You are on page 1of 34

Örgütsel Davran Dersi

letme ve yönetim ili kisi Yönetim ve davran ili kisi Davran bilimleri ve i letme ili kisi

letme ve yönetim
letmeler belli amaçlar gerçekle tirmek için üretim faktörlerinin uyumlu biçimde bir araya getirilmesi sonucu ortaya ç kar. ‡ Yönetim ise belli hedefleri gerçekle tirmek için bir araya gelmi insanlar n grup olarak faaliyeti ve sosyal ili kileridir. ‡

Yönetsel etkinlik(verimlilik)

‡ Psi ik yön beden ile ruhsal ili kiyi ele al rken sibernetik ise canl varl klar n haberle me ve kontrol sistemleri ile bilgi i lem sistemlerinin kar la t rmal ele al nmas d r . ‡ nsan davran lar n n ise sibernetik organik ve psi ik yönleri vard r.Yönetim ve Davran ‡ Yönetim insan davran lar ile ilgilidir.

.B.Davran Bilimlerinin Di er Bilimlerle ili kisi D.

‡ Bireysel farkl l k ve benzerliklerin nedenleri sonuçlar üzerinde durur. ‡ Ö renme. zeka. yetenek duygular gibi psi ik süreçlerin nas l olu tu unu ve davran lara nas l yans d n ara t r r. tutum. ‡ Uyar c tepki (U-T) ili kisini ara t r r. .Psikoloji ve Davran Bilimleri li kisi ‡ Psikoloji insan davran lar n inceler.

Sosyoloji ve Davran Bilimleri li kisi ‡ Sosyoloji iki veya daha çok insan. Psikoloji Sosyoloji nsan nsanlar . semboller ülküler ile teknoloji aras ndaki ili kilere odaklan r. ‡ nsanlar n sosyal çevresi ayr nt l olarak incelenir. ‡ Toplumlar n üretti i de erler. grup aras ndaki kar l kl ili kileri inceler.

Antropoloji ve Davran Bilimleri li kisi ‡ Geçmi insanlar n ya ay biçimlerini. teknolojiyi inceler. kulland klar araç gereçleri. uygarl k kal nt lar o toplumda ya am insanlar n biyolojik yap lar incelenir. . ‡ Fosiller ve arkeolojik kaz lar yoluyla toplumun kültürü. ‡ Antropoloji ile geçmi toplumun yap s incelenerek günümüz uygarl klar n n dayand kökenler ortaya konulur.

alanlara odaklanan bu yöntemler daha sonralar reklam ve pazarlama çal malar na kaym .Örgütsel davran ve yönetim ‡ Psikoteknik yöntemler personel tedarikinde önemli bir unsur olmu tur. grupsal ili kiler. çal anlar n güdülenmesi. ki ilik ve yetenek belirleyici testlerle daha nitelikli eleman bulma yoluna gidilmi tir. çal malar na kadar uzanm t r. ‡ Zeka. . tatmini ba l l klar n n art r lmas i devir h zlar n n dü ürülmesi vb. inanç ve tutumlar n belirlenmesi. ileti im vb. ‡ Önceleri daha çok personel seçimi.

Bölümü ve Uzmanla ma ‡ 18.Sanatkarl a dayal üretim 2. Kitlesel üretim Çal an n üretimin bütün ad mlar nda yer ald üretim biçimi Çal an üretimde uzman oldu u sadece bir ad mda yer ald üretim biçim ‡ Sonuç olarak i bölümü ve uzmanla ma ile daha yüksek etkililik ve verimlilik elde edilerek ç r aç lm oldu. ekonomisti olan Adam Smith toplu i ne üreten bir i letmeyi gözlemleyerek iki unsur ortaya koydu: 1. .yy.

sonlar nda endüstri devrimi ile ba lar ‡ Mü teri ihtiyaçlar n nas l daha iyi tatmin ederiz aray lar n n ba lad dönemdir. yy. 19.Örgütsel davran anlamada yönetim yakla mlar ‡ Süreç. ‡ Fabrika sisteminde büyük gruplar halinde çal maya ba lam çal anlar büyük sosyal problemler ya amaya ba lam lad r ‡ Yöneticiler i ve çal an uyumunu art rmaya odaklanma zorunda kalm lard r. ‡ Küçük ölçekli. atölye tipi üretim yerlerini makinele mi daha büyük ölçekli üretim ald i letmeler ortaya ç km t r. .

W.Bilimsel Yönetim (F.Taylor) ‡ 1800 lü y llar n sonunda F. Taylor taraf ndan ortaya at lm t r ‡ Verimlili i art rmak amac yla i ve insan aras nda ili kilere odaklan r. ‡ nformel kurallar n yerini bilimsel bilginin almas amaçlanm t r.W. ‡ lerin en optimum ekilde yap lmas için her bir i üzerinde harcanan zaman ve hareketi mümkün oldu unda azaltmak amaçlanm t r .

s tma kland rma çal malar n n geli tirilmesi üzerinde durulmu tur. ‡ Daha sonra bu çal malar F. ‡ Yeni i metotlar n bütün çal anlara benimsetmek ö retmek. ve L.F. ± Hangi metodun en iyi oldu unu görmek için farkl metotlar denemek. Taylor ‡ Daha iyi performans göstermek için i lerin yap lmas nda yeni yöntemler geli tirmek ± le ilgili zaman ve hareket bilgilerini detayland rmak. Gilberth geli tirmi tir. ‡ lerle becerileri (çal an) uyumlu hale getirmek ‡ Performansa dayal adil bir ücret sistemi kurmak. araç gereç. Yap lan çal malarda i yerinde yorgunlu a neden olan makina. .W.

.Bilimsel Yönetimle ilgili Problemler ‡ Taylor yakla m ile üretim ç kt s nda art olmu fakat bunu çal anlar payla mam t r. ‡ Uzmanla ma s k c bulunmu bu durum çal anlarda bilimsel yönetim metotlar na güvensizli e sebep olmu tur. ‡ Çal anlar n performansa zorlanmas na yöneticiler üretim bantlar ve makinelerle kar l k vermeye ba lam lard r.

muhasebe yönetim diye i levlere göre incelemi tir. teknik. ‡ Personele adil ve objektif muamele edilmelidir. ‡ Merkezi bir yönetim anlay benimsenmelidir. yürütme koordinasyon ve denetim diye fonksiyonlara ay rm t r. ‡ Yetenek ve tecrübeye göre uzmanla ma sa lanmal d r. ‡ Ayr ca i letmeyi de ticari.Henri Fayol ‡ Fayol yönetimi ilk kez fonksiyonlar na göre ele alan dü ünürlerdendir. . örgütleme. ‡ Çal anlara yetki ve sorumluluk verilmelidir. ‡ Ödüllendirme ve cezaland rma sistemi kurulmal d r. finans. Buna göre Fayol yönetimi planlama. ‡ Kumanda birli i ilkesi ile her ast n sadece bir yöneticiden emir almas n sa lanmal d r.

Kurt Lewin in Önderlik Çal mas ‡ Çal ma çocuklar üzerinde yap lm t r. ‡ Çocuklara maske yapmada liderlik edilmi tir. ‡ Demokratik yönetim anlay nda ise hem verimlilik hem de kalite yükselmi tir. ve otoriter önderlik. . bilgi verilmemi herkes serbest b rak lm t r. ‡ Otoriter tarzda çocuklara emirler verilmi buna göre üretim beklenmi tir ‡ Serbest tarzda i birli i yap lmam . serbest. ‡ Demokratik önderlik tarz nda kat l m esas al nm yönlendirme ve i birli i yap lm duygusal yönden kayna ma sa lanm t r. ‡ Bunun sonucunda otoriter liderlikte verimlilik yüksek fakat kalite dü ük olmu serbest liderlikte hem verimlilik hem kalite dü ük olmu tur. ‡ Üç tür önderlik tipi esas al nm t r:Demokratik.

Bürokrasi modeli(Max Weber) Yaz l kurallar ve standartlar belirlenmeli dir Görev ve roller aç kça tan mlan mal . Bürokrasi Yetkinin hiyerar isi aç kça belirlenm elidir Seçme ve de erlendir me sistemi ödüllendirm e adil olmal .

‡ Standart üretim süreçleri (SOP) ve i letme üretim normlar kurallara ba lanmal d r. ‡ Görevler aç kça tan mlanmal ki çal anlar kendilerinden beklenenleri bilsin.Weber ilkeleri ‡ Otorite çal anlar n eylemlerini ortaya koymas na arac l k eden bir güçtür. ‡ Pozisyonlar sosyal ili kilere göre de il performansa göre belirlenmelidir. ‡ Çal anlar kimin yetkisinde olduklar n kime rapor vereceklerini aç kça bilmelidir. .

Howthorne ara t rmalar ‡ Elton mayo taraf ndan Western Elektrik irketinde yürütülen bir dizi ara t rmalard r. ‡ Acaba k iddetinde art -azal ile verimlilik aras ndaki ili ki var m d r ‡ Acaba çal ma saatlerinin azalt l p dinlenme süreleri art r lmas ile fiziksel yorgunluk ve i verimi aras ndaki ili ki var m d r ‡ Te vikli ücret sistemi ile üretim art r labilir mi .

çal anlar n ruhsal ve duygusal yap s üzerinde olumsuz etkileri olmu tur.Yankee City Ara t rmas ‡ Teknolojik de i im ile davran aras ndaki ili kileri ortaya koyan bir ara t rmad r. ‡ Sosyal ve teknolojik sistemlerde meydana gelen de i imler sonucu insan gücü. . ‡ Bu durum çal anlarda prestij ve statü kayb na neden olmu . eme i ve becerisine olan gereksinim azalm t r.

‡ Tawistock ara t rmas ise kömür madenlerinde yap ld . tatmin duygular nda azalma oldu u görüldü . Ba lang çta küçük-ayr gruplar halinde çal an i çiler 50 ki ilik grup halinde bir araya getirildi. Model diken çal anlar için en iyi yöntemin dikimde tam yetki ve kararlara kat l mda oldu u gözlendi.Harwood ve Towistock Enstitüsü ara t rmalar ‡ Harwood ara t rmalar nda üç tür yönetim yakla m sunuldu. ‡ Sonuç olarak i çilerin tutum ve davran lar yönünden ba l l k ilgi.

‡ Mazlowun ihtiyaçlar hiyerar isi. Mazlow insan n ceza ve ödül gibi harici güdülerle de il. iç ihtiyaç program ile motive oldu unu savunur. Ba ka bir ifade ile bireyin güdülenmesinin temelinde ihtiyaçlar vard r. .

uyku . kabul görmek. Susuzluk.Kendini Gerçekle tirme Geli im Bir i i ba ar ile tamamlama tibar Kendine sayg Ba ar Statü Tan nmak Sosyal Aidiyet. Sosyal hayat Arkada l k ve Sevgi Emniyet Tehlikeden korunmak Psikolojik htiyaçlar Açl k.

HERZBERG MODEL . Herzberg i ortam nda motive edici ve durum koruyucu (hijyenik) etmenleri ay rm t r... MOT VATÖRLER Ba ar Tan nma lerleme in Kendisi Sorumluluk Büyüme H JYEN FAKTÖRLER irket Politikas Teknik Gözetim Ki ileraras li kiler Ücret i Güvenli i Ki isel Ya am Çal ma Ko ullar Makam 24 .

‡ X tipi otoriter ve müdahaleci. Y tipi demokratik ve kat l mc d r. ‡ Yöneticilerin bir k sm X (klasik). di er insanlar alg lama biçimine ba l d r.Douglas McGregor n X-Y yakla m ‡ Örgütte yöneticilerin davran lar . . bir k sm Y (modern) yakla m n gösterirler.

‡ Örgüt amaçlar na yönelmeleri için denetim ve ceza gerekir. oyun oynamak kadar do ald r. ‡ Sorumluluk almaktan kaçarlar. ‡ Ekonomik güdüler önemlidir. ‡ nsan n zihinsel potansiyelinden s n rl ölçüde yararlan l yor. ‡ Ki ilik ve sayg nl k için sorumluluk pe indedirler.X-Y kuram ‡ Ortalama insan çal may sevmez. ‡ Çal mak. ‡ Yönetmekten çok yönetilme e ilimindedirler. ‡ Oto-kontrolle örgüt Otoamaçlar na ula abilirler. ‡ Yarat c l k gücüne f rsat verilmelidir. .

V. duygular ve kar l kl ili kilerdir. Buna göre. ‡ Bu üç faktörden birinde olacak de i iklikler di er iki faktörü de etkileyecektir. ‡ li kiler dengeye gelene kadar ya da grupsal ba l l k olu ana kadar devam edecektir.G. Faaliyetler Duygular li kiler . ‡ Modelde üç ö e vard r: faaliyetler. ‡ Homans do al ba l l n nedenlerini ara t rarak bir model geli tirmi tir.Homans n nsan grubu yakla m ‡ Yöneticiler örgütte olu an do al gruplardan onlar kontrol edemeyecekleri dü üncesiyle çekinirler.

± ± ± ± Sistem 1: istismarc otokratik (sömürücü otoriter) Sistem 2: yard msever otokratik (babacan otoriter) Sistem 3: kat l mc (dan mal ) Sistem 4: demokratik (kat lmal ) ‡ Verimi yüksek gruplar Sistem 3 ve 4 tipi yönetimdedir.Rensis Likert in Sistem 1 Sistem 4 yakla m ‡ Yönetici davran lar 4 grupta toplan r. astlar ile ilgilenen. . yüksek i ba ar m n amaç edinen ve etkili gruplar kurabilendir. ‡ En iyi ba ar gösteren lider.

kullanmaya çal r Daima . Astlara güvenmez Yok Sistem 2 Yrd.Rensis Likert in Sistem 1 Sistem 4 yakla m Sistem 1 s. taatkar bir güven Fazla serbest hissetmezler Sistem 3 Kat l mc K smen Sistem 4 demokratik Tam güven Liderlik de i keni Astlara güven Astlar n alg lad serbesti Üstün astlarla ili kisi Oldukça serbest Tam serbesti Nadiren fikir al r Bazen Genelde al r.ot.ot.

Rensis Likert in Sistem 1 Sistem 4 yakla m ‡ Ba lant Halkas Kuram ± Her üst kendi astlar na dan arak karar verir. . Böylece astlar yukar da verilen kararlara kat lm olurlar.

Ekip çal mas tipi ‡ 9. e yönelik .9. Liberal (c l z) tip ‡ 1.Robert Blake ve Jane Mouton un iki boyutlu yönetim kafesi ‡ Ki ileraras ili kilere yönelik olma ve ‡ Üretime yönelik olma kriterlerine göre bir matris olu turulur.1. Sosyal klüp tipi ‡ 9.1.9. Bu iki konuya yakla m na göre liderlerin s n flanmas ‡ 1.

5.9.9. 1. 5. Üretime yönelik olma .1.1.Blake ve Mouton un iki boyutlu yönetim kafesi 1. Ki iler aras ili kilere yönelik olma 9. 9.

.Blake ve Mouton un iki boyutlu yönetim kafesi ‡ zenginle tirme ve astlar n kararlar kat lmas durumunda ekip çal mas liderlik tipi (9.9) daha etkili olur.

K s tlay c güç K s tlay c güç Sürekli güçlerin gücünü azaltmaya çal an aç k-gizli dü manl k besleyen i letmeye kar kay ts z güçlerdir Sürükleyici güçleri art r p k s tlay c güçleri azaltmak ancak e itim ve geli tirme faaliyetleri ile olur. Sürükleyici güç ‡ 2. Sürükleyici güç Örgütsel amaçlar gerçekle tirmek için görevi ba lat r ve yürütür .Kurt Lewin in Güç alan analizi ‡ Örgütte ki tür Güç vard r ‡ 1.