïçÝ}æì-fthý {æÚæ}æì-Äthý fh™the ðtýe™u
«t fhw k Aw k , su { yL™ y™u …ht¢{ }ææ-{™u ¥æç±àæ„é - «t ÚttÞ, su Ú te {tht xææï ¯ é RrLÿÞtu y™u „Ýê¯é-þheh{tk «ðuþ ÚtÞu÷ ¨ïçÎ}æì-Œw:¾™t fthýtu y™u ¥çÝÚæ}æì-su{tk yL™™wk Ëuð™
™ fhe þfwk yuðe ¥}æè±æ}æì-htu„tuÚte Wí…L™ ÚtÞu÷e …ezt™tu ¥æ, …ãæç}æ-íÞt„ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý
fhtu. (105)
¼tðtÚto : {™w»Þ yÂø™™wk su ËVuŒ ytrŒÚte Þwõ‚ MðY… Au, ‚u™tÚte htu„tu™tu ™tþ fhu. RrLÿÞtu
y™u þhehtu™u MðMÚt y™u ™ehtu„ fhe™u ftÞo y™u fthý™wk ¿tt™ fhtð™the rðãtÞwõ‚ ðtýe™u «tÂ

214

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhu ‚Útt Þwõ‚ ytnth-rðnth fhu. (105)

•ÇŸ Ãfl üÊflÊ flÿÊ ◊Á„UÓ ÷˝Ê¡ãÃ˘•ø¸ÿÊfi Áfl÷Êfl‚Ê–
’΄fiUjÊŸÊ ‡Êflfi‚Ê flÊ¡fi◊ÈÆÄâÿ¢õ ŒœÊfiÁ‚ ŒÊ‡ÊÈ·fi ∑§flH 106H
…ŒtÚto : nu ÏæëãÎì|ææÝæï-yÂø™™e Ë{t™ {nt™ rðãt™t «ftþÚte Þwõ‚, ç±|æ汨æï-rðrðÄ «fth™e
ftÂL‚{tk r™ðtË fh™th, ÜU±ï-yíÞk‚ ƒwrØ{t™, ¥xÝï-yÂø™™e Ë{t™ rðã{t™ rðît™T ! suÚte yt…
à汨æ-ƒ÷Úte Îæàæé¯ï-rðãtŒt™ ÞtuøÞ rðãtÚteo {txu ©v‰²}æì-W…Œuþ yt…ðt ÞtuøÞ ±æ…}æì-rð¿tt™™u
Î{æç¨-Äthý fhtu Atu, ‚uÚte „±-yt…™wk yÂø™ Ë{t™ }æçã-…qò ÞtuøÞ {nt™ Ÿæ±:-Ëtk¼¤ðt ÞtuøÞ
þçŒ ±²:-Þtið™ y™u ¥™ü²:-Œer |æíææ…‹„ï-«ftrþ‚ ÚttÞ Au-[{fu Au. (106)
¼tðtÚto : su {™w»Þ yÂø™™e Ë{t™ „wýe, yt …wÁ»t Ë{t™ ©uc feŠ‚Þwõ‚ ƒ™e™u «ftrþ‚
ÚttÞ Au, ‚u …htu…fth {txu yLÞtu™u rðãt, rð™Þ y™u Ä{o™tu r™hk‚h W…Œuþ fhu. (106)

¬Êfl∑§flfiøʸ— ‡ÊÈÆ∑˝§flfiøʸ˘•ŸÍfiŸfløʸ˘©UÁŒfiÿ*· ÷ÊŸÈŸÊfi–
¬ÈÆòÊÊ ◊ÊÃ⁄UÊfi Áflø⁄URãŸÈ¬ÊfiflÁ‚ ¬ÎÆáÊÁˇÊ ⁄UÊŒfi‚ˢ©U÷H 107H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ Ðé~æ:-ƒúñ[ÞtorŒ yt©{tu{tk ç±™ÚÝì-rð[hý fh‚tk rðãt™u «t fhu
Au. y™u |ææÝéÝæ-«ftþÚte Ðæ±ÜU±™æü:-àæéÜíU±™æü:-rðãw‚T y™u ËqÞo™t «ftþ Ë{t™ LÞtÞ fh™th
y™u ¥Ýêݱ™æü:-…qýo rðãtÇÞtË fh™th ‚Útt su{ ©|æï-ƒL™u ÚæïΨè-ytftþ y™u …]rÚtðe …hM…h
ËkƒkÄ Ähtðu Au, ‚u{ ©„ì, §²<¯-rðãt™u «t fh‚tk htßÞ™tu Ðë‡æçÿæ-ËkƒkÄ fhu Au. y™u }ææ„Úæ{t‚t -r…‚t™e ©Ðæ±ç¨-hûtt fhu Au yuÚte ‚wk Ä{toí{t Au. (107)
¼tðtÚto : {t‚t-r…‚t ytrŒ™u yu yíÞk‚ Wr[‚ Au, fu ‚uytu Ëk‚t™tu™u sL{ yt…e™u, ƒtÕÞtðMÚtt{tk
s ‚u™u MðÞk rþûtt yt…e™u, íÞthu ƒúñ[Þo Äthý fhtðe™u, yt[tÞo fw÷{tk rðãt „úný fhðt {txu
{tuf÷e™u rðãt«tr™tu ËwyðËh «Œt™ fhu.
Ëk‚t™tu™u …ý yu yr‚ Wr[‚ Au, fu ‚uytu rðãt y™u ËwrþûttÚte Þwõ‚ ƒ™e™u, …wÁ»ttÚtoÚte yiïÞo™e
ð]rØ fhe™u, yr¼{t™ y™u E»ttoÚte hrn‚ ƒ™e™u «er‚…qðof {t‚t-r…‚t™e {™, ð[™ y™u f{oÚte
ÞÚttð‚T Ëuðt fhu. (107)

™§¡Ê¸Ó Ÿ¬ÊîÊÊÃflŒ— ‚ȇÊ|SÃÁ÷◊¸ãŒfiSfl œËÁÃÁ÷fi*„U×–
àfl˘ß·— ‚ãŒfiœÈ÷͸Á⁄Ufifl¬¸‚|‡øòÊÊÃfiÿÊ flÊ◊¡ÊfiÃÊ—H 108H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-ƒwrØ y™u Ä™Úte Þwõ‚ …wºt ! su y±ï-‚tht{tk |æêçÚ±Ðü¨:-y™uf «þkËt ÞtuøÞ
Y…tuÚte Þwõ‚, ç™~ææï„:-ytùÞo Ë{t™ hûtt ytrŒ f{o fh™the, ±æ}æ…æ„æ:-«þkËt™u ÞtuøÞ fw¤ y™u
f{tuo{tk «rËØ rðãtr«Þ yæÞtr…ft {t‚t ytrŒ rðît™ †eytu §¯:-yL™™u ¨¢Î{é:-½hu-¼tus™ fhtðu.

215

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u ‚wk ¨éàæçS„ç|æ:-W¥t{ «þkËtÞwõ‚ r¢Þtytu fh™the {èç„ç|æ:-ytk„¤eytuÚte ƒtu÷tðu÷t
ª…ü:-…ht¢{™u ÝÐæ„ì-Ä{to™wfq¤ …ht¢{Þwõ‚ Ëðo™t çã„:-rn‚™u Äthý fh‚tk ËŒt }æ‹ÎS±-yt™kŒ
fh. (108)
¼tðtÚto : su ƒt¤ftu y™u ƒtr÷ftytu™e {t‚tytu rðãtr«Þ rðŒw»te ntuÞ, ‚u s r™hk‚h Ëw¾
«t fhu Au.
su {t‚t-r…‚t™t Ëk‚t™ rðãt, Ëwrþûtt y™u ƒúñ[Þo îtht þtherhf ‚Útt ytÂí{f ƒ÷Úte Þwõ‚
Ä{to[the ntuÞ Au, ‚u s ËŒt Ëw¾e hnu Auu. (108)

ß⁄URÖÿãŸfiÇŸ ¬˝ÕÿSfl ¡ãÃÈÁ÷fi⁄URS◊ ⁄UÊÿÊfi˘•◊àÿ¸–
‚ Œfi‡Ê¸ÃSÿ fl¬Èfi·Ê Áfl⁄UÊfi¡Á‚ ¬ÎÆáÊÁˇÊfi ‚ÊŸ$‚ ∑˝§ÃÈfi◊˜ÔH 109H
…ŒtÚto : nu ¥}æy²ü-™tþ y™u ËkËthe {™w»Þtu™t Mð¼tðÚte hrn‚ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ …wÁ»ttÚteo !
su §ÚÁ²Ýì-yiïÞo™tu Ëk[Þ fh™th yt… Îàæü„S²-Œþo™eÞ ±Ðé¯:-Y…™u ¨æÝç¨}æì-Ë™t‚™ ÜíU„é}æìƒwrØ™tu Ðë‡æçÿæ-ËkƒkÄ ht¾tu Atu y™u ‚u ƒwrØ{tk rðþu»t fhe™u ç±Úæ…ç¨-þtur¼‚-rðhts{t™ hntu Atu
¨:-‚u yt… ¥S}æï-y{tht {txu …‹„éç|æ:-{™w»ÞtrŒ «týeytuÚte Úæ²:-Ä™tu™tu Ð탲S±-rðM‚th
fhtu. (109)
¼tðtÚto : su {™w»Þ™u Ë™t‚™ rðãt yt…u Au, MðÞk þtu¼™eÞ ðuþ y™u yt[hý{tk rðhts{t™
hnu Au, ‚u yiïÞo™u «t fhe™u, yLÞtu™u «t fhtðe þfu Au. (109)

ßc∑§ûÊʸ⁄fiU◊äfl⁄USÿ ¬˝øfi¢ ˇÊÿfiãÃö ⁄UÊœfi‚Ê ◊„U—–
⁄UÊ$à flÊ◊Sÿfi ‚ÈÆ÷ªÊ¯ ◊„UËÁ◊·¢ ŒœÊfiÁ‚ ‚ÊŸÁ‚ö ⁄URÁÿ◊˜ÔH 110H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su yt… ¥Š±ÚS²-rðM‚thðt ÞtuøÞ Þ¿t™u §cÜUœææüÚ}æì-rËØ fh™th Ðí™ï„¨}æì©uc ƒwrØ{t™ ±æ}æS²-«þkrË‚ }æã:-{nt™T Úæ{¨:-Ä™™t Úæç„}æì-Œt‚t™u; ÿ沋„}æì-r™ðtË fh™th
…wÁ»t y™u ¨é|æxææ}æì-ËwkŒh yiïÞo™e yt…™the }æãè}æì-…]rÚtðe ‚Útt §¯}æì-yL™ ytrŒ™u ‚Útt ¨æÝç¨}æì«t[e™ Úç²}æì-Ä™™u Î{æç¨-Äthý fhtu Atu, yuÚte y{tht Ëífth™u ÞtuøÞ Atu. (110)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …tu‚t™t Ëw¾ {txu RåAt fhu, ‚u{ yLÞtu™u {txu …ý fhu, ‚u yt …wÁ»t
…qßÞ ƒ™u Au. (110)

´§ÃÊflÊfiŸ¢ ◊Á„U·¢ Áfl‡flŒfi‡Ê¸Ã◊|ÇŸö ‚ÈÆêŸÊÿfi ŒÁœ⁄U ¬ÈÆ⁄UÊ ¡ŸÊfi—–
üÊÈà∑fi§áʸö ‚¬˝ÕfiSÃ◊¢ àflÊ Áª⁄UÊ ŒÒ√ÿ¢ ◊ÊŸÈfi·Ê ÿÈƪÊH 111H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ …Ýæ:-rðãt y™u rð¿tt™Úte «rËØ {™w»Þ çxæÚæ-ðtýeÚte ¨é}Ýæ²-Ëw¾
{txu Îñò}æì-rðît™tu{tk fwþ¤, ŸæéyÜU‡æü}æì-ƒnw©w‚, ç±EÎàæü„}æì-Ëðo òu™th [Ëðo rðãt-ƒtuÄ™tu ÿüt],

216

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¨ÐíƒS„}æ}æì-yíÞk‚ rðãt™t rðM‚thÚte Þwõ‚, «„æ±æÝ}æì-yíÞk‚ ËíÞt[hýÚte Þwõ‚ }æçã¯}æì-{nt™T
¥çxÝ}æì-rðît™™u y™u }ææÝé¯æ-{™w»Þtu™t ²éxææ-ð»ttuo ðt Ë‚Þw„ ytrŒ ÐéÚ:-«Út{ Îç{Úï-Äthý fhu÷
Au, ‚uðt rðît™™u y™u ð»ttuo™u ‚wk …ý Äthý fh. yu y±æ-‚™u rþ¾ðwk Awk. (111)
¼tðtÚto : su Ëí…wÁ»ttu ÚtE „Þt Au ‚u™wk {™w»Þtuyu y™wfhý fhðwk òuEyu. yLÞ yÄ{eoytu™wk
™rn. (111)

•ÊåÿÊfiÿSfl ‚◊fiÃÈ Ã Áfl‡flÃfi— ‚Ê◊ flÎcáÿfi◊˜Ô– ÷flÊ flÊ¡fiSÿ ‚XÔUÆÕH 112H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-[kÿ{t Ë{t™ ftÂL‚{t™ hts…wÁ»t ! su{ Ëtu{„wýÞwõ‚ rðît™™t Ëk„Úte „ï‚tht {txu ±ëc‡²}æì-ðeÞoðt™T-ƒ÷ðt™ …wÁ»t™t f{o™u ç±E„:-ËðoºtÚte ¨}æï„é-«t ÚttÞ, ‚uÚte yt…
¥æŒ²æ²S±-yt„¤ ðÄe™u ±æ…S²-rð¿tt™ y™u ðu„Úte Ëk„út{™t òý™tht ƒ™e™u ¨¢xæƒï-ÞwØ{tk
rðsÞ fh™th |æ±-ƒ™tu. (112)
¼tðtÚto : hts…wÁ»tu r™íÞ ðeÞo-ƒ÷™e ð]rØ fhe™u þºtwytuÚte rðsÞ «t fhðtu òuEyu. (112)

‚¢ Ã ¬ÿÊfiúÁ‚ ‚◊fiÈ ÿãÃÈÆ flÊ¡Ê— ‚¢ flÎcáÿÊfiãÿÁ÷◊ÊÁ÷ʄfiU—–
•ÊåÿÊÿfi◊ÊŸÊ˘•◊ÎÃÊfiÿ ‚Ê◊ ÁŒÁfl üÊflÊfiúSÿÈûÊ◊ÊÁŸfi ÁœcflH 113H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-þtÂL‚Þwõ‚ …wÁ»t ! su „ï-‚{tht {txu вæ¢ç¨-s÷ ðt ŒqÄ ¨¢²‹„é-«t ÚttÞ;
¥ç|æ}ææ焯æã:-yr¼{t™e þºtwytu™wk r™ðthý fh™th ±æ…æ:-Ä™wðuoŒ™wk rð¿tt™ ¨}æì-«t ÚttÞ; ©y™u ±ëc‡²æçÝ-…ht¢{ ¨}æì-«t ÚttÞ, ‚u ¥æŒ²æ²}ææÝ:-Ëthe he‚u yt„¤ ðÄ‚tk yt… çÎ籫ftþMðY… Eïh{tk ¥}æë„æ²-{tuût {txu ©œæ}ææçÝ, Ÿæ±æ¢ç¨-W¥t{ ©ðý™u ç{c±-Äthý fhtu. (113)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu þheh y™u ytí{t™t ƒ÷™e r™íÞ ð]rØ fhu Au, ‚uytu Þtu„tÇÞtËÚte {tuût™t
yt™kŒ™u «t fhu Au. (113)

•ÊåÿÊfiÿSfl ◊ÁŒãÃ◊ ‚Ê◊ Áfl‡flfiÁ÷⁄URö‡ÊÈÁ÷fi—–
÷flÊfi Ÿ— ‚¬˝ÕfiSÃ◊— ‚πÊfi flÎÆœH 114H
…ŒtÚto : nu }æç΋„}æ-yíÞk‚ yt™kŒe ¨æï}æ-yiïÞoÞwõ‚ …wÁ»t ! yt… ¥¢àæéç|æ:-su{ rfhýtuÚte ËqÞo
ðÄu Au ‚u{ ç±Eïç|æ:-Ëðo ËtÄ™tuÚte ¥æŒ²æ²S±-ð]rØ™u «t fhtu. ¨ÐíƒS„}æ:-yíÞk‚ rðM‚thÞwõ‚
Ëw¾ fh™th ¨¶æ-r{ºt ƒ™e™u Ý:-y{the ±ë{ï-ð]rØ {txu |æ±-‚í…h ƒ™tu. (114)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk su Ëðo™wk rn‚ fh™th {™w»Þ Au ‚u™e Ëðo he‚u ð]rØ ÚttÞ Au E»tto fh™th™e
™rn. (114)

•Ê Ãfi flà‚Ê ◊ŸÊfi ÿ◊à¬⁄U◊Ê|ìÊfià‚œSÕÊfiØԖ •ÇŸ àflÊVÊfi◊ÿÊ Áª⁄UÊH 115H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe rðît™ …wÁ»t ! y±æVæ}æ²æ-‚{™u ft{™t fhðt {txu

217

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

çxæÚæ-ðtýeÚte su „ï-‚thwk }æÝ:-r[¥t su{ ÐÚ}ææ„ì-W¥t{ ¨{Sƒæ„ì-yuf MÚtt™Úte 癄ì-s ±y¨:-ðtAhzwk
„tÞ™u {¤u, ‚u{ ¥æ+²}æ„ì-ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u{ ‚wk {wÂõ‚™u fu{ «t ™ ÚttÞ ? (115)
¼tðtÚto : {™w»Þu {™ y™u ðtýe™u ËŒt …tu‚t™t ðþ{tk ht¾ðt òuEyu. (115)

ÃÈèÿ¢ ÃÊ˘•fiÁXÔU⁄USÃ◊ Áfl‡flÊfi— ‚ÈÁˇÊÃÿ— ¬ÎÕfi∑˜§Ô – •ÇŸ ∑§Ê◊Êfiÿ ÿÁ◊⁄UH 116H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚS„}æ-yíÞk‚ Ëth™u „úný fh™th ¥xÝï-«ftþ{t™ hts™T ! su ç±Eæ:-Ëðo
¨éçÿ愲:-©uc «òs™ ÐëƒÜUì-y÷„ ÜUæ}ææ²-RåAt rËrØ {txu „é|²}æì-‚tht {txu ²ïç}æÚï-«t ÚttÞ
Au „æ:-‚u «òytu™e r™hk‚h hûtt fh. (116)
¼tðtÚto : ßÞtk «ò ÄtŠ{f htò™u «t fhe™u …tu‚…tu‚t™e RåAt …qýo fhe ÷u Au, íÞtk htò™e
ð]rØ fu{ ™ ÚttÞ ? (116)

•|ÇŸ— Á¬˝ÿ·ÈÆ œÊ◊fi‚ÈÆ ∑§Ê◊Êfi ÷ÍÆÃSÿ ÷√ÿfiSÿ– ‚◊˝Ê«U∑§Ê Áfl⁄UÊfi¡ÁÃH 117H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ¨}æíæÅì-ËBÞfT «ftþf »ÜU:-yufs …h{uïh Ë{t™ ÜUæ}æ:-Mðefthðt ÞtuøÞ
¥çxÝ:-yÂø™ Ë{t™ rðã{t™ ˼t…r‚ |æê„S²-¼q‚ y™u |æòS²-¼rð»Þ Ë{Þ™t çÐí²ï¯é-r«Þ
{æ}æ¨é-sL{, MÚtt™ y™u ™t{tu{tk ç±Úæ…ç„-rðhts{t™ hnu, ‚u s htßÞ™t yrÄfthe Útðt™u ÞtuøÞ
Au. (117)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …h{tí{t™t „wý, f{o, Mð¼tð™e y™wfq¤ …tu‚t™t „wý, f{o, Mð¼tð
fhu Au, ‚u s Ët{útßÞ™tu ¼tu„ fhe þfu Au. (117)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk †e, …wÁ»t, htò, «ò, ¾u‚e y™u …X™-…tX™ ytrŒ
f{tuo™wk ðýo™ Au. ‚uÚte yt yæÞtÞ™t yÚto™e …qðo yæÞtÞ™t yÚto ËtÚtu Ëk„r‚ Ë{sðe òuEyu.
JJ §ç„ mæÎàææïùŠ²æ² JJ

218

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ ~æ²æïÎàææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

◊Áÿfi ªÎˆÔUÊêÿªfi˝ •|ÇŸö ⁄UÊÿS¬Ê·Êfiÿ ‚Ȭ˝¡ÊSàflÊÿfi ‚ÈÆflËÿ¸Êfiÿ–
◊Ê◊Èfi ŒflÃÊfi— ‚øãÃÊ◊˜ÔH 1H
…ŒtÚto : nu fw{th y™u fw{theytu ! su{ nwk ¥xæíï-«Út{ }æç²-{tht{tk Úæ²:-rð¿tt™ ytrŒ Ä™Úte
Ðæï¯æ²-…wrü ¨éÐí…æSy±æ²-W¥t{ «ò Útðt {txu, ¨é±èIJæü²-htu„hrn‚ ËwkŒh …ht¢{™e «tr {txu
¥çxÝ}æì-W¥t{ rðît™™u xæëØæç}æ-„úný fhwk Awk; suÚte }ææ}æì-{™u ©-r™ùÞÚte Îﱄæ:-W¥t{ rðît™T ðt
W¥t{ „wý ¨™‹„æ}æì-«t ÚttÞ, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u yu Wr[‚ Au, fu ƒúñ[ÞoÞwõ‚ ƒtÕÞtðMÚtt{tk ðuŒtu™t yæÞÞ™ îtht …ŒtÚto
rðãt, Þtu„tÇÞtË, Eïhtu…tË™t y™u ƒúñ¿tt™™u „úný fhu.
suÚte-rŒÔÞ „wýtu y™u yt rðît™tu™u «t fhe™u W¥t{ Ä™, Ëk‚t™ y™u …ht¢{™u «t fhe
þfu. (1)

•¬Ê¢ ¬ÎÆcΔU◊fiÁ‚ ÿÊÁŸfi⁄URÇŸ— ‚fi◊Èƺ˝◊Á÷× Á¬ãflfi◊ÊŸ◊˜Ô–
flœ¸Ó®◊ÊŸÊ ◊„UÊ°2˘•Ê ø ¬Èc∑fi§⁄U ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ ¬˝fiÕSflH 2H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su ‚wk ¥ç|æ„:-ËðoºtÚte ¥Ðæ}æì-Ëðoºt ÔÞt…f …h{uïh ytftþ, rŒþt, rðãw‚T,
«týtu ðt s÷tu™t ÐëcÆ}æì-ytÄth ¨}æéÎí}æì-ytftþ Ë{t™ Ët„h™u çЋ±}ææÝ}æì-®Ë[™th Atu, ¥xÝï:rðãw‚T ytrŒ yÂø™™t ²æïçÝ:-fthýu çα:-«ftrþ‚ …ŒtÚttuo™wk }ææ~æ²æ-r™{toý fh™the ƒwrØÚte ÐécÜUÚïÓŒÞY… yL‚rhût{tk ±{ü}ææÝ:-WL™r‚™u «t ÚtÞu÷ ™-y™u }æãæÝì-Ëðo ©uc ðt Ëðo™t …qßÞ ¥ç¨Atu, ‚u yt… y{tht {txu ±çÚ}‡ææ-ÔÞt…f þÂõ‚Úte ¥æ+ÐíƒS±-«rËØ ƒ™tu. (2)
¼tðtÚto : su ËÂå[Œt™kŒMðY…, Ë{M‚ ËkËth™t h[rÞ‚t, Ëðoºt ÔÞt…f, ËðoÚte W¥t{ y™u
ËðoþÂõ‚{t™ Eïh™e W…tË™t fhe™u Ëk…qýo rðãtytu «t fhðt{tk ytðu Au, ‚u™wk {™w»Þtuyu Ëuð™
fu{ ™ fhðwk òuEyu. (2)

’˝rÊfiÔ ¡ôÊÊŸ¢ ¬˝fiÕ◊¢ ¬ÈÆ⁄USÃÊÁm ‚Ëfi◊× ‚ÈÆL§øÊfi flŸ˘•Êfifl—–
‚ ’ÈÆäãÿ~Ê˘©U¬◊Ê˘•fiSÿ ÁflcΔUÊ— ‚Çø ÿÊÁŸ◊‚fiÇø Áfl flfi—H 3H
…ŒtÚto : su ÐéÚS„æ„ì-Ë]rü™e ytrŒ{tk …¿ææÝ}æì-Ëðo™t Wí…tŒf y™u ¿tt‚t, Ðíƒ}æ}æì-rðM‚thÞwõ‚
y™u rðM‚th f‚to, Ïæíræ-ËðoÚte {nt™ Au, su ¨éL™:-ËwkŒh «ftþÞwõ‚ y™u ËwkŒh Ár[™t rð»tÞ,

219

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

±ïÝ:-„úný fhðt ÞtuøÞ Au, su ¥S²-yuÚte Ïæ銋²æ: s÷ ËkƒkÄe ytftþ{tk rðã{t™ ËqÞo, [Lÿ{t,
…]rÚtðe y™u ™ûtºt ytrŒ ç±cÆæ:-rðrðÄ MÚtt™tu{tk hnu÷t Au, ©Ð}ææ:-Eïh ¿tt™ {txu W…{t-áütL‚
Au, ‚u Ëðo™u ¨:-‚u ¥æ±:-…tu‚t™e ÔÞtrÂÚte ytåAtŒ™ fhu Au, ‚u Eïh 籨è}æ„:-{ÞtoŒtÚte ¨„:ÔÞõ‚ ¥¨„:-yÔÞf‚-fthý =«f]r‚ ™-y™u fthý™t ²æïçÝ}æì-ytftþY… MÚtt™™u ç±±:-„úný fhu
Au. ‚u ƒúñ™e Ëðo ÷tuftuyu r™íÞ W…tË™t fhðe òuEyu. (3)
¼tðtÚto : su Eïh™t rðþu»t ¿tt™ {txu «rËØ y™u y«rËØ ÷tuf áütL‚ Au.
su ƒúñ Ëðo{tk ÔÞt…f ƒ™e™u Ëðo™u ytåAtrŒ‚ fhu Au, Ëðo™u «ftrþ‚ fhu Au, Ëðo™u W¥t{
r™Þ{Úte …tu‚-…tu‚t™e fûtt{tk [÷tðu Au.
‚u yL‚Þto{e ƒúñ …h{tí{t Ëðo {™w»Þtu îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au, ‚uÚte …]Útf ftuE ðM‚w
¼Âõ‚ fhðt ÞtuøÞ ™Úte. (3)

Á„U⁄URáÿª÷¸— ‚◊fiflûʸÃʪ˝fi ÷ÍÆÃSÿfi ¡Ê× ¬ÁÃ⁄U∑fi§˘•Ê‚ËØԖ
‚ ŒÊfiœÊ⁄U ¬ÎÁÕflË¥ lÊ◊ÈÆÃ◊Ê¢ ∑§S◊fiÒ ŒflÊÿfi „UÁfl·Êfi Áflœ◊H 4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u su yu |æê„S²-Wí…L™ ËkËth™t …æ„:-s™f Ðç„:-…t÷f »ÜU:yrî‚eÞ çãÚ‡²xæ|æü:-ËqÞtorŒ ‚uòu{Þ …ŒtÚttuo™t ytÄth ¥xæíï-s„‚™e h[™t …qðuo ¨}汜æü„-rðã{t™
¥æ¨è„ì-n‚t ¨:-‚uýu §}ææ}æì-yt Ë]rü™u h[e ©„-y™u Ðë烱è}æì-«ftþhrn‚ ¼q„tu÷trŒ y™u læ}æì«ftþÞwõ‚ ËqÞtorŒ ÷tuftu™u Îæ{æÚ-Äthý fhu÷ Au, ‚u ÜUS}æñ-Ëw¾MðY… «ò…r‚ Îï±æ²-«ftþ{t™
…h{tí{t™e ã籯æ-ytí{t ytrŒ Ët{„úeÚte ç±{ï}æ-…rh[Þto-Ëuðt fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý ‚u
…h{tí{t™e Ëuðt fhtu. (4)
¼tðtÚto : nu Eïh ! yt ÔÞõ‚ Ë]rü™t …qðuo [rnhÛÞ„¼o] Eïh s ò„Áf n‚t. suýu yt
÷tuftu™u Äthý fhu÷ Au y™u «÷Þ Ë{Þ{tk rAL™-r¼L™ fhu Au. ‚u Eïh™u ‚{u W…Ë™t ÞtuøÞ
{t™tu. (4)

º˝傇øfiS∑§ãŒ ¬ÎÁÕflË◊ŸÈÆ lÊÁ◊◊¢ ø ÿÊÁŸ◊ŸÈÆ ÿ‡ø ¬Ífl¸Ó—–
‚◊ÊŸ¢ ÿÊÁŸ◊ŸfiÈ ‚¢ø⁄Ufiãâ º˝å‚¢ ¡Èfi„UÊêÿŸfiÈ ‚# „UÊòÊÊfi—H 5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ¨Œ„-…tk[ «tý, {™ y™u ytí{t yu Ët‚ ãæï~ææ:-y™w„úný fh™th
Au, ²:-su §}ææ}æì:-yt Ðë烱è}æì-…]rÚtðe læ}æì-«ftþ{Þ ãw÷tuf ™-y™u ²æïçÝ}æì-fthý-«f]r‚™u ¥Ýéy™wfq¤ ²:-su Ðê±ü:-Ëk…qýo MðY… Î패:-yt™kŒ y™u WíËtn™u ¥Ýé-y™wfq¤‚tÚte ™Sv‹Î-«t ÚttÞ
Au, ‚u ²æïçÝ}æì-MÚtt™™u ¥Ýé-y™wËth ¨¢™Ú‹„}æì-Ëk[the ¨}ææÝ}æì-Ë{t™ Y…Úte Î패}æì-Ëðoºt yr¼ÔÞtÂ
yt™kŒ™u nwk ¥Ýé + …éãæïç}æ-y™wfq¤‚tÚte „úný fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý „úný fhtu. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su s„Œeïh™wk yt™kŒ{Þ MðY… Ëðoºt W…÷çÄ Au, ‚u™e «tr {txu

220

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚{u Þtu„tÇÞtË fhtu. (5)

Ÿ◊Êfi˘SÃÈ ‚¬¸èÿÊ ÿ ∑§ øfi ¬ÎÁÕflË◊ŸfiÈ–
ÿ˘•ãÃÁ⁄UfiˇÊ ÿ ÁŒÁfl Ãèÿfi— ‚¬¸èÿÊ Ÿ◊fi—H 6H
…ŒtÚto : su ÜïU-ftuE yt s„‚{tk ÷tuf-÷tuftL‚h y™u «týeytu Au „ï|²:-‚u ¨Ðïü|²:-÷tuftu™t
Sðtu {txu Ý}æ:-yL™ ¥S„é-«t ÚttÞ.
²ï-su ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk ²ï-su çÎç±-«ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ ÷tuftu{tk ™-y™u ²ï-su Ðë烱è}æì¼qr{™e ¥Ýé-W…h [t÷u Au-„r‚ fhu Au ‚u ¨Ðïü|²:-«týeytu {txu Ý}æ:-yL™ «t ÚttÞ. (6)
¼tðtÚto : yt sux÷t ÷tuftu òuðt{tk ytðu Au y™u su òuðt{tk ™Úte ytð‚t ‚u Ëðo …tu‚-…tu‚t™e
fûtt{tk r™Þ‚ fhu÷ ytftþ{tk ¼ú{ý fhu Au.
‚u Ëðo ÷tuftu{tk su «týeytu rð[hu Au ‚u™u {txu Eïhu [yL™trŒ] h[u÷ Au, ‚u™tÚte ‚uytu™wk Sð™
Þt…™ ÚttÞ Au, yu{ ‚{u òýtu. (6)

ÿÊ˘ß·fiflÊ ÿÊÃÈƜʟÊfiŸÊ¢ ÿ flÊ flŸS¬ÃË®°1˘⁄UŸfiÈ–
ÿ flÓÊfl≈U·ÈÆ ‡Ê⁄fiUÃ Ãèÿfi— ‚¬¸èÿÊ Ÿ◊fi—H 7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²æ:-su ²æ„é{æÝæÝæ}æì-…thft …ŒtÚttuo™u «t fh™tht ztfqytu™e §¯±:„r‚-[t÷ Au, ±æ-yÚtðt ²ï-su ±ÝSЄèÝì-ðz ytrŒ ð™M…r‚ytu™t ð™{tk ¥Ýé-ytr©‚ hnu Au.
y™u ²ï-su ±æ yÚtðt ¥±Åï¯é-„w {t„tuo{tk àæïÚ„ï-Ëqyu Au „ï|²:-‚u ¨Ðïü|²:-[k[¤ Œwü «týeytu™u
{txu Ý}æ:-ðsÙ [÷tðtu. (7)
¼tðtÚto : {t„tuo{tk y™u ð™tu{tk su X„ ÷tuftu rŒðË{tk yuftL‚{tk Ëqyu Au, ‚u ztfqytu™wk y™u
Ë…tuo™wk {™w»Þtu þ† ‚Útt yti»trÄ ytrŒÚte r™ðthý fhu. (7)

ÿ flÊ◊Ë ⁄UÊfiøŸ ÁŒflÊ ÿ flÊ ‚Íÿ¸®fiSÿ ⁄UR|‡◊·Èfi–
ÿ·Êfi◊å‚È ‚ŒfiS∑ÎƧâ Ãèÿfi— ‚¬¸èÿÊ Ÿ◊fi—H 8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ²ï-su ¥}æè-…htuût{tk hnu™th çα:-rðãw‚T™t Úæï™Ýï-«ftþ{tk, ±æ-yÚtðt
²ï-su ¨ê²üS²-ËqÞo™t Úçà}æ¯é-rfhýtu{tk, ±æ-yÚtðt ²ï-su ²ï¯æ}æì-su™t ¥Œ¨é-s÷tu{tk ¨Î:-MÚtt™
ÜëU„}æì-ƒ™u÷t Au, „ï|²:-‚u Ëðo ¨Ðïü|²:-Œwü «týeytu™u Ý}æ:-ðsÙÚte {thtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Auu, fu ‚uytu su s÷ y™u yL‚rhût{tk Ë…o ytrŒ Œwü «týeytu hnu
Au, ‚u™e ðsÙ™t «nthÚte r™ð]r¥t fhu. (8)

∑ΧÆáÊÈÆcfl ¬Ê¡— ¬˝Á‚fi$à Ÿ ¬ÎÆâflË¥ ÿÊÁ„U ⁄UÊ¡flÊ◊fiflÊ°2˘ß÷fiŸ–

221

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÃÆÎcflË◊ŸÈÆ ¬˝Á‚fiÁâ º˝ÍáÊÊŸÊ˘SÃÊfiÁ‚ Áfläÿfi ⁄RˇÊ‚USÃÁ¬ficΔÒU—H 9H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…r‚ ! yt… Ðæ…:-ƒ÷-Ëu™t™u ÜëU‡æéc±-ƒ™tðe Ðíç¨ç„}æì-ò¤™e Ý-Ë{t™
Ðë烱è}æì-¼qr{™u ²æçã-fhtu suÚte yt… ¥S„æ-ƒtý ytrŒ™u VUf™th ¥ç¨-Atu, yuÚte §|æïÝ-ntÚteÚte
¥}æ±æÝì-y™uf Œq‚tuðt¤t Úæ…ï±-htò™e Ë{t™ „ÐcÆñ:-yíÞk‚ Œw:¾ŒtÞe þ†tuÚte Ðíç¨ç„}æì-ƒkÄ™
ò÷Úte rËØ fhe™u Úÿæ¨:-þºtwytu™tu Îíê‡ææÝ:-Ëknth fh‚t „ëëc±è}æì-þe½ú ¥Ýé-Ët{u ytðe™u 籊²‚tz™ fhtu. (9)
¼tðtÚto : htò™e Ë{t™ Ëu™t…r‚yu …qýo ƒ÷-Ëu™t™u ƒ™tðe™u, y™uf ƒkÄ™tuÚte þºtwytu™u ƒtkÄe™u,
ƒtý ytrŒÚte ðªÄe™U ‚Útt ‚u™u su÷{tk ht¾e™u ©uctu™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (9)

Ãflfi ÷˝◊Ê‚fi˘•Ê‡ÊÈÆÿÊ ¬fiÃãàÿŸfiÈ S¬Î‡Ê œÎ·ÃÊ ‡ÊÊ‡ÊfiÈøÊŸ—–
ìÍfiúcÿÇŸ ¡ÈÆuÔUÊ~ ¬ÃXÔUÊŸ‚fi|ãŒÃÊ Áfl‚Îfi¡ ÁflcflfiªÈÆÀ∑§Ê—H 10H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe Ëu™t…r‚ ! àææïàæé™æÝ:-yíÞk‚ …rðºt yt[hý fh™th
yt… su „±-yt…™t |æí}ææ¨:-¼ú{ýþe÷ ðeh, su{ ç±c±ÜUì-ËðoºtÚte ¥æàæé²æ-þe½ú „r‚ Þwõ‚
©ËÜUæ:-rðãw‚T™e r[™„theytu …zu Au, ‚u{ Є狄-ƒts …ûte Ë{t™ þºtwytu™t Œ¤ …h …zu Au. ‚u™u
{믄æ-áZ Ëu™tÚte ¥Ýé-y™wfq¤ SÐëàæ-«t fhtu. y™u ¥¨ç‹Î„:-y¾krz‚ ƒ™e™u …éuæ-½e ™t nð™
fhðt™t ËtÄ™-ËwðtÚte yÂø™™t „Ðê¢ç¯-‚us Ë{t™ þºtwytu …h ËðoºtÚte rðãw‚T™u 籨ë…-Atuztu y™u
ЄXæÝì-½tuztytu™u ËwkŒh rþûttÞwõ‚ fhtu. (10)
¼tðtÚto : htò, Ëu™t…r‚, Ëu™t y™u hts f{o[theytuyu …hM…h «u{…qðof ƒ÷-Ëu™t ðÄthe™u,
ðehtu™u n»to …{tze™u, ‚uytuÚte ÞwØ fhtðe™u, ytø™uÞ þ† ytrŒÚte ‚Útt ‚tu… ytrŒÚte þºtwytu …h
rðãw‚T ð»tto fhðe òuEyu. suÚte þe½ú rðsÞ «t ÚttÞ. (10)

¬˝Áà S¬‡ÊÊ Áfl‚fiΡ ÃÍÁáʸӮÃ◊Ê ÷flÊfi ¬ÊÿÈ*fl‡ÊÊ˘•SÿÊ •Œfi霗–
ÿÊ ŸÊfi ŒÍÆ⁄U˘•ÉʇÊfiö‚Ê ÿÊ˘•ãàÿÇŸ ◊ÊÁ∑fi§CÔU √ÿÁÕ⁄UÊŒfiœ·Ë¸Ã˜ÔH 11H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ þºtwytu™wk Œn™ fh™th Ëu™t…r‚ ! „ï-yt…™t y™u Ý:-y{tht
²:-su òçƒ:-ÔÞÚtt yt…™th ¥Íæà梨:-…t… fhðt{tk «ð]¥t [tuh þºtwytu ÎêÚï-Œqh ‚Útt ²:-su ¥ç‹„™Sf Au. suÚte ‚u y{™u }ææçÜU: + ¥æ + Î{¯èü„ì-Œw:¾ ™ yt…u. ‚u þºtw™t Ðíç„-«íÞu yt… „ê<‡æ„}æ:þe½ú ŒkzŒt‚t ƒ™e™u SÐàæ:-ƒkÄ™ 籨ë…-h[tu y™u ¥S²æ:-yu rðã{t™ ç±àæ:-«ò™t Ðæ²é:-hûtf
¥ÎÏ{:-®nËthrn‚ |æ±-ƒ™tu. (11)
¼tðtÚto : su Ë{e… y™u Œqh hnu™tht, «òytu™u Œw:¾ yt…™tht Œwü [tuh Au, ‚u™u htò ytrŒs™tu
Ët{, Œt{, Œkz, ¼uŒ ytrŒ W…tÞtu îtht þe½ú ðþ{tk fhe™u, ŒÞt y™u LÞtÞ îtht ÄtŠ{f «òytu™wk
r™hk‚h …t÷™ fhu. (11)

222

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

©UŒfiÇŸ ÁÃcΔU ¬˝àÿÊÃfiŸÈcfl ãÿõÁ◊òÊ°Êfi2˘ •Ê·ÃÊÁûÊÇ◊„UÃ–
ÿÊ ŸÊ˘•⁄UÊfiÁÃö‚Á◊œÊŸ ø∑˝§ ŸËøÊ Ã¢ œfiˇÿ¢ Ÿ ‡ÊÈc∑fi§◊˜ÔH 12H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usÄthe ˼tæÞût ! yt… htsÄ{o™wk ©„ì+ç„cÆ-WíÚtt™ fhtu. Ä{toí{tytu Ðíç„«íÞu ¥æ„Ýéc±-Ëw¾tu™tu rðM‚th fhtu.
nu ç„x}æãï„ï-‚eðú Œkz yt…™th hts…wÁ»t ! ¥ç}æ~ææÝì-Ä{o™t îu»te þºtwytu™wk çÝ+¥æ﯄æ„ì-r™hk‚h
Œn™ fhtu.
nu ¨ç}æ{æÝ-ËBÞfT ‚usMðe ˼tæÞût ! ²:-su Ý:-y{tht ¥Úæç„}æì-þºtwytu™u WíËtne ™ÜíïUfhu Au „}æì-‚u™u Ýè™æ-r‚hMf]‚ fhe™u àæécÜU}æì-Ëqft ¥„¨}æì-÷tfzt™e Ý-Ë{t™ {çÿæ-Œn™ fhtu. (12)
¼tðtÚto : htò ytrŒ ˼tËŒ Ä{o y™u rðsÞ{tk Œ¥tr[‚ ƒ™e™u r{ºttu™u s÷™e Ë{t™ þe‚÷‚t
yt…u, ‚Útt yÂø™™e Ë{t™ þºtwytu™u ƒt¤e ™t¾u.
su WŒtËe™ ƒ™e™u y{tht þºtwytu™u Wí…L™ fhu ‚u™u áZ‚tÚte ƒtkÄe™u r™»fkxf fhu. (12)

™§äflÊ¸ ÷fifl ¬˝ÁÃfi ÁfläÿÊäÿS◊ŒÊÁflc∑fiΧáÊÈcfl ŒÒ√ÿÊfiãÿÇŸ– •flfi |SÕ⁄UÊ ÃfiŸÈÁ„U
ÿÊÃÈơ͟ʯ ¡ÊÁ◊◊¡Êfi$◊ ¬˝◊fiÎáÊËÁ„U ‡ÊòÊfiÍŸ˜Ô– •ÇŸc≈˜UÔflÊ Ã¡fi‚Ê ‚ÊŒÿÊÁ◊H 13H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usMðe rðît™T ! su {txu yt… ªŠ±ü:-W¥t{ |æ±-ƒ™tu, Ðíç„-y™wfq¤ ƒ™e™u
籊²-Œwü þºtwytu™e ‚tz™t fhtu. ¥S}æ„ì-y{tht çSƒÚæ-r™ù÷ ÎñòæçÝ-rðît™tuyu h[u÷ …ŒtÚttuo™u
¥æç±: + ÜëU‡æéc±-«fx fhe™u-ytrð»fth fhe™u, Ëw¾tu™tu „Ýéçã-rðM‚th fhtu, ²æ„é…êÝæ}æì-…thft …ŒtÚttuo™u
«t fh™tht y™u ðu„ðt™T þºtwytu™t …æç}æ}æì-¼tus™™t MÚtt™ ‚Útt ¥…æç}æ}æì-yLÞ ÔÞðnth MÚtt™tu™u
¥±-Ëthe he‚u rðM‚th…qðof ™tþ fhtu, àæ~æêÝì-þºtwytu™tu Ðí}æë‡æèçã-ƒ¤…qðof Ëknth fhtu, suÚte y±æyt…™e ¥xÝï:-yÂø™™t „ï…¨æ-«ftþ™e ¥ç{-ËL{w¾ ¨æβæç}æ-MÚtt…™ fhwk Awk. [yÚtto‚T ˼t…r‚
…Œ …h MÚttr…‚ fhwk Awk.] (13)
¼tðtÚto : {™w»Þ htò™t yiïÞo™u «t fhe™u W¥t{ „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ ƒ™u. «ò y™u
Œrhÿtu™u ËŒt Ëw¾ yt…u. Ä{o{tk ÂMÚth ƒ™e™u Œwü, yÄ{to[the {™w»Þtu™u r™hk‚h rþûtt fhu y™u
ËðoÚte ©uc …wÁ»t™u ˼t…r‚ ƒ™tðu. (13)

•|ÇŸ◊͸hʸ ÁŒfl— ∑§∑ȧجÁÃfi— ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘•ÿ◊˜Ô–
•¬Êú⁄UÃÊfiúÁ‚ Á¡ãflÁÖ ßãºfi˝Sÿ àflÊÒ¡fi‚Ê ‚ÊŒÿÊÁ◊H 14H
…ŒtÚto : nu hts™T ! su{ ¥²}æì-yu ¥çxÝ:-ËqÞo çα:-«ftþÞwõ‚ ytftþ™e {æÞ{tk y™u
ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t }æêhæü-Ëðo «týeytu™t rþh Ë{t™ ©uc ÜUÜéU„ì-{nt™ Ðç„:-Ëðo …ŒtÚttuo™t hûtf
ƒ™e™u ¥Ðæ}æì-s÷™t Úï„æ¢ç¨-ËíðÚte «týeytu™u ç…‹±ç„-‚] fhu Au, ‚u{ yt… …ý ƒ™tu. nwk y±æyt…™u §‹ÎíS²-ËqÞo™t ¥æï…¨æ-…ht¢{ Ërn‚ htßÞ {txu ¨æβæç}æ-[˼t…r‚ …Œ …h] MÚttr…‚

223

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhwk Awk. (14)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ËqÞo Ë{t™ „wý, f{o y™u Mð¼tðÞwõ‚, LÞtÞÚte «ò…t÷™{tk ‚í…h y™u
ÄtŠ{f rðît™T ntuÞ, ‚u™tu Ëðo {™w»Þtu htò ‚hefu Mðefth fhu. (14)

÷ÈflÊfi ÿôÊSÿ ⁄U¡fi‚‡ø ŸÃÊ ÿòÊÊfi ÁŸÿÈ|j— ‚øfi‚ Á‡ÊflÊÁ÷fi—–
ÁŒÁfl ◊ÍÆhʸŸ¯ ŒÁœ· Sfl·ÊZ Á¡uÔUÊ◊fiÇŸ ø∑Χ· „U√ÿflÊ„fiU◊˜ÔH 15H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T hts™T ! ²~æ-su htßÞ{tk yt… suðt çݲéç|Î:-…tu‚t™t ðu„ ytrŒ „wýtu
Ërn‚ ðtÞw Ú…¨:-÷tuf ðt yiïÞo™t Ýï„æ-™u‚t ƒ™e™u çÎç±-LÞtÞ™t «ftþ{tk }æêhæüÝ}æì-rþh™u Äthý
fhu Au, ‚u{ ²~æ-ßÞtk çàæ±æç|æ:-fÕÞtýfthf ™er‚ytuÚte |æé±:-…tu‚t™e …]rÚtðe-¼qr{™wk ²¿æS²-htsÄ{o™wk
…t÷™ fh™th ƒ™e™u, ¨™¨ï-ËkÞwõ‚ ƒ™e™u ©uc …wÁ»ttuÚte htßÞ™u Îç{¯ï-Äthý fhu Au, ãò±æã}æìy™ufrðÄ «¿tt™™u yt…ðt{tk Ë{Úto rðît™ S±¯æü}æì-Ëw¾tu™wk Ëuð™ fh™th ç…ãìì±æ}æì-©uc rð»tÞtu™e
„útnf ðtýe™u ™ÜëU¯ï-rËØ fhu Au, ‚u htßÞ{tk Ëðo Ëw¾tu™e ð]rØ ÚttÞ Au. yu{ r™rù‚ òýtu. (15)
¼tðtÚto : su htßÞ{tk htòytrŒ Ëðuo ÄtŠ{f, {k„÷t[the ÷tuftu Ä{o…qðof «òytu™wk …t÷™ fhu,
íÞtk rðãt y™u ËwrþûttÚte Wí…L™ Ëw¾™e ð]rØ fu{ ™ ÚttÞ ? (15)

œÈ˝ÆflÊÁ‚fi œL§áÊÊSÃfiÎÃÊ Áfl‡fl∑fi§◊¸áÊÊ–
◊Ê àflÊfi ‚◊Èƺ˝˘©UmfiœËã◊Ê ‚Èfi¬áÊÊ¸˘ √ÿfiÕ◊ÊŸÊ ¬ÎÁÕflË¥ ≤ö„UH 16H
…ŒtÚto : nu hts…í™e ! suÚte ç±EÜU}æü‡ææ-Ëðo Ä{oÞwõ‚ f{tuo fh™th …tu‚t™t …r‚™e ËtÚtu ð‚eo™u
¥æS„ë„æ-ð†, yt¼q»tý y™u ©uc „wýtuÚte Ëthe he‚u ytåAtrŒ‚, {L‡ææ-rðãt y™u Ä{o™u Äthý
fh™the, ‚wk {íé±æ-ÂMÚth ¥ç¨-Atu. ‚u ‚wk ¥Ã²ƒ}ææÝæ-…eztÚte hrn‚ ƒ™e Ðë烱è}æì-…tu‚t™e htßÞ¼qr{™e
©„ì+g¢ã-Ëthe he‚u ð]rØ fh, y±æ-‚™u ¨}æéÎí:-ft{wf yÚtto‚T rð»tÞe ÷tuftu™tu ÔÞðnth }ææ+±{è„ì-…erz‚
™ fhu, y™u ¨éЇæü:-ËwkŒh hûtt fhu÷t yk„tuÚte Þwõ‚ ‚thtu …r‚ }ææ-{thu ™rn. (16)
¼tðtÚto : suðe hts™er‚-rðãt htò ¼ýu÷ ntuÞ, ‚uðe htýe …ý ¼ýu÷e ntuÞ. ËŒt ƒL™u …r‚ðú‚t
y™u †eðú‚ ƒ™e™u LÞtÞÚte LÞtÞ…t÷™ y™u «ò™wk …t÷™ fhu.
ÔÞr¼[th y™u ft{…eztÚte hrn‚ ƒ™e™u Ä{o…qðof Ëk‚t™tu Wí…L™ fhe™u, †eytu™tu LÞtÞ †e
y™u …wÁ»ttu™tu LÞtÞ …wÁ»t fhu. (16)

¬˝¡Ê¬fiÁÃCÔU˜ÔflÊ ‚ÊŒÿàfl¬Ê¢ ¬ÆÎDÔU ‚fi◊Èƺ˝Sÿ◊fiŸ˜Ô–
√ÿøfiSflÃË¥ ¬˝ÕfiSflÃË¥ ¬˝ÕfiSfl ¬ÎÁÕ√ÿ~Á‚H 17H
…ŒtÚtO : nu rðŒw»te †e ! su{ Ðí…æÐç„:-«ò™t Mðt{e htò ¨}æéÎíS²-Ë{wÿ™t ¥Ðæ}æì-s÷tu™t

224

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

»}æÝì-«tr MÚtt™Úte ÐëcÆï-s÷™e …eX …h ™tift Ë{t™ ò™S±„è}æì-y™uf rðãt™e «tr ‚Útt
ËífthÚte Þwõ‚ ÐíƒS±„è}æì-«þkrË‚ feŠ‚ðt¤e y±æ--‚™u ¨æβ„é MÚttr…‚ fhu, fthýfu ‚wk Ðë烱è¼qr{ Ë{t™ Ëw¾ŒtÞf ¥ç¨-Atu ‚uÚte †eytu™u LÞtÞ fhðt{tk ÐíƒS±-«rËØ Atu, ‚u{ ‚thtu …r‚
…wÁ»ttu™tu LÞtÞ fhu. (17)
¼tðtÚto : htò…wÁ»t ytrŒ MðÞk su htsf{o{tk «ð]¥t ntuÞ, ‚u{tk …tu‚-…tu‚t™e …í™eytu™u …ý
MÚttr…‚ fhu. su …wÁ»t …wÁ»ttu™t LÞtÞtrÄfth{tk ÂMÚt‚ ntuÞ, ‚u{tk ‚u™e †e †eytu™t LÞtÞtË™ …h
rðhts{t™ ÚttÞ. (17)

÷Í⁄fiUÁ‚ ÷ÍÁ◊fi⁄URSÿÁŒfiÁÃ⁄UÁ‚ Áfl‡flœÊfiÿÊ Áfl‡flfiSÿ ÷ÈflfiŸSÿ œòÊ˸–
¬ÎÆÁÕflË¥ ÿfië¿U ¬ÎÁÕflË¥ ≤ö„U ¬ÎÁÕflË¥ ◊Ê Á„fiUö‚Ë—H 18H
…ŒtÚto : nu htýe ! suÚte ‚wk |æê:-¼qr{™e Ë{t™ ¥ç¨-Au. ‚uÚte Ðë烱è}æì-¼qr{™u ²ÓÀ-r™hk‚h
„úný fh. fthý fu ‚wk ç±E{æ²æ:-Ëðo „]nt©{ y™u htßÞ ËkƒkÄe ÔÞðnthtu ‚Útt ç±ES²-Ëðo
|æé±ÝS²-htßÞ™u {~æèü-Äthý fh™the |æêç}æ:-…]rÚtðe Ë{t™ ¥ç¨-Au. ‚uÚte Ðë烱è}æì-…]rÚtðe™e ö¢ãð]rØ fh y™u su fthýu ‚wk ¥çÎç„:-y¾kz yiïÞo Þwõ‚ y™u ytftþ Ë{t™ ûttu¼ hrn‚ ¥ç¨Au, ‚uÚte Ðë烱è}æì-¼qr{™e }ææ+ôã¨è:-®nËt ™ fh. (18)
¼tðtÚto : su htßÞfw¤™e †eytu …]rÚtðe ytrŒ Ë{t™ ÄiÞo ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ntuÞ, ‚tu ‚u htßÞ
fhðt ÞtuøÞ ƒ™e þfu Au. (18)

Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi¬ÊŸÊÿfi √ÿÊŸÊÿÊfiŒÊŸÊÿfi ¬˝ÁÃcΔUÊÿfiÒ øÁ⁄UòÊÊfiÿ– •|ÇŸc≈˜UflÔ ÊÁ÷¬ÊfiÃÈ
◊sÔÊ SflSàÿÊ ¿U*Œ·Ê ‡ÊãÃfi◊Ÿ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU®⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 19H
…ŒtÚto : nu †e ! su ¥çxÝ:-rð¿tt™Þwõ‚ ‚thtu …r‚ Au ‚u{ }æsæ-{nt™ S±Sy²æ-Ëw¾ «tÂ
fhtð™the r¢ÞtÚte, À<ίæ-«ftþÞwõ‚ f{oÚte, àæ‹„}æïÝ-yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf f{o Ërn‚, ç±ES}æñ-Ëk…qýo
Ðíæ‡ææ²-Sð™ {txu ¥ÐæÝæ²-Œw:¾tuÚte r™ð]r¥t {txu òæÝæ²-rðrðÄ W¥t{ ÔÞðnth™e rËrØ {txu,
©ÎæÝæ²-©uc ƒ÷ {txu, Ðíç„cÆæ²ñ-Ëífth {txu y™u ™çÚ~ææ²-Ä{o™t yt[hý {txu su y±æ-‚the
¥ç|æÐæ„é-ËL{w¾ ƒ™e™u hûtt fhu, ‚u ‚wk „²æ-‚u Îﱄ²æ-rŒÔÞ MðY… …r‚ ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-su{ fthýftÞo™tu ËkƒkÄ Au, ‚u{ {íé±æ-r™ù÷-ÂMÚth ¨èÎ-«r‚ctÞwõ‚ hnu. (19)
¼tðtÚto : …wÁ»ttu …tu‚-…tu‚t™e …í™eytu™tu Ëífth, Ëw¾ «Œt™ y™u yÔÞr¼[thÚte r«Þt[hý
y™u …t÷™ ytrŒ r™hk‚h fhu. †eytu …ý ‚u{ s fhu. …tu‚t™e …í™e rËðtÞ …wÁ»t y™u …tu‚t™t
…r‚ rËðtÞ †e yLÞtu™tu Ëk„ ™ fhu. yt he‚u …hM…h r«Þ yt[hýðt¤t ƒ™e™u ƒL™u r™íÞ ð‚toð
fhu. (19)

∑§Êá«UÊfià∑§Êá«UÊà¬˝⁄UÊ„fiUãÃË ¬Lfi§·—¬L§·S¬Á⁄Ufi–

225

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

∞ÆflÊ ŸÊfi ŒÍfl¸ ¬˝ÃfiŸÈ ‚„UdfiáÊ ‡ÊÃŸfi øH 20H
…ŒtÚto : nu †e ! ‚wk su{ ¨ãdï‡æ-yËkÏÞ ™-y™u àæ„ïÝ-y™uf «fth Ërn‚ ÜUæ‡Çæ„ì ÜUæ‡Çæ„ìËðo yðÞðtu y™u ÐL¯: ÐL¯:-„tkXtu „tkXtuÚte ÐçÚ-ËðoºtÚte ÐíÚæïã‹„è-yíÞk‚ rðM‚h‚e Îê±ïü-Ähtu-½tË
ÚttÞ Au, ‚u{ »±-s Ý:-y{™u …wºt-…tiºt y™u yiïÞoÚte Ðí„Ýé-rðM‚]‚ fh. (20)
¼tðtÚto : su Ähtu yti»trÄ htu„tu™t ™tþ fh™the, Ëw¾ðÄof, yr‚ rðM‚]‚ y™u r[hMÚttÞe ntuÞ
Au, ‚u{ Ë‚e, rðŒw»te, †e …tu‚t™t fw¤™e ËUfztu y™u nòhtu he‚u ð]rØ fhu, ‚u{ …wÁ»t …ý «Þí™
fhu. (20)

ÿÊ ‡ÊÃŸfi ¬˝ÃŸÊÁ·fi ‚„UdfiáÊ Áfl⁄UÊ„fiUÁ‚–
ÃSÿÊfiSÃ ŒflËCÔU∑§ Áflœ◊fi „UÁfl·Ê flÿ◊˜ÔH 21H
…ŒtÚto : nu §cÅÜïU-Ek x Ë{t™ áZ yk„tu Þwõ‚ y™u þw¼ „wýtuÚte Ëwþtur¼‚, Îïç±-«ftþ{t™T
†e ! su{ Ekx ËUfztu ËkÏÞtÚte {ft™™u rðM‚]‚ y™u nòh ËkÏÞtÚte {nt™ ƒ™tðe Œu Au, ‚u{ ²æsu ‚wk y{™u àæ„ïÝ-ËUfztu …wºt-…tiºttrŒ Ëk…r¥tÚte Ðí„Ýæïç¯-fhe™u ¨ãdï‡æ-nòh «fth™t …ŒtÚttuoÚte
ç±Úæïãç¨-rðrðÄ «fthÚte ð]rØ fhu Au „S²æ:-‚u „ï-‚the ã籯æ-yt…ðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuoÚte ±²}æì-y{u
ç±{ï}æ-Ëuðt fheyu. (21)
¼tðtÚto : su{ ËUfztu ‚Útt nòhtu Ekxtu ½h™t ytfth™u Äthý fhe™u Ëðo™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{
su Ëwþe÷ †eytu …wºt, …tiºt, Ëuðf ytrŒ îtht Ëðo™u yt™krŒ‚ fhu, ‚u™tu …wÁ»t ËŒt Ëífth fhu.
fthýfu Ëwþe÷ …wÁ»ttu y™u †eytu™t Ë{t„{ rð™t þw¼ „wýÞwõ‚ Ëk‚t™tu Wí…L™ ÚtE þf‚t ™Úte.
ytðt „wýÞwõ‚ Ëk‚t™tu rð™t {t‚t-r…‚tytu™u Ëw¾ õÞtkÚte {¤e þfu Au ? (21)

ÿÊSÃfi˘•ÇŸ ‚Íÿ¸ L§øÊ ÁŒflfi◊ÊÃãfl|ãÃfi ⁄UR|‡◊Á÷fi—–
ÃÊÁ÷fiŸÊ¸˘ •l ‚fl¸Êfi÷Ë L§ø ¡ŸÊfiÿ ŸS∑ΧÁœH 22H
…ŒtÚttuo : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usÂMð™e rðŒw»te yæÞtr…ft †e ! ²æ:-su „ï-‚the Ár[ Au,
„æç|æ:-‚u ¨±æüç|æ:-Ëðo hwr[ytuÚte Þwõ‚ Ý:-y{™u su{ L™:-ŒerÂytu ¨ê²ïü-ËqÞo{tk Úçà}æç|æ:rfhýtuÚte çα}æì-«ftþ™u ¥æ„‹±ç‹„-Ëthe he‚u rðM‚]‚ fhu Au. ‚u{ ‚wk …ý Ëthe he‚u rðM‚]‚ Ëw¾
Þwõ‚ fh y™u ¥l-yt s L™ï-Ár[ fhtð™tht …Ýæ²-«rËØ {™w»Þtu {txu Ý:-y{™u «er‚Þwõ‚
ÜëUç{-fh. (22)
¼tðtÚto : su{ ƒúñtkz{tk ËqÞo™e ßÞtur‚ytu Ëðo ðM‚wytu™u «ftrþ‚ fhe™u ‚u™u «Œe fhu Au,
‚u{ rðŒw»te, Ëtæðe, …r‚ðú‚t †eytu Ëðo „]nftÞtuo™u «ftrþ‚ fhu Au. ßÞtk †e-…wÁ»t …hM…h «er‚Þwõ‚
ntuÞ, íÞtk Ëðo he‚u fÕÞtý s ÚttÞ Au. (22)

226

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÿÊ flÊfi ŒflÊ— ‚Íÿ¸ L§øÊ ªÊcfl‡flfi·ÈÆ ÿÊ L§øfi—–
ßãº˝ÊfiÇŸË ÃÊÁ÷— ‚fl¸Êfi÷Ë L§ø¯ ŸÊ œûÊ ’΄US¬ÃH 23H
…ŒtÚto : Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{u Ëðo ²æ:-su ±:-‚{the ¨ê²ïü-ËqÞo{tk L™:-Ár[ Au y™u ²æ:-su
xææï¯é-„tÞtu y™u ¥Eï¯é-½tuztytu ytrŒ{tk L™:-hwr[ Ë{t™ «er‚ Au, „æç|æ:-‚u ¨±æüç|æ:-Ëðo Ár[ytuÚte
Ý:-y{tht{tk L™}æì-ft{™t §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u ËqÞo Ë{t™ ‚usMðe yæÞt…f y™u W…Œuþf su{
Äthý fhu fu{ {œæ-Äthý fhtu.
nu ÏæëãSЄï-…ût…t‚ hrn‚ …heûtt fh™th …qýo rðãt Þwõ‚ yt… Ý:-y{the …heûtt fhtu. (23)
¼tðtÚto : ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu™u rðît™tu™t Ëk„{tk Eïh{tk y™u ‚u™e Ë]rü{tk Ár[ Wí…L™ Út‚e
™Úte y™u …heûtt Út‚e ™Úte, íÞtk ËwÄe rð¿tt™™e ð]rØ Út‚e ™Úte. (23)

Áfl⁄UÊ«˜UÔ ÖÿÊÁÃfi⁄UœÊ⁄UÿÃ˜Ô Sfl⁄UÊ«˜UÔ ÖÿÊÁÃfi⁄UœÊ⁄UÿØԖ ¬˝¡Ê¬fiÁÃc≈˜UÔflÊ ‚ÊŒÿÃÈ ¬ÎÆDÔU
¬ÎfiÁÕ√ÿÊ ÖÿÊÁÃfic◊ÃË◊˜Ô– Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi¬ÊŸÊÿfi √ÿÊŸÊÿ Áfl‡fl¢ ÖÿÊÁÃfiÿ¸ë¿U–
•|ÇŸCÔU˘Áœfi¬ÁÃSÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 24H
…ŒtÚto : su ç±ÚæÅì-y™uf «fth™e rðãtytu{tk †e Á²æïç„:-rðãt™e WL™r‚ ¥{æÚ²„ì-Äthý fhu
y™u fhtðu. su S±ÚæÅì-Ëðo Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnthtu{tk þwØt[the …wÁ»t Á²æïç„:-rðãw‚T ytrŒ™t «ftþ™u
¥{æÚ²„ì Äthý fhu y™u fhtðu ‚u †e y™u …wÁ»t ƒL™u Ëk…qýo Ëw¾tu™u «t fhu Au.
nu †e ! su ¥çxÝ:-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe rð¿tt™ Þwõ‚ „ï-‚tht ¥ç{Ðç„:-Mðt{e Au, „²æ‚u Îﱄ²æ-ËwkŒh ŒuðMðY… …r‚™e ËtÚtu ‚wk ¥çXÚS±„ì-Ëqû{ ðtÞw™e Ë{t™ {íé±æ-áZ‚tÚte [ÂMÚth
ƒ™e™u] ¨èÎ-hnu.
nu …wÁ»t ! su yÂø™™t Ë{t™ ‚usÄtrhýe ‚the hûtt fh™the †e Au, ‚u Œuðe™e ËtÚtu ‚wk «týtu™e
Ë{t™ «er‚…qðof r™ùÞÚte ÂMÚth hnu.
nu †e ! Ðí…æÐç„:-«ò™tu hûtf ‚thtu …r‚ ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t ÐëcÆï-W…h ç±ES}æñ Ëðo Ðíæ‡ææ²Ëw¾ «tr {txu ¥ÐæÝæ²-Œw:¾ r™ð]r¥t™t ËtÄ™, òæÝæ²-Ëðo ËwkŒh „wý, f{o y™u Mð¼tðtu™t «[th
{txu «týrðãt {txu su Á²æïç„c}æ„è}æì-«þkrË‚ rðãt™t ¿tt™Úte Þwõ‚ y±æ-‚™u ¨æβ„é-W¥t{ …Œ …h
MÚttr…‚ fhu, ‚u ‚wk ç±E}æì-Ë{M‚ Á²æïç„:-rð¿tt™™u ²ÓÀ-„úný fh y™u ‚u rð¿tt™™e «tr {txu
…tu‚t™t …r‚™u ÂMÚth fh. (24)
¼tðtÚto : su †e-…wÁ»t ËíËk„ y™u rðãtÇÞtË îtht rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™e rðãt™e ð]rØ fhu
Au, ‚uytu yt ËkËth{tk Ëw¾e ƒ™u Au.
…r‚ †e™tu Ëífth fhu y™u †e …r‚™tu Ëífth fhu, yu he‚u …hM…h «u{…qðof Ëw¾™tu W…¼tu„
fhu. (24)

227

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

◊œÈfi‡ø ◊Êœfifl‡ø flÊ‚fi|ãÃ∑§ÊflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄fiUãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·œ
fi ÿ— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ U˜ Ô ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚flfiÃ˝ Ê—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fiŸ‚Ê˘ãÃ⁄UÊ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢß◊ flÊ‚fi|ãÃ∑§ÊflÎÆÃ͢•fiÁ÷∑§À¬fi◊ÊŸÊ˘ßãº˝fiÁ◊fl
ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊ ŒflÃfiÿÊÁX®⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 25H
…ŒtÚto : su{ }æ}æ-{tht Á²ñcƲæ²-suX {rn™t{tk ÔÞðnth yÚtðt {the ©uc‚t {txu su ¥xÝï:W»ý‚t™u r™r{¥t yÂø™Úte Wí…L™ Út™th Au, su™e ¥‹„:àHï¯:-ykŒh y™uf «fth™t ðtÞw™tu ËkƒkÄ
¥ç¨-ÚttÞ Au, ‚u }æ{é:-{Äwh Ëw„kÄ Þwõ‚ [iºt ™ y™u }ææ{±:-{Äwh ytrŒ „wý™t r™r{¥t ðiþt¾
™-‚u™t …ŒtÚto Þwõ‚ ±æ¨¢ç„ÜUæñ ðËk‚ {rn™t{tk {¤‚t «„ê-Ëðo™u Ëw¾ «tr™tk ËtÄ™ É‚w Ëw¾
{txu ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u. su [iºt y™u ðiþt¾ {rn™tytu™t yt©ÞÚte læ±æÐë烱è-ËqÞo y™u ¼qr{
¥æÐ:-s÷ …ý ¼tu„{tk ÜUËЋ„æ}æì-yt™kŒ ŒtÞf ƒ™u. ÐëƒÜUì-r¼L™-r¼L™ ¥æï¯{²:-sð y™u
Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu y™u ¥xݲ:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™ …ý ÜUËЋ„æ}æì-ftÞoËtÄf ƒ™u.
nu ¨±í„æ:-r™hk‚h ËíÞ¼t»týtrŒ ðú‚tuÚte Þwõ‚ hnu™th ¨}æݨ:-rð¿tt™Þwõ‚ Îï±æ:- rðît™T
²ï-su ±æ¨ç‹„ÜUæñ «„ê ðËk‚ É‚w{tk «t Út™th [iºt y™u ðiþt¾ Au y™u ²ï-‚u™e ¥‹„Úæ-{æÞ{tk
¥xݲ: yÂø™ Au, ‚u™u ¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:-ËL{w¾ ƒ™e™u ftÞo{tk Þwõ‚ fh‚t yt… §‹Îíç}æ±-su{ W¥t{
yiïÞo «t ÚttÞ, ‚u{ ¥ç|樢ç±àæ‹„é-ËðoºtÚte «ðuþ fhtu-«t fhtu.
su{ §}æï-yu læ±æÐë烱è-«ftþ y™u ¼qr{ „²æ-‚u Îﱄ²æ-…h{…qßÞ …h{uïh Y… Œuð‚t™t
Ët{ÚÞo ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-«tý™e Ë{t™ {íé±ï-áZ‚tÚte ð‚uo Au, ‚u{ ‚{u †e-…wÁ»t ƒL™u ËkÞwõ‚ ¨è΄}æìÂMÚth hntu. (25)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ðËk‚É‚w{tk fV Wí…L™ ÚttÞ Au, su{tk «ftþ ‚eðú, …]rÚtðe Yût, s÷
{æÞ ÂMÚtr‚{tk y™u yti»trÄytu ™ðt Vq÷, V¤ y™u …ºttuÚte Þwõ‚ yÂø™™e ßðt¤tytu Ë{t™ Au,
‚u™wk ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhe™u ‚{u …wÁ»ttÚtoÚte Ëðo Ëw¾tu™u «t fhtu.
su{ rðît™T …h{ «Þí™Úte É‚w y™wËth Ëw¾ {txu yiïÞo™u WL™‚ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý «Þí™
fhtu. (25)

•·Êfi…UÊÁ‚ ‚„fiU◊ÊŸÊ ‚„USflÊ⁄UÊfiÃË— ‚„fiUSfl ¬ÎßÊÿ×–
‚„UdfiflËÿʸÁ‚ ‚Ê ◊Êfi Á¡ãflH 26H
…ŒtÚto : nu …í™e ! su ‚wk ¥¯æÉæ-þºtwytu îtht yËÌt ¥ç¨-Au, ‚wk ¨ã}ææÝæ-…r‚ ytrŒ ËkƒkÄeytu™u
Ën™ fh‚e, {tht W…Œuþ-ð[™™u ¨ãS±-Ën™ fh.

228

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su ‚wk ¨ãd±è²æü-yËkÏÞ «fth™t …ht¢{tuÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Au, ¨æ-‚u ‚wk Ðë„Ý沄:-…tu‚t™e Ëu™t™e
EåAwf ¥Úæ„è:-þºtwytu™wk ¨ãS±-{»toý fh.
su{ nwk ‚™u «ËL™ ht¾wk Awk, ‚u{ }ææ-{™u-…r‚™u ç…‹±-‚]Â-«ËL™ fh. (26)
¼tðtÚto : su ŒeÄoft÷ ËwÄe ƒúñ[Þo™wk …t÷™ fhe™u ƒ¤ðt™, rs‚urLÿÞ, ðËk‚ ytrŒ É‚wytu™t
f{tuo{tk rð÷ûtý, …r‚™t y…htÄ™u ût{t fh™the, þºtwytu™wk r™ðthý fh™the y™u ©uc …ht¢{ðt¤e
†e …tu‚t™t …r‚™u ËŒt «ËL™ ht¾u Au, ‚u{ ‚u™u ‚u™tu …r‚ …ý ËŒt yt™kŒ{Þ ht¾u. (26)

◊œÈÆ flÊÃÊfi˘´§ÃÊÿÃ ◊œfiÈ ˇÊ⁄U|ãà Á‚ãœfifl—– ◊ÊäflËfiŸ¸— ‚ãàflÊ·fiœË—H 27H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ðËk‚ É‚w{tk Ý:-y{tht {txu ±æ„æ:-ðtÞw }æ{é-{Äwh‚t …qðof «„沄ïs÷™e Ë{t™ [t÷u Au, 程{±:-™Œeytu ðt Ë{wÿ }æ{é-ftu{¤‚t …qðof ™Úç‹„-ð»tuo Au. y™u ¥æï¯{è:yti»tr½ytu }æ抱è:-{Äwh hË™t „wýtuÚte Þwõ‚ ¨‹„é-ƒ™u, ‚uðtk y{u «Þí™tu fheyu. (2)
¼tðtÚto : ßÞthu ðËk‚ É‚w™wk yt„{™ ÚttÞ Au, íÞthu …w»… ytrŒ™e Ëw„kÄÚte Þwõ‚ ðtÞw ytrŒ
…ŒtÚttuo ƒ™u Au, ‚u É‚w{tk ¼ú{ý fhðwk …ÚÞ ƒ™u Au, ‚u{ òýtu. (27)

◊œÈÆ ŸÄÃfi◊ÈÆÃÊ·‚Ê ◊œÈfi◊à¬Ê*Õfiflö ⁄U¡fi—– ◊œÈÆ lÊÒ⁄fiUSÃÈ Ÿ— Á¬ÃÊH 28H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ðËk‚ É‚w{tk Ýv„}æì-htrºt }æ{é-ftu{¤‚tÚte-{Äwh‚tÚte Þwõ‚, ©„y™u ©¯¨:-«t‚:ft÷Úte ÷E™u rŒðË {Äwh Ðæ<ƒ±}æì-…]ÂÚð™t Ú…:-î…ýwf fu ºtËhuýw ð„uhu }æ{é}æ„ì{Äwh „wýtuÚte Þwõ‚ y™u læñ:-«ftþ …ý }æ{é-{Äwh‚tÞwõ‚ çЄæ-hûtt fh™th Ë{t™ Ë{Þ Ý:y{tht {txu ¥S„é-ƒ™u, ‚u{ ‚{u …ý ðËk‚ É‚w™w ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhtu. (28)
¼tðtÚto : ßÞthu ðËk‚ É‚w™wk yt„{™ Út‚tk …ûte …ý {Äwh þçŒtu™wk „t™ fhu Au. y™u «týeytu
yt™krŒ‚ ƒ™u Au. (28)

◊œÈfi◊ÊãŸÊ flŸS¬ÁÃ◊¸œfiÈ◊Ê°2˘•SÃÈÆ ‚Íÿ¸Ó—– ◊Êäfl˪ʸflÊfi ÷flãÃÈ Ÿ—H 29H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ ðËk‚ É‚w{tk Ý:-y{tht {txu ±ÝSÐç„:-…e…¤ ytrŒ ð™M…r‚ }æ{é}ææÝì«þkrË‚ ftu{¤-{Äwh‚t „wýÞwõ‚ y™u ¨ê²ü:-ËqÞo …ý }æ{é}ææÝì-«þkrË‚ {Äw-‚us Þwõ‚ ¥S„é-ƒ™u.
y™u Ý:-y{tht {txu xææ±:-„tÞtu™e Ë{t™ }æ抱è:-ftu{¤ „wýÞwõ‚ rfhýtu |汋„é-ƒ™u, ‚uðtu W…Œuþ
fhtu. (29)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ðËk‚ É‚w™u «t fhe™u su «fth™tk ÿÔÞtu™t ntu{Úte ð™M…r‚ ytrŒ
…ŒtÚttuo {Äwh ytrŒ „wýÞwõ‚ƒ™u, ‚uðtu Þ¿t fhtu. yt he‚u ‚{u Ëðuo ðËk‚ É‚w™t Ëw¾™u «t fhtu. (29)

•¬Ê¢ ªê÷fiãà‚ËŒ ◊Ê àflÊ ‚ÍÿÊ¸˘Á÷ÃÊfiå‚Ëã◊Ê|ÇŸflÒ¸®fi‡flÊŸ⁄U—–
•|ë¿Ufi㟬òÊÊ— ¬˝¡Ê˘•fiŸÈÆflˡÊSflÊŸfiÈ àflÊ ÁŒ√ÿÊ flÎ|c≈fiU— ‚øÃÊ◊˜ÔH 30H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ‚wk ðËk‚ É‚w{tk ¥Ðæ}æì-s÷™tu xæ}|æÝì-ytÄth {u½{tk ¨èÎ-ÂMÚth hnu, suÚte

229

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¨ê²ü:-ËqÞo y±æ-‚™u }ææ-™ ¥ç|æ„挨è„ì-Ëk‚ fhu, ±ñEæÝÚ: Ëðo {™w»Þtu{tk «ftþ{t™ ¥çxÝ:-yÂø™rðãw‚T y±æ-‚™u }ææ-™ ¥ç|æ„挨è„ì-Ëk‚ fhu, ¥çÓÀ‹ÝÐ~ææ:-ËwkŒh …qýo yðÞðtu Þwõ‚ Ðí…æ:-«ò
¥Ýé y±æ-‚™u y™wfq¤ ƒ™u. y™u çÎòæ-þwØ „wýtuÚte Þwõ‚ ±ëçcÅ:-ð»tto ¨™„æ}æì-«t ÚttÞ, ‚u{
¥Ýé±èÿæS±-y™wfq¤‚tÚte rðþu»tY…Úte rð[th fh. (30)
¼tðtÚto : {™w»Þ ðËk‚ y™u „úe»{ É‚wytu{tk s÷tþÞ™t {æÞ{tk ÂMÚt‚ þe‚¤ MÚtt™™wk Ëuð™
fhu, suÚte ‚u „h{eÚte Ëk‚ ™ ƒ™u.
su Þ¿tÚte …w»f¤ ðhËtŒ ÚttÞ y™u «ò yt™krŒ‚ ƒ™u, ‚u™wk ‚{u y™wct™ fhtu. (30)

òÊËãà‚fi◊Èƺ˝Êãà‚◊fi‚Î¬Ã˜Ô SflªÊ¸Ÿ¬Ê¢ ¬ÁÃfiflθ·÷˘ßCÔUfi∑§ÊŸÊ◊˜Ô–
¬È⁄UËfi·¢ fl‚ÊfiŸ— ‚È∑ÎƧÃSÿfi ÀÊÊ∑§ ÃòÊfi ªë¿U ÿòÊ ¬Ífl¸ ¬⁄fiUÃÊ—H 31H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ ¥Ðæ}æì-«týtu™t Ðç„:-hûtf, ±ë¯|æ:-ð»tto™t nu‚w [ðtŒ¤t] ÐéÚè¯}æì…qýo Ëw¾fthe s÷™u ±¨æÝ:-Äthý fh‚tk ËqÞo §cÅÜUæÝæ}æì-ft{™tytu™u «t fhtð™th y¼eü
…ŒtÚttuo{tkÚte ~æèÝì-W…h, ™e[u y™u {æÞ{tk hnu™th ºtý «fth™t ¨}æéÎíæÝì-Ëðo …ŒtÚttuo™t MÚtt™ ¼q‚,
¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ S±xææüÝì-Ëw¾ «tr fhtð™th ÷tuftu™u ¨}æ¨ëЄì-«t ÚttÞ Au. ‚u{ yt… …ý
«t fhtu.
²~æ-su Ä{oÞwõ‚ ðËk‚™t {t„o{tk ¨éÜëU„S²-Ä{o fh™tht …wÁ»ttu™t HæïÜïU-{t„uo Ðê±ïü-«t[e™
÷tuftuyu ÐÚï„æ:-Ëw¾ «t fhu÷ Au, „~æ-‚u ðËk‚™t Ëuð™ Y… {t„o{tk yt… …ý xæÓÀ-[t÷tu. (31)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÄtŠ{f s™tu™t {t„o{tk [t÷e™u þtherhf, ðtr[f y™u {t™rËf yu ºtý
«fth™t Ëw¾tu™u «t fhðt òuEyu. ßÞtk ft{™tytu …qýo ÚtE þfu, íÞtk «Þí™tu fhðt òuEyu.
su{ ðËk‚ ytrŒ É‚wytu ¢{Úte rðã{t™ hne™u …tu‚-…tu‚t™t r[ötu™u «fx fhu Au. ‚u{ É‚w
y™wËth ÔÞðnthtu fhe™u yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. (31)

◊„UË lÊÒ— ¬fiÎÁÕflË øfi Ÿ˘ß◊¢ ÿôÊ¢ Á◊fiÁ◊ˇÊÃÊ◊˜Ô– Á¬¬ÎÆÃÊ¢ ŸÊ ÷⁄UËfi◊Á÷—H 32H
…ŒtÚto : nu {t‚t y™u r…‚t ! su{ }æãè-{nt™T læñ:-ËqÞo÷tuf, ™-y™u Ðë烱è-Ëðo ËkËth™wk
®Ë[™ y™u …t÷™ fhu Au, ‚u{ ‚{u ƒL™u Ý:-y{tht §}æ}æì-yu ²¿æ}æì-Ëuððt ÞtuøÞ rðãt-„únýY…
ÔÞðnth™u ç}æç}æÿæ„æ}æì-®Ë[™ yÚtto‚T …qýo fhðt™e EåAt fhtu, y™u |æÚè}æç|æ:-Äthý, …tu»tý ytrŒ
f{tuoÚte Ý:-y{thwk çÐÐë„æ}æì-…t÷™ fhtu. (32)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u ¼qr{ Ëðo™wk Äthý, «ftþ y™u …t÷™ fhu Au, ‚u{ {t‚t-r…‚tyu …tu‚t™t
Ëk‚t™tu™u yL™, rðãtŒt™ y™u Ëwrþûtt yt…e™u ‚u™u …qýo rðît™T y™u …wÁ»ttÚteo ƒ™tððt òuEyu.
(32)

230

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÁflcáÊÊ—∑§◊¸ÊfiÁáÊ ¬‡ÿà ÿÃÊÓ fl˝ÃÊÁŸfi ¬S¬‡Ê– ßãº˝fiSÿ ÿÈÖÿ— ‚πÊfiH 33H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su §‹ÎíS²-…h{ yiïÞo™t EåAwf Sð-Þtu„e™u ²éÁ²:-W…tË™t fhðt ÞtuøÞ
¨¶æ-r{ºt™e Ë{t™ rðã{t™ Au, ²„:-su™t «‚t…Úte yu Sð ç±c‡ææï:-ÔÞt…f Eïh™t ÜU}ææüç‡æs„‚™e h[™t, …t÷™ y™u «÷Þ ‚Útt LÞtÞ ytrŒ f{tuo y™u ±í„æçÝ-ËíÞ¼t»týtrŒ r™Þ{tu™u ÐSÐàæïM…þo fhu Au, ‚uÚte yu …h{tí{t™t yu f{tuo y™u ðú‚tu™u ‚{u …ý Ð಄-Äthý fhtu. (33)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh™t r{ºt, W…tËf, ÄtŠ{f, rðît™T …tu‚t™t „wý-f{o-Mð¼tð y™wËth
Ë]rü¢{tu y™wËth yt[hý fhu y™u òýu. ‚u{s yLÞ {™w»Þtu …ý fhu y™u òýu. (33)

œ˝ÈÆflÊÁ‚fi œL§áÊÃÊ ¡fiôÊ ¬˝Õ◊◊èÿÊ ÿÊÁŸfièÿÊ˘•Áœfi ¡ÊÃflfiŒÊ—–
‚ ªÊfiÿòÿÊ ÁòÊc≈ÈU÷ÊfiŸÈÆc≈ÈU÷Êfi ø ŒflèÿÊfi „U√ÿ¢ flfi„UÃÈ ¬˝¡ÊŸŸ˜ÔH 34H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ ‚wk {L‡ææ-þw¼ „wýtu™u Äthý fh™the, {íé±æ-y™u ÂMÚth ¥ç¨-Au, su{
»|²: yu ²æïçÝ|²:-fthýtuÚte ¨:-‚u …愱ïÎæ:-«rËØ …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ ðtÞw Ðíƒ}æ}æì-ytrŒ ftÞoY…{tk
¥ç{…¿æï-yrÄf‚tÚte «fx ÚttÞ Au, ‚u{ §„:-yu f{o™t y™wct™Úte Ëðtuo…rh «rËØ ƒ™tu.
su{ ‚thtu …r‚ xææ²~²æ-„tÞºte ç~æcÅé|ææ-rºtüw…T ™-y™u ¥ÝécÅé|ææ-y™wüw…T {kºtÚte «r‚…trŒ‚
rðãt îtht Ðí…æÝÝì-ƒwrØ{t™ ƒ™e™u Îï±ï|²:-W¥t{ „wýtu ðt rðît™tuÚte ãò}æì-yt…ðt ÞtuøÞ rð¿tt™™u
±ã„éé-«t fhu Au, ‚u{ yu rðãtÚte ƒwrØ{‚e ƒ™e™u yt… †eytuÚte ƒúñ[trhýe fLÞt rð¿tt™™u «tÂ
fhu. (34)
¼tðtÚto : {™w»Þu s„Œeïh, Ë]rü¢{ y™u r™r{¥t-fthý™u òýe™u, rðît™T ƒ™e™u, su{ …wÁ»ttu™u
þt†tu W…Œuþ yt…u Au, ‚u{s †eytuyu …ý ‚u™u òýe™u, †eytu™u ðuŒtÚto™t r™»f»toËth™tu W…Œuþ
fhu. (34)

ß· ⁄UÊÿ ⁄fiU◊Sfl ‚„Ufi‚ lÈÆêŸ˘™§¡¸˘•¬fiàÿÊÿ–
‚◊˝Ê«UfiÁ‚ Sfl⁄UÊ«UfiÁ‚ ‚Ê⁄USflÃÊÒ àflÊà‚ÊÒ ¬˝ÊflfiÃÊ◊˜ÔH 35H
…ŒtÚto : nu …wÁ»t ! su ‚wk ¨}æíæÅì-rðãtrŒ þw¼ „wýtuÚte MðÞk «ftþ{t™ ¥ç¨-Au.
nu †e ! su ‚wk S±ÚæÅì-MðÞk rð¿tt™ y™u ËíÞ yt[hýÚte þtu¼tÞ{t™ ¥ç¨-Au.
‚{u ƒL™u-…wÁ»t y™u †e-§¯ï-rð¿tt™, Úæ²ï-Ä™, ¨ã¨ï-ƒ÷, lé}Ýï-Þþ y™u yL™, ª…ïü-…ht¢{
y™u ¥Ðy²æ²-Ëk‚t™tu™e «tr {txu Ú}æS±-h{ý fhtu-Þí™ fhtu.
©y¨æñ-fqðt™t s÷™e Ë{t™ ftu{¤ Mð¼tð «t fhe™u ¨æÚS±„æñ-ðuŒðtýe™t W…Œuþ{tk fwþ¤
ƒ™e™u ‚{u ƒL™u †e-…wÁ»ttu yt Mð þheh y™u yL™trŒ …ŒtÚttuo™e Ðí汄æ}æì-hûtt ytrŒ fhtu, yuðtu
y±æ-‚{™u W…Œuþ yt…wk Awk. (35)

231

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : rððtrn‚ †e-…wÁ»t …hM…h «u{…qðof, rðît™T ƒ™e™u ‚Útt ðËk‚ É‚w{tk …wÁ»ttÚtoÚte
÷û{eðt™ y™u ËŒT„wýe ƒ™e™u, yuf-ƒeò™e hûtt fh‚tk Ä{oÚte Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u, yt ËkËth{tk
r™íÞ yt™kŒ-rðnth fhu. (35)

•ÇŸfi ÿÈÆˇflÊ Á„U ÿ ÃflʇflÊfi‚Ê Œfl ‚Êœflfi—– •⁄¢U fl„Ufi|ãà ◊ãÿflfiH 36H
…ŒtÚto : nu Îï±-©uc rðãtÚte Þwõ‚ ¥xÝï-‚usMðe rðît™T ! ²ï-su „±-yt…™t ¨æ{±:-yr¼ü
ËtÄ™ Þwõ‚ ¥Eæ¨:-rþrût‚ ½tuzt }拲±ï-þºtwytu …h ¢tuÄ fhðt {txu ¥Ú}æì-Ët{ÚÞoÚte ±ãç‹„-hÚt
ytrŒ{tk ðn™ fhu Au, ‚u™u çã-r™ùÞ fhe™u ²éÿ±-hÚttrŒÚte Þwõ‚ fhtu. (36)
¼tðtÚto : htòytuyu ðËk‚ É‚w{tk «Út{ ½tuztytu™u Ëwrþrût‚ fhe™u ‚Útt ËthÚteytu™u hÚttu …h
r™Þwõ‚ fhe™u þºtwytu …h rðsÞ fhðt sðwk òuEyu. (36)

ÿÈÆˇflÊ Á„U Œfifl„ÍUÃfi◊Ê°2˘•‡fl°ÓÊ2˘•ÇŸ ⁄URÕËÁ⁄fiUfl– ÁŸ „UÊÃÊfi ¬ÍÆ√ÿ¸— ‚fiŒ—H 37H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! Ðêòüü:-…qðo rðît™tuÚte Ëwrþrût‚ ãæï„æ-Œt™þe÷ yt… Îï±ãê„}ææÝì-rðît™tu
îtht M…Äto ðt rþûtt …t{u÷ ¥EæÝì ½tuztytu™u ÚƒèçÚ±-su{ þºtwytu™e ËtÚtu y™uf hÚt ytrŒ Ëu™t™t
yk„tuðt¤t ÞtuØt ÞwØ fhu Au, ‚u{ ÞwØ fhðt {txu ²éÿ±-Þwõ‚ fhtu çã-r™ùÞ fhe™u LÞtÞtË™ …h
çݯÎ:-r™hk‚h ÂMÚt‚ hntu. (37)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»t {nthÚte Ë{t™ ½tuzt ytrŒ Ëu™t™t yk„tu™u ftÞtuo{tk ËkÞwõ‚
fhu. ˼t…r‚ ytrŒ s™tu LÞtÞ™t ytË™ …h ƒuËe™u Ä{to™wËth LÞtÞ fhu. (37)

‚êÿ∑˜Ô§ dfifl|ãà ‚Á⁄UÃÊ Ÿ œŸÊfi˘•ãÃN¸UŒÊ ◊Ÿfi‚Ê ¬ÍÆÿ◊ÊfiŸÊ—–
ÉÊÎÆÃSÿ œÊ⁄UÊfi˘•Á÷ øÊfi∑§‡ÊËÁ◊ Á„U⁄URáÿÿÊfi flÂÊ ◊äÿfi˘•ÇŸ—H 38H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥xÝï: rðãw‚T™t }抲ï-{æÞ{tk rðã{t™ çãÚ‡²²:-‚uòu¼t„ Ë{t™
‚usMðe feŠ‚™e EåAt ht¾™th nwk su Íæë„S²-s÷™e ±ï„¨:-ðu„ðL‚ {æÚæ:-«ðtnY… ¨çÚ„:-™Œeytu™e
Ý-Ë{t™ ¥‹„:-ykŒh NÎæ-yL‚:fhý™t }æݨæ-rð¿tt™ðt™ r[¥tÚte Ðê²}ææÝæ:-…rðºt ƒ™u÷e {ïÝæ:ðtýeytu ¨}²ÜUì-W¥t{ her‚Úte d±ç‹„-[t÷u Au, ‚u™u ¥ç|æ™æÜUàæèç}æ-ËL{w¾ ƒ™e™u Ëðo™u {txu þe½ú
«ftrþ‚ fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý ðtýeytu™u «t fhtu. (38)
¼tðtÚto : su{ Ë{„r‚ y™u rð»t{„r‚Úte [t÷‚e y™u þwØ Út‚e s‚e ™Œeytu Ë{wÿ{tk …ntU[e™u
ÂMÚth‚t «t fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu rðãt, Ëwrþûtt y™u Ä{oÚte …rðºt ƒ™u÷e r™ù÷ ðtýeytu™u
«t fhðe òuEyu. ‚Útt yLÞtu™u «t fhtððe òuEyu. (38)

´§ø àflÊfi L§ø àflÊfi ÷Ê‚ àflÊ ÖÿÊÁÃfi· àflÊ–

232

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•÷Ífi®ÁŒŒ¢ Áfl‡flfiSÿ ÷ÈflfiŸSÿ flÊÁ¡fiŸ◊ÇŸflÒ¸®fi‡flÊŸ⁄USÿfi øH 39H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! su ‚™u ç±ES²-Ë{M‚ |æé±ÝS²-ËkËth™t Ëðo …ŒtÚttuo ™-y™u ±ñEæÝÚS²Ëðo {™w»Þtu{tk þtu¼tÞ{t™ ¥xÝï:-rðãw‚T Y… ±æç…Ý}æì-¿tt™e ÷tuftu™t yðÞð Y… §Î}æì-yu rð¿tt™
¥|æê„ì-«rËØ ÚtÞu÷ Au, ‚u «™ï-M‚wr‚ {txu y±æ-‚™u M™ï-«er‚ {txu y±æ-‚™u |ææ¨ï-rð¿tt™™e «tÂÂ
{txu y™u Á²æï焯ï-LÞtÞ™t «ftþ {txu …ý y±æ-y{u ÷tuftu ‚thtu yt©Þ fheyu Aeyu. (39)
¼tðtÚto : su {™w»Þ™u ËkËth™t Ë{M‚ …ŒtÚttuo™wk ÞÚttÚto ¿tt™ ntuÞ, ‚u™e Ëuðt fhe™u Ëðo {™w»Þtuyu
…ŒtÚtorð¿tt™ «t fhðwk òuEyu. (39)

•|ÇŸÖÿÊ¸ÁÃfi·Ê ÖÿÊÁÃfic◊ÊŸ˜Ô L§Ä◊Ê flø¸®fi‚Ê flø¸®fiSflÊŸ˜Ô–
‚„UdŒÊ˘•fiÁ‚ ‚„UdÊfiÿ àflÊH 40H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su yt… Á²æï焯æ-rðãt™t «ftþÚte ¥çxÝ:-yÂø™™e Ë{t™ Á²æïç„c}ææÝì«þkrË‚ «ftþÚte Þwõ‚ ±™ü¨æ-…tu‚t™t ‚usÚte ±™üS±æÝì-¿tt™Œt‚t y™u Lv}æ:-Ëwðýo Ëw¾ yt…u Au,
‚u{ ¨ãdÎæ-yËkÏÞ Ëw¾«Œt‚t ¥ç¨-Atu. ‚u y±æ-yt…™t ¨ãdæ²-y‚w÷ rð¿tt™™e «tr {txu
y{u Ëífth fheyu. (40)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su yÂø™ ‚Útt ËqÞo™e rðãtÚte «ftþÞwõ‚ rðît™T ntuÞ, ‚u™tÚte rðãt ¼ýe™u
Ëðo rðãtytu „úný fhðe òuEyu. (40)

•ÊÁŒàÿ¢ ª÷Z ¬ÿfi‚Ê ‚◊fiæ˜UÔ®Áœ ‚„UdfiSÿ ¬˝ÁÃ◊Ê¢ Áfl‡flMfi§¬◊˜Ô–
¬Á⁄UfiflÎæ˜UÔ®Áœ „U⁄Ufi‚Ê ◊ÊÁ÷ ◊fiúSÕÊ— ‡ÊÃÊÿÈfi·¢ ∑ΧáÊÈÁ„U øËÿ◊ÊfiŸ—H 41H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! yt… su{ rðãw‚T в¨æ-s÷Úte ¨ãdS²-yËkÏÞ …ŒtÚttuo™wk Ðíç„}ææ}æì-…rh{tý
[{t…]fh™th ËqÞo Ë{t™ r™ùÞ fh™the ƒwrØ™u; ‚Útt ç±EMÐ}æì-Ëðo Y…ðt™ …ŒtÚttuo™t Œþof, xæ|æü}æìM‚wr‚™u ÞtuøÞ, ¥æçÎy²}æì-ËqÞo™u Äthý fhu Au, ‚u{ yL‚:fhý™u ¨}æÑ ç{-Ëthe he‚u þwØ fhtu. ãÚ¨æ«ßðr÷‚ yÂø™Úte htu„tu™u ÐçÚ-ËðoºtÚte ±ëÑ ç{-Œqh fhtu, ™è²}ææÝ:-ð]rØ «t ÚtE™u àæ„æ²é¯}æìËtu ð»to™t ytÞwÞwõ‚ …wºt™u ÜëU‡æéçã-«t fhtu. y™u fŒe …ý }ææùç|æ}æ¢Sƒæ:-yr¼{t™ ™ fhtu. (41)
¼tðtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u Ëw„krÄ‚ ytrŒ ÿÔÞtu™t ntu{Úte ËqÞo™tu «ftþ, s÷ y™u ðtÞw™u
þwØ fhe™u, ™ehtu„ ƒ™e™u, Ëtu ð»to™e ytÞwðt¤t Ëk‚t™tu™wk r™{toý fhtu.
su{ rðãw‚T îtht ƒ™u÷ ËqÞoÚte Y…ðt™ …ŒtÚttuo™wk Œþo™ y™u {t… ÚttÞ Au, ‚u{ rðãtðt™ Ëk‚t™
ÚttÞ Au. yuÚte fŒe …ý yr¼{t™e ƒ™e™u «{tŒÚte rðãt y™u ytÞw™tu rð™tþ fhtu ™rn. (41)

flÊÃfiSÿ ¡ÍÆ$à flLfi§áÊSÿ ŸÊÁ÷◊‡fl¯ ¡ôÊÊŸö ‚fiÁ⁄U⁄USÿ ◊äÿfi–

233

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Á‡Ê‡Ê¯È ŸŒËŸÊú „UÁ⁄U◊Áºfi˝’ÈäŸ◊ÇŸ ◊Ê Á„fiUö‚Ë— ¬⁄UR◊ √ÿÊfi◊Ÿ˜ÔH 42H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï ‚usMðe rðît™T ! yt… ÐÚ}æï-W¥t{ òæï}æÝì-ÔÞt…f ytftþ{tk, ±æ„S²-ðtÞw™t
}抲ï-{æÞ{tk, …êç„}æì-ðu„Y… ¥E}æì-½tuzt™u ¨çÚÚS²-s÷{Þ ±L‡æS²-W¥t{ Ë{wÿ™t Ýæç|æ}æì-ƒkÄ™™u,
‚Útt ÝÎèÝæ}æì-™Œeytu™t «¼tðÚte …¿ææÝ}æì-«fx fh™th, çàæàæé}æì-ƒt¤f Ë{t™ ð‚toð Þwõ‚ ãçÚ}æì™e÷ðýo Þwõ‚ ¥çÎíÏæéŠÝ}æì-Ëqû{ {u½™u }ææôã¨è:-™ü ™ fhtu. (42)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «{tŒÚte ytftþ{tk rðã{t™ ðtÞw™t ðu„™u, ð»tto™e yðMÚtt™u ‚Útt {u½™tu
–ðtŒ¤tk™tu ™tþ ™ fhe™u Sð™™e ð]rØ fhðe òuEyu. (42)

•¡fidÁ◊ãŒfiÈ◊L§·¢ ÷fiÈ®⁄URáÿÈ◊|ÇŸ◊Ëfi«U ¬ÍÆfl¸ÁøfiÁûÊ¢ Ÿ◊ÊfiÁ÷—–
‚ ¬fl¸Ó®Á÷´¸§ÃÈƇʗ ∑§À¬fi◊ÊŸÊ ªÊ¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë⁄UÁŒfi$à Áfl⁄UÊ¡fi◊˜ÔH 43H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ nwk Ðê±üç|æ:-…qýo ËtÄ™Þwõ‚ Ý}ææïç|æ:-yL™tu Ërn‚ rðã{t™ §‹Îíé}æìs÷Y…™u ¥L¯}æì-½tuzt™e Ë{t™, |æéÚ‡²é}æì-…tu»tý fh™the, Ðê±üç™ç„}æì-«Út{ r™Š{‚, ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u
¥…d}æì-r™hk‚h §üÇï-yrÄf‚tÚte þtuÄwk Awk.
‚u™u «„éàæ:-Ëðo É‚wytu{tk ÜUËÐ}ææÝ:-Ë{Úto fh‚tk ¥çÎç„}æì-y¾krz‚ ç±Úæ…}æì-rðrðÄ …ŒtÚttuoÚte
Ëwþtur¼‚ xææ}æì-…]rÚtðe™u ™ü fh‚tu ™Úte, ‚u{ ¨:-yt… yu yÂø™ y™u …]rÚtðe™u }ææ ôã¨è:-™ü
fhtu ™rn. (43)
¼tðtÚto : {™w»Þu É‚wytu y™wfq¤ fhu÷e r¢ÞtytuÚte yÂø™, s÷ y™u yL™™wk Ëuð™ fhe™u,
hts y™u ¼qr{™e ËŒt hûtt fhðe òuEyu suÚte Ëðo Ëw¾ Wí…L™ ÚttÞ Au. (43)

flMfi§òÊË¥ àflc≈ÈUÆfl¸Lfi§áÊSÿ ŸÊÁ÷◊Áfl®¯ ¡ôÊÊŸÊú⁄U¡fi‚— ¬⁄fiUS◊ÊØԖ
◊„UËú ‚Êfi„UdË◊‚Èfi⁄USÿ ◊ÊÿÊ◊ÇŸ ◊Ê Á„fiUö‚Ë— ¬⁄UR◊ √ÿÊfi◊Ÿ˜ÔH 44H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! yt… y±cÅé:-AuŒ™f‚to ËqÞo™u ±M~æè}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ, ±L‡æS²s÷™u Ýæç|æ}æì-htuf™the, ÐÚS}ææ„ì-©uc Ú…¨:-÷tufÚte …¿ææÝæ}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷, ¥¨éÚS²-{u½™e }ææ²æ}æì¿tt…f rðãw‚T™u ‚Útt ¨æãdè}æì-yËkÏÞ ¼q„tu¤ Þwõ‚ V÷ «Œt™ fh™the, ¥ç±}æì-hûtt ytrŒ™t r™r{¥t,
ÐÚ}æï-ËðoÚte W¥t{ òæï}æÝì-ytftþ Ë{t™ ÔÞt s„Œeïh{tk rðã{t™ }æãè}æì-rðþt¤ ¼qr{™u }ææ
ôã¨è:-™ü ™ fhtu. (44)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu su yt …]rÚtðe ©uc Ëqû{ fthýÚte Wí…L™, ËqÞo™t ytf»toýÚte ËkƒkÄ,
s÷™e ytÄth¼q‚t, {u½™e r™r{¥t, rðþt¤ ¼q„tu¤™t ytfth Þwõ‚, y„rý‚ Ëw¾tu™u «Œt™ fh™the
…h{uïhu h[u÷e Au.

234

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u™u „wý, f{o, Mð¼tðÚte òýe™u, ‚u™t Ëw¾ {txu ËBÞfT W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (44)

ÿÊ˘•|ÇŸ⁄URÇŸ⁄Uäÿ¡ÊfiÿÃR ‡ÊÊ∑§Êfià¬ÎÁÕ√ÿÊ˘©Uà flÊfi ÁŒflS¬Á⁄fiU–
ÿŸfi ¬˝¡Ê Áfl‡fl∑§fi◊ʸ ¡¡ÊŸ Ã◊fiÇŸ „U«U— ¬Á⁄Ufi Ã flÎáÊÄÃÈH 45H
nu ¥xÝï-rðît™T ! ²:-su ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™u àææïÜUæ„ì-Ëqfð™th-þtu»tf yÂø™ ©„-±æ-yÚtðt
çα:-ËqÞoÚte ¥xÝï:-rðãw‚TY… yÂø™Úte ¥çxÝ:-«íÞût yÂø™ ¥Š²…沄-Wí…L™ ÚttÞ Au.
²ïÝ-suÚte ç±EÜU}ææü-Ëðof{tuo™t ytÄth Eïh Ðí…æ:-«ò™u ÐçÚ-ËðoºtÚte ……æÝ-Wí…L™ fhu Au,
„}æì-‚u yÂø™™u „ï-‚thtu ãïÇ:-¢tuÄ ÐçÚ+±ë‡æv„é-ËðoºtÚte rAL™-™ü fhu.
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! su yÂø™ …]rÚtðe™u ¼uŒe™u-Vtze™u Wí…L™ ÚttÞ Au y™u su ËqÞo ytrŒÚte
Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u rðΙfthe yÂø™Úte ‚{u Ëðo «týeytu™u …]ÚtfT ht¾tu.
su yÂø™ îtht Eïh Ëðo™e hûtt fhu Au, ‚u yÂø™-rðãt™u ‚{u òýtu. (45)

ÁøòÊ¢ ŒflÊŸÊ◊ÈŒfiªÊŒŸËfi∑¢§ øˇÊfiÈ*◊òÊSÿ flLfi§áÊSÿÊÇŸ—–
•Ê¬˝Ê lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ•ãÃÁ⁄UfiˇÊö ‚Íÿ¸Ó®˘•Êà◊Ê ¡ªfiÃSÃSÕÈ·fi‡øH 46H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… su s„Œeïh Îï±æÝæ}æì-…]rÚtðe ytrŒ rŒÔÞ …ŒtÚttuo™e {æÞ{tk ç™~æ}æìytïÞoY… ¥ÝèÜU}æì-Ëu™t™e Ë{t™ rfhý Ë{qn Ë{t™ Au, su ç}æ~æS²-«tý, ±L‡æS²-WŒt™ y™u
¥xÝï:-«rËØ yÂø™™t ™ÿæé:-Œþof ¨ê²ü:-ËqÞo™e Ë{t™ ©Îxææ„ì-WrŒ‚ Au, su …xæ„:-[u‚™ ™-y™u
„Sƒé¯:-sz s„‚™t ¥æy}ææ-yL‚Þto{e ƒ™e™u læ±æÐë烱è-«ftþ y™u y«ftþY… s„‚™u ‚Útt
¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™u ¥æ-Ëthe he‚u ¥Ðíæ:-ÔÞt fhe hnu÷ Au, ‚u s„‚™t r™{to‚t, …t÷™ fh™th
fu hûtf, y™u Ëknth-«÷Þ fh™th ÔÞt…f ƒúñ™e r™hk‚h W…tË™t fhtu. (46)
¼tðtÚto : r™ùÞ s yt ËkËth f‚tohrn‚ ‚Útt yrÄct‚thrn‚ [yÚtto‚T] Eïhhrn‚ ™Úte. su
ƒúñ ËðtoL‚Þto{e, Ëðo Sðtu™t …t…-…wÛÞtu™t V¤tu™u yt…ðt™e ÔÞðMÚtt fh™th ‚Útt y™L‚ ¿tt™
‚Útt «ftþðt¤t Au, {™w»Þu-‚u ƒúñ™e W…tË™t fhe™u Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût Y…e V÷™e «trÂ
fhðe òuEyu. (46)

ß◊¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë*mƬʌ¯ ¬‡ÊÈö ‚fi„UdÊˇÊÊ ◊œÊfiÿ øËÿ◊ÊfiŸ—– ◊ÿÈ¢ ¬‡ÊÈ¢ ◊œfi◊ÇŸ
¡È·Sfl ÃŸfi ÁøãflÊŸSÃãflÊõ ÁŸ·ËfiŒ– ◊ÿÈ¢ Ã ‡ÊȪÎfië¿UÃÈÆ ÿ¢ Ámc◊Sâ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈH 47H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™Úte Ë{t™ {™w»Þ-sL{™u «t }æï{æ²-Ëw¾™e «tr {txu ™è²}ææÝ:ð]rØ …t{u÷t ¨ãdæÿæ:-nòhtu-yËkÏÞ «fth™e árü Þwõ‚ hts™ ! ‚wk §}æ}æì-yt çmÐæÎ}æì-{™w»ÞtrŒ

235

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u }æï{}æì-…rðºtfthf V÷«Œ }æ²é}æì-sk„÷e Ðàæé}æì-„tÞ ytrŒ …þw-Sðtu™e }ææ ôã¨è:-®nËt ™ fh,
‚u Ðàæé}æì-…þwytu™e …é¯S±-Ëuðt fh. „ïÝ-‚u …þwytuÚte 癋±æÝ:-ð]rØ …t{‚tu ‚wk „‹±:-þheh{tk çݯèÎr™hk‚h ÂMÚth hnu. yu „ï-‚tht àæéÜUì-þtuf }æ²é}æì-þMÞ-¾u‚e ytrŒ ™tþf sk„÷e ®nËf …þwytu™u
«ÓÀ„é-ÚttÞ. „ï ‚tht ²}æì-su þºtwÚte y{u çmc}æ:-îu»t fheyu „}æì-‚u™u àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ
Au. (47)
¼tðtÚto : ftuE…ý {™w»Þu W…fthe …þwytu™e ®nËt ™ fhðe òuEyu. …hL‚w-‚u™wk …t÷™ fhðwk
òuEyu y™u ‚u™tÚte W…nth «t fhe™u Ëðo {™w»Þtuyu yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu.
su sk„÷e ®nËf […þwytu]Úte yLÞ …þwytu™e, ¾u‚e™e y™u {™w»Þtu™e ntr™ ÚttÞ, ‚u™tu hts…wÁ»ttuyu
™tþ fhðtu òuEyu yÚtðt ‚u™u …fze ÷uðt òuEyu. (47)

ß◊¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë⁄U∑§‡Êfi»¢§ ¬‡ÊÈ¢ ∑§fiÁŸ∑˝§Œ¢ flÊÁ¡Ÿ¢ flÊÁ¡fiŸ·È– ªÊÒ⁄U◊Êfi⁄URáÿ◊ŸÈfi
Ã ÁŒ‡ÊÊÁ◊ ÃŸfi ÁøãflÊŸSÃãflÊõ ÁŸ·ËfiŒ– ªÊÒ⁄¢U Ã ‡ÊȪÎfië¿UÃÈÆ ÿ¢ Ámc◊Sâ Ã
‡ÊȪfiÎë¿UÃÈH 48H
…ŒtÚto : nu hts™T ! ‚wk ±æç…Ýï¯é-Ëk„út{tu™t ft{tu{tk §}æ}æì-yu »ÜUàæÈU}æì-yuf ¾heÞwõ‚ ÜUçÝÜíUÎ}æìyíÞk‚ ÔÞÚtt™u «t Út™th ±æç…Ý}æì-ðu„ðt¤t Ðàæé}æì-Œþo™eÞ ½tuzt ð„uhu …þwytu™u }ææ ôã¨è:{th ™rn.
nwk Eïh „ï-‚tht {txu ²}æì-su ¥æÚ‡²}æì-sk„÷e xææñÚ}æì-„tuht ðýo™t …þwytu™e çÎàææç}æ-rþûttW…Œuþ fhwk Awk, „ïÝ-‚u™t hûtýÚte 癋±æÝ:-ð]rØ™u «t ÚtE „‹±:-þheh{tk çݯèÎ-r™hk‚h ÂMÚth hnu.
„ï-‚thtÚte xææñÚ}æì-ïu‚T ðýoðt¤t …þw «íÞu àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ y™u ²}æì-su þºtw™tu y{u
çmc}æ:-îu»t fheyu „}æì-‚u™u „ï-‚thtÚte àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ (48)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yuf ¾heðt¤t ½tuzt ytrŒ …þwytu fŒe {thðt ™ òuEyu. ‚u{s W…fthe
sk„÷e …þwytu™u …ý {thðt ™ òuEyu.
su™u {thðtÚte ËkËth™e ntr™ y™u hûtýÚte W…fth ÚttÞ Au, ‚u™wk ËŒt …t÷™ fhðwk òuEyu y™u
ntr™fthf ®nËf …þwytu™u {thðt òuEyu. (48)

ß◊ö‚Êfi„Udö ‡ÊÃœÊfi⁄UR◊Èà‚¯ √ÿëÿ◊ÊfiŸö ‚Á⁄U⁄USÿ ◊äÿfi– ÉÊÎÆ⠌ȄUÊfiŸÊ◊ÁŒfi$Ã
¡ŸÊÿÊÇŸ ◊Ê Á„fiUö‚Ë— ¬⁄UR◊ √ÿÊfi◊Ÿ˜–Ô ªflÿ◊Êfi⁄URáÿ◊ŸÈfi Ã ÁŒ‡ÊÊÁ◊ ÃŸfi ÁøãflÊŸSÃãflÊõ
ÁŸ·ËfiŒ– ªflÿ¢ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈÆ ÿ¢ ÁmÆc◊Sâ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈH 49H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-ŒÞt™u «t ÚtÞu÷ …htu…fthf hts™T ! ‚wk …Ýæ²-{™w»ÞtrŒ «týeytu {txu §}æ}æì-

236

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yt ¨æãd}æì-yËkÏÞ Ëw¾tu™tk ËtÄ™, àæ„{æÚ}æì-yËkÏÞ ŒqÄ™e Äthtðt¤t, òӲ}ææÝ}æì-y™uf «fthÚte
…t÷™™u ÞtuøÞ, ©y¨}æì-fqðt Ë{t™ hûtf y™u ðeÞo™t ®Ë[f ¾qkx-ƒ¤Œ™e y™u Íæë„}æì-½e™u ÎéãæÝæ}æì…qýo fh‚e ¥çÎç„}æì-™ {thðt ÞtuøÞ „tÞ™u }ææ ôã¨è:-{th ™rn.
„ï-‚tht htßÞ{tk su ¥æÚ‡²}æì-sk„÷{tk hnu™the xæ±²}æì-„tÞ Ë{t™ ™e÷„tÞÚte ¾u‚e™u ntr™
ÚttÞ Au ‚tu ‚u™u ¥ÝéçÎàææç}æ-W…Œuþ fhwk Awk. „ïÝ-‚u™u {thðtÚte Ëwhrût‚ yL™Úte ÐÚ}æï-Wíf]ü òæï}æÝìËðoºt ÔÞt…f …h{tí{t y™u ¨çÚÚS²-rðM‚]‚ ÔÞt…f ytftþ™e }抲ï-{æÞ{tk 癋±æÝ:-ð]rØ™u «tÂ
ÚtÞu÷ ‚wk „‹±:-þheh™e {æÞ{tk çݯèÎ-r™ðtË fh. „ï-‚tht àæéÜUì-þtuf „}æì-‚u xæ±²}æì-htuÍ-[™e÷„tÞ]™u
«ÓÀ„é-«t ÚttÞ y™u ²}æì-su „ï-‚tht þºtw™tu çmc}æ:-y{u îu»t fheyu ‚u™u …ý àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é«t ÚttÞ. (49)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu su ƒ¤Œ ytrŒytuÚte ftÞo ÚttÞ Au, su „tÞ ytrŒÚte ŒqÄ ytrŒ …ŒtÚttuo
Wí…L™ ÚttÞ Au, y™u su …ŒtÚttuoÚte Ëðo™e hûtt ÚttÞ Au ‚u™e fŒe …ý ®nËt ™ fhðt Œuðe òuEyu.
su ‚u™e ®nËt fhu ‚u™u htò ytrŒ LÞtÞtÄeþ yr‚ Œkz yt…u. su sk„÷e ™e÷„tÞ-htuÍ ytrŒ …þw
«ò™e ntr™ fhu ‚u™tu ™tþ fhðtu òuEyu. (49)

ß◊◊ÍfiáÊʸÿÈ¢ flLfi§áÊSÿ ŸÊÁ÷¢ àflø¯ ¬‡ÊÍÆŸÊ¢ Ám¬ŒÊ¢ øÃfiÈc¬ŒÊ◊˜Ô– àflc≈ÈUfi— ¬˝¡ÊŸÊ¯
¬˝Õ◊¢ ¡ÁŸòÊ◊ÇŸ ◊Ê Á„Ufiö‚Ë— ¬⁄UR◊ √ÿÊfi◊Ÿ˜Ô– ©Uc≈˛Ufi ◊Ê⁄URáÿ◊ŸÈfi Ã ÁŒ‡ÊÊÁ◊ ÃŸfi
ÁøãflÊŸSÃãflÊõ ÁŸ·ËfiŒ– ©UC˛¯ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈÆ ÿ¢ Ámc◊Sâ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈH 50H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï rðãt™u «t hts™T ! ‚wk ±L‡æS²-«t Útðt ÞtuøÞ ©uc Ëw¾Úte Ýæç|æ}æì-ËkÞtu„
fh™th §}æ}æì-yu çmÐÎæ}æì-ƒu …„ðt¤t {™w»Þ, …ûte ytrŒ ™„écÐÎæ}æì-[th …„ðt¤t ÐàæêÝæ}æì-„tÞ
ytrŒ …þwytu™t y±™}æì-[t{ztÚte Ztkf™th y™u y±cÅé: Ëw¾fthf Eïh™e Ðí…æÝæ}æì-«òytu™e Ðíƒ}æ}æìytrŒ …çÝ~æ}æì-Wí…r¥t™t nu‚w™e, ÐÚ}æï-W¥t{, òæï}æÝì-ytftþ{tk rðã{t™ ª‡ææü²é}æì-½uxtk ytrŒ™e
}ææ ôã¨è:-®nËt ™ fh-{th ™rn.
„ï-‚tht {txu nwk Eïh ²}æì-su ¥æÚ‡²}æì-sk„÷e ©cÅî}æì-Ÿx™u ¥Ýé+çÎàæ¥æç}æ-ƒ‚tðwk Awk, „ïÝ‚uÚte Ëwhrût‚ yL™trŒÚte 癋±æÝ:-…wü ƒ™e™u „‹±:-þheh{tk çݯèÎ r™ðtË fh.
„ï-‚thtu àæéÜUì-þtuf ‚u sk„÷e ©cÅî}æì-Ÿx™u «ÓÀ„é-«t ÚttÞ y™u su îu»te s™Úte y{u çmc}æ:y«er‚ yÚtto‚T îu»t fheyu „}æì-‚u™u „ï-‚thtu àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ. (50)
¼tðtÚto : nu hts™T ! su ½uxtk ytrŒ™e Q™ y™u [t{zwk …ý {™w»Þtu™t Ëw¾ {txu Ë{Úto ƒ™u
Au y™u su Ÿx ¼th ðn™ fhe™u {™w»Þtu™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u™u su {thðt EåAu, ‚u™u ËkËth™u …ezt
yt…™th òýðt òuEyu, [suÚte] ‚u™u ËBÞfT Œkz yt…ðtu òuEyu. ð¤e, su sk„÷e Ÿx ntr™fthf
ntuÞ ‚u™u …ý Œkz Œuðtu òuEyu. (50)

237

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•¡Ê sÔÇŸ⁄U¡fiÁŸCÔU ‡ÊÊ∑§Êà‚Ê˘•fi¬‡ÿîÊÁŸÃÊ⁄UR◊ª˝fi– ÃŸfi ŒflÊ ŒflÃÊ◊ª˝fi◊Êÿ°SÃŸ
⁄UÊ„fiU◊ÊÿãŸÈ¬ ◊äÿÊfi‚—– ‡Ê®⁄UR÷◊Ê⁄URáÿ◊ŸÈfi Ã ÁŒ‡ÊÊÁ◊ ÃŸfi ÁøãflÊŸSÃãflÊõ ÁŸ·ËfiŒ˜Ô–
‡Ê®⁄UR÷¢ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈÆ ÿ¢ ÁmÆc◊Sâ Ã ‡ÊȪfiÎë¿UÃÈH 51H
…ŒtÚto : nu hts™T ! ‚wk su çã-r™rù‚ ¥…: ƒfhtk ¥…çÝcÅ-Wí…L™ ÚttÞ Au ¨:-‚u ¥xæíï-«Út{
…çÝ„æÚ}æì-Wí…tŒf™u ¥Ð಄ì-swyu Au, suÚte }ææ¨:-…rðºt ÚtÞu÷ Îï±æ:-rðît™ ¥xæí}æì-W¥t{ Ëw¾
y™u Îﱄæ}æì-rŒÔÞ„wýtu™u Ëw¾…qðof ©Ð+¥æ²Ýì-«t fhu Au. suÚte Úæïã}æì-ð]rØ Þwõ‚ «rËrØ™u ¥æ²Ýì
«t ÚttÞ ‚uÚte „ïÝ-‚u™t îtht W‚{ „wýtu y™u W¥t{ Ëw¾ ‚Útt „ïÝ-‚u™tÚte ð]rØ™u «t fh.
su ¥æÚ‡²}æì-sk„÷e àæÚ|æ}æì-‚ez ‚u ‚the «ò™u ntr™ fh™th Au, ‚u™u ¥ÝéçÎàææç}æ-ƒ‚tðwk Awk.
„ïÝ-‚u™tÚte ƒ[tðu÷t …ŒtÚttuoÚte 癋±æÝ:-…wü ƒ™e™u „‹±:-þheh{tk çݯèÎ-r™ðtË fh.
„}æì-‚u àæÚ|æ}æì-‚ez™u „ï-‚thtu àæéÜUì-þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ.
„ï-‚tht ²}æì-su þºtwÚte y{u çmc}æ:-îu»t fheyu Aeyu ‚u™u àææïÜUæ„ì-þtufY… ¥xÝï:-yÂø™Úte àæéÜUìþtuf yÚtto‚T yíÞk‚ þtuf «ÓÀ„é-«t ÚttÞ (51)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ƒfhe ð„uhu …þwytu™u ™ {the™u ‚u™e ËBÞfT hûtt fhe™u ‚uytu™u W…fth
{txu Þtusðt òuEyu. su W¥t{ …þw, …ûteytu™t ®nËf ntuÞ ‚u™u yíÞk‚ ‚tz™ fhðt òuEyu. …hL‚w
Ëtnwze ntr™fthf ntuÞ, ‚tu «ò…t÷™™e árüyu {thðe òuEyu. (51)

àfl¢ ÿfiÁflcΔU ŒÊ‡ÊÈ·Ê ŸÏ°— ¬ÊfiÁ„U oÎáÊÈÆœË Áª⁄fiU—– ⁄UˇÊÊfi ÃÊ∑§◊ÈÆà à◊ŸÊfiH 52H
…ŒtÚto : ²ç±cÆ-yíÞk‚ Þwðf ! y±}æì-‚wk yu Ëkhrût‚ …þwytuÚte Îæàæé¯:-Ëw¾Œt‚t ÝëÝì-Ä{ohûtf
{™w»Þtu™e Ðæçã-hûtt fh. yu çxæÚ:-ËíÞ ðtýe™u Ÿæë‡æéç{-Ëtk¼¤ y™u y}æÝæ-…tu‚t™t ytí{tÚte {™w»Þ
©„ì-y™u …þwytu™t „æïÜU}æì-ƒå[tytu™e Úÿæ-hûtt fh. (52)
¼tðtÚto : su {™w»Þ, {™w»Þ ytrŒ™t hûtf «týeytu™e ð]rØ fhu Au y™u fÁýt{Þ W…Œuþtu™u
Ëtk¼¤u y™u Ëk¼¤tðu Au, ‚uytu Ëk‚t™Ëw¾™u «t fhu Au. (52)

•¬Ê¢ àfl◊fiãà‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊkfiãà‚ÊŒÿÊêÿ¬ÊãàflÊ ÷S◊fiã‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ
ÖÿÊÁÃfiÁ· ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊÿfiŸ ‚ÊŒÿÊêÿáʸfl àflÊ ‚ŒfiŸ ‚ÊŒÿÊÁ◊ ‚◊Èƺ˝ àflÊ
‚ŒfiŸ ‚ÊŒÿÊÁ◊– ‚Á⁄U®⁄U àflÊ ‚ŒfiŸ ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ ˇÊÿfi ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ
‚ÁœfiÁ· ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ ‚ŒfiŸ ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊfi ‚œSÕfi ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ ÿÊŸÊfiÒ
‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ ¬È⁄UËfi· ‚ÊŒÿÊêÿ¬Ê¢ àflÊ ¬ÊÕfiÁ‚ ‚ÊŒÿÊÁ◊– UªÊÿòÊáÊfi àflÊ ¿UãŒfi‚Ê
‚ÊŒÿÊÁ◊ òÊÒc≈ÈUfi÷Ÿ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ‚ÊŒÿÊÁ◊ ¡ÊªfiÃŸ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ‚ÊŒÿÊêÿÊŸÈfic≈ÈU÷Ÿ

238

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ‚ÊŒÿÊÁ◊ ¬Êæ˜ ÄÃfiŸ àflÊ ¿UãŒfi‚Ê ‚ÊŒÿÊÁ◊H 53H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ nwk rþûtf-¥Ðæ}æì-«týtu™e hûtt {txu »}æÝì-„r‚þe÷ ðtÞw{tk y±æ-‚™u
¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-s÷tu™e ¥æïkÝì-ytÿ yti»trÄytu{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-MÚttr…‚
fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-«t ÚtÞu÷ ftctu™e |æS}æÝì-ht¾{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk ¥Ðæ}æì-ÔÞt…f
ðes¤e ð„uhu yÂø™™t Á²æïç„ç¯-«ftþ{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-r™Þwõ‚ fhwk Awk ¥Ðæ}æì-yðftþ Þwõ‚
¥²Ýï-MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ƒuËtzwk Awk ¨ÎÝï-ÂMÚtr‚™u ÞtuøÞ ¥‡æü±ï-«tý rðãt{tk y±æ-‚™u
¨æβæç}æ-ËkÞwõ‚ fhwk Awk. ¨ÎÝï-„{™þe÷ ¨}æéÎíï-{™™t rð»tÞ{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ËkƒØ fhwk Awk,
¨ÎÝï-«t Útðt ÞtuøÞ ¨çÚÚï-ðtýe™t rð»tÞ{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ËkÞwõ‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-«tÂ
Útðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t ËkƒkrÄ‚ ÿæ²ï-½h{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-y™uf «fth™t
ÔÞt þçŒtu™t ËkƒkÄe ¨ç{ç¯-‚u …ŒtÚttuo{tk fu suÚte Sð y™uf þçŒtu Ëtk¼¤u Au yÚtto‚T ft™™t rð»tÞ{tk
y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ÂMÚt‚ fhwk Awk;
¥Ðæ}æì-s÷tu™t ¨ÎÝï-yL‚rhûtY… MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-s÷™t
¨{Sƒï-Ë{t™ MÚtt™{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-MÚttr…‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-s÷™t ²æïÝæñ-Ë{wÿ{tk y±æ-‚™u
¨æβæç}æ-r™Þwõ‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æì-s÷™e ÐéÚè¯ï-hu‚e{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-r™Þwõ‚ fhwk Awk, ¥Ðæ}æìs÷™t Ðæƒç¨-yL™{tk y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-«uhýt fhwk Awk;
xææ²~æï‡æ-„tÞºte AkŒÚte «r‚…trŒ‚ À‹Î¨æ-Mð‚kºt yÚto™e ËtÚtu y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ËkÞwõ‚ fhwk
Awk, ~æñcÅé|æïÝ-rºtüw¼ {kºtÚte «r‚…trŒ‚ À‹Î¨æ-þwØ yÚto™e ËtÚtu y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-ËkÞwõ‚ fhwk Awk,
…æxæ„ïÝ-s„‚e AkŒ{tk fnu÷ À‹Î¨æ-yt™kŒŒtÞf yÚto ËtÚtu y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-r™Þwõ‚ fhwk Awk,
¥æÝécÅé|æïÝ-y™wüw…T {kºt{tk fnu÷ À‹Î¨æ-þwØ yÚto ËtÚtu y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-«uhýt fhwk Awk y™u
ÐæÑì v„ïÝ-…kÂõ‚ {kºtÚte «ftrþ‚ ÚtÞu÷ À‹Î¨æ-MðåA yÚto™e ËtÚtu y±æ-‚™u ¨æβæç}æ-«urh‚ fhwk
Awk, ‚u{ ‚wk ð‚toð fh. (53)
¼tðtÚto : rðît™tuyu Ëðo …wÁ»ttu y™u †eytu™u ðuŒ ¼ýtðe™u, s„‚{tk ÂMÚt‚ ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuo™e
rðãtytu{tk r™…wý ƒ™tðe™u ‚u …ŒtÚttuo™t «Þtus™tu™u rËØ fhðt{tk ‚uytu™u «ð]¥t fhðt òuEyu. (53)

•ÿ¢ ¬ÈÆ⁄UÊ ÷ÈflSÃSÿfi ¬˝ÊáÊÊ ÷ÊfiÒflÊÿŸÊ flfi‚ã× ¬˝ÊfiáÊÊÿŸÊ ªÊfiÿòÊË flÊfi‚ãÃË
ªÊfiÿòÿÒ ªÊfiÿòÊ¢ ªÊfiÿòÊÊŒÈfi¬Êú‡ÊÈLfi§¬Êú‡ÊÊ|SòÊflÎØ |òÊflÎÃÊfi ⁄UÕãÃ⁄¢U flÁ‚ficΔU˘´§Á·fi—–
¬˝¡Ê¬fiÁê΄UËÃÿÊ àflÿÊfi ¬˝ÊáÊ¢ ªfiΈÔUÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 54H
…ŒtÚto : nu †e ! ¥²}æì-yu ÐéÚæï |æé±:-«Út{ Wí…L™ yÂø™ Au „S²-‚u™t |ææñ±æ²Ý:-rËØ fthýÚte
h[tÞu÷t Ðíæ‡æ:-Sð™™tu nu‚w «tý Au, Ðíæ‡ææ²Ý: «týtu su™tÚte ƒ™u÷ Au ‚u ±¨‹„:-Ëw„krÄ ytrŒ{tk
ðËtð™th ðËk‚É‚w Au, ±æ¨‹„è-ðËk‚ É‚w™wk su{tk ÔÞtÏÞt™ Au ‚u xææ²~æè-„t™th™t hûtf, „tÞºte
{kºt {txu Eïh, xææ²~²ñ-„tÞºte {kºt™t xææ²~æ}æì-„tÞºte AkŒ, xææ²~ææ„ì-„tÞºteÚte ©Ðæ¢àæé:-Ë{e…{tk

239

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

„úný fhðt{tk ytðu, ©Ðæ¢àææï:-‚u s…Úte ç~æ±ë„ì-ºtý-¿tt™, f{o W…tË™tÚte Þwõ‚ …wÁ»t ç~æ±ë„:-‚u ºtý
«fth™t fq¤Úte Úƒ‹„Ú}æì-h{ýeÞ …ŒtÚttuoÚte ‚th™tht Ëw¾ y™u ±ç¨cÆ:-yíÞk‚ r™ðtË™t nu‚w, «ç¯:Ëw¾ «t fhtð™th rðît™T, Ðí…æÐç„ xæëã脲æ-…tu‚t™t Ëk‚t™tu™t hûtf …r‚™u „úný fh™the y±²æ‚the ËtÚtu Ðí…æ|²: Ëk‚t™tuí…r¥t {txu Ðíæ‡æ}æì-ƒ÷Þwõ‚ Sð™ Äthý fhu Au, ‚u{ ‚the ËtÚtu nwk Ëk‚t™
{txu ƒ÷™u xæëãì‡ææç}æ-„úný fhwk Awk. (54)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuuyu yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu W…Þtu„ fhe™u, …hM…h «u{Úte yíÞk‚ rð»tÞ
ðtË™t™tu íÞt„ fhe™u, Ë{M‚ s„‚{tk ƒ¤™tu Ëk„ún fhe™u Ëk‚t™ Wí…L™ fhðt òEyu. (54)

•ÿ¢ ŒfiÁˇÊáÊÊ Áfl‡fl∑§fi◊ʸ ÃSÿ ◊ŸÊfi flÒ‡fl∑§◊¸áÊ¢ ª˝Ëc◊Ê ◊ÊfiŸ‚|SòÊc≈ÈUfl˜ ª˝Òc◊ËÓ
ÁòÊc≈ÈU÷fi— SflÊ⁄◊˜– SflÊ⁄UÊŒfiãÃÿʸ◊~Ê˘ãÃÿʸ◊Êà¬fiÜøŒ‡Ê— ¬fiÜøŒ‡ÊÊŒ˜Ô ’ÎÆ„UŒ˜Ô ÷⁄UmÊfi¡˘´§Á·fi— ¬˝¡Ê¬fiÁê΄UËÃÿÊ àflÿÊ ◊ŸÊfi ªÎˆÔUÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 55H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ Îçÿæ‡ææ-Œrûtý rŒþt{tk ¥²}æì-yu ç±EÜU}ææü-Ëðo f{o-[uütytu™tu nu‚w ðtÞw™t
Ë{t™ rðît™T „r‚ fhu Au, „S²-‚u ðtÞw™t Þtu„Úte ±ñEÜU}æü‡æ}æì-suÚte Ëðo f{tuo rËØ ÚttÞ Au, ‚u
}æÝ:-rð[th MðY… «uhf {™, }ææݨ:-{™™e W»{t-„h{eÚte Wí…L™ Ë{t™ xæíèc}æ:-hËtu™e ™tþf
„úe»{ É‚w, xæíñc}æè-„úe»{ É‚w™e ÔÞtÏÞt fh™th ç~æcÅéÐì-rºtüw…T AkŒ, ç~æcÅé|æ:-rºtüw…T AkŒÚte S±æÚ}æì‚t…Úte Wí…L™ ‚us, S±æÚæ„ì-y™u ‚usÚte ¥‹„²æü}æ:-{æÞtnT™™t «nh{tk rðþu»t rŒðË, y™u ¥‹„²æü}ææ„ì{æÞtnT™™t rðþu»t rŒðËÚte Ð@Îàæ:-…kŒh r‚rÚtytu™e …qhf M‚wr‚ ÞtuøÞ …qýo{tËe, ÐTÎàææ„ì-‚u
…qýo{tËeÚte Ïæëã„ì-{nt™T |æÚmæ…:-yL™ ðt rð¿tt™™e …wrü ‚Útt Äthý fh™th r™r{¥t, «ç¯:-þçŒ
¿tt™ «t fhtð™th ft™, Ðí…æÐç„xæëã脲æ-«ò…t÷f …r‚ htòyu „úný fhu÷e rðãtÚte LÞtÞ™wk
„úný fhu Au, ‚u{ nwk y±²æ-‚the ËtÚtu Ðí…æ|²:-«òytu {txu }æÝ:-rð[th MðY… rð¿tt™Þwõ‚ r[¥t™t
„úný rð¿tt™™wk xæëØæç}æ-„úný fhwk Awk. (55)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu «tý™u ðþ fh™th {™ Au y™u {™™u ðþ fh™th «týAu, ‚u{ òýe™u
«týtÞt{Úte {™™e þwrØ fhe™u, Ë{M‚ Ë]rü™t …ŒtÚto rð¿tt™™wk „úný fhðwk òuEyu. (55)

•ÿ¢ ¬‡øÊŒ˜Ô Áfl‡fl√ÿfiøÊSÃSÿ øˇÊfiÈflÒ¸‡fl√ÿø‚¢ fl·Ê¸‡øÊfiˇÊÈÆcÿÊõ ¡ªfiÃË flʷ˸
¡ªfiàÿÊ˘´§Ä‚fi◊◊˜– Ä‚fi◊Êë¿UÈÆ∑˝§— ‡ÊÈÆ∑˝§Êà‚fi#Œ‡Ê— ‚fi#Œ‡ÊÊmfiÒM§¬¢ ¡◊Œfi|ÇŸ´¸§Á·fi—
¬˝¡Ê¬fiÁê΄UËÃÿÊ àflÿÊ øˇÊÈfiªÎ¸ˆÔUÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 56H
…ŒtÚto : nu ËwkŒh {w¾ðt¤e †e ! ¥²}æì-yt ËqÞo™e Ë{t™ rðît™T ç±Eò™æ:-Ë{M‚ ËkËth™u
ËðoºtÚte «ftþÚte ÔÞt…f ƒ™e™u «fx fh™th ƒ™e™u Ðpæ„ì-…rù{ rŒþt{tk rðã{t™ ËqÞo Au, „S²‚u ËqÞo™t ±ñEò™¨}æì-«ftþf rfhýY… ™ÿæé:-™uºt Au, ™æÿæéc²:-™uºtÚte òuðt ÞtuøÞ ±¯æü:-su Ë{Þu
ðtŒ¤tytu ð»tuo Au ‚u ð»ttoÉ‚w Au, ±æ¯èü-ð»ttoÉ‚w™e ÔÞtÏÞt fh™th …xæ„è-s„‚T «rËØ s„‚e AkŒ

240

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Au, …xæy²æ:-s„‚e AkŒÚte «v¨}æ}æì-É[tytu™t Ëuð™™tu nu‚w rð¿tt™ Au, «v¨}ææ„ì-‚u rð¿tt™Úte
àæéÜíU:-…ht¢{ Au, àæéÜíUæ„ì-…ht¢{Úte ¨Œ„Îàæ:-Ë¥th ‚¥ðtu™wk …qhf rð¿tt™ Au, ¨Œ„Îàææ„ì-‚u rð¿tt™Úte
±ñMÐ}æì-rðrðÄ Y…tu™wk fthý s„‚™wk ¿tt™ Au y™u su{ …}æÎçxÝ:-«ftþMðY… «ç¯:-Y…™u
«t fhtð™th ™uºt Au, Ðí…æÐç„xæëã脲æ-Ëk‚t™ hûtf …r‚yu „úný fhu÷ rðãtÞwõ‚ †e™e ËtÚtu
Ðí…æ|²:-«òytu {txu ™ÿæé:-rðãtY…e ™uºt™wk „úný fhu Au, ‚u{ nwk y±²æ-‚the ËtÚtu ËkËthÚte ƒ÷™wk
xæëØæç}æ-„úný fhwk Awk. (56)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu Ët{ðuŒ™t yæÞÞ™ îtht ËqÞo ytrŒ Y…{tk «rËØ ËkËth™u ðtM‚rðf
árüÚte òýe™u, Ë{M‚ Ë]rüÚte W¥t{ Œþo™ y™u [rhºt™tu Ëk„ún fhðtu òuEyu. (56)

ߌ◊ÈfiûÊ⁄UÊÃ˜Ô SflSÃSÿ üÊÊòÊfiö ‚ÊÒflö ‡Ê⁄Uë¿U˛ÊÒòÿ~ŸÈÆc≈ÈU¬˜Ô ‡ÊÊfi⁄Ul~ŸÈÆc≈ÈU÷fi˘∞Æ«U◊Ò«UÊŸ˜
◊ãÕË◊|ãÕŸfi˘∞∑§Áflö‡Ê˘∞fi∑§Áflö‡ÊÊŒ˜Ô flÒfi⁄UÊ¡¢ Áfl‡flÊÁ◊fiòÊ˘´§Á·fi— ¬˝¡Ê¬fiÁê΄UËÃÿÊ
àflÿÊ üÊÊòʯ ªÎˆÔUÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 57H
…ŒtÚto : nu Ëti¼tøÞð‚e ! su{ §Î}æì-yt ©œæÚæ„ì-ËðoÚte W¥th ¼t„{tk S±:-Ëw¾tu™wk ËtÄ™ rŒþtY…
Au, „S²-‚u™t ¨æñ±}æì-Ëw¾™tk ËtÄ™ Ÿææï~æ}æì-ft™ Au, Ÿææñ~æè-ft™Úte ËkƒkÄ ht¾™the àæÚ„ì-þhŒÉ‚w
àææÚÎè-þhŒ É‚w™e ÔÞtÏÞt fh™th ¥ÝécÅéÐì-«ðØ yÚto Þwõ‚ y™wüw… AkŒ Au, ¥ÝécÅé|æ:-‚uÚte »ïÇ}æìðtýe™t ÔÞtÏÞt™Úte Þwõ‚ {kºt Au, »ïÇæ„ì-‚u {kºtÚte }拃è-…ŒtÚttuo™wk {kÚt™ fh™the {kÚte-ËtÄ™ Au,
}æ狃Ý:-‚u ËtÄ™Úte »ÜUô±àæ:-yufðeË rðãtytu™u …qýo fh™th rËØtL‚-rð¿tt™ Au, »ÜUô±àææ„ì‚u rËØtL‚Úte ±ñÚæ…}æì-rðrðÄ …ŒtÚttuo™t «ftþf ¨æ}æ-Ët{ðuŒ™t ¿tt™™u «t ç±Eæç}æ~æ:-Ëðo™u r{ºt
ƒ™tð™th y™u «ç¯:-þ猙wk ¿tt™ fhtð™th ft™ y™u Ðí…æ|²:-Wí…L™ ÚtÞu÷ rðãw‚T ytrŒ™u {txu
Ÿææï~æ}æì-Ëtk¼¤ðt™t ËtÄ™™u „úný fhu Au, ‚u{ Ðí…æÐç„xæëã脲æ-«ò…t÷f …r‚ „úný fhu÷e, y±æ‚the ËtÚtu «rËØ ÚtÞu÷e rðãw‚T ytrŒÚte Ÿææï~æ}æì-Ëtk¼¤ðt™t ËtÄ™ ft™™u xæëãì‡ææç}æ-„úný fhwk Aw.
(57)
¼tðtÚto : ƒúñ[ÞoÚte rðãt ¼ýu÷ y™u …Ae rððtn fhu÷ †e-…wÁ»t ƒnw©w‚ ƒ™u. yt rðît™tuÚte
W…Œuþ ©ðý fÞto rð™t, ¼ýu÷ rðãt …ý V¤ŒtÞe ƒ™‚e ™Úte. ‚uÚte ËŒt W…Œuþ Ëtk¼¤e™u ËíÞ™u
Äthý fhu y™u yËíÞ™tu íÞt„ fhu. (57)

ßÿ◊ÈƬÁ⁄fiU ◊ÁÃSÃSÿÒ flÊæ˜UÔ®◊ÊàÿÊ „fiU◊ãÃÊ flÊëÿ— ¬Áñ„ÒÓ¸U®◊ãÃË ¬æ˜UÔÄàÿÒ
ÁŸ œ Ÿfi fl Á㟠œ Ÿfi fl Ã˘•Êª˝ ÿ  á Ê—– •Êfi ª ˝ ÿ  á ÊÊØ Ô ÁòÊfi á ÊflòÊÿ|SòÊ ö ‡ÊÊÒ ÁòÊfi á ÊflòÊÿ|SòÊö‡ÊÊèÿÊfiú‡ÊÊÄfl⁄U⁄ÒUflÃ Áfl‡fl∑fi§◊¸˘´§Á·fi— ¬˝¡Ê¬fiÁê΄UËÃÿÊ àflÿÊ flÊø¯
ªÎˆÔUÊÁ◊ ¬˝¡Êèÿfi—H 58H
…ŒtÚto : nu rðît™T †e ! su §²}æì-yu ©ÐçÚ-ËðoÚte W…h rðhts{t™ }æç„:-ƒwrØ Au, „S²ñ-‚u

241

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

}ææy²æ-ƒwrØ™wk ntuðwk ðt f{o ±æÜUì-ðtýe Au, ±æÓ²:-ðtrýíð yÚtto‚T ðtýe™wk ntuðwk ðt f{o ãï}æ‹„:W»ý‚t™e ™tþf nu{L‚ É‚w Au, ãñ}æ‹„è-nu{L‚ É‚w™e ÔÞtÏÞt fh™the ÐÑì çv„:-…krf‚ ALŒ Au,
ÐÑì ÜUy²ñ-‚u …krf‚ ALŒ™t çÝ{ݱ„ì-{]íÞw™t «þkrË‚ ÔÞtÏÞtÞwõ‚ Ët{ðuŒ™tu ¼t„ Au, çÝ{ݱ„:‚u Ët{™t ¥æxæí²‡æ:-«tr™t ËtÄ™ ¿tt™™wk V¤ fu rð¿tt™ Au, ¥æxæí²‡ææ„ì-‚u rð¿tt™Úte ç~æ‡æ±~æ²ô›àææñ3 + 9 = 12-ƒth y™u ‚uºteË Ët{ðuŒ™t Ëútu‚ Au, ç~æ‡æ±~æ²çS~æ¢àææ|²æ}æì-‚u Ëútu‚tuÚte àææv±ÚÚñ±„ïþÂõ‚ y™u Ä™™t ËtÄf Ët{™u òýe™u ç±EÜU}ææü-Ëðo Ëwf{tuo™wk Ëuð™ fh™th «ç¯:-ðuŒtÚto™t ðõ‚t
Ér»t Au. ‚u{ nwk Ðí…æÐç„xæëã脲æ-«ò…r‚-«ò…t÷f …r‚yu „úný fhu÷e y±²æ-‚the ËtÚtu Ðí…æ|²æ}æì«ò {txu ±æ™}æì-rðãt y™u W¥t{ rþûtt Þwõ‚ ðtýe™u xæëãì‡ææç}æ-„úný fhwk Awk. (58)
¼tðtÚto : …r‚ y™u …í™eyu rðît™tu™e ðtýe Ëtk¼¤e™u ƒwrØ ðÄthðe òuEyu, ‚u ƒwrØÚte nu{L‚
É‚w{tk fhðt ÞtuøÞ ftÞo y™u Ët{„t™™u òýe™u, {nŠ»t™e Ë{t™ ð‚o™ fhe™u, rðãt y™u Ëwrþûtt
îtht ËkMfthÞwõ‚-þwØ ðtýe™tu Mðefth fhe™u «òytu {txu ‚u™t ËŒt W…Œuþ fhðt òuEyu. (58)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk Eïh y™u …r‚-…í™e™t ÔÞðnth™t «r‚…tŒ™Úte yt
yæÞtÞ™t yÚto™e …qðo yæÞtÞ™t yÚto ËtÚtu Ëk„r‚ Au, yu{ òýtu.
JJ §ç„ ~æ²æïÎàææïùŠ²æ²: JJ

242

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ ™„éÎüàææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸ®Á⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi‚Èfl– ÿŒ˜÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH§1H
œÈ˝ÆflÁˇÊfiÁÃœ˝¸ÈÆflÿÊfiÁŸœ˝ÆȸflÊÁ‚fi œ˝ÈÆfl¢ ÿÊÁŸ◊Ê‚ËfiŒ ‚ÊœÈÆÿÊ–
©UÅÿfiSÿ ∑§ÃÈ¢ ¬˝fiÕ◊¢ ¡fiÈ·ÊáÊÊ •|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfiH 1H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk ¨æ{é²æ-©uc Ä{o™e ËtÚtu ©w²S²-ðx÷tuE yÚtto‚T ‚tkƒze{tk htkÄu÷ yL™Úte
ËkƒkrÄ‚ y™u Ðíƒ}æ}æì-rðM‚]‚ ÜïU„é}æì-ƒwrØ™u …é¯æ‡ææ-«er‚…qðof fh‚e {íé±çÿæç„:-r™ù÷ hnu™the y™u
{íé±²æïçÝ:-r™ï÷ ½h{tk hnu™the, {íé±æ-áZ Ä{oÞwõ‚, ¥ç¨-Au, ‚uÚte ‚wk {íé±}æì-r™ù÷ ²æïçÝ}æì-½h{tk
¥æ¨èÎ-ÂMÚth ƒ™. y±æ-‚™u §ã-yt „]nt©{{tk ¥Š±²êü-…tu‚t™t {txu hûtýeÞ „]nt©{ ytrŒ Þ¿t™t
EåAwf ¥çEÝæ-Ë{M‚ rðãtytuÚte Þwõ‚ yæÞt…f y™u W…Œuþf ¨æβ„æ}æì-Ëthe he‚u MÚttr…‚
fhu. (1)
¼tðtÚto : fw{the fLÞtytu™u ƒúñ[Þoft÷{tk yæÞtr…ft ‚Útt W…Œurþft rðŒw»teytu „]nMÚt yt©{™e
‚Útt Ä{orþûtt yt…e™u ©u»X ƒ™tðu. (1)

∑ȧÆÀÊÊÁÿŸËfi ÉÊÎÆÃflfiÃË ¬È⁄fiU|㜗 SÿÊŸ ‚ËfiŒ ‚ŒfiŸ ¬ÎÁÕ√ÿÊ—– •Á÷ àflÊfi L§º˝Ê
fl‚fiflÊ ªÎáÊ|ãàfl◊Ê ’˝rÊfiÔ ¬ËÁ¬Á„U ‚ÊÒ÷fiªÊÿÊ|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfiH 2H
…ŒtÚto : nu S²æïÝï-Ëw¾ yt…™the ! su y±æ-‚™u ±¨±:-«Út{ fturx™t rðît™T y™u LÎíæ:-{æÞ{
fûtt™t rðît™T §}ææ-yu Ïæíræ-rðãtÄ™ yt…™th „]nMÚttu™e ¥ç|æ-ËL{w¾ ÚtE xæë‡æ‹„é-«þkËt fhu, ‚uÚte
‚wk ¨æñ|æxææ²-ËwkŒh Ëk…r¥t ‚u rðãtÄ™™uu ÐèçÐçã-Ëthe he‚u «t fh.
Íæ넱„è-yrÄf s÷Þwõ‚ y™u ÐéÚç‹{:-y™uf Ëw¾tu™u Äthý fh™the, ÜéUHæç²Ýè-©uc fw¤™u «tÂ
fh™the ƒ™e™u ÐëçƒÃ²æ:-…tu‚t™e ¼qr{™t ¨ÎÝï-½h{tk ¨èÎ-ÂMÚt‚ ƒ™e hnu.
¥Š±²êü-…tu‚t™t hûtýeÞ „]nt©{ ytrŒ Þ¿t™t RåAwf ¥çEÝæ-Ëðorðãtytu{tk ÔÞt…f y™u
W…Œuþf …wÁ»t y±æ-‚™u §ã-yt „]nt©{{tk ¨æβ„æ}æì-MÚttr…‚ fhu. (2)
¼tðtÚto : †eytu Ëtk„tu…tk„ ðuŒ¿tt™Úte Þwõ‚ ‚Útt yiïÞo Ëw¾™t W…¼tu„ {txu …tu‚t™e Ë{t™
…r‚ytu ËtÚtu rððtn fhe™u rðãt y™u Ëwðýo ytrŒ Ä™ «t fhe™u - Ëðo }‚wytu{tk Ëw¾ŒtÞf ½h{tk
r™ðtË fhu, rðît™tu™tu Ëk„ y™u þt†tu™tu yÇÞtË ËŒt fh‚e hnu. (2)

SflÒŒ¸ˇÊÒŒ¸ˇÊfiÁ¬Ã„U ‚ËfiŒ ŒflÊŸÊfiú ‚ÈÆêŸ ’fi΄UÃ ⁄UáÊÊfiÿ– Á¬ÃflÒfiÁœ ‚ÍÆŸfl˘•Ê
‚ÈƇÊflÊfi SflÊfl‡ÊÊ ÃãflÊõ ‚¢Áflfi‡ÊSflÊ|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfiH 3H
…ŒtÚto : nu †e ! ‚wk su{ S±ñ:-…tu‚t™t Îÿæñ:-ƒ¤ y™u [‚wh ™tufhtu ËtÚtu rðã{t™ Îï±æÝæ}æì-

243

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÄtŠ{f rðît™tu™e {æÞ{tk rðã{t™ Ïæëã„ï-{nt™ Ú‡ææ²-Ëk„út{ {txu ¨é}Ýï-Ëw¾{tk ÎÿæçЄæ-ƒ¤ ‚Útt
[‚wh ™tufhtu™tu …t÷f …wÁ»t rðsÞÚte ðÄu Au, ‚u{ §ã-yt ÷tuf{tk »ç{-ðÄ‚e hnu, ¨é}Ýï-Ëw¾{tk
¥æ¨èÎ-ÂMÚth hnu.
çЄï±-su{ r…‚t ¨êݱï-…tu‚t™t …wºt™u ËwkŒh Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ ¨éàæï±æ-ËwkŒh Ëw¾ yt…™the,
S±æ±ïàææ-W¥t{ «er‚, ËwkŒh, þwØ þheh, ð† y™u y÷kfth™u Äthý fh™the ƒ™e™u „‹±æ-þheh™e
ËtÚtu ¨¢ç±àæS±-«ðuþ fh.
¥Š±²êü-„]nt©{ ytrŒ Þ¿tÚte …tu‚t™t {txu RåAt fh™th ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþf y±æ‚™u §ã-yt „]nt©{{tk ¨æβ„æ}æì-MÚttr…‚ fhu. (2)
¼tðtÚto : †eytu ÞwØ{tk …ý …tu‚t™t …r‚ytu ËtÚtu hnu. …tu‚t™t ™tufh, …wºt y™u …þwytu™wk r…‚t
Ë{t™ …t÷™ fhu. ËŒt yr‚ ©uc ð†tu y™u yt¼q»týtuÚte …tu‚t™t þhehtu™u Ëwþtur¼‚ fh‚e hnu.
rðît™tu ‚u™u ËŒt yu he‚u W…Œuþ fhu y™u †eytu …ý yu [rðît™T …r‚ytu]™u yu he‚u W…Œuþ
fÞto fhu. (3)

¬ÎÆÁÕ√ÿÊ— ¬È⁄UËfi·◊Sÿå‚Ê ŸÊ◊ ÃÊ¢ àflÊ Áfl‡flfi˘•Á÷ªÎfiáÊãÃÈ ŒflÊ—– SÃÊ◊fi¬ÎcΔUÊ
ÉÊÎÆÃflfiÃË„U ‚ËfiŒ ¬˝¡ÊflfiŒS◊ º˝ÁfláÊÊ ÿfi¡SflÊ|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfiH 4H
…ŒtÚto : nu †e ! su S„æï}æÐëcÆæ-M‚wr‚ytuu™u òýðt™e RåAwf ‚wk §ã-yt „]nt©{{tk ÐëçƒÃ²æ:…]rÚtðe™e ÐéÚè¯}æì-hûtt, ¥Œ¨:-ËwkŒh Y… ‚Útt Ýæ}æ-«rËrØ Au y™u Íæ넱„è-W¥t{ ½e ytrŒ «þkrË‚
…ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Au. „æ}æì-‚uÚte y±æ-‚thtu ç±Eï-Ëðo Îï±æ:-rðît™tu ¥ç|æxæë‡æ‹„é-Ëífth fhu, §ãyt „]nt©{{tk ¨èÎ-rðã{t™ hnu y™u su y±æ-‚™u ¥Š±²êü-…tu‚t™t hûtýeÞ „]nt©{ ytrŒ Þ¿t™t
RåAwf ¥çEÝæ-Ëf÷ rðãtytuÚte Þwõ‚ yæÞt…f y™u W…Œuþf §ã-yt „]nt©{{tk ¨æβ„æ}æì-ÂMÚt‚
fhu, ‚uÚte ‚wk ¥S}æï-y{tht {txu Ðí…汄ì-«þkrË‚ Ëk‚t™ {txu Îí籇ææ-Ä™™u ²…S±-«Œt™ fh. (4)
¼tðtÚto : su †eytu „]nt©{™e rðãt y™u r¢Þtftiþ÷{tk rðŒw»te ntuÞ, ‚u s Ëðo™u Ëw¾ yt…e
þfu Au. (4)

•ÁŒfiàÿÊSàflÊ ¬ÎÆcΔ ‚ÊfiŒÿÊêÿãÃÁ⁄UfiˇÊSÿ œòÊËZ Áflc≈ê÷fiŸË¥ ÁŒ‡ÊÊ◊Áœfi¬àŸË¥
÷ÈflfiŸÊŸÊ◊˜– ™§*◊º˝¸å‚Ê •¬Ê◊fiÁ‚ Áfl‡fl∑fi§◊ʸ Ã˘´§Á·fi⁄UR|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U
àflÊfiH 5H
…ŒtÚto : nu †e ! su „ï-‚tht ç±EÜU}ææü-Ëðo þw¼f{tuÚo te Þwõ‚, «ç¯:-rð¿tt™Œt‚t …r‚{tk-¥‹„çÚÿæS²yL‚:fhý™t ™tþhrn‚ rð¿tt™™u {~æèü}æì-Äthý fh™the, çÎàææ}æì-…qðo ytrŒ rŒþtytu™u ç±cÅ}|æÝè}æìÂMÚth fh™the |æé±ÝæÝæ}æì-Ëk‚t™tuí…r¥t r™r{¥t ½htu™e ¥ç{ÐyÝè}æì-yrÄctºte ƒ™e™u …t÷™ fh™the,
y±æ-‚™u ËqÞo™tk rfhýtu Ë{t™ ¥çÎy²æ:-…]rÚtðe™e ÐëcÆï-…eX W…h ¨æβæç}æ-½h™e yrÄftrhýe

244

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

MÚttr…‚ fhwk Awk.
su ‚wk ¥Ðæ}æì-s÷™t ª<}æ:-‚hk„ Ë{t™ Î패:-yt™kŒÞwõ‚ ¥ç¨-Au, ‚uÚte y±æ-‚™u §ã-yt
„]nt©{{tk ¥Š±²êü-hûtt {txu Þ¿t fh™th ¥çEÝæ-rðãt{tk ÔÞt…f ƒwrØÞwõ‚ yæÞt…f y™u W…Œuþf
¨æβ„æ}æì-MÚttr…‚ fhu. (5)
¼tðtÚto : su †eytu yûtÞ Ëw¾™u Wí…L™ fh™the, Ëðo rŒþtytu{tk «rËØ Þþðt¤e, rðît™T
…r‚ytuðt¤e ‚Útt r™íÞ yt™kŒ{tk hnu Au, ‚u s „]nt©{ Ä{o™t …t÷™ y™u ‚u™e WL™r‚{tk Ë{Úto
Īu Au. (5)

‡ÊÈÆ∑˝§‡ø ‡ÊÈÁøfi‡ø ª˝Òc◊ÊfiflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄fiUãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·œ
fi ÿ— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ U˜ Ô ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚fl˝Ãfi Ê—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fi Ÿ ‚Ê ˘ ãà ⁄ U Ê lÊflÊfi ¬ Î Á Õflˢß ◊  – ª˝ Ò c ◊Êfi fl Î Æ Ã Í ˘ •fi Á ÷∑§À¬fi ◊ ÊŸÊ ˘ ßãº˝ fi Á ◊fl
ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 6H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! su{ }æ}æ-{the Á²ñcÆ Kæ²-«þkËt™u ÞtuøÞ ƒ™ðt {txu su àæéÜíU:-þe½ú Äq¤™e
ð»tto y™u ‚eðú ‚t…Úte ytftþ™u {r÷™ fh™th suX {rn™tu ™-y™u àæéç™:-…rðºt fh™th y»ttZ {rn™tu
™-yu ƒL™u {¤e™u «íÞuf xæíñc}ææñ-„úe»{ «„ê-}‚w fnuðtÞ Au, su{tk ¥xÝï:-yÂø™™t ¥‹„:ÔHï¯:-{æÞ{tk
fV™t htu„tu™wk r™ðthý ¥ç¨-ÚttÞ Au. suÚte „úe»{}‚w™t {rn™tytu{tk læ±æÐë烱è-«ftþ y™u yL‚rhût
ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au, ¥æÐ:-s÷ ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au, ¥æï¯{²:-Þð y™u Ëtu{÷‚t ytrŒ
yti»trÄytu ‚Útt ¥xݲ:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™ ÐëƒÜUì-y÷„ ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au.
su{ ¨}æݨ:-rð[thþe÷, ¨±í„æ:-ËíÞt[hý Y… r™Þ{tuÚte Þwõ‚ ¥xݲ:-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe™u
¥‹„Úæ + xæí ñ c }ææñ + «„ê + ¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:-ËL{w¾ ÚtE™u Ë{Úto fh‚t Îï±æ:-rðît™tu §‹Îíç}æ±rðãw‚T Ë{t™ ‚u yÂø™ytu™e rðãtytu{tk ¥ç|樢ç±àæ‹„é-ËðoºtÚte W¥t{ he‚u «ðuþ fhu Au. ‚u{ „²æ‚u Îﱄ²æ-…h{uïh Œuð‚t™e ËtÚtu ‚{u ƒL™u [†e-…wÁ»t] §}æï-yu læ±æÐë烱è-«ftþ y™u …]rÚtðe™u
{íé±ï-r™ù÷ Y…Úte yu™t …ý ¥çÑì xæÚS±„ì-yðÞðtu™t fthýY… hË™e Ë{t™ ¨è΄}æì-rðþu»t fhe™u
¿tt™ fhe «ð‚o{t™ hntu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su …]rÚtðe ytrŒ ÂMÚt‚ ‚Útt þheh, ytí{t y™u {™{tk ÂMÚt‚ yÂø™ytu
Au, su™t rð™t „úe»{ }‚w™tu Ëk¼ð Út‚tu ™Úte. ‚u™u òýe™u ‚Útt ‚u™tu W…Þtu„ fhe™u ‚{u Ëðo™u Ëw¾
«Œt™ fhtu. (6)

‚ ¡ Í ´ ¸ §  Ã È Á ÷fi — ‚ ¡ Í * fl œ ÊÁ÷fi — ‚ ¡ Í Œ  ¸  fl Ò — ‚ ¡ Í Œ  ¸  fl Ò fl ¸ ® fi ÿ Ê Ÿ Ê œ Ò ⁄ U R Ç Ÿÿ fi àflÊ
flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿÊ|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfi ‚¡Í´¸§ÃÈÁ÷fi— ‚¡Í*flœÊÁ÷— ‚¡Ífl¸‚ÈfiÁ÷fi—

245

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚¡ÍŒ¸flÒfl¸Ó®ÿÊŸÊœÒ⁄URÇŸÿfi àflÊ flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿÊ|‡flŸÊfi˘äflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfi ‚¡Í´¸§ÃÈÁ÷fi—
‚¡Í*flœÊÁ÷fi— ‚¡Í L§º˝Ò— ‚¡ÍŒ¸flÒfl¸Ó®ÿÊŸÊœÒ⁄URÇŸÿfi àflÊ flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿÊÁ‡flŸÊfiäflÿ͸
‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfi ‚¡Í´¸§ÃÈÁ÷fi— ‚¡Í*flœÊÁ÷fi— ‚¡Í⁄UÊÁŒàÿÒ— ‚¡ÍŒ¸flÒfl¸Ó®ÿÊŸÊœÒ⁄URÇŸÿfi
àflÊ flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿÊÁ‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U àflÊfi ‚¡Í´¸§ÃÈÁ÷fi— ‚¡Í*flœÊÁ÷fi—
‚¡Í*fl‡flÒfiŒ¸flÒ— ‚¡ÍŒ¸flÒfl¸Ó®ÿÊŸÊœÒ⁄URÇŸÿfi àflÊ flÒ‡flÊŸ⁄UÊÿÊ|‡flŸÊfiäflÿ͸ ‚ÊfiŒÿÃÊÁ◊„U
àflÊfiH 7H
…ŒtÚto : nu †e ðt …wÁ»t ! su y±æ-‚™u §ã-yt s„‚{tk ¥Š±²êü-hûtt fh™th ¥çEÝæ-Ëf÷
rðãtytuÚte Þwõ‚ yæÞt…f y™u W…Œuþf …wÁ»t y™u †e ±ñEæÝÚæ²-Ëðo …ŒtÚttuo™e «tr {txu ¥xݲïyÂø™rðãt {txuu ¨æβ„æ}æì-r™Þwõ‚ yÚtto‚T-MÚttr…‚ fhu y™u y{u …ý y±æ-‚{tu™u MÚttr…‚ fheyu.
‚wk «„éç|æ:-ðËk‚ y™u ð»ttorŒ }‚wytu{tk ¨…ê:-yuf Ë{t™ ‚]r ðt Ëuð™ fh™th, ç±{æç|æ:s÷tuÚte ¨…ê:-«er‚Þwõ‚, Îï±ñ:-©uc „wýtu™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™ «er‚ðt¤e ðt «er‚ðt¤t ‚Útt ±²æïÝæ{ñ:Sð™ ytrŒ ðt „tÞºte ytrŒ AkŒtu™e ËtÚtu ËkƒkÄ {txu Îï±ñ:-rŒÔÞ Ëw¾ yt…™th «týtu™e ËtÚtu ¨…ê:Ë{t™ Y…Úte «er‚ y™u ‚u™wk Ëuð™ fh™th ƒ™tu.
nu …wÁ»ttÚteo †e ðt …wÁ»t ! su y±æ-‚™u §ã-yt „]nt©{{tk ±ñEæÝÚæ²-Ëðo s„‚™t ™tÞf ¥xݲïrð¿tt™Œt‚t Eïh™e «tr {txu ¥Š±²êü-hûtf ¥çEÝæ-Ëf÷ rðãtytu{tk ÔÞt yæÞt…f y™u
W…Œuþf ¨æβ„æ}æì-MÚttr…‚ fhu, su y±æ-‚™u †e ðt …wÁ»t™u y{u MÚttr…‚ fheyu.
‚wk «„éç|æ:-}‚wytu™e ËtÚtu, ¨…ê:-…wÁ»ttÚteo, ç±{æç|æ:-rðrðÄ «fth™t …ŒtÚttu™
o t Äthý {txu «týtu™e
[uütytu ËtÚtu, ¨…ê:-Ë{t™ Ëuð™ fh™th, ±¨éç|æ:-yÂø™ ytrŒ ytX …ŒtÚttuo™e ËtÚtu ¨…ê:-«er‚Þwõ‚
y™u ±²æïÝæ{ñ:-rð¿tt™™tu ËkƒkÄ fhtð™th Îï±ñ:-ËwkŒh rðît™tu ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™ «er‚ðt¤e ƒ™tu.
nu rðãtæÞÞ™{tk «ð]¥t ƒúñ[trhýe ðt ƒúñ[the ! su y±æ-‚™u §ã-yt ƒúñ[Þto©{{tk ±ñEæÝÚæ²Ëðo {™w»Þtu™t Ëw¾™tk ËtÄ™ ¥xݲï-þt†tu™t rð¿tt™ {txu ¥Š±²êü-…t÷f ¥çEÝæ-Ëf÷ rðãtÞwõ‚
yæÞt…f y™u W…Œuþf ¨æβ„æ}æì-r™Þwõ‚ fhu y™u su y±æ-y{u …ý ‚™u MÚttr…‚ fheyu.
‚wk «„éç|æ:-}‚wytu™e ËtÚtu ¨…ê:-y™wfq¤ Ëuð™ fh™th ç±{æç|æ:-rðrðÄ …ŒtÚttuo™t Äthý {txu
«tý™e [uütytuÚte ¨…ê:-Ë{t™ «er‚Þwõ‚ LÎíñ:-«tý, y…t™, ÔÞt™, WŒt™, Ë{t™, ™t„, fq{o,
f]f÷, ŒuðŒ¥t, Ä™ksÞ y™u Sðtí{t yu yr„Þth ¨…ê:-y™wËth Ëuðt fhtð™th y™u ±²æïÝæ{ñ:ðuŒtrŒ þt†tu™t yæÞt…™™tu «ƒkÄ fh™th Îï±ñ:-rðît™™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™ «er‚ðt¤t ƒ™tu.
nu …qýo rðãtÚte Þwõ‚ †e ðt …wÁ»t ! su y±æ-‚™u §ã-ËkËth{tk ±ñEæÝÚæ²ì-Ëðo {™w»Þtu {txu …qýo
Ëw¾ ËtÚtu ¥xݲï-…qýo rð¿tt™ {txu ¥Š±²êü-hûtf ¥çEÝæ-þe½ú ¿tt™Œt‚t ¨æβ„æ}æì-r™Þ‚ fhu y™u
su-y±æ-‚™u y{u r™Þwõ‚ fheyu.
‚wk «„éç|æ:-}‚wytu™e ËtÚtu ¨…ê:-y™wfq¤ yt[hý ËtÚtu ç±{æç|æ:-rðrðÄ «fth™e ËíÞr¢Þtytu
ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™ «er‚Þwõ‚ ¥æçÎy²ñ:-ð»to™t ƒth {rn™tytu™e ËtÚtu ¨…ê:-y™wfq¤ ytnthrðnthÞwõ‚

246

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u ±²æïÝæ{ñ:-…qýorðãt™wk rð¿tt™ y™u «[th™tu «ƒkÄ fh™th Îï±ñ:-…qýo rðãtÞwõ‚ rðît™tu™t ¨…ê:y™wfq¤ «er‚ðt¤t ƒ™tu.
nu ËíÞ yÚttuo™tu W…Œuþ fh™the †e ðt …wÁ»t su y±æ-‚™u §ã-yt s„‚{tk ±ñEæÝÚæ²-Ëðo
{™w»Þtu™u rn‚fthe ¥xݲï-W¥t{ rþûtt™t «ftþ {txu ¥Š±²ê-ü ƒúñrðãt™t hûtf ¥çEÝæ-þe½ú ¼ýtð™thyæÞt…f y™u W…Œuþf ¨æβ„æ}æì-ÂMÚt‚ fhu y™u su y±æ-‚™u y{u r™Þ‚ fheyu.
‚wk «„éç|æ:-ft÷, ûtý ytrŒ Ëðo yðÞðtu ËtÚtu ¨…ê:-y™wfq¤ Ëuð™ fh™th ç±{æç|æ:-Ëw¾tu{tk
ÔÞt…f Ëðo r¢Þtytu ¨…ê:-y™wËth ƒ™e™u ç±Eñ:-Ëðo Îï±ñ:-ËíÞtu…Œuþf rðît™tu™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™
«er‚ Þwõ‚ y™u ±²æïÝæ{ñ:-ft{™t™u ÞtuøÞ Sð™™tu ËkƒkÄ fhtð™th Îï±ñ:-…htu…fth {txu ËíÞ y™u
yËíÞ™t ¿tt‚tytu™e ËtÚtu ¨…ê:-Ë{t™ «er‚ðt¤t ƒ™tu. (7)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk {™w»Þ™tu sL{ «t fhe™u †eytu rðŒw»te y™u …wÁ»ttu rðît™T ƒ™e™u
su ƒúñ[Þo, rðãt y™u Ëwrþûtt„úný ytrŒ þw¼ f{tuo{tk MðÞk «ð]¥t ƒ™e™u su yLÞtu™u «ð]¥t fhu,
‚uytu yu f{tuo{tk «ð]¥t ƒ™e™u, …h{uïhÚte ÷E™u …]rÚtðe …ÞoL‚™t …ŒtÚttuo™t ÞÚttÚto rð¿tt™Úte W…Þtu„
„úný fhe™u, Ëðo }‚wytu{tk MðÞk Ëw¾e hnu ‚Útt yLÞtu™u …ý Ëw¾e fhu. (7)

¬˝ÊáÊê◊fi ¬ÊsԬʟê◊fi ¬ÊÁ„U √ÿÊŸê◊fi ¬ÊÁ„U øˇÊfiÈ◊¸˘©U√ÿʸ Áfl÷ÊfiÁ„U üÊÊòfiÊê◊
‡ÀÊÊ∑§ÿ– •¬— Á¬ãflÊÒ·fiœË*¡ãfl Ám¬ÊŒfifl øÃÈfic¬Êà¬ÊÁ„U ÁŒflÊ flÎ|c≈U◊⁄fiUÿH 8H
…ŒtÚto : nu …r‚ ðt †e ! ‚wk ©Ã²æü-y™uf «fth™e r¢ÞtÚte }æï-{the Ðíæ‡æ}æì-™tr¼Úte W…h [t÷™th
«týðtÞw™e Ðæçã-hûtt fh, }æï-{tht ¥ÐæÝ}æì-™tr¼™e ™e[u „r‚ fh™th y…t™ ðtÞw™e Ðæçã-hûtt
fh, }æï-{tht òæÝ}æì-rðrðÄ þheh™e ËkrÄytu{tk „r‚ fh™th ÔÞt™ ðtÞw™e Ðæçã-hûtt fh, }æï-{tht
™ÿæé:-™uºttu™u ç±|ææçã-«ftrþ‚ fh, }æï-{tht Ÿææï~æ}æì-ft™tu™u ÔHæïÜU²-þt†™t ©ðýÚte ËkÞwõ‚ fh,
¥Ð:-«týtu™u çЋ±-…wü fh, ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ðt sð ytrŒ yti»trÄytu™u ç…‹±-«t fh, çmÐæ„ì{™w»Þ ytrŒ ƒu …„ðt¤t «týeytu™e ¥±-hûtt fh, ™„écÐæ„ì-[tu…„t „tÞ ytrŒ™e Ðæçã-hûtt fh.
su{ ËqÞo çα:-…tu‚t™t «ftþÚte ±ëçcÅ}æì-ð»tto fhu Au, ‚u{ ½h™t ftÞtuo™u »Ú²-©uc he‚u «tÂ
fh. (8)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»t MðÞkðh rððtn fhe™u yíÞk‚ «u{…qðof …hM…h «týtu™e Ë{t™ r«Þ yt[hý,
þt†tu™wk ©ðý y™u yti»trÄ ytrŒ™wk Ëuð™ fhe™u Þ¿tÚte ðhËtŒ ðhËtðu. (8)

◊ÍƜʸ flÿfi— ¬˝¡Ê¬fiÁÇ¿U㌗ ˇÊòÊ¢ flÿÊ ◊ÿfi㌢ ¿UãŒÊfi ÁflCÔUê÷Ê flÿÊ˘Áœfi¬ÁÇ¿UãŒÊfi
Áfl‡fl∑fi§◊ʸ flÿfi— ¬⁄U◊cΔUË ¿UãŒÊfi flSÃÊ flÿÊfi Áfl’ÀÊ¢ ¿UãŒÊ flÎ|cáÊfl¸ÿÊfi Áfl‡ÊÊÀÊ¢
¿U㌗ ¬ÈLfi§·Ê flÿfiSÃãº˝¢ ¿UãŒÊfi √ÿÊÉÊ˝Ê flÿÊ˘ŸÓÊœÎCÔ¢U ¿UãŒfi— Á‚ö„UÊ flÿfi‡¿UÁŒ‡¿UãŒfi—

247

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬cΔUflÊ«˜UÔ flÿÊfi ’΄UÃË ¿UãŒfi˘©UˇÊÊ flÿfi— ∑§∑ȧ¬˜Ô ¿UãŒfi˘´§·÷Ê flÿfi— ‚ÃÊ’Îfi„UÃË
¿UãŒfi—H 9H
…ŒtÚto : nu †e ðt …wÁ»t ! }æê{æü-rþh™e Ë{t™ W¥t{ ƒútñý™wk fw¤ ‚Útt Ðí…æÐç„:-«ò™t hûtf
htò Ë{t™ ‚wk ±²:-ft{™t™u ÞtuøÞ, }沋Î}æì-Ëw¾ŒtÞf, À‹Î:-ƒ÷Þwõ‚, ÿæ~æ}æì-ûtrºtÞ fw¤™u «uhýt
fh-«t fh.
ç±cÅ}|æ:-ði~Þtu™e hûtt {txu ¥ç{Ðç„:-yrÄct‚t …wÁ»t htò Ë{t™ ‚wk ±²:-LÞtÞ, y™u rð™ÞÞwõ‚
À‹Î:-MðtÄe™ …wÁ»t™u «uhýt fh.
ç±EÜU}ææü-Ëðo ©uc f{o fh™th ÐÚ}æïcÆè-Ëðo™t Mðt{e htò™e Ë{t™ ‚wk ±²:-ft{™t fhðt
ÞtuøÞ À‹Î:-MðtÄe™‚t™e »Ú²-ð]rØ fh.
±S„:-Ëðo ÔÞðnthtuÚte Þwõ‚ …wÁ»t Ë{t™ ‚wk ±²:-y™uf «fth™t ÔÞðnthtu{tk ÔÞt…e ç±ÏæH}æìrðrðÄ ƒ¤ {txu À‹Î:-yt™kŒ™e ð]rØ fh.
±ëçc‡æ:-Ëw¾™wk ®Ë[™ fh™th Ë{t™ ‚wk ç±àææH}æì-rðM‚thÞwõ‚ ±²:-Ëw¾ŒtÞf À‹Î:-MðtÄe™‚t™e
ð]rØ fh.
ÐéL¯:-…wÁ»ttÚto™e su{ ‚wk ±²:-ft{™t fhðt ÞtuøÞ „‹Îí}æì-fwxwkƒ™t ÄthýY… f{o À‹Î:-y™u
ƒ¤™e ð]rØ fh.
òæÍæí:-su rðrðÄ «fth™t …ŒtÚttuo™u Ëthe he‚u Ëqk½u Au, ‚u sL‚w Ë{t™ htò ‚wk ±²:-ft{™t
fhðt ÞtuøÞ ¥Ýæ{ëcÅ}æì-áZ À‹Î:-ƒ¤™e ð]rØ fh.
ô¨ã:-…þw ytrŒ™u {th™th ®Ën Ë{t™ …ht¢{e htò ‚wk ±²:-…ht¢{ ËtÚtu ÀçÎ:-r™htuÄ
[ytåAtŒ™] y™u À‹Î:-«ftþ™e ð]rØ fh.
ÐcƱæÅì-…eX …h ðs™ W…tz™tht Ÿx ð„uhu Ë{t™ ði~Þ ‚wk Ïæëã„è-{nt™ ±²:-ƒ¤Þwõ‚ À‹Î:…ht¢{™u «uhýt fh-«t fh.
©ÿææ-[ðeÞo] Ëu[™ fh™th ð]»t¼-ƒ¤Œ Ë{t™ þqÿ ‚wk ±²:-yr‚ ƒ¤ {txu ÜUÜéUÐì-rŒþtytu
y™u À‹Î:-yt™kŒ™e ð]rØ fh.
«¯|æ:-„r‚þe÷ …þw Ë{t™ ™tufh ‚wk ±²:-ƒ¤™e ËtÚtu ¨„æïÏæëã„è-{nt™ À‹Î:-Mð‚kºt‚t™e
«uhýt fh-«t fh. (9)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»ttuyu ƒútñý ytrŒ ðýtuo™u Mð‚kºt fhe™u, ðuŒ ytrŒ™tu «[th fhe™u, yt¤Ë
ytrŒ™tu íÞt„ fhe™u, þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u {nt™ ƒ¤™e ËŒt ð]rØ fhðe òuEyu (9)

•®Ÿ«˜UÔflÊãflÿfi— ¬Áñ‡¿UãŒÊfi œŸÈfl¸ÿÊ ¡ªfiÃË ¿ãŒSòÿÁflfl¸ÿfi|SòÊc≈ÈU¬˜Ô ¿UãŒÊfi
ÁŒàÿflÊ«˜UÔ flÿÊfi Áfl⁄UÊ≈˜UÔ ¿U㌗ ¬ÜøÊfiÁflfl¸ÿÊ ªÊÿòÊË ¿UãŒfi|SòÊflà‚Ê flÿfi˘ ©U|cáÊ∑˜Ô§
¿UãŒfiSÃÈÿ¸flÊ«˜UÔ flÿÊfi˘ŸÈÆc≈ÈU¬˜Ô ¿UãŒfi—H 10H

248

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu †e ðt …wÁ»t ! ¥ÝÇì±æÝì-„tÞ y™u ƒ¤Œ™e Ë{t™ ƒ¤ðt™ ƒ™e™u ‚wk Тçv„:«fx À‹Î:-Mð‚kºt ±²:-ƒ¤™e «uhýt fh.
{ïÝé:-ŒqÄ yt…™the „tÞ Ë{t™ ‚wk …xæ„è-s„‚™t W…fthf À‹Î:-yt™kŒ™e ±²:-ft{™tytu™e
ð]rØ fh.
~²ç±:-ºtý-½Uxe, ƒfhe y™u „tÞ™t yæÞût Ë{t™ ð]rØÞwõ‚ ƒ™e™u ‚wk ç~æcÅéÐì-¿tt™, f{o y™u
W…tË™t {txu À‹Î:-Mð‚kºt ±²:-Wí…r¥t™e ð]rØ fh.
çÎy²±æÇì-…]rÚtðe-¼qr{ ¾uzðtÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ sð ytrŒ™u «t fhtð™the r¢Þt Ë{t™ ‚wk
ç±ÚæÅì-rðrðÄ «ftþÞwõ‚ À‹Î:-yt™kŒfthf ±²:-«tr™e ð]rØ fh.
Ð@æç±:-…tk[ RrLÿÞtu™e hûtt nu‚w yti»trÄ Ë{t™ ‚wk xææ²~æè-„tÞºte À‹Î:-{kºt™t ±²:-rð¿tt™™e
ð]rØ fh ç~æ±y¨-¿tt™, f{o y™u W…tË™t™t RåAwf Ë{t™ ‚wk ©çc‡æÜUì-Œw:¾™tþf À‹Î:-Mð‚kºt ±²:…ht¢{™e ð]rØ fh.
„é²ü±æÅì-[thuÞ ðuŒtu™e «tr fhtð™th …wÁ»t™e Ë{t™ ‚wk ¥ÝécÅéÐì-y™wfq¤ ÂMÚtr‚ {txu À‹Î:Ëw¾ËtÄf ±²:-RåAt™e «r‚rŒ™ ð]rØ fh. (10)
¼tðtÚto : su{ ƒ¤Œ ð„uhu™e hûtt fhe™u, ¾uzq‚ ÷tuftu yL™ ytrŒ Wí…L™ fhe™u Ëðo™u Ëw¾e
fhu Au, ‚u{ rðît™T †e-…wÁ»t rðãtytu™tu «[th fhe™u Ëðo™u yt™krŒ‚ fhu Au. (10)

ßãº˝ÊfiÇŸË˘•√ÿfiÕ◊ÊŸÊÁ◊CÔUfi∑§Ê¢ ŒÎö„Uâ ÿÈÆfl◊˜Ô–
¬ÎÆDÔUŸ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢ•ãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ø Áfl’Êfiœ‚H 11H
…ŒtÚto : nu §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u ËqÞoË{t™ rðã{t™ †e-…wÁ»ttu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¥Ã²ƒ}ææÝæ}æìy[÷ ƒwrØ™u «t fhe™u §cÅÜUæ}æì-Ekx Ë{t™ „]nt©{™u ö¢ã„}æì-áZ fhtu.
su{ læ±æÐë烱è-«ftþ y™u ¼qr{ ÐëcÆïÝ-…eXÚte ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™u ƒtrÄ‚ fhu Au, ‚u{ ‚{u
Œw:¾tu y™u þºtwytu™u ƒtrÄ‚-…erz‚ fhtu.
nu …wÁ»t ! su{ ‚wk Mð…í™e™e …ezt™u ç±Ïææ{¨ï-rðþu»t Y…Úte Œqh fhu Au, ‚u{ yu †e …ý ‚the
Ëðo …ezt™u Œqh fhu. (11)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T y™u ËqÞo s÷ ðhËtðe™u yti»trÄ ytrŒ™e ð]rØ fhu Au, ‚u{ †e-…wÁ»t
fwxwkƒ™e ð]rØ fhu.
su{ «ftþ y™u …]rÚtðe ytftþ™u ytåAtrŒ‚ fhu Au, ‚u{ „]nt©{™t ÔÞðnth™u †e-…wÁ»t
Ëwþtur¼‚ fhu. (11)

Áfl‡fl∑fi§◊ʸ àflÊ ‚ÊŒÿàflãÃÁ⁄fiUˇÊSÿ ¬ÎÆDÔU √ÿøfiSflÃË¥ ¬˝ÕfiSflÃË◊ãÃÁ⁄fiUˇÊ¢
ÿë¿UÊãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ŒÎö„UÊãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë—– Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi˘¬ÊŸÊÿfi √ÿÊŸÊÿÊfiŒÊŸÊÿfi
¬˝ÁÃcΔUÊÿÒfi øÁ⁄UòÊÊfiÿ– flÊÿÈc≈˜UÔflÊÁ÷¬ÊfiÃÈ ◊sÔÊ SflSàÿÊ ¿U*Œ·Ê ‡ÊãÃfi◊Ÿ ÃÿÊfi

249

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 12H
…ŒtÚto : nu †e ! ç±EÜU}ææü-Ëðo þw¼f{tuo{tk fwþ¤ …r‚ su{ ò™S±„è}æì-«þM‚ rðît™T y™u
Ëífthðt¤e, ÐíƒS±„è}æì-W¥t{ rðM‚]‚ rðãtðt¤e, ¥‹„çÚÿæS²-«ftþ™t ÐëcÆï-yuf ¼t„{tk y±æ-‚™u
¨æβ„é-MÚttr…‚ fhu.
‚wk ç±ES}æñ-Ëðo Ðíæ‡ææ²-«tý, ¥ÐæÝæ²-y…t™, òæÝæ²-ÔÞt™ y™u ©ÎæÝæ²-WŒt™Y… þheh™t
ðtÞw ‚Útt Ðíç„cÆæ²ñ-«r‚ct, ™çÚ~ææ²-þw¼ f{tuo™t yt[hý {txu ¥‹„çÚÿæ}æì-s÷trŒ™u ²ÓÀ-ytÃÞt
fh ; ¥‹„çÚÿæ}æì-«þkrË‚ þwØ s÷Þwõ‚ yL™ y™u Ä™ ytrŒ™e ö¢ã-ð]rØ fh; ¥‹„çÚÿæ}æì-{Äwh ytrŒ
„wýtuÚte Þwõ‚ htu„™tþf ytftþ{tk hnu÷tk Ëðo …ŒtÚttuo™tu }ææôã¨è:-™tþ ™ fh.
su y±æ-‚™u ±æ²é:-«tý Ë{t™ r«Þ …r‚ }æsæ-S±Sy²æ-Ëw¾Y… r¢ÞtÚte, À<ίæ-«ftþÚte àæ‹„}æïÝyíÞk‚ Ëw¾fthf rð¿tt™Úte ‚the ¥ç|æÐæ„é-ËðoºtÚte hûtt fhu Au, ‚uÚte ‚wk „²æ-‚u Îﱄ²æ-rŒÔÞ Ëw¾
«Œt™ fh™th rðã{t™ «r‚Y… Œuð‚t ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-ÔÞt…f ðtÞw™e Ë{t™ {íé±æ-r™ù÷ ¿tt™Úte
Þwõ‚ ¨èÎ-ÂMÚth hnu. (12)
¼tðtÚto : su{ …wÁ»t †e™u þw¼ f{tuo{tk r™Þwõ‚ fhu, ‚u{ †e …ý …tu‚t™t …r‚™u «urh‚ fhu
suÚte r™hk‚h yt™kŒ™e ð]rØ ÚttÞ. (12)

⁄UÊôÿfiÁ‚ ¬˝ÊøË ÁŒ|Çfl⁄UÊ«fiUÁ‚ ŒÁˇÊfiáÊÊ ÁŒ∑˜Ô§ ‚◊˝Ê«fiUÁ‚ ¬˝ÃËøË ÁŒ∑˜Ô§
Sfl⁄UÊ«USÿÈŒËfiøË ÁŒªÁœfi¬àãÿÁ‚ ’΄UÃË ÁŒ∑˜Ô§H 13H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk Ðíæ™è-…qðo çÎÜUì-rŒþt Ë{t™ Úæ¿æè-«ftþ{t™ ¥ç¨-Au; Îçÿæ‡ææ-Œrûtý
çÎÜUì-rŒþt Ë{t™ ç±ÚæÅì-rðrðÄ rð™Þ, rðãt y™u «ftþÞwõ‚ ¥ç¨-Au; Ðí„è™è--…rù{ çÎÜUìrŒþt Ë{t™ ¨}æíæÅì-[¢ð‚eo htò Ë{t™ W¥t{ Ëw¾Þwõ‚ …]rÚtðe …h «ftþ{t™ ¥ç¨-Au; ©Îè™èW¥th çÎÜUì-rŒþt™e Ë{t™ S±ÚæÅì-MðÞk «ftþ{t™ ¥ç¨-Au; Ïæëã„è-{nt™ çÎÜUì-W…h y™u ™e[u™e
rŒþt Ë{t™ ¥ç{ÐyÝè-½h{tk yrÄfth «t fhu÷e …í™e ¥ç¨-Au ‚uÚte ‚wk Ëðo …r‚ ytrŒ™u ‚]Â
fh. (13)
¼tðtÚto : su{ rŒþtytu Ëðoºt ÔÞt Au, Ëðo™u MÚtt™ ytrŒ ƒ‚tð™th Au y™u ûttu¼ hrn‚
Au, ‚u{ †e …ý þw¼ „wý, f{o, Mð¼tðÚte Þwõ‚ ƒ™u. (13)

Áfl‡fl∑fi§◊ʸ àflÊ ‚ÊŒÿàflãÃÁ⁄fiUˇÊSÿ ¬ÎÆDUÔ ÖÿÊÁÃfic◊ÃË◊˜–Ô Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi˘¬ÊŸÊÿfi
√ÿÊŸÊÿ Áfl‡fl¢ ÖÿÊÁÃfiÿ¸ë¿U– flÊÿÈCUÔ ˘Áœfi¬ÁÃSÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 14H
¼tðtÚto : nu †e ! su Á²æïç„c}æ„è}æì-yr‚ rð¿tt™ðt¤e y±æ-‚™u ç±ES}æñ-Ëðo Ðíæ‡ææ²-«tý,
¥ÐæÝæ²-y…t™, òæÝæ²-ÔÞt™™e …wrü {txu ¥‹„çÚÿæS²-s÷™t ÐëcÆï-W…h™t ¼t„{tk ç±EÜU}ææüËðo þw¼ f{tuo™t RåAwf …r‚ ¨æβ„é-MÚttr…‚ fhu; ‚uÚte ‚wk ç±E}æì-Ëk…qýo Á²æïç„:-rð¿tt™™u ²ÓÀ-

250

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

„úný fh. (14)
su ±æ²é:-«tý Ë{t™ r«Þ „ï-‚thtu ¥ç{Ðç„:-Mðt{e Au „²æ-‚u Îﱄ²æ-Œuð MðY… …r‚™e
ËtÚtu {íé±æ-áZ ¥çXÚS±„ì-ËqÞo Ë{t™ ¨èÎ-ÂMÚth hnu. (14)
¼tðtÚto : †e ƒúñ[Þo…qðof MðÞk rðŒw»te ƒ™e™u þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e ð]rØ {txu …tu‚t™t
Ëk‚t™tu™u ËŒt rð¿tt™ «Œt™ fhu. (14)

Ÿ÷fi‡ø Ÿ÷Sÿ~‡ø flÊ*·Ó®∑§ÊflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄UfiãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·œ
fi ÿ— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ U˜ Ô ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚fl˝Ãfi Ê—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fiŸ‚Ê˘ãÃ⁄UÊ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢß◊– flÊ*·®fi∑§ÊflÎÆÃ͢•fiÁ÷∑§À¬fi◊ÊŸÊ˘ßãºfi˝Á◊fl
ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 15H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u-su Ý|æ:-ðtŒ¤tu™u ƒtkÄ™th ©tðý {rn™tu Au ™-y™u Ý|æS²:ð»tto™tu {æÞ¼t„e ¼tŒhðtu {rn™tu Au ™-yu ƒL™u ±æ<¯ÜUæñ-ð»tto «„ê-É‚w™t {rn™tytu }æ}æ-{tht
Á²ïcÆ Kæ²-«þkËt …tºt Au, su{tk ¥xÝï:-W»ý ‚Útt ¥‹„:ÔHï¯:-suðt {æÞ{tk þe‚ M…þo ¥ç¨-ÚttÞ
Au. suÚte læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{ Ë{Úto ƒ™u Au, ‚u™t ¼tu„{tk ‚{u ƒL™u ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto ƒ™tu.
su{ }‚wÞtu„ ¥æÐ:-s÷ y™u ¥æï¯{²:-yti»trÄytu ðt ¥xݲ:-yÂø™ ÐëƒÜUì-s÷Úte y÷„
Ë{Úto ƒ™u Au, ‚u{ ¨±í„æ:-Ë{t™ ðú‚ ©uc r™Þ{ ¨}æݨ:-Ë{t™{™-¿tt™ yt…™th ¥xݲ:‚usMðe rðît™T ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u.
²ïï-su §}æï-læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{ ð»tto}‚w™t „wýtu{tk Ë{Úto ƒ™u Au ‚u™u ±æ<¯ÜUæñ«„ê-ð»tto}‚wY… ¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:-ËðoºtÚte Ëw¾ {txu Ë{Úto fh‚tk Îï±æ:-rðît™ §‹Îíç}æ±-rðãw‚T Ë{t™
«ftþ y™u ƒ¤™u „²æ-‚u Îﱄ²æ-rŒÔÞð»tto ËtÚtu ¥ç|樢ç±àæ‹„é-ËL{w¾ ÚtE™u Ëthe he‚u hnu, ¥‹„Úæ‚u ƒL™u {rn™tytu{tk «ðuþ fhe™u ¥çXÚS±„ì-«tý™e Ë{t™ …hM…h «u{Þwõ‚ {íé±ï-r™ù÷ ¨è΄}æìhntu. (15)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™e Ë{t™ ð»tto}‚w{tk [W…Þtu„e] Ët{„úe™tu [«Út{Úte] Ëk„ún fhe
÷uðtu òuEyu. suÚte ð»tto}‚w{tk Ëðo Ëw¾ «t ÚttÞ. (15)

ß·‡øÊ¡¸‡øfi ‡ÊÊ⁄URŒÊflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄fiUãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·œ
fi ÿ— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ U˜ Ô ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚fl˝Ãfi Ê—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fiŸ‚Ê˘ãÃ⁄UÊ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢß◊– ‡ÊÊ®⁄URŒÊflÎÆÃ͢•fiÁ÷∑§À¬fi◊ÊŸÊ˘ßãºfi˝Á◊fl ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 16H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ §¯:-ft{™t ÞtuøÞ ytËtu {rn™tu Au ™-y™u ª…ü:-su{tk Ëðo …ŒtÚto

251

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ƒ÷ «t fhu Au ‚u fth‚f {rn™tu Au ™-yu ƒL™u {rn™tytu àææÚÎæñ-þhŒ «„ê-}‚w™t {rn™tytu
}æ}æ-{tht Á²ñcÆ Kæ²:-«þkËt…tºt Ëw¾ yt…ðt {txu Au, su™t ¥‹„:ÔHï¯:-{æÞ{tk ®fr[‚T þe‚M…þo
¥ç¨-ÚttÞ Au, ‚u læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{™u ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto fhu Au, ¥æÐ:-s÷ y™u ¥æï¯{²:yti»trÄytu ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au, ¨±í„æ:-Ëðo ftÞtuo™t r™Þ{ fh™th ¥xݲ:-þheh™t yÂø™
ÐëƒÜUì-y÷„ ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au ²ï-su ¥‹„Úæ-{æÞ{tk ¨}æݨ:-{™ ËkƒkÄe ¥xݲ:-ƒnth™tu
yÂø™ §}æï-yu læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{™u ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto fhu.
àææÚÎæñ-þhŒ «„ê-}‚w™t ƒL™u {rn™tytu{tk §‹Îíç}æ±-…h{ yiïÞo Ë{t™ ¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:ËðoºtÚte yt™kŒ™e RåAt fh‚tk Îï±æ:-rðît™tu ¥ç|樢ç±àæ‹„é-«ðuþ fhu, „²æ-‚u Îﱄ²æ-rŒÔÞ þhŒ
}‚w Y… Œuð‚t™t r™Þ{™e ËtÚtu {íé±ï-r™ù÷ Ëw¾ ¨è΄}æì-«t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u Á²ñcƲæ²-«þkrË‚
Ëw¾ «t fhðt {txu ÞtuøÞ Atu. (16)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! þhŒ }‚w{tk su W…Þtu„e …ŒtÚto Au, ‚u™u ËBÞfT he‚u ËkMf]‚ fhe™u ‚{u
‚u™wk Ëuð™ fhtu. (16)

•ÊÿfiÈ◊¸ ¬ÊÁ„U ¬˝ÊáÊ¢ ◊fi ¬ÊsԬʟ¢ ◊fi ¬ÊÁ„U √ÿÊŸ¢ ◊fi ¬ÊÁ„U øˇÊÈfi◊¸ ¬ÊÁ„U üÊÊòʯ
◊ ¬ÊÁ„U flÊøfiê◊ Á¬ãfl ◊ŸÊfi ◊ Á¡ãflÊà◊ÊŸfiê◊ ¬ÊÁ„U ÖÿÊÁÃfi◊¸ ÿë¿UH 17H
…ŒtÚto : nu †e ðt …wÁ»t ! }æï-{tht ¥æ²é:-Sð™™e Ðæçã-hûtt fh; }æï-{tht Ðíæ‡æ}æì-«tý™e Ðæçãhûtt fh; }æï-{tht ¥ÐæÝ}æì-y…t™ðtÞw™e Ðæçã-hûtt fh; }æï-{tht òæÝ}æì-ÔÞt™™e Ðæçã-hûtt fh;
}æï-{tht ™ÿæé:-™uºttu™e Ðæçã-hûtt fh; }æï-{tht Ÿææï~æ}æì-ft™tu™e Ðæçã-hûtt fh; }æï-{the ±æ™}æì-ðtýe™u
çЋ±-ËwþwrûttÚte Þwõ‚ fh; }æï-{tht }æÝ:-{™™u ç…‹±-‚] fh; }æï-{tht ¥æy}ææÝ}æì-[u‚™ ytí{t™e
Ðæçã-hûtt fh y™u }æï-{™u Á²æïç„:-rð¿tt™ ²ÓÀ-«Œt™ fh. (17)
¼tðtÚto : †e …wÁ»t™e y™u …wÁ»t †e™e su{ ytÞw™e ð]rØ ÚttÞ, ‚u{ r™íÞ yt[hý fhu. (17)

◊Ê ë¿UãŒfi— ¬˝◊Ê ë¿UãŒfi— ¬˝ÁÃ◊Ê ë¿UãŒÊfi˘•dËflÿ‡¿UãŒfi— ¬Áñ ‡¿UãŒfi˘©U|cáÊ∑§˜
¿UãŒÊfi ’΄UÃË ¿UãŒÊfi˘ŸÈÆc≈ÈU¬˜Ô ¿UãŒÊfi Áfl⁄UÊ≈˜Ô ¿UãŒÊfi ªÊÿòÊË ¿UãŒfi|SòÊc≈ÈU¬˜Ô ¿UãŒÊ ¡ªfiÃË
¿UãŒfi—H 18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ‚{u }ææ-…rh{tý-{t… {txu À‹Î:-yt™kŒfthf Au, Ðí}ææ-«{tý™tu nu‚w ƒwrØ
À‹Î:-ƒ¤ Au, Ðíç„}ææ-«‚er‚ r™ùÞ™e nu‚w r¢Þt À‹Î:-Mð‚kºt‚t Au, ¥dè±²:-ƒ¤ y™u ftÂL‚
fh™th yL™trŒ …ŒtÚto À‹Î:-ƒ÷fthe rð¿tt™ Au, ÐçV„:-…tk[ yðÞðtuÚte Þwõ‚ Þtu„ À‹Î:-«ftþ
Au, ©çc‡æÜUì-M™un À‹Î:-«ftþ Au, Ïæëã„è-{nt™ «ð]r¥t À‹Î:-yt©Þ Au, ¥ÝécÅéÐì-Ëw¾tu™wk yt÷kƒ™
À‹Î:-¼tu„ Au, ç±ÚæÅì-rðrðÄ rðãtytu™tu «ftþ À‹Î:-rð¿tt™ Au, xææ²~æè-„tÞf™t hûtf Eïh À‹Î:‚u™tu ƒtuÄ Au, ç~æcÅéÐì-ºtýu Ëw¾tu™t yt©Þ À‹Î:-yt™kŒfthe Au y™u …xæ„è-su{tk Ëðo s„‚T „r‚
fhu Au ‚u À‹Î:-…ht¢{ Au ‚u™u „úný fhe™u ‚Útt òýe™u Ëðo™u Ëw¾Þwõ‚ fhtu. (18)

252

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : su {™w»Þ «{tý = ƒwrØ ytrŒ îtht Ä{oÞwõ‚ f{tuo™u rËØ fhu Au, ‚uytu Ëw¾tuÚte
þtu¼tÞ{t™ ƒ™u Au. (18)

¬ÎÆÁÕflË ¿UãŒÊ˘ãÃÁ⁄fiUˇÊ¢ ¿UãŒÊ lÊÒ‡¿U㌗ ‚◊ʇ¿UãŒÊ ŸˇÊfiòÊÊÁáÊ ¿UãŒÊ
flÊ∑˜§Ô ¿UãŒÊ ◊Ÿ‡¿UãŒfi— ∑뤮 Á·‡¿UãŒÊ Á„U⁄Ufi áÿ¢ ¿UãŒÊ ªÊÒ‡¿UãŒÊ˘ ¡Êë¿UãŒÊ˘-‡fl‡¿UãŒfi—H
19H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚™u su{ Ðë烱è-¼qr{ À‹Î:-Mð‚kºt Au, ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ À‹Î:yt™kŒfthe Au, læñ:-«ftþ À‹Î:-rð¿tt™ Au, ¨}ææ:-ð»to À‹Î:-ƒwrØ Au, Ýÿæ~ææç‡æ-™ûtºttu À‹Î:-Mð‚kºt
Au, ±æÜUì-ðtýe À‹Î:-ËíÞ Au, }æÝ:-{™ À‹Î:-r™»f…x Au, ÜëUç¯:-¾u‚e À‹Î:-Wí…r¥t Au, çãÚ‡²}æìËwðýo À‹Î:-Ëw¾ŒtÞe Au, xææñ:-„tÞ À‹Î:-yt™kŒfthf Au, ¥…æ-ƒfhe À‹Î:-Ëw¾fthf Au y™u
¥E:-½tuzt ytrŒ À‹Î:-MðtÄe™ Au, ‚u{ rðãt, rð™Þ y™u Ä{to[hý{tk, MðtÄe™‚tÚte yt[hý
fhtu. (19)
¼tðtÚto : †e-…whw»ttuyu MðåA-þwØ rðãt y™u r¢Þt-yt[hýÚte Mð‚kºt‚t…qðof …]rÚtðe ytrŒ
…ŒtÚttuo™t „wý ytrŒ™u òýe™u, ¾u‚e ytrŒ f{tuoÚte Ëwðýo ytrŒ «t fhe™u, „tÞ ytrŒ …þwytu™e
ËBÞfT hûtt fhe™u yiïÞo™e ð]rØ fhðe òuEyu. (19)

•|ÇŸŒ¸flÃÊ flÊÃÊfi ŒflÃÊ ‚ÍÿÊ¸Ó ŒflÃÊfi øãº˝◊Êfi ŒflÃÊ fl‚fiflÊ ŒflÃÊfi L§º˝Ê
ŒflÃÊfi˘˘ÁŒàÿÊ ŒflÃÊfi ◊L§ÃÊfi ŒflÃÊ Áfl‡flfi ŒflÊ ŒflÃÊ ’΄US¬ÁÃŒ¸flÃãº˝Êfi ŒflÃÊ
flLfi§áÊÊ ŒflÃÊfiH 20H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{tu™u ÞtuøÞ Au, fu ¥çxÝ:-«rËØ yÂø™ Îﱄæ-rŒÔÞ „wýÞwõ‚ ntuðtÚte
Œuð‚t, ±æ„:-ðtÞw Îﱄæ-þwØ „wýÞwõ‚ ntuðtÚte Œuð‚t, ¨ê²ü:-ËqÞo Îﱄæ-W¥t{ „wýÞwõ‚ ntuðtÚte
Œuð‚t, ™‹Îí}ææ:-[kÿ{t Îﱄæ-þwØ „wý Þwõ‚ ntuðtÚte Œuð‚t, ±¨±:-«rËØ ytX yÂø™ ytrŒ ðt
«Út{ fûtt™t rðît™T Îﱄæ-rŒÔÞ„wwýÞwõ‚ ntuðtÚte, LÎíæ:-«tý ytrŒ yr„Þth ðt {æÞ{ fûtt™t
rðît™ Îﱄæ-þwØ „wýÞwõ‚ ntuðtÚte Œuð‚t, ¥æçÎy²æ:-ƒth {rn™t ðt W¥t{ fûtt™t rðît™tu ÎﱄæþwØ ntuðtÚte Œuð‚t, }æL„:-{™™ f‚to rðît™, ÉÂíðòu Îﱄæ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ntuðtÚte Œuð‚t, ç±EïËðo Îﱄæ-©u»X „wýÞwõ‚ ðt rŒÔÞ …ŒtÚto Îﱄæ-ŒuðËk¿ttÞwõ‚ Au. ÏæëãSÐç„:-ƒ]nî[™ ðt ƒúñtkz™t
hûtf …h{tí{t Îﱄæ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ntuðtÚte Œuð‚t, §‹Îí:-rðãw‚T ðt W¥t{ Ä™ Îﱄæ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚
ntuðtÚte Œuð‚t y™u ±L‡æ:-s÷ ðt ©u»X „wýðt¤t …ŒtÚttuo Îﱄæ-©uc „wýtuÞwõ‚ Au. ‚u™u ‚{u W¥t{
he‚u òýtu. (20)
¼tðtÚto : su rŒÔÞ …ŒtÚttuo y™u rðît™tu Au, ‚uytu rŒÔÞ-„wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚ ntuðtÚte ‘Œuð‚t’
fnuðtÞ Au.

253

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su Œuð‚tytu™t Œuð‚t ntuðtÚte {ntŒuð, Ëðo™t Äthýf‚to, h[rÞ‚t, …t÷™f‚to, ÔÞðMÚtt…f,
«÷Þf‚to, ËðoþÂõ‚{t™ y™u ysL{t Au, ‚u …h{uïh™u …ý Ëðo™t yrÄct‚t …h{tí{t Ëðo {™w»Þtu
òýu. (20)

◊ÍÆhʸÁ‚ ⁄UÊ«˜UÔ œ˝ÈÆflÊÁ‚fi œL§áÊÊfi œòÿ¸~Á‚ œ⁄UfiáÊË–
•ÊÿÈfi· àflÊ flø¸Ó®‚ àflÊ ∑ÎƧcÿÒ àflÊ ˇÊ◊Êfiÿ àflÊH 21H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk ËqÞo Ë{t™ }æêhæü-W¥t{ ¥ç¨-Au, ÚæÅì-«ftþ{t™ r™ù÷ Ë{t™ {íé±ær™ù÷ þwØ ¥ç¨-Au, {L‡ææ-…wrü fh™th {Ú‡æè-ytÄthY… …]rÚtðe Ë{t™ {~æèü-Äthý fh™the ¥ç¨Au, ‚u y±æ-‚™u ¥æ²é¯ï-Sð™ {txu ‚u y±æ-‚™u ±™ü¨ï-yL™ {txu ‚u y±æ-‚™u ÜëUc²ñ-¾u‚e {txu y±æ‚™u ÿæï}ææ²-hûtt {txu nwk ËðoºtÚte „úný fhwk Awk. (21)
¼tðtÚto : su{ W¥t{tk„Y… rþh îtht Ëðo™wk Sð™, [su™t …h] htßÞ fhðtÚte ÷û{e, ¾u‚e
fhðtÚte yL™ ytrŒ y™u r™ðtË fhðtÚte hûtt ÚttÞ Au.
‚u{ yu Ëðo™e ytÄth¼q‚t y™u {t‚t™e Ë{t™ {tLÞ fh™the ¼qr{ Au, ‚u{s Ëßs™ rðŒw»te
†e ntuðe òuEyu. (21)

ÿãòÊË ⁄UÊ«˜UÔ ÿãòÿ~Á‚ ÿ◊fiŸË œ˝ÈÆflÊÁ‚ œÁ⁄UfiòÊË–
ß· àflÊ¡¸ àflÊfi ⁄URƒÿÒ àflÊ ¬Ê·Êfiÿ àflÊH 22H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk ²‹~æè-Þkºt Ë{t™ ÂMÚt‚, ÚæÅì-«ftþ{t™, ²‹~æè-Þkºttu™e r™r{¥t …]rÚtðe
Ë{t™ ¥ç¨-Au, ²}æÝè-ytf»toý þÂõ‚Úte r™Þ{™ fh™the {íé±æ-ytftþ Ë{t™ áZ r™ù÷, {~æèüËðo „wýtu™u Äthý fh™the ¥ç¨-Au, y±æ-‚™u §¯ï-RåAt rËrØ {txu, y±æ-‚™u ª…ïü-…ht¢{™e «trÂ
{txu, y±æ-‚™u ÚIJñ-÷û{e {txu y™u y±æ-‚™u Ðæï¯æ²-…wrü {txu nwk „úný fhwk Awk. (22)
¼tðtÚto : su †e ¼qr{ Ë{t™ ût{tÞwõ‚, ytftþ Ë{t™ ûttu¼ hrn‚-r™ù÷ y™u Þkºttu™e Ë{t™
rs‚urLÿÞ ntuÞ Au, ‚u fw÷Œer…ft ntuÞ Au. (22)

•Ê‡ÊÈ|SòÊflÎjÊã× ¬fiÜøŒ‡ÊÊ √ÿÊfi◊Ê ‚#Œ‡ÊÊ œL§áÊfi˘∞∑§Áflö‡Ê— ¬˝ÃÍfi*ûÊ⁄UCÔUÊŒ‡ÊSìÊfi ŸflŒ‡ÊÊ˘÷Ëflûʸ— ‚fiÁflö‡ÊÊ fløÊ¸Ó mÊÁflö‡Ê— ‚ê÷⁄UfiáÊSòÊÿÊÁflö‡ÊÊ
ÿÊÁŸfi‡øÃÈ*flö‡Ê—– ª÷ʸӗ ¬ÜøÁflö‡Ê •Ê¡fi|SòÊáÊfl— ∑˝§ÃfiÈ®⁄U∑§ÁòÊö‡Ê— ¬˝fiÁÃcΔUÊ
òÊfiÿ|SòÊö‡ÊÊ ’˝äŸSÿfi ÁflCÔU¬¯ øÃÈ|SòÊö‡ÊÊ ŸÊ∑fi§— ·≈˜UÔÁòÊ°‡ÊÊ ÁflfiflûÊ~Ê¸˘CÔUÊøàflÊÁ⁄Uö‡ÊÊ
œòÊZ øfiÃÈCÔUÊ◊—H 23H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ËkðíËh-ð»to{tk ¥æàæé:-þe½ú ç~æ±ë„ì-þe‚, W»ý y™u þe‚tu»ý ºtý
«fth™tu |ææ‹„:-«ftþ Au, І™Îàæ:-…kŒh «fth™t òæï}ææ-ytftþ™e Ë{t™ rðM‚th Þwõ‚ Au, ¨Œ„Îàæ:-

254

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ë¥th «fth™t {L‡æ:-Äthý „wý Au, »ÜUô±àæ:-yufðeË «fth™e Ðí„ê<œæ:-þe½ú „r‚ Au, ¥cÅæÎàæ:yZth «fth™t „Ð:-Ëk‚t…e „wý Au, ݱÎàæ:-ytu„ýeË «fth™t ¥|æ豜æü:-{wÏÞ ð‚toð Au, ¨ô±àæ:yufðeË «fth™e ±™ü:-Œer Au, mæô±àæ:-ƒtðeË «fth™t ¨}|æÚ‡æ:-W¥t{ Äthý fhðt suðt „wý
Au, ~æ²æïô±àæ:-‚uðeË «fth™t ²æïçÝ:-ËkÞtusf y™u rðÞtusf „wý Au, ™„é=±àæ:-[tuðeË «fth™e
xæ|ææü:-„¼o Äthý™e þÂõ‚ Au, Т™ô±àæ:-…å[eË «fth™t ¥æï…:-…ht¢{ ç~æ‡æ±:-Ë¥ttðeË «fth™t
ÜíU„é:-f{o ðt ƒwrØ Au, »ÜUô~æàæ:-yufºteË «fth™e Ðíç„cÆæ-Ëðo™e ÂMÚtr‚™e r™r{¥t r¢Þt Au, ~æ²çS~æ¢àæ:‚uºteË «fth™e ÏæíŠÝS²-{nt™ Eïh™e ç±cÅÐ}æì-ÔÞtr…‚ Au, ™„é盢àæ:-[tuºteË «fth™tu ÝæÜU:yt™kŒ Au ¯Åììç~æ¢àæ:-AºteË «fth™t ç±±œæü:-rðrðÄ «fthÚte ð‚toð Au, ¥cÅæ™y±æôÚàæ:-yz‚t÷eË
«fth™t {~æü}æì-Äthý „wý Au ‚Útt ™„écÅæï}æ:-[th M‚wr‚ytu™t ytÄth Au, ‚u™u ËkðíËh òýtu. (23)
¼tðtÚto : su ËkðíËh-ð»to™t ËkƒkÄe ¼q‚, ¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ ytrŒ yðÞðtu Au, ‚u™t ËkƒkÄÚte
yu {kºttuõ‚ ÔÞðnth ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u òýtu. (23)

•ÇŸ÷ʸª~ÊÁ‚ ŒËˇÊÊÿÊ˘•ÊÁœfi¬àÿ¢ ’˝rÊfiÔ S¬ÎÆâ ÁòÊflÎàSÃÊ◊—– ßãº˝fiSÿ ÷ʪ~Ê˘Á‚
ÁflcáÊÊ⁄UÊÁœfi¬àÿ¢ ˇÊòÊö S¬ÎÆâ ¬fiÜøŒ‡Ê SÃÊ◊fi—– ŸÎÆøˇÊfi‚Ê¢ ÷ʪ~Ê˘Á‚ œÊÃÈ⁄UÊÁœfi¬àÿ¢
¡ÁŸòÊfiúS¬ÎÆÃö‚fi#Œ‡Ê SÃÊ◊—– Á◊òÊSÿfi ÷ʪ~Ê˘Á‚ flLfi§áÊSÿÊÁœfi¬àÿ¢ ÁŒflÊ flÎ|c≈UflʸÃfi
S¬ÆÎÃ˘∞fi∑§Áflö‡Ê SÃÊ◊fi—H 24H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! su ‚wk ¥xÝï:-ËqÞo™t |ææxæ:-rð¼t„™u ÞtuøÞ ËkðíËh™t Ë{t™ ¥ç¨-Au,
‚u ‚wk Îèÿææ²æ:-ƒúñ[Þo ytrŒ™e Œeûtt™wk SÐë„}æì-«er‚Úte Ëuð™ fh‚tk ¥æç{Ðy²}æì-Ïæíræ-ƒúñ¿t fw÷™t
yrÄfth™u «t fh.
su ç~æ±ë„ì-þheh, ðtýe y™u {t™Ë ËtÄ™tuÚte þwØ S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ, §‹ÎíS²-rðãw‚T ðt W¥t{
yiïÞo™t |ææxæ:-rð¼t„ Ë{t™ ¥ç¨-Au; ‚wk ç±c‡ææï:-ÔÞt…f Eïh™e SÐë„}æì-«er‚Úte Ëuðt ÞtuøÞ
ÿæ~æ}æì-ûtrºtÞtu™t Ä{o™u y™wfq¤ htsfw¤™t ¥æç{Ðy²}æì-yrÄfth™u «t fh.
su ‚wk Ð@Îàæ:-…kŒh{tk S„æï}æ:-M‚wr‚f‚to, Ýë™ÿæ¨æ}æì-{™w»ÞtuÚte ÔÞtÏÞt fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t
|ææxæ:-rð¼t„ Ë{t™ ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk {æ„é:-Äthýf‚to™t SÐë„}æì-Ëuðt …çÝ~æ}æì-sL{ [Ë]rü] y™u
¥æç{Ðy²}æì-yrÄfth™u «t fh.
su ‚wk ¨Œ„Îàæ:-Ë¥th{tk S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ ç}æ~æS²-«tý™t |ææxæ:-rð¼t„™e Ë{t™ ¥ç¨Au, ‚u ‚wk ±L‡æS²-©uc s÷ Ë{qn™t ¥æç{Ðy²}æì-yrÄ…r‚-¼tð™u «t fh.
su ‚wk ±æ„:-SÐë„:-ðtÞw Ë{t™ Ëurð‚ y™u »ÜUô±àæ:-yufðeË{t S„æï}æ:-M‚wr‚™t ËtÄ™ Ë{t™
¥ç¨-Au, ‚u ‚wk çα:-«ftþY… ËqÞoÚte ±ëçcÅ:-ð»tto Útðt {txu nð™ ytrŒ W…tÞ fh. (24)
¼tðtÚto : su ƒtÕÞtðMÚttÚte ÷E™u Ëßs™tu îtht W…Œuþ fhu÷e rðãt™u „úný fhðt {txu «Þí™

255

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…qðof ytrÄ…r‚íð «t fhu Au ‚uytuM‚wr‚ ÞtuøÞ f{tuo fhe™u, ©uc ƒ™e™u, «fth Ërn‚ [¼uŒtu…¼uŒtu Ërn‚] ft÷™u òýe™u yLÞtu™u
ƒ‚tðe þfu Au. (24)

fl‚ÍfiŸÊ¢ ÷ʪ~Ê˘Á‚ L§º˝ÊáÊÊ◊ÊÁœfi¬àÿ¢ øÃÈfic¬ÊÃ˜Ô S¬ÎÆâ øfiÃÈ*flö‡Ê SÃÊ◊—–
•ÊÁŒàÿʟʯ ÷ʪ~Ê˘Á‚ ◊L§ÃÊ◊ÊÁœ¬àÿ¢ ª÷ʸ— S¬ÎÆÃÊ— ¬fiÜøÁflö‡Ê SÃÊ◊—– •ÁŒfiàÿÒ
÷ʪ~Ê˘Á‚ ¬ÍÆcáÊ˘•ÊÁœfi¬àÿ◊Ê¡fi S¬ÎÆâ ÁòÊfiáÊfl SÃÊ◊—– ŒflSÿfi ‚ÁflÃÈ÷ʸª~Ê˘Á‚
’΄US¬Ã⁄UÊÁœfi¬àÿö ‚◊ËøË*Œ‡Êfi S¬ÎÆÃʇøfiÃÈCÔUÊ◊ SÃÊ◊fi—H 25H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! su ‚wk ±¨êÝæ}æì-yÂø™ytrŒ ytX ðt «Út{ fturx™t rðît™tu™t |ææxæ:-Ëuððt
ÞtuøÞ ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk LÎíæ‡ææ}æì-Œþ«tý ytrŒ yr„Þth{tu Sð ðt {æÞ{fturx™t rðît™™t ¥æç{Ðy²}æìyrÄfth™u «t fh.
su ‚wk ™„é=±àæ:-[tuðeË «fth™t S„æï}æ:-M‚wr‚f‚to, ¥æçÎy²æÝæ}æì-ƒth {rn™tytu ðt W¥t{ fturx™t
rðît™tu™t |ææxæ:-Ëuð™ ÞtuøÞ ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk ™„écÐæ„ì-„tÞ ytrŒ …þwytu™wk SÐë„}æì-Ëuð™ fh; ‚Útt
}æL„æ}æì-{™w»Þ ðt …þwytu™t ¥æç{Ðy²}æì-yrÄ…r‚-¼tð™u «t fh.
su ‚wk І™ô±àæ:-…[eË «fth™t S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ, ¥çÎy²ñ-y¾krz‚ ytftþ™t |ææxæ:-rð¼t„
Ë{t™ ¥ç¨-Au ‚u ‚wk Ðêc‡æ:-…wrüfthf …]rÚtðeÚte SÐë„}æì-Ëuð™ ÞtuøÞ ¥æï…:-ƒ¤™u «t ÚtE™u
¥æç{Ðy²}æì-yrÄfth™u ÐíæŒÝéçã-«t fh.
su ‚wk ç~æ‡æ±:-Ë¥ttðeË «fth™t S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ, Îï±S²-Ëw¾Œt‚t ¨ç±„é:-r…‚t™t |ææxæ:rð¼t„ ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk ÏæëãSЄï:-{nt™ ðuŒðtýe™t …t÷f Eïhu yt…u÷ ¥æç{Ðy²}æì-yrÄfth™u
«t fh.
su ‚wk ™„écÅæï}æ:-[thu ðuŒtuÚte fnuðt ÞtuøÞ M‚wr‚f‚to Au, ‚u ‚wk xæ|ææü:-„¼o™e Ë{t™ rðãtrŒ þw¼
„wýtuÚte ytåAtrŒ‚ SÐë„æ:-«er‚{t™ Ëßs™tu su™u òýu Au, ‚u ¨}æè™è:-ËBÞfT «tr™t ËtÄ™ SÐë„æ:«er‚™t rð»tÞ çÎàæ:-…qðo rŒþt™u òý. (25)
¼tðtÚto : su ÷tuftu Ëwþe÷‚t ytrŒ „wýtu™u „úný fhu Au, ‚uytu rðît™tu™u r«Þ ƒ™e™u Ëðo™t
yrÄ…r‚-¼tð™u «t fhu Au.
su yrÄ…r‚-yrÄct‚t ntuÞ, ‚u {™w»Þtu «íÞu r…‚t‚wÕÞ ÔÞðnth fhu. (25)

ÿflÊfiŸÊ¢ ÷ʪÊ˘õ SÿÿfiflÊŸÊ◊ÊÁœfi¬àÿ¢ ¬˝¡ 
Ê S¬ÆÃΠʇøfiÃ‡È øàflÊÁ⁄Uö ‡Ê SÃÊ◊—– ´§÷ÍáÆ ÊÊ¢
÷ʪ~Ê˘Á‚ Áfl‡flfi·Ê¢ ŒflÊŸÊ◊ÊÁœfi¬àÿ¢ ÷ÍÆÃú S¬ÎÆâ òÊfiÿÁSòÊö‡Ê SÃÊ◊fi—H 26H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ‚wk ²±æÝæ}æì-{¤u÷tk …ŒtÚttuo™wk |ææxæ:-Ëuð™ fh™th þhŒ É‚w™e Ë{t™

256

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¥ç¨-Au; su ¥²±æÝæ}æì-…]ÚtfT-…]ÚtfT Ä{oðt¤t …ŒtÚttu™
o t ¥æç{Ðy²}æì-yrÄ…r‚¼tð™u «t fhe™u SÐë„æ:«er‚Úte Ðí…æ:-…t÷™ ÞtuøÞ «òytu™u SÐë„æ:-«ËL™ fhu Au; su ™„épy±æôÚàæ:-[wk{t÷eË «fth™t
S„æï}æ:-M‚wr‚ÞtuøÞ, «|æê‡ææ}æì-ƒwrØ{t™tu™t |ææxæ:-Ëuððt ÞtuøÞ ¥ç¨-Au; ç±Eï¯æ}æì-Ëðo Îï±æÝæ}æìrðît™tu™t |æê„}æì-ÚtE [qfu÷t SÐë„}æì-Ëuð™ fhu÷t ¥æç{Ðy²}æì-yrÄfth™u «t fhe™u su ~æ²ô›àæ:‚uºteË{t S„æï}æ:-M‚wr‚™t rð»tÞ Ë{t™ ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk y{tht Ëífth™u ÞtuøÞ Au. (26)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su yu […qðtuoõ‚] þhŒ}‚w™t „wý fnu÷ Au. ‚u™wk ÞÚttð‚T Ëuð™ fhðwk
òuEyu. (26)

‚„fiU‡ø ‚„USÿ~‡ø „ÒU◊fi|ãÃ∑§ÊflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄fiUãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·fiœÿ— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ˜UÔ ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚fl˝fiÃÊ—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fiŸ‚Ê˘ãÃ⁄UÊ lÊflÊfi¬ÎÁÕflˢß◊ „ÒU◊fi|ãÃ∑§ÊflÎÆÃ͢•fiÁ÷∑§À¬fi◊ÊŸÊ˘ßãº˝fiÁ◊fl
ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 27H
…ŒtÚto : nu r{ºt ! su }æ}æ-{tht Á²ñcÆ Kæ²-ð]Ø ©ucs™tu ntuðt {txu ¨ã:-ƒ÷fthe {t„Ëh
{tË ™-y™u ¨ãS²:-ƒ¤{tk rðã{t™ …tu»t {tË ™-yu ƒu {rn™tytu ãñ}æç‹„ÜUæñ «„ê-nu{L‚ É‚w{tk
‚u™t r[ö-÷ûtý òý™th ¥çXÚS±„ì-‚u }‚w™t «týË{t™ ¨è΄}æì-ÂMÚth Au.
su }‚w™e ¥‹„:ÔHï¯:-{æÞ{tk M…þo ÚttÞ Au ‚u™e Ë{t™ ‚wk ¥ç¨-Au, ‚u ‚wk ‚u }‚wÚte læ±æÐë烱èytftþ y™u ¼qr{ ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au, ¥æÐ:-s÷, ¥æï¯{²:-yti»trÄytu, ¥xݲ:-ïur‚{tÞwõ‚
yÂø™ ÐëƒÜUì-y÷„ ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u Au, yu{ òý.
²ï-su ¥xݲ:-yÂø™ytu™e Ë{t™ ¥‹„Úæ-ykŒh «ðuþ Út™th ¨±í„æ:-r™Þ{Äthe ¨}æݨ:yrðhwØ rð[th fh™tht §}æï-yt {íé±ï-áZ læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{™u ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto fhu Au.
§‹Îíç}æ±-yiïÞo™e Ë{t™ ãñ}æç‹„ÜUæñ-«„ê-nu{L‚ É‚w™t ƒL™u {rn™tytu ¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:ËL{w¾ ÚtE™u Ë{Úto fh™tht Îï±æ:-rŒÔÞ„wý rðãw‚T™e Ë{t™ ¥ç|樢ç±àæ‹„é-½h{tk «ðuþ fhu Au,
‚u Ëßs™ „²æ-‚u Îﱄ²æ-«ftþMðY… …h{tí{t Œuð™e ËtÚtu «u{ƒØ ÚtE™u r™Þ{Úte ytnth y™u
rðnth fhe™u Ëw¾e hnu. (27)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðît™ ÷tuftu …tu‚t™t Ëw¾ {txu nu{L‚ }‚w™t …ŒtÚttuo Ëuð™ fhu,
‚u{ ‚uytu ‚u™wk yLÞ ÷tuftu™u …ý Ëuð™ fhtðu. (27)

∞∑fi§ÿÊSÃÈflà ¬˝¡Ê˘•fiœËÿãà ¬˝¡Ê¬fiÁÃ⁄UÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØ ÁÂÎÁ÷fi⁄USÃÈflÃ
’˝rÊÔÊfi‚ÎÖÿà ’˝rÊfiÔáÊS¬ÁÃ⁄UÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØԖ ¬ÜøÁ÷fi⁄USÃÈflà ÷ÍÆÃÊãÿfi‚ÎÖÿãà ÷ÍÆÃÊŸÊ¢

257

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬ÁÃ⁄UÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØ–Ô ‚#Á÷fi⁄USÃÈflà ‚#´§·ÿÊfi˘‚ÎÖÿãà œÊÃÊÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØH
Ô 28H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Ðí…æÐç„:-«ò™t …t÷f ¥ç{Ðç„:-Ëðo™t yæÞût …h{uïh ¥æ¨è„ìAu, ‚u™e »ÜU²æ-yuf ðtýeÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu y™u suýu Ëðo Ðí…æ:-«ò™u ðuŒ îtht ¥{貋„rðãtðt™T fhu÷ Au.
su Ïæíræ‡æSÐç„:-ðuŒ™t hûtf-…t÷f ¥ç{Ðç„:-Ëðo™t Mðt{e …h{tí{t ¥æ¨è„ì-Au, suýu yt
Ïæíræ-Ëf÷ rðãtÞwõ‚ ðuŒtu™u ¥¨ëÁ²„-h[u÷ Au, ‚u™e 焨ëç|æ:-ºtý-«tý, WŒt™ y™u ÔÞt™ „r‚Úte
¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu |æê„æçÝ-…]rÚtðe ytrŒ …k[¼q‚tu™u ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au, su |æê„æÝæ}æì-Ëðo ¼q‚tu™t Ðç„:-hûtf,
¥ç{Ðç„:-hûtftu™t …ý hûtf ¥æ¨è„ì-Au, ‚u™e Ëðo {™w»Þtu Ð@ç|æ:-Ë{t™ðtÞw, r[¥t, ƒwrØ, ynkfth
y™u {™Úte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suuýu ¨Œ„«ë¯²:-…tk[ {wÏÞ «tý, {n¥tíð Ë{rü y™u ynkfth Ët‚ …ŒtÚttuo ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷
Au, su {æ„æ-Äthf ðt …tu»tf ¥ç{Ðç„:-Ëðo™t Mðt{e ¥æ¨è„ì-Au, ‚u™e ¨Œ„ç|æ:-™t„, f{o, f]f÷,
ŒuðŒ¥t, Ä™ksÞ, RåAt y™u «Þí™ yu Ët‚Úte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu. (28)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ë{M‚ ËkËth™t Wí…r¥tf‚to, LÞtÞtÄeþ …h{uïh™e M‚wr‚ fhðe òuEyu.
[‚u™t rð»tÞ{tk] ©ðý, {™™ y™u r™rŒæÞtË™ [æÞt™ fhðt™e RåAt] fhðt òuEyu.
su{ nu{L‚ }‚w{tk Ëðo …ŒtÚttuo þe‚¤ ƒ™u Au, ‚u{ …h{uïh™e W…tË™t fhðtÚte yt… ÷tuftu
þtÂL‚Þwõ‚ ƒ™tu. (28)

ŸflÁ÷fi⁄USÃÈflà Á¬Ã⁄Êfi˘‚ÎÖÿãÃÊÁŒfiÁÃ⁄UÁœfi¬àãÿÊ‚ËØ– ∞∑§ÊŒ‡ÊÁ÷fi⁄USÃÈflÃ˘´§ÃflÊfi˘‚ÎÖÿãÃÊûʸflÊ˘•Áœfi¬Ãÿ˘•Ê‚Ÿ˜– òÊÿÊŒ‡ÊÁ÷⁄fiUSÃÈflà ◊Ê‚Êfi˘•‚ÎÖÿãÃ
‚¢flà‚⁄UÊ˘Áœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØ–Ô ¬ÜøŒ‡ÊÁ÷fi⁄USÃÈflà ˇÊòÊ◊fi‚ÎÖÿÃãº˝Ê˘Áœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØ–
‚#Œ‡ÊÁ÷fi⁄USÃÈflà ª˝ÊêÿÊ— ¬‡ÊflÊfi˘‚ÎÖÿãà ’΄US¬ÁÃ⁄UÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØÔH 29H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u suýu çЄÚ:-hûtf {™w»Þ ¥¨ëÁ²‹„-Wí…L™ fhu÷ Au, ßÞtk ¥çÎç„:hûtt™u ÞtuøÞ ¥ç{ÐyÝè-yíÞk‚ hûtf {t‚t ¥æ¨è„ì-Au, ‚u …h{tí{t™e ݱç|æ:-™ð «týtuÚte ¥S„鱄„wý «þkËt fhtu.
suýu «„±:-ðËk‚ ytrŒ }‚wytu ¥¨ëÁ²‹„-h[e Au, ßÞtk ¥æœæü±æ:-‚u-‚u }‚wytu™t „wýtu
¥ç{Є²:-…tu‚t™t rð»tÞ{tk yrÄ…r‚ Y…{tk ¥æ¨Ýì-Au, ‚u™e »ÜUæÎàæç|æ:-Œþ «týtu yr„Þth{tk
ytí{tÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu }ææ¨æ:-[iºt ytrŒ ƒth {rn™tytu ¥¨ëÁ²‹„-håÞt Au, Ð@Îàæç|æ:-…kŒh r‚rÚtytu Ërn‚

258

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¨¢±y¨Ú:-ð»to ¥ç{Ðç„:-Ëðo ft÷™t yrÄct‚t h[u÷ ¥æ¨è„ì-Au ‚u™e ~æ²æïÎàæç|æ:-Œþ «týtu y™u
yr„Þth{tk Sðtí{t y™u ƒu «r‚ctytuÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu §‹Îí:-…h{ Ëk…r¥t™t nu‚w ËqÞo ¥ç{Ðç„:-yrÄct‚t Wí…L™ fhu÷ ¥æ¨è„ì-Au, suýu ÿæ~æ}æìhtßÞ ðt ûtrºtÞ fw¤™u ¥¨ëÁ²„-h[u÷ Au, ‚u™u ¨Œ„Îàæç|æ:-…„™e Œþ ytk„¤eytu, ƒu sk½t, ƒu
„tuXý, ƒu «r‚ct y™u yuf ™tr¼Úte W…h™wk yk„ yu Ë¥th™e ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu ÏæëãSÐç„:-{nt™ …ŒtÚttuo™t hûtf ði~Þ™u ¥ç{Ðç„:-h[u÷ ¥æ¨è„ì-Au y™u xæíæ}²æ:-„t{{tk
hnu™tht Ðàæ±:-„tÞ ytrŒ …þwytu ¥¨ëÁ²‹„-håÞt Au, ‚u …h{uïh™e …qðtuoõ‚ Ëðo …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚
ƒ™e™u ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! yt…-suýu }‚w ytrŒ «ò™t …t÷f […ŒtÚttuo] ‚Útt [„tÞ ytrŒ] …t÷™
fhðt ÞtuøÞ […ŒtÚttuo] h[u÷ Au y™u suýu ft÷™t r™{toýf‚to ËqÞo ytrŒ Ëðo …ŒtÚttuo Wí…L™ fhu÷
Au, ‚u …h{tí{t™e W…tË™t fhtu. (29)

ŸflŒ‡ÊÁ÷fi⁄USÃÈflà ‡Êͺ˝Êÿʸflfi‚ÎÖÿÃÊ◊„UÊ⁄UÊòÊ˘•Áœfi¬àŸË˘•ÊSÃÊ◊˜–Ô ∞◊∑fi§Áflö‡ÊàÿÊSÃÈflÃÒ∑fi§‡Ê»§Ê— ¬‡ÊflÊfi˘‚ÎÖÿãà flL§áÊÊ˘Áœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËÃ˜Ô–Ô òÊÿÊfiÁflö‡ÊàÿÊSÃÈflà ˇÊÈƺ˝Ê— ¬‡ÊflÊfi˘‚ÎÖÿãà ¬ÍÆ·ÊÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØ–Ô ¬ÜøfiÁflÔö‡ÊàÿÊSÃÈflÃÊ˘˘⁄UÆáÿÊ— ¬‡ÊflÊfi˘‚ÎÖÿãà flÊÿÈ⁄UÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËÃ˜Ô–Ô ‚#Áflfiö‡ÊàÿÊSÃÈflà lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
√ÿÒfiÃÊ¢ fl‚fiflÊ L§º˝Ê˘•ÊÁŒàÿÊ˘•fiŸÈÆ√ÿ~Êÿ°SÃ˘∞ÆflÊÁœfi¬Ãÿ˘•Ê‚Ÿ˜ÔH 30H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u suýu Wí…L™ fhu÷ ¥ãæïÚæ~æï-rŒðË y™u htrºt ¥ç{ÐyÝè-Ëðo ft{ fhtððt
yrÄfthe-yrÄct‚t ¥æS„æ}æì-Au, suýu àæéÎíæÓ²æñ-þwÿ y™u ytÞo-rîs yu ƒL™u ¥¨ëÁ²ï„æ}æì-h[u÷ Au,
‚u™e ݱÎàæç|æ:-Œþ «tý, …tk[ {nt¼q‚, {™, ƒwrØ, r[¥t y™u ynkfthÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu Wí…L™ fhu÷ ±L‡æ:-s÷ ¥ç{Ðç„:-«tý™e Ë{t™ r«Þ yrÄct‚t ¥æ¨è„ì-Au, suýu
»ÜUàæÈUæ:-yuf ¾he ðt¤t ½tuzt ytrŒ Ðàæ±:-…þwytu ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au, ‚u™e »ÜUô±àæy²æ-{™w»Þtu™t
yufðeË yðÞðtuÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu h[u÷t Ðê¯æ-…wrü fthf ¼q„tu¤ ¥ç{Ðç„:-hûtt fh™th ¥æ¨è„ì-Au, suýu ÿæéÎí:-yr‚ Ëqû{
Ðàæ±:-…þwytu ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au, ‚u™e ~æ²æïô±àæy²æ-…þwytu™t ‚uðeË yðÞðtuÚte ¥S„鱄-M‚wr‚
fhtu.
suýu Wí…L™ fhu÷t ±æ²é:-ðtÞw ¥ç{Ðç„:-…t÷™ fh™th-yrÄct‚t ¥æ¨è„ì-Au, suýu ¥æÚ‡²æ:ð™™t Ðàæ±:-®Ën ytrŒ …þwytu ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au, ‚u™e Ð@ô±àæy²æ-…[eþ ûtwÿ …þwytu™t yðÞðtu

259

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yÚtðt yðÞðtu™e fthe„he ËtÚtu ¥S„鱄-«þkËt fhtu.
suýu h[u÷t læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{ òñ„æ}æì-rðrðÄ Y…tuÚte «t Au, su™e h[™tÚte
±¨±:-yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo ðt «Út{ fûtt™t rðît™, LÎíæ:-«tý ytrŒ ðt {æÞ{ rðît™, ¥æçÎy²æ:ƒth {rn™tytu ðt W¥t{ rðît™T ¥Ýéòæ²Ýì-y™wfq¤‚tÚte Wí…L™ ÚtÞt Au, „ï »±-‚uytu yÂø™ ytrŒ
ðt rðît™T ¥ç{Є²:-yrÄct‚t ¥æ¨Ýì-Au, ‚u™e ¨Œ„ô±àæy²æ-Ë¥ttðeþ ð™™t …þwytu™t „wýtuÚte
¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu. (30)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu suýu ytÞo, þqÿ y™u ztfq ytrŒ {™w»Þtu Wí…L™ fhu÷ Au, suýu «týeytu™t
MÚtq÷ y™u Ëqû{ þheh ‚Útt ™t™t-{tuxt …þwytu ‚Útt ‚u™t …t÷™™t ËtÄ™ h[u÷ Au.
su™e Ë]rü{tk yÕ…rðãt y™u …qýorðãtðt¤t rðît™ ÚtÞt Au, ‚u [Eïh]™u ‚{u W…tË™t ÞtuøÞ
{t™tu. (30)

Ÿflfi Á flö‡ÊàÿÊSÃÈ fl à flŸ S ¬Ãfi ÿ Ê ˘ ‚Î Ö ÿãà ‚Ê ◊ Ê ˘ Áœfi ¬ ÁÃ⁄UÊ‚Ë à ˜ Ô –
∞∑§ÁòÊö‡ÊÃÊSÃÈ fl à ¬˝  ¡ Ê˘•fi ‚ Î Ö ÿãà ÿflÊ ‡ øÊÿfi fl Ê ‡ øÊÁœfi ¬ Ãÿ˘•Ê‚ Ÿ ˜ Ô – Ô
òÊÿfi|SòÊö‡ÊÃÊSÃÈflà ÷ÍÆÃÊãÿfi‡ÊÊêÿŸ˜Ô ¬˝¡Ê¬fiÁ× ¬⁄U◊cΔU®KÁœfi¬ÁÃ⁄UÊ‚ËØÔH 31H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su™t ƒ™tððtÚte ¨æï}æ:-yti»trÄytu{tk ©uc Ëtu{ ¥ç{Ðç„:-yrÄct‚t
¥æ¨è„ì-Au, suýu ‚u ±ÝSЄ²:-…e…¤ ytrŒ ð™M…r‚ytu™u ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au, ‚u …h{tí{t™e
ݱô±àæy²æ-ytu„ýºteË «fth™t ð™M…r‚™t „wýtuÚte ¥S„鱄-M‚wr‚ fhtu.
suýu Wí…L™ fhu÷ ²±æ:-Ë{rüY… yÚtto‚T su™t yðÞð r{r©‚ {¤u÷t Au ‚u …ðo‚ ytrŒ ™y™u ºtËhuýw ytrŒ, ¥²±æ:-su™t yðÞð yr{r©‚-…]ÚtfT …]ÚtfT Au ‚u «f]r‚™t yðÞð Ë¥ð, hs
y™u ‚{tu„wý ™-‚Útt …h{týw ytrŒ ¥ç{Є²æ:-{wÏÞ fthýY… yæÞût-yrÄct‚t ¥æ¨Ýì-Au, ‚u
Ðí…æ:-«rËØ yti»trÄytu™u suýu ¥¨ëÁ²‹„-h[u÷ Au ‚u Eïh™e »ÜUô~æàæ„æ-yufºteË «ò™t yðÞðtuÚte
¥S„鱄-«þkËt fhtu.
su™t «¼tðÚte |æê„æçÝ-«f]r‚™t …rhýt{ {n¥t¥ð™t W…ÿð ¥àææ}²Ýì-þtL‚ ƒ™e òÞ Au, su
Ðí…æÐç„:-«ò™t hûtf ÐÚ}æïcÆè-…h{uïh™e Ë{t™ ytftþ{tk ÔÞt…f ƒ™e™u ÂMÚt‚ Au, ‚u …h{uïh
¥ç{Ðç„:-yrÄct‚t ¥æ¨è„ì-Au, ‚u™e ~æ²ô›àæ„æ-{nt¼q‚tu™e ‚uºteË „wýtuÚte ¥S„鱄-«þkËt
fhtu. (31)
¼tðtÚto : su s„Œeïh ÷tuftuu™e hûtt {txu ð™M…r‚ ytrŒ h[e Äthý y™u ÔÞðÂMÚt‚ fhe hnu÷
Au, ‚u™e s Ëðo {™w»Þtu îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. (31)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth] : yt yæÞtÞ{tk ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™t ðýo™Úte yæÞtÞ™t yÚto™e …qðo
yæÞtÞ™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ Au ‚u{ òýtu.

260
JJ §ç„ ™„éÎüàææïùŠ²æ²: JJ

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

261

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ І™ÎàææùŠ²æ²æÚ}|æ: JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

•ÇŸfi ¡ÊÃÊŸ˜Ô ¬˝áÊÈfiŒÊ Ÿ— ‚¬àŸÊŸ˜Ô ¬˝àÿ¡ÊfiÃÊãŸÈŒ ¡ÊÃflŒ—–
•Áœfi ŸÊ ’˝ÍÁ„U ‚ÈÆ◊ŸÊ˘•„fiU«°USÃflfi SÿÊ◊ ‡Êê¸ÓÊ®®°|SòÊflMfi§Õ˘©UjÊÒH 1H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-hts™T ðt Ëu™t…r‚ ! yt… Ý:-y{tht …æ„æÝì-«rËØ ¨ÐyÝæÝì-þºtwytu™u
Ðí + ÝéÎ-Œqh fhtu.
nu …愱ïÎ:-«rËØ ƒ¤ðt™ ! yt… ¥…æ„æÝì-y«rËØ þºtwytu™u ÝéÎ-«uhýt fhtu y™u y{thtu
¥ãïÇÝì-y™tŒh ™ fh‚tk ¨é}æÝæ:-«þL™r[¥t yt… Ý:-y{tht Ðíç„-«íÞu ¥ç{ + Ïæíêçã-yrÄf W…Œuþ
fhtu. suÚte y{u „±-yt…™t ©jæñ-W¥t{ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚, ç~æ±Mƒï-ytæÞtÂí{f, ytrļtir‚f y™u
ytrÄŒirðf yu ºtýu Ëw¾tuðt¤t àæ}æüÝì-½h{tk S²æ}æ-Ëw¾e hneyu. (1)
¼tðtÚto : htò ytrŒ ˼tËŒtuyu „wÂ[htu îtht «fx y™u y«fx þºtwytu™tu r™ùÞ fhe™u
‚u™u ðþ{tk fhðt òuEyu. ftuE…ý ÄtŠ{f …wÁ»ttu™tu y™tŒh y™u yÄtŠ{f™tu ytŒh ™ fhðtu òuEyu.
suÚte Ëðo Ëßs™tu rðïtË…qðof ht»xÙ{tk ðtË fhu. (1)

‚„fiU‚Ê ¡ÊÃÊŸ˜Ô ¬˝áÊfiÈŒÊ Ÿ— ‚¬àŸÊŸ˜Ô ¬˝àÿ¡ÊfiÃÊŸ˜Ô ¡ÊÃflŒÊ ŸÈŒSfl–
•Áœfi ŸÊ ’Í˝Á„U ‚È◊ŸSÿ◊ÊfiŸÊ flÿúSÿÊfi◊ ¬˝áÊÈfiŒÊ Ÿ— ‚¬àŸÊfiŸ˜ÔH 2H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-©uc ¿tt™Þwõ‚ hts™T ! yt… Ý:-y{tht ¨ã¨æ-ƒ¤™e ËtÚtu …æ„æÝì«rËØ ÚtÞu÷t ¨ÐyÝæÝì-þºtwytu™u Ðí‡æéÎ-S‚tu, ‚u Ðí ç „ + ¥…æ„æÝì-ÞwØ{tk Aq…t þºtwytu™t Ëuðf
r{ºttu™u ÝéÎS±-…]ÚtfT fhtu.
¨é}æÝS²}ææÝ:-W¥t{ rð[th fh‚tk yt… Ý:-y{™u ¥ç{ + Ïæíêçã-yrÄf‚tÚte rðsÞ rðÄt™™tu
W…Œuþ fhtu. ±²}æì-y{u yt…™t ËntÞf S²æ}æ-ƒ™eyu. su Ý:-y{tht ¨ÐyÝæÝì-rðhtuÄ{tk «ð]¥t
ËkƒkÄeytu™u yt… Ðí + ‡æéÎ-{thu, ‚u™u y{u …ý {theyu. (2)
¼tðtÚto : su hts f{o[theytu þºtwytu™t r™ðthý{tk ÞÚttþÂõ‚ «Þí™ fh‚t ™Úte ‚u™u Ëthe
he‚u Œkz yt…ðtu òuEyu. su …tu‚t™t ËntÞf ntuÞ, ‚u™tu htòyu Ëífth fhðtu òuEyu. (2)

·Ê«U‡ÊË SÃÊ◊ •Ê¡Ê º˝ÁflfiáÊ¢ øÃȇøàflÊÁ⁄Uö‡Ê SÃÊ◊Ê fløÊ¸ º˝ÁflfiáÊ◊˜Ô– •ÇŸ—
¬È⁄UËfi·◊Sÿå‚Ê ŸÊ◊ ÃÊ¢ àflÊ Áfl‡flfi˘•Á÷ ªÎfiáÊãÃÈ ŒflÊ—– SÃÊ◊fi¬ÎcΔUÊ ÉÊÎÆÃflfiÃË„U

262

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚ËfiŒ ¬˝¡ÊflfiŒS◊ º˝ÁfláÊÊ ÿfi¡SflH 3H
…ŒtÚto : su ¯æïÇàæè-«þkrË‚ Ëtu¤ f¤tytuÚte Þwõ‚ S„æï}æ:-M‚wr‚™u ÞtuøÞ ¥æï…:-…ht¢{ Îí籇æ}æìÄ™ Au, su ™„épy±æôÚàæ-[wk{t¤eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo™wk yt[hý fh™th S„æï}æ:-M‚wr‚™tk ËtÄ™ Ýæ}æ«rËØ ±™ü:-yæÞÞ™ Îí籇æ}æì-ƒ¤ yt…u Au, su ¥xÝï:-yÂø™™e ÐéÚè¯}æì-…qŠ‚ fh™th™u «t ÚtE™u
¥Œ¨:-yLÞ™t …ŒtÚttuo™t ¼tu„™e RåAtÚte hrn‚ ¥ç¨-Au, ‚u y±æ-…wÁ»t ‚Útt „æ}æì-†e ™e ç±EïË ðo Îï±æ:-rðît™tu ¥ç|æxæë‡æ‹„é-«þkËt fhu. ‚u ‚wk S„æï}æÐëcÆæ-Rü M‚wr‚ytu™u sýtð™the Íæ넱„èW¥t{ ½e ð„uhu …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ƒ™e™u §ã-„]nt©{{tk ¨èÎ-ÂMÚth hnu y™u ¥S}æï-y{tht {txu Ðí…汄ìyrÄf Ëk‚t™tu {txu Îí籇ææ-Ä™™u ²…S±-«Œt™ fhu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëtu¤ f¤tytuÚte Þwõ‚ s„‚{tk rðãt y™u ƒ¤™tu rðM‚th fhe™u, „]nt©{
fhe™u, rðãt-Œt™ ytrŒ þw¼ f{tuo™u r™hk‚h fÞto fhðt òuEyu. (3)

∞fl‡¿UãŒÊ flÁ⁄fifl‡¿UãŒfi— ‡Êê÷͇¿UãŒfi— ¬Á⁄U÷͇¿UãŒfi˘•Êë¿Uë¿UãŒÊ ◊Ÿ‡¿UãŒÊ
√ÿø‡¿U㌗ Á‚ãœÈƇ¿UãŒfi— ‚◊Èƺ˝‡¿UãŒfi— ‚Á⁄U⁄¢U ¿UãŒfi— ∑§∑ȧ¬˜Ô ¿UãŒfi|SòÊ∑§∑ȧ¬˜Ô ¿UãŒfi—
∑§Ê√ÿ¢ ¿UãŒÊfi˘•æU˜Ô∑ȧƬ¢ ¿UãŒÊ˘ˇÊ⁄fiU¬ÁñÆ ‡¿UãŒfi— ¬Œ¬fiÁñÆ ‡¿UãŒÊfi ÁflCÔUÊ⁄U¬fiÁñÆ ‡¿UãŒfi—
ˇÊÈÆ⁄U‡¿UãŒÊ ÷˝¡‡¿UãŒfi—H 4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ‚{u …h{ «Þí™Úte »±:-À‹Î:-yt™kŒŒtÞf ¿tt™ Au, ±çÚ±:-ËíÞ Ëuð™–
Y… À‹Î:-Ëw¾ŒtÞf Au, àæ}|æê:-Ëw¾™tu y™w¼ð À‹Î:-yt™kŒfthe ÔÞðnth Au, ÐçÚ|æê:-ËðoºtÚte
…wÁ»ttÚteo À‹Î:-ËíÞ™tu «ftþf Au, ¥æÓÀ„ì-Œtu»t r™ðthýY… À‹Î:-Sð™ Au, }æÝ:-ËkfÕ… rðfÕ…tí{f
À‹Î:-«ftþ fh™th Au, ò™:-þw¼„wýtu™e ÔÞtr À‹Î:-yt™kŒfthe Au, 程{é:-™Œe™e Ë{t™ „r‚
À‹Î:-Mð‚kºt‚t Au, ¨}æéÎí:-Ë{wÿ Ë{t™ „k¼eh‚t À‹Î:-«Þtus™ rËØfthe Au, ¨çÚÚ}æì-s÷ Ë{t™
{]Œw‚t À‹Î:-þtÂL‚ŒtÞf Au, ÜUÜéUÐì-rŒþtytu Ë{t™ Wßßð¤ feŠ‚ À‹Î:-«r‚ct yt…™th Au,
ç~ævÜéUÐ-yæÞtí{trŒ ºtý Ëw¾tu™u «t fhtð™th f{o À‹Î:-yt™kŒŒtÞf Au, ÜUæò}æì-Œe½oŒþeo frðf]‚
ftÔÞ À‹Î:-«ftþf rð¿tt™ŒtÞf Au, ¥Ñì ÜéUÐ}æì-r‚ÞofT „r‚Þwõ‚ s÷ À‹Î:-W…fthe Au, ¥ÿæÚÐç×:…h÷tuf À‹Î:-yt™kŒfthe Au, ÐÎÐç×:-yt ÷tuf À‹Î:-Ëw¾ŒtÞf Au, ç±cÅæÚÐç×:-Ëðo rŒþtytu
À‹Î:-Ëw¾ŒtÞf Au, ÿæéÚ:-Aht™e Ë{t™ Ëðo …ŒtÚttuo™tu AuŒf ËqÞo À‹Î:-rð¿tt™ MðY… |æí…:-«ftþ{Þ
À‹Î:-MðåA y™u yt™kŒfthf Au, ‚u™u Ëw¾ {txu rËØ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu Ä{oÞwõ‚ f{o ‚Útt …wÁ»ttÚto™t y™wct™Úte r«Þ ƒ™u Au, ‚uytu Ë]rü™t …ŒtÚttuoÚte
Ëw¾tu™u „úný fhe þfu Au. (4)

263

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•Êë¿Uë¿UãŒfi— ¬˝ë¿Uë¿UãŒfi— ‚¢ÿë¿UãŒÊfi Áflÿë¿UãŒÊfi ’ÎÆ„Uë¿UãŒÊfi ⁄UÕãÃ⁄UÜ¿UãŒÊfi
ÁŸ∑§Êÿ‡¿UãŒÊfi Áflflœ‡¿UãŒÊ Áª⁄UR‡¿UãŒÊ ÷˝¡‡¿UãŒfi— ‚úSÃȬ˜Ô ¿UãŒÊfi˘ŸÈÆc≈ÈU¬˜Ô
¿UãŒ˘∞fl‡¿UãŒÊ flÁ⁄Ufifl‡¿UãŒÊ flÿ‡¿UãŒÊfi flÿS∑Χë¿UãŒÊ Áflc¬fihʸ‡¿UãŒÊfi Áfl‡ÊÊÀÊ¢
¿UãŒfi‡¿UÁŒ‡¿UãŒÊfi ŒÍ⁄UÊ„UáÊ¢ ¿UãŒfiSÃãº˝¢ ¿UãŒÊfi˘•VÆÔUÊVÔ¢U ¿UãŒfi—H 5H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu ¥æÓÀ„ì-Ëthe he‚u …t… r™ðthf f{o À‹Î:-«ftþ Au, ÐíÓÀ„ì-«Þí™Úte Œwü
Mð¼tð Œqh fhtð™th f{o À‹Î:-WíËtn Au, ¨¢²„ì-ËkÞ{ À‹Î:-ƒ¤ Au, ç±²„ì-rðrðÄ «fth™t
Þí™tu fhðt À‹Î:-ÄiÞo Au, Ïæëã„ì-{nt™ ƒwrØ À‹Î:-Mð‚kºt‚t Au, Úƒ‹„Ú}æì-Ë{wÿY… ËkËth …th fh™th
…ŒtÚto À‹Î:-Mðefth ÞtuøÞ Au, çÝÜUæ²:-ËkÞtu„™tu nu‚w ðtÞw À‹Î:-Mðefth ÞtuøÞ Au ç±±{:-rðþu»t
he‚u …ŒtÚttuo™t hnuðt™wk MÚtt™ yL‚rhût À‹Î:-«ftþ Au, çxæÚ:-¼tu„ððt ÞtuøÞ yL™ À‹Î:-Mðefthðt
ÞtuøÞ Au, |æí…:-«ftþY… yÂø™ À‹Î:-Mðefth ÞtuøÞ Au, ¨¢S„éÐì-þçŒ, yÚto y™u ËkƒkÄ™u ©uc‚tÚte
sýtð™the ðtýe À‹Î:-yt™kŒfthf Au, ¥ÝécÅéÐì-©ðý …Ae þt†tu™u sýtð™the {™™e r¢Þt À‹Î:W…Œuþ Au, »±:-«tr fhðe/fhtððe À‹Î:-«Þí™ Au, ±çÚ±:-rðît™tu™e Ëuðt À‹Î:-Mðefth fhðt
ÞtuøÞ Au, ±²:-Sð™ À‹Î:-MðtÄe™‚t Au, ±²SÜëU„ì-ytÞwðÄof Sð™™t ËtÄ™ À‹Î:-„úný fhðt
ÞtuøÞ Au, ç±cÐhæü:-rðþu»t fhe™u su™tÚte E»tto fhu ‚u À‹Î:-«ftþ Au, ç±àææH}æì-rðM‚]‚ f{o À‹Î:„úný fhðt ÞtuøÞ Au, ÀçÎ:-rðΙtu™u Œqh fhðt À‹Î:-Ëw¾ŒtÞf Au, ÎêÚæïã‡æ}æì-Œw:¾Úte ðÄ™th À‹Î:ƒ¤ Au. „‹Îí}æì-Mð‚kºt‚t «t fhðe À‹Î:-«ftþ Au y™u ¥VæV}æì-„rý‚ rðãt À‹Î:-ËBÞfT MÚtt…™
ÞtuøÞ Au, ‚u™tu Mðefth fhe™u ‚u™t «[th {txu «Þí™tu fhðt òuEyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …whw»ttÚto îtht r™hk‚h …h‚kºt‚t™tu ™tþ y™u Mð‚kºt‚t™e «tr fhðe òuEyu (5)

⁄UR|‡◊ŸÊfi ‚àÿÊÿfi ‚àÿ¢ Á¡fiãfl ¬˝ÁÃfiŸÊ œ◊¸®fiáÊÊ œ◊ZÓ Á¡ãflÊ|ãflfiàÿÊ ÁŒflÊÁŒfl¯
Á¡ãfl ‚|㜟ÊãÃÁ⁄fiUˇÊáÊÊãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ Á¡ãfl ¬˝ÁÃÁœŸÊfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ ¬ÎfiÁÕflË¥ Á¡fiãfl ÁflCÔUê÷Ÿ
flÎCÔUKÊ flÎ|c≈U®¯ Á¡ãfl ¬˝flÿÊ˘qÔUÊ„fiU*¡ãflÊŸÈÆÿÊ ⁄UÊòÿÊ ⁄UÊòÊË¥Ó Á¡ãflÊÁ‡Ê¡Ê fl‚ÈfièÿÊ
fl‚fiÍ|Ü¡ãfl ¬˝∑§ÃŸÊfiÁŒàÿèÿfi˘•ÊÁŒàÿÊ|Ü¡fiãflH 6H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ‚wk Úçà}æÝæ-rfhýtuÚte ¨y²æ²-rðã{t™ ËqÞo Ë{t™ r™íÞ Ëw¾™e ‚Útt MÚtq÷
…ŒtÚttuo™e «tr {txu ¨y²}æì-yÔÞr¼[the f{o™u ç…‹±-«t fh, Ðíïç„Ýæ-W¥t{ rð¿tt™Úte Þwõ‚
{}æü‡ææ-LÞtÞt[hýÚte {}æü}æì-Ä{o™u ç…‹±-òý, «t fh, ¥ç‹±y²æ-þtuÄ {txu çαæ-Ä{o™t «ftþÚte
çα}æì-ËíÞ™t «ftþ™u ç…‹±–«t fh, ¨ç‹{Ýæ-ËkrÄY… ¥‹„çÚÿæï‡æ-ytftþÚte ¥‹„çÚÿæ}æì-yðftþ™u
ç…‹±-òý, ÐëçƒÃ²æ-¼q„¼orðãt™t Ðíç„ç{Ýæ-ËkƒkÄÚte Ðë烱è}æì-¼qr{™u ç…‹±-òý, ç±cÅ}|æïÝþheh Äthý {txu ytnth™t hËÚte ‚u{s ±ëcŲæ–ð»tto™e rðãtÚte ±ëçcÅ}æì-ð»tto™u òý, Ðí±²æftÂL‚{t™ ¥qæ-rŒðË™e rðãtÚte ¥ã:-rŒðË™u ç…‹±-òý, ¥Ýé²æ-«ftþ™e …tA¤ [t÷™th Úæ~²æ-

264

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

htrºt™e rðãtÚte Úæ~æè}æì-htrºt™u ç…‹±-òý, ©çàæ…æ-ft{™tytuÚte ±¨é|²:-yÂø™ ð„uhu ytX ðËwytu™e
rðãtÚte ±¨êÝì-‚u yÂø™ ytrŒ ðM‚wytu™u ç…‹±-òý y™u ÐíÜïU „ïÝ-W¥t{ rð¿tt™ îtht ¥æçÎy²ï|²:ƒth {rn™tytu™e rðãtÚte ¥æçÎy²æÝì-ƒth {rn™tytu™u ç…‹±-‚¥ð MðY…Úte òý. (6)
¼tðtÚto : rðît™tuyu su{ …ŒtÚttuo™t …heûtýtu îtht …ŒtÚto rðãt òýðe òuEyu, ‚u{ [‚u™tu] yLÞtu™u
W…Œuþ …ý fhðtu òuEyu. (6)

ÃãÃÈfiŸÊ ⁄UÊÿS¬Ê·fiáÊ ⁄UÊÿS¬Ê·¯ Á¡ãfl ‚ö‚¬¸áfiÊ üÊÈÆÃÊÿfi üÊÈÆâ Á¡fiãflÒ«UŸÊÒ·fiœËÁ÷⁄UÊ·fiœË*¡ãflÊûÊ◊Ÿ ßÍÁ÷fiSßÍ*¡fiãfl flÿÊœ‚ÊœËfiÃŸÊœËfiâ Á¡ãflÊÁ÷Á¡ÃÊ Ã¡fi‚Ê
Ã¡Êfi Á¡ãflH 7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ‚wk „‹„éÝæ-rðM‚thÞwõ‚ Úæ²:-Ä™™e Ðæï¯ï‡æ-…wrüÚte Úæ²:-Ä™™e Ðæï¯}æì…wrü™u ç…‹±-«t fh, ¨¢¨Ðïü‡æ-ËBÞfT «tr™t fthýu Ÿæé„æ²-Ëtk¼¤ðt {txu Ÿæé„}æì-þt†™u Ëtk¼¤ðt
{txu ç…‹±-«t fh, »ïÇïÝ-yL™™t ËkMfth ‚Útt ¥æï¯{èç|æ:-s÷ ‚Útt yti»trÄytu™e rðãtÚte ¥æï¯{è:yti»trÄytu™u ç…‹±-«t fh, ©œæ}æïÝ-W¥t{f{o™t yt[hý „Ýêç|æ:-þwØ þhehtuÚte „Ýê:-þhehtu™u
ç…‹±-«t fh, ±²æï{¨æ-Sð™™u Äthý fh™the ¥æ{è„ïÝ-ÄthýþÂõ‚Úte [Ëthe he‚u ¼ýe™u]
¥æ{è„}æì-ËðoºtÚte Äthý fh™the rðãt™u ç…‹±-«t fh, ¥ç|æç…„æ-Ët{u ytðu÷t þºtwytu™u S‚ðt
{txu „ï…¨æ-‚eûý-‚us…qýo f{oÚte „ï…:-áZ‚t™u ç…‹±-«t fh. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðM‚]]‚ …wÁ»ttÚtoÚte yiïÞo «t fhe™u, Ëtðosr™f rn‚ rËØ fhðwk òuEyu. (7)

¬˝ÁìŒfiÁ‚ ¬˝ÁìŒfi àflÊŸÈƬŒfiSÿŸÈƬŒfi àflÊ ‚ꬌfiÁ‚ ‚ꬌfi àflÊ Ã¡Êfi˘Á‚ Ã¡fi‚
àflÊH 8H
…ŒtÚto : nu …wÁ»ttŠÚt™e rðŒw»te †e ! su fthýu ‚wk Ðíç„Єì-«t fhðt ÞtuøÞ ÷û{e Ë{t™ ¥ç¨Au ‚uÚte Ðíç„ÐÎï-yiïÞo™e «tr {txu y±æ-‚™u su ¥ÝéЄì-…ùt‚T «t fhðt ÞtuøÞ þtu¼t Ë{t™
¥ç¨-Au, ‚u ¥ÝéÐÎï-rðãtæÞÞ™ …ùt‚T «t fhðt ÞtuøÞ y±æ-‚™u su ‚wk ¨¢Ð„ì-Ëk…r¥t Ë{t™ ¥ç¨Au, ‚u ¨}ÐÎï-yiïÞo {txu y±æ-‚™u su ‚wk „ï…:-‚us Ë{t™ ¥ç¨-Au, ‚uÚte „ï…¨ï-‚us-[t‚wÞo «trÂ
{txu y±æ-‚™u „úný fhwk Awk. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo Ëw¾tu™e rËrØ {txu Ë{t™ „wý, f{o y™u Mð¼tððt¤t †e-…wÁ»ttu
ËtÚtu MðÞkðh rððtn îtht …hM…h™tu Mðefth fhe™uu yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. (8)

ÁòÊflÎŒfiÁ‚ ÁòÊflÎÃfi àflÊ ¬˝flÎŒfiÁ‚ ¬˝flÎÃfi àflÊ ÁflflÎŒfiÁ‚ ÁflflÎÃfi àflÊ ‚flÎŒfiÁ‚ ‚flÎÃfi
àflÊ˘˘∑˝§◊~Ê˘SÿÊ∑˝§◊Êÿfi àflÊ ‚¢∑˝§◊~Ê˘Á‚ ‚¢∑˝§◊Êÿfi àflÊà∑˝§◊~Ê˘SÿÈà∑˝§◊Êÿ
àflÊà∑˝§Êfi|ãÃ⁄URSÿÈà∑˝§ÊfiãàÿÒ àflÊ˘Áœfi¬ÁßÊ¡Ê¸¡ZÓ Á¡ãflH 9H

265

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su ‚wk ç~æ±ë„ì-Ëíð„wý, hòu„wý y™u ‚{tu„wýÚte Þwõ‚ yÔÞõ‚ «f]r‚™tu
òý™th ¥ç¨-Au, ‚u ç~æ±ë„ï-ºtýu „wýtu™t fthý™t ¿tt™ {txu y±æ-‚™u, su ‚wk Ðí±ë„ì-su ftÞoY…Úte
«ð]¥t ËkËth™tu ¿tt‚t ¥ç¨-Au. Ðí±ë„ï-‚u ftÞoY… ËkËth™u òýðt {txu y±æ-‚™u, su ‚wk ç±±ë„ì-rðrðÄ
«fth™t «ð]¥t ËkËth™tu ¿tt‚t ¥ç¨-Au. ç±±ë„ï-‚u ftÞoY… ËkËth™u òýðt {txu y±æ-‚™u, su ‚wk ¨±ë„ìsu Ë{t™ Ä{o ËtÚtu rðã{t™ …ŒtÚttuo™tu òý™th ¥ç¨-Au, ‚u ¨±ë„ï-ËtÄBÞo …ŒtÚttuo™t ¿tt™ {txu
y±æ-‚™u, su ‚wk ¥æÜíU }æ:-Ëthe he‚u …ŒtÚttu™
o t hnuðt™t MÚtt™ yL‚rhût™u òý™th ¥ç¨-Au, ‚u ¥æÜíU }ææ²yL‚rhût™u òýðt {txu y±æ-‚™u, su ‚wk ¨¢ÜíU }æ:-ËBÞfT …ŒtÚttuo™tuu òý™th ¥ç¨-Au, ‚u ¨¢ÜíU }æ沂u …ŒtÚto™t ¿tt™ {txu y±æ-‚™u, su ‚wk ©yÜíU }æ:-W…h {u½{kz÷™e „r‚™tu òý™th ¥ç¨-Au, ‚u
©yÜíU }ææ²-‚u {u½{kz÷™e „r‚ òýðt {txu y±æ-‚™u ‚Útt nu †e ! su ‚wk ©yÜíUæç‹„:-Ë{-rð»t{ …ŒtÚttuo™t
WÕ÷k½™ {txu rðãt™e òý™the ¥ç¨-Au, ‚u ©yÜíUæ‹y²ñ-„r‚ [„{™] rðãt™u òýðt {txu y±æ-‚™u
nwk Ëðo «fthÚte „úný fhwk Awk. ‚u ¥ç{Ðç„Ýæ-…tu‚t™t …r‚™e ËtÚtu hne™u ‚wk ª…æü-…ht¢{Úte ª…ü}æ샤™u ç…‹±-«t fh. (9)
¼tðtÚto : …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wý, f{o y™u Mð¼tðtu™t rðþu»t ¿tt™ rð™t ftuE …ý rðît™T
ƒ™e þf‚tu ™Úte. ‚uÚte ftÞofthý Ë{wŒtÞ™u Ëthe he‚u òýe™u ‚u™tu yLÞ™u W…Œuþ fhðtu òuEyu.
su{ yæÞût™e ËtÚtu Ëu™t rðsÞ™u «t fhu Au, ‚u{ …tu‚t™t Mðt{e-…r‚™e ËtÚtu †e Ëðo Œw:¾tu™u
S‚e ÷u Au. (9)

⁄UÊôÿfiÁ‚ ¬˝ÊøË ÁŒÇfl‚fiflSÃ ŒflÊ˘•Áœfi¬ÃÿÊ˘|ÇŸ„¸ÓÃËŸÊ¢ ¬fi˝ÁÃœûÊʸ ÁòÊflÎØ–
àflÊ SÃÊ◊fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊúüÊfiÿàflÊÖÿfi◊ÈÆÄÕ◊√ÿfiÕÊÿÒ SÃèŸÊÃÈ ⁄UÕãÃ⁄Uö ‚Ê◊
¬˝ÁÃfi|cΔUàÿÊ˘•ãÃÁ⁄fiUˇÊ˘´§·fiÿSàflÊ ¬˝Õ◊¡Ê Œfl·fiÈ ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ ¬fi˝ÕãÃÈ
ÁflœûÊʸ øÊÿ◊Áœfi¬ÁÇø Ã àflÊ ‚fl¸Ó ‚¢ÁflŒÊŸÊ ŸÊ∑fi§Sÿ ¬ÎÆDÔU Sflª¸ ÀÊÊ∑§
ÿ¡fi◊ÊŸ¢ ø ‚ÊŒÿãÃÈH 10H
…ŒtÚto : nu †e ! „ï-‚thtu ¥ç{Ðç„:-…t÷f …r‚ nwk-su{ su™t ±¨±:-yÂø™ ytrŒ Îï±æ:«ftþ{t™ ¥ç{Є²:-yrÄct‚t Au, ‚u{ ‚wk Ðíæ™è-…qðo çÎÜUì-rŒþt Ë{t™ Úæ¿æè-htýe ¥ç¨-Au.
su{ ãï„èÝæ}æì-ðsÙtrŒ þ†-y†™u Ðíç„{œææü-«íÞût Äthý fh™th ç~æ±ë„ì-rðãw‚T, ¼qr{MÚt yÂø™
y™u ËqÞoY… ºtý «fth™e rðã{t™ S„æï}æ:-M‚wr‚Þwõ‚ „wýtu Ërn‚ ¥çxÝ:-{ntrðãw‚T Äthý fh™the
Au, ‚u{ y±æ-‚™u nwk ‚thtu …r‚ Äthý fhwk Awk.
‚wk ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{ …h ¥Ã²ƒæ²ñ-þheh …ezt™t y¼tð {txu ©vƒ}æì-«þkË™eÞ ¥æÁ²}æì-½]‚
ytrŒ …ŒtÚttuo™u Ÿæ²„é-Äthý [Ëuð™] fh, Ðíç„çcÆy²ñ-«r‚ct {txu Úƒ‹„Ú}æì-hÚt ytrŒÚte ‚th™th ¨æ}ærËØtL‚ f{o™u S„|Ýæ„é-Äthý fh.

266

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

su{ ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk çα:-rðãw‚T™tu }ææ~æ²æ-÷uþ ËkƒkÄ y™u ±çÚ}‡ææ-{nt…wÁ»ttÚtoÚte
Îï±ï¯é-rðît™tu{tk Ðíƒ}æ…æ:-…qðuo ÚtÞu÷t «¯²:-ðuŒtÚtorð‚T rðît™T y±æ-‚™u Ð탋„é–þw¼„wýtuÚte rðþt¤
ƒwrØ Þwõ‚ fhu.
™-y™u su{ ¥²}æì-yu ç±{œææü-rðrðÄ he‚u Äthýf‚to „ï-‚thtu …r‚ ‚the ËtÚtu ð‚toð fhu, ‚u{
‚u™e ËtÚtu ‚wk ð‚o™ fh.
™-y™u su{ ¨±ïü-Ëðo ¨¢ç±ÎæÝæ:-W¥t{ rðît™T ÝæÜUS²-yrðã{t™ Œw:¾™t ÐëcÆï-{æÞ{tk
S±xæïü-su Mð„o yÚtto‚T yíÞk‚ Ëw¾ «tr HæïÜïU -Œþo™eÞ Au, ‚u{tk y±æ-‚™u ™-y™u ²…}ææÝ}æì-‚tht
…r‚™u ¨æβ‹„é-MÚtt™ yt…u ‚u{ ‚{u ƒL™u-†e …wÁ»t ð‚o™ ht¾tu. (10)
¼tðtÚto : …qðo rŒþt yux÷t {txu W¥t{ Au, fthý fu ËqÞo «Út{ íÞtk WŒÞ ÚttÞ Au.
su …qðo rŒþtÚte ðtÞw ðnu Au-ytðu Au, ‚u ftuE Œuþ-MÚtt™{tk ð»tto Wí…L™ fh™th ntuÞ Au.
yu yÂø™ Ëðo™tu Äthýf‚to Au y™u ðtÞw™t fthýu ð]rØ …t{u Au, su ‚u™u òýu Au, ‚u ËkËth{tk
Ëw¾™wk MÚtt…™ fhu Au. (10)

Áfl⁄UÊ«fiUÁ‚ ŒÁˇÊfiáÊÊ Áºª˝Èƺ˝ÊSÃfi ŒflÊ˘•Áœfi¬Ãÿ˘ßãº˝Êfi „UÃËŸÊ¢ ¬˝fiÁÃœûÊʸ¬fiÜøŒ‡ÊSàflÊ SÃÊ◊fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊúüÊfiÿÃÈÆ ¬˝˘©Ufiª◊ÈÆÄÕ◊√ÿfiÕÊÿÒ SÃèŸÊÃÈ ’ÎÆ„Uà‚Ê◊
¬˝ÁÃfi|cΔUàÿÊ˘•ãÃÁ⁄UfiˇÊ˘´§·fiÿSàflÊ ¬˝Õ◊¡Ê Œfl·fiÈ ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ ¬fi˝ÕãÃÈ
ÁflœûÊʸ øÊÿ◊Áœfi¬ÁÇø Ã àflÊ ‚fl¸Ó ‚¢ÁflŒÊŸÊ ŸÊ∑fi§Sÿ ¬ÎÆDÔU Sflª¸ ÀÊÊ∑§
ÿ¡fi◊ÊŸ¢ ø ‚ÊŒÿãÃÈH 11H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk ç±ÚæÅì-rðrðÄ …ŒtÚttuoÚte «ftþ{t™ Îçÿæ‡ææ-çÎÜUì-Œrûtý rŒþt Ë{t™ ¥ç¨Au, su „ï-‚thtu …r‚ LÎíæ:-ðtÞw Îï±æ:-rŒÔÞ „wýÞwõ‚ ðtÞw ¥ç{Є²:-yrÄct‚tytu™e Ë{t™ Au,
ãï„èÝæ}æì-ðsÙt™
u t Ðíç„{œææü-r™rù‚ he‚u Äthý fh™th …wÁ»t, Ð@Îàæ:-…kŒh ËkÏÞt™t …qhf S„æï}æ:-M‚wr‚™t
ËtÄf }[tytu™t yÚttuo™t ¼t„e ‚Útt §‹Îí:-ËqÞo y±æ-‚thwk ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe …h Ÿæ²„é-Ëuð™ fhu-Ëuðt
fhtu, ¥Ã²ƒæ²ñ-{t™Ë ¼ÞÚte hrn‚ ‚tht {txu Ðí© xæ}æì-fÚt™eÞ ©vƒ}æì-W…Œuþ ÞtuøÞ ð[™™u S„|Ýæ„éÂMÚth fhu, ‚Útt Ðíç„çcÆy²ñ-«r‚ct {txu Ïæëã„ì-y™uf yÚtoÞwõ‚ ¨æ}æ-Ët{ðuŒ™u ÂMÚth fhu.
™-y™u su{ ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk Îï±ï¯é-ft{™t ÞtuøÞ …ŒtÚttuo{tk Ðíƒ}æ…æ:-…qðo Wí…L™ ÚtÞu÷t
«¯²:-¿tt™™t nu‚w «tý, çα:-«ftþfthf yÂø™™t }ææ~æ²æ-ytuAt ¼t„ y™u ±çÚ}‡ææ-yrÄf‚tÚte
Þwõ‚ Au, ‚u{ rðît™tu y±æ-‚™u Ð탋„é-W…Œuþ fhu-«rËØ fhu.
su{ ç±{œææü-rðrðÄ «fth™t ytf»toýÚte …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™wk Äthý ™-‚Útt …tu»tý fh™th
¥ç{Ðç„:-Ëðo «ftþf …ŒtÚttuo{tk ©uc ËqÞo y±æ-‚™u …wü fhu, ‚u{ ¨¢ç±ÎæÝæ:-ËBÞfT rð[thþe÷
rðît™tu Au „ï-‚uytu ¨±ïü-Ëðo ÝæÜUS²-Œw:¾hrn‚ ytftþ™t ÐëcÆï-…]c ¼t„{tk S±xæïü-Ëw¾fthf HæïÜïU-

267

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

òýðt ÞtuøÞ Œuþ{tk y±æ-‚™u ™-y™u ²…}ææÝ}æì-Þ¿trðãt òý™th …wÁ»t™u ¨æβ‹„é-MÚttr…‚ fhu. (11)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu ðtÞw™e ËtÚtu rðã{t™ ËqÞo™u y™u ‚u™e rðãt™wk ¿tt™ fhtð™th rðît™™tu
yt©Þ fhe™u ‚uu rðãt™wk ¿tt™ «t fhu Au, ‚u{ †e-…wÁ»t ƒúñ[Þo…qðof rðît™T ƒ™e™u yLÞtu™u yæÞÞ™
fhtðu. (11)

‚◊˝Ê«fiUÁ‚ ¬˝ÃËøË ÁŒªÊfiÁŒàÿÊSÃfi ŒflÊ˘•Áœfi¬ÃÿÊ flLfi§áÊÊ „UÃËŸÊ¢ ¬fi˝ÁÃœûÊʸ
‚fiåÃŒ‡ÊSàflÊ SÃÊ◊fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊúüÊfiÿÃÈ ◊L§àflÃËÿfi◊ÈÆÄÕ◊√ÿfiÕÊÿÒ SÃèŸÊÃÈ flÒM§¬ö
‚Ê◊ ¬˝ÁÃfiÁcΔUàÿÊ˘•ãÃÁ⁄UfiˇÊ˘´§·fiÿSàflÊ ¬˝Õ◊¡Ê Œfl·fiÈ ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ
¬fi˝ÕãÃÈ ÁflœûÊʸ øÊÿ◊Áœfi¬ÁÇø Ã àflÊ ‚fl¸Ó ‚¢ÁflŒÊŸÊ ŸÊ∑fi§Sÿ ¬ÎÆDÔU Sflª¸ ÀÊÊ∑§
ÿ¡fi◊ÊŸ¢ ø ‚ÊŒÿãÃÈH 12H
…ŒtÚto : nu †e ! su ‚wk Ðí„è™è-…rù{ çÎÜUì-rŒþt™e Ë{t™ ¨}æíæÅì-ËBÞfT «ftþ{t™ ¥ç¨Au, ‚u „ï-‚thtu …r‚ ¥æçÎy²æ:-rðãw‚TÚte Þwõ‚ «týðtÞw Îï±æ:-rŒÔÞ Ëw¾Œt‚t ¥ç{Є²:-Mðt{es™tu
Ë{t™ ¥²}æì-yt ¨Œ„Îàæ:-Ë¥th{tk ™-y™u S„æï}æ:-M‚wr‚ ÞtuøÞ ±L‡æ:-s÷ Ë{wŒtÞ Ë{t™ ãï„èÝæ}æìrðãw‚T™u Ðíç„{œææü-Äthý fh™th ¥ç{Ðç„:-Mðt{e y±æ-‚the ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{ …h Ÿæ²„é-Ëuðt fhu,
¥Ã²ƒæ²ñ-MðY…Úte y[÷ ‚tht {txu }æLy±„è²}æì-y™uf ÔÞtÏÞt‚t {™w»Þtu{tk rðã{t™ ©vƒ}æì-fÚt™
ÞtuøÞ ðuŒð[™ ‚Útt Ðíç„çcÆy²ñ-«r‚ct {txu ±ñMÐ}æì-rðrðÄ Y…tu™e ÔÞtÏÞtÚte Þwõ‚ ¨æ}æ-Ët{ðuŒ™u
S„|Ýæ„é-„úný fhu.
y™u su çα:-«ftþ™t }ææ~æ²æ-¼t„Úte ±çÚ}‡ææ-yrÄf‚tÚte Þwõ‚ ¥‹„çÚÿæï-ytftþ{tk Ðíƒ}æ…æ:rðM‚th fthýÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ «¯²:-„r‚Þwõ‚ ðtÞw Îï±ï¯é-Œt™™t nu‚w yðÞðtu{tk rðã{t™ Au,
‚u{ y±æ-‚™u rðît™tu Ð탋„é-«rËØ W…Œuþ fhu.
su{ ç±{œææü-rðrðÄ hí™tu™u Äthý fh™th ™-yu …ý ¥ç{Ðç„:-yæÞût Mðt{e htò-«òytu™u
Ëw¾{tk ht¾u Au, ‚u{ „ï-‚tht {æÞ{tk ¨±ïü-Ëðo ¨¢ç±ÎæÝæ:-ËBÞfT ¿tt™™u «t ÚtÞu÷ y±æ-‚™u ™y™u ²…}ææÝ}æì-rðît™tu™t Ëuðf …wÁ»t™u ÝæÜUS²-Œw:¾hrn‚ Œuþ™t ÐëcÆï-yuf ¼t„{tk S±xæïü-Ëw¾fthf
HæïÜïU-Œþo™eÞ MÚtt™{tk ¨æβ‹„é-MÚttr…‚ fhu. (12)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu …rù{ rŒþt™wk ‚Útt ‚u rŒþt{tk hnu÷t …ŒtÚttuo™wk yLÞtu™u ¿tt™ fhtðu Au,
‚u{ †e-…wÁ»t …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u rðãtÚte y÷kf]‚ fhu. (12)

Sfl⁄UÊ«USÿÈŒËfiøË ÁŒæ˜UÔ ◊L§ÃfiSÃ ŒflÊ˘•Áœfi¬Ãÿ— ‚Ê◊Êfi „UÃËŸÊ¢ ¬˝fiÁÃœûÊÒ¸∑fi§Áflö‡ÊSàflÊ SÃÊ◊fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊú üÊfiÿÃÈÆ ÁŸc∑fi§flÀÿ◊ÈÆÄÕ◊√ÿfiÕÊÿÒ SÃèŸÊÃÈ–
flÒ⁄UÊ¡ö‚Ê◊ ¬˝ÁÃfiÁcΔUàÿÊ˘•ãÃÁ⁄UfiˇÊ˘´§·fiÿSàflÊ ¬˝Õ◊¡Ê Œfl·fiÈ ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ

268

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

flÁ⁄UêáÊÊ ¬fi˝ÕãÃÈ ÁflœûÊʸ øÊÿ◊Áœfi¬ÁÇø Ã àflÊ ‚fl¸Ó ‚¢ÁflŒÊŸÊ ŸÊ∑fi§Sÿ ¬ÎÆDÔU
Sflª¸ ÀÊÊ∑§ ÿ¡fi◊ÊŸ¢ ø ‚ÊŒÿãÃÈH 13H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ S±ÚæÅì-MðÞk «ftþ{t™ ©Îè™è-W¥th çÎÜUì-rŒþt ¥ç¨-Au, ‚uðtu „ï-‚thtu
…r‚ ntuÞ.
su rŒþt™t }æL„:-ðtÞw Îï±æ:-rŒÔÞY… ¥ç{Є²:-yrÄct‚t Au, ‚u™e Ë{t™ »ÜUô±àæ:-yufðeË{t
S„æï}æ:-M‚wr‚™t ËtÄf ¨æï}æ:-[Lÿ{t ‚Útt ãï„èÝæ}æì-ðsÙ Ë{t™ rðã{t™ rfhýtu™u Ðíç„{œææü-Äthý
fh™th …wÁ»t y±æ-‚the ÐëçƒÃ²æ}æì-¼qr{ …h Ÿæ²„é-Ëuðt fhu. ¥Ã²ƒæ²ñ-ErLÿÞtu™t ¼Þ™t y¼tð
{txu çÝcÜïU±Ë²}æì-su{tk {tºt yuf MðY…™wk ðýo™ ntuÞ ‚u ©vƒ}æì-W…Œuþ ÞtuøÞ ðuŒ¼t„ ‚Útt Ðíç„çcÆy²ñ«r‚ct {txu ±ñÚæ…}æì-rðhtx Y…™tu «r‚…tŒf ¨æ}æ-Ët{ðuŒ™tu ¼t„ S„|Ýæ„é-„úný fh.
™-y™u su{ ‚tht {æÞ{tk ¥‹„çÚÿæï-yðftþ{tk hnu÷ Îï±ï¯é-ErLÿÞtu{tk Ðíƒ}æ…æ:-{wÏÞ «rËØ
çα:-¿tt™™t }ææ~æ²æ-¼t„tuÚte ±çÚ}‡ææ-yrÄf‚tÚte Þwõ‚ rðã{t™ «¯²:-ƒ¤ðt™ «tý Au, ‚u{
¥²}æì-yu «týtu™t ç±{œææü-rðrðÄ þe‚™u Äthýf‚to ™-y™u ¥ç{Ðç„:-yrÄct‚t Au, „ï-‚u ¨±ïüËðo yt rð»tÞ{tk ¨¢ç±ÎæÝæ:-ËBÞfT ƒwrØ{t™ rðît™T y±æ-‚™u Ð탋„é-«rËØ fhu, y™u ÝæÜUS²W¥t{ Ëw¾Y… ÷tuf™t ÐëcÆï-W…h S±xæïü-Ëw¾ŒtÞf HæïÜïU-÷tuf{tk y±æ-‚™u ™-y™u ²…}ææÝ}æì-Þs{t™
…wÁ»t™u ¨æβ‹„é-rMÚt‚ fhu. (13)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu Ëtu{ y™u «týtu™u ytÄth hrn‚ òýe™u, ‚u™tu ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhe™u
Ëw¾™u «t fhu Au, ‚u{ yæÞt…f y™u yæÞtr…ftytu rþ»Þtu y™u rþ»Þtytu™u, rðãt-„úný fhðt
{txu r™Þwõ‚ fhe™u yt™krŒ‚ fhu. (13)

•Áœfi¬àãÿÁ‚ ’΄UÃË ÁŒ|Çfl‡flfi Ã ŒflÊ˘•Áœfi¬ÃÿÊ ’΄US¬ÁÃfi®„¸UÃËŸÊ¢ ¬fi˝ÁÃœûÊʸ
ÁòÊfiáÊflòÊÿ|SòÊö‡ÊÊÒ àflÊ SÃÊ◊ÊÒ ¬ÎÁÕ√ÿÊúüÊfiÿÃÊ¢ flÒ‡flŒflÊ|ÇŸ◊ÊL§Ã˘©UÄÕ˘•√ÿfiÕÊÿÒ SÃèŸËÃÊú ‡ÊÊÄfl⁄U⁄UÒflÃ ‚Ê◊fiŸË ¬˝ÁÃfi|cΔUàÿÊ˘•ãÃÁ⁄UfiˇÊ˘´§·fiÿSàflÊ
¬˝Õ◊¡Ê Œfl·fiÈ ÁŒflÊ ◊ÊòÊfiÿÊ flÁ⁄UêáÊÊ ¬fi˝ÕãÃÈ ÁflœûÊʸ øÊÿ◊Áœfi¬ÁÇø Ã àflÊ
‚fl¸Ó ‚¢ÁflŒÊŸÊ ŸÊ∑fi§Sÿ ¬ÎÆDÔU Sflª¸ ÀÊÊ∑§ ÿ¡fi◊ÊŸ¢ ø ‚ÊŒÿãÃÈH 14H
…ŒtÚto : nu †e ! ‚wk Ïæëã„è-{nt™ ¥ç{ÐyÝè-Ëðo rŒþtytu™e W…h rðã{t™ çÎÜUì-rŒþt™e
Ë{t™ ¥ç¨-Au ‚u „ï-‚thtu …r‚ ç±Eï-Ëðo Îï±æ:-«ftþf ËqÞtorŒ …ŒtÚto ¥ç{Є²:-yrÄct‚t Au,
‚u™e Ë{t™ su ÏæëãSÐç„:-rðï™t hûtf ãï„èÝæ}æì-ð]Øtu™u Ðíç„{„æü-«‚er‚™e ËtÚtu Äthý fh™th ËqÞo
Ë{t™ ‚thtu …r‚ y±æ-‚™u ™-y™u ç~æ‡æ±~æ²ô›àææñ-3 × 9 = 27 + 33 = 60 ËtX S„æï}ææñM‚wr‚™t ËtÄ™ ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe-¼qr{ …h ¥Ã²ƒæ²ñ-…ezt hrn‚‚t {txu ±ñEÎï±æçxÝ}ææL„ï-Ëðo rðît™

269

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u yÂø™ {thw‚™e ÔÞtÏÞt fh™th ©vƒï-W…Œuþ ÞtuøÞ ðuŒ™t ƒu ¼t„tu™tu Ÿæ²„æ}æì-yt©Þ fhu
™-y™u su{ Ðíç„çcÆy²ñ-«r‚ct {txu àææv±ÚÚñ±„ï-þfðhe y™u huð‚e AkŒÚte fnu÷ yÚttuoÚte ¨æ}æÝèËt{ðuŒ™t ƒu ¼t„tu™e S„|Ýè„æ}æì-Ëk„r‚ fhtu.
su{ ‚u ¥‹„çÚÿæï-yðftþ{tk Ðíƒ}æ…æ:-ytrŒ{tk Wí…L™ «¯²:-Ä™ksÞ ytrŒ MÚtq÷ y™u Ëqû{
ðtÞwY… «tý Îï±ï¯é-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo{tk çα:-«ftþ™e }ææ~æ²æ-¼t„ y™u ±çÚ}‡ææ-yrÄõ‚tÚte
y±æ-‚™u «rËØ fhu Au, ‚u™tu {™w»Þtu Ð탋„é-W…Œuþ-«ÏÞt‚ fhu.
su{ ¥²}æì-yu ¥ç{Ðç„:-Mðt{e ç±{œææü-rðrðÄ he‚u Ëðo Äthý fh™th ËqÞo Au, su{ ¨¢ç±ÎæÝæ:ËBÞfT ËíÞ «r‚¿ttÞwõ‚ rðît™T y±æ-‚™u ÝæÜUS²-ÐëcÆï-Ëw¾ŒtÞf Œuþ™t W…h S±xæïü-Ëw¾Y… HæïÜïUMÚtt™{tk MÚttr…‚ fhu Au, „ï-‚u ¨±ïü-Ëðo ²…}ææÝ}æì-‚tht …wÁ»t-…r‚ ™-y™u ‚™u ¨æβ‹„é-ÂMÚt‚ fhu,
‚u{ ‚{u ƒL™u †e-…wÁ»t ð‚o™ fhtu. (14)
¼tðtÚto : su{ Ëðo rŒþtytu™e {æÞ{tk hnu÷ rŒþt ËðoÚte {tuxe Au, ‚u{ Ëðo „wýtuÚte þheh
y™u ytí{t™wk ƒ¤ yrÄf-{nt™ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (14)

•ÿ¢ ¬ÈÆ⁄UÊ „UÁ⁄fiU∑§‡Ê— ‚Íÿ¸®fi®⁄U|‡◊SÃSÿfi ⁄UÕªÎÆà‚‡ø ⁄UÕÊfiҡʇø ‚ŸÊŸËª˝Ê◊áÿ~ÊÒ–
¬ÈÆ|Ü¡∑§SÕÀÊÊ øfi ∑˝§ÃÈSÕÀÊÊ øÊfiå‚⁄U‚ÊÒ– Œæ˜UÔ®ˇáÊflfi— ¬‡ÊflÊfi „UÁ× ¬ÊÒLfi§·ÿÊ flœ—
¬˝„fiUÁÃSÃèÿÊ Ÿ◊Êfi˘•SÃÈÆ Ã ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã ŸÊfi ◊ΫUÿãÃÈÆ Ã ÿ¢ Ámc◊Ê ÿ‡øfi ŸÊ m|c≈U
Ã◊fi·Ê¢ ¡ê÷fi Œä◊—H 15H
…ŒtÚto : su ¥²}æì-yu ÐéÚ:-…qðo Ë{Þ{tk rðã{t™ ãçÚÜïUàæ:-nrh‚ ðýo™t fuþ Ë{t™ nhýþe÷
y™u õ÷uþfthe ‚t…Úte Þwõ‚ ¨ê²üÚçà}æ:-ËqÞo™t rfhýtu Au, „S²-‚u™t Úƒxæéy¨:-ƒwrØ{t™ ËthÚte ™y™u Úƒæñ…æ:-hÚt[t÷f ðtn™ ™-‚u ƒL™u ‚Útt ¨ïÝæÝèxæíæ}懲æñ-Ëu™t…r‚ ‚Útt „t{™t yæÞût Ë{t™
yLÞ «fth™t rfhýtu …ý ntuÞ Au, ‚u rfhýtu™e ÐéçTÜUSƒHæ-Ët{tLÞ «Ät™ rŒþt ™-y™u ÜëU „éSƒHæ«¿tt y™u f{o™u ƒ‚tð™the W…rŒþt ™-yu ƒL™u ¥Œ¨Ú¨æñ-«týtu{tk „{™ fh™the yÃËht fnuðtÞ Au.
su ÎÑ ÿ‡æ±:-{tkË y™u ½tË ¾t™tht ðt½ ytrŒ Ðàæ±:-ntr™ftf …þwytu Au ‚u™e W…h ãïç„:rðãw‚T …zu.
su ÐæñL¯ï²:-…wÁ»ttu™t Ë{qn™u ±{:-{th™th y™u Ðíãïç„:-W¥t{ ð@ Ë{t™ ™tþ fh™th Au
„ï|²:-‚u™t {txu Ý}æ:-ðsÙ™tu «nth ¥S„é-ÚttÞ.
su htò ytrŒ ËÇÞ hts…wÁ»ttu Au „ï-‚uytu ‚u …þwytuÚte Ý:-y{the ¥±‹„é-hûtt fhu „ï-‚uytu
Ý:-y{™u }æëDz‹„é-Ëw¾e fhu.
„ï-‚u hûtf y{u ²}æì-su ®nËfÚte çmc}æ:-rðhtuÄ fheyu ™-y™u ²:-su ®nËf Ý:-y{thtu
mïçcÅ-rðhtuÄ fhu „}æì-‚u™u y{u »¯æ}æì-‚u ÔÞt½útrŒ …þwytu™t …}|æï-{w¾{tk Ί}æ:-MÚttr…‚ fheyu Aeyu.

270

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

(15)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t rfhýtu nrh‚-÷e÷t hk„™t Au, ‚u™e ËtÚtu ÷t÷, …e¤t ytrŒ rfhýtu …ý
hnu Au, ‚u{ Ëu™t™e y™u „út{eý …wÁ»ttu ð‚toð fhe™u hûtf ƒ™u.
su htò ytrŒ s™ ®Ën ytrŒ ®nËf …þwytu™u htufe™u „tÞ ytrŒ …þwytu™e hûtt fhu Au, ‚u{
rðît™tu ËwrþûttÚte y{™u-Ëðo {™w»Þtu™u yÄ{to[hýÚte htufe™u Ä{oÞwõ‚ f{o{tk «ð]¥t fhe™u rðhtuÄeytu™wk
r™ðthý fhu. (15)

•ÿ¢ ŒfiÁˇÊáÊÊ Áfl‡fl∑fi§◊ʸ ÃSÿfi ⁄UÕSflŸ‡ø ⁄UÕfiÁøòʇø ‚ŸÊŸËª˝Ê◊áÿ~ÊÒ– ◊®Ÿ∑§Ê
øfi ‚„U¡ãÿÊ øÊfiå‚⁄U‚ÊÒfi ÿÊÃÈƜʟÊfi „UÃË ⁄UˇÊÊfiúÁ‚ ¬˝„fiUÁÃSÃèÿÊ Ÿ◊Êfi˘•SÃÈÆ Ã
ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã ŸÊfi ◊ΫUÿãÃÈÆ Ã ÿ¢ Ámc◊Ê ÿ‡øfi ŸÊ m|c≈U Ã◊fi·Ê¢ ¡ê÷fi Œä◊—H 16H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥²}æì-yu ç±EÜU}ææü-Ëðo [uütY… f{tuo™wk fthý ðtÞw Îçÿæ‡ææ-Œrûtý
rŒþtÚte ðnu Au, „S²-‚u ðtÞw ÚƒS±Ý:-hÚt Ë{t™ þçŒÞwõ‚ ™-y™u Úƒïç™~æ:-h{ýeÞ hÚt{tk
r[öÞwõ‚ ytùÞo ftÞtuo fh™th ™-yu ƒL™u ¨ïÝæÝèxæíæ}懲æñ-Ëu™t…r‚ y™u „út{tæÞût™e Ë{t™
rðã{t™ }æïÝÜUæ-su™tÚte {™™ fhðt{tk ytðu ‚u ™-y™u ¨ã…‹²æ-yuf ËtÚtu Wí…L™ ÚtÞu÷e ™yu ƒL™u ¥Œ¨Ú¨æñ-yL‚rhût{tk hnu™the rfhýtu ð„uhu yÃËht Au.
su ²æ„é{æÝæ-«ò™u …ezt yt…™th Au, ‚u™t W…h ãïç„:-ðsÙ su Úÿææ¢ç¨-Œwü f{o fh™th Au ‚u™t
W…h Ðíãïç„:-W¥t{ ðsÙ Ë{t™ y† …zu, „ï|²:-‚u «ò…ezf ytrŒ {txu Ý}æ:-ðsÙ™tu «nth ¥S„éÚttÞ yu{ fhe™u su LÞtÞtÄeþ rþûtf Au „ï-‚u Ý:-y{the ¥±‹„é-hûtt fhu, „ï-‚u Ý:-y{™u }æëDz‹„éËw¾e fhu.
„ï-‚u y{u ²}æì-su ŒwüÚte çmc}æ:-îu»t fheyu ™-y™u ²:-su Œwü Ý:-y{thtu mïçcÅ-îu»t fhu „}æì‚u™u »¯æ}æì-‚u ðtÞwytu™t …}|æï-ÔÞt½ú™e Ë{t™ {w¾{tk Ί}æ:-Äthý fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý «Þí™
fhtu. (16)
¼tðtÚto : su rðît™T MÚtq÷, Ëqû{ y™u {æÞMÚt ðtÞwÚte W…Þtu„ fhðtu òýu Au, ‚u þºtwytu™wk r™ðthý
fhe™u Ëðo™u yt™krŒ‚ fhu Au. (16)

•ÿ¢ ¬‡øÊŒ˜Ô Áfl‡fl√ÿfiøÊSÃSÿ ⁄UÕfi¬˝ÊÇøÊ‚fi◊⁄UÕ‡ø ‚ŸÊŸËª˝Ê◊áÿ~ÊÒ–
¬˝êÀÊÊøfiãÃË øÊŸÈÆêÀÊÊøfiãÃË øÊå‚⁄U‚ÊfiÒ– √ÿÊÉÊ˝Ê „UÁ× ‚¬Ê¸— ¬˝„fiUÁÃSÃèÿÊ Ÿ◊Êfi˘•SÃÈÆ
Ã ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã ŸÊfi ◊ΫUÿãÃÈÆ Ã ÿ¢ ÁmÆc◊Ê ÿ‡øfi ŸÊ m|c≈U Ã◊fi·Ê¢ ¡ê÷fi Œä◊—H 17H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥²}æì-yu Ðpæ„ì-…tA¤ rðã{t™ ç±Eò™æ:-rðï{tk ÔÞt rðãw‚T
Y…e yÂø™ Au, „S²-‚u™t ¨ïÝæÝèxæíæ}懲æñ-Ëu™t…r‚ y™u „t{…r‚ Ë{t™ ÚƒÐíæï„:-h{ýeÞ ‚us

271

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ë{qnÚte ÔÞt ™-y™u ¥¨}æÚƒ:-su™t Ë{t™ ƒeòu hÚt ™ ntuÞ ‚u yrî‚eÞ hÚt ‚u ™-yu ƒL™u
Ðí}Hæ„è-Ëthe he‚u Ëðo yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™u þw»f fhtð™th ™-‚Útt ¥Ýé}Hæ„è-…ùt‚T ¿tt™™wk
fthý «ftþ ™-yu ƒL™u ¥Œ¨Ú¨æñ-r¢Þtfthf ytftþMÚt rfhýtu Au.
su{ ãïç„:-ËtÄthý ðsÙ Ë{t™ Ðíãïç„:-W¥t{ ðsÙ Ë{t™ òæÍæíæ:-®Ëntu ‚Útt ¨Ðæü:-Ë…tuo™e Ë{t™
«týeytu™t Œw:¾ŒtÞe Sð Au „ï|²:-‚u™t {txu Ý}æ:-ðsÙ «nth ¥S„é-ÚttÞ.
su …qðtuoõ‚ ‚u™tÚte hûtt fh™th Au „ï-‚u Ý:-y{the ¥±‹„é-hûtt fhu, „ï-‚u Ý:-y{™u }æëDz‹„éËw¾e fhu.
„ï-‚u y{u ²}æì-su™tu çmc}æ:-îu»t fheyu, ™-y™u ²:-su Œwü Ý:-y{thtu mïçcÅ-îu»t fhu, su™u
y{u »¯æ}æì-‚u ®ËntrŒ™t …}|æï-{w¾{tk Ί}æ:-MÚttr…‚ fheyu Aeyu, „}æì-‚u™u ‚u hûtf ÷tuftu …ý
®ËntrŒ™t {w¾{tk MÚttr…‚ fhu. (17)
¼tðtÚto : yt ð»tto™wk þu»t ðýo™ Au, yt }‚w{tk {™w»Þtuyu ÞtuøÞ ytnth-rðnth fhðtu òuEyu. (17)

•ÿ◊ÈfiûÊ⁄UÊÃ˜Ô ‚¢ÿmfi‚ÈÆSÃSÿ ÃÊˇÿ¸‡øÊÁ⁄UfiCÔUŸÁ◊‡ø ‚ŸÊŸËª˝Ê◊áÿ~ÊÒ– Áfl‡flÊøËfi
ø ÉÊÎÆÃÊøËfi øÊå‚⁄U‚ÊflʬÊfi „UÁÃflʸ× ¬˝„fiUÁÃSÃèÿÊ Ÿ◊Êfi˘•SÃÈÆ Ã ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã ŸÊfi
◊ΫUÿãÃÈÆ Ã ÿ¢ Ámc◊Ê ÿ‡øfi ŸÊ m|c≈U Ã◊fi·Ê¢ ¡ê÷fi Œä◊—H 18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥²}æì-yt ©œæÚæ„ì-W¥th rŒþtÚte ¨¢²m¨é:-Þ¿t™e Ëk„r‚ fh™th Ë{t™
þhŒT}‚w Au, „S²-‚u™t ¨ïÝæÝèxæíæ}懲æñ-Ëu™t…r‚ y™u „út{ yæÞût Ë{t™ „æÿ²ü:-‚eûý ‚us™u «tÂ
fhtð™th ytËtu ™-y™u ¥çÚcÅÝïç}æ:-Œw:¾tu™u Œqh fh™th fth‚f ™-yu ƒL™u ç±Eæ™è-Ëðo s„‚{tk
ÔÞt…f ™-y™u Íæë„æ™è-½e y™u s÷™u «t fhtð™the ŒerÂY… ™-yu ƒL™u ¥Œ¨Ú¨æñ-«týtu™e „r‚
Au.
su{tk ¥æÐ:-s÷ ãïç„:-ð]rØ™e Ë{t™ ð‚toð fh™th, ±æ„:-r«Þð[™ Ðíãïç„:-yíÞk‚ ðÄof™e
Ë{t™ yt™kŒŒtÞf Au, yu ðtÞw™wk su ÷tuftu ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu Au „ï|²:-‚u™t {txu Ý}æ:-™{Mfth
¥S„é-Au. „ï-‚uytu Ý:-y{the ¥±‹„é-hûtt fhu, „ï-‚uytu Ý:-y{™u }æëDz‹„é-Ëw¾e fhu.
„ï-‚u hûtf y{u ²}æì-su™tu çmc}æ:-îu»t fheyu ™-y™u ²:-su Ý:-y{thtu mïçcÅ-îu»t fhu „}æì‚u™u »¯æ}æì-yu s÷ y™u ðtÞw™t …}|æï-Œw:¾ŒtÞe „wýY… {w¾{tk Ί}æ:-MÚttr…‚ fheyu Aeyu, ‚u{
‚{u …ý fhtu. (18)
¼tðtÚto : yt þhŒ}‚w™e þu»t ÔÞtÏÞt Au. yt }‚w{tk …ý {™w»Þtuyu ÞwÂõ‚…qðof ftÞtuo{tk «ð]¥t
hnuðwk òuEyu. (18)

•ÿ◊ÈƬÿ¸flʸÇflfi‚ÈÆÃSÿfi ‚ŸÁ¡ìÊfi ‚ÈÆ·áÊfi‡ø ‚ŸÊŸËª˝Ê◊áÿ~ÊÒ– ©Ufl¸‡ÊËÓ ø

272

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¬ÍÆfl¸ÁøfiÁûʇøÊå‚⁄U‚ÊfiflflS»Í§¡¸®fiŸ˜Ô „UÁÃ*fllÈà¬˝„fiUÁÃSÃèÿÊ Ÿ◊Êfi˘•SÃÈÆ Ã ŸÊfi˘flãÃÈÆ Ã
ŸÊfi ◊ΫUÿãÃÈÆ Ã ÿ¢ Ámc◊Ê ÿ‡øfi ŸÊ m|c≈U Ã◊fi·Ê¢ ¡ê÷fi Œä◊—H 19H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥²}æì-yt ©ÐçÚ-W…h rðã{t™ ¥±æüx±¨é:-ð»tto …Ae ½™-ðtŒ¤™tu
nu‚w nu{L‚ }‚w Au, „S²-‚u™t ¨ïÝç…„ì-Ëu™t™u S‚™th ™-y™u ¨é¯ï‡æ:-ËwkŒh Ëu™t…r‚ ™-yu ƒL™u
¨ïÝæÝèxæíæ}懲æñ-Ëu™t…r‚ y™u „út{ yæÞût™e Ë{t™ rðã{t™ {t„Ëh y™u …tu»t {rn™t ©±üàæèyrÄf ¾tðt {txu ytL‚h Œer ™-y™u Ðê±üç™çœæ:-ytrŒ ¿tt™ {txu ™-yu ƒL™u ¥Œ¨Ú¨æñ-«týtu{tk
rðã{t™ „r‚ytu Au, ¥±SÈêU…üÝì-¼Þkfh ½tu»t fh™th ãïç„:-ðsÙ™e Ë{t™ ç±lé„ì-rðãw‚T™u [÷tð™th
y™u Ðíãïç„:-W¥t{ ðsÙ™e Ë{t™ hûtf «týe Au, „ï|²:-‚u™t {txu Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚttuo ¥S„é-«tÂ
ÚttÞ „ï-‚uytu Ý:-y{theu ¥±‹„é-hûtt fhu „ï-‚uytu Ý:-y{™u }æëDz‹„é-Ëw¾e fhu.
„ï-‚u y{u ²}æì-su Œwütu™tu çmc}æ:-îu»t fheyu ™-y™u ²:-su Ý:-y{thtu mïçcÅ-îu»t fhu „}æì‚u™u y{u »¯æ}æì-yu ®nËf «týeytu™t …}|æï-{w¾{tk Ί}æ:-MÚttr…‚ fheyu, ‚u{ ‚{u …ý MÚttr…‚
fhtu. (19)
¼tðtÚto : yt …ý nu{L‚ }‚w™e þu»t ÔÞtÏÞt Au, yt }‚™wk {™w»Þtu ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhe™u
ƒ¤ðt™ ƒ™u. (19)

•|ÇŸ◊͸Æhʸ ÁŒfl— ∑§∑ȧà¬ÁÃfi— ¬ÎÁÕ√ÿÊ˘•ÿ◊˜Ô–
•¬Êú ⁄UÃÊfiúÁ‚ Á¡ãflÁÃH 20H
…ŒtÚto : su{ nu{L‚ É‚w{tk ¥²}æì-yu «rËØ ¥çxÝ:-yÂø™ çα:-«ftþ y™u ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™e
{æÞ{tk }æêhæü-rþh Ë{t™ ËqÞoY…Úte rðã{t™ ÜUÜéUyÐç„:-rŒþtytu™t hûtf ƒ™e™u ¥Ðæ}æì-«týtu™t
Úï„æ¢ç¨-…ht¢{™u ç…‹±ç„-…qýoY…Úte ‚] fhu Au [ƒ¤™e ð]rØ fhu Au], ‚u{ {™w»Þtuyu ƒ¤ðt™ ƒ™ðwk
òuEyu. (20)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÞwÂõ‚…qðof sXhtÂø™ «Œe fhe-ð]rØ fhe™u, ËkÞ{…qðof ytnth-rðnth
fhe™u r™hk‚h ƒ¤™e ð]rØ fhðe òuEyu. (20)

•ÿ◊ÁÇŸ— ‚fi„U|SòÊáÊÊ flÊ¡fiSÿ ‡ÊÁßS¬ÁÃÓ—–
◊ÍƜʸ ∑§flË ⁄fiUÿËáÊÊ◊˜ÔH 21H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ¥²}æì-yt ¥çxÝ:-nu{L‚ }‚w{tk rðã{t™ ¨ã盇æ:-W¥t{ yËkÏÞ …ŒtÚttuoÚte
Þwõ‚ ‚Útt àæç„Ý:-«þM‚ „wýtuÚte y™uf rðã{t™ …wÁ»t™t, ±æ…S²-yL™ ‚Útt Ú²è‡ææ}æì-Ä™tu™t Ðç„:hûtf }æêhæü-W¥t{ yk„ Ë{t™ ÜUç±:-Ë{Úto Au, ‚u{ ‚{u …ý ƒ™tu. (21)
¼tðtÚto : su{ rðãt y™u ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu÷ yÂø™ …w»f¤ Ä™-ÄtLÞ «Œt™ fhu Au, ‚u{ Ëuð™

273

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhu÷ …wÁ»ttÚto {™w»Þtu™u yiïÞoðt™ ƒ™tðu Au. (21)

àflÊ◊fiÇŸ ¬Èc∑fi§⁄UÊŒäÿÕfiflʸ ÁŸ⁄Ufi◊ãÕÖ ◊ÍÆäŸÊ¸ Áfl‡flfiSÿ flÊÉÊÃfi—H 22H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su{ ¥ƒ±æü-hûtf ±æÍæ„:-W¥t{ rþrût‚ ðtýeÚte yrðãt™tu ™tþ
fh™th ƒwrØ{t™ rðît™T …whw»t ÐécÜUÚæ„ì-yL‚rhût™t ¥ç{-{æÞ{tk ‚Útt }æêŠÝü:-rþh Ë{t™ rðã{t™
ç±ES²-Ëk…qýo s„‚™t {æÞ yÂø™™u çÝÚ}拃„-r™hk‚h {kÚt™ fhe™u „úný fhu Au, ‚u{ y±æ}æì-‚{™u
…ý ƒtuÄ fhwk Awk-Ë{òðwk Awk. (22)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™t y™wfhý îtht ytftþ y™u …]rÚtðeÚte rðãw‚T™wk „úný fhe™u
ytùÞoÞwõ‚ f{tuo™u rËØ fhðt òuEyu. (22)

èÊÈflÊfi ÿôÊSÿ ⁄U¡fi‚‡ø ŸÃÊ ÿòÊÊfi ÁŸÿÈÁj— ‚øfi‚ Á‡ÊflÊÁ÷fi—–
ÁŒÁfl ◊ÍƜʸŸ¯ ŒÁœ· Sfl·ÊZ Á¡uÔUÊ◊fiÇŸ ø∑Χ· „U√ÿflÊ„fiU◊˜ÔH 23H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su{ yt «íÞût yÂø™ çݲéçj:-ËkÞtu„-rð¼t„ fh™the r¢Þt ‚Útt
çàæ±æç|æ:-{k„÷fthe ŒerÂytu™e ËtÚtu rðã{t™ |æé±:-«fx ÚtÞu÷ ²¿æS²-ftÞoËtÄf Ëk„‚ ÔÞðnth
™-y™u Ú…¨:-÷tufË{qn™u Ýï„æ-ytf»toý fhe™u ËkÞwõ‚ fhtðu Au, ²~æ-su çÎç±-«ftþ{t™ …tu‚t™t
MðY…{tk }æê{æüÝ}æì-W¥t{ yk„-rþh Ë{t™ rðã{t™ ËqÞo™u Äthý fhu Au, ãò±æã}æì-ytŒt™-«Œt™
fhðt ÞtuøÞ hËtu™u «t fhtð™the S±¯æü}æì-Ëw¾ŒtÞf ç…ãì±æ}æì-ðtýe™u ™ÜëU¯ï-«ð]¥t fhu Au, ‚u{
‚wk þw¼ „wýtu™e ËtÚtu ¨™¨ï-Þwõ‚ fhu Au y™u rðãtytu™u Îç{¯ï-Äthý fhu Au. (23)
¼tðtÚto : su{ yÂø™ Eïh îtht r™Þwõ‚ fhu÷ Ëðo s„‚™u Ëw¾fthe ƒ™u Au, ‚u{ rðãt™t
„útnf yæÞt…ftu Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¾fthe ƒ™u Au, ‚u{ Ëðuoyu òýðwk òuEyu. (23)

•’Êfiäÿ|ÇŸ— ‚Á◊œÊ ¡ŸÊfiŸÊ¢ ¬˝ÁÃfi œŸÈÁ◊fiflÊÿÃË◊ÈÆ·Ê‚fi◊˜Ô–
ÿuÔUÊ˘ßfifl ¬˝ flÿÊ◊ÈÆ|îÊ„UÊfiŸÊ— ¬˝ ÷ÊŸflfi— Á‚dÃ ŸÊ∑§◊ë¿UfiH 24H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¨ç}æ{æ-Ër{Ät ð„uhu «ßðr÷‚ fhðt™t ËtÄ™tuÚte yt ¥çxÝ:-yÂø™
¥Ïææïç{-«ftrþ‚-«ßðr÷‚ ÚttÞ Au, ¥æ²„è}æì-«t Út™the ©¯æ¨}æì-«¼t‚ Ë{Þ™t Ðíç„-Ë{e…
…ÝæÝæ}æì-{™w»Þtu™e {ïÝéç}æ±-ŒqÄ yt…™the „tÞ Ë{t™ Au.
su yÂø™Úte ²uæ §±-{nt™ ÄtŠ{f s™tu™e Ë{t™ Ðí-W¥t{-Wíf]ü ±²æ}æì-ÔÞt…f Ëw¾™e ™er‚™u
©çÁ…ãæÝæ:-Ëthe he‚u «t fh‚tk Ðí-W¥t{ |ææݱ:-rfhý ÝæÜU}æì-Ëw¾™u ¥ÓÀ-Ëthe he‚u ç¨d„ï«t fhtðu Au, ‚u™u ‚{u …ý Ëw¾ «tr {txu ËBÞfT «Þwõ‚ fhtu. (24)
¼tðtÚto : su{ ŒqÄ yt…™the Ëã«Ëq‚t-™ðe rððtÞu÷e „tÞ™e [tfhe fhðtÚte ŒqÄ ytrŒÚte
«týeytu™u Ëw¾e fhu Au; su{ yt rðît™ rðãtŒt™ îtht yrðãt™wk r™ðthý fhe™u {™w»Þtu™e WL™r‚

274

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

fhu Au, ‚u{s yu yÂø™ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (24)

•flÊfiøÊ◊ ∑§flÿ ◊äÿÊfiÿ fløÊfi flãŒÊLfi§ flÎÆ·÷Êÿ flÎcáÊfi–
ªÁflfi|cΔU⁄UÊ Ÿ◊fi‚Ê SÃÊ◊fi◊ÇŸÊÒ ÁŒfl~Ëfl L§Ä◊◊ÈfiL§√ÿÜøfi◊üÊØÔH 25H
…ŒtÚto : y{u su{ xæç±çcÆÚ:-rfhýtu{tk hnu™the rðãw‚T çαè±-ËqÞo™t «ftþ™e Ë{t™ ©Lò¢™}æìrðþu»t he‚u y™uf …ŒtÚttuo{tk „{™þe÷ Lv}æ}æì-ËqÞo™tu ¥Ÿæï„ì-yt©Þ Au, ‚u{ }ææ²-Ëðo þw¼
÷ûtýtuÚte Þwõ‚, …rðºt ±ë¯|ææ²-ƒ¤ðt™ ±ëc‡æï-ð»ttofthf ÜU±²ï-ƒwrØ{t™ {txu ±‹ÎæL-«þkËtÞtuøÞ
±™:-ð[™™tu ‚Útt ¥xÝæñ-sXhtÂø™{tk Ý}æ¨æ-yL™trŒÚte S„æï}æ}æì-«þM‚ ftÞtuo™tu ¥±æï™æ}æ-W…Œuþ
fhu. (25)
¼tðtÚto : rðît™tuyu Ëwþe÷ y™u …rðºt ƒwrØðt¤t rðãtÚteoytu {txu …h{ «Þí™Úte rðãt «Œt™
fhðe òuEyu; suÚte ‚u rðãt ¼ýe™u, ËqÞo™t «ftþ{tk ½x-½ztu …x-ð† ytrŒ™u òuðt Ë{t™ Ëðo
…ŒtÚttuo™u Ëthe he‚u òýe þfu. (25)

•ÿÁ◊„U ¬˝fiÕ◊Ê œÊfiÁÿ œÊÃÎÁ÷„UÊ¸ÃÊ ÿÁ¡ficΔUÊ˘•äfl⁄UcflË«UKfi—–
ÿ◊åŸfiflÊŸÊ ÷ΪfiflÊ ÁflL§L§øÈfl¸Ÿfi·È ÁøòÊ¢ Áflèfl¢~ Áfl‡ÊÁflfi‡ÊH 26H
…ŒtÚto : su §ã-yt s„‚{tk ¥Š±Úï¯é-hûttÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk §üDzì:-yLðu»tý™u ÞtuøÞ, ²ç…cÆ:yíÞk‚ Þ¿t™t ËtÄf ãæï„æ-½e ytrŒ™t „únýf‚to Ðíƒ}æ:-Ëðoºt rðM‚]‚ ¥²}æì-yu «íÞût yÂø™
{æ„ëç|æ:-Äthý fh™tht …wÁ»ttuyu {æç²-Äthý fhu÷ Au.
²}æì-su™u ±Ýï¯é-rfhýtu{tk ç™~æ}æì-ytùÞoY…Úte ç±|±}æì-ÔÞt…f yÂø™™u ç±àæïç±àæï-Ë{M‚ «ò
{txu ¥ŒÝ±æÝ:-Y…ðt™ |æëxæ±:-…qýo¿tt™ ç±LL™é:-rðþu»t fhe™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u yÂø™™tu Ëðo
{™w»Þtu Mðefth fhu. (26)
¼tðtÚto : rðît™tuyu yÂø™rðãt™u Äthý fhe™u yLÞtu™u «Œt™ fhðe òuEyu. (26)

¡ŸfiSÿ ªÊ¬Ê˘•fi¡ÁŸCÔU ¡ÊªfiÎÁfl⁄UR|ÇŸ— ‚ÈÆŒˇÊfi— ‚ÈÁflÃÊÿ Ÿ√ÿfi‚–
ÉÊÎÆìfi˝ÃË∑§Ê ’΄UÃÊ ÁŒfiÁflS¬Î‡ÊÊfi lÈÆ◊Ám÷ÊfiÁà ÷⁄URÃèÿ— ‡ÊÈÁøfi—H 27H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su …ÝS²-Wí…L™ ËkËth™t xææïÐæ:-hûtf, …æxæëç±:-ò„hwf Mð¼tððt¤t,
¨éÎÿæ:-W¥t{ ƒ¤Þwõ‚, Íæë„Ðí„èÜU:-½e Úte ðÄ™th, àæéç™:-…rðºt, ¥çxÝ:-rðãw‚T Au; ‚u Ýò¨ï-yíÞk‚
™ðe™ ¨é籄æ²-Wí…L™ fhðt ÞtuøÞ yiïÞo™e «tr {txu ¥…çÝcÅ-«fx ÚtÞtu Au, su Ïæëã„æ-{nt™
çÎç±SÐëàææ-«ftþ{tk M…þo fhðtÚte |æÚ„ï|²:-ËqÞtuoÚte lé}æ„ì-«ftþ{t™ ÚtE™u ç±|ææç„-þtur¼‚ ÚttÞ
Au; ‚u™u ‚{u òýtu. (27)
¼tðtÚto : su yiïÞo «tr™t rðþu»t fthý, Ë]rü™t ËqÞtuo™wk fthý rðãw‚T™wk ‚us Au, ‚u™u òýe™u

275

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (27)

àflÊ◊fiÇŸ˘•ÁXÔUfi⁄U‚Ê ªÈ„UÊfi Á„UÃ◊ãflfiÁflãŒ|Ü¿UÁüÊÿÊáÊ¢ flŸfiflŸ–
‚ ¡Êfiÿ‚ ◊âÿ◊ÊfiŸ— ‚„UÊfi ◊„UÃ˜Ô àflÊ◊Êfi„ÈUÆ— ‚„fiU‚S¬ÈÆòÊ◊fiÁXÔU⁄U—H 28H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚ:-«týË{t™ r«Þ ¥xÝï-rðît™T ! su{ ¨:-‚u }扲}ææÝ:-{kÚt™ fhu÷tu yÂø™
«rËØ-«fx ÚttÞ Au, ‚u{ ‚wk rðãtÚte …沨ï-«fx ÚttÞ Au.
su{ }æã„ì-{nt™ ¨ã:-ƒ¤Þwõ‚ ¨ã¨:-ƒ¤ðt™ ðtÞwÚte Ðé~æ}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷ …wºt Ë{t™ ±Ýï±Ýï«íÞuf rfhý{tk ðt «íÞuf …ŒtÚto{tk çàæçŸæ²æ‡æ}æì-ytr©‚ xæéãæ-ƒwrØ{tk çã„}æì-ÂMÚt‚ rn‚fthe y±æ}æì‚u yÂø™™u ¥æãé:-fnu Au; ¥çXÚ¨:-rðît™tu ¥‹±ç±‹ÎÝì-«t fhu Au, ‚u{ ‚u™tu ƒtuÄ y±æ}æì-‚™u fhtðwk
Awk.-Ë{òðwk Awk. (28)
¼tðtÚto : yÂø™ ƒu «fth™tu Au. yuf {t™Ë-ykŒh™tu y™u ƒeòu ƒnth™tu. ‚u{tk ykŒh™t yÂø™™u
Wr[‚ ytnth-rðnth îtht y™u ƒnth™t yÂø™™u {kÚt™ ytrŒ îtht rðît™tu Ëuð™ fhu. ‚u{ yLÞ
{™w»Þtu …ý Ëuð™ fhu. (28)

‚πÊfiÿ— ‚¢ flfi— ‚êÿÜøÁ◊·ú SÃÊ◊¯ øÊÇŸÿfi–
fl*·®ficΔUÊÿ ÁˇÊÃËŸÊ◊ÍÆ¡Ê¸ ŸåòÊ ‚„fiUSflÃH 29H
…ŒtÚto : nu ¨¶æ²:-r{ºttu çÿæ„èÝæ}æì-{™™þe÷ {™w»Þ ! ±:-‚{tht ª…ü:-ƒ¤™t ÝŒ~æï-…tiºt
Ë{t™ rðã{t™, ¨ãS±„ï-yíÞk‚ ƒ¤Þwõ‚, ±ô¯cÆæ²-yíÞk‚ð]Ø ¥xݲï-yÂø™ {txu; su ¨}²@}æìËwkŒh Ëífth {txu §¯}æì-yL™™u ™-y™u S„æï}æ}æì-M‚wr‚ytu™tu ¨}ææãé:-Ëthe he‚u W…Œuþ fhu Au; ‚u{
‚{u …ý ‚u™wk y™wct™ fhtu. (29)
¼tðtÚto : rþÕ…e-fthe„h ÷tuftu Ëðo™t r{ºt ƒ™e™u rðît™tu™t fÚt™t™wËth …ŒtÚtorðãt™wk y™wct™ fhu.
su rðãw‚T fthýY… ƒ¤Úte Wí…L™ ÚttÞ Au. su …wºt Ë{t™ Au, su ËqÞo ytrŒÚte Wí…L™ ÚttÞ
Au, ‚u …tiºt Ë{t™ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (29)

‚ö‚Á◊lfiÈfl‚ flηãŸÇŸ Áfl‡flÊfiãÿÿ¸˘•Ê–
ß«US¬Œ ‚Á◊fiäÿ‚ ‚ ŸÊ fl‚ÍÆãÿÊ÷fi⁄UH 30H
…ŒtÚto : nu ±ë¯Ýì-ƒ¤ðt™ ¥xÝï-«ftþ{t™ ¥²ü:-ði~Þ ! su ‚wk ¨¢¨}æ + ¥æ + ²é±¨ï-yr‚
W¥t{‚tÚte ËkƒkÄ fhu Au, §Ç:-«þkËt ÞtuøÞ …wÁ»t™t ÐÎï-…Œ …h ¨ç}抲¨ï-Ëwþtur¼‚ ƒ™u Au,
¨:-‚u ‚wk §„ì-s yÂø™™t Þtu„Úte Ý:-y{tht {txu ç±EæçÝ-Ëðo ±¨êçÝ-Ä™tu™u ¥æ|æÚ-©uc‚tÚte
Äthý fh. (30)
¼tðtÚto : htòytu îtht ËBÞfT hrût‚ ði~Þs™ yÂø™ ytrŒ™e rðãtytuÚte …tu‚t™t ÷tuftu {txu

276

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

y™u htsfeÞ s™tu {txu Ë{M‚ Ä™ Ëk„úrn‚ fhu. (30)

àflÊ¢ ÁøfiòÊüÊflSÃ◊ „UflfiãÃ ÁflˇÊÈ ¡ãÃflfi—–
‡ÊÊÁøc∑fi§‡Ê¢ ¬ÈL§Á¬˝ÿÊÇŸfi „U√ÿÊÿ flÊ…fiUflH 31H
…ŒtÚto : nu ÐéLçÐí²-y™uf™u «ËL™ fh™th ðt ƒnws™ r«Þ ç™~æŸæ±S„}æ-ytùÞo Y… yL™trŒ
…ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ¥xÝï-‚usMðe rðît™T ! ç±ÿæé-«òytu{tk ãòæ²-Mðefth™u ÞtuøÞ yL™trŒ …ŒtÚttuo™e
±æïɱï-«tr {txu su àææïç™cÜïUàæ}æì-Ëwfð™tht ËqÞo™t rfhýtu Ë{t™ ‚usMðe y±æ}æì-yt…™tu …‹„±:{™w»Þtu 㱋„ï-Mðefth fhu Au, ‚u™tu y{u …ý Mðefth fheyu Aeyu. (31)
¼tðtÚto : su yÂø™™wk «týeytu Ëuð™ fhu Au, ‚u™u ¼th-ðn™ ytrŒ ftÞtuo{tk …ý {™w»Þtu rËØ
fhu. (31)

∞ÆŸÊ flÊfi˘•|ÇŸ¢ Ÿ◊fi‚Ê¡Ê¸ Ÿ¬ÊfiÃ◊Ê„ÈUfifl–
Á¬˝ÿ¢ øÁÃficΔU◊⁄URÁÃú Sflfiäfl⁄U¢ Áfl‡flfiSÿ ŒÍÆÃ◊◊ÎÃfi◊˜ÔH 32H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ±:-‚{tht {txu »Ýæ-‚u …qðtuoõ‚ Ý}æ¨æ-„úný ÞtuøÞ yL™Úte ÝÐæ„}æìáZ Mð¼tð, çÐí²}æì-«er‚fthf, ™ïç„cÆ}æì-yíÞk‚ [u‚™‚t yt…™th, ¥Úç„}æì-[u‚™‚t hrn‚, S±Š±Ú}æìW¥t{ hûtýeÞ ÔÞðnthÚte Þwõ‚, ¥}æë„}æì-fthýY…Úte r™íÞ, ç±ES²-Ëk…qýo s„‚™t Îê„}æì-Ëðoºt
„r‚ fh™th ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u y™u ª…ü:-…ht¢{tu™u ¥æãé±ï-Mðefth fhwk Awk, ‚u{ ‚{u {tht {txu „úný
fhtu-Mðefth fhtu. (31)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu y{u ‚{tht {txu su yÂø™ ytrŒ™e rðãt™u «fx fheyu, ‚u™tu ‚{u Mðefth
fhtu. (31)

Áfl‡flfiSÿ ŒÍÆÃ◊◊Îâ Áfl‡flfiSÿ ŒÍÆÃ◊◊ÎÃfi◊˜Ô–
‚ ÿÊfi¡Ã˘•L§·Ê Áfl‡fl÷Êfi¡‚Ê ‚ ŒÈfiº˝flÃ˜Ô Sfl~Ê„ÈU×H 33H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ç±ES²-Ëðo ¼q„tu¤™u Îê„}æì-‚…tð™th ËqÞoY… ¥}æë„}æì-fthýY…Úte
yrð™tþe MðY…, ç±ES²-Ëk…qýo …ŒtÚttuo™u Îê„}æì-‚t…Úte ƒt¤™th, ¥}æë„}æì-s÷{tk …ý fthýY…
yÂø™™tu Mðefth fhwk Awk, ‚u{ ç±E|ææï…¨æ-s„‚™t hûtf ¥L¯æ-Y…ðt™ Ëðo …ŒtÚttuo™e ËtÚtu rðã{t™
Au, ¨:-‚u ²æï…„ï-Þwõ‚ fhu Au-òuzu Au. su S±æãé„:-W¥t{ her‚Úte „úný fh‚tk ÎéÎí±„ì-þheh ytrŒ{tk
„r‚ fhu Au, ¨:-‚u™u ‚{thu òýðtu òuEyu. (33)
¼tðtÚto : ynª ç±ES² Îê„}æ}æë„}æì yt …Œtu™e ƒu 𾂠ytð]r¥t ÚtðtÚte ƒu «fth™e MÚtq÷ y™u
Ëqû{Y… Þwõ‚ yÂø™™wk „úný ÚttÞ Au, ‚u Ëðo fthýY… r™íÞ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (33)

277

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚ ŒÈfiº˝flÃ˜Ô Sfl~Ê„ÈU× ‚ ºÈfiº˝flÃ˜Ô Sfl~Ê„ÈU×–
‚È’˝rÊÔÊfi ÿôÊ— ‚ÈƇÊ◊Ë fl‚ÍfiŸÊ¢ Œflö ⁄UÊœÊ ¡ŸÊfiŸÊ◊˜ÔH 34H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ¨:-‚u yÂø™ S±æãé„:-Ëthe he‚u ƒtu÷tðu÷t r{ºt™e Ë{t™ ÎéÎí±„ì-„r‚
fhu Au. ¨:-‚u yÂø™ S±æãé„:-Ëthe he‚u r™{kºtý fhu÷ rðît™ Ë{t™ ÎéÎí±„ì-„r‚ fhu Au. ¨éÏæírææ©uc ðuŒtu™t ¿tt‚t, ²¿æ:-Ëk„ fhðt ÞtuøÞ, ¨éàæ}æè-W¥t{ þtÂL‚þe÷ …wÁ»t™e Ë{t™ su ±¨êÝæ}æì…]rÚtðe ytrŒ ðËwytu ‚Útt …ÝæÝæ}æì-{™w»Þtu™t Îï±}æì-ft{™t ÞtuøÞ Úæ{:-Ä™Y… Au, ‚u yÂø™™tu ‚{u
Ëthe he‚u W…Þtu„ fhtu. (34)
¼tðtÚto : su ðu„ðt™T, yLÞtu™u ðu„ «Œt™ fh™th, þtÂL‚fthf y™u …]rÚtðe ytrŒ™tu «ftþf
yÂø™ Au, ‚u™u rðþu»t Y…Úte fu{ ™ òýðtu òuEyu ? (34)

•ÇŸ flÊ¡fiSÿ ªÊ◊fiÃ˘ß¸‡ÊÊfiŸ— ‚„U‚Ê ÿ„UÊ–
•S◊ œfiÁ„U ¡ÊÃflŒÊ ◊Á„U üÊflfi—H 35H
…ŒtÚto : nu ¨ã¨:-ƒ¤ðt™ …wÁ»t™t ²ãæï-Ëk‚t™ ! …愱ïÎ:-rð¿tt™™u «t fhu÷, ¥xÝï-‚usMðe
rðît™ yt… yÂø™ Ë{t™ xææï}æ„:-«þM‚ „tÞ y™u …]rÚtðeÚte Þwõ‚ ±æ…S²-yL™™t §üàææÝ:-Mðt{e
y™u Ë{Útof ƒ™e™u ¥S}æï-y{tht {txu }æçã-{nt™ Ÿæ±:-Ä™™u {ïçã-Äthý fhtu. (35)
¼tðtÚto : W¥t{ her‚Úte W…Þwõ‚ fhu÷ yÂø™ …w»f¤-…Þto ę «t fhu Au, ‚u{ òýðwk
òuEyu. (35)

‚˘ßfiœÊŸÊ fl‚fiÈc∑§Áfl⁄UR|ÇŸ⁄UË«UãÿÊfi Áª⁄UÊ– ⁄UflŒS◊èÿ¯ ¬Èfl¸áÊË∑§ ŒËÁŒÁ„UH 36H
…ŒtÚto : nu Ðé±ü‡æèÜU-rðþt¤ Ëu™tðt¤t hts…wÁ»t rðît™T ! çxæÚæ-ðtýeÚte §üÇ:-yLðu»tý™u ÞtuøÞ,
±¨é:-r™ðtË™t nu‚w, ÜUç±:-Ë{Úto, §{æÝ:-«Œe ¨:-‚u …qðtuoõ‚ ¥çxÝ:-yÂø™™e Ë{t™ ¥S}æ|²}æìy{tht {txu Úﱄì-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚ …ŒtÚttuo™u ÎèçÎçã-«ftrþ‚ fhtu. (36)
¼tðtÚto : rðît™tuyu yÂø™™t „wý, f{o y™u Mð¼tðtu™t «fxefhýÚte {™w»Þtu {txu yiïÞo™e
ð]rØ fhðe òuEyu. (36)

ˇÊ¬Ê ⁄UÊfi¡ãŸÈÆà à◊ŸÊÇŸ flSÃÊfiL§ÃÊ·‚fi—– ‚ ÁÃfiÇ◊¡ê÷ ⁄URˇÊ‚Êfi Œ„U ¬˝ÁÃfiH 37H
…ŒtÚto : nu ç„x}æ…}|æ-‚eðú‚tÚte yðÞðtu™u [÷tð™th Úæ…Ýì-«ftþ{t™ ¥xÝï-rðît™T ! ¨:-‚u
…qðtuoõ‚ „wýÞwõ‚ yt… su{ ‚eûý ‚usÞwõ‚ yÂø™ ÿæÐ:-htrºt, ©„-y™u ±S„æï:-rŒðË™t ©„-s
©¯¨:-«t‚: y™u ËtÞkft÷™t «ftþ™u Wí…L™ fhu Au. ‚u{ y}æÝæ-‚eûý Mð¼tðÞwõ‚ ytí{tÚte Úÿæ¨:Œwüs™tu™u htrºt™e Ë{t™ Ðíç„Îã-r™ùÞ he‚u ¼M{ fhtu. (37)

278

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su{ «¼t‚, rŒðË y™u htrºt™tu r™r{¥t yÂø™ {t™u÷ Au, ‚u{ htò LÞtÞ™tu
«ftþ y™u yLÞtÞ™e r™ð]r¥t™tu nu‚w Au, ‚u{ òýtu. (37)

÷º˝Ê ŸÊfi˘•|ÇŸ⁄UÊ„fiÈUÃÊ ÷º˝Ê ⁄UÊÁ× ‚fiÈ÷ª ÷º˝Ê •fiäfl⁄U—–
÷º˝Ê˘©Uà ¬˝‡ÊfiSÃÿ—H 38H
…ŒtÚto : nu ¨é|æxæ-ËwkŒh yiïÞoðt™T rðît™T ! su{ ¥æãé„:-Ä{o™e Ë{t™ Ëuð™ fhu÷ r{ºtY…
¥çxÝ:-yÂø™ |æÎí:-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ntuÞ, |æÎíæ-fÕÞtýfthe Úæç„:-Œt™ |æÎí:-fÕÞtýfthe ntuÞ
¥Š±Ú:-hûtýeÞ ÔÞðnth ©„-y™u |æÎíæ:-fÕÞtý fh™the ÐíàæS„²:-«þkË™eÞ ntuÞ, ‚u{ yt… Ý:y{tht {txu ƒ™tu. (38)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu su{ rðãt îtht ©u»X her‚Úte Ëuð™ fhu÷ s„‚™t
…ŒtÚttuo Ëw¾ŒtÞe ƒ™u Au, ‚u{ yt rðît™T Au yu{ òýtu. (38)

÷º˝Ê˘©Uà ¬˝‡ÊfiSÃÿÊ ÷º˝¢ ◊Ÿfi— ∑ΧáÊÈcfl flÎòÊÃÍÿ¸Ó– ÿŸÊfi ‚◊à‚fiÈ ‚Ê‚„fiU—H 39H
…ŒtÚto : nu ¨é|æxæ-þtu¼™ Ëk…r¥tðt™ …wÁ»t ! yt… ²ïÝ-su™tÚte y{tht ±ë~æ„ê²ïü-ÞwØ{tk |æÎí}æìfÕÞtýfthe }æÝ:-rð[thþÂõ‚Þwõ‚ r[¥t ntuÞ, ©„-y™u |æÎíæ:-fÕÞtýfthe ÐíàæS„²:-«þkËt™u ÞtuøÞ
«ò ntuÞ, y™u su™tÚte ¨}æy¨é-Ëk„út{tu{tk ¨æ¨ã:-yíÞk‚ Ën™þe÷ ðeh …wÁ»t ntuÞ, ‚uðt f{o
ÜëU‡æéc±-fhtu. (39)
¼tðtÚto : rðît™T htòyu ‚u f{tuo fhðt òuEyu, fu suÚte «ò y™u Ëu™t ©uc ƒ™u. (39)

ÿŸÊfi ‚◊à‚fiÈ ‚Ê‚„UÊ˘flfi |SÕ⁄UÊ ÃfiŸÈÁ„ ÷ÍÁ⁄U ‡Êœ¸®fiÃÊ◊˜Ô–
flŸ◊Êfi Ã˘•Á÷|c≈UfiÁ÷—H 40H
…ŒtÚto : nu ¨é|æxæ-ËwkŒh ÷û{eÞwõ‚ …wÁ»t ! yt… ²ïÝ-su™t «‚t…Úte y{tht ¨}æy¨é-ÞwØ{tk
¨æ¨ã:-yíÞk‚ Ën™þe÷ Atu, ‚u™u ‚Útt |æêçÚ-y™uf «fthÚte àæ{ü„æ}æì-ƒ¤-Ëu™t™u ðÄth™th y{tht
çSƒÚæ-ÂMÚth Ëu™t™t ËtÄ™tu™e ¥± + „Ýéçã-Ëthe he‚u ð]rØ fhtu. „ï-yt…™e ¥ç|æçcÅç|æ:-RåAtytu
y™wËth rðã{t™ y{u ‚u Ëu™t™tk ËtÄ™tu™wk ±Ýï}æ-Ëuð™ fheyu.-W…Þtu„ fheyu. (40)
¼tðtÚto : rðît™tuyu yr‚ ƒ¤ðt™ ðehtu™t WíËtn™e r™íÞ ð]rØ fhðe òuEyu, suÚte WíËtrn‚
ƒ™e™u ‚uytu htò y™u «ò™t rn‚fthf ftÞtuo fhu. (40)

•|ÇŸ¢ â ◊fiãÿ ÿÊ fl‚ÈÆ⁄USâ ÿ¢ ÿ|ãÃfi œŸflfi—–
•SÃ◊fl¸Ó®ãÃ˘•Ê‡ÊflÊ˘Sâ ÁŸàÿÊfi‚Ê flÊÁ¡Ÿ˘ß·fiú SÃÊÃÎèÿ˘•Ê ÷fi⁄UH 41H

279

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu rðît™T ! ²:-su ±¨é:-Ëðoºt r™ðtË fh™th yÂø™ Au, ²}æì-su ¥çxÝ}æì-ðtýe™e Ë{t™
yÂø™™u {ïݱ:-„tÞtu ¥S„}æì-½hu ²ç‹„-òÞ Au, su{ çÝy²æ¨:-fthýY…Úte rð™tþ hrn‚ ±æç…Ý:ðu„ðt™ ¥æàæ±:-þe½ú„t{e ¥±ü‹„:-½tuztytu ¥S„}æì-½h™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ nwk „}æì-‚u …qðtuoõ‚
yÂø™™u }拲ï-{t™wk Awk y™u S„æï„ë|²:-M‚wr‚fthf rðît™tu {txu §¯}æì-W¥t{ yL™trŒ …ŒtÚttuo™u Äthý
fhwk Awk, ‚u{s ‚wk yÂø™™u ¥S„}æì-yt©Þ {t™ y™u yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u ¥æ|æÚ-Äthý fh. (41)
¼tðtÚto : rðãtÚteoytu™u yæÞt…f yt he‚u W…Œuþ fhu –
su{ nwk yt[hý fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. su{ „tÞ ytrŒ …þwytu rŒðË{tk ytsw-ƒtsw sk„÷{tk
Vhe™u Ëtksu …tu‚t™t ½uh ytðe™u «ËL™ ÚttÞ Au, ‚u{s rðãt„]n-…tXþt÷t™u «t ÚtE™u ‚{u …ý
«ËL™ hntu. (41)

‚Ê˘•|ÇŸÿÊ¸ fl‚fiȪÎƸáÊ ‚¢ ÿ◊Êÿ|ãÃfi œŸflfi—–
‚◊fl¸Ó®ãÃÊ ⁄UÉÊÈƺ˝Èfl— ‚ö‚fiÈ¡ÊÃÊ‚fi— ‚ÍÆ⁄Uÿ˘ß·fiú SÃÊÃÎèÿ˘•Ê ÷fi⁄UH 42H
…ŒtÚto : nu rðãtÚteo rðît™T ! su{ nwk ²:-su ±¨é:-r™ðtË {txu ¥çxÝ:-Au, ‚u™e xæë‡æï-Ëthe he‚u
M‚wr‚ fhwk Awk, ²}æì-suu™u {ïݱ:-ðtýe ¨}ææ²ç‹„-W¥t{ he‚u «t ÚttÞ Au, su™u ÚÍæéÎíé±:-ÄehsÚte
[t÷™tht ¥±ü‹„:-«þM‚ ¿tt™e ¨é…æ„æ¨:-©uc he‚u rðãtytu{tk «rËØ ¨êÚ²:-rðît™tu S„æï„ë|²:M‚wr‚ fh™tht rðãtÚteoytu {txu §¯}æì-¿tt™™u ¨}æì-Ëthe he‚u Äthý fhu Au, su{ ¨:-‚u yæÞt…frðît™T EïhtrŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™wk ðýo™ fhu Au, ‚u{ ‚wk …ý ‚u …qðtuoõ‚™u ¨}æì + ¥æ|æÚ-Äthý fh. (42)
¼tðtÚto : su{ „tÞ ðtAhztytu™u ‚] fhu Au, ‚u{ yæÞt…fs™ rðãtÚteoytu™u yt™krŒ‚ fhu.
su{ ½tuztytu-Ëðthe™u þe½ú ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au, ‚u{ [yæÞt…ftu rðãtÚteoytu™u ] Ë{M‚
rðãtytu™t …th„t{e ƒ™tðu. (42)

©U÷ ‚fiȇøãº˝ ‚*¬·Ê ŒflË¸Ó üÊËáÊË·˘•Ê‚ÁŸfi–
©UÃÊ Ÿ˘©Uà¬fiȬÍÿʸ ©UÄÕ·fiÈ ‡Êfl‚S¬Ã˘ß·fiú SÃÊÃÎèÿ˘•Ê ÷fi⁄UH 43H
…ŒtÚttuo : nu ¨ép‹Îí-W¥t{ yt™kŒŒtÞf yæÞt…f ! yt… ¨<Я:-½e™u αèü-÷uðt y™u Atuzðt
{txu™t ËtÄ™ Y… ƒu fzAeÚte Ÿæè‡æè¯ï-…ftððt Ë{t™ ¥æ¨çÝ-{w¾{tk ©|æï-yæÞÞ™-yæÞtÞ™ Y…
ƒu r¢Þtytu™u ¥æ|æÚ-Äthý fh.
nu à汨:-ƒ¤™t Єï-hûtf yæÞt…f ‚wk ©vƒï¯é:-W…Œuþ fhðt y™u ©ðý fhðt ÞtuøÞ ðuŒ
rð¼t„tu{tk Ý:-y{tht {txu ©„æï-y™u S„æï„ë|²:-rðît™tu {txu §¯}æì-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u ©yÐéÐê²æü:W¥t{‚tÚte …qýo fh. (43)
¼tðtÚto : su{ }ÂíðfTs™tu ½]‚™u Ëthe he‚u þwØ fhe™u, fzAe-[{[tÚte yÂø™{tk ntu{ fhe™u
ðtÞw y™u ð»tto-s÷™u htu„™tþf ƒ™tðe™u Ëðo™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ yæÞt…fs™tu rðãtÚteoytu™t {™tu™u

280

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ËwrþûttÚte þwØ fhe™u, ‚u{tk rðãt™tu ntu{-Œt™ fhe™u ‚u{™t ytí{tytu™u …rðºt fhe™u Ëðo «týeytu™u
Ëw¾e fhu. (43)

•ÇŸ Ã◊lʇfl¢ Ÿ SÃÊ◊Ò— ∑˝§Ã颮 Ÿ ÷º˝ö NfiUÁŒS¬Î‡Êfi◊˜–Ô ´§äÿÊ◊Êfi Ã˘•Ê„ÒUfi—H 44H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yæÞt…f ! y{u „ï-yt…™tÚte ¥æïãñ:-rðãt™wk Ëw¾ «t fhtð™th S„æï}æñ:-rðãt™e
M‚wr‚Y… ðuŒ™t ¼t„tuÚte ¥l-yts ¥E}æì-½tuzt™e Ý-Ë{t™; |æÎí}æì-fÕÞtýfthf ÜíU„é}æì-ƒwrØ™e ÝË{t™ „}æì-‚u NçÎSÐëàæ}æì-ytí{t™tu ËkƒkÄ ht¾™th rðãtƒtuÄ™u «t fhe™u r™hk‚h «Š²æ}æ-ð]rØ™u
«t fheyu. (44)
¼tðtÚto : rðãtÚteos™-su{ Ëwrþrût‚ ½tuzt îtht ÷tuftu …tu‚t™t RÂåA‚ MÚtt™ …h þe½ú …ntU[e
òÞ Au, su{ rðît™T Ëðo þt†tu™t ¿tt™Úte Þwõ‚ fÕÞtýfthe ƒwrØ îtht Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™u
«t fhu Au; ‚u{ ‚u yæÞt…ftu îtht rðãt™u …th fhe™u, W¥t{ «¿tt-ƒwrØ™u «t fhe™u MðÞk WL™r‚
…t{u ‚Útt yLÞtu™e ðuŒ™t yæÞt…™ ‚Útt W…Œuþ îtht WL™r‚ fhtðu. (44)

•œÊ sÔ~ÇŸ ∑˝§ÃÊfi÷¸º˝Sÿ ŒˇÊfiSÿ ‚ÊœÊ—– ⁄URÕË´¸§ÃSÿfi ’΄UÃÊ ’÷ÍÕfiH 45H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su{ ‚wk |æÎíS²-yt™kŒfthf ÎÿæS²-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤Úte Þwõ‚
¨æ{æï:-ËL{t„o …h [t÷™th «„S²-ËíÞ™u «t …wÁ»t™e Ïæëã„:-{nt™ rð»tÞ ðt ¿tt™Y… ÜíU„æï:ƒwrØ™t Ëk„Úte Úƒè:-«þkË™eÞ h{ý ËtÄ™ Þt™tuÚte Þwõ‚ Ïæ|æêƒ-ƒ™u, ‚u{ ¥{-{k„÷t[hý…qðof
çã-r™ùÞ fhe™u y{u …ýhÚte ƒ™eyu. (45)
¼tðtÚto : su{ þt† y™u Þtu„ îtht Wí…L™ ƒwrØ™u «t fhe™u rðît™ WL™r‚ …t{u Au, ‚u{
yæÞu‚t-rðãtÚteo …ý WL™r‚ fhu. (45)

∞ÆÁ÷ŸÊ¸Ó®˘•∑Ò¸§÷¸flÊfi ŸÊ •flʸæ˜UÔ Sfláʸ ÖÿÊÁÃfi—–
•ÇŸ Áfl‡flfiÁ÷— ‚ÈÆ◊ŸÊ˘•ŸËfi∑Ò§—H 46H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãt«ftþÚte Þwõ‚ …wÁ»t ! yt… Ý:-y{tht {txu ç±Eïç|æ:-Ëðo ¥ÝèÜñU:Ëu™tytu Ërn‚ htò Ë{t™ ¨é}æÝæ:-{™Úte Ëw¾fthe |æ±-ƒ™tu. »ç|æ:-yu …qðtuoõ‚ ¥ÜñüU:-…qò ÞtuøÞ
rðît™tu Ërn‚ Ý:-y{tht {txu Á²æïç„:-¿tt™™t «ftþf ¥±æüÑì -r™f]ütu™u Wíf]ü ƒ™tððt™t òýfth
S±:-Ëw¾™e Ý-Ë{t™ ƒ™tu. (46)
¼tðtÚto : su{ htò Ëwrþrût‚ ƒ¤ ytrŒ Ëu™tytuÚte þºtwytu™u S‚e™u Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{s «¿ttƒwrØ ytrŒ „wýtuÚte yrðãt ytrŒ õ÷uþtu™u S‚e™u {™w»Þ Ëw¾e ÚttÞ Au. (46)

•|ÇŸö„UÊÃÊfi⁄¢U ◊ãÿ ŒÊSflfiãâ fl‚Èfiö ‚ÍÆŸÈö ‚„Ufi‚Ê ¡ÊÃflfiŒ‚¢ Áfl¬˝¢ Ÿ
¡ÊÃflfiŒ‚◊˜Ô– ÿ˘™§äfl¸ÿÊfi Sfläfl⁄UÊ ŒflÊ ŒflÊëÿÊfi ∑ΧƬʖ ÉÊÎÆÃSÿ Áfl÷˝Êfi|c≈U◊ŸfiÈ fl|c≈U

281

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‡ÊÊÁø·Ê˘˘¡ÈuÔUÊfiŸSÿ ‚*¬·fi—H 47H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²:-su ªŠ±ü²æ-Qæðo„r‚™e ËtÚtu S±Š±Ú:-þw¼f{o fhðtÚte y®nË™eÞ
Au, Îï±æÓ²æ-rðît™tu™t Ëífth {txu ÜëUÐæ-Ë{Úto r¢ÞtÚte Îï±:-rŒÔÞ„wýtu Þwõ‚ Au, àææï癯æ-Œer™t
fthýu ¥æ…éuæÝS²-Ëthe he‚u nð™ fhu÷ ¨<Я:-½]‚ y™u Íæë„S²-s÷™t Ëtr™æÞÚte ç±|æíæçcÅ}æìrðrðÄ «fth™e ßÞtur‚ytu™u ¥Ýé±çcÅ-«ftrþ‚ fhu Au.
‚u ãæï„æÚ}æì-Ëw¾Œt‚t, …愱ïΨ}æì-Ëðo Wí…L™ …ŒtÚttuo{tk rðã{t™, ¨ã¨:-ƒ¤ðt™ …wÁ»t™t
¨êÝé}æì-…wºt™e Ë{t™, ±¨é}æì-Ä™Œt‚t, ±æS±‹„}æì-Œt™þe÷, …愱ïΨ}æì-ƒwrØ{t™tu{tk «rËØ-«¿ttðt™,
¥çxÝ}æì-‚usMðe yÂø™ Ý-Ë{t™ ç±Ðí}æì-yt ¿tt™e™tu nwk }拲ï-Ëífth fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý Ëífth
fhtu. (47)
¼tðtÚto : su{ Ëthe he‚u Ëuðt fhu÷ rðît™T rðãt, Ä{o y™u ËwrþûttÚte Ëðo™u ytÞo [©uc ] ƒ™tðu
Au, ‚u{ ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhu÷ yÂø™ …tu‚t™t „wý, f{o y™u Mð¼tðÚte Ëðo™e WL™r‚ fhu Au. (47)

•ÇŸ àfl¢ ŸÊ •ãÃfi◊˘©Uà òÊÊÃÊ Á‡ÊflÊ ÷fiflÊ flM§âÿ~—– fl‚Èfi®⁄UR|ÇŸfl¸‚ÈfiüÊflÊ˘•ë¿UÊfi ŸÁˇÊ lÈÆ◊ûÊfi◊ö ⁄URÁÿãŒÊfi—– â àflÊfi ‡ÊÊÁøcΔU ŒËÁŒfl— ‚ÈÆêŸÊÿfi ŸÍÆŸ◊Ëfi◊„U
‚Áπfièÿ—H 48H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! y±}æì-yt… su{ yt ±¨é:-Ä™Œt‚t, ±¨éŸæ±æ:-yL™ y™u Ä™™t nu‚w
¥çxÝ:-yÂø™ Úç²}æì-Ä™™u Îæ:-«Œt™ fhu Au, ‚u{ Ý:-y{the ¥‹„}æ:-yíÞk‚ Ë{e… ~ææ„æ-hûtf,
±M‰²:-©uc ©„-y™u çàæ±:-{k„÷fthe |æ±-ƒ™tu.
nu àææïç™cÆ-yr‚ ‚usMðe Îèçα:-yr‚ «ftþ{t™ ðt ft{™t ÞtuøÞ rðît™ > su{ y{u y±æ‚™u ¨ç¶|²:-r{ºttu™t ¨é}Ýæ²-Ëw¾ {txu ÝêÝ}æì-r™ùÞY…Úte §ü}æãï-«tÚto™t fheyu Aeyu, ‚u{ „}æì‚thtÚte Ëðo {™w»Þ «tÚto™t fhu.
su{ nwk lé}æœæ}æ}æì-«þkrË‚ «ftþtuÚte Þwõ‚ ‚™u ¥ÓÀ-W¥t{ he‚u Ýçÿæ-«t Úttô Awk, ‚u{ ‚wk
y{™u «t fh. (48)
¼tðtÚto : su r{ºt …tu‚t™t r{ºt™u [tnu Au. y™u ‚u™e WL™r‚ fhu Au, ‚u{ rðît™T …wÁ»t Ëðo™tu
r{ºt ƒ™e™u Ëðo™u Ëw¾e fhu. (48)

ÿŸ˘´§·fiÿSìfi‚Ê ‚òÊ◊ÊÿÁãŸãœÊfiŸÊ˘•|ÇŸú Sflfi⁄UÊ÷fi⁄Uã×–
Ã|S◊fi㟄¢U ÁŸŒfiœ ŸÊ∑fi§˘•|ÇŸ¢ ÿ◊Ê„ÈU◊¸Ÿfifl SÃËáʸ’fi*„U·◊˜ÔH 49H
…ŒtÚto : ²ïÝ-su „Шæ-Ä{to™wct™Y… f{oÚte §‹{æÝæ:-«ftþ{t™ S±:-Ëw¾™u ¥æ|æÚ‹„:-Ëthe
he‚u Äthý fh‚tk «¯²:-ðuŒ™t yÚto òý™th }r»t ¨~æ}æì-ËíÞ rð¿tt™Úte Þwõ‚ ¥çxÝ}æì-rðãw‚T ytrŒ

282

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yÂø™™u ¥æ²Ýì-«t fhu Au, „çS}æÝì-‚u f{oÚte ÝæÜïU-Œw:¾ hrn‚ Ëw¾™e «tr {txu }æݱ:-rð[thþe÷
rðît™T ²}æì-su S„è‡æüÏæ<ã¯}æì-ytftþ™u ytåAtŒ™ fh™th ¥çxÝ}æì-yÂø™™u ¥æãé:-W…Œuþ fhu Au, ‚u™u
¥ã}æì-nwk çÝÎ{ï-Äthý fhwk Awk. (49)
¼tðtÚto : su{ ðuŒtu™t …thk„‚ rðît™tu ËíÞ yt[hý fhe™u, rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™tu ËBÞfT «Þtu„
fhe™u Ë{Úto ƒ™u Au. yu he‚u [yLÞ] {™w»Þtuyu …ý Ë{]rØðt™T ƒ™ðwk òuEyu. (49)

â ¬àŸËfiÁ÷⁄UŸfiÈ ªë¿U◊ ŒflÊ— ¬ÈÆòÊÒ÷˝Ê¸ÃfiÎÁ÷L§à flÊ Á„U⁄fiUáÿÒ—–
ŸÊ∑¯§ ªÎèáÊÊŸÊ— ‚fiÈ∑ΧÆÃSÿfi ÀÊÊ∑§ ÃÎÆÃËÿfi ¬ÎÆDÔU˘•Áœfi ⁄UÊøŸ ÁŒfl—H 50H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! su{ ‚{u „}æì-‚u …qðtuoõ‚ yÂø™™u xæë|‡ææÝæ:-„úný fhe™u çα:«ftþÞwõ‚ ¨éÜëU„S²-W¥t{ her‚Úte yt[hý fhu÷ ðuŒtuõ‚ f{o ¥ç{-{tk ðt Úæï™Ýï-Ár[fthf „ë„è²ïrð¿tt™Úte Wí…L™ ÐëcÆï-òýðt™u Rü HæïÜïU-rð[thðt ðt òuðt ÞtuøÞ MÚtt™{tk rðã{t™ ÐyÝèç|æ:…tu‚-…tu‚t™e †eytu Ðé~æñ:-ð]ØtðMÚtt{tk Wí…L™ Œw:¾Úte hûtt fh™th …wºttu |æíæ„ëç|æ:-ƒkÄwytu ©„-yLÞ
±æ-ËkƒkÄeytu ‚Útt çãÚ‡²ñ:-Ëwðýo ytrŒ Ä™tuÚte ÝæÜU}æì-yt™kŒ™u «t fhtu Atu, ‚u{ ‚u ËðoÚte Þwõ‚
y{u …ý ¥Ýé,xæÓÀï}æ-«t fheyu. (50)
¼tðtÚto : su{ rðît™T …tu‚t™e †e, …wºt, ƒkÄw, …wºte, {t‚t, r…‚t, Ëuðf-™tufh y™u …ztuþe s™tu™u
rðãt y™u Ëwrþûtt îtht ÄtŠ{f y™u …wÁ»ttÚteo ƒ™tðe™u Ëk‚tu»t …t{u Au, ‚u{ s Ëðo {™w»Þtu ‚u™wk
y™wfhý fhu. (50)

•Ê flÊøÊ ◊äÿfi◊L§„UŒ˜Ô ÷È®⁄URáÿÈ®⁄URÿ◊|ÇŸ— ‚à¬fiÁÇøÁ∑fi§ÃÊŸ—–
¬ÎÆDÔU ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ ÁŸÁ„fiUÃÊ ŒÁflfilÈÃŒœS¬Œ¢ ∑fiΧáÊÈÃÊ¢ ÿ ¬ÎfiÃãÿflfi—H 51H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ™ïçÜU„æÝ:-rð¿tt™Þwõ‚ ¨yÐç„:-©uctu™t hûtf yt… ±æ™:-ðtýe™t }抲}æì{æÞÚte W…Œuþ «t fhe™u su{ ¥²}æì-yu |æéÚ‡²é:-…wrüf‚to ¥çxÝ:-rðît™T ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™t ÐëcÆïW…h çÝçã„:-r™hk‚h ÂMÚth fhu÷ Îç±lé„„ì-W…ŒuþÚte Ëðo™u «ftrþ‚ fhu Au y™u Ä{o …h ¥æ +
¥Mã„ì-ytYZ ÚttÞ Au, ‚u™e ËtÚtu ²ï-su ÷tuftu Ðí„‹²±:-ÞwØ {txu Ëu™t™e RåAt fhu Au, ‚u™u ¥{SÐÎ}æì…tu‚t™t yrÄfthÚte åÞw‚-…ŒåÞw‚ ÜëU‡æé„æ}æì-fhtu. (51)
¼tðtÚto : rðît™T htò su{ Eïh ƒúñtkz™t {æÞ{tk ËqÞo™u ht¾e™u Ëðo™u Ëw¾Úte W…f]‚ fhu
Au, ‚u{ s htßÞ™t {æÞ{tk rðãt y™u ƒ÷™u Äthý fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u, «òs™tu™tu W…fth
fhu. (51)

•ÿ◊|ÇŸfl˸⁄UÃfi◊Ê flÿÊœÊ— ‚fi„U|dÿÊfi lÊÃÃÊ◊¬˝fiÿÈë¿UŸ˜Ô–
Áfl÷˝Ê¡fi◊ÊŸ— ‚Á⁄U⁄USÿ ◊äÿ˘©U¬ ¬˝ ÿÊfiÁ„U ÁŒ√ÿÊÁŸ œÊ◊fiH 52H

283

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : su ¥²}æì-yu ±èÚ„}æ:-…tu‚t™t ƒ¤Úte þºtw™t ƒ¤™u yíÞk‚ ÔÞt fh™th, ±²æï{æ:Ëðo™t Sð™™u Äthýf‚to, ¨ãçd²:-yËkÏÞ ÞtuØtytu™e Ë{t™, ¨çÚÚS²-ytftþ™e }抲ï-ðå[u
ç±|æíæ…}ææÝ:-rðþu»t fhe™u rðãt y™u LÞtÞÚte ŒurŒÃÞ{t™, ¥Ðí²éÓÀÝì-«{tŒhrn‚ ƒ™e™u ¥çxÝ:yÂø™Ë{t™ Ëu™t…r‚ yt… læï„„æ}æì-Ëðoºt «ftrþ‚ ƒ™tu y™u çÎòæçÝ-Ëtht {æ}æ-sL{, f{o y™u
MÚtt™tu™u © Ð + Ðí + ²æçã-«t fhtu. (52)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÄtŠ{fs™tu ËtÚtu hne™u, «{tŒ™tu íÞt„ fhe™u, rs‚urLÿÞ…qðof Sð™-ytÞw™e
ð]rØ fhe™u, rðãt y™u Ä{to[hýÚte …rðºt ƒ™e™u …htu…fthe ƒ™ðwk òuEyu. (52)

‚ê¬˝ëÿfifläfl◊Ȭfi ‚ê¬˝ÿÊÃÊÇŸfi ¬ÕÊ ŒfiflÿÊŸÊfiŸ˜Ô ∑ΧáÊÈäfl◊˜Ô–
¬ÈŸfi— ∑ΧáflÊŸÊ Á¬Ã⁄UÊ ÿÈflÊfiŸÊãflÊÃÊfiú‚ËÃ˜Ô àflÁÿ ÃãÃÈfi◊Ã◊˜ÔH 53H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u rðãtytu™u ©Ð + ¨¢Ðí²æ„-©uc he‚u «t fhtu, Îï±²æÝæÝì-ÄtŠ{ftu™t
Ѓ:-{t„tuo …h ¨¢ÐíÓ²±Š±}æì-W¥t{ he‚u [t÷tu, y™u Ä{o™wk ÜëU‡æ銱}æì-yt[hý fhtu.
nu ¥xÝï-rðît™T r…‚t{n ! y±ç²-‚{u r…‚t{n-ŒtŒt rðã{t™ hnu‚tk çЄÚæ-hûtt fh™th {t‚tr…‚t ‚{tht …wºt ytrŒ ƒúñ[Þo™wk y™wct™ ÜëU‡±æÝæ-fh‚tk ²é±æÝæ-…qýo ÞwðtðMÚtt™u «t ÚtE™u
MðÞkðh rððtn fhe™u ÐéÝ:-…ùt‚T »„}æì-„¼toÄt™trŒ ht‚Úte ÞÚttuõ‚ „‹„é}æì-Ëk‚t™™u ¥‹±æ„梨è„ìWí…L™ fhu.
¼tðtÚto : fw{th Ä{oÞwõ‚ ƒúñ[Þo™t Ëuð™Úte …qýo rðãt™wk yæÞÞ™ fhe™u MðÞk ÄtŠ{f ƒ™e™u;
…qýo ÞwðtðMÚtt «t Út‚tk, fLÞtytu™e …wÁ»t y™u …wÁ»ttu™e fLÞtytu …heûtt fhe™u, yíÞk‚ «u{Úte
ytf]ü ÓŒÞÞwõ‚ ƒ™e™u, MðuåAtÚte rððtn fhe™u; Ä{o…qðof Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u ‚Útt Ëuðt îtht
{t‚t-r…‚t™u Ëk‚wü fhe™u; yt rðît™tu™t {t„o™wk ËŒt y™wËhý fhu.
su{ Ëh¤ Ä{o{t„tuo™e MÚtt…™t fhu, ‚u{ ¼qr{, s÷ y™u yL‚rhût™t {t„tuo™wk …ý r™{toý
fhu. (53)

©UŒ˜Ô’fiÈäÿSflÊÇŸ ¬˝ÁÃfi ¡ÊªÎÁ„U àflÁ◊fiCÔUʬÍÆûÊ¸ ‚ö‚fiΡÕÊ◊ÿ¢ øfi–
•|S◊Ÿ˜ ‚œSÕ •äÿÈûÊfi⁄U|S◊Ÿ˜Ô Áfl‡flfi ŒflÊ ÿ¡fi◊ÊŸ‡ø ‚ËŒÃH 54H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-©uc rðãtÚte «ftrþ‚ †e ðt …whw»t ! ‚wk ©ÎìÏæ銲S±-Wíf]ü her‚Úte ¿tt™ «tÂ
fhe™u, Ëðo™t «íÞu Ðí ç „ + …æxæëçã-yrðãtY… r™ÿt™tu íÞt„ fhe™u rðãtÚte [u‚™ ƒ™. y±}æì-‚wk
†e ™-y™u ¥²}æì-yu …wÁ»t ƒL™u ¥çS}æÝì-yt rðã{t™ ¨{Sƒï-yuf MÚtt™{tk y™u ©œæÚçS}æÝìyt„t{e Ë{Þ{tk ËŒt §cÅæÐêœæïü-Rü yÚtto‚T Ëw¾, rðît™tu™tu Ënfth, Eïh™e ythtÄ™t, ËíËk„r‚
y™u ËíÞrðãt ytrŒ™wk Œt™, …q‚o yÚtto‚T …qýoƒ¤, ƒúñ[Þo, rðãtÚte y÷kf]‚ Útðwk, …qýo ÞwðtðMÚtt
y™u …qýo ËtÄ™-W…ËtÄ™tu yu Ëðo™u ¨¢¨ë…ïƒæ}æì-W¥t{ her‚Úte rËØ fhtu.

284

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ç±Eï-Ëðo Îï±æ:-rðît™tu, ™-y™u ²…}ææÝ:-Þ¿t fh™th …wÁ»t ‚{u yuf MÚtt™{tk ¥ç{-¨è΄WL™r‚ …qðof rðã{t™ hntu. (54)
¼tðtÚto : su{ yÂø™ y™u Þs{t™ Ëw¾ y™u …qýo Ët{„úe™u rËØ fhu Au, ‚u{ rððtrn‚ †e…wÁ»t yt s„‚{tk Ëthe he‚u yt[hý fhu.
ßÞthu rððtn {txu áZ «u{Þwõ‚ †e-…wÁ»t ƒ™u, íÞthu rðît™tu™u ƒtu÷tðe™u, ‚u™t Ëtr™æÞ{tk ðuŒtuõ‚
«r‚¿ttytu fhe™u …hM…h …r‚ y™u …í™e ƒ™u. (54)

ÿŸ fl„fiUÁ‚ ‚„Ud¢ ÿŸÊfiÇŸ ‚fl¸flŒ‚◊˜Ô–
ÃŸ◊¢ ÿôÊ¢ ŸÊfi Ÿÿ Sfl~Œ¸fl·È ªãÃfiflH 55H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ðt rðŒw»te ! ‚wk Îï±ï¯é-rðît™tu{tk S±:-Ëw¾™u xæ‹„±ï-«t fhðt {txu
²ïÝ-su «r‚¿tt fhu÷ f{oÚte ¨ãd}æì-„]nt©{™t yËkÏÞ ÔÞðnth™u ±ãç¨-ðn™ fhu Au, ²ïÝ-su
rð¿tt™Úte ¨±ü±ïΨ}æì-Ëðo ðuŒtu îtht «r‚…trŒ‚ f{o™u ÞÚttð‚T «t fhu Au, „ïÝ-‚uÚte ‚u f{oÚte §}æ}æìyt „]nt©{Y…e ²¿æ}æì-Ëk„™u ÞtuøÞ Þ¿t™u-„]nt©{™u Ý:-y{™u ݲ-«t fhtðtu. (55)
¼tðtÚto : rððtn Ë{Þu «r‚¿ttytu{tk [ðh-ðÄwÚte] yu «r‚¿ttytu …ý fhtððe òuEyu; nu †e…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u su{ …tu‚t™t rn‚ {txu ftÞo fhtu Atu, ‚u{ {t‚t, r…‚t, yt[tÞo y™u yr‚rÚts™tu™t Ëw¾ {txu r™hk‚h ftÞo fh‚t hntu. (55)

•ÿ¢ Ã ÿÊÁŸfi´¸§|àflÿÊ ÿÃÊfi ¡ÊÃÊ˘•⁄UÊfiøÕÊ—–
â ¡ÊŸãŸfiÇŸ˘•Ê ⁄UÊ„UÊÕÊfi ŸÊ flœ¸ÿÊ ⁄URÁÿ◊˜ÔH 56H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ðt rðŒw»te ! ¥²}æì-yu „ï-‚thwk «çy±²:-É‚w y™wËth ²æïçÝ:-½h Au,
²„:-su rðãt™t yæÞÞ™-yæÞt…™Úte …æ„:-«rËØ ÚtE™u ‚wk ¥Úææ:-«ftrþ‚ ƒ™, „}æì-‚u ½h™u
…æÝÝì-òý‚tk ðt òý‚e ƒ™e™u ¥æÚæïã-Ä{o …h ytYZ-WL™r‚ fh ¥ƒ-íÞthƒtŒ Ý:-y{the Úç²}æìËk…r¥t™e ±{ü²-ð]rØ fh. (56)
¼tðtÚto : rððtn Ë{Þu †e-…wÁ»ttuyu ƒeS «r‚¿tt …ý fhðe òuEyu; su ƒúñ[Þo y™u su rðãtÚte
‚{u ƒL™u †e-…wÁ»t f]‚-f]íÞ ƒLÞt Atu, ‚u™tu ËŒt «[th fhtu.
…wÁ»ttÚto…qðof Ä™ ytrŒ™e ð]rØ fhe™u ‚u™u ËL{t„o{tk ÔÞÞ fhtu. (56)

ìfi‡ø ìSÿ~‡ø ‡ÊÒÁ‡Ê⁄UÊflÎÆÃ͢•ÇŸ⁄fiUãׇÀÊ·~Ê˘Á‚ ∑§À¬fiÃÊ¢ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË
∑§À¬fiãÃÊ◊ʬ˘•Ê·œ
fi ÿ 
— ∑§À¬fiãÃÊ◊ÇŸÿ— ¬ÎÕæ U˜ Ô ◊◊ ÖÿÒcΔU®KÊfiÿ ‚flfiÃ˝ Ê—– ÿ˘•ÇŸÿ—
‚◊fi Ÿ ‚Ê ˘ ãà ⁄ U Ê lÊflÊfi ¬ Î Á Õflˢß ◊  ‡ÊÒ  Á ‡Ê ⁄ U Ê flÎ Æ Ã Í ˘ •fi Á ÷∑§À¬fi ◊ ÊŸÊ ˘ ßãº˝ fi Á ◊fl

285

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ŒflÊ˘•fiÁ÷‚¢Áflfi‡ÊãÃÈÆ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊ˘ÁXÔU®⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl ‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 57H
…ŒtÚto : nu Eïh }æ}æ-{the Á²ñcÆ Kæ²-©uc‚t {txu „Ð:-‚t… ðÄof {nt{rn™tu ™-y™u „ÐS²:‚t…Þwõ‚ Vt„ý {rn™tu ™-yu ƒL™u çàæçàæÚæñ-rþrþh }‚w{tk «ÏÞt‚ «„ê-…tu‚t™t ÷ûtýtu™u «tÂ
fhtð™th Ëw¾ŒtÞe }‚w Au.
yt… su™e ¥xÝï:-yÂø™™t …ý ¥‹„:ÔHï¯:-{æÞ{tk «rðü ¥ç¨-Au, ‚u ƒL™uÚte læ±æÐë烱èytftþ y™u ¼qr{ ÜUËÐï„æ}æì-Ë{Úto ƒ™u, ¥æÐ:-s÷ ¥æï¯{²:-yti»trÄytu ÜUËЋ„æ}æì-Ë{Úto
ƒ™u, ¨±í„æ:-Ë{t™ r™Þ{Þwõ‚ rðã{t™ ¥xݲ:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™ ÐëƒÜUì-…]ÚtfT ÜUËЋ„æ}æìË{Úto ƒ™u.
²ï-su ¨}æݨ:-Ë{t™ Y…Úte {™ r™r{¥t ¥xݲ:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™ytu Au §}æï-yt læ±æÐë烱èytftþ y™u ¼qr{™t ¥‹„Úæ-{æÞ{tk àæñçàæÚæñ-rþrþh }‚w™t ËtÄf «„ê-{nt y™u Vt„ý {rn™t™u
¥ç|æÜUËÐ}ææÝæ:-Ë{Úto ƒ™tðu Au, ‚u yÂø™ytu{tk §‹Îíç}æ±-yiïÞo™e Ë{t™ Îï±æ:-rðît™tu
¥ç|樢ç±àæ‹„é-¿tt™…qðof «rðü fhu.
nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u „²æ-‚u Îﱄ²æ-…qò™u ÞtuøÞ, Ëðoºt ÔÞtÂ, s„Œeïh Œuð‚t™e
ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-«tý™e Ë{t™ rðã{t™ ƒ™e™u ytftþ y™u ¼qr{™e Ë{t™ {íé±ï-áZ ¨è΄}æìÂMÚth hntu. (57)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, «íÞuf }‚w{tk EïhÚte s Ëw¾ {t„ðwk òuEyu.
Eïh rðãw‚™e ykŒh «rðü ntuðt™t fthýu Ëðo …ŒtÚttuo …tu‚-…tu‚t™t r™Þ{Úte Ë{Úto ƒ™u Au.
rðît™tu Ëðo …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ rðãw‚T Y… yÂø™ytu™t „wý-Œtu»ttu™u òýu.
†e-…wÁ»t „]nt©{{tk ÂMÚth ƒwrØ ÚtE™u rþrþh }‚w™tk Ëw¾™tu W…Þtu„ fhu. (57)

¬R⁄UR◊cΔUË àflÊfi ‚ÊŒÿÃÈ ÁŒflS¬ÎÆDUÔ ÖÿÊÁÃfic◊ÃË◊˜–Ô Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi¬ÊŸÊÿfi √ÿÊŸÊÿ
Áfl‡fl¢ ÖÿÊÁÃfiÿ¸ë¿U– ‚Íÿ¸SÃ˘Áœfi¬ÁÃSÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊ˘ÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆflÊ ‚ËfiŒH 58H
…ŒtÚto : nu †e ! ÐÚ}æïcÆè-{nt™ ytftþ{tk ÔÞt…f ÚtE™u rðã{t™ …h{uïh Á²æïç„c}æ„è}æì«þM‚ ¿tt™Þwf‚ y±æ-‚™u çα:-«ftþ™t ÐëcÆï-W¥t{ ¼t„{tk ç±ES}æñ-Ëðo Ðíæ‡ææ²-«tý ¥ÐæÝæ²y…t™, òæÝæ²-ÔÞt™ ytrŒ™e ÞÚttÚto r¢Þt {txu ¨æβ„é-MÚttr…‚ fhu.
‚wk Ëðo †eytu {txu ç±E}æì-Ë{M‚ Á²æïç„:-¿tt™™tu «ftþ ²ÓÀ-Ëðo †eytu™u «Œt™ fh. suÚte
„ï-‚tht ¨ê²ü:-ËqÞo Ë{t™ ‚usMðe ¥ç{Ðç„:-Mðt{e Au, „²æ-‚u Îﱄ²æ-©uc „wýtuÞwõ‚ …r‚™e ËtÚtu
ð‚o{t™ hne™u ¥çXÚS±„ì-ËqÞo™e Ë{t™ {íé±æ-áZ‚t…qðof ¨èÎ-ÂMÚth hnu. (58)
¼tðtÚto : su …h{uïhu su þhŒ }‚w™e h[™t fhe Au, ‚u™e W…tË™t…qðof ‚u þhŒ }‚w™wk ÞwÂõ‚Úte

286

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ëuð™ fhe™u †e-…wÁ»t Ëw¾™e ËŒtð]rØ fhu. (58)

ÀÊÊ∑¢§ ¬fiÎáÊ Á¿Uº˝¢ ¬ÎÆáÊÊÕÊfi ‚ËŒ œ˝ÈÆflÊ àfl◊˜Ô–
ßãº˝ÊÇŸË àflÊ ’΄US¬ÁÃfi⁄UR|S◊Ÿ˜Ô ÿÊŸÊfifl‚Ë·ŒŸ˜ÔH 59H
…ŒtÚto : nu †e ! y±}æì-‚wk HæïÜU}æì-÷tuf ‚Útt …h÷tuf™u Ðë‡æ-Ëw¾Þwõ‚ fh, çÀÎí}æì-‚the LÞq™‚t™u
Ðë‡æ-…qýo fh, {íé±æ-r™ù÷ ƒ™e™u ¨èÎ-½h{tk ƒuË yÚtto‚T ÂMÚth hnu. ¥ƒæï-‚Œ™k‚h §‹ÎíæxÝè-W¥t{
Ä™ðt™ ‚Útt ¿tt™ðt™ y™u ÏæëãSÐç„:-yæÞt…f ¥çS}æÝì-yu ²æïÝæñ-„]nt©{{tk y±æ-‚™u ¥¨è¯ÎÝìMÚttr…‚ fhu. (59)

ÃÊ˘•fiSÿ ‚ÍŒfiŒÊ„U‚— ‚Ê◊fiú üÊËáÊ|ãà ¬Î‡Ÿfiÿ—–
¡ã◊fiãŒflÊŸÊ¢ Áfl‡Êfi|SòÊcflÊ⁄UÊfiøŸ ÁŒfl—H 60H
…ŒtÚto : su rðãt y™u ËwrþûttÚte Þwõ‚ Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t …‹}æÝì-sL{ rð»tÞ{tk ÐëÔݲ:…qA™the, ¨êÎÎæïã¨:-hËtuÞt y™u ftÞo fh™tht …wÁ»ttuÚte Þwõ‚, ç~æ¯é-ðuŒher‚Úte ¿tt™, f{o y™u
W…tË™t yu ºtýu{tk ‚Útt çα:-Ëðo™t yL‚:«ftþf …h{tí{t™t Úæï™Ýï-«ftþ{tk rðã{t™ ç±àæ:«ò Au, „æ:-‚u ¥S²-yt ˼tæÞût htò™e ¨æï}æ}æì-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™t hËÚte Þwõ‚
¼tus™™t …ŒtÚttuo™u ¥æ-ËðoºtÚte Ÿæè‡æç‹„-…ftðu Au. (60)
¼tðtÚto : «ò…t÷f-htò Ëðo «ò™u rðãt y™u Ëwrþûtt „úný fhðt{tk r™Þwõ‚ fhu ‚Útt «ò
‚u ftÞo{tk MðÞk r™Þwõ‚ ÚttÞ.
fthý fu ‚u rð™t ¿tt™, f{o, W…tË™t y™u Eïh™wk ÞÚttÚto ¿tt™ fŒe…ý ÚtE þf‚wk ™Úte. (60)

ßãº˝¢ Áfl‡flÊfi •flËflÎœãà‚◊Èƺ˝√ÿfiø‚¢ Áª⁄fiU—–
⁄URÕËÃfi◊ö ⁄URÕËŸÊ¢ flÊ¡ÊfiŸÊú ‚à¬fi$à ¬ÁÃfi◊˜ÔH 61H
…ŒtÚto : ç±Eæ:-Ëðo çxæÚ:-rðãt y™u ËwrþûttÚte Þwõ‚ ðtýe ¨}æéÎÃí ²™¨}æì-ytftþ Ë{t™ ÔÞtrÂÞwõ‚,
ÚƒèÝæ}æì-þqhðehtu{tk Úƒè„}æ}æì-yíÞk‚ þqhðeh, ±æ…æÝæ}æì-rð¿tt™e s™tu™t ¨yÐç„}æì-ËíÞ ÔÞðnthtu
y™u rðît™tu™t hûtf ‚Útt «òytu™t Ðç„}æì-Mðt{e §‹Îí}æì-…h{ Ëk…r¥tÞwõ‚ ˼t…r‚ htò™u ¥±è±ë{Ýìyr¼ð]rØ fhu. (61)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t y™u «òs™ htsÄ{oÚte Þwõ‚, Eïh™e Ë{t™ ð‚o{t™ LÞtÞtÄeþ ˼t…r‚htò™u r™hk‚h «tuíËtrn‚ fhu. yu s he‚u ˼t…r‚-htò …ý ‚uytu™u [«tuíËtrn‚] fhu. (61)

¬˝ÊÕŒ‡flÊ Ÿ ÿflfi‚˘ÁflcÿãÿŒÊ ◊„U— ‚¢fl⁄UfiáÊÊmKSÕÊfiØԖ

287

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•ÊŒfiSÿ flÊÃÊ˘•ŸÈfi flÊÁà ‡ÊÊÁø⁄Uœfi S◊ Ã fl˝¡fiŸ¢ ∑ΧÆcáÊ◊fi|SÃH 62H
…ŒtÚto : nu hts™T ! yt… ²±¨ï-¼qËwk ytrŒ {txu ¥E:-½tuzt™e Ý-Ë{t™ «ò™u Ðíæì-Ë{Úto
fhtu. ²Îæ-ßÞthu }æã:-{nt™T ¨¢±Ú‡ææ„ì-ytåAtŒ™Úte ¥ç±c²Ýì-hûtt ytrŒ fh‚tk òSƒæ„ì-ÂMÚt‚
ƒ™tu. ¥æ„ì-…w™: ¥S²-yu „ï-yt…™e ±í…Ý}æì-„r‚ ‚Útt ÜëUc‡æ}æì-ytf»toý fh™th àææïç™:-«ftþ
¥çS„-Au. ¥{-‚Œ™L‚h S}æ-s yt…™t ±æ„:-„r‚þe÷ Ëuðf ¥Ýé±æç„-y™w„{™ fhu Au, yt…™e
…tA¤ [t÷u Au. (62)
¼tðtÚto : su{ …t÷™ fhðtÚte ½tuztytu …wü ÚtE™u ftÞo fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au, ‚u{ LÞtÞ…qðof
…t÷™ fhðtÚte «ò Ëk‚wü ƒ™e™u htßÞ™e ð]rØ fhu Au. (62)

•ÊÿÊc≈˜UÔflÊ ‚ŒfiŸ ‚ÊŒÿÊêÿflfiÇ¿UÊÿÊÿÊfiú ‚◊Èƺ˝Sÿ NUŒfiÿ–
⁄UR‡◊ËflÃË¥ ÷ÊSflfiÃË◊Ê ÿÊ lÊ¢ ÷ÊSÿÊ ¬fiÎÁÕflË◊Êfl¸ãÃÁ⁄fiUˇÊ◊˜ÔH 63H
…ŒtÚto : nu †e ! ²æ-su ‚wk læ}æì-«ftþ, Ðë烱è}æì-¼qr{ y™u ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™e ©L-yíÞk‚
¥æ|ææç¨-«ftrþ‚ fhu Au, ‚u Úà}æ豄è}æì-þwØ rðãt™t «ftþÚte Þwõ‚, |ææS±„è}æì-þtu¼t…tºt y±æ-‚™u
¥æ²æï:-LÞtÞ™t y™w„t{e, ŒeÄo Sðe …wÁ»t™t ¨ÎÝï-MÚtt™-½h{tk ‚Útt ¥±„:-hûtt ytrŒ fh™th™e
Àæ²æ²æ}æì-yt©Þ{tk ¥æ + ¨æβæç}æ-©uc he‚u MÚttr…‚ fhwk Awk ¨}æéÎíS²-yL‚rhût™t Nβï-{æÞ{tk
¥æ-þwØ he‚u nwk ÂMÚt‚ fhwk Awk. (63)
¼tðtÚto : nu †e ! W¥t{ her‚Úte …t÷™ fh™th …r‚™t ½h{tk y™u ‚u™e AtÞt-yt©Þ{tk-Ë{wÿ
Ë{t™ [k[¤‚t hrn‚, ‚™u (r«Þt™u) nwk MÚttr…‚ fhwk Awk.
‚wk „]nt©{™t Ä{o™u «ftrþ‚ fhe™u …r‚ ytrŒ™u Ëw¾e fh y™u ‚™u yu ÷tuftu Ëw¾e fhu. (63)

¬®⁄UR◊cΔUË àflÊfi ‚ÊŒÿÃÈ ÁŒflS¬ÎÆDÔU √ÿøfiSflÃË¥ ¬˝ÕfiSflÃË¥ ÁŒfl¯ ÿë¿U ÁŒfl¯ ŒÎö„U
ÁŒfl¢ ◊Ê Á„fiUö‚Ë—– Áfl‡flfiS◊Ò ¬˝ÊáÊÊÿÊfi¬ÊŸÊÿfi √ÿÊŸÊÿÊfiŒÊŸÊÿfi ¬˝ÁÃcΔUÊÿfiÒ øÁ⁄UòÊÊfiÿ–
‚Íÿ¸Ó®SàflÊÁ÷¬ÊfiÃÈ ◊sÔÊ SflSàÿÊ ¿U*Œ·Ê ‡ÊãÃfi◊Ÿ ÃÿÊfi ŒflÃfiÿÊ˘ÁXÔU⁄URSflŒ˜Ô œ˝ÈÆfl
‚ËfiŒÃ◊˜ÔH 64H
…ŒtÚto : nu †e ! ÐÚ}æïcÆè-…h{tí{t ç±ES}æñ-Ë{M‚ Ðíæ‡ææ²-Sð™ Ëw¾, ¥ÐæÝæ²G-Œw:¾ r™ð]r¥t,
òæÝæ²-rðrðÄ rðãtytu™e «trÂ, ©ÎæÝæ²-W¥t{ ƒ÷, Ðíç„cÆæ²ñ-Ëðoºt Ëífth y™u ™çÚ~ææ²-©uc
f{tuo™t y™wct™ {txu çα:-ft{™t fhðt ÞtuøÞ „]nt©{™t ÔÞðnth™t ÐëcÆï-ytÄth …h ÐíƒS±„è}æìyíÞk‚ «rËØ y™u «þkËtðt¤e, ò™S±„è}æì-W¥t{ rðãtÚte Þwõ‚ su y±æ-‚™u ¨æβ„é-MÚttr…‚ fhu,

288

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

‚u ‚wk çα}æì-LÞtÞ™t «ftþ™u ²ÓÀ-«Œt™ fh, çα}æì-rðãtY… ËqÞo™u Îë¢ã-áZ fh, çα}æì-Ä{o™t
«ftþ™u }ææ ôã¨è:-™ü ™ fh.
¨ê²ü:-[ht[h s„‚™t Mðt{e Eïh }æsæ-{nt™ ©uc S±Sy²æ-Ëífth, àæ‹„}æïÝ-yíÞk‚ Ëw¾
y™u À<ίæ-ËíÞtËíÞ™t «ftþÚte y±æ-‚the ¥ç|æÐæ„é-ËðoºtÚte hûtt fhu.
‚u ‚tht …r‚ y™u ‚wk ƒL™u „²æ-‚u Îﱄ²æ-…h{uïh Œuð‚t™e ËtÚtu ¥çXÚS±„ì-«tý Ë{t™ {íé±ïr™ù÷ ¨è΄}æì-ÂMÚth hntu. (64)
¼tðtÚto : …h{uïh yt¿tt fhu Au, fu su{ rþrþh }‚w Ëw¾ŒtÞf Au, ‚u{ †e-…wÁ»t …hM…h
Ëk‚wü hne™u, Ëðo W¥t{ f{tuo™wk y™wct™ fhe™u, Œwü f{tuo™tu …rhíÞt„ fhe™u, …h{uïh™e W…tË™tÚte
ËŒt yt™kŒ «t fhu. (64)

‚„UdfiSÿ ¬˝◊ÊÁ‚fi ‚„UdfiSÿ ¬˝ÁÃ◊ÊÁ‚fi ‚„USòÊfiSÿÊã◊ÊÁ‚fi ‚Ê„UdÊ~˘Á‚
‚„U˘dÊfiÿ àflÊH 65H
…ŒtÚto : nu rðît™T ðt rðŒw»te ! su fthýu ‚wk ¨ãdS²-yËkÏÞ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ s„‚™t Ðí}ææ«{tý ÞÚttÚto ¿tt™ Ë{t™ ¥ç¨-Au, ¨ãdS²-yËkÏÞ rðþu»t …ŒtÚttuo™t Ðíç„}ææ-‚tu÷ fhðt™t ËtÄ™™e
Ë{t™ ¥ç¨-Au, ¨ãdS²-yËkÏÞ MÚtq÷ …ŒtÚttuo™u ©‹}ææ-‚tu÷ðt™e ‚w÷t Ë{t™ ¥ç¨-Au, ¨æãd:yËkÏÞ …ŒtÚto y™u rðãtytuÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Au, ‚uÚte ¨ãdæ²-yËkÏÞ «Þtus™tu™e rËrØ {txu y±æ‚™u …h{tí{t ËíÞ ÔÞðnth{tk ÂMÚth fhu. (65)
¼tðtÚto : ºtý ËtÄ™tuÚte {™w»Þtu™t ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au, yuf ‘«{t’ su ÞÚttÚto rð¿tt™ Au.
ƒeswk ‘«r‚{t’ su {t… fhðt{tk ‚Útt …ŒtÚttuo™t ðs™ fhðt{tk-‚tu÷ðt{tk ƒtkx-ftx÷tk ytrŒ ËtÄ™
Au. ºteswk ‘WL{t’ ºttßðt ytrŒ Au. (65)
[yæÞtÞ™tu W…Ëknth :] yt yæÞtÞ{tk }‚wrðãt™wk «r‚…tŒ™ ntuðtÚte yt yæÞtÞ™t yÚto™e
…qðo yæÞtÞ™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu.
JJ §ç„ Ð@ÎàææïùŠ²æ²: JJ

289

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

JJ ¥ƒ ¯æïÇàææïùŠ²æ² ¥æÚ|²„ï JJ
•Ù3◊˜Ô Áfl‡flÊfiÁŸ Œfl ‚ÁflÌȸÁ⁄UÃÊÁŸ ¬⁄UÊfi ‚Èfl– ÿŒ˜ ÷º˝¢ Ã㟠•Ê‚ÈfiflH

Ÿ◊fiSÃ L§º˝ ◊ãÿflfi˘©UÃÊ Ã˘ß·fifl Ÿ◊fi—– ’Ê„ÈUèÿÊfi◊ÈÆà Ã Ÿ◊fi—H 1H
…ŒtÚto : nu LÎí-Œwü þºtwytu™u hztð™th hts™T ! „ï-‚tht …h }拲±ï-¢tuÄtÞ{t™ ðeh …wÁ»t {txu
Ý}æ:-ðsÙ ¥S„é-{¤tu. ©„æï-y™u §¯±ï-þºtwytu™u {th™th „ï-‚tht {txu Ý}æ:-yL™ ¥S„é-«t ÚttÞ.
©„-y™u „ï-‚the Ïææãé|²æ}æì-¼wòytuÚte Ý}æ:-þºtwytu™u ðsÙ-…ezt {¤tu. (1)
¼tðtÚto : su htßÞ fhðt RåAu ‚u ƒtnwƒ÷, ÞwØ rðãt y™u þ†tu-y†tu™e ÔÞðMÚtt fhu. (1)

ÿÊ Ãfi L§º˝ Á‡ÊflÊ ÃŸÍ⁄UÉÊÊ⁄UÊ˘¬Êfi¬∑§ÊÁ‡ÊŸË–
ÃÿÊfi ŸSÃãflÊõ ‡ÊãÃfi◊ÿÊ ÁªÁ⁄Ufi‡ÊãÃÊÁ÷ øÊfi∑§‡ÊËÁ„UH 2H
…ŒtÚto : nu çxæçÚàæ‹„-{u½ ðt ËíÞ W…ŒuþÚte Ëw¾Œt‚t, LÎí-Œwütu™u {txu ¼Þfthf y™u ©uctu™u
{txu Ëw¾fthf rþûtf rðît™T ! ²æ-su „ï-yt…™e ¥ÍææïÚæ-½tuh W…ÿð hrn‚, ¥ÐæÐÜUæçàæÝè-ËíÞ
Ä{tuo™u «ftrþ‚ fh™the, çàæ±æ-fÕÞtýfthe „Ýê:-Œun ðt rðM‚]‚ W…ŒuþY… ™er‚ Au, „²æ-‚u àæ‹„}æ²æyíÞk‚ Ëw¾ «t fhtð™the „‹±æ-Œun ðt rðM‚]‚ W…Œuþ™e ™er‚Úte Ý:-y{™u yt… ¥ç|æ, ™æÜUàæèçãËðoÚte þe½ú rþûtý yt…tu. (2)
¼tðtÚto : rþûtfs™ rþ»Þtu™u ÄtŠ{f ™er‚™e rþûtt yt…e™u ‚u™u …t…hrn‚ y™u fÕÞtý{Þ
yt[hýÞwõ‚ ƒ™tðu. (2)

ÿÊÁ◊·È¯ ÁªÁ⁄U‡Êãà „USÃfi Á’÷cÿ¸SÃfifl–
Á‡ÊflÊ¢ ÁªfiÁ⁄UòÊ ÃÊ¢ ∑Èfi§L§ ◊Ê Á„Ufiö‚Ë— ¬ÈLfi§·¢ ¡ªfiØÔH 3H
…ŒtÚto : nu çxæçÚàæ‹„-{u½ îtht Ëw¾ yt…™th Ëu™t…r‚ ! su fthýu ‚wk ¥S„±ï-VUfðt {txu ²æ}æìsu §¯é}æì-ƒtý ãS„ï-ntÚt{tk çÏæ|æ<¯-Äthý fhu Au, „æ}æì-‚u™u çàæ±æ}æì-{k„÷fthe ÜéUL-fh.
ãï çxæçÚ~æ-rðãt™t W…Œuþftu ðt {u½tu™t hûtf hts…wÁ»t ! ‚wk ÐéL¯}æì-…wÁ»ttÚto Þwõ‚ {™w»ÞtrŒ …xæ„ìËkËth™u }ææ ôã¨è:-{th ™rn. (3)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ÞwØ rðãt òýe™u, þ†tu™u Äthý fhe™u {™w»ÞtrŒ ©uc «týeytu™e ®nËt
™ fhðe òuEyu, …hL‚w {k„÷ yt[hýÚte hûtt fhðe òuEyu. (3)

Á‡ÊflŸ fløfi‚Ê àflÊ ÁªÁ⁄U‡ÊÊë¿UÊfi flŒÊ◊Á‚–
ÿÕÊfi Ÿ— ‚fl¸Á◊îʪfiŒÿˇ◊ö ‚ÈÆ◊ŸÊ˘•‚fiØÔH 4H

290

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu çxæçÚàæ-…ðo‚ ðt {u½tu{tk þÞ™ fh™th htu„™tþf LÎí-ðiãhts ! ‚wk ¨é}æÝæ:-«ËL™r[¥t
ÚtE™u ²ƒæ-su{ Ý:-y{tht ¨±ü}æì-Ëðo …xæ„ì-{™w»ÞtrŒ sk„{ y™u MÚttðh htßÞ ¥²ÿ}æ}æì-ûtÞ
ytrŒ htshtu„tuÚte hrn‚ ¥¨„ì-ƒ™u, ‚u{ §„ì-s çàæ±ïÝ-fÕÞtýfthe ±™¨æ-ð[™Úte y±æ-‚™u y{u
¥ÓÀ-±Îæ}æç¨-Ëtht fneyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : su ðiãfþt†™u ¼ýe™u …ðo‚ ytrŒ …h hnu÷ yti»trÄytu ‚Útt s÷™e …heûtt fhe™u,
r™»f…x ¼tðÚte htu„tu™wk r™ðthý fhe r«Þ ðtýeÚte yt[hý fhu Au, ‚u ðiã™tu Ëðo Ëífth fhu. (4)

•äÿfiflÊøŒÁœflÄÃÊ ¬fi˝Õ◊Ê ŒÒ√ÿÊfi Á÷·∑˜Ô§–
•„UË®°Ó‡ø ‚fl¸ÊfiÜ¡ê÷ÿãà‚fl¸Êfi‡ø ÿÊÃÈœÊãÿ~Ê˘œ⁄UÊøË— ¬⁄UÊfi ‚ÈflH 5H
…ŒtÚto : nu LÎí-htu„™tþf ðiã ! su Ðíƒ}æ:-{wÏÞ, Îñò:-rðît™tu{tk «rËØ, ¥ç{±v„æ-ËðoÚte
W¥t{ fûttÚte ðiãfþt†™u ¼ýtð™th ‚Útt ç|æ¯ÜUì-r™Œt™ ytrŒ™u òýe™u htu„™u r™ð]¥t fh™th yt…
¨±æüÝì-Ëðo ¥ãèÝì-Ë…o™e Ë{t™ «tý½t‚f htu„tu™u ™-r™ùÞÚte …}|æ²Ýì-yti»trÄytuÚte r™ðthý
fhe™u ¥Š²±æì-yrÄf W…Œuþ fhtu.
‚u yt… su ¨±æü:-Ëðo ¥{Úæ™è:-™e[e „r‚™u …ntU[tz™the ²æ„é{拲:-htu„fthf yti»trÄytu
ðt ÔÞr¼[trhýe †eytu Au, ‚u™u ÐÚæ-Œqh ¨é±-fhtu. (5)
¼tðtÚto : htò ytrŒ ˼tËŒ Ëðo™t yrÄct‚t, {wÏÞ, ÄtŠ{f y™u Ëðo …heûttytu™u «tÂ
ðiã™u htßÞ{tk ‚Útt Ëu™tytu{tk r™Þwõ‚ fhe™u ƒ¤ y™u Ëw¾™t ™tþf htu„tu™wk, ÔÞr¼[the …wÁ»ttu™wk
‚Útt ÔÞr¼[trhýe †eytu™wk r™ðthý fhu. (5)

•‚ÊÒ ÿSÃÊ◊˝Ê˘•fiL§áÊ˘©Uà ’÷˝È— ‚Èfi◊XÔUÀÊfi—–
ÿ øÒfiŸö L§º˝Ê˘•Á÷ÃÊfi ÁŒˇÊÈ ÁüÊÃÊ— ‚fi„Ud‡ÊÊ˘flÒ·Êú „U«fi˘ß¸◊„UH 6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²:-su ¥¨æñ-‚u „æ}æí:-‚tkƒt Ë{t™ áZ yk„Þwõ‚, ãïÇ:-þºtwytu™tu y™tŒh
fh™th, ¥L‡æ:-ËwkŒh „tihðýo, Ïæ|æíé:-®fr[‚T …e¤t ðt ¼q¾ht ðýoÞwõ‚ ©„-y™u ¨é}æXH:-ËwkŒh
fÕÞtýfthe htò Au, ™-y™u ²ï-su ¨ãdàæ:-yËkÏÞ LÎíæ:-Œwü f{o fh™thtytu™u hztð™th ¥ç|æ„:ËðoºtÚte çÎÿæé-…qðo ytrŒ rŒþtytu{tk »Ý}æì-yu htò™t çŸæ„æ:-yt©ÞÚte ðtË fhu Au, »¯æ}æì-yu ðehtu™tu
yt©Þ fhe™u y{u ¥± + §ü}æãï-rðÁØ yt[hý™e RåAt ™ fheyu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su yÂø™ Ë{t™ Œwütu™t Œtnf, [Lÿ{t Ë{t™ ©uctu{tk «er‚fthf,
LÞtÞfthe y™u þw¼ ÷ûtýtuÞwõ‚ htò ‚Útt ‚u™t ‚uðt s f{o[theytu htßÞ{tk Ëðoºt r™ðtË fhtu,
rð[hý fhtu yÚtðt Ë{e…{tk hntu.
‚u™tu Ëífth fhe™u ‚u™t îtht Œwütu™wk y…{t™ ‚{u fhtðtu. (6)

291

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•‚ÊÒ ÿÊ˘fl‚¬¸Ó®Áà ŸËÀÊfiª˝ËflÊ ÁflÀÊÊfiÁ„U×–
©UÃÒŸ¯ ªÊ¬Ê˘•fiŒÎüÊ㟌ÎfiüÊãŸÈŒ„UÊÿ¸õ— ‚ ŒÎÆCÔUÊ ◊fiΫUÿÊÁà Ÿ—H 7H
…ŒtÚto : ²:-su ¥¨æñ-‚u ÝèHxæíè±:-™e÷{rýytu™e {t¤t Äthý fhu÷, ç±Hæïçã„:-rðrðÄ «fth™t
„wý, f{o y™u Mð¼tðÚte Þwõ‚ ©uc LÎí:-þºtwytu™t ®nËf Ëu™t…r‚ ¥±¨Ðüç„-ŒwütuÚte rðhwØ
[t÷u Au, »Ý}æì-yu™u xææïÐæ:-hûtf Ëuðf ¥öŸæÝì-swyu Au ©„-y™u ©ÎãæIJü:-…týe ÷tð™the […r™Þthe]
†eytu swyu.
¨:-‚u Ëu™t…r‚ öcÅ:-Œu¾¼t¤ fh‚tk Ý:-y{u ÄtŠ{ftu™u }æëDzæç„-Ëw¾e fhu. (7)
¼tðtÚto : su Œwütu™t rðhtuÄe, ©uctu™t r«Þ y™u Œþo™eÞ Ëu™t…r‚ Ëðo Ëu™tytu™u «ËL™ ht¾u,
‚u þºtwytuu™u S‚e þfu Au. (7)

Ÿ◊Êfi˘SÃÈÆ ŸËÀÊfiª˝ËflÊÿ ‚„UdÊˇÊÊÿfi ◊Ë…ÈU·fi–
•ÕÊ ÿ˘•fiSÿ ‚àflÊfiŸÊ˘„¢U ÃèÿÊfi˘∑§⁄¢UR Ÿ◊fi—H 8H
…ŒtÚto : ÝèHxæíè±æ²-su™tu fkX y™u Mðh þwØ ntuÞ, ‚u ¨ãdæÿææ²-nòhtu Ëuðftu™t ftÞtuo …h
árü ht¾™th, }æèÉé¯ï-…ht¢{Þwõ‚ Ëu™t…r‚ {txu {thwk yt…u÷wk Ý}æ:-yL™ ¥S„é-«t ÚttÞ.
¥ƒæï-yu …Ae ²ï-su ¥S²-yu Ëu™t…r‚™t yrÄfth{tk ¨y±æÝ:-Ëíð„wý ‚Útt ƒ¤Úte Þwõ‚ …wÁ»t
Au, „ï|²:-‚u™u {txu …ý ¥ã}æì-nwk Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u ¥ÜUÚ}æì-rËØ fhwk. (8)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ ytrŒ îtht su{ Ëu™t…r‚™tu yL™trŒÚte Ëífth fhðt{tk ytðu, ‚u{ Ëir™f
f{o[theytu™tu …ý Ëífth fhðtu òuEyu. (8)

¬˝◊ÈfiÜø œãflfiŸSàfl◊È÷ÿÊ⁄UÊàãÿÊ¸Öÿʸ◊˜Ô–
ÿʇøfi Ã „USÃ˘ß·fifl— ¬⁄UÊ ÃÊ ÷fiªflÊ fl¬H 9H
…ŒtÚto : nu |æxæ±:-yiïÞoÞwõ‚ Ëu™t…r‚ ! „ï-‚tht ãS„ï-ntÚt{tk ²æ:-su §¯±:-ƒtý Au „æ:‚u™u {‹±Ý:-Ä™w»Þ™t ©|æ²æï:-ƒL™u ¥æy‹²æïü:-…qðoy…h Auzu Á²æ}æì-«íÞk[t{tk [Œtuhe{tk] òuze™u þºtwytu
…h y±}æì-‚wk Ðí, }æé@-ƒ¤…qðof Atuz.
²æà™-y™u ‚tht …h þºtwytuyu su ƒtý Atuzu÷tk Au „æ:-‚u™u ÐÚæ + ±Ð-Œqh fh. (9)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒyu Ä™w»Þ îtht VUfu÷t ƒtýtuÚte þºtwytu™u S‚ðt òuEyu. y™u þºtwytu
îtht VUfðt{tk ytðu÷t ƒtýtu™wk r™ðthý fhðwk òuEyu. (9)

ÁflÖÿ¢ œŸfiÈ— ∑§¬*gŸÊ Áfl‡ÊfiÀÿÊ ’ÊáÊfiflÊ°2˘©UÖ
•Ÿfi‡ÊãŸSÿ ÿÊ˘ß·fifl˘•Ê÷È⁄fiUSÿ ÁŸ·XÔUÁœ—H 10H

292

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : nu Ä™wðuoŒ™u òý™tht …wÁ»ttu ! ¥S²-yt ÜUÐ<ÎÝ:-«þkrË‚ sxtsqxðt¤t Ëu™t…r‚™t
{Ýé:-Ä™w»Þ ç±Á²}æì-«íÞk[t-Œtuhe hrn‚ }ææ |æê„ì-™ ƒ™u ‚Útt yu ç±àæ˲:-ƒtý™t VýtÚte hrn‚
‚Útt yu ¥æ|æé:-ytÞwÄtuÚte hrn‚ }æë¯æ-™ ƒ™u.
©„-y™u ¥S²-þ†-y†™u Äthý fh™th Ëu™t…r‚™t çݯXç{:-ƒtýtrŒ þ†t† ¼kzth }æë¯æ¾t÷e }ææ |æê„ì-™ ÚttÞ ‚Útt yu Ïææ‡æ±æÝì-y™uf ƒtýtuÚte Þwõ‚ ntuÞ.
²æ:-òu ¥S²-yu Ëu™t…r‚™t §¯±:-ƒtýtu ¥ÝïàæÝì-™ü …t{u ‚tu „æ:-su ‚{u ‚u™u yLÞ ™ðt
ƒtý yt…tu. (10)
¼tðtÚto : ÞwØ fhðt™e RåAt fh™th {™w»Þu áZ Ä™w»Þ ‚Útt «íÞk[t-Œtuhe ytrŒ ‚Útt …w»f¤
ƒtýtu ht¾ðt òuEyu.
ÞwØ fh‚tk ðehtu™u òuE™u Ëu™t…r‚ ytrŒ îtht ‚u™u Vhe ƒtý ytrŒ ËtÄ™tu yt…ðt òuEyu. (10)

ÿÊ Ãfi „UUÁÃ◊˸®fi…ÈUCÔU◊ „USÃfi ’÷Íflfi Ã œŸÈfi—–
ÃÿÊS◊Ê|ãfl‡flÃSàfl◊fiÿˇ◊ÿÊ ¬Á⁄fiU ÷È¡H 11H
…ŒtÚto : nu }æèÉécÅ}æ-yíÞk‚ ðeÞo™wk Ëuð™ fh™th Ëu™t…r‚ ! ²æ-su „ï-‚the Ëu™t Au y™u su
„ï-‚tht ãS„ï-ntÚt{tk {Ýé:-Ä™w»Þ ‚Útt ãïç„:-ðsÙ Ïæ|æê±-Au, „²æ-‚u ¥²ÿ}æ²æ-…htsÞ ytrŒ™e
…ezt™wk r™ðthý fh™the Ëu™tÚte ‚Útt ‚u Ä™w»Þ ytrŒÚte ¥S}ææÝì-y{u «ò y™u Ëu™t™t …wÁ»ttu™wk
y±}æì-‚wk ç±E„:-ËðoºtÚte ÐçÚ-Ëthe he‚u |æé…-…t÷™ fh. (11)
¼tðtÚto : rðãtð]Ø y™u ðÞtuð]Ø W…Œuþf rðît™tuyu Ëu™t…r‚ ytrŒ™u yu he‚u W…Œuþ fhðtu
òuEyuyt…u ÞÚttþÂõ‚ Ëðo ©ucs™tu™e ËðoÚtt hûtt y™u Œwüs™tu™e ‚tz™t fhðe òuEyu. (11)

¬Á⁄fiU Ã œãflfiŸÊ „UÁÃ⁄URS◊ÊãflÎfiáÊÄÃÈ Áfl‡flÃfi—–
•ÕÊ ÿ˘ßfi·ÈÆÁœSÃflÊ⁄U˘•S◊Á㟜fiÁ„U Ã◊˜ÔH 12H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…r‚ ! su „ï-yt…™t {‹±Ý:-Ä™w»Þ™e ãïç„:-„r‚ Au ‚uÚte ¥S}ææÝì-y{™u ç±E„:ËðoºtÚte ¥æÚï-Œqh{tk yt… ÐçÚ±ë‡æv„é-Atuztu.
¥ƒæï-y™u ²:-su „±-yt…™t §¯éç{:-ƒtý™tu ¼tÚttu Au „}æì-‚u™u ¥S}æ„ì-y{tht ¥æÚï-Ë{e…Úte
çÝ{ïçã-r™hk‚h Äthý fhtu.
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu y™u «òs™tu™u ÞwØ™tu y™u þ†tMºt™tu yÇÞtË fhe™u þ† ytrŒ Ët{„úe
ËŒt …tu‚t™e …tËu ht¾ðe òuEyu.
‚u Ët{„úe îtht yuf-ƒeò™e hûtt fhðe òuEyu. y™u Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (12)

293

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

•®flÃàÿ œŸÈÆCÔU˜flö‚„UfidÊˇÊ ‡ÊÃfi·Èœ–
ÁŸ‡ÊËÿ¸Ó ‡ÊÀÿÊŸÊ¢ ◊ÈπÊfi Á‡ÊflÊ Ÿfi— ‚ÈÆ◊ŸÊfi ÷flH 13H
…ŒtÚto : nu ¨ãdæÿæ-yËkÏÞ ÞwØ ftÞtuo…h árü ht¾™th àæ„ï¯é{ï-yËkÏÞ þ†-y†tu™t «ftþÞwõ‚
Ëu™tæÞût ! y±}æì-‚wk {Ýé:-Ä™w»Þ y™u àæ˲æÝæ}æì-þ†tu™t }æé¶æ-y„ú¼t„™tu ¥±„y²-rðM‚th fhe™u,
‚u™tÚte þºtwytu™u çÝàæè²ü-ËðoÚtt {the™u Ý:-y{tht {txu ¨é}æÝæ:-«ËL™ r[¥t çàæ±:-{k„÷fthe |汃™tu. (13)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t Ët{, Œt{, Œkz, ¼uŒ ytrŒ hts™er‚™t yk„tu™e r¢Þtytu™u Ëðo he‚u òýe™u,
Ëk…qýo þ†t†tu™wk r™{toý fhe™u, ‚u™u ‚eûý fhe™u, þºtwytu «íÞu Œwü{™ y™u Œw:¾ŒtÞe ƒ™u y™u
«òytu «íÞu ËtiBÞ Mð¼tð y™u Ëw¾ŒtÞf ƒ™u. (13)

Ÿ◊fiSÃ˘•ÊÿÈfiœÊÿÊŸÊfiÃÃÊÿ œÎÆcáÊflfi–
©U÷ÊèÿÊfi◊ÈÆà Ã Ÿ◊Êfi ’Ê„ÈUèÿÊ¢ Ãfl œãflfiŸH 14H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ ! ¥æ²é{æ²-ÞwØ fh™th, ¥Ýæ„„æ²-…tu‚t™t ytþÞ™u „w Ëkftu[{tk
ht¾™th, {ëc‡æ±ï-«„Õ¼‚t™u «t Út™th „ï-yt…™t {txu Ý}æ:-yL™ «t ÚttÞ, ©„-y™u „ï-¼tus™
fh™th yt…™u {txu Ý}æ:-yL™ «Œt™ fhwk Awk. „±-yt…™t ©|ææ|²æ}æì-ƒL™u Ïææãé|²æ}æì-ƒ¤ y™u
…ht¢{Úte {‹±Ýï-ÞtuØt …wÁ»t {txu Ý}æ:-yL™™u r™Þ‚ fhwk. (14)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ yrÄftheytuyu, yæÞûttu ‚Útt ÞtuØtytu ƒL™u™u {txu þ†t† yt…e™u,
‚u™u þºtwytu ËtÚtu r™:þkf ƒ™e™u ÞwØ fhtððwk òuEyu. (14)

◊Ê ŸÊfi ◊„UÊãÃfi◊ÈÆà ◊Ê ŸÊfi˘•÷¸∑¢§ ◊Ê Ÿ˘©UˇÊfiãÃ◊ÈÆà ◊Ê Ÿfi˘©UÁˇÊÃ◊˜Ô–
◊Ê ŸÊfi flœË— Á¬Ã⁄¢UR ◊Êà ◊ÊÃ⁄¢U ◊Ê Ÿfi— Á¬˝ÿÊSÃãfl~Ê L§º˝ ⁄UËÁ⁄U·—H 15H
…ŒtÚto : nu LÎí-ÞwØ Ëu™t{tk yrÄfthe rðît™T ! yt… Ý:-y{tht }æãæ‹„}æì-W¥t{ „wýtuÚte Þwõ‚
…qßÞ …wÁ»t™u }ææ ±{è:-{th ™rn, ©„-y™u Ý:-y{tht ¥|æüÜU}æì-™t™t ƒt¤f™u }ææ ±{è:-{th ™rn,
Ý:-y{tht ©ÿæ‹„}æì-„¼toÄt™ fh™th Þwðt™™u }ææ ±{è:-{th ™rn, ©„-y™u Ý:-y{tht ©çÿæ„}æ센o™u }ææ ±{è: {th ™rn, Ý:-y{tht çЄÚ}æì-…t÷f r…‚t™u }ææ ±{è:-{th ™rn, ©„-y™u Ý:y{the }ææ„Ú}æì-{t™™u ÞtuøÞ {t‚t™u …ý }ææ ±{è:-{th ™rn, Ý:-y{the çÐí²æ:-†e ytrŒ™t «er‚
Wí…tŒf „‹±:-þheh™u }ææ ÚèçÚ¯:-{th ™rn. (15)
¼tðtÚto : ÞtuØtytuyu ÞwØ™t Ë{Þ{tk fŒe…ý ð]Ø, ƒt¤f, ÞwØ ™ fh™th Þwðt™, „¼oMÚt Ëk‚t™,
ÞtuØtytu™t {t‚t ‚Útt r…‚t, Ëðo™e †eytu, Œþoftu y™u Œq‚tu™u {thðt ™ òuEyu. …hL‚w þºtwytu™t
ËkƒkÄeytu™u ËŒt …tu‚t™t ðþ{tk ht¾ðt òuEyu. (15)

294

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

◊Ê ŸfiSÃÊ∑§ ßfiÿ ◊Ê Ÿ˘•ÊÿfiÈÁ· ◊Ê ŸÊ ªÊ·ÈÆ ◊Ê ŸÊ˘•‡flfi·È ⁄UËÁ⁄U·—–
◊Ê ŸÊfi flË⁄UÊŸ˜Ô Lfi§º˝ ÷ÊÁ◊ŸÊfi flœË„¸UÁflc◊fiã× ‚ŒÁ◊Ã˜Ô àflÊfi „UflÊ◊„UH 16H
…ŒtÚto : nu LÎí-Ëu™t…r‚ ! ‚wk Ý:-y{tht „æïÜïU-™ðò‚ rþþw™u }ææ ÚèçÚ¯:-{th ™rn, Ý:-y{tht
„ݲï-…tk[ ð»toÚte yrÄf ytÞw™t ƒt¤f™u }ææ ÚèçÚ¯:-{th ™rn, Ý:-y{the ¥æ²éç¯-ytÞw™tu }ææ
ÚèçÚ¯:-®nËf ™ ƒ™, Ý:-y{tht xææï¯é-„tÞ, ƒfhe, ½uxtk ytrŒ™e }ææ ÚèçÚ¯:-®nËt ™ fh, Ý:y{tht ¥Eï¯é-½tuzt, ntÚte y™u Ÿx ytrŒ™u }ææ ÚèçÚ¯:-{theþ ™rn, Ý:-y{tht |ææç}æÝ:-¢tuÄ™u
«t ÚtÞu÷ ±èÚæÝì-þqhðehtu™u }ææ ±{è:-{th ™rn.
yuÚte ãç±c}æ‹„:-y™uf ðM‚wytu™wk ytŒt™-«Œt™ fh™th y{u ¨Î}æì-LÞtÞtæÞût y±æ-‚™u §„ìs ã±æ}æãï-Mðeftheyu Aeyu. (16)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ftuE «òs™™t yÚtðt …tu‚t™t ƒt¤f, fw{th, „tÞ, ½tuzt ytrŒ …þwytu™e
‚Útt ðehtu™e níÞt ™ fhðe òuEyu.
ƒtÕÞtðMÚtt{tk rððtn fhe™u ÔÞr¼[thÚte ytÞw ûteý ™ fhðe òuEyu.
„tÞ ytrŒ …þwytu ŒqÄ Œuðt™t fthýu Ëðo™t W…fthf Au, {txu ‚u™e ËŒt ð]rØ fhðe òuEyu. (16)

Ÿ◊Ê Á„U⁄fiUáÿ’Ê„Ufl ‚ŸÊãÿ~ ÁŒ‡ÊÊ¢ ø ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi flÎÆˇÊèÿÊ „UÁ⁄Ufi∑§‡Êèÿ—
¬‡ÊÍÆŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi— ‡Ê|c¬Ü¡fi⁄UÊÿ |àfl·Ëfi◊Ã ¬ÕËŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Ê
„UÁ⁄fiU∑§‡ÊÊÿÊ¬flËÁßfi ¬ÈÆCÔUÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊fi—H 17H
…ŒtÚtO : nu LÎí-þºtw‚tzf Ëu™tÄeþ ! çãÚ‡²Ïææã±ï-ßÞtur‚ Ë{t™ ‚eðú ‚usÞwõ‚ ¼wòytu Þwõ‚,
¨ïÝ拲ï-Ëu™t™u rþûtt yt…™th ‚tht {txu Ý}æ:-ðsÙ «t ÚttÞ. ™-y™uu çÎàææ}æì-Ëðo rŒþtytu™t htßÞ
«Œuþtu™t Є²ï-hûtf ‚tht {txu Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚto «t ÚttÞ.
ãçÚÜïUàæï|²:-nhýþe÷ ËqÞo rfhýtuÚte Þwõ‚ ±ëÿæï|²:-ytkƒtrŒ ð]ûttu™u ft…ðt {txu Ý}æ:-ðsÙtrŒ
þ†tu™u „úný fh.
ÐàæêÝæ}æì-„tÞ ytrŒ …þwytu™t Є²ï-hûtf ‚tht {txu Ý}æ:-Ëífth {¤u.
àæçcІ…Úæ²-rð»tÞtrŒ ƒkÄ™tuÚte hrn‚ çy±¯è}æ„ï-y™uf LÞtÞ™t «ftþtuÚte Þwõ‚ ‚tht {txu Ý}æ:™{Mfth y™u yL™ {¤u.
ЃèÝæ}æì-{t„o{tk [t÷™tht™t Є²ï-hûtf ‚tht {txu Ý}æ:-ytŒh «t ÚttÞ.
ãçÚÜïUàææ²-nrh‚ fuþðt¤t ©Ð±èç„Ýï-ËwkŒh Þ¿ttu…rð‚Úte Þwõ‚ ‚tht {txu Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚto
«t ÚttÞ.
ÐécÅæÝæ}æì-™ehtu„eytu™e Є²ï-hûtt fh™th {txu Ý}æ:-™{Mfth «t ÚttÞ. (17)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ©uctu™u ËífthÚte, ¼qÏÞt™u yL™Œt™, [¢ð‚eo htßÞ™t þtË™Úte, …þwytu™t
…t÷™Úte, Þtºtt¤wytu™e [tuh y™u ztfqytuÚte hûtt, Þ¿ttu…rð‚™t ÄthýÚte y™u …wrü-™ehtu„‚tÚte ËŒt

295

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yt™kŒ{tk hnuðwk òuEyu. (17)

Ÿ◊Ê ’èÀÊÈƇÊÊÿfi √ÿÊÁœŸ˘ãŸÊfiŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÷flSÿfi „UàÿÒ ¡ªfiÃÊ¢ ¬Ãfiÿ
Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi L§º˝ÊÿÊfiÃÃÊÁÿŸ ˇÊòÊÊfiáÊÊ¢ ¬Ãÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi— ‚ÍÆÃÊÿÊ„UfiãàÿÒ flŸÊfiŸÊ¢ ¬Ãfiÿ
Ÿ◊fi—H 18H
…ŒtÚto : hts…wÁ»t ytrŒ {™w»Þtuyu ±|Héàææ²-htßÞ™u Äthý fh™th{tk ÂMÚt‚ òæç{Ýï-htu„e™u
Ý}æ:-yL™ yt…ðwk òuEyu, ¥‹ÝæÝæ}æì-½ô ytrŒ yL™™t Є²ï-hûtf™tu Ý}æ:-Ëífth fhðtu, |æ±S²ËkËth™e ãïy²ñ-ð]rØ {txu Ý}æ:-yL™ yt…ðwk, …xæ„æ}æì-{™w»ÞtrŒ «týeytu™t Є²ï-Mðt{e™tu Ý}æ:Ëífth fhðtu, LÎíæ²-þºtwytu™u hztð™th y™u ¥æ„„æç²Ýï-Ëthe he‚u rðM‚]‚ þºtwËu™t™u «t Út™th™u
Ý}æ:-yL™ yt…ðwk, ÿæï~ææ‡ææ}æì-ÄtLÞtrŒ ¾u‚htu™t Є²ï-hûtf™u Ý}æ:-yL™ yt…ðwk, ¨ê„æ²-ûtrºtÞÚte
ƒútñý™e fLÞt{tk Wí…L™ ðeh ðt «uhf …wÁ»t {txu ‚Útt ¥ã‹y²ñ-ftuE™u ™ {th™the hts…í™e {txu
Ý}æ:-yL™ yt…ðwk y™u ±ÝæÝæ}æì-ð™tu™e Є²ï-hûtt fh™th …wÁ»t™u Ý}æ:-yL™trŒ …ŒtÚttuou yt…ðt
òuEyu. (18)
¼tðtÚto : su yL™trŒÚte Ëðo «týeytu™tu Ëífth fhu Au, ‚u s„‚{tk «þkrË‚ ƒ™u Au. (18)

Ÿ◊Ê ⁄UÊÁ„fiUÃÊÿ SÕ¬Ãfiÿ flÎÆˇÊÊáÊÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÷ÈflãÃÿfi flÊÁ⁄UflS∑ÎƧÃÊÿÊÒ·fiœËŸÊ¢
¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ◊|ãòÊáÊfi flÊÁáÊ¡Êÿ ∑§ˇÊÊfiáÊÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi˘©UìÊÒÉÊÊ¸Ó®·ÊÿÊ∑˝§ãŒÿfiÃ
¬ûÊËŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊fi—H 19H
…ŒtÚto : hts…wÁ»t y™u «òs™tu Úæïçã„æ²-Ëw¾tu™e ð]rØ fh™th y™u SƒÐ„²ï-MÚtt™tu½htu™t hûtf Ëu™t…r‚™u Ý}æ:-yL™ yt…u, ±ëÿææ‡ææ}æì-ytkƒt ytrŒ ð]ûttu™t Є²ï-Mðt{e™u Ý}æ:-yL™
yt…u, |æ鱋„²ï-yt[thðt™ ‚Útt ±æçÚ±SÜëU„æ²-Ëuðt fh™th ™tufh™u Ý}æ:-yL™ yt…u, ¥æï¯{èÝæ}æìËtu{÷‚trŒ yti»trÄytu™t Є²ï-hûtf ðiã™u Ý}æ:-yL™ yt…u, }æç‹~æ‡æï-rð[th-f‚to hts…wÁ»t™u
‚Útt ±æç‡æ…æ²-ði~Þ™t ÔÞðnth{tk fwþ¤ …wÁ»t™tu Ý}æ:-Ëífth fhu, ÜUÿææ‡ææ}æì-½htu{tk hnu™tht™t
Є²ï-hûtftu™u Ý}æ:-yL™ yt…u, ©Ó™ñ{æïü¯æ²-Ÿ[t MðhÚte ƒtu÷™th ‚Útt ¥æÜíU‹Î²„ï-Œwütu™u
hztð™th LÞtÞtÄeþ™tu Ý}æ:-Ëífth fhu y™u ÐœæèÝæ}æì-Ëu™t™t yk„tu™t Є²ï-hûtf Ëu™tæÞût™tu
Ý}æ:-Ëífth fhu. (19)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ð™ ytrŒ™t hûtftu™u yL™ ytrŒ yt…e™u ð]ût ‚Útt yti»trÄ ytrŒ™e WL™r‚
fhðe òuEyu. (19)

Ÿ◊fi— ∑ΧàSŸÊÿÃÿÊ œÊflfiÃ ‚àflfiŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊— ‚„fiU◊ÊŸÊÿ ÁŸ√ÿÊÁœŸfi˘•Ê√ÿÊÁœŸËfiŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÁŸ·ÁXÔUáÊfi ∑§∑ȧÆ÷Êÿfi SÃŸÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi

296

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ÁŸø⁄Uflfi ¬Á⁄Uø⁄UÊÿÊ⁄UfiáÿÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊fi—H 20H
…ŒtÚto : Ëðo {™w»Þtu ÜëUySÝ沄²æ-Ëk…qýo ÷t¼™e «tr {txu {汄ï-ynª-‚nª ytððt-s™thtytu™u
Ý}æ:-yL™ yt…u, ¨y±Ýæ}æì-«t …ŒtÚttuo™t Є²ï-hûtf™tu Ý}æ:- Ëífth fhu, ¨ã}ææÝæ²-ƒ¤ðt™ y™u
çÝòæç{Ýï-þºtwytu™wk r™hk‚h ‚tz™ fh™th™u Ý}æ:-yL™ yt…u, ¥æòæç{ÝèÝæ}æì-Ëðo ‚hVÚte þºtwËu™t™u
{th™th yt…ýe Ëu™t™t Є²ï-hûtf Ëu™t…r‚™tu Ý}æ:-ytŒh fhu, çݯ¢çxæ‡æï-W¥t{ ƒtý, ‚÷ðth, ƒkŒqf,
‚tu…, ƒhAe ytrŒ þ†ðt¤t™u Ý}æ:-yL™ yt…u, çÝ™ïÚ±ï-r™hk‚h …wÁ»ttÚtoÚte rð[h™th™tu, ÐçÚ™Úæ²Ä{o, rðãt, {t‚t-r…‚t, Mðt{e y™u r{ºttrŒ™e Ëuðt fh™th™tu, ÜUÜéU|ææ²-«ËL™{qŠ‚ …wÁ»t™tu Ý}æ:Ëífth fhu, S„ïÝæÝæ}æì-yLÞtÞÚte …hÄ™™wk nhý fh™th «týeytu™t Є²ï-Œkz ytrŒÚte þtu»tý fh™th
ntuÞ ‚uu™u Ý}æ:-ðsÙÚte {thu, ¥Ú‡²æÝæ}æì-ð™™t Є²ï-hûtf™u Ý}æ:-yL™trŒ «Œt™ fhu. (20)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu …wÁ»ttÚteos™tu™t WíËtn {txu ‚u™tu Ëífth, «týeytu …h ŒÞt, Ëwrþrût‚
Ëu™t™e hûtt, [tuh ytrŒ™e ‚tz™t, Ëuðftu™e …t÷™t ‚Útt ð™tu™u ft…ðtÚte htufðt ð„uhu ftÞtuo fhe™u
htßÞ™e ð]rØ fhðe òuEyu. (20)

Ÿ◊Ê flÜøfiÃ ¬Á⁄UflÜøfiÃ SÃÊÿÍÆŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÁŸ·ÁXÔUáÊfi˘ß·ÈÁœ◊Ã
ÃS∑fi§⁄UÊáÊÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi— ‚Î∑§ÊÁÿèÿÊ Á¡ÉÊÊfiú‚jKÊ ◊ÈcáÊÃÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê
Ÿ◊Êfi˘Á‚◊jKÊ ŸÄâ ø⁄UfijKÊ Áfl∑ÎƧãÃÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊fi—H 21H
…ŒtÚto : hts…wÁ»t ±@„ï-A¤-f…xÚte ƒeò™t …ŒtÚttuo™wk nhý fh™th, ÐçÚ±@„ï-Ëðo he‚u f…x
ð‚o™ fh™th™u Ý}æ:-ðsÙ™tu «nth fhu, S„æ²êÝæ}æì-[tuheÚte Sð™tht Є²ï-Mðt{e™u Ý}æ:-ðsÙÚte {thu,
çݯçX‡æï-htßÞ hûtt {txu r™hk‚h ‚í…h §¯éç{}æ„ï-«þM‚ ƒtýtu™u Äthý fh™th™u Ý}æ:-yL™ yt…u,
„SÜUÚæ‡ææ}æì-[tuhe fh™th™tu Є²ï-‚u ftÞo{tk «ð]¥t fh™th™u Ý}æ:-ðsÙ {thu, ¨ëÜUæç²|²:-ðsÙÚte
Ëßs™tu™u …erz‚ fhðt™e y™u ç…Íæ梨Îì|²:-{thðt™e RåAt fh™th™u Ý}æ:-ðsÙÚte {thu, }æéc‡æ„æ}æì[tuhe fh™th™u Є²ï-Œkz «nthÚte …]rÚtðe …h „ƒztðe …tz™th™tu Ý}æ:-Ëífth fhu, ¥ç¨}æÎì|²:«þM‚ ‚÷ðthtu ËtÚtu Ýv„}æì-ht‚u ™ÚÎì|²:-Vh‚t ÷qkxthtytu™u Ý}æ:-þ†tuÚte {thu y™u ç±ÜëU‹„æÝæ}æìrðrðÄ W…tÞtuÚte [tuhe ÷qkx-Vtx fh™th „rXÞt™u Є²ï-{the™u …tze Œu™th™tu Ý}æ:-Ëífth fhu. (21)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu A÷-f…xÚte Au‚h™thtytu ‚Útt rŒðË y™u ht‚u y™Úto fh™thtytu™tu
r™„ún fhe™u Ä{toí{tytu™wk ®™h‚h …t÷™ fhðwk òuEyu. (21)

Ÿ◊fi˘©UcáÊËÁ·áÊfi ÁªÁ⁄Uø⁄ UÊÿfi ∑ȧÀÊÈÜÆ øÊŸÊ¢ ¬Ãfiÿ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi˘ß·È◊Æ jKÊfi œãflÊÁÿèÿfi‡ø
flÊ  Ÿ◊Ê  Ÿ◊fi ˘ •ÊÃãflÊ Ÿ  è ÿfi — ¬˝ Á à Œ œÊfi Ÿ  è ÿ‡ø flÊ  Ÿ◊Ê  Ÿ◊fi ˘•Êÿë¿UjKÊ˘SÿfijK‡ø flÊ Ÿ◊fi—H 22H

297

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

…ŒtÚto : y{u hts…wÁ»t y™u «òs™ ©c‡æè篇æï-«þM‚ …t½ze Äthý fh™th „t{™t ™u‚t™tu
y™u çxæçÚ™Úæ²-…ðo‚tu{tk rð[h™th ð™ðtËe™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu, ÜéUHé@æÝæ}æì-¾htƒ ytþÞÚte
ƒeò™t …ŒtÚttuo™u ÷qkx™th™u Є²ï-{th™th™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu, §¯é}æÎì|²:-y™uf ƒtýðt¤t™u
Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-‚Útt ±:-‚{u {‹±æç²|²:-Ä™w»Þtu™u «t fh™th™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu
Aeyu; ¥æ„‹±æÝï|²:-Ëðo Ëw¾ Vu÷tð™th™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u Ðíç„Î{æÝï|²:þºtwytu Ët{u þ† Äthý fh™tht ±:-‚{thtu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu; ¥æ²ÓÀÎì|²:-Œwütu™u ¾htƒ
ft{tuÚte htuf™tht™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u ¥S²Îì|²:-Œwütu …h þ† Atuz™th™tu
±:-‚{tht {txu Ý}æ:-Ëífth fheuyu Aeyu. (22)
¼tðtÚto :htò y™u «òs™tuyu «Ät™ …wÁ»t ytrŒ™tu ð† y™u yL™trŒ™t Œt™Úte Ëífth fhðtu
òuEyu. (22)

Ÿ◊Êfi Áfl‚ÎÆ¡jKÊ ÁflhKfijK‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi— Sfl¬jKÊ ¡Êª˝fijK‡ø flÊ
Ÿ◊Ê Ÿ◊— ‡ÊÿÊfiŸèÿ˘•Ê‚ËfiŸèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊|SÃcΔfiUjKÊ œÊflfijK‡ø flÊ
Ÿ◊fi—H 23H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Ëðo™u yu{ fntu fu-籨ë…Îì|²:-þºtwytu …h þ†tu Atuz™th™u Ý}æ:yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo yt…eþwk, ™-y™u ç±h KÎì|²:-þ†tuÚte þºtwytu™u {th™th ±:-‚{™u Ý}æ:-yL™
yt…eþwk, S±ÐÎì|²:-Ëq‚u÷t …h Ý}æ:-ðsÙ «nth fheþwk, ™-y™u …æxæíÎì|²:-ò„™tht ±:-‚{™u Ý}æ:yL™ yt…eþwk, àæ²æÝï|²:-r™ÿt «t™u Ý}æ:-yL™ yt…eþwk, ™-y™u ¥æ¨èÝï|²:-ytË™ …h ƒuXu÷t
±:-‚{™u Ý}æ:-yL™ yt…eþwk ç„cÆÎì|²:-Q¼u÷t™u Ý}æ:-yL™ yt…eþwk, ™-y™u {æ±Îì|²:þe½ú„t{es™tu ±:-‚{™u Ý}æ:-yL™ yt…eþwk. (23)
¼tðtÚto : „]nMÚt ÷tuftuyu WŒth‚t…qðof yL™ ytrŒ™t Œt™Úte Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhðt
òuEyu. (23)

Ÿ◊fi— ‚÷Êèÿfi— ‚÷ʬfiÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Ê˘‡flèÿÊ˘‡flfi¬ÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê
Ÿ◊fi˘•Ê√ÿÊÁœŸËfièÿÊ ÁflÁfläÿfiãÃËèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊˘©UªfiáÊÊèÿSÃÎö „UÃËèÿfi‡ø
flÊ Ÿ◊fi—H 24H
…ŒtÚto : {™w»Þtu Ëðuo™u yu{ fnu-y{u ¨|ææ|²:-LÞtÞ ytrŒ «ftþÚte Þwõ‚ †eytu™tu Ý}æ:-Ëífth
fhu; ™-y™u ¨|ææÐç„|²:-˼tytu™t hûtf ±:-‚{u htòytu™tu Ý}æ:-Ëífth fhu; ¥Eï|²:-½tuztytu™u
Ý}æ:-yL™ yt…u; ™-y™u ¥EÐç„|²:-½tuztytu™t hûtf™u ±:-‚{u Ý}æ:-yL™ yt…u; ¥æòæç{Ýè|²:þºtwËu™t™u {th™the yt…ýe Ëu™t™u Ý}æ:-yL™ yt…u; ™-y™u ç±ç±Š²‹„è|²:-þºtwytu™t ðehtu™u {th‚e

298

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

±:-‚{u †eytu™tu Ý}æ:-Ëífth fhu; ©xæ‡ææ|²:-rðrðÄ ‚ftuoðt¤e †eytu™u Ý}æ:-yL™ yt…u; ™-y™u
„ë¢ã„è|²:-ÞwØ{tk {th‚e ±:-‚{tu †eytu™u Ý}æ:-yL™ yt…u ‚Útt ÞÚttÞtuøÞ Ëífth fheyu. (24)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ˼t y™u ˼t…r‚ îtht s htßÞ™e ÔÞðMÚtt fhðe òuEyu. fŒe…ý yuf
{tºt htò™u ytÄe™ ™ hnuðwk òuEyu, fthýfu yuf htò îtht y™uf s™tu™e rËrØ y™u yrËrØ™t
r™ðthý™wk ftÞo ÚtE þf‚wk ™Úte. (24)

Ÿ◊Êfi ªáÊèÿÊfi ªáʬfiÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Ê fl˝ÊÃèÿÊ fl˝ÊÃfi¬ÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê
Ÿ◊Ê ªÎà‚fièÿÊ ªÎà‚fi¬ÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Ê ÁflMfi§¬èÿÊ Áfl‡flMfi§¬èÿ‡ø flÊ
Ÿ◊fi—H 25H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u xæ‡æï|²:-Ëuðftu™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u
xæ‡æÐç„|²:-Ëuðftu™t hûtftu™u Ý}æ:-yL™ yt…tu Atu; ±íæ„ï|²:-{™w»Þtu™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu;
™-y™u ±:-‚{u ±íæ„Ðç„|²:-{™w»Þtu™t hûtftu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu; xæëy¨ï|²:-…ŒtÚttuo™t „wýtu™e
M‚wr‚ fh™tht rðît™tu™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u xæëy¨Ðç„|²:-ƒwrØ{t™tu™t
hûtftu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu; ™-y™u ±:-‚{u ç±MÐï|²:-rðrðÄ Y…ðt¤t™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu;
™-y™u ç±EMÐï|²:-Ëðo Y…u {wõ‚ ±:-‚{u ÷tuftu™tu Ý}æ:-Ëífth fhu ‚u{ ‚{u …ý yL™ «Œt™
fhtu y™u Ëífth fhtu. (25)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ë{M‚ «týeytu™tu W…fth, rðît™tu™tu Ëk„, Ëk…qýo yiïÞo y™u rðãtytu™u
Äthý fhe™u Ëk‚wü hnuðwk òuEyu. (25)

Ÿ◊— ‚ŸÊfièÿ— ‚ŸÊÁŸèÿfi‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ⁄URÁÕèÿÊfi ˘ •⁄URÕèÿfi‡ø flÊ Ÿ◊Ê
Ÿ◊fi— ˇÊûÊÎèÿfi— ‚¢ª˝„UËÃÎèÿfi‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ◊„UjKÊfi ˘ •÷¸∑§èÿfi‡ø flÊ Ÿ◊fi—H 26H
…ŒtÚto : nu hts…wÁ»t y™u «òs™tu ! su{ y{u ¨ïÝæ|²:-þºtwytu™u ƒtkÄ™the Ëu™tytu™tu Ý}æ:Ëífth fheyu Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u ¨ïÝæçÝ|²:-Ëu™t™t ™tÞf «Ät™ …wÁ»t™u Ý}æ:-yL™ yt…tu
Atu, Úçƒ|²:-W¥t{ hÚtðt¤t™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u ¥Úƒï|²:-hÚthrn‚ …„Úte
[t÷™tht™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu; ÿæœæë|²:-ûtrºtÞ™e †e{tk þqÿÚte Wí…L™ ðýoËkfhs™tu™u Ý}æ:yL™trŒ …ŒtÚttuo yt…eyu Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u ¨¢xæíãè„ë|²:-ÞwØ {txu Ët{„úe Ëk„ún fh™th™tu
Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu, }æãÎì|²:-rðãt y™u ðÞtuð]Ø …qßÞ s™tu™u Ý}æ:-W¥t{ yL™trŒ …ŒtÚto yt…eyu
Aeyu, ™-y™u ±:-‚{u ¥|æüÜïU|²:-fr™c, ûtwÿtþÞ rþûtt™u ÞtuøÞ rðãtÚteoytu™tu Ý}æ:-r™hk‚h Ëífth
fhtu Atu; ‚u{ ‚{u …ý …qßÞ s™tu™tu Ëífth fhtu y™u yL™ ytrŒ «Œt™ fhtu. (26)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu Ëðo f{o[theytu™tu Ëífth fhe™u, ‚u™u Ëwrþrût‚ fhe™u, yL™trŒÚte ð]rØ
fhe™u Ä{o…qðof htßÞ™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (26)

Ÿ◊SÃˇÊfièÿÊ ⁄UÕ∑§Ê⁄Uèÿfi‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊— ∑ȧÀÊÊfiÀÊèÿ— ∑§ê◊ʸ®⁄fi‘Uèÿ‡ø flÊ

299

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÁŸ·ÊŒèÿfi— ¬ÈÆ|Ü¡DÔUfièÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊fi— ‡flÁŸèÿÊfi ◊ΪÿÈèÿfi‡ø flÊ
Ÿ◊fi—H 27H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u htò ytrŒs™tu ±:-‚{u „ÿæ|²:-‚ûtf ËwÚtth™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu
Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u ÚƒÜUæÚï|²:-y™uf hÚt-rð{t™trŒ ƒ™tð™thtytu™u Ý}æ:-…„thtrŒ yt…e™u
Ëífth fhtu Atu; ÜéUHæHï|²:-W¥t{ {txe™t …tºt ƒ™tð™thtytu™u Ý}æ:-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo yt…eyu
Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u ÜU}ææüÚï|²:-‚÷ðth, ƒkŒqf y™u ‚tu… ytrŒ r™{to‚tytu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu
Atu; çݯæÎï|²:-ð™, …ðo‚trŒ{tk hnu™thtytu™u Ý}æ:-yL™trŒ yt…eyu Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u ÐéçTcÆï|²:ðýtuo ðt ¼t»ttytu{tk «ðeýs™tu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu Atu; EçÝ|²:-fq‚htytu™u fu¤ð™thtytu™u Ý}æ:yL™ ytrŒ yt…eyu Aeyu; ™-y™u ±:-‚{u }æëxæ²é|²:-…tu‚t™t {]„tu™e ft{™t fh™thtytu™tu Ý}æ:Ëífth fhtu Atu; ‚u{ ‚{u …ý yL™ yt…tu y™u Ëífth fhtu. (27)
¼tðtÚto : su ÷tuftu …ŒtÚto rðãt îtht Ëk…qýo rþÕ…ftÞtuo™u rËØ fhu ‚u™u …trh‚tur»tf yt…e™u rðît™tu
Ëíf]‚ fhu.
su ÷tuftu fq‚htk ytrŒ …þwytu™u ¼tus™ ytrŒ™t Œt™Úte …t¤e™u ‚Útt ‚u™u fu¤ðe™u ‚u™tu W…Þtu„
fhu, ‚u™u hts…wÁ»t Ëw¾ …ntU[tzu. (27)

Ÿ◊— ‡flèÿ— ‡fl¬fiÁÃèÿ‡ø flÊ Ÿ◊Ê Ÿ◊Êfi ÷flÊÿfi ø L§º˝Êÿfi ø Ÿ◊fi— ‡Êflʸÿfi
ø ¬‡ÊÈƬÃfiÿ ø Ÿ◊Ê ŸËÀÊfiª˝ËflÊÿ ø Á‡ÊÁÃ∑§áΔUÊfiÿ øH 28H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u …heûtftu E|²:-fq‚htytu™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-y™u
±:-‚{u EÐç„|²:-fq‚htytu™u …t¤™thtytu™u Ý}æ:-yL™ yt…tu Atu, y™u ‚u™tu Ëífth fhtu Atu ™‚Útt |æ±æ²-þw¼„wýtu{tk «þkrË‚ …wÁ»t™tu Ý}æ:-Ëífth fheyu Aeyu, ™-y™u LÎíæ²-Œwütu™u hztð™th
ðeh™tu Ëífth fheyu Aeyu, ™-‚Útt àæ±æü²-Œwütu™u {th™th™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-y™u
ÐàæéЄ²ï-„tÞ ytrŒ …þwytu™t …t÷f™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu, ™-y™u ÝèHxæíè±æ²-ËwkŒh ðýoÞwõ‚
fkXÚte Þwõ‚ ™-y™u çàæç„ÜU‡Ææ²-‚eûý y™u ft¤t fkX ðt¤t™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu Aeyu y™u Ëífth
fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý yL™ yt…tu y™u Ëífth fhtu. (28)
¼tðtÚtO : {™w»Þtuyu fq‚htk ð„uhu …þwytu™u yL™ ytrŒ™t Œt™Úte ðÄthe™u ‚u™tu W…Þtu„ fhe
÷uðtu òuEyu y™u …þw…t÷f ytrŒ™tu Ëífth fhðtu òuEyu. (28)

Ÿ◊fi— ∑§¬*ŒŸfi ø √ÿÈ~#∑§‡ÊÊÿ ø Ÿ◊fi— ‚„UdÊˇÊÊÿfi ø ‡ÊÃœfiãflŸ ø Ÿ◊Êfi
ÁªÁ⁄U‡ÊÿÊÿfi ø Á‡ÊÁ¬ÁflCÔUÊÿfi ø Ÿ◊Êfi ◊Ë…ÈUc≈Ufi◊Êÿ ø·fiÈ◊Ã øH 29H
…ŒtÚto : „]nMÚt ÷tuftu ÜUÐ<ÎÝï-sxtÄthe ƒúñ[the™u, ™-y™u ò錄ÜïUàææ²-{wkz™ fhu÷ ËkLÞtËe™u,
™-y™u ËkLÞtË™t RåAwf™u Ý}æ:-yL™ yt…u, ™-y™u ¨ãdæÿææ²-yËkÏÞ þt†-rð»tÞ ytrŒ{tk

300

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

árü ht¾™th rðît™T ƒútñý™tu, ™-y™u àæ„{‹±Ýï-Ä™wŠðãt ytrŒ yËkÏÞ þ† rðãt™t rþûtf
ûtrºtÞ™tu, Ý}æ:-Ëífth fhu; ™-y™u çxæçÚàæ²æ²-…ðo‚tu™t yt©Þ{tk þÞ™ fh™th ðt™«MÚt™tu, ™y™u çàæçÐç±cÅæ²-…þwytu™t …t÷f ði~Þ™tu ™-y™u àæêÎíæ²-þqÿ™tu Ý}æ:-Ëífth fhu; ™-y™u }æèÉécÅ}ææ²ð]ût, ƒ„e[t, ¾u‚h ytrŒ™u Ëthe he‚u ®Ë[™th ¾uzq‚tu™tu ™-y™u {t¤e ytrŒ™tu, §¯é}æ„ï-«þkrË‚
ƒtýtuðt¤t ðehtu™tu, ™-y™u Ëuðf-ð„o™tu Ý}æ:-yL™trŒ «Œt™ fhe™u ‚Útt Ëífth fhu. (29)
¼tðtÚto : „]nMÚttuyu ƒúñ[the ytrŒs™tu™tu Ëífth fhe™u ‚u™u rðãtŒt™ fhu y™u fhtðu, ‚Útt
ËkLÞtËe ytrŒs™tu™e …qò fhe™u rðrþü rð¿tt™™u „úný fhu. (29)

Ÿ◊Êfi OÔUÆSflÊÿfi ø flÊ◊ŸÊÿfi ø Ÿ◊Êfi ’΄UÃ ø fl·Ë¸Ó®ÿ‚ ø Ÿ◊Êfi flÎÆhÊÿfi ø
‚flÎœfi ø Ÿ◊Ê˘Çƒ˝ÊÊfiÿ ø ¬˝Õ◊Êÿfi øH 30H
…ŒtÚto : su „]nMÚttu OS±æ²-ƒt¤f™u ™-y™u ±æ}æÝæ²-«þkrË‚ ¿tt™e™u ™-‚Útt {æÞ{ rðît™™u
Ý}æ:-yL™ yt…u Au; ™-y™u Ïæëã„ï-{nt™ …wwÁ»t ™-y™u ±¯èü²¨ï-yíÞk‚ rðãtð]Ø™tu Ý}æ:-Ëífth
fhu Au; ™-y™u ±ëhæ²-ðÞtuð]Ø ™-y™u ¨±ë{ï-…tu‚t™t ËtÚteytu ËtÚtu ðÄ™tht ™-y™u Ëðo™t r{ºt™tu
Ý}æ:-Ëífth fhu Au; ™-y™u ¥x²íæ²-Ëíf{tuo{tk y„úËh Ðíƒ}ææ²-«ÏÞt‚ …wÁ»t™tu Ý}æ:-Ëífth fhu
Au; ‚u Ëw¾e hnu Au. (30)
¼tðtÚto : „]nMÚttuyu yL™ ytrŒÚte y™u ƒt¤ftu ytrŒ™tu Ëífth fhe™u ËŒTÔÞðnth™e ð]rØ fhðe
òuEyu. (30)

Ÿ◊fi˘•Ê‡Êflfi øÊÁ¡⁄UÊÿfi ø Ÿ◊— ‡ÊËÉƒÊ˝Êfiÿ ø ‡ÊËèÿÊfiÿ ø Ÿ◊˘™§êÿ¸Êfiÿ
øÊflSflãÿ~Êÿ ø Ÿ◊Êfi ŸÊŒÿÊÿfi ø mËåÿÊfiÿ øH 31H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥æàæ±ï-ðtÞw™e Ë{t™ {t„o{tk þe½ú„t{e™u, ™-y™u ¥ç…Úæ²-½tuzu
Ëðth™u VUf™th ½tuzt™u ™-‚Útt ntÚte ytrŒ Ý}æ:-yL™ ytrŒ yt…tu; àæèͲíæ²-þe½ú„{™{tk ©uc
™-‚Útt àæè|²æ²-þe½ú‚t fh™thtytu{tk «rËØ ™-‚Útt {æÞMÚt s™™u Ý}æ:-yL™ yt…tu ™-y™u
ª}²æü²-s÷‚hk„tu{tk ðtÞw Ë{t™ rðã{t™ ™-y™u ¥±S±‹²æ²-yðto[e™ þçŒtu{tk rðã{t™™u ™‚Útt ŒqhÚte Ëtk¼¤™thtytu™u Ý}æ:-yL™ yt…tu; ÝæÎï²æ²-™Œe{tk hnu™th ™-y™u m茲æ²-xt…wytu{tk
hnu™th ™-y™u ‚u™t ËkƒkÄeytu™u Ý}æ:-yL™ yt…‚tk hntu ‚tu yt…™u Ëk…qýo yt™kŒ {¤þu. (31)
¼tðtÚto : su r¢Þtftiþ÷Úte hr[‚ rð{t™trŒ Þt™tu ‚Útt ½tuzt ytrŒÚte þe½ú „r‚ fh™th Au,
‚u õÞt-fÞt îe… ðt Œuþ{tk ™ sE™u htßÞ™u {txu þwk-þwk Ä™ «t ™ fhe þfu ? …hL‚w Ëðoºt sE™u
ËðoMð «t fhe þfu Au. (31)

Ÿ◊Êfi ÖÿcΔUÊÿfi ø ∑§ÁŸcΔUÊÿfi ø Ÿ◊fi— ¬Í®fl¸¡Êÿfi øʬ⁄UR¡Êÿfi ø Ÿ◊Êfi ◊äÿ◊Êÿfi

301

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

øʬªÀ÷Êÿfi ø Ÿ◊Êfi ¡ÉÊãÿ~Êÿ ø ’ÈÆäãÿ~Êÿ øH 32H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Á²ïcÆæ²-yr‚ð]Ø ™-y™u ÜUçÝcÆæ²-yíÞk‚ ƒt¤f™tu Ý}æ:-Ëífth
fhtu ðt yL™ yt…tu, Ðê±ü…æ²-{tuxt¼tE ðt ƒútñý ™-y™u ¥ÐÚ…æ²-™t™t¼tE ±æ-yLíÞs™tu™u
™-…ý Ý}æ:-Ëífth fhtu ðt yL™ yt…tu; }抲}ææ²-{æÞ{tk Wí…L™ ¼tE, ðt ûtrºtÞ y™u ði~Þ ™‚Útt ¥ÐxæË|ææ²-Ëh¤ Mð¼tððt¤t™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu; …Í拲æ²-™e[ f{o fh™th þqÿ ðt {÷uåA
™-‚Útt Ïæ銋²æ²-yL‚rhût{tk rðã{t™ {u½™e Ë{t™ Œt‚t …wÁ»t™tu Ý}æ:-yL™trŒÚte Ëífth fhtu. (32)
¼tðtÚto : …hM…h {¤ðt™t Ë{Þu ‘™{M‚u’ yu ðtõÞ™wk Wå[thý fhe™u ™t™tytu îtht {tuxt™tu,
{tuxtytu îtht ™t™t™tu, r™B™ fturx™t ÷tuftu îtht W¥t{tu™tu y™u W¥t{tu îtht r™B™tu™tu, ûtrºtÞ ytrŒ
îtht ƒútñýtu™tu y™u ƒútñýtu îtht ûtrºtÞtu ytrŒ™tu ËŒt Ëífth fhðtu òuEyu.
yt ðuŒtuõ‚ «{tý™t rþüt[thÚte Ëðoºt Ëðo™u yu ðtõÞ™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u …hM…h™t
ËífthÚte «ËL™ hnuðwk òuEyu. (32)

Ÿ◊— ‚ÊèÿÊfiÿ ø ¬˝ÁÂÿ~ʸÿ ø Ÿ◊Ê ÿÊêÿÊfiÿ ø ˇÊêÿÊfiÿ ø Ÿ◊— ‡ÀÊÊÄÿÊfiÿ
øÊfl‚Êãÿ~Êÿ ø Ÿ◊fi˘©Ufl¸ÿ~ʸÿ ø πÀÿÊfiÿ øH 33H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ¨æï|²æ²-yiïÞoÞwõ‚tu{tk «rËØ ™-y™u Ðí焨²æü²-Ä{toí{tytu{tk Wí…L™
ÚtÞu÷ ™-‚Útt Ä™ðt™ Ä{toí{tytu™u Ý}æ:-yL™ yt…e™u ²æ}²æ²-LÞtÞftheytu{tk W¥t{ ™-y™u
ÿæï}²æ²-hûtt fh™thtytu{tk [‚wh ™-y™u LÞtÞtÄeþtrŒ™tu Ý}æ:-Ëífth fhe™u, ÔHæïv²æ²-ðuŒðtýe{tk
©uc ™-y™u ¥±¨æ‹²æ²-ftÞo Ë{tr ÔÞðnth{tk fwþ¤ ™-y™u ythk¼ fhðt{tk W¥t{ …wÁ»t™tu
Ý}æ:-Ëífth fhe™u, ©±ü²æü²-{nt…wÁ»ttu™t Mðt{e ™-y™u ¶Ë²æ²-W¥t{ yL™trŒ …ŒtÚttuo™tu Ëk[Þ
fhðt{tk fwþ¤ ™-y™u ÔÞÞ fhðt{tk rð[ûtý …wÁ»t™tu Ý}æ:-Ëífth fhe™u ‚u Ëðo™u yt… yt™krŒ‚
fhtu. (33)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk ytðu÷ y™uf ™-þçŒtuÚte yLÞ …ý W…Þtu„e yÚttuo™tu Ëk„ún fhðtu òuEyu.
©ucs™tu™tu Ëífth fhðtu òuEyu.
«òs™tuyu LÞtÞtÄeþ ytrŒ™tu ‚Útt LÞtÞtÄeþ ytrŒyu «òs™tu™tu [Ëífth fhðtu òuEyu]
…r‚ ytrŒ …í™e ytrŒ™u «ËL™ ht¾u y™u …í™e ytrŒ …r‚™u «ËL™ ht¾u. (33)

Ÿ◊Ê flãÿÊfiÿ ø ∑§ˇÿÊfiÿ ø Ÿ◊fi— üÊflÊÿfi ø ¬˝ÁÃüÊflÊÿfi ø Ÿ◊fi˘•Ê‡ÊÈ·fiáÊÊÿ
øʇÊÈ⁄fiUÕÊÿ ø Ÿ◊— ‡ÊÍ⁄UÊfiÿ øÊfl÷ÁŒŸfi øH 34H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ±‹²æ²-ð™{tk hnu™th ™-y™u ÜUÿ²æ²-ð™™e Ë{e… Íqk…zeytu{tk
™-‚Útt „wVtytu ytrŒ{tk hnu™th™u Ý}æ:-yL™ yt…u Au; Ÿæ±æ²-Ëtk¼¤ðt y™u Ëk¼¤tððt {txu
™-y™u Ðíç„Ÿæ±æ²-«r‚¿tt fh™th ™-‚Útt «r‚¿tt …qýo fh™th™tu Ý}æ:-Ëífth fhu Au; ¥æàæé¯ï‡ææ²þe½ú„t{e™e Ëu™tðt¤t ™-‚Útt ¥æàæéÚƒæ²-þe½úú„t{e hÚtðt¤t™t Mðt{e ™-ËthrÚt ytrŒ™u Ý}æ:-

302

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

yL™ yt…u Au; àæêÚæ²-þºtwytu™u {th™tht ™-y™u ¥±|æïçÎÝï-þºtwytu™u rAL™-r¼L™ fh™th ™-‚Útt
Œq‚trŒ™tu Ý}æ:-Ëífth fhu Au ‚u™tu Ëðoºt rðsÞ ÚttÞ Au. (34)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ð™ ‚Útt fûttytu{tk hnu™th rðãtÚteoytu ‚Útt yæÞt…ftu™u, ƒ¤ðt™ Ëu™t™u,
þe½ú„t{e Þt™tu{tk s™th ðehtu™u ‚Útt Œq‚tu™u yL™-Ä™ ytrŒÚte ‚Útt ËífthÚte «tuíËtrn‚ fhe ËŒt
rðsÞe ƒ™ðwk òuEyu. (34)

Ÿ◊Êfi Á’|À◊Ÿfi ø ∑§flÁøŸfi ø Ÿ◊Êfi fl*◊áÊfi ø flM§ÁÕŸfi ø Ÿ◊fi— üÊÈÃÊÿfi
ø üÊÈÂŸÊÿfi ø Ÿ◊Êfi ŒÈãŒÈÆèÿ~Êÿ øÊ„UŸãÿ~Êÿ øH 35H
…ŒtÚto : nu hts…wÁ»t y™u «òs™tu™t yæÞût ! yt… çÏæçË}æÝï-«þkrË‚ Äthý y™u …tu»tý fh™th
™-y™u ÜU±ç™Ýï-þheh™t hûtf fð[™u Äthý fh™th ™-‚Útt ‚u™t Ënftheytu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu;
™-y™u ±<}æ‡æï-þheh hûtt™t y™uf ËtÄ™tuÚte Þwõ‚ ™-y™u ±LçƒÝï-«þkrË‚ ½hðt¤t ™-y™u ½h
ytrŒ™t hûtftu™u Ý}æ:-yL™trŒ «Œt™ fhtu; Ÿæé„æ²-þw¼„wýtu{tk «rËØ ™ Ÿæ鄨ïÝæ²-«rËØ Ëu™tðt¤t
™-‚Útt Ëu™tytu™tu Ý}æ:-Ëífth fhtu , ™-y™u Îé‹Îé|²æ²-Ztu÷ ð„uhu ðtò ð„tz™th fwþ¤ Ztu÷eðtŒf ™-‚Útt ¥æãÝ‹²æ²-ðehtu™tu ÞwØ{tk WíËtn ðÄthðt ðtSkºt ð„tzðt{tk fwþ¤ …wÁ»t™tu Ý}æ:Ëífth fhtu; suÚte ‚{thtu …htsÞ fŒe …ý ™ ÚttÞ. (35)
¼tðtÚto : «òs™tuyu ÞtuØtytu {txu ËðoºtÚte hûtt, ËðoºtÚte Ëw¾ŒtÞf ½h, ¼tus™ y™u …t™™t
W¥t{ …ŒtÚttuo, ©ucs™tu™tu Ëk„ y™u yr‚ ©uc ðtSkºt yt…e™u …tu‚t™t y¼eü ftÞo™u rËØ fhðwk
òuEyu. (35)

Ÿ◊Êfi œÎÆcáÊflfi ø ¬˝◊Æ·ÊÊÿfi ø Ÿ◊Êfi ÁŸ·ÁXÔUáÊfi ø·ÈÁœ◊Ãfi ø Ÿ◊fiSÃˡáÊ·fifl
øÊÿÈÆÁœŸfi ø Ÿ◊fi— SflÊÿÈÆœÊÿfi ø ‚ÈÆœãflfiŸ øH 36H
…ŒtÚto : su htò y™u «òs™tu™t yæÞût {ëc‡æ±ï-áZ ™-y™u Ðí}æëàææ²-©uc rð[thþe÷ ™y™u ftu{¤ Mð¼tððt¤t …wwÁ»t™u Ý}æ:-yL™trŒ «Œt™ fhu Au; ™-y™u çݯçX‡æï-y™uf þ†tu ðt¤t
™-y™u §¯éç{}æ„ï-«þkrË‚ þ† y† y™u BÞt™ðt¤t™tu ™-…ý Ý}æ:-Ëífth fhu Au; ™-y™u
„èÿ‡æﯱï-‚eûý þ†-y†tuÚte Þwõ‚ ™-y™u ¥æ²éç{Ýï-‚tu… ytrŒÚte [tu‚hV ÞwØ fh™th yæÞût
…wÁ»t™tu ™-…ý Ý}æ:-Ëífth fhu Au; S±æ²é{æ²-ËwkŒh ytÞwÄtuðt¤t ™-y™u ¨é{‹±Ýï-ËwkŒh Ä™w»Þðt¤t
™-y™u ‚u™t hûtftu™u Ý}æ:-yL™ «Œt™ fhu Au. ‚uytu ËŒt rðsÞe ƒ™u Au. (36)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ftuE…ý f{o Ëthe he‚u rð[th fhe™u ‚Útt áZ WíËtnÚte fhðt òuEyu.
þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ¤ rð™t þ† «nth ‚Útt þºtwytu …h rðsÞ «t fhe þft‚tu ™Úte, ‚uÚte
r™hk‚h Ëu™t™e ð]rØ fhðe òuEyu. (36)

Ÿ◊— dÈàÿÊfiÿ ø ¬âÿÊfiÿ ø Ÿ◊— ∑§Ê≈UKÊfiÿ ø ŸËåÿÊfiÿ ø Ÿ◊— ∑ȧÀÿÊfiÿ

303

ÞswðuoŒ ¼t»Þ

ø ‚⁄USÿ~Êÿ ø Ÿ◊Êfi ŸÊŒÿÊÿfi ø flÒ‡ÊãÃÊÿfi øH 37H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu déy²æ²-Íhýtk, ™t¤t ð„uhu{tk hnu™tht ™-y™u Љ²æ²-{t„o [t÷™tht
™-y™u {t„o ytrŒ™t ¼tur{Þt™u Ý}æ:-yL™ yt…e™u, ÜUæÅKæ²-fqðt ð„uhu™t MÚtt™{tk hnu™th ™y™u Ý茲æ²-rðþt¤ s÷tþÞ …h hnu™th ™-‚Útt ‚u™t ËntÞftu™tu Ý}æ:-Ëífth fhe™u; ÜéU˲沙nuhtu™tu «ƒkÄ fh™tht ™-y™u ¨ÚS²æ²-‚¤tð™t ftÞo{tk «rËØ „ýtÞ ‚u™tu Ý}æ:-Ëífth fhe™u;
™-y™u ÝæÎï²æ²-™Œe rf™thu hnu™tht ™-‚Útt ±ñàæ‹„æ²-™t™t s÷tþÞtu …h hnu™thtytu™u ™-‚Útt
ðtð ytrŒ …h hnu™thtytu™u Ý}æ:-yL™trŒ yt…e™u ŒÞt «ftrþ‚ fhu. (37)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëútu‚tu, {t„tuo, fqðtytu, s÷«tÞ: Œuþtu y™u ™t™t-{tuxt ‚¤tðtu™tk s¤™u
ðntðe™u ‚Útt ‚u™u Wr[‚ MÚtt™{tk ƒtkÄe™u (ƒtkÄ ƒtkÄe™u) ¾u‚h ð„uhu{tk …w»f¤ yL™, V¤, Vq÷,
ð]ût, ðu÷ y™u Ítzeytu ð„uhu™e ð]rØ fhðe òuEyu. (37)

Ÿ◊— ∑ͧåÿÊfiÿ øÊfl≈UK~Êÿ ø Ÿ◊Ê flËäƒ˝ÊÊfiÿ øÊÃåÿ~Êÿ ø Ÿ◊Ê ◊äÿÊfiÿ ø
ÁfllÈÆàÿ~Êÿ ø Ÿ◊Ê flcÿ¸Êfiÿ øÊflcÿʸÿfi øH 38H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu ÜêUŒ²æ²-fqðt …h ™-y™u ¥±Åì²æ²-¾tzt{tk ™-y™u sk„÷tu{tk hnu™thtytu™u
Ý}æ:-yL™ ytrŒ yt…e™u, ™-y™u 籊²íæ²-rðrðÄ «ftþtu{tk hnu™tht ™-‚Útt ¥æ„Œ²æ²-‚zft{tk
hnu™tht ðt ™-¾u‚e ð„uhu™tu «ƒkÄ fh™thtytu™u Ý}æ:-yL™ yt…eyu; }ææ²-{u½{tk hnu™tht ™‚Útt ç±léy²æ²-ðes¤eÚte ft{ ÷u™thtytu ™-‚Útt yÂø™ rðãt™u òý™thtytu™u Ý}æ:-yL™trŒ yt…eyu;
™-y™u ±c²æü²-ð»tto{tk hnu™thtytu ™-‚Útt ¥±c²æü²-ð»tot hrn‚ Œuþ{tk hnu™thtytu™tu Ý}æ:-Ëífth
fhe™u yt™krŒ‚ ƒ™eyu. (38)
¼tðtÚto : òu {™w»Þ fqðt ytrŒÚte ftÞo rËrØ {txu ™tufhtu™tu Ëífth fhu, ‚tu y™uf W¥t{ ftÞo
ÚtE þfu Au. (38)

Ÿ◊Ê flÊàÿÊfiÿ ø ⁄UcêÿÊfiÿ ø Ÿ◊Êfi flÊSÃ√ÿ~Êÿ ø flÊSÃÈƬÊÿfi ø
Ÿ◊— ‚Ê◊Êfiÿ ø L§º˝Êÿfi ø Ÿ◊fiSÃÊ◊˝Êÿfi øÊL§áÊÊÿfi øH 39H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ±æy²æ²-ðtÞw rðãt{tk fwþ÷ ™-y™u Úïc}²æ²-®nËftu{tk «rËØ™u ™-…ý
yL™trŒ yt…u Au; ™-‚Útt ±æS„òæ²-…tu‚t™t r™ðtË MÚtt™ …h hnu™tht ™-y™u ±æS„éÐæ²-r™ðtË
MÚtt™™t hûtf™tu Ý}æ:-Ëífth fhu Au; ™-‚Útt ¨æï}ææ²-Ä™tZÞ ™-y™u LÎíæ²-Œwütu™u hztð™th™u Ý}æ:yL™trŒ yt…u Au; ™-‚Útt „æ}æíæ²-yÄ{o{tk ø÷tr™ fh™th ™-y™u ¥L‡ææ²-Ä{o™u «t fhtð™th™tu
Ý}æ:-Ëífth fhu Au, ‚uytu ÷û{eÚte Ëk…L™ ƒ™u Au. (39)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þtu ðtÞw ytrŒ™t „wýtu™u òýe™u ‚u™tu ÔÞðnthtu{tk «Þtu„ fhu Au, íÞthu
y™uf Ëw¾tu