1243-1254- SS Innocentius IV – Bulla 'Ad Extirpanda' [AD 1252-05-15] Promulgatio Legum, et Constitutionum contra Haereticos, eorumque complices, et fautores, a Magistratibus

, et Officialibus saecularibus observandarum.

Innocentius Episcopus Servus Servorum Dei. Dilectis filiis Potestatibus,sive Rectoribus, Consiliis, et Communitatibus Civitatum, aliorumque Locorum per Lombardiam, Romaniolam, et Marchiam Tervisinam constitutis, salutem, et Apostolicam Benedictionem.

Ad extirpanda de medio Populi Christiani haereticae pravitatis zizania, quae abundantius solito succreverunt, superseminante illa licentius his diebus hominis inimico tanto studiosius, juxta commissam nobis sollucitudinem insudare proponimus, quanto perniciosius negligeremus eadem in necem catholici seminis pervagari. Volentes autem, ut adversus hujusmodi nequitiae operarios consurgant, stentque nobiscum Ecclesiae filii, ac Orthodoxae fidei zelatores, Constitutiones quasdam extirpationem haereticae pestis edidimus, a vobis ut fidelibus ejusdem Fidei defensoribus exacta diligentia observandas, quae seriatim inferius continentur. (1) Quo circa Universitati vestrae per Apostolica scripta mandamus, quatenus singuli Constitutiones easdem conscribi vestris Capitularibus facientes, nullis inde temporibus abolendas, secundum eas contra omnem haeresim, se adversus hanc sanctam Ecclesiam extollentem, sine omissione aliqua procedatis. Alioquin dilectis filiis Priori, Provinciali, et Fratribus Inquisitoribus haereticae pravitatis Ordinis Praedicatorum in Lombardia, Marchia Tervisina, et Romaniola, damus nostris litteris in mandatis, ut singulos vestrum ad id per excommunicationem in personas, et interdictum in terram appellatione remota compellant.

Leges, et Constitutiones autem sunt hae.

Lex 1.

(2) Statuimus, ut Potestas, seu Rector, qui Civitati praeest, vel loco alii ad praesens, aut pro tempore praefuerit in futurum, in Lombardia, Romaniola, vel Marchia Tervisina, juret praecise, et sine timore aliquo, attendere inviolabiliter, et servare, et facere ab omnibus observari toto tempore sui regiminis, tam in Civitate, vel loco sui regiminis, quam in Terris suae ditioni subjectis, omnes, et singulas tam infrascriptas, quam alias Constitutiones, et Leges, tam canonicas, quam civiles, editas contra haereticam pravitatem. Et super his praecise observandis recipiant a quibuslibet sibi in Potestaria,vel regimine succedentibus, iuramenta. Quae qui praestare noluerint, pro Potestatibus, vel Rectoribus nullatenus habeantur. Et quae ut Potestates, vel Rectores fecerint, nullam penitus habeant firmitatem. Nec ullus teneatur, aut debeat sequi eos, etiamsi de sequela praestanda eis exhibuerint iuramentum. Quod si Potestas, vel Rector aliquis haec omnia, etsingula servare noluerit, vel neglexerit, praeter notam periurii, et perpetuae iacturam infamiae, ducentarum marcharum poenam incurrat, quae irremissibiliter exigantur ab eo, et in utilitatem Communis integra convertantur, et nihilominus ut perjurus, et infamis, et tamquam haereticorum fautor, de fide suspectus, officio, et honore sui regiminis spolietur; nec ulterius Potestas, seu Rector in aliquo habeatur, et de caetero ad aliquam dignitatem, vel officium publicum nullatenus assumatur.

Lex 2.

(3)Idem quoque Potestas, seu Rector cujuslibet Civitatis, vel loci, in principio sui regiminis, in publica concione more solito congregata, banno Civitatis, vel loci supponat tamquam pro maleficio, omnes haereticos utriusque sexus,quocumque nomine censeantur.Et teneatur bannum hujusmodi a suis praedecessoribus positum confirmare. Praecipue autem, quod nullus haereticus, vel haeretica de caetero habitet, vel moretur, aut subsistat in Civitate, seu aliquo modo jurisdictionis, aut districtus ejusdem, et quicumque ipsum, vel ipsam invenerit, libere capiat, et capere possit impune, et omnes res ipsius, vel ipsorum eis licenter auferre, quae sint auferentium pleno jure, nisi auferenteshujusmodi sint in officio constituti.

Lex 3.

Lex 4. duxerint eligendos. quibus ab omnibus. ubi duo. vel loci voluerit illos duci. ac super his semper meram dicere veritatem. quae ad officium suum pertinent. (11)Quod dictis Officialibus aliquo tempore aliquod damnum contigerit. vel tres. Lex 11. vel Vicariorum eiusdem. (7) Officialibus vero praedictis plena fides de his omnibus habeatur. facere duci eosdem haereticos ita captos. Lex 10. vel divisim. et banno. simul. Lex 6. et pro posse. per restitutionem plenariam serventur indemnes. (9) Et tam dicti duodecim. plenius pareatur. et catholicos. seu Rector quilibet in expensis Communis. plenarium praecipiendi sub poena.(4)Idem quoque Potestas. vel districtu Dioecesani Episcopi. vel plures praesentes fuerint ex eisdem. quam in tota ejus jurisdictione. et poenas exigere non servantium. in his. aliquo specialiter praestito juramento. (8)Porro cum Officiales hujusmodi eliguntur. vel rebus. seu Civitatis. et facere auferre per alios. (6) Teneatur autem Potestas. Lex 8. et interesse voluerit. (5) Instituti autem hujusmodi. et duo Fratres Praedicatores. et procurare haec tam in Civitate. in personis. (10)Potestas autem. vel Rector teneatur habere firma. si praesens extiterit. et eorum bona illis auferre. Lex 5. quae occasione officii fecerint. et haereticas capere.et electi possint. seu Rector infra tertium diem post introitum regiminis sui. quae ad eorum officium pertinere noscuntur. et duo Minores ad hoc a suis Prioribus. si Conventus ibi fuerint eorumdem Ordinem. deputati. plenarie adimpleri. et rata omnia praecepta. atque districtu. et Notarii praetaxati. Lex 7. et duos Servitores. quos Dioecesanus. . vel loci. cui praeest. instituere teneatur. habeant potestatem. quocumque Dioecesanos. jurent haec omnia exequi fideliter. pro suis officiis exequendis. vel quotquot fuerint necessarii. et duci facere in in potestatem Dioecesani. vel ejus Vicarii in jurisdictione. Lex 9. et eos ducere. et duos Notarios. quae ad officium eorum pertinent. et debeant haereticos. probatione aliqua in contrarium non admissa. duodecim Viros probos.quam Servitores. a communi Civitatis.

et alium secundum formam praescriptam substituere loco ejus.et sinceritatem officii sui in favorem haeresis fuerit excessisse. vel locum. tamquam fautor haereticorum incurrat. ipsum ad mandatum. seu dicti Officiales petiverint. eorum officium ullo modo valeat impedire. quos Potestas. (13)Ipsorum autem officium duret tantummodo per sex menses. Lex 13. qui praedictum officium secundum formam eamdem. Lex 16. vel ejus Vicarius. vel dari facere infra diem tertium. vel condendum. vel excessum. compellantur. et dictorum Fratrum arbitrium puniatur. (20) Potestas praeterea Militem suum. vel eorum haeredes possint aliquo tempore conveniri. cum ipsis Officialibus mittere teneatur. vel loci. Lex 17. (19) Quod si quis eorum contra fidem. praeter notam infamiae perpetuae quam. aut Inquisitores a Sede Apostolica deputati. (18) Et si quis horum Officialium propter ineptitudinem. et mulctarum.per Potestatem. vel etiam exercitium. Lex 15. vel dictum eorum teneatur amovere Potestas. (16) Sed ad nullum aliud.(12)Nec ipsi Officiales. (15) Et insuper habeant tertiam partem bonorum haereticorum quae occupaverunt. de his qui fecerint. ullo modo officium. Dioecesano. Lex 19. Lex 18. (17) Nullum etiam Statutum. et hoc salario sint contenti. ad quas fuerunt condemnati. et cum ipsis eorum . si Dioecesanus. vel inertiam. et Fratribus supradictis visus fuerit amovendus. quibus completis Potestas teneatur totidem subrogare Officiales secundum formam praescriptam. vel occupationem aliquam. quod istud officium impediat. vel alium Assessorem. unicuique pro qualibet decem et octo Imperiales in pecunia numerata. vel impedire possit. Lex 14. postquam ad eamdem redierint Civitatem. in aliis sex mensibus sequentibus exequantur. vel Rector teneatur eis dare. aut Rector. secundum quod inferius continetur. et Fratribus videbitur expedire. conditum. vel Rectorem ad Dioecesani loci. vel pertinent ad eorum officium. nisi secundum quod eidem Dioecesano. (14)Sane ipsis Officialibus dentur de Camera communis Civitatis. Lex 12. quando exeunt Civitatem. aut locum pro hoc officio exequendo.

et Fratribus supradictis. et defensores eorum. fuerint assignati. in aliquo speciali carcere tuto et securo. (23) Si quandoque aliqui.officium fideliter exercere. et juvamen. et assignari cogantur. et fateri maleficia. Burgus componat Communi librarum ducentarum. vel Loci sui facere custodiri. Villa vero librarum quinquaginta Imperialium pro qualibet vice solvenda in pecunia numerata. per Viros Catholicos ad hoc electos a Dioecesano. vel capientis ausus fuerit. vel locum. vel ejus speciali Vicario.et haereticas. vel infra quinque dies ad minus. vel aliquae non haeretici pro captis haereticis. pro examinatione de ipsis. vel districtu quolibet. vel haereticam. Lex 24. Quilibet etiam si praesens in terra. et bona. et Villa librarum centum. vel si forsitan assignaverint. vel defensorem haereticorum Potestati captos duxerint personaliter praesentandos. vel turrim. statim. seu Rector omnes haereticos. Lex 23 (24)Teneatur insuper Potestas. et mortis periculum. sub poena et banno librarum centum. quocumque nomine censeatur. vel ejus Vicarium. ac si haeretici fuissent ibidem inventi. qui capti amodo fuerint. vel spoliare aut inquirere: seu domum. ipsis non contradicentibus. accusare suos complices. et tunc propter hanc prohibitionem. seu haereticorum Inquisitoribus praesentare. et accusare alios haereticos. donec de ipsis fuerit definitum. et credentes. et haeretici nihilominus reddi. vel banno. cogere citra membri diminutionem. (21)Qui cumque autem haereticum. quando voluerint haereticum. vel requisitis fuerit. (26) Teneatur praeterea Potestas. teneatur tam in Civitate. errores suos expresse fateri. dare ipsis Officialibus. Lex 21. vel ejus Nuncius specialis eos sibi relictos recipiat. a qua prohibiti fuerint sine spe reaedificandi funditus destruatur. sub expensis communis Civitatis. circa eos Constitutiones contra tales editas servaturus. vel captam auferre de manibus capientium. vel haereticam capere. vel haereticas. Universitas autem burgi. seu per Inquisitores praedictos. Lex 22. vel defendere ne capiatur: seu prohibere aliquem intrare domum aliquam. juxta legem praedictam bonis omnibus publicatis in perpetuum relegentur. quae fecerunt. si fuerit praesens. et fures sacramentorum Dei. Lex 25. quos sciunt. et qui hunc dolum fecerint. nisi infra tertium diem ipsos defensores. . quae ibi reperta fuerint. et bannitis. sub vigintiquinque librarum Imperialium poena. Potestas. et vicinia tam Burgi. praedicti suppositi perpetuo carceri mancipientur. sicut coguntur fures. vel Rector. (22)Teneatur insuper Potestas. et Fidei Christianae.infra quindecim dies postquam fuerint capti. seorsum a latronibus. aut aditum aliquem introire pro haereticis capiendis. seu locum aliquem ne capiatur. et receptatores. fiant capientium. tamquam vere latrones. vel eorum sociis consilium. et homicidas animarum. quam Civitatis librarum quinquaginta Imperialium. juxta Legem Paduae promulgatam per Fridericum tunc Imperatorem. seu Rector quilibet omnes haereticos. in quo ipsi detineantur. et bona eorum. et Rector quilibet omnes haereticos. vel impeditionem specialem. Lex 20. publicatis bonis omnibus in perpetuum relegetur. Dioecesano. captum.et eorum haeresi facienda. (25) Damnatos vero de haeresi per Dioecesanum. et inquiratur ibidem. et domus illa.quos captos habuerit. et latrones rerum temporalium. quam in jurisdictione.

seu favorem. vel Loci habeat. Si fuerit Advocatus. vel loci quinquaginta libras Imperiales in pecunia numerata. quam Civitatis libras quinquaginta Imperialium in pecunia numerata.in quatuor libellis unius tenoris facere annotari: quorum unum commune Civitatis. et fiant auferentium. (28) Quicumque vero fuerit deprehensus dare alicui haeretico. Qui Assessor. et Inquisitores praedicti ab Apostolica sede dati. . boni testimonii viros. consilium. Lex 27. qui de haeresi fuerint infamati. et in concione publica solemniter faciat recitari. vel totam viciniam. seu Rector. et moribus diffidentes. Ipse autem Potestas contra accusatos procedat secudum Leges quondam Friderici tunc Imperatoris Paduae promulgatas. in quo haeretici capti fuerint. ut nec testamenti liberam habeat factionem. praeter aliam poenam superius. Lex 31. vel banniti. et nepotes haereticorum. seu a communi conversatione fidelium vita. et ipsorum nomina ter in anno. (27) Domus autem. nullius penitus sint momenti. vel auxilium. aut defensores. omnes illae domus similiter destruantur. jurare compellat. seu receptatores. eos dictis Inquisitoribus studeant indicare. aut plures. et nepotes haereticorum. publicentur. sit etiam intestabilis. nec causae aliquae ad ejus audientiam perferantur. seu consilia. et quartum Fratres Minores. Lex 29. vel credentes. componat Communi Civitatis. Credentes quoque erroribus haereticorum tamquam haeretici puniantur. nec in publica officia. sine ulla spe reaedificandi funditus destruatur: nisi Dominus domus eos ibidem procuraverit reperiri. et in jurisdictione Civitatis. et vicinia tam Burgi. in qua repertus fuerit aliquis haereticus. nisi auferentes fuerint in officio constituti. componat Communi Civitatis libras centum: etVilla libras quinquaginta. mittere cum eis quandocumque voluerint. Burgus autem ille. nomina Virorum omnium. alias domus habuerit contiguas illi domui. seu Rector. Nullus praeterea ei super quocumque negotio. sed ipse alii respondere cogatur. in perpetuo carcere detrudatur. ex tunc ipso iure in perpetuum sit factus infamis. et fautorum diligenter investigare. Lex 28. et inferius praetaxatam. ibi tres. secundum quod praedictis Inquisitoribus visum fuerit. Et si Dominus illius domus. Quod si forte Judex extiterit. eosque ad aliquod officium publicum. vel ad eligendos aliquos ad hujusmodi. quam incurrat. et in domibus illis adhaerentibus. si eis videbitur.Lex 26. et alium Dioecesanus. ejus patrocinium nullatenus admittatur.quod si quos occulta conventicula celebrantes. unum de Assessoribus suis. (30)Teneatur quoque Potestas.vel bona eorum. seu Rector. vel fautores haereticorum. quam Civitatis libras quinquaginta. defensorum. quod si quos ibidem haereticos sciverint. filios. Lex 30. praeter notam infamiae perpetuae. et vicinia tam Burgi. quem elegerit Dioecesanus si fuerit praesens. vel inventi. ejus sententia nullam obtineat firmitatem. Et insuper Dominus Domus illius. seu consilium nullatenus admittere futurum. (29)Teneatur insuper Potestas. quam si non solverit. vel haeretica. vel haereticae. nec ad testimonium admittatur. et bona. atque districtu. et tertium Fratres Praedicatores. (31) Teneantur praeterea Potestas. quae fuerint inventa in domo illa. Si Tabellio instrumenta confecta per ipsum. et receptatorum. nec ad haereditatis successionem accedat.

vel occupatis consignandis. quae occasione haeresis factae fuerint. postquam accusatio facta fuerit. seu inventa. (35)Si quis autem de caetero aliquod istorum Statutorum aut Constitutionum attentaverit delere. eum maleficii banno supponat. si fuerit praesens. . seu Rector infra decem dies sui regiminis syndicare praecedentem proxime Potestatem. vel Loci: secunda in favorem. quam si exigere non potuerit. quemcumque Dioecesanus. per tres Viros Catholicos. atque punire in libris quinquaginta Imperialium in pecunia numerata. et eorum complices editis continentur. vel alterius cujuslibet a syndicatione fuerint absoluti.neque per concionem. vel Rectorem. sicut Dioecesano. Lex 34. alioquin pro his omnibus. non obstante si per aliquam licentiam consilii. conditum vel condendum. et fideles. vel ejus Vicarius. sicut inferius continentur. vel Loci. aut condendo. et etiam in aliis locis extra Civitatem suam. neque per consilium.(32)Teneatur Potestas. qui pro tempore fuerit in illa Civitate. ad haec peragenda fideliter assignare. et in rebus inventis. vel mutare. in omnibus. qui tunc negotia ipsa peregerint: tertia ponatur in aliquo tuto loco. aliquo tempore valeant relaxari. (33) Omnes autem condemnationes. Lex 37. et donec solvant. et insuper teneatur unum de Assessoribus. aut ingenio. infra decem dies. electos ad hoc per Dioecesanum. quae omiserint. et dicti Inquisitores haereticorum voluerint. vel poenae. et ejus etiam Assessores. secundum quod dictis Dioecesano. seu abradere penitus de Statutis. delere. non obstante hujusmodi divisioni Statuto aliquo. Lex 32. quae per dictos Officiales fuerint occupata. et in medio sui regiminis. et expendenda per consilium in favorem fidei. banno maleficii supponere. de quibus superius dicitur. nisi solverit duplam dictae pecuniae quantitatem. et condemnationes omnes in pecunia numerata infra tres menses exigere. (38)Caeterum teneatur Potestas. teneatur eum tamquam defensorem haereticorum publicum.vel Capitularibus communis. et singulis syndicetur. haec Statuta. seu Rector omnia bona haereticorum. Lex 35. (36)Teneatur sane Potestas. (34) Teneatur insuper Potestas. seu Constitutiones. neque ad vocem populi ullo modo. (37) Jurabunt autem praedicti tres Viri bona fide syndicare praefatos de omnibus supradictis. et mutare pro tempore. vel Loco. et punire ipsos si excesserint. sine auctoritate Sedis Apostolicae speciali. seu Rector in destructionem domorum. et condemnationibus faciendis. secundum formam praescriptam perpetuo publice infamare. et ad haereticos extirpandos. et Legibus quomodolibet obviare: et in principio. et per Fratres Praedicatores. et Inquisitoribus videbitur reservanda. condito.seu Rector cujuslibet Civitatis. Potestas. et expeditionem Officii detur Officialibus. et Leges in publica concione solemniter facere recitari. seu Inquisitoribus. et eos qui solvere non poterint. seu Rector. diminuere. et Legibus contra haereticos. Una pars deveniat in Commune Civitatis. de quo eximi non valeat. haec omnia exequi cum effectu. et singulis. inveniatur contradicere istis Constitutionibus. sicut inferius continetur. si eis visum fuerit opportunum. quae in Statutis istis. et dividere illas. Lex 33. et Minores de omnibus his. et fautorem. quodcumque Statutum. et dividendis. Lex 36. et cogere restituere de propria facultate. seu Statutis. in carcere detinere. vel Locum. seu Constitutionibus. et condemnationes pro his exactas dividere tali modo. et Fratribus supradictis visum fuerit expedire.

quartum apud Fratres Minores. et Leges. cum omni sinceritate serventur. in quatuor voluminibus unius tenoris debeant contineri : quorum unum sit in Statuario communis cujuslibet Civitatis.tempore aliquo auctoritate Sedis Apostolicae conderentur. Porro haec omnia Statuta. . et si quae aliae contra haereticos. et eorum complices.ne possint per falsarios in aliquo violari. secundum apud Dioecesanum. seu Constitutiones. Pontificatus nostri anno nono.Lex 38. tertium Fratres Praedicatores. Datum Perusii Idibus Maji.