P. 1
Giriş/Çıkış Birimleri

Giriş/Çıkış Birimleri

5.0

|Views: 10,262|Likes:
Published by websnap
www.teknoders.net
www.teknoders.net

More info:

Published by: websnap on Nov 08, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

Sections

Bölüm 16

• Bu bölümde öğrenecekleriniz, – Genel giriş/çıkış portlarının kullanılması – Bir bilgisayardaki yaygın giriş/çıkış aygıtlarının anlaşılması – Bir bilgisayarda çalışabilecek giriş/çıkış aygıtlarının yaygınlığı
USB hub

Genel G/Ç Portları ile Çalışmak

• Seri ve paralel aygıtlar arasındaki verileri dönüştürür • RS-232 Standardı
– Seri aygıtlar için kullanılan en temel standarttır – Günümüzde daha az kullanılır USB gibi daha hızlı standartlar vardır

• COM portları seridir
– 9- pinli konektör – Modemler ve diğer aygıtlarca kullanılır

• Hız bit/saniye olarak belirtilir (bits per second)
– 75 bps‗dan 128,0000 bps‘a

• Gönderilen veri yığınlarının boyutu
– 7 ya da 8 bit

• Dur Biti
– Yığının sonunu belirtir

• Akış kontrolü

• USB„yi Anlamak
– Çipset içindeki denetçi (host controller) ―root hub‖ı barındırır

• USB„yi Anlamak
– Çipset içindeki denetçi (host controller) ―root hub‖ı barındırır

• USB 2.0
– 480 Mbps(Hi-Speed) ile çalışır

• USB 1.1
– 1.5 Mbps(Low-Speed) ve 12 Mbps(Full-Speed) ile çalışır

• Yüksek Hız İçin(Hi-Speed)
– Yüksek hızlı aygıt yüksek hız kablosuyla yüksek hız portuna bağlanmalıdır

• Hız basın toplam hızıdır
– Tüm aygıtlar arasında paylaştırılır

• Pek çok sistem hem 1.1‟i hem de 2.0 „ı destekler

• USB denetçisi 127 aygıta kadar destekler
– 127 portu tek bir bilgisayarda bulamazsınız – Port eklemek için Hub ekleyin

• Hub„lara enerji verilebilir verilmeyebilir de • Kablolar 5 m‟den uzun olamaz

• USB aygıt yüklemenin ilk kuralı
– Daima aygıtı yüklemeden önce sürücüsünü yükleyin

• UVCView, denetçileri ve hub‟ları gösterir
– Microsoft aracıdır—ücretsiz indirilebilir

• Aygıt Yöneticisi tüm USB aygıtları gösterir
– USB Hub‘ı Evrensel Seri Yol Denetleyiciler ikonunun altında yer alır – Güç özelliklerini göstermek üzere bir GÜÇ sekmesi vardır

• Aktif olmayan aygıtlara dikkat edin
– Sistem güç tasarrufu sağlamak için onlara uyumalarını söyler – Uyuyan aygıtlar aygıt yöneticisinde görünmezler – Güç tasarrufu için bilgisayarın bu aygıtı kapatmasını onaylayın seçeneğini kaldırın

USB
• USB ye benzer
– Ancak hızları ve konektörleri farklıdır

• IEEE 1394
– 1394a 400 Mbps hızla çalışır – 1394b 800 Mbps hızla çalışır

FireWire

• Aygıtlar bir hub‟a ya da papatya zinciri olarak birbirine bağlanabilir

• 63 aygıta kadar destekler
• En fazla kablo uzunluğu 4.5 m‟dir

• Temel kontroller
– Port mu hatalı yoksa aygıt mı? – Portu kontrol etmek için çalıştığından emin olduğunuz bir aygıt takın

• Eğer port hatalıysa
– CMOS ‗u kontrol edin—kapalı mı? – Aygıt Yöneticisini kontrol edin —devre dışı mı bırakılmış?

• Fiziksel hasar olup olmadığını kontrol edin
– Eğilmiş, yerinde olmayan pinler – Bazen pinleri ve yuvaları düzeltmek mümkündür

• Girdi yapmanın temel yoludur • USB Klavyeler
– CMOS ‗da USB klavye desteği seçeneğinin seçili olduğundan emin olun

• Bazı ayarlar klavye uygulamasından (applet) yapılabilir

• Üst yüzeyini ıslak bir bezle silin • İnatçı kirler için izopropil alkol kullanılabilir

• Tuşların altını temizlemek
– – – – Basınçlı hava ile başlayın Bazen tabakalar kaldırılıp temizlenebilir Tüm parçaların ve tuşların yerlerini unutmayın Tabakaları yerleştirmeden önce kuruduklarından emin olun – Tuşları takarken dikkatli olun—onları kırabilirsiniz

• Fare olmadan çalışmak için kısa yol tuşları mevcuttur • Denetim Masasındaki Fare Uygulaması
– 2000 ve XP de çok az bir fark vardır – Tuşları ve hareket biçimini ayarlayabilirsiniz

• İki temel teknoloji
– Toplu fare—küçük yuvarlak topu kullanır – Optik fare—LED‘ler ya da lazerler kullanır

• Tekerlekli farelerin yaygın problemi
– Kir tutarlar – Fare işaretçisi sıçrayıverir

• Topu çıkarın
– Silindirdeki kirleri temizleyin

• Optik fare
– Temizlenmeye nadiren ihtiyaç duyar – Gerektiğinde gözleri temizleyin

• Dijital kopya yapmanızı sağlar
– – – – Resimlerin Evrakların Çizimlerin Ve daha fazlasının

• İnce Tarayıcılar
– Dokümanı camın üzerine koyun – Kapağı kapatın – Yazılımı çalıştırın

• Görüntüleri almak için yazılım kullanılır • Geçerli sürücü:
– TWAIN (Technology Without An Interesting Name)

• Yaygın Yazılımlar
– Photoshop – Paint Shop Pro – Printer-specific

• Beş temel unsuru göz önünde bulundurun:
– Çözünürlük: her inç başına düşen nokta sayısı (dpi) – Renk derinliği: renk için kullanılan bit sayısı(8,16,24,36, 48) – Gri derinliği: gri gölgeleri için kullanılan bitler(8, 16) – Bağlantı : genel olarak USB ya da FIREWIRE – Tarama hızı: saniyeler

1200 dpi

300 dpi

72 dpi

• Genel Olarak USB ya da FireWire bağlantıları
– Aygıtı takmadan önce sürücüyü yükleyin

• Öncelikle mümkün olan en yüksek kaliteye ayarlayın
– Daha sonra son kullanım için boyut ve kalite değerlerini değiştirebilirsiniz

• Yapabileceklerinizi iki kaynak belirler:
– RAM: 8x10 @ 600 dpi, yaklaşık 93 MB – İşlemci hızı

• Camın temiz olmasına özen gösterin
– Kirli cam düzgün olmayan taramalara neden olur

• Tarayıcıyı taşırken
– Işık aparatının kilidini takmayı unutmayın

• Saklama ortamı—dijital film
– Çoklukla Secure Digital(SD) kart kullanılır – Buğday tanesi kadar incedir – Kapasite 64MB ‗dan 1GB‘a kadar değişir

• Bağlantı şekli
– Çoklukla USB ve FireWire kullanılır – Kamera açıkken karttan veri okunmasını sağlar – Kart okuyucular kartı çıkarıp okuyucuya yerleştirmenize olanak sağlar

• Kalite, mega piksel değeriyle ölçülür
– 2-mega piksel 4x6-inçlik fotoğraflar üretir – 5-mega piksel 8x10-inçlik fotoğraflar üretir

• Zoom
– Optik zoom—fiziksel olarak lenslerin yapabileceği bir iştir – Dijital zoom—yazılım özellikleriyle sağlanan bir iştir
• Optik zoom yeteneği dijital kameralar karşılaştırılırken önemli bir kriterdir

• Biçim Etkeni
– Büyük değerler genellikle kaliteli görüntü anlamına gelir

• İnternet etkileşimi için kullanılır • En büyük mesele görüntü kalitesidir
– Çözünürlük 100,000 ‘den 1.3 milyon piksele kadar değişir – En iyi kalite 1.3 mega piksel görüntü geniş bant bağlantı ile elde edilebilir

• “Frame rate”
– Saniyede geçen kare sayısı – Saniyede 30 kare en iyi performanstır

• Mikrofonlar
– Bazı web kameralarda mikrofon bulunur – Kendi kulaklığınızı kullanabilirsiniz

• Webcam yapılandırması
– USB bağlantı yaygındır – İlk iş olarak sürücüyü yükleyin

• Yazılım yapılandırması—genel adımlar
– Programa bir kamera kullanmak istediğinizi belirtin – Programa ―chat‖ yaparken kameranın otomatik çalışmasını isteyip istemediğinizi belirtin – Görüntü kalitesini ayarlayın – Kamerayı test edin

Flatbed

Pen or Handheld

Sheet-fed

Drum

• Teyit etme için kullanılır
– Parmak izi – Retina taraması – Ses tanıma

• Standart Evrensel Ürün Kodlarını (UPC) okumak için geliştirilmiştir

• Daha çok ürün takibi için kullanılır
– Mal tespiti de buna dahildir – Ayrıca satış noktası sistemlerinde de kullanılır

• Yüzeyinde alıcılar bulunan bir monitördür • Temasın yerini tespit eder
– Hem parmağı hem de ―stylus‖ kalemini algılar – Bunu bir fare tıkı olarak değerlendirir

• Dokunmatik ekranlar en çok
– – – – Danışma ofislerinde PDA‗lerde Satış noktalarında Tablet PC‘lerde

Bölüm 17

• Bu bölümde öğrenecekleriniz,
– Video görüntüleyicilerin nasıl çalıştığının anlaşılması

– Uygun video kartının nasıl seçileceği
– Video yazılımının kurulumu ve yapılandırılması – Basit video problemlerinde sorun giderme

• Video, bünyesinde iki aygıt barındırır, video kartı(oynatma adaptörü) ve monitör • Video kartı iki ayrı aparattan meydana gelir
– Biri bilgisayardan komutları alır ve üzerindeki RAM ‗ı günceller – Diğeri ise RAM ‗ı tarar ve veriyi monitöre gönderir
Monitor Video card

• BMP(Windows BitMAP) - Microsoft - 2(1 bit) ~ 16777216(24 bits) colors • GIF(Graphics Interchange Format ) - 1987, CompuServe - 256 ~ 16777216 colors - PC, UNIX (Workstation), MAC,…. - Kayıpsız sıkıştırma • JPEG or JPG (Joint Photographic Experts Group) - Kayıplı sıkıştırma

640x480 800x600 1024x768 1152x864 1280x1024 1600x1200 1900x1200 2560x1600

4 bit, 16 renk 8 bit, 256 renk 16 bit, 65536 renk 24 bit, 32 bit 16777216 renk

Mode VGA SVGA XGA (Extended Graphics Array) WXGA (Wide XGA) SXGA (Super XGA) WSXGA+ (Wide SXGA plus) UXGA (Ultra XGA) WUXGA (Wide Ultra XGA) QXGA (Quad XGA)

Piksel Adedi 640 800 1024 1365 1280 1680 1600 1920 2048 480 600 768 768 1024 1050 1200 1200 1536

En/Boy Oranı 4:3 4:3 4:3 16:9 5:4 16:10 4:3 16:10 4:3

Kullanım Yeri

15- ve 17-inç CRT, 15-inç LCD monitörler Geniş açılı 15.4-inç Notebook’lar, LCD’ler 15- ve 17-inç CRT, 17-19-inç LCD monitörler Geniş açılı 20-inç LCD monitörler 19, 20, 21-inç CRT, 20-inç LCD monitörler Geniş açılı 22-inç ve daha büyük LCD monitörler 21-inç ve daha büyük CRT monitörler

• Tüm CRT monitörlerde aslında bir vakum tüpü olan katot ışın tüpü(CRT) bulunur • Tüpün bir yanında üzerinde üç elektron tabancası bulunan ince bir silindir bulunur • Tüpün diğer geniş yanı ise oynatma ekranıdır

• Elektron tabancalarına güç iletildiği zaman, bir elektron akımı oluşturulur • Oluşturulan bu akım, “yoke” denilen elektromanyetik bir halkanın oluşturduğu alana doğru yönlendirilir • Fosfor kaplama, elektronlar kendisine çarptıkları anda görülebilir ışık halinde enerji yayar
– Fosforlar çarpıldıktan sonra kısa bir süre daha ışık yaymaya devam ederler—buna süreklilik denir

CRT Yenileme Sıklığı

Video verisi, elektron tabancasının göstericiyi yatay eksende

tarayarak fosfor kaplama üzerindeki uygun bölgeleri beslemesiyle monitörde görüntülenir.

• Yatay yenileme sıklığı(HRR)
– Elektron demetinin ekranı çapraz olarak tarama hızı

• Düşey yenileme sıklığı(VRR)
– Tüm ekranın taranıp elektron demetinin tekrar başlangıç noktasına dönmesine kadar geçen süre

• Video kartlar monitörü belirli bir VRR‟ de tetikler, ve ardından monitör HRR„yi belirler
– Eğer VRR çok düşük ayarlanmışsa, ekranda titreme görünür – Eğer çok yüksek ayarlanmışsa, bozulmuş bir görüntü sergilenir ve monitör arıza yapabilir

• Multisync (çok frekanslı monitör) Çoklu VRR değerlerini destekleyen monitörlerdir

• Fosforlar ve gölge maskesi
– Fosforlar, üzerlerine elektron fırlatıldığında kırmızı, yeşil, mavi renkte ışık saçan ve CRT monitörün içinde bulunan noktacıklardır – Fosforlar monitörün ön yüzeyine düzgünce dağıtılmışlardır

Bir kırmızı, yeşil, mavi fosfor grubuna triad denir

• Gölgeleme maskesi uygun elektron tabancasının uygun fosforu parlatmasını sağlayan bir ekrandır

• Elektron tabancaları fosforları grup olarak vururlar
• Bir grup tabanca tarafından vurularak ışımaya başlayan fosfor grubuna “picture element”, ya da piksel denir

• Monitör çözünürlüğü yatay piksel sayısı çarpı düşey piksel sayısı ile ifade edilir • Bazı yaygın çözünürlük değerleri
– 640 x 480, 800 x 600, 1024 x 768, 1280 x 1024, 1600 x 1200

• Bu çözünürlükler çerçeve oranı denilen 4:3 „lük bir orana sahiptir

• Nokta uzaklığı—aynı renkteki diyagonal iki noktacık arasındaki uzaklıktır
– 0.39 mm ile 0.18 mm arasında değişir – Nokta uzaklığı küçüldükçe ekrana daha fazla noktacık sığar, böylece daha keskin daha doğru şekiller elde edilebilir

• Bant genişliği — saniyede bir elektron tabancasının açılıp kapanabilme sayısıdır
– Bant genişliği megahertz(MHz) ile ölçülür – VRR bant genişliği ve çözünürlük tarafından belirlenir
Bant genişliği sayfa başına düşen piksel = MaksimumVRR Örneğin, 1024x768 çözünürlüklü 100MHz bant genişliğine sahip 17” ‘lik bir monitörün maksimum VRR değeri 127 Hz’dir 100,000,000  (1024 x 768) = 127 Hz

• Sıvı Kristalli Ekranlar
– İnce ve hafiftirler

– Az güç harcarlar
– Titreme olmaz – Radyasyon yaymaz

– Flat panel ya da flat panel ekran olarak anılırlar

• Sıvı kristallerin avantajı polarizasyondur • Sıvı kristaller özel olarak üretilmiş bir sıvıdır
– Sıvı, daima aynı doğrultuda duran ince kristallerle doludur

• Bu kristaller tam anlamıyla bir sıvı kutuplu filtre gibi davranırlar

• LCD monitörler bir sırada kalmaya çalışan sıvı kristaller kullanır
– Bu moleküllerin avantajı polarize olmalarıdır – Bir cam parçası üzerindeki düzgün oluklar moleküllerin oluklar boyunca sıralanmasını sağlar

• Birbirine 90°„lik açıyla bakan iki düzgün oluklu cam parçası
– Arada bulunan moleküller her iki yöne göre sıralanmaya çalışacaklardır— güzel bir bükülme oluşturarak

• Şimdi her iki yana da polarma filtreleri ekleyin
– Sıvı kristal bükülecek ve ışığın geçmesine olanak sağlayacaktır – Bir elektrik alanı uygulamak kristallerin bu alana göre hizalanmalarını sağlar
• Bir bölgeyi karartmak için, bir yük uygulayın


LCD monitörlerde (Liquid Crystal Display) görüntü, sıvı kristallerin ışığı geçirme özelliklerinin elektrik ile kontrol edilebilmesi esasına dayanır. Sıvı kristallerin bir transistor tabakası ile kontrol edildiği LCD‟lere TFT (Thin Film Tranzistor)-LCD denir. Günümüzde en çok kullanılan LCD tipi TFT‟dir. Bir TFT-LCD monitörde basit olarak 2 cam tabaka arasına yerleştirilmiş bir sıvı kristal tabakası bulunur.

 

Ön tabaka bir renk filtresi ile arka tabaka ise transistörler ile kaplıdır. Her transistör veya transistör grubu 1 pikselden sorumludur. Bir transistöre gerilim uygulandığında likit kristal molekülleri eğilir ve arkadaki bir ışık kaynağından gelen ışığı pikselden geçirir veya geçirmez. Ön tabakada bulunan renk filtresi de her piksele kendi rengini verir. Milyonlarca pikselin değişik renklerdeki birleşimi sonucu ekranda görebildiğimiz görüntü oluşur.

• Bir LCD ya pasif bir matris ızgaradan ya da aktif matris ızgaralardan oluşur
– Pasif matris LCD -daha eski bir teknolojidiriletkenlerden oluşan bir ızgaraya sahiptir. Izgaradaki her kesişim noktası bir pikseldir. – Aktif matris LCD -TFT olarak da bilinir- her bir kesişim noktasında bir pikselin parlaklığını kontrol edecek daha az akım gerektiren bir transistör bulundurur.

• Renkli bir LCD diğer renklerdeki pikselleri oluşturabilmek için kırmızı,yeşil ve mavi renkli filtrelere sahip olmalıdır. • Uygulanan voltajın dikkatli denetimi ve değişimi sayesinde her bir alt pikselin yoğunluğu 256 adet değişik tonun üzerine çıkabilir. • Alt piksellerin kombinasyonu ile 16.8 milyon değişik renkten oluşan bir palet elde edilebilir

• Renk üretmek için üç matris kullanır • Tel kesişim yerlerinin üstünde, bir cam küçük kırmızı,yeşil, mavi noktaları örter • Yavaştır ve pikseller arasında üst üste binmeye neden olur • Hafif buğulanma efekti

• Aynı anda iki satırı yeniler • Hala bazı düşük sınıf LCD panellerde kullanılmaktadır • Büyük oranda TFT„lerle yer değiştirmiştir
– İnce film transistör (thin film transistor)

• İnce film transistor(TFT) aktif matris olarak da bilinir • Her renk noktacığını kontrol etmek için bir ya da daha fazla ince transistor kullanır • Daha parlak, daha iyi kontrast

• Pek çok rengi canlandırabilir, ve daha geniş bir bakış açısına sahiptir

• Zemin ışıkları görüntüyü aydınlatır
– Zemin ışıklarını çeviriciler (invertor) besler(AC)

• LCD mantıksal kartı (logic board) DC ile beslenir • Zemin ışıklarında soğuk katotlu flüoresan lamba (CCFL) kullanılır

• Tüm LCD monitörler kendinden bir çözünürlüğe sahiptir
– Görüntüleyici bu çözünürlüğe ayarlandığında görüntüler daha keskin hale gelir

• LCD paneller piksel limitlerinden daha fazla değerleri gösteremez • Düşük çözünürlüklere ayarlandığında, görüntü kalitesi büyük ölçüde düşer

• Parlaklık
– Zemin ışıkları tarafından ayarlanır – Birimi nits ‗tir(100 ‗den 1000‘e 300 ortalama ile)

• Tepki Süresi
– Yenileme oranıyla benzer bir ifadedir – Düşük oranlar daha iyidir(6–8 ns) – Düşük kalitedeki (low-end) LCD‘lerin gölge problemi vardır(20–25 ns)

• Kontrast oranı
– En parlak ve en koyu arasındaki farktır – Kalitesine göre (250:1) ‗den (1000:1)‘e kadar

Panel Büyüklüğü CRT monitörde ekran büyüklüğü monitörün kasası dahil edilerek köşeden köşeye ölçülür. Bu nedenle CRT monitörde görülebilir alan ekranın inç büyüklüğünden daha küçüktür. LCD Monitörlerde ise panel büyüklüğü sadece panelin köşeden köşeye ölçülmesi ile bulunur. Yani LCD monitörlerde görülebilir alan tam olarak panel büyüklüğü kadardır. Maksimum Çözünürlük

Monitörün net ve parlak bir görüntü verdiği maksimum çözünürlük değeridir. Monitörler her çözünürlükte görüntü verirler ancak LCD monitörlerde piksel adedi sabit olduğu için en iyi görüntü doğal çözünürlük dediğimiz bu sabit piksel adedinde elde edilir.
Çözünürlük-nokta adedi-ne kadar fazla ise görüntü o kadar net ve renkler de parlak olur.

Parlaklık Parlaklık (brightness), beyaz ışığın ne kadar doygun olduğunu belirtir. Parlaklık değerleri cd / m^2 (candela) birimiyle belirtilir. 250 veya 300 cd/m^2'lik bir parlaklık normal kullanım için yeterlidir. Parlaklık monitörün çalıştığı ortamdaki ışık miktarına göre kullanıcı tarafından ayarlanmalıdır. Parlaklığın monitörün her noktasında aynıuniform olması beklenir. Kontrast Oranı Kontrast oranı en karanlık siyah ile en parlak beyaz arasındaki seviye farkıdır. Bu oran beyazdan siyaha geçişin ne kadar hassas olduğunu gösterir. Kontrast oranı yüksek bir monitörde gri tonlamalar daha belirgindir. Kontrast oranları 400:1, 500:1 şeklindedir. Bu aynı zamanda LCD‟nin sıvı kristallerinin açılıp kapanma yeteneğini gösterir. Yandaki resimde kontrast oranı iyi bir monitörde (üstteki resim) detaylar belirgindir. Özellikle karanlık görüntülerdeki detaylar daha iyi görüntülenir.

Tepki süresi Tepki süresi LCD monitörde piksellerin açılıp kapanması için geçen süredir.

Aynı zamanda saniyede görüntülenen kare (frame) adedini gösterir.
Tepki süresi yeterince küçük değilse görüntüde gölge (ghosting) oluşur. 25ms‟lik tepki süresi normal kullanım için yeterlidir. Görüş açısı: Görüş açısı, monitördeki görüntünün bozulmadan görülebildiği bakış açısını gösterir. Monitöre direk karşıdan değil de biraz yan taraftan baktığınızda görüntünün ve renklerin bozulmadan görülebilmesi gerekir. CRT monitörlerin görüş açıları LCD‟lerden daha geniştir. Hem dikey hem de yatay görüş açısı dikkate alınmalıdır. 160 derecelik yatay, 150 derecelik dikey görüş açısı LCD için yeterlidir.

Piksel Adedi ve Piksel Sıklığı LCD‟deki her piksel kırmızı, yeşil ve mavi olmak üzere 3 alt pikselden oluşur. Bunlara “dot” da denir.

1280x1024 çözünürlükteki bir LCD monitörde 1280x1024=1.310.720 adet piksel,
1.310.720x3=3.932.160 adet alt piksel (dot) bulunur. Normal bir LCD monitörde 1 pikselin genişliği (piksel sıklığı) 0.24mm ile 0.26mm arasındadır. Panel boyutları aynı olan 2 monitörün piksel sıklığı farkı nedeniyle piksel adedi dolayısıyla da çözünürlükleri farklı olabilir. Renk Derinliği veya Renk Sayısı

Her pikselin rengi, kırmızı, yeşil ve mavi alt piksellerin değişik tonlarda bir araya gelmesi ile oluşur. Alt piksellerin üçü de açık tonlarda ise piksel beyaz, üçü de koyu tonlarda ise piksel siyah görünür.
Her alt piksel 256 değişik tonda ışık verebilir. 3 alt pikselin kombinasyonu ile 16.8 milyon renk elde edilir. Yani; 256 ton kırmızı X 256 ton yeşil X 256 ton mavi = 16.777.216 adet renk elde edilir. Bu renk derinliği “gerçek renk” olarak tanımlanır.

Bit-Depth

Number of Colors
2 (monochrome) 4 (CGA) 16 (EGA) 256 (VGA) 65,536 (High Color, XGA) 16,777,216 (True Color, SVGA)

Renk derinliğinde VGA kartın özellikleri de belirleyicidir. Öreğin SVGA modda çalışan bir PC‘de VGA karttan monitöre her 1 piksel için 24bit uzunluğundaki veri gönderilir. Buna ―bit derinliği‖ denir. 24 bitlik bir monitörde her renk için 8bit kullanılır. 1 piksele gidecek veri için ne kadar fazla bit kullanılırsa renk sayısı o kadar fazla olacaktır.

1

2

4

8

16

24

32

16,777,216 (True Color + Alpha Channel)

Ölü Piksel – Parlak Piksel 1280x1024 çözünürlükteki bir LCD monitörde 1280x1024x3=3.932.160 adet alt piksel (dot) bulunur. Her alt piksel 1 transistör tarafından sürülmektedir. Yani LCD‘de 3.932.160 adet transistör bulunmaktadır. Bunlardan herhangi biri arızalandığında LCD‘de ―piksel hatası‖ oluşur. Piksel hataları 2 çeşittir. Transistör daima açık durumda kalırsa alt piksel sürekli yanar ve renkli nokta oluşur. Transistör devamlı kapalı durumda kalırsa karanlık nokta oluşur.

Alt piksellerde oluşan piksel hataları yanyana meydana geldiğinde tam piksel hatası olarak görünür. Tam piksel karanlık ise “ölü piksel”, parlak ise “parlak piksel” olarak isimlendirilir.

LCD monitörlerde ISO standartlarına göre belirli sayıdaki tam ve alt piksel hataları normal kabul edilir. Aksi halde sıfır piksel hatası ile üretildiğinde panel maliyeti çok artmaktadır. ISO Standartlarına Göre Piksel Kusurları: ISO 13406-2 standartlarına göre dört sınıf LCD ekran tanımlanmış olup her birinin içerebileceği hatalı piksel / alt-piksel sayısı bellidir: Class I Paneller: Hiç bir piksel kusuru içeremez. Class II Paneller: Her bir milyon pikselde en fazla 2 beyaz / 2 siyah / 5 renkli nokta içerebilir. - 15" (1024×768) panellerde: 1 beyaz / 1 siyah / 3 renkli nokta

- 17"-19" (1280×1024) panellerde: 2 beyaz / 2 siyah / 6 renkli nokta
- 20" ve üzeri (1600×1200) panellerde: 3 beyaz / 3 siyah / 9 renkli nokta içerebilir. Ayrıca 5×5 piksellik bir alanda 2'den fazla alt-piksel kusuru ya da 1'den fazla piksel kusuru bulunamaz. Class III Paneller: Her bir milyon pikselde en fazla 5 beyaz / 15 siyah / 50 renkli nokta içerebilir. - 15" (1024×768) panellerde: 3 beyaz / 11 siyah / 39 renkli nokta - 17"-19" (1280×1024) panellerde: 6 beyaz / 19 siyah / 65 renkli nokta - 20" ve üzeri (1600×1200) panellerde: 9 beyaz / 28 siyah / 96 renkli nokta içerebilir. Ayrıca 5×5 piksellik bir alanda 5'den fazla alt-piksel kusuru ya da 1'den fazla piksel kusuru bulunamaz.

Class IV Paneller: Her bir milyon pikselde en fazla 50 beyaz / 150 siyah / 500 renkli nokta içerebilir. Bu panellerde ayrıca 5×5 piksellik bir alanda 50'den fazla alt-piksel kusuru ya da 5'den fazla piksel kusuru bulunamaz.

VGA (Video Graphics Array) VGA en eski analog görüntü standartlarından biridir. Ençok 1280x1024 çözünürlüğe izin verir.

PC‘nin VGA çıkışı D-SUB 15PIN kablo ile monitörün VGA girişine bağlanır. Dijital görüntü verileri VGA kart tarafından analog sinyale dönüştürülerek bu kablo ile monitöre iletilir. Bu dönüştürme sırasında bir kısım veri doğal olarak kaybolmaktadır.
DVI (Digital Visual Interface) DVI hem analog hem de dijital video sinyallerini iletebilir. LCD monitörler tümüyle dijital cihazlar olduğu için görüntü verileri DVI ile dijital olarak gönderilirken VGA kart tarafından dönüştürme işlemine gerek kalmaz. LCD tarafında da veriler dönüştürülmeden dijital olarak işleneceğinden daha net bir görüntü elde edilir. DVI ile 2560x1600 çözünürlükte görüntü elde edilebilir. HDMI (High Definitions Multimedia Interface)

LCD
Az yer kaplar. Hafiftir. Daha az güç tüketir (c.20W). Görüntü nettir. Resmin geometrisi düzgündür. Tüm ekranda renkler sabittir. Text modunda kontrast çok iyidir. Titreme yoktur. Resmin kontrastı ve rengi görüş açısına bağlı olarak değişir. Tam siyah renk elde etmek güçtür. Hareketli görüntülerde bulanıklık olabilir. Parlaklık lambaların parlaklığı ile sınırlıdır. Resimler donuk görünebilir. Piksel hatası oluşabilir. Doğal sabit bir çözünürlüğü vardır. Gelişmiş teknoloji ürünüdür, fiyatları düşmektedir. Hacimli, büyüktür. Ağırdır.

CRT

Güç tüketimi fazladır (c.150W) Netlik sınırlıdır, parlaklık ve kullanım ömrüne göre netlik bozulabilir.

Geometri parlaklık ve kullanım ömrüne bağlı olarak bozulabilir.
Güçlü parlak alanlar diğer bölgelerdeki resmin görünümünü etkiler. Text modunda kontrast zayıftır. Titreme vardır. Resmin kalitesi görüş açısından bağımsız olarak sabittir. Tam siyah renk elde edilir. Hareketli görüntüler nettir. Daha yüksek parlaklık elde edilebilir. Resimler daha canlı görünür. Piksel hatası gibi bir problemi yoktur. Birden fazla çözünürlüğü aynı kalitede destekler. Gelişmiş teknoloji ürünüdür, ucuzdur.

DVI gibi sayısal bir arayüz ile problemsizdir.

Analog arayüz ile problemsizdir.

• • • • •

Şebeke gerilimi AC 220V Power Board tarafından 5V ve 12V DC‘ye dönüştürülür ve interface kart, inverter kart, ses ve diğer devre elemanlarını besler. Ön panel tuşları interface karta bağlıdır. Power düğmesine basıldığında interface tarafından lambaları yakan inverter devresi tetiklenir. Aynı anda PC‘den gelen R-G-B, H-sync ve V-sync sinyalleri interface board üzerindeki işlemci tarafından işlenir ve dijital veriye dönüştürülür. Interface bu işlem için analog sinyalden örnekleme yapar. PC‘den gelen sinyalde aynı zamanda display mode bilgisi de vardır. Display mode görüntünün hangi çözünürlükte ve hangi frekansta gösterileceğini bildirir. Görüntü verisini taşıyan data sinyalleri LVDS kabloları ile LCD paneli süren devreye iletilir.

• Önden lensliler ve yandan lensliler
– İlk önceleri pahalı olan CRT projektörler kullanılmıştır – LCD projektörler ise görece daha parlak ve ucuzdurlar – Günümüzde portatif tüm projektörler LCD‘dir

• Lümen
– Bir ışık kaynağının sağlayabildiği aydınlatma miktarı – Yüksek Lümen =parlak görüntü

• Throw
– Belirli bir mesafeden bir görüntünün boyutu – Çerçeve oranıyla bağıntılıdır

• Lambalar
– Çok ısınırlar – Pahalıdırlar — yaklaşık birkaç yüz dolar

• Genel Bakış
– Boyut – Bağlantılar – Ayarlamalar

• CRT monitörün ölçü birimi inçtir

• Monitör boyutu (görüntü bölgesi değil)
• Görülebilir görüntü boyutu(VIS)—diyagonal köşelerden ekran boyutu • LCD monitörler sadece VIS değerini kullanırlar
Monitor size VIS

• Geleneksel CRT monitörler DB-tipi, 3 sıralı, 15 pinli konektör ve güç girişi kullanırlar • LCD „ler DB-15 „i ya da dijital video ara yüzü(DVI) bağlantısını kullanabilir
– DVI-D (dijital) – DVI-A (analog) – DVI A/D ya da DVI-I (değiştirilebilir)

DVI „dan VGA dönüştürücü

• Random Access Memory Digital-toAnalog Converter (RAMDAC) kartı
– Analog CRT ‗ler için dijital sinyalleri analoga dönüştürür

• LCD monitörler dijital sinyaller kullanır
– Analog sinyali dijitale çeviren devreler genellikle LCD monitörlerin üzerinde hazır bulunur – DVI bağlantısı kullanılırken, analoga dönüştürme yapılmaz (RAMDAC kartı kullanılmaz)

• Kontroller
– Açma/Kapama düğmesi – Parlaklık/Kontrast düğmesi – Yerleşik menü sistemi

• Menünün iki ana fonksiyonu
– Fiziksel ekran ayarları – Renk ayarları

• Kişisel bilgisayarın harcadığı enerjinin yarısı CRT monitör tarafından harcanır
– VESA niteliklerine uyan monitörler +/-75 % oranında güç tasarrufu sağlar – Display Power-Management Signaling (DPMS) tarafından gerçekleştirilir

• CRT monitörler +/-120 watt civarında güç harcar
– Güç düşür DPMS modu +/–25 watt‘a kadar tasarruf sağlar – Tamamen kes DPMS modu +/–15 watt‘a kadar tasarruf sağlar – Görüntüyü eski haline döndürmek 15–30 saniye arasında zaman alır

• LCD monitörler CRT„lerin harcadığının yarısı kadar enerji harcarlar • 19” 4:3 flat panel ekran en çok +/- 33 watt harcar
– DPMS modunda 2 watt‘dan daha az – CRT ‗yi LCD ile değiştirmek elektrik faturasını büyük ölçüde değiştirecektir

Görüntü yok OSD tuşuna basın ekrana OSD menüsü geliyor mu? Evet > - Çözünürlüğü doğal ayarına getirin. Data kablosunu ve PC‘yi kontrol edin. - Interface kart üzerindeki voltajları ve frekansları ölçün. Voltajlar hatalı ise power kart arızalıdır. Frekanslar hatalı ise interface kart arızalıdır. - Hayır > - Interface kart üzerindeki voltajları ve frekansları ölçün. Voltajlar hatalı veya yok ise power kart arızalıdır. Frekanslar hatalı ise interface kart arızalıdır. - Voltajlar doğru ise interface ile panel arasındaki kablo bağlantısını kontrol edin. - Lambaları kontrol edin. Lambalar yanmıyorsa power kart üzerindeki voltajları kontrol edin.

Monitöre güç gelmiyor
Güç kablosunu kontrol edin. Power Kart üzerinde besleme sigortasını kontrol edin. Power Kart üzerinde 5V ve 12V yoksa power kart arızalıdır. Power LED turuncu yanıp sönüyor, görüntü gelmiyor OSD‘den doğal çözünürlüğü ayarlayın. Düzelmez ise interface kart arızalıdır.

Görüntü bozuk veya renklerde problem var PC‘den gelen data kablosunu kontrol edin. Kabloda kopuk olabilir. Interface ile panel arasındaki kablo bağlantısını kontrol edin. Eprom‘u yeniden programlayın. Interface kartı değiştirin.

Ekran açıldıktan sonra hemen kararıyor LCD lambaları zamanla zayıflamış veya arızalıdır. Titreme, kararma veya soluk görüntü varsa lambalar arızalıdır.
Yatay veya dikey çizgi var LCD‘de yatay veya dikey çizgi LCD panel üzerindeki kontrol devresinin arızalı olduğunu gösterir. Ses çıkmıyor Hoparlör girişlerindeki sinyali kontrol edin. Sinyal yoksa ses kablo bağlantısını kontrol edin. Ses katındaki voltajları kontrol edin. Voltajlar hatalı veya eksik ise ses katı arızalıdır. Voltajlar normal ise hoparlör (ler) arızalıdır.

1- Monitör yatık konuma getirilerek ilk önce ayak sökülür.

2- Arka kasayı tutan vidalar sökülerek kasa çıkarılır.

3- Display Panel yukarı gelecek şekilde yatırılarak ön bezeli tutan vidalar sökülür. Bezeli tutan tırnaklar hafifçe içeri bastırılarak bezel çıkarılır.

4- Display Panelin tutucu vidaları, lamba ve LVDS kablosu sökülerek display açığa alınır.

5- Kartların bulunduğu metal kabin tutucu vidalar sökülerek çıkarılır.

6- Power kart ve interface kart görünür. Inverter devresi power kart üzerinde değilse inverter kart da görünecektir.

OSD menüsü monitörün markasına ve modeline göre farklılık gösterir.

Monitörün arızasının giderilmesinden sonra ayarlarının yapılması ve fonksiyonlarının test edilmesi gerekir. Monitör ayarlarını yapmak ve test adımlarını sırayla uygulamak üzere hazırlanmış pek çok program bulunmaktadır. Passmark, DisplayMate gibi. Bu programlar olmadan da uygun şablonlar kullanılarak OSD‘den ayar yapılabilir ve aynı anda test edilebilir.

Test/Ayar sırasında aşağıdaki fonksiyonlar kontrol edilmelidir.
1- Geometrik ayarlar: Yatay ve dikey olarak görüntü düzgün boyutlarda mı? 2- Netlik ve çözünürlük: Çözünürlük aralığında her çözünürlük için görüntü net mi?

3- Renkler ve gri tonları: Renkler gerçek renklerde mi? Grinin tüm tonları görünüyor mu?
4- Piksel hataları: Parlak veya ölü piksel var mı?

LCD monitör test edilmeden önce en az 20dk çalıştırılarak ısınması sağlanmalıdır.

Piksel hatalarını giderebildiği belirtilen bazı yazılımlar var: UDPixel, JScreenFix, Kill Dead Pixel…

Piksel masajı veya baskı yöntemi ile parlak piksel hataları (bazen) giderilebiliyor.
Monitör kapalı iken parlak pikselin bulunduğu bölgeye hafif nemli yumuşak pamuklu bir bez ile baskı yapılır. Baskı sırasında monitörün power düğmesi açılır. Baskı kaldırıldığında piksel hatası kaybolacaktır.

Bu yöntemle bütün piksel hataları giderilmez. Uygulama sırasında daha fazla piksel hatasının oluşması da mümkündür. Önce kaybolan piksel hatası sonradan tekrar ortaya çıkabilir.

• Temel bileşenleri 1. Video RAM
– – Video görüntüsünü saklar Video RAM ‗dan verileri alıp monitöre gönderir

2. Video işlemci devresi

• Metin video kartları yalnızca 256 ASCII karakter gösterir
– Daha eski sistemler 80karakter/sıra ile sadece 24 sırada oluştururdu —sadece 1920 byte RAM yeterli

• Grafik video kartları herhangi bir pikseli açabilir ya da kapatabilir
– 320x320 Çözünürlük pikseller 8 KB yer tutar – Renk eklemek için yeni bitler eklenir
• 8 bit = 256 renk • 24 bit = 16.7 milyon renk(true color) • Renk derinliği de renkler için değil de bitler için kullanılır (24 bit‘in renk derinliği şeklinde)

• Renk derinliği bit olarak ifade edilir
– ―24 bitin renk derinliği‖ – Renk sayısı değil – Yaygın olarak 24 bit için―true color‖ tanımlaması yapılır
Renk Sayısı 2 renk 4 renk 256 renk 64,000 renk 16.7 milyon renk 16.7 milyon renk 8-bit donukluk Bit sayısı 1 bit (mono) 2 bit 8 bit 16 bit 24 bit 32 bit

Mode VGA SVGA XGA (Extended Graphics Array) WXGA (Wide XGA) SXGA (Super XGA) WSXGA+ (Wide SXGA plus) UXGA (Ultra XGA) WUXGA (Wide Ultra XGA) QXGA (Quad XGA)

Piksel Adedi 640 800 1024 1365 1280 1680 1600 1920 2048 480 600 768 768 1024 1050 1200 1200 1536

En/Boy Oranı 4:3 4:3 4:3 16:9 5:4 16:10 4:3 16:10 4:3

Kullanım Yeri

15- ve 17-inç CRT, 15-inç LCD monitörler Geniş açılı 15.4-inç Notebook’lar, LCD’ler 15- ve 17-inç CRT, 17-19-inç LCD monitörler Geniş açılı 20-inç LCD monitörler 19, 20, 21-inç CRT, 20-inç LCD monitörler Geniş açılı 22-inç ve daha büyük LCD monitörler 21-inç ve daha büyük CRT monitörler

• PCI slotları
– 8-bit(256 renk) 70 Hz yenilme sıklığı ile 800 x 600 çözünürlük ,33.6 Mbps bant genişliğine ihtiyaç duyar – 24 bit (16.7 milyon renk) 100.8 Mbps‘ye ihtiyaç duyar – Paylaşılan PCI bus‘ında yeterli bant genişliği elde edilemez

• AGP (accelerated graphics port)
– Video için ayrılmıştır – PCI ‗dan pek çok artısı vardır

AGP Port PCI Slots

• AGP videoya ayrılmış özel, tek bir slottur
– 66 MHz, 32-bit PCI 2.1 şartnamesine göre geliştirilmiştir – Strob‘lama, her clock çevriminde sinyalleri iki, dört ve sekiz kat arttırır – Kuzey Köprüsüne bağlı olan kendi özel veri yolunu kullanır – Pipelining desteği mevcuttur – Sidebanding özelliği vardır (aynı anda alıp gönderebilir) – Büyük miktarda sistem belleğinden ―çalabilir‖

• PCI „ın yerini alması için geliştirilmiştir • Ayrıca AGP „nin yerini alması için tasarlanmıştır • İnanılmaz şekilde hızlı seri haberleşme sağlar • AGP „nin pek çok avantajına sahiptir
– Sidebanding – Sistem belleği erişimi

PCIe card

• Bir video kart alırken dikkat edilmesi gereken en önemli husus grafik işlemcisidir • Çoğu video işlemcinin üreticileri
– NVIDIA – ATI

• NVIDIA ve ATI her yıl piyasaya pek çok grafik işlemci modeli sürmektedir • Pek çok özellik sadece 3-boyutlu oyunlarda görülebilir
– – – – – Textures (dolgu) Saydamlık (Transparency) Gölgeler Yansıtma (Reflection) Bump mapping

• Video RAM „ı ekranda meydana gelen tüm değişiklikleri yakalayabilmek için sürekli güncellenir • Üç darboğaz mevcuttur
– Veri üretim hızı – Erişim hızı – Simple Kapasite

• Darboğazlar üç şekilde aşılabilir
– Video RAM ile video işlemci arasına daha geniş veri yolu koyarak – Özel çok hızlı RAM ile – Daha fazla RAM ile

• Bus genişliği
– 64, 128, ve hatta256 bit genişlikte

• Grafik “rendering” ve işleme işinin büyük bir kısmı kart üzerinde gerçekleştirilir
– CPU ‗dan daha ziyade video işlemcide gerçekleştirilir

• Video RAM Teknolojileri

Kısa Adı VRAM WRAM SGRAM DDR SDRAM

DDR2 SDRAM GDDR3 SDRAM GDDR4 SDRAM

Adı Video RAM Windows RAM Synchronous Graphics RAM Double Data Rate SDRAM DDR Sürüm 2 Graphics DDR V. 3 Graphics DDR V. 4

Anlamı Orijinal Hiç popüler olmadı Özelleştirilmiş SDRAM Ucuz grafik kartlarında kullanılır Yerini GDDR3 ‗e bıraktı Daha hızlı DDR2 GDDR3‘ ün üst sürümü

• İki temel unsur vardır 1. Uzun kartlar
• Bazı video kartları fazla uzundur ve yuvaya sığmayabilir • Yeni bir yuva ya da kart edinin

2. En yakın PCI kartına yakınlık
– Video kartları oldukça ısınır – Hava dolaşımı için yeterli alanı bırakın – Daha iyi hava dolaşımı için AGP kartının yanındaki bir slotu boş bırakın

• İki adımlık işlem 1. Sürücüleri yükleyin
– CD ‗den yükleyin ya da gömülü sürücüyü kullananın – Gömülü sürücü eski sürüm olabilir – Güncellemeler için üreticinin sitesini ziyaret edin

2. Sürücüleri kontrol edin
• Görüntü Özellikleri aracını kullanın

• Denetim Masasında bulunur ya da masaüstünüzde sağ tıklayıp özellikler diyerek de ulaşabilirsiniz • Ekranı iyileştirmek
– Temalar – Masaüstü – Görünüm

– Diğer sekmeler
– Ekran koruyucu – Ayarlar

• Ekran koruyucu
– Güç yönetimi özellikleri

– 19. bölümde daha detaylı ele alınmıştır

• Ayarlar sekmesi
– Birden fazla monitörü yapılandırmanızı sağlar – Renk derinliği ve çözünürlüğü ayarlayabilirsiniz

• Monitör sekmesi
– Monitör sürücüsünü güncelleyebilir

– Ekran yenileme sıklığını değiştirebilir
• Küçük aralıklarda değişiklik yapın • Hasara neden olabilir

• Çoğu video kartının karta-özgü sekmesi mevcuttur
– Renk doğrulama
• Ekran renklerini ayarlayabilir

– Döndürme
• Düşey ya da Yatay

– Modlar
• Oldukça ileri düzey ayarlardır • Genellikle gerek duyulmaz

• Video sürücüler de diğer donanım sürücüleriyle benzer biçimde çalışır
– Bu ekrana Aygıt Yöneticisinden ya da aygıt uygulamasından ulaşabilirsiniz – Sürücü güncelleştirme – Sürücüyü geri alma – Sürücüyü kaldırma – Temel bir kural
• Yeni video kartları için yeni sürücüyü kurmadan evvel eskisini kaldırın

3-D(3 boyutlu) Grafikler

• Gelişmeler, oyunlar sayesinde elde ediliyor
– Bununla beraber gelişmeler bilgisayar destekli tasarım (CAD) gibi diğer pek çok alanda da kullanılır – Wolfenstein 3D ve Doom gibi First-person shooters (FPSs) oyunlar 3-D ‗ye kaymaya başladı

• 3-D objelerin hareketleri transformation olarak adlandırılır (CPU yoğunluğu)
– Intel ‗in SIMD ve AMD ‗nin 3DNow ‗ı özellikle transformasyon için geliştirilmişlerdir – İlk 3-D oyunlar sprites kullanmıştır
• Ekranda sadece bir bitmap resim dolaştırılmıştır • Her figür sınırlı sayıda sprites ‗e ve görünüş açısına sahiptir

• “Rendering”, gerçeğe yakın bir görüntü elde etmek için bir bilgisayar grafiğine; 3 boyutlu gölge, çeşitli renk ve şekillerin eklenmesi işlemidir. İkinci jenerasyon 3-D objeler “rendering” denilen işlemle elde edilmişlerdir.

– Noktalar ve köşe gruplarından oluşmuştur – Köşeler çizilerle birbirine bağlanırlar (ve buna köşe denir) – Köşeler üçgenleri ve üçgenler poligonları oluşturur – Son adım bir dolgu ya da deri giydirme işidir

• Grafik işleme birimi gereklidir
– Ekranlar saniyede yaklaşık 24 kez yenilenir – 3-D video kartları dolgular için oldukça büyük RAM‘a ve transformasyon için çok hızlı işlemciye sahiptirler – Doğrudan donanımla konuşabilmek için API (Application programming interfaces) ‗ler geliştirilmiştir
• UNIX ‗de OpenGL • DirectX (yalnızca Microsoft ‗da)

• DirectX donanıma doğrudan erişimi aşağıdaki gibi sağlar:
– – – – – – – DirectDraw: 2-D grafikler için Direct3D: 3-D grafikler için DirectInput: fjoystick ve oyun kumandaları için DirectSound: waveform ‗lar için DirectMusic: MIDI aygıtlar için DirectPlay: multiplayer oyunlar için DirectShow: video ve tanıtım aygıtları için

• Donatılar | Sistem Araçları | Sistem Bilgisi
– Araçlar | DirectX Tanı Aracı

• Ya da …Çalıştır DXDiag

• Bir donanım tercihi yapmadan önce ziyaret etmenizde fayda olan bazı web siteleri
– – – – www.arstechnica.com www.hardocp.com www.tomshardware.com www.sharkyextreme.com

• Problemlerin büyük ve önemli bir kısmının sebebi:
– Uygun olmayan ya da bozuk sürücüler – Yanlış ayarlar

• Yanlış ya da bozuk sürücü belirtileri
– 640 x 480 modu – 16-renk VGA

• Yapmanız gerekenler
– Bilgisayarı güvenli modda başlatın ve sürücüyü kaldırın – Mümkünse Program Ekle/Kaldır ‗ı kullanın – Aygıt Yöneticisini kullanın

• Donanım problemleri genelde aynıdır
– Fan bozulmuştur – RAM sorunludur

• Arızalı Donanım belirtileri
– Biçimsiz, garip görüntüler – Hareket eden fare – Görüntüde karışıklık

• “Aşikar olanı atlamayın”
– Eğer her şey yan tarafta görünüyorsa , döndürme ayarlarını kontrol edin – Sınırlı renk — renk derinliğini kontrol edin
– Çözünürlük çok yükseğe ayarlanmış
• ―Giriş sinyali sınır değer dışında‖

Monitörün içini açmak ölümcül olabilir
Hali hazırda enerji bağlantısı olmasa bile, monitörün içerisindeki bazı aygıtlar uzun süre boyunca içlerinde oldukça yüksek gerilim barındırabilirler. Eğer kazara bu aygıtlar üzerinde kısa devreye yol açarsanız ölümünüze neden olabilir!

• Monitörün içerisi tehlikelidir • Uygun ayarlamalar yapmak uzmanlık gerektirir • Amacınız problemin şu üç şeyden biriyle ilintili olup olmadığını tespit etmek olmalıdır:
– Genel monitör problemleri – Harici ayarlamalar – Dahili ayarlamalar

• Ayar düğmelerinin yerleri değişmiş olabilir
– Üreticinin konfigürasyonuyla kontrol edin

• Gölgeli, çizgili, belirsiz düşey kenarlar
– Kabloyu ve kablo bağlantılarını kontrol edin

• Eksik renk
– Kabloda kırık, eğilmiş pin olup olmadığını ve monitör ayarlarını kontrol edin

• Parlaklığın azalması
– Zamanla olması normaldir, güç yönetimini kullanın – İç ayarlamalar gerekebilir

• Bunu düzeltebilirsiniz
– Büyük renk lekeleri—degauss düğmesini kullanın (manyetizmayı önleme)

• Yapabileceğinizden öte bir sorun
– Sönük ekran (parlaklık sonda iken bile)

• Teknik servise götürün
– Odaklama problemi — ayarlama ―flyback transformer‖ın yanından yapılır – Islık ya da kıvılcım sesleri – Kuş cıvıltısına benzer sesler – Yatay ya da düşey çizgi – Siyah ekranda tek beyaz bir nokta

• Dış ayar düğmeleri kullanıcıların görüntüyü oldukça iyi ayarlayabilmelerine yardımcı olur
– Parlaklık ve kontrast – Pincushioning (merkeze doğru yatay ve düşey içbükey eğilmeler) – Trapez ayarı

– Açık ve bozuk renk
– Monitörlerde üretilirken eklenen degauss bobini denilen bir parça vardır
• Manyetik duvarı kaldırır • Bulanık, sisli bir görüntüye sahip monitör degauss ile düzelebilir • Şiddetli ―tunk‖ sesini önemsemeyin—gelmesi normaldir

• Yakınsama üç rengin karışımının nasıl ayarlanacağını beliler • Yakınsamama halkalara ve halelere neden olur
– Daha çok ekran kenarlarının yakınlarında görülür – İç ayarlamalarla giderilebilir – Ayarlama için değişken direncin yeri monitörün şemasından tespit edilebilir
• Üreticiler şemaları vermeyebilirler • O halde uzmanın göz atmasını sağlayın

Bu vantuzu kaldırmak mutlak surette ölümünüze neden olabilir

• Vantuzun altında gerçek yüksek gerilim anodu bulunmaktadır • Vantuza bağlanan kablo flyback transformatörüne gitmektedir

Yüksek gerilim Anodu

• Burada, 25,000 volt yük yükü günler, haftalar, hatta yıllar boyu saklayabilecek kapasitede büyük bir kapasitör bulunmaktadır

Yeterli bilgiye ve ekipmana sahip değilseniz asla bir monitörü deşarj etmeye KALKIŞMAYIN!

• Belirtiler
– Cracked LCD monitors: not repairable – LCD kararıyor: lambası ya da invertörü bozulmuş – Islık sesi: invertör bozulmak üzere

• LCD tamir firmaları
– LCD monitör onarımında uzmanlaşmışlardır

• Bozuk pikseller
– – – – Bazı bozuk piksellerin bulunması normaldir Ölü piksel: asla parlamaz Lit piksel: sürekli beyaz kalır Stuck piksel: sabit bir renkte kalır

• Monitör temizliği için anti statik monitör temizleyiciler ya da anti statik bezler kullanılabilir
– Pencere temizleyici kullanmayın
– LCD ekranlarda ticari temizlik malzemeleri kullanmayın

• EGA/VGA için Video Ayarı • Init Display First

– Günümüzde bir anlamı yoktur ve irdelenmemiştir
– Çok monitörlü bir sistemde önce hangi monitörün ön yükleyeceğini belirler – Düşük kalitede kartlar için gerek yoktur – Kaliteli kartlarda denemelisiniz. – Günümüzde kullanılmamaktadır – Çoklukla önemsizdir ancak bazen kapatılması gerekebilir

• VGA için IRQ ata

• VGA Palette Snoop

• Video Gölgelendirme Aktif

• İşlemci yükünü iki yada daha fazla GPU arasında bölmek
– NVIDIA kendininkine Scalable Link Interface (SLI) adını veriyor – ATI ise CrossFire

• Bir köprü kartıyla birbirine bağlanmış iki video kartı kuruluyor

• TV-çıkışı bilgisayarı TV „ye bağlar • Tuner(kanal seçici) Kartlar
– PC ‗nin, Tivo‗nun bazı özelliklerini gösterebilmesini sağlar

• HDMI (High Definition Multimedya Ara yüzü)
– DVI bağlantılarının yerini alması için geliştirildi

• Plazma
– PC‗ler için uygun değildir
• Eski doğal çözünürlük(1366x768 gibi) • ―Burn-in‖— ekranın görüntüyü gölgelendirmeye yatkınlığı

• DLP
– Dijital ışık işleme

• SED, FED
– CRT ‗nin güçlü yönleriyle LCD ‗nin güçlü yönlerini bir araya getirir – Yüzey iletimli electron emitter display – Field emission display (FED)

Bölüm 18

• Bu bölümde öğrenecekleriniz
– PC ‗de ses nasıl işer

– Belirli durumlar için uygun ses kartı nasıl seçilir
– Bir Windows sistemine ses kartı nasıl kurulur – Ses kartları ve hoparlörlerde baş gösteren sorunların giderilmesi

• Ses alma ve ses yayma için dört bileşen
1. 2. 3. 4. Ses kartı Hoparlör Mikrofon Kayıt/Çalma yazılımı

• Örnekleme- ses yakalama
– Örnekleme frekansı saniyedeki çevrim miktarıyla ölçülür (KHz)
• Düşük kaliteden(11KHz) yüksek kaliteye(192 KHz) değişiklik gösterir

– Sesin her nano saniyedeki değerini kaydetmez – Örnekler alır ve örneklemeler arasındaki datanın ne olacağını tahmin eder ya da çıkarım yapar
• Kesikli çizgi —noktaları birleştirebilir misiniz?

• Örnekleme —ses yakalama
– Bit derinliği —belirli bir sesin karakteristiğinin sayısı (her örneklem için)
• Genlik (sesin yüksekliği) • Frekans(sesin tonu) • Tını (farklı enstrümanların kalitesi)

• Ses sinyalleri genellikle her örnekte 8 ya da 16 bit ile örneklenir
– 8-bit 28 ya da 256 farklı karakteristiği saklar – 16-bit 216 ya da 65,536 farklı karakteristiği saklar

• “Track”
– Mono- tek track – Stereo—iki track

• CD kalitesi
– 44.1 KHz – 16 bit derinlik

• Darbe Kod Modülasyonu(PCM)
– Telefon çağrıları için geliştirilmiştir
– Daha ziyade WAV formatı olarak bilinir – Büyük dosyalar üretir
• Dört dakikalık 44.1 KHz ‗de 16-bit stereo kodlama ile oluşturulan dosya 40 MB ‗dan büyüktür

– Kodlayıcı/kod çözücü(CODEC) programlar
• Algoritmalar ses dosyalarını sıkıştırmak için geliştirilmiştir • Bu codec‘e bir örnek MPEG-1 Katman 3 codec ‗i, bilinen adıyla MP3 ‗ dür

• Her ses kartı ses yürütme yazılımlarıyla WAV dosyalarını çalabilir
– Windows Media Player Windows ile birlikte gelir – iTunes, Apple‘nin ortam yürütme programıdır – Pek çok, nitelikli ses yürütücü bulmak mümkündür

• Musical Instrument Digital Interface
– MIDI dosyası bir metin dosyasıdır

• Aşağıdakileri tanımlayan bir takım komutlar barındırır
– Hangi notanın çalınacağı – Ne kadar süre çalınacağı – Hangi aygıtın kullanılacağı

• WAV dosyalarına göre daha küçük boyutludur
– Beethoven ‗in Beşinci Senfonisi WAV olarak 78 MB ve MIDI olarak 60 KB boyutundadır

• Ses kartları MIDI dosyalarını iki farklı teknoloji sayesinde çalabilirler 1. FM sentezleme
• Tam anlamıyla elektroniktir— ne çalınacağını yazılım bildirir

2. Dalga çizelgesi sentezleme(wave table synthesis)
• Başlamak için kayıtlı dosyaları kullanır(WAV dosyaları) • Gerekli genlik, frekans ve tınıyı oluşturmak için sürekli seslerin karakteristiklerini değiştirir • Kartın çoksesliliği — bir seferde en fazla çalabileceği enstrüman sayısıdır (çoklukla 128 enstrümandır )

• Yüzden fazla ses formatı vardır
– Tabloda sadece bir kaçı mevcut
Kısa Ad AAC AIFF Tanımı Advanced Audio Coding—Apple ‗ın iTunes için geliştirdiği bir format Audio Interchange File Format— Macintosh bilgisayarlarda yaygındır Microsoft Advanced Streaming Redirector Windows, Sun, Next, UNIX ve Macintosh ‗ta çalınabilir Vorbis formatı— açık kaynak kodlu bir kodekstir RealMedia—audio, ya da audio ve video Windows Media Audio— tescilli bir formattır

ASX AU OGG RM WMA

• Videolar genellikle bünyelerinde ses barındırırlar
– Bazı yaygın video formatları
Kısa Ad AVI MPEG MOV ASF RM WMV DivX Flash Tanımı Audio Video Interleave Moving Pictures Experts Group QuickTime Advanced Streaming Format Real Media Windows Media Video Genellikle daha kaliteli audio ve video için kullanılır Youtube ‗de kullanılır

• Pek çok uygulama (özellikle de oyunlar) ses kullanmaktadır • Çoğu standart WAV, MP3, ya da MIDI dosya formatlarını kullanırlar

• Bilgisayarınızda oynatılan ve oynatmanın ardından silinen yayınlardır
– İnternet radyo istasyonları – En yaygın oynatıcılar
• Windows Media Player • Winamp • Apple iTunes

Doğru Ses Kartının Seçilmesi

• Bir ses kartı pek çok yerleşik özelliğe sahiptir
– İki ayrı işlemci (biri MIDI için ve biri de kalan işlemler için) – Joystick çiplerini desteklerler – Kaydedebilme özelliğine sahiptirler – MIDI ‗yi desteklerler – Ve dahası vardır

• Ayrı bir ses kartı olabilir
– Genellikle ana kart üzerinde monteli bir çiptir

• Ses kartları beş ana başlıkta farklılık gösterir:
- İşlemci yetenekleri - Hoparlör desteği - Kayıt kalitesi - Jacklar - Ekstra özellikler

• Uygulama, işletim sistemi ve CPU arasındaki haberleşmeyi işlemci düzenler
– Ucuz ses kartları işin büyük bir kısmını CPU‗nuzun yapmasını gerektirir – Ses işlemini hızlandıran ve daha iyi ses kalitesi sunan nitelikli ses kartları, işin büyük bölümünü yerine getirir

• Hoparlör Desteği
– Temel bir destektir — iki hoparlör ya da kulaklık – İyi ses kartları beş ya da daha fazla hoparlör desteği sunar – Çoğu subwoofer ‗a sahiptir – 5.1 ‗in anlamı 5 hoparlör ve 1 subwoofer‘dır

• Kayıt kalitesi
– Sinyal/gürültü(S/N) oranı, desibel olarak ifade edilir – Ucuzlarda S/N oranı 30 ile 50 desibel arasındadır
• Gürültü kaydeder gerçekten gürültü olmasa da.

– Pahalı kartlar 96 ile 100+ db arası S/N oranına sahiptirler

• Jacklar
– Hat girişi and hat çıkışı dönüştürücüleri ses kartının diğer aygıtlara alma ve gönderme yapabilmesini sağlar – Bir stereo alıcı sisteminde hat girişi konektörü sistemin içerisinde hat çıkışı ya da Aux konektörü olarak iş görebilir – Arka çıkışlar surround ses için arka hoparlörlere bağlanırlar – harici bağlantılar için Analog/Dijital çıkış mevcuttur – Mikrofon & Joystick

• Ana stereo hoparlör mavi renktedir • Hat çıkışı konektörü yeşil renktedir • Mikrofon konektörü pembe renktedir

• Ekstra Özellikler
– Neredeyse tüm ana kartlar yerleşik olarak sese sahiptir – Tüketicileri cezp etmek için ek özellikler gerekmektedir – PC‗yi ev eğlence sistemiyle entegre edebilmek için dijital çıkışa sahiptirler – Surround- hoparlör bağlantıları – Breakout box PC‘nin önüne portlar ekler – Ve daha fazlası

• Ses kartınızdan audio CD„leri oynatabilmek için optik sürücünüzden ses kartınıza bir kablo bağlantısı eklemeniz gerekmektedir
– Çoğu optik sürücü, bu amaçla bir MPC2 audio kablosu ile birlikte gelir

• Stereo
– Sol ve sağ

• 2.1 Sistemler
– Uydu denilen bir çift hoparlör ve bir subwoofer ‗dan oluşan sistemdir

• Dolby Digital
– Beş kanal ve bir subwoofer destekler (5.1) – Ön sağ, ön sol, ön orta, arka sol, arka sağ

• Dijital Tiyatro Sistemi(DTS)
– Rekabet halinde olan bir standarttır, ayrıca 5.1 desteği bulunmaktadır

• Sony/Philips Dijital Ara yüzü(S/PDIF)
– Tüm 5.1 sistem için tek bir konektör kullanır

• DirectX, öncelikle oyunlara olmak üzere pek çok uygulamaya, donanıma tam erişim izni tanır
– Geliştiricilere kolayca kullanılabilir komutlar sunar – İstenen kanalda sesi programlamak için kolay kullanımlıdır

• DirectSound3D (DS3D)
– 3D boşlukta her hangi bir noktada ses yürütebilir – Konumsal audio olarak bilinir

• Çevresel Audio Uzantıları(EAX)
– Creative Laboratuarlarının DS3D ürünüdür

• Kumanda
– Ses kumandası – Açık/kapalı anahtarı – hoparlörlerin ya da special box ‗ların üzerinde bulunabilir

• Kulaklık Jack „ı
– Bazı sistemler bağlandıklarında otomatik olarak algılarlar

• Kurulum diğer PCI kartlarının kurulumuna benzerdir
– Kartı takın – Sürücüleri kurun – Test edin

• İşin en zor kısmı hoparlörlerin nereye bağlanacağını çözmek
– Dokümantasyona göz atın – Normal stereo ya da 2.1 hoparlör sistemi, Speaker ya da Speaker port 1 ‗e bağlanabilir – Surround- ses hoparlörleri tek S/PDIF kullanırlar

• Temel Adımlar
– Bilgisayarınızı kapatın, kartı çıkarın ve kutuyu açın – Açık bir PCI slotu bulun ve kartı kurun – CD audio kablosunu sürücüye ve karta bağlayın

• Sürücüleri Windows „un kurmasına izin verin
– Eğer gerekli/zorunlu ise ses kartıyla birlikte gelen CD‗yi kullanın

• Eğer USB ses kartı kuruyorsanız
– USB sürücüler için en önemli kurala uyun: USB aygıtından önce sürücüsünü kurun

• Aygıt Yöneticisinden sürücünün düzgün kurulup kurulmadığını kontrol edin • Test edin

• Pek çok ses kartı yapılandırması Windows ile gerçekleştirilebilir
– Windows XP Denetim masasından Ses Efekti ve Ses Aygıtları uygulamasını kullanın

– Ya da Windows 2000‘de Ses ve Çoklu ortam uygulamasını kullanın
– Beş sekme
• • • • • Ses ayarı Ses efekti Ses İnsan sesi Donanım

• Çoğu ses kartı tescilli yazılım yükler
– Eklentiler sekmesinden normalde erişilemeyen nitelikleri de değiştirebilir – Otomatik algılama— donanımın hangi porta takıldığına bakmaksızın o portu yapılandırabilir
• Mikrofonu kulaklık portuna takın ve artık kulaklık portu bir mikrofon portuna dönüşmüş olur

• Bazı ses kartları ekstra yazılım da kurar
– Burada temel amaç kullanıcıya ekstra ücretsiz yazılım sunmaktır – Özellikler bu programları kullanmaya ihtiyaç duymazlar – Ürün için ekstra ücret elde etmek amaçlanmıştır

• Ses Ayarı
– Fiziksel denetimleri kontrol edin – Yazılım denetimlerini kontrol edin
• Windows Ses Denetimi

• Hoparlörler
– Açık olduklarından ve yeterli güç beslemesi aldıklarından emin olun – Takılı olduklarından emin olun – Bir ses çıktısı elde edildiğine dair görsel çıktıların var olduğuna emin olun
• Hoparlörlerin arızalı olduğundan şüpheleniyorsanız değiştirin

• Kontrol edilecek ilk yer: Aygıt Yöneticisi
– Sürücüyü yeniden yüklemeyi deneyin

• En güncel aygıt sürücüsünün yüklü olduğundan emin olun
– Güncellemeler için üreticinin web sayfasını ziyaret edin

• Ses efektleri ve ses aygıtları uygulamasındaki yapılandırma ayarlarını gözden geçirin

• İlk olarak hata mesajını okuyun
– Uygulamanın destek sitesine göz atın

• İkinci olarak, ses dosyasını gözden geçirin
– Ses dosyaları bozulmuş olabilir

• Son olarak, uygulamayı yeniden yükleyin

• Ses kartı için karşılaştırmalı değerlendirme (benchmarking)
– Kişisel bilgisayarınızın performans değerlendirme yöntemleri ses kartınız için de denenebilir – Ses kartınızı iXBT.Com/Digit-Life sitesinden RightMark 3DSound programıyla test edebilirisiniz

Bölüm 19

• Bu bölümde öğrenecekleriniz,
– Yaygın, pek çok taşınabilir bilgisayarın tanıtılması – Taşınabilir bilgisayarların yaygınlaştırılması ve sürümlerinin yükseltilmesi – Taşınabilir bilgisayarların yönetimi ve bakımının sağlanması – Taşınabilir bilgisayarlarda sorun giderilmesi

Taşınabilir Bilgisayar Aygıtları

• Maliyeti arttıran esas etmen
– Genellikle 12 ila 17-inç arasında değişir – Çerçeve oranı standardı 4:3 ‗den başlamaktadır – Karşılaştırmak için, 16:9 geniş ekranlar için standarttır – 16:10, 17-inçlik LCD ekranlar için standarttır
Mod XGA SXGA SXGA+ WSXGA+ UXGA WUXGA Adı eXtended Graphics Array Super eXtended Graphics Array Super eXtended Graphics Array Plus Widescreen SXGA Plus Ultra eXtended Graphics Array Widescreen UXGA Çözünürlüğü 1024 x 768 1280 x 1024 1400 x 1050 1680 x 1050 1600 x 1200 1920 x 1200

• İki uç bulunmaktadır • Matlık
– – – – Geleneksel bir standarttır Parlamayı önler Parlak ışık altında pek iyi performans veremez Parlak gün ışığında oldukça başarısızdır

• Yüksek Parlaklık
– Görece daha yenidir – Daha keskin kontrast, daha çok renk ve daha geniş bir görüş açısı sunar

• Tipik dizüstü bilgisayarlar başlı başına bir kişisel bilgisayar olarak kullanılabilirler
– masaüstü yedeği olarak kullanılabilirler – Girdi aygıtları
• İlk dizüstülerde Trackball bulunurdu • IBM‘in TrackPoint ‗i— klavyenin ortasında kalem ucu silgisi büyüklüğünde bir joystick ‗ti • Touchpad ‘ler

• “Desktop extenders” taşınabilir aygıtlardır
– Bir masaüstü bilgisayarın yerini almaları amaçlanmamıştır – Daha ziyade az kullanım için tasarlanmış daha küçük, hafif, az enerji harcayan aygıtlar olarak düşünülmelidirler

• Geliştirilmiş Intel SpeedStep teknolojisini kullanan platformlar “Demand Based Switching” ve “Deep Alert” özelliklerini taşırlar. • “Demand Based Switching” modunda, platformun pili en efektif (optimized) modda başlatması sağlanır, ancak son kullanıcının talebine göre yüksek performans moduna çevirebilir. • “Deep Alert” modunda sistemin daha düşük voltaj seviyelerinde bile çalışması, böylelikle güç gereksiniminin düşürülmesi ve pil ömrünün uzatılması sağlanır

SO-DIMM (Small Outline DIMM), genellikle diziüstü bilgisayarlarda kullanılan küçük bir DIMM sürümüdür. Büyük tip 168 pinlik DIMM‟ler 64 bitlik transferi desteklerken, SO-DIMM sadece 72 pin ile 32 bitlik transferi, yada 144 pinle 64 bit transferi destekler .

SDR SO-DIMM 144 pins

DDR SO-DIMM 200 pins

Micro-DIMM 214 pins 􀂄

Small Form Factors 􀂄 85.6mm x 54.0mm x (3.3, 5.0, or 10.5mm) 􀂄 Çalışırken takılabilme özelliği (hot insertion) 􀂄 ”Hot insertion” ve otomatik konfigüre edilme özelliği 􀂄 Host işlemci bağımsızlığı 􀂄 HBA tarafından saptanan çok farklı host veri yollarına bağlanabilir. 􀂄
3 Farklı PCMCIA kart türüne özgü tipik uygulamalar 􀂄 Tip I : Bellek aygıtları (RAM, flash, SRAM gibi) 􀂄 Tip II : G/Ç aygıtları (FAX/MODEM, LAN kartları gibi) 􀂄 Tip III : Daha kalın bileşenli aygıtlar (depolama aygıtları gibi)

• Kişisel Dijital Yardımcı „lar (PDA „lar)
– İnce, elde taşınabilen bir bilgisayardır – Adres defteri, kişisel notlar, randevular, kelime işlemciler, resim göstericiler – Sıklıkla kalem benzeri ince aparatıyla kullanılan el yazısı algılama özelliğine sahiptirler

– Windows CE, PocketPC, PalmOS, ve Linux gibi özelleşmiş işletim sistemleri kullanırlar – Palm, Sony, Toshiba, Hewlett-Packard, Microsoft, ve diğer şirketler tarafından üretilmektedir

• HotSync
– PDA ile ofis bilgisayarı arasında veri senkronlama işlemini gerçekleştirir – PalmOS ona HotSync adını vermiştir

• Beaming (ışınla gönderme)
– PDA ‗lar genellikle IR portuna sahiptirler – PDA ‗lar arasında veri(beam) transferi gerçekleştirebilirler

• PDA Belleği
– 1 MB ya da daha büyük dahili bellek bulunur – Taşınabilir saklama alanı tercih edenler için CompactFlash kartlar taşınabilirlik ve arttırılabilirlik imkanı sunar

• PDA‟lar el yazısı olanağıyla geleneksel dizüstü bilgisayarların bir araya getirilmiş halidir • Yazmak için iğne uçlu kalem kullanır • Uygulamalar, kalem darbelerini algılamak için dijital mürekkep kullanırlar

Ekran Boyutu Masaüstü alternatifleri Desktop extenders Ultra Hafifler Tablet PC ‗ler Ultra-mobil Kişisel Bilg. PDA ‗lar PDA telefonlar 14–20 inç 10–14 inç 6–12 inç 10–12 inç 4– 7 inç 3– 4 inç 2 inç

Ağırlık

Kullanım Alanları

3.5–5.5 kg Mobil her alanda 1.8 kg Sunum, not alma

0.9–1.4 kg Uzun süreli seyahatler 0.8 kg Küçük marketlerde 0.4–0.9 kg Küçük marketlerde 0.4 kg < 0.4 kg Organizasyonlarda Cep telefonu yerine

Taşınabilir PC‟leri yenilemek ve geliştirmek

• PC Kartları daha ziyade Personal Computer Memory Card International Association (PCMCIA) olarak bilinirler
– Kolay değiştirilebilir aygıtlardır – Kullanımları kolaydır,ucuzdurlar ve kolay edinilebilirler

• Paralel PC Kartları
– 16-bit ya da CardBus (32-bit 3.3V ‗luk kartlar) – Üç tipi mevcuttur: Tip I (en ince), II, ve III (en kalın) – Kartlar bir ya da daha fazla fonksiyona sahip olabilirler

• ExpressCard
– Yüksek performansın seri bağlantı sürümüdür – USB 2.0(480 MBps) ya da PCIe slotuna bağlanabilir

Tip Tip I Tip II Tip III

Boy 85.6 mm 85.6 mm 85.6 mm

Genişlik 54 mm 54 mm 54 mm

Kalınlık 3.3 mm 5.0 mm 10.5 mm

Kullanım Alanı Flash bellek G/Ç (modem, NIC, ...) Sabit disk

• Yazılım Sürücülerin iki önemli türü
– Soket servisleri
• Bir PC kartı takıldığında ya da çıkarıldığında sistemin bunu tespit edebilmesine olanak sağlayan aygıt sürücüleridir • Aygıta gerekli G/Ç ‗ı sağlar • Sistem BIOSu tarafından standartlaştırılıp tatbik edilirler

– Kart servisleri
• Belirli bir PC kartının fonksiyonlarını tanır ve kartın çalışır hale gelebilmesi için gereken sürücüleri sağlar • Windows tarafından tatbik edilir • Denetim Masasından PCMCIA opsiyonundan ulaşılabilir

16-bit PCMCIA Cards
- 16-bit data/ 26-bit addressing. - 20MBytes/sec peak bandwidth at 100ns cycle rate (setup, command, and hold time). - Support of 8-bit and 16-bit slave DMA.

CardBus Cards
- 32-bit multiplexed address/ data with parity. - 132MBytes/sec peak bandwidth at 33MHz clock rate. - Support of bus master - Synchronous interface - Support for remote wakeup. - Interface power management.

Express Card
Bandwidth support •USB 2.0: 480 Mb/s •PCI Express* (x1): 2.5Gb/s/direction •One 26pin Express card slot is available to support 1X ExpressCard/34mm or 1X ExpressCard/54mmexpansion card. •Supporting USB 2.0 and PCI Express •Not compatible with previous PCMCIA cards.) •Delivers thinner, faster and lightermodular expansion. •Hot-Pluggable

• Tüm taşınabilir kişisel bilgisayarlar ve PDA„lar pek çok port ile birlikte sunulurlar
– Harici bir monitörü bağlamak için VGA bağlantısı – Harici klavye ya da fare için PS/2 portu – Ağ desteği için yerleşik NIC ve modemler
• Masaüstü kişisel bilgisayarlarda bunların tümü aynı şekilde çalışır

– Video portları
• Harici monitör, projektör ya da her ikisi birden

– Hoparlör portları – EK fonksiyon tuşları

• Legacy portlar
– PS/2, RS-232

• USB ve FireWire
– Kişisel bilgisayarlardaki gibi çalışır

• Port Çoklayıcılar
– Tek bir porta takılır – Seri, paralel, ağ ve PS/2 gibi pek çok kişisel bilgisayar portu sunar

• Dizüstü bilgisayarlara kişisel bilgisayar kaynaklarına erişim imkanı sağlar
– Büyük monitörler, normal bir fare, ağ bağlantıları ve orijinal boyutta klavyeler

• Dizüstü bilgisayarınızı ofiste ve ofis dışında rahat kullanabilmenizi sağlar • Basit olarak, bir port çoklayıcı ile birleştirilmiş DVD sürücü ve kişisel bilgisayar slotlarından oluşur

Port

Transfer rate

Supported device

PS/2 COM LPT IEEE1394 USB

N/A 115200bps 1.5Mbps 100Mbps / 200Mbps / 400Mbps Low Speed Mode: 1.5Mbps Full Speed Mode: 12Mbps High Speed Mode: 480Mbps

Mouse, keyboard Modem, terminal adapter, scanner Printer, ZIP drive Digital video, mass storage devices Keyboard, mouse, speaker, HDD, ODD Portable devices (PDA, mobile phone), earphone, printer Portable devices (PDA, mobile phone)

BLUETOOTH 1Mbps IR 115.2kbps (transfer ±15°)

• Standart bir metodu yoktur
– Genellikle taşınabilir aygıtın alt kısmındaki bir paneli çıkartmanız ya da vidalarını sökmeniz gerekmektedir

• Video kartlarının fiyatının düşmesinde etkendir

– Kartın üzerindeki bellek miktarının düşmesine neden olur

• Paylaşılan bellek teknolojileri
– TurboCache (NVIDIA) – HyperMemory (ATI)

• Sistem RAM „ı daha az kullanılabilir RAM alanı kaldığını rapor eder

– İşletim sisteminden talep edilen kadar alan paylaşılmaz – Bir kez alan ayrıldığında, işletim sistemi artık RAM ‗a erişemez

• Taşınabilir bir kişisel bilgisayarda bulunan genel ya da yükseltilebilir parçalar
– Sabit diskler
• 2.5-inç ATA diskler yaygındır • Genellikle Kablodan seçim gereklidir • Aksi halde diğer 3.5 diskler gibidir

– Modüler CPU ‗lar
• Sadece Intel ya da AMD nin yeni bir modeliyle değiştirmeniz yeterlidir

– Video kartlar
• Standart bir durumdan söz etmek daha zordur

• Taşınabilir bir kişisel bilgisayarda bulunan genel ya da yükseltilebilir parçalar

– Modüler sürücüler
• CD-ROM, DVD-ROM, CD-R/W, sabit diskler

– Mobil NIC ‗ler ve Mini PCI
• Çoğu dizüstü bilgisayarda çevirmeli modem ve Ethernet bulunur • Çoğu ayrıca entegre kablosuz ağ aygıtına da sahiptir • Çoğu aygıt FN-F2 gibi tuş kombinasyonlarıyla açılıp kapatılabilmektedir 􀂄

”liner” adaptöre kıyasla, “switch” adaptör daha küçük,hafif ve daha verimlidir. 􀂄 Fakat diğer taraftan, “switch” adaptör “liner” adaptörden daha pahalıdır. 􀂄

Genellikle adaptör üzerinde bir sembol vardır. Bu sembol fişin elektrot tarafını gösterir. Örneğin bu resimde iç taraf pozitif kutbu, dış taraf ise negatif kutbu gösterir 􀂄 SAKIN yanlış fiş tipi kullanmayın, makineyi yakabilir. 􀂄 Bütün ASUS dizüstü AC adaptör fişlerinde iç taraf pozitif, dış taraf negatiftir.

• Kişisel bir bilgisayara bakım için yapacaklarınız taşınabilir bilgisayarlar için de geçerlidir
– – – – – – Windows yamaları ve Service Pack ‗ler Sürücülerin yükseltilmesi Hata Denetimi Disk Denetimi Disk Birleştirme Disk Temizleme

• Yaygın olarak kullanılan üç batarya türü:
– Nikel-Kadmiyum(Ni-Cd) – Nikel –Metal Hidrit(Ni-MH) – Lityum-İyon (Li-Ion)

• Nikel-Kadmiyum (Ni-Cd) bataryalar
– Mobil bilgisayarlarda yaygınca kullanılan ilk bataryalardır – Batarya hafızası bir Ni-Cd bataryanın şarj edilebilirlilik özelliğini kaybetme eğilimine verilen addır – Kontrollü şarj etme işlemi bazen batarya hafızası problemini çözebilir – En iyi durumda, yaklaşık 1000 kez şarj edilebilirler – – Toksik— geri dönüşüm merkezlerinde yok edilmelidir

• Nikel Metal Hidrit (Ni-MH) bataryalar
– Mobil bilgisayar bataryalarında ikinci jenerasyondur – Hafıza problemlerinden daha az etkilenir ve daha uzun dayanır – Sıcaklıktan oldukça etkilenir – Ni- Cd sistemlerin alternatifidir

• Lityum İyon bataryalar
– – – – Günümüzde en yaygın kullanılan batarya türüdür Güçlüdür Hafıza problemi yoktur Aşırı şarjı önlemek için üzerinde yerleşik bir devre bulunmaktadır

• Smart bataryalar
– Bilgisayara, ne zaman şarj olması gerektiğini, ne zaman dolduğunu ya da ne zaman değiştirilmeleri gerektiğini bildirirler

• Yakıt hücreleri
– Yeniden doldurulana kadar bir dizüstü bilgisayarı 40 saate kadar beseleyebilecek yeni bir teknoloji ürünüdürler – Henüz tüketici piyasasına sunulmamıştır

• Bataryalar serin bir yarde saklanmalıdırlar • Ni-Cd ve Ni-MH bataryalar özel bir şarj aleti kullanılarak denetlenmelidirler • Batarya kontakları alkol ile ya da kuru bir bez ile silinmek suretiyle temiz tutulmalıdırlar

• Kullanılmış ya da eski bataryaların geri dönüştürülmesi sağlanmalıdır

• Güç yönetiminin amaçları
– Kullanılmayan araçların seçmeli olarak durdurulması
– İşlem yapmadan beklemek için maksimum zaman sınırı belirlenmesi – Uzun süre işlem yapılmaması durumunda tüm sistemin kapatılması

– Bir uyanma durumu olayı ile yeniden başlamaya hazır halde olunması
– Bir sabit diske yazma işlemi sırasında bilgisayarın kapatılmaya çalışılması gibi istenmeyen durumlara karşı hazırlıklı olunması – Sistem maliyetini değiştirmemesi

• Sistem Yönetimi Modu(SMM)
– CPU‗nun bilgilerin kaybolmasına izin vermeksizin saatini yavaşlatmasını ya da tamamen durdurmasını sağlayan bir takım niteliklerdir
– CPU‗yu ve diğer çevre elemanları durdurur – Özel bir BIOS ve İşletim sistemi gerektirir – Daha fazla güç yönetimi yeteneği için, Intel
• 1992 ‗de İleri Güç Yönetimi(APM) ‗ni • 1996 ‗de İleri Yapılandırma ve Güç Ara yüzü (ACPI) ‗nü

sunmuştur

• APM ve ACPI düzgün çalışabilmek için aşağıdakilere ihtiyaç duyar:
– Bir SMM kapasitesine sahip CPU – APM- destekli BIOS

– Durdurulabilen aygıtlar (―Energy Star‖)
– Belirli bir aygıta nasıl durdurma isteği gönderileceğini bilen bir işletim sistemi

• Tümü Aktif
– Güç yönetimi yok — tüm aygıtlar çalışıyor

• APM Aktif
– CPU ve RAM tüm güçle çalışıyor – Kullanılmayan aygıtlar kapatılabilir ya da kapatılmayabilir

• APM Standby
– CPU durdurulur (kolayca yeniden başlatılabilir) – RAM halen tüm programları tutmaktadır – Tüm çevresel aygıtlar durdurulur

• APM Askıya Al
– Her şey durdurulur ya da en az güç tüketimi konumuna getirilir – Uykuya gönderme (güç kesilmeden önce RAM ‗deki her şey sabit diske kaydedilir)

• CMOS ayarları

• Windows
– CMOS ayarlarını değiştirebilir
– Denetim Masasındaki görüntüleme uygulaması
• Ayarlar İleri Monitör sekmesi

– Denetim Masasındaki Güç Yönetimi uygulaması

• Temizleme
– LCD ekranları temizlemek için ekran temizleyici kullanın (cam temizleyici kullanmayın) – Bilgisayar kart soketlerini ve klavyeyi temizlemek için basınçlı hava kullanın

• Sıcaklık
– Güç yönetimini kullanın – Dizüstü bilgisayarın altı ile üzerinde bulunduğu zemin arasında uygun hava boşluğu bırakın – Klavye muhafazası kullanmayın – Fanın çalıştığını ya da durduğunu kontrol edin

• En doğru uygulamalarla yatırımınızı koruyun
– Yürürken – Kaldırırken – Seyahatte Güç kablosunu kontrol edin Hasardan ve tozdan koruyun Başka bir ülkede prizlerde 110V olabileceğini unutmayın Hasardan ve çalınmadan koruyun Hısızlardan saklayın

– Denizde – Güvenlik

• Dizüstü bilgisayarda güç yok
– Güç çıkışının sağlamlığını kontrol edin – Adaptörün sağlamlığını denetleyin – Çevre aygıtları çıkarın

• Görüntü düzgün değil
– Ekranın açıldığına emin olun – Ekranı aktif etmek için FN tuş kombinasyonunu deneyin

• Kablosuz ağ bağlantısı çalışmıyor
– Açmak için fiziksel ya da yazılımsal anahtarı kontrol edin – Kapsama alanı içerisinde olduğunuzdan emin olun

• El yazısı tanınmıyor
– Dijitalleştiricinin yeniden çalıştırılması gerekebilir

• Tuş takımı çalışmıyor
– Tuş takımı konektörü yerine oturmamış – Üreticinin montaj direktiflerini kontrol edin

• Touchpad çalışmıyor
– Basınçlı hava ile temizleyin – Touchpad sürücüsünün yeniden yapılandırılması gerekebilir

İLK ŞARJ NASIL YAPILMALI İlerleyen teknolojiyle birlikte Laptop pilleri oldukça yenilendi ve ilerledi. Çoğu önerilerin NiCad zamanından kaldığını bilmekteyiz. NiCad piller smart-battery değil. Dizüstü veya cep telefonu gibi diğer sistemlerde kullanılan piller, duracell-intel ikilisinin öncülüğünü yaptığı Smart-Battery tipi pillerden. Bu pillerin içinde bir chip/devre var. Bu chip sayesinde pil ne kadar şarjlı olduğunu makineye bildirebiliyor. Dolayısı ile bu önerilerin bazıları bizi hiç ilgilendirmiyor. İlk şarj ile ilgili Apple şunu yazmış; Yeni dizüstü bilgisayarınız: İlk kez fişini taktığınızda tamamen şarj olduğuna emin olun.. Pilimin ömrü ne kadar? Yeni pillerin ömür karekteri üzerinde net tanım yapmak gayet zor olsa gerek. Genel uzlaşma toplam tam şarj sayısı ile ilgili.

Pil, minimum 300 tam şarj-deşarj ömrüne sahip. 500 şarj-deşarj sonrası kapasitesi yaklaşık %85'e düşer. Tam-şarj-deşarjın tanımımı ise; mesela elektrik kesildi, %50'e kadar kullandık. Elektrik geldi ve şarj ettik. Bu olay yarım şarj-deşarj sayılıyor. Ömür konusuna saklanma ve kullanma koşulları da etkiyor. Sıcaklık çok önemli etken. Zaten firmalar önerilerinde buna hep deyinmişler. Bazı firmalar biraz daha yüksek dereceler verse de:
Apple: 35C'den daha sıcakta kullanırsanız, pil kapasitesine kalıcı zarar verirsiniz. HP: Şarj 0 ila 40C, deşarj 0 ila 50C. Eğer 45C'den fazla ise şarj etmeyin. Kar altında, özel bir yerde (fırın?) yada güneş altında değilseniz korkulacak bir durum yok.

Pilimi bilgisayarda tutmalı mıyım? Bu soru aslında üzerine çok durulan bir sorudur. Aslında isteyen kişi pili laptopunda tutar, istemeyense tutmaz. Dileyen UPS'e takıp pilini depoya kaldırabilir. Ancak pili sürekli laptopun üzerinde tutmanın sakıncası da yoktur.. Bunun açıklaması ise şöyle; (kim ne derse desin) eğer adaptörünüzden akım geliyor ise, gelen akım yeterli ise ve pilde şarjlı ise pil ne fazladan şarj ediliyor ne de üzerinde akım oluyor. Kısaca: Piliniz dolunca aım kesilir, yani pilinizin laptopta kalması herhangi bir zarar vermez. Ayrıca Piliniz ayda bir kez tam şarj edip tam deşarj ediniz. Ara sıra akımı boşaltıp tekrar doldurmak pilin uzun gitmesi açısından oldukça önemlidir. Ve pilinizi laptopunuzda tutmanız tavsiye edilir. Pilim nasıl daha uzun dayanır? Önce, her bilgisayarda farklı pil olabilir. Kimi 8, kimi 6 hücreli. Eskiler NiMh, yeniler Li-ion. Yakında Li-Polimer gibi başka teknolojiler de görürüz. Ayrıca her bilgisayarın donanımı da farklı. İşlemci, disk, ekran büyüklüğü, görüntü kartı.. bunların hepsi farklı enerji ihtiyacı ister. Yani pil ve ihtiyaçtan dolayı zaten her makina farklı süre kullanabilir pilini. Ama olası arttırma metodları şunlar; Turion ve Centrino platformları en düşük enerji ihtiyacı olan sistemlerdir (şimdilik). Centrino'nun ULV (ultra low voltaj) serisi oldukça verimli. CPU frekans düşürsün (speedstep vs.. açık olmalı) Ekran kartına yönelik işlemler enerji harcar (oyun, film izleme süreyi kısaltır, masa üstü işler uzatır) Ekran parlaklığı kısık olmalı Harddisk durmaya ayarlanmalı Gerekmeyen cihazlar çıkarılır (mouse, usb bellek, pc card vs...) Wifi, buletooth kapalılır gerekmiyorsa LAN kapatılsın

1. Disk birleştirme Sabit diskiniz ne kadar kısa sürede işlerini yaparsa o kadar az enerji tüketir. Sabit diskinizi düzenli aralıklarla en etkili şekilde birleştirmek, sabit diskin işlerini daha hızlı yapmasına dolayısıyla daha az enerji tüketmesine yardımcı olur. Disk birleştirmede en iyi işletim sistemi Mac OSX olduğu için özellikle Mac kullanıcılarının bunu yapması büyük fayda sağlıyacaktır. 2. Ekranı karartmak Çoğu dizüstü bilgisayarda bu özellik zaten mevcuttur. Ekran parlaklığı laptop prize takılı olmadığı zamanlar oldukça düşürülür böylece enerji tasarrufu sağlanır. Bazı laptoplarda bu ayarlamalar daha da ileri götürülerek CPU ve soğutma performansları da düşürülerek pil süresi uzatılır. Sizin yapabileceğiniz şey ise ekran parlaklığına çok da ihtiyaç duymadığınız anlarda ekranı daha da karartarak enerjiyi başka şeyler için saklayabilirsiniz. 3. Arka planda çalışan programları kapamak Bu işlemi performansı artırmak için masaüstü bilgisayarlarda da uygularız. Dizüstülerde ise çalışan her program gereksiz enerji sarfiyatı demek. Dizüstü bilgisayarınızı pil ile kullanırken gereksiz tüm programları kapatın azda olsa katkısı olur. 4. Harici aygıtları kullanmayın USB aygıtlar (fareniz dahil) ve Wi-Fi enerji harcar. Pil ile bilgisayarınızı kullanırken harici bir fare yerine bilgisayar üstündeki Pad'i kullanın. Ayrıca bir fare bağladığınızda harici farede enerji çekmeye ve pilinizin hızlı tükenmesine neden olur. Özellikle kablosuz bağlantılarınızı (Wi-Fi, Bluetooth,vs) kullanmadığınız zaman kapatın çünkü bu bağlantı teknolojileri sürekli bağlanacak bir yerler aradığı için batarya sarfiyatına neden olur. iPod gibi USB den şarj olan cihazları pilden şarj etmek ise yanına bile yaklaşılmaması gereken hususlardandır. 5. Daha fazla RAM Bu, sanal hafıza (virtual memory) yerine donanımsal hafıza kullanmaktır. Sanal hafıza sabit disk kullanımını artıracağı için enerji ihtiyacı artar. RAM eklediğinizde ise sanal hafızaya duyulan ihtiyaç azalır ve RAM sabit diskten daha az enerji çektiği için pil ömrünüz uzar. Bu seçenek herkesin yapması gereken bir seçenek değildir. Sadece pil ile çalışırken bilgisayarını hafızaya ihtiyaç duyan programlarla kullanması gerekenler için tavsiyedir. Normal bir kullanıcı bunu yaptığında enerji tüketiminden kar değil zarar etmiş olur. 6. CD/DVD sürücü yerine HDD kullanın Her ne kadar sabit diskler çok fazla elektrik harcasa da CD/DVD sürücülerin yanında devede kulak kalır. Sürücünün içinde diskin bulunması bile enerji tüketir çünkü sürücüler gereksiz yere döner ve enerji harcar. Film izlemek istediğinizde diskinizi bilgisayara kopyalayarak izleyin. Bu yöntem hem pil süresini uzatır hem de diskinizin ömrünü artırır. Program kullanımına gereksinim duyuyorsanız Alcohol 120% gibi programlarla diskinizin sanal kopyasını alarak sabit diskinizden programı çalıştırabilirsiniz. 7. Pil temas noktalarını temiz tutun Pilin bilgisayara temas noktalarını temizleyin. Enerjinin bilgisayara iletildiği bu metal noktalar temiz olursa enerji akışı daha verimli olur. İki veya üç ayda bir alkol ile hafif nemlendirilmiş bir bezle temas noktalarını ovarak temizleyin.

8. Pilinize iyi bakın Pilinizi kullanmamak onun ömrünü uzatmaz bilakis kısaltır. Şarj edilmiş bir pili uzun süre kullanmamazlık etmeyin. En uzun iki veya üç haftada bir mutlaka pilinizi prize takılı olmadan kullanın. Ayrıca Li-On pillerin tamamen boşalmasına izin vermeyin. Tam boşalmadan şarj edin. 9. Standby değil Hibernate modunu kullanın Laptop'unuzu standy modunda bırakarak enerji tasarrufu sağlasanızda, yaptığınız tasarruf hibernate (kelime manası kış uykusudur laptop markalarına göre modun adı değişebilir) modunda yapacağınız tasarrufun yanına bile yaklaşamaz. Hibernate özelliğinde bilgisayarınız bulunduğu durumu aynen kaydeder ve tamamen kendini kapatır. 10. Çalışma sıcaklığını aşağıda tutun Dizüstü bilgisayarınız iyi soğutulduğunda daha iyi çalışır. Hava kanallarını bir bezle veya özel temizleyicilerle temizleyin. Bu hava kanalları bilgisayarınızın soğumasına yardımcı olan en önemli öğelerden biridir. Bilgisayarınızın çok ısındığını düşünüyorsanız üzerinde fanları olan laptop standlarından alın. Bilgisayarınızı çok soğuk ortamlarda kullanmayın. Unutmayın ki bilgisayarların çalışması için optimum sıcaklıklar vardır. 11. Güç seçeneklerini ayarlayın Denetim masasındaki güç seçeneklerine giderek size uygun olan en iyi seçeneği ayarlayın. Pil ömrünü maksimuma ayarlamak bilgisayarın en düşük pil tüketimine göre kendisini ayarlamasına olanak sağlar. 12. Aynı anda birden fazla program çalıştırmayın Sadece bir programla uğraşın. Dokümanları kontrol ederken arkada mp3 player'ı açık bırakırsanız fazladan güç kaybı yaşarsınız. İşlerinizi sırayla yapmaya özen gösterin. 13. Autosave özelliğini kapatın MS-Word ve Excel gibi programların autosave özellikleri oldukça güzeldir ancak düzenli kayıt sistemi kullandıkları için sabit diski normalden daha çok çalıştırırlar. Bu seçeneği uygulayıp autosave özelliğini kapatırsanız piliniz bitmeye yakın tekrar açmak isteyebilirsiniz. Ne zaman biteceği belli olmayan bir pil çalışmalarınızın kaybolmasına neden olabilir. 14. Grafik detaylarını düşürün Ekran çözünürlüğünü düşürerek yada ekran kartına binen yükü azaltarak pil tasarrufu yapabilirsiniz. Günümüz ekran kartları sabit diskler kadar hatta daha fazla enerjiye ihtiyaç duyuyor

Biliyorsunuz, artık yeni donanımlar hızla hayatımıza giriyor. Mesela yeni bir çipsete sahip anakart, çok hızlı bir şekilde piyasaya sürüldüğünden, BIOS'u tam oturmadan piyasaya sürülüyor ve gerek kendi yapısında olsun, gerek özellik konusunda olsun, gerekse de diğer donanımlarla olsun bir sorun/özellik eksiği olabiliyor. Bunun için, BIOS güncelleme olayına girişiyoruz. Ama nedir bu BIOS güncelleme işi? Püf noktaları nelerdir? Nelere dikkat etmeliyim? gibi soruların cevabınız veriyor ve güncelleme olayını farklı anakart markalarında nasıl yapıldığını anlatıyoruz. BIOS Güncelleme Nedir? Gerekli midir? Bildiğiniz gibi, BIOS'dan donanımlarınız ile alakalı ayarları değiştirebiliyoruz. Tıpkı işletim sistemlerinde olduğu gibi BIOS'lar da hata içerebilir. Eğer anakartınız bir donanım ile çalışmayı reddediyorsa, veya uyumsuzluk yapıyorsa, bu sorunları ve(ya) hataları BIOS güncellemeleri ile gidermek mümkün. Kısacası BIOS güncellemesi, anakartınızın üreticisinin çıkardığı daha yeni BIOS sürümünü, kullandığınız BIOS ile değiştirmektir. Çalışıyorsa, elleşme mantığını kullanarak, ortada bir sorun yokken BIOS Güncellemek pek mantıklı değil. Ama bakarsınız, yeni özellikler gelmiştir, kritik sorunlar giderilmiştir, o zaman güncelleriz. Tabii sırf sorunları gidermek için yapılan bir şey değil BIOS güncelleme. Örneğin yeni bir işlemci çıktı, anakartımız teorik olarak bu işlemciyi destekliyor. Ama işlemciyi taktığımızda, işlemcinin yanlış algılandığını görüyoruz. Yeni BIOS güncellemesi ile bu işlemcinin tam anlamıyla desteklendiğini görürsünüz. BIOS, sadece okunabilir bellek(ROM) üzerine yazılı olduğunu söylemiştik. Eğer sadece okunabilir bir belleğin üzerindeyse, nasıl güncelleme yapacağız? Aslına bakarsanız, günümüzde, BIOS'lar EEPROM üzerine yazılıdır. EEPROM (Electrically Erasable Programmable ROM), elektrik yoluyla kendini programlamamıza olanak veren bir tip bellek. Dolayısı ile anakart üreticimizin çıkardığı BIOS güncellemelerini yapmamız mümkün oluyor. Bu güncelleme işini, BIOS yazılımının türüne göre veya anakart üreticisine göre farklı farklı yazılımlar ile yapabilmemiz mümkün. Örneğin, AWARD BIOS kullanan bir kişi, BIOS güncelleme yaparken AWDFLASH programını kullanır. Anakart üreticine göre de değişir demiştik. Asus anakartlar AWARD BIOS kullanmasına rağmen, AFLASH adında kendilerine has bir program kullanırlar.

• BIOS Güncelleme İşlemi İçin Neler Gereklidir? Riskli midir?

• Öncelikle sabırlı olmalısınız. BIOS güncelleme işlemi, eğer kurallara uyulmaz ise riskli bir iştir. Kurallara uyarsanız gayet basit bir işlem. Eğer anakartınızın üreticisinin sayfasında yazılanlara harfiyen uymazsanız, BIOS yazılma işlemi başarısız olarak sisteminiz tekrar açılmayabilir. Sözün özü, BIOS Güncelleme olaylarına girişmeden önce, anakart üreticinizin yazdığı uyarılara iyice uyun. Piyasadaki popüler anakart markaları için ayrı ayrı güncelleme işlemlerini beraber gerçekleştireceğiz; dolayısıyla olayın mantığını kavramanız açısından önemli olur diye düşünüyoruz.
• Gerekli olan ve bilmeniz gereken şeylere topluca bir göz atalım: - Anakartınızın Markası & Modeli - Anakartınızın Üreticisinin Web Sitesi - Anakartınız için gereken BIOS dosyaları ve sistem disketi

• • ÖLÜ PİXEL NEDİR ? NASIL OLUR ? LCD monitörlerde pikseller, transistörlerle kontrol ediliyor ve bu transistörlerin herhangi birinde arıza olması, "piksel hatası" dediğimiz bir kusur oluşturuyor. LCD monitörlerde piksel kusurlarına çok sık karşılaşılmasının ana sebebi, LCD monitörlerde kullanılan transistör sayısıyla çok alakalı. Her piksel, 3 alt pikselden oluşuyor ve her alt pikseli bir transistör kontrol ediyor. 1280x1024 çözünürlüğe sahip bir 17" LCD'de toplam 1280x1024x3=3.932.160 adet transistör bulunur. Bu kadar transistör içerisinden aslında 1-2 tanesinin arızalı olması olağan bir durum olmasına rağmen, can sıkıcı bir durumdur. LCD monitörlerde rastlanan piksel kusurları birkaç farklı şekilde ortaya çıkıyor. Bu piksel hatalarına ölü piksel denir. Ölü piksel denmesinin sebebi, ilgili pikseli kontrol eden transistör ün açılıp kapanma işlevini artık yerine getirememesinden dolayıdır. Ölü piksellerin birkaç farklı çeşidi var:

Karanlık(siyah) piksel : İlgili pikseli denetleyen transistörün kapalı durumda iken işlevsiz hale geçtiğinden dolayı bu piksellere karanlık(siyah)piksel denir. Özellikle arka planın beyaz ve açık renk olduğu durumlarda belli olur. Aydınlık noktaya göre daha az rahatsız edicidir.
Aydınlık piksel : İlgili pikseli kontrol eden transistörün açık halde iken işlevsiz hale geçerse aydınlık piksel olarak adlandırılan kusur oluşur. Karanlık piksel kusuruna göre daha fazla rahatsız eder ve beyaz arka plan hariç hemen hemen çoğu arka planda kendini belli eder. Çoğu monitörün parlaklık ayarı, LCD arka ışığını(backlight) kısmadan ayar yaptığı için (bazı üst seviye monitörlerde arka ışık için ayrıca ayar vardır) eğer düşük parlaklıkta monitör kullanıyorsanız, açık arka planlarda bile beyaz nokta dikkatinizi çekebilir.

Renkli pikseller : Her piksel, üç alt pikselden oluşur: Kırmızı, yeşil, mavi (RGB). Bu alt piksellerdeki herhangi birisindeki arıza, o pikselde görüntülenmesi gereken rengi tam olarak gösteremez. Farklı bir renkte sürekli yanar.

• Transistör hataları, entegre devre üretiminin doğasından kaynaklanan bir durumdur. LCD monitörler, entegre devrelere göre daha büyük olduğu için entegre devrelerin aksine 2-3 bozuk transistör kabul edilebilir sayılabilir. Üstelik, 2-3 hatalı transistöre sahip LCD monitörü arızalı olarak kabul edilirse, LCD monitör fiyatların çok üst seviyeye çıkması gerekebilir. LCD paneller, geniş boyutlarından dolayı entegre devrelere nazaran bozuk transistöre sahip olma olasılıkları daha yüksek. Örneğin, 12" bir LCD ekranda 8 tane "arıza" görünüyor. 6"'lik bir wafer 'da ise 3 tane arıza var. 6"'lik wafer'dan yaklaşık 137 işlemci çekirdeğinin çıkacağını ve bunlardan 3'ünün bozuk olarak işaretlenecektir. Bu yüzden, LCD monitörlerde 2-3, hatta ve hatta 6-7 öü pikselin normal kabul edilebileceğinin altını çizmek gerekiyor. Bu arızalı transistör meselesine firmaların da %100 çözüm bulması şu aşamada mümkün değil. Dolayısı ile 1-2 veya daha fazla ölü piksele sahip monitörler de satılan ürünler arasında bulunuyor. Eğer ölü piksele sahip bir monitör alırsanız ve bunun değiştirilmesi için ilgili firmaya talepte bulunursanız, firmanın ölü piksellerle ilgili olarak bir garanti politikasının olduğunu göreceksiniz. Bazı firmalar, 2 tane aydınlık pikseli normal sayarken, bazısı 3 tane aydınlık pikseli normal sayabilmektedir.

• •


• • • •

Pil Testleri - Oyunlar, Sunumlar Ve DVD Oynatımı Için Bitiş Zamanları THG pil çalışma zamanlarını üç tipik uygulamayı kullanarak ölçüyor: DVD oynatımı: Pil boşalana kadar bir DVD video oynatılıyor; Sunum: Pil bitene kadar bir sunum tekrarlanıyor; Oyun: 3D Mark2001 SE'nin demosu bu testin temeli idi; Her üç test için de "Portable/ Laptop" (Taşınabilir/ Dizüstü) ayarını seçtik. Bu, pil ömrünün tamamen CPU'nun saat hızına dayandığına inananların gözlerini açmalı. Modern bir mobil CPU'da, çalıştırılan uygulama CPU'nun hangi hızda çalıştığını belirler, bu yüzden enerji tüketiminin temel çatısını da belirler. Açıkça, 1.2 GHz'lik bir CPU hızı bir sunumu yapmak ya da bir DVD'yi oynatmak için (atlama olmadan) fazlasıyla yeterli. Bunun anlamı test alanındaki "en yavaş" CPU'nun bile (1.4 GHz) bu tip uygulamaların rahatlıkla altından kalkabileceği. Oyunlar söz konusu olunca hikaye biraz değişiyor. Burada, Speedstep açıkça maksimum saat hızı yönünde karar veriyor. Grafik kartı da tam istim çalışıyor. Her ikisi de enerji tüketimini fark edilebilir derecede arttırıyor ve pil ömrü üzerinde ağır bir etkisi var. Bunun gerçekten açık bir performans farkı yaratmadığı yukarıdaki 3D performans kısmında gösterildi.

• Origami — Ultra Mobil PC „ler (UMPC)
– Tablet PC ‗lerden daha ufaktır – Windows XP ya da Vista gibi gerçek zamanlı bir işletim sistemi çalıştırılabilir.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->