ULAT HINGGIL SA FORUM SA ISPELING Ang Pambansang Lupon sa Wika at Salin, National Commission for Culture and the

Arts (NCCA) ay nagtaguyod ng forum sa ispeling na naganap noong 13 Agosto 2005, 2 Marso 2006, at 21 Abril 2006 na dinaluhan ng mga kinatawan ng samahang pangwika, kagawaran sa Filipino, sentro sa pananaliksik, at Komisyon sa Wikang Filipino, mga guro, mga manunulat, mga editor, at mga masugid na alagad ng wika. Natuon ang talakayan sa mga suliraning dulot ng mga bagong titik sa alpabetong Filipino at ng modernisasyon sa buhay at wika ng mga Filipino, bagaman pumasok din sa pag-uusap ang ilang lumang suliraning nangangailangan ng higit na malinaw na pasiya. Narito po ang mga napagkasunduang tuntunin sa pagbaybay na resulta ng tatlong serye ng forum: 1. Hinggil sa mga Bagong Hiram na Salita 1.1 Baybayin alinsunod sa paraan ng wikang Filipino ang mga bagong hiram na salita, maliban sa sumusunod na kaso: 1.1.1 Pangngalang pantangi. Halimbawa, Shih Huang Tih, Washington Circle, Shinjuko, Czech, National Basketball Association, Halili Beer, Victoria Peak. 1.1.2 Teknikal o siyentipikong salita. Halimbawa, carbon dioxide, chemotherapy, green house effect, pizzicato, sodium glutamate, varicose, x-ray. 1.1.3 Salitang may natatanging kahulugang pangkultura. Halimbawa, bolshoi, feng shui, geisha, gourmet, jazz, joie de vivre, kibbutz, mardi gras, pizza. 1.1.4 Malayo na ang anyo sa orihinal kaya mahirap makilala o nagiging kakatwa ang anyo kapag binaybay sa Filipino. Halimbawa, ³jeywoking´ (jaywalking), ³rendevu´ (rendezvous), ³saykayatrist´ (psychiatrist), ³klu´ (clue), ³oderv´ (hors d¶euvre), ³feris wil´ (ferris wheel), ³pastits´ (pastiche), ³montadz´ (montage). 1.1.5 Kilala na sa orihinal at banyagang anyo ng mga hiram na salita. Halimbawa, box, cat, coke, duty-free, exit, faux pas, fax, file, jai alai, jogging, mall, save, shabu, shop, stop, store, taxi, whisky, x-rated. 1.2 Sa pagbaybay ng mga salitang hiram na naglalaman ng alinman sa 11 tunog patinig sa Ingles, piliin ang pinakamalapit sa tunog at anyo ng palabaybayang Filipino. Halimbawa, drayb (drive), geyt (gate), istandardiseysiyon (standardization), layt (light). 1.3 Inihihiwalay ng gitling ang panlapi sa hiram na salita. Halimbawa, mag-delete, i-delete, nag-hot oil, i-salvage, mag-email-han. Iwasan ang gitlapi kapag ginagamit na pandiwa ang mga hiram na salita at hindi binago ang baybay. Ngunit kung hindi maiwasan ang gitlapi, baybayin sa Filipino ang hiram na salita. Halimbawa, dumelit, hinat-oyl, sinalveyds, inimeyl. 2. Hinggil sa mga Bagong Titik 2.1 Gamitin ang mga titik F, J, V, at Z sa mga bagong hiram na salita at binaybay sa Filipino. Halimbawa, forum, futbol (mula sa Espanyol), jet, javelin, visa, varayti, ziper, zigzag. 2.1.1 Gamitin din ang mga titik F, J, V, at Z sa mga salita mulang katutubong wika ng Filipinas na may ganitong mga tunog. Halimbawa, Ifugaw, Ivatan, laji, vihud, zakat. 2.1.2 Hindi na kailangang gamitin ang mga titik F, J, V, at Z sa mga hiram na salita na matagal nang binaybay alinsunod sa 20 titik ng abakada. Halimbawa, alpabeto (alfabeto), bapor (vapor), baso (vaso), birhen (virgen), bisyon (vision), dyaket (jacket), dyambol (jump ball), dyanitor (janitor), dyip (jeep), dyunyor (junior), opisyal (oficial), piyansa (fianza), pondo (fondo), pormal (formal), sapatos (zapatos), sapiro (zafiro), sarsuwela (zarzuela). Mahalagang patnubay sa pormalisasyon ng mga lumang hiram na salita at binaybay sa akakada ang mga diksiyonaryo nina Jose Villa Panganiban at Vicassan. 2.1.3 Hindi rin kailangang gamitin ang mga titik F, J, V, at Z sa bagong hiram na salita kung deribatibo o nagmula lamang ito sa isang salita na matagal nang

hiniram. boksing (mula sa Espanyol na boxear). juniper. kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salita. gamitin ang Espanyol na heneriko (generico) sa halip na pa-Ingles na dyinerik (generic). gamitin ang DY alinsunod sa paraang abakada noon kapag may ganitong kaso. alinsunod sa bigkas nito sa salita. quartz.3. desgrasya . taksonomiya (taxonomia).´ kompanya (compañia) sa halip na ³kumpanya. jar. sínikó (cinico). komedya (comedia) sa halip na ³kumedya. jam.´ Miyerkoles (Miercoles) sa halip na ³Myerkules. heringgilya (jeringuilla). 2. teksto (texto). kumbulsiyon (convulsion). hawla (jaula). rebisyon (revision) dahil mula lamang ito sa matagal nang hiram na bisyon. pinya (piña). saykel (cycle). hayjak (hijack). Halimbawa. queen. 3. korni (corny). keso (queso). jinggel (jingle). bilang pagsunod sa palabigkasang Filipino.2 Hindi rin ito ginagamit sa mga hiram mulang Ingles na may titik G ngunit tunog J. cinema. kumbersasyon (conversacion). mikser (mixer). Halimbawa. kwintuplet (quintuplet).3. Halimbawa. exit. silinder (cylinder). kontrol (control). alinsunod sa bigkas nito sa salita.1 Ang C ay nagiging S o K.´ kongreso (congreso) sa halip na ³kungreso. sigarilyo (cigarillo).1 Hindi ito ginagamit sa mga hiram mulang Espanyol na may titik J ngunit tunog H. kumbensiyon (convencion). kumbiksiyon (conviccion). (confianza). jakpat (jackpot). iskuwirel (squirrel). 2. eksodo (exodo). seksuwal (sexual). iskuwad (squad). gaya sa kaso ng N na nagiging M. Halimbawa. quarter. kumbida (convidar). isang solusyon ang paggamit ng katumbas na salita mulang Espanyol. 2. 3. korona (corona). pormalismo (formalismo) na mula lamang sa porma/pormal. seks (sex). kinse (quince). taxi. Q. 2. sipres (cypress) .´ kontrobersiya (controversia) sa halip na ³kuntrobersya. hustisya (justicia). kanyon (cañon). Halimbawa. 2. kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salita.´ tradisyonal (tradicional) sa halip na ³tradisyunal.´ nasyonal (nacional) sa halip na ³nasyunal. gamitin ang Espanyol na heograpiya (georafia) o heolohiya (geologia) sa halip na pa-Ingles na dyiyografi (geography) o dyiyolodyi (geology). 2. Halimbawa. Halimbawa. kumpisal (confesar). ekspedisyon (expidicion). kerida (querida).1 Nagiging U lamang ang O kapag napalitan din ang kasunod nitong katinig. siyudad (ciudad). El Niño. kontemporari (contemporary). senyora (señora) 2. telex.2 Panatilihin ang E sa pagbaybay ng salitang hiram. leksikograpiya (lexicograpia). Halimbawa. adyenda (agenda). Halimbawa. status quo.3. tax. eksibit (exhibit). techno. korporal (corporal).´ koryente (corriente) sa halip na ³kuryente.1 Panatilihin ang titik O sa pagbaybay ng salitang hiram. kudeta (coup d¶etat).1. niña bonita.2. kinta (quinta). banyo (baño). eksperimento (experimento). hepe (jefe).2 Ang Q ay nagiging KW(KUW) o K. kumbersiyon (conversion). kumboy (convoy). Sa halip.4 Ang X ay nagiging KS kapag binabay sa Filipino ang hiram na salita.2 Gamitin lamang ang J sa mga bagong hiram na salita na may orihinal na tunog (dyey) at titik J. kumbinsi (convencer). Halimbawa. Halimbawa. kimika (quimica). kumbento (convento). cable. mardyin (margin).´ politika (politica) sa halip na ³pulitika. kumporme (conforme).´ 3. kinteto (quinteto). kumpiyansa. ekspres (express).´ opisyal (oficial) sa halip na ³upisyal. teksbuk (textbuk). Halimbawa.2. gamitin ang heneral (mula sa Espanyol na general) para sa ³Heneral Garcia´ sa halip na baybaying dyeneral (ang Ingles na general). Hinggil sa Pagpapalit ng U sa O at I sa E 3. kilo (quilo). donya (doña). at X sa mga salitang hiram na hindi binabago ang baybay. badyet (budget). hardin (jardin). x-ray. coño.3 Ang Ñ ay nagiging NY kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salita. asido (acido). ekstra (extra). judo.3 Gamitin ang C. madyik (magic). eskema (esquema). kumpirmasyon (confirmacion). Kung nag-aalinlangan sa ganitong pagbaybay. dyin (gin). Ñ. jornal (journal). mañana.3. dyenereytor (generator). kumperensiya (conferencia). sirko (circo). kahon (cajon). eksperyensiya (experiencia). 2. Halimbawa.

tsina (china). idealismo.´ eskandalo (escandalo) sa halip na ³iskandalo. ley (lei). bayle (baile). 5.1 Maaaring uriin ang mga patinig sa malakas (A. SH.´ estropa (estrofa) sa halip na ³istropa. asotea 6.2 Nagiging K ang CT kapag binabaybay sa Filipino ang hiram na salita. poeta. teatro. yerba (hierba). Hinggil sa mga kambal-patinig sa mga hiram na salita mulang Espanyol 6. Halimbawa: 6. brush. gramar (grammar). treynta (treinta).1.1 Tanggalin ang isa sa dobleng katinig kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salita. ship. tseke (cheque).1. shop. disgusto. 6. Zamboanga. 6. dispensa. disidente.1 Binibigkas nang buo ang dalawang malakas na kambal-patinig. flush. isleta. korek (correct). 6.2. chop. meryenda (merienda).1.2. 6.1. paysahe (paisaje). heolohiya. baryo (barrio).1. loa.4 (EO) estereo. suspets a (sospecha). backlash. 6.1.1 Naging TS at SY na ang CH at SH sa ibang matagal nang hiram na salita. 6. chit.2 Napapalitan ng Y ang mahinang I at ng W ang mahinang U sa kombinasyon ng mahina at malakas na patinig.1. yero (hierro). CT 5. syorpet (sure fit). baterya (bateria). letse (leche).1. poesiya.´ estrikto (estricto) sa halip na ³istrikto. artifak (artifact). iskiyerda (isquierda) 4. 5.1. flashlight.3 (EA) idea. adik (addict).2. kontemporaneo. Halimbawa: 6. crash. tsismis (chismear). torneo.1. reyna (reina).´ estorbo sa halip na ³istorbo.1.´ Tandaan lamang na totoong I at hindi E ang nasa sumusunod na salitang hiram: diskriminasyon (discriminacion).1. shampoo. koreo. abstrak (abstract). teorya. toothbrush. Dahil dito. Setyembre (septiembre). Halimbawa. maliban sa maís (maíz) at país na may tuldik.6 (OE) poema.1 (AI) ayre (aire). Halimbawa. 6. U). tsapa (chafa). impak (impact). tsaperon (chaperon). ideal. realidad. biskotso (bizcocho).1 Panatilihin ang orihinal na baybay ng mga bagong hiram na salita na may digrapong CH at SH. Halimbawa. enrolment (enrollment). kinyentos (quinientos). teolohiya. swits (switch). tsitsa (chicha).´ estasyon (estacion) sa halip na ³istasyon. 5. buletin (bulletin.´ estruktura (estuctura) sa halip na ³istruktura. Hinggil sa mga Katinig na Inuulit 4.5 (OA) boa. syuting (shooting). tsampaka (champaca). 6. yelo (hielo).´ estandardisasyon (estandardizacion) sa halip na ³istandardisasyon. workshop. memorya (memoria). flush drive.2. paysano (paisano). bayna (baina). trahedya (tragedia).´ deskarga (descarga) sa halip na ³diskarga. cherry. maliban sa seis/ sais. cheese.1.1. 6. kontrak (contract).4 (IE) baryedad (variedad). neon. baylarina (bailerina). patern (pattern).1. maestro. Nobyembre (noviembre). may dalawang pangkalahatang tuntunin ang pagbaybay sa kambal-patinig. O) at mahina (I. Hinggil sa mga Digrapong CH. disposisyon (disposicion). Disyembre (diciembre). E.1. leon.(desgracia) sa halip na ³disgrasya. parakayda (paracaida). shell. . Gaeliko (gaelico). spinach. video.1. tsuper (chofer). sitsaron (chicharron).1.1 (AE) aerodromo.1. Halimbawa.2 (AO) aorta. disimulado. paranoya (paranoia). 6. at iba sa boletin ng Espanyol). distribusyon (distribucion).2 (IA) barberya (barberia). barya (varia). real.3 (EI) beynte (beinte). ambush. serye (serie). beysbol (beisbol).

bahiya (bahía). kuwerdas (cuerdas). tuwerka (tuerca). puwesto (puesto). serbisyo (servicio). kuwalipikasyon (cualificacion). awto (auto). nasyon (nacion). guwapo (guapo).buweno (bueno). biyograpiya (biografía).2. . 6.1. seryo (serio) sesyon (sesion). hawla (haula bagaman may gumagamit dito sa anyo nitong haula at may tatlong pantig). paraplehiya (paraplejía). euforya (euforia). isinisingit ang Y o W sa kambal-patinig sa mga sumusunod na kaso: 6. siyentipiko (cientifico). bawtismo (bautismo). lehiyon (legion). nuwesto (nuestro). eukalipto (eucalipto) bagaman binibigkas ang mga ito na ³yufemismo. biyuda (viuda). nasyonal (nacional). karwahe (carruaje). buhiya (bujía).´ Sa halip. rehiyon (region). dibisyon (division). Hunyo (junio). kuwidaw (cuidao). siyensiya (ciencia). liturhiya (liturgia). biyograpiya (biografia). biyolohiya (biología). biyeho (viejo).7 (UA) agwa (agua).´ ³yukalipto. kuwento (cuento). internasyonal (internacional). Hulyo (julio). awtoridad (autoridad). puwede (puede). kuwartel (cuartel). radyolohiya (radiología). diyametro (diametro). siyete (siete). konsekwensiya (consecuencia).3 Hindi nasusunod ang tuntunin blg.2. Halimbawa. relihiyon (religion). puwerta (fuerta).1.1. diyalekto (dialecto). biyahe (viaje). basyo (vacio). demonyo (demonio). duwende (duende).´ 6. pasteleriya (pastelería). manwal (manual). 6. kuwenta (cuenta). buwelta (vuelta). suwerte (suerte). Epipaniya (Epifanía). huwes (juez). buwelo (vuelo).1. episodyo (episodio). buhiya (bujía). biyolohiya (biología). kuwadro (cuadro). 6.6. komisyon (comision). Halimbawa. kaswal (casual). lehiyonaryo (legionario). puwera (fuera). ekonomiya (economía). terminolohiya (terminologia) teolohiya (teología). hinekolohiya (ginecología). sesyon (sesion). ekolohiya (ecologia).´ ³yukaristiya. ruweda (rueda). huwisyo (juicio). poswelo (posuelo). kolehiyo (colegio). guwardiya (guardia). paraplehiya (paraplejía). gaya sa Europa na dapat sanang bigkasing ³Ewropa´ o ³Yuropa. biyolohiya (biología). triyanggulo (triangulo).2 Kapag sumusunod ang kambal-patinig sa tunog na H. priyoridad (prioridad). presyo (precio). kuwatro (cuatro). komposisyon (composicion).1.3 Kapag may tuldik ang mahinang patinig sa orihinal na salita. pisyologo (fisiologo).1. Biyernes (viernes). kaya Europa ang kinikilingang baybay sa Europa. kuwarto (cuarto).6.8 (UE) entreswelo (entresuelo). tiyempo (tiempo). estatwa (estatua). kuwaresma (cuaresma). biswal (visual). diyablo (diablo). kuwadrado (cuadrado). pribilehiyo (previlegio). Halimbawa. tradisyon (tradicion). tuwalya (toalla). papeleriya (papelería). teolohiya (teología). desisyon (decision). kuwarta. lihiya (lijía).1. Miyerkoles (miercoles). 6. tiya (tía). kuwestiyon (cuestion). analohiya (analogía).9 Pansinin: Problema ang kaso ng EU.3. nobyo (novio).5 (IO) bakasyon (vacacion).2.3. at gayundin ang nagaganap sa eufemismo (eufemismo). anatomiya (anatomía). kuwelyo (cuello). estratehiya (estratehiya).1.1. edukasyon (educacion). bokasyonal (vocacional).3. diyalogo (dialogo). nuwebe (nueve). niyebe (nieve). kumbersasyon (conversacion). posisyon (posicion). analohiya (analogía). misyon (mision). diyaryo (diario). siyudad (ciudad). agwador (aguador). potograpiya (fotografía).2. Huwebes (jueves). pilosopiya (filosofía). bisyon (vicion). kondisyon (condicion). diyamante (diamante). piyansa (fianza).´ ³yuforya. muwestra (muestra). bisyo (vicio). muwebles (muebles). lawrel (laurel). kuwaderno (cuaderno). (cuarta). piyer (pier). maliban sa baúl na may tuldik sa mahinang patinig.6 (AU) awditor (auditor). diyos (dios). makiling ang gamit sa pagpapanatili sa naturang kambal-patinig. piyano (piano).2 at sa halip. diyabetes (diabetes).1. sekundaryo (secundario). giya (guia). eukaristiya (eucaristia). 6. diyes (diez). henyo (genio). suwabe (suave).2. pasyon (pasion). 6. prestihiyo (prestigio). siyensiya (ciencia). suwelo (suelo).1 Kapag nasa gitna ng una at ikalawang pantig ng salita ang kambal-patinig.

Hinggil sa wastong panghihiram sa Espanyol at sa Ingles. numero man o binabaybay. bangko at hindi ³banko´ ang katumbas ng banco. 8.4 Kapag sumusunod sa dalawa o mahigit pang katinig ang kambal-patinig. 6. 7. atraksiyon (atraccion). ala-una y medya.6. maliban sa altruísmo at altruísta na may tuldik ang ikalawang patinig. ³imahe´ sa halip na imahen (imagen) ng Espanyol o imeyds (image) ng Ingles. distansiya (distancia). Halimbawa. kongklusyon at hindi ³konklusyon´ ang katumbas ng conclusion. proteksiyon (proteccion). angkla at hindi ³ankla´ ang katumbas ng ancla. silensiyo (silencio). frekuwensiya (frecuencia). Hinggil sa paggamit ng ±NG kapalit ng ±N sa loob ng mga salitang hiram na sinusundan ng K. triyumpo (triunfo). seleksiyon (seleccion). kumbersiyon (conversion). ³aspeto´ sa halip na aspekto (aspecto) ng Espanyol. introduksiyon (introduccion). 10. ambulansiya (ambulancia). alinsunod sa pagkapangalan nito alang-alang kay Haring Felipe. ³kotemporaryo´ sa halip na kontemporaneo (contemporaneo) ng Espanyol o kontemporari (contemporary) ng Ingles. ³endorso´ sa halip na endoso ng Espanyol o indors (endorse) ng Ingles. direksiyon (direccion). Naging Pilipinas lamang ito dahil sa pag-iral ng abakadang Tagalog na walang F nitong panahon ng Komonwelt at panahon ng Hapon.2 Panatilihin ang Espanyol na Y katumbas ng at sa pagpapahayag ng oras. repleksiyon (refleccion). tendensiya (tendencia). Ngayong pinalawak ang mga tunog sa alpabetong Filipino sa pamamagitan ng pagpapasok . engkuwentro (encuentro). Hinggil sa paggamit ng ala/ alas para magpahayag ng oras. 9. 8. ³amyenda´ sa halip na enmiyenda (enmienda) ng Espanyol o amendment ng Ingles. anunsiyo (anuncio). transaksiyon (transaccion). ³dayalogo´ sa halip na diyalogo (dialogo) ng Espanyol o dayalog (dialogue) ng Ingles.1 Sa tuntuning ito. alas-tres kuwarenta y singko. ³istraktura´ sa halip na estruktura (estructura) ng Espanyol o istraktiyur (structure) ng Ingles. Ito ang patuloy na ginagamit ng mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa United Nations.intelektuwal (intellectual). pasensiya (paciencia). Pansinin na nagaganap lamang ito kapag binaybay ang oras sa halip na nakasulat sa numero. Ito ang orihinal na pangalan ng ating bansa.4 Pansinin: Laging nasisingitan ng Y ang kambal-patinig na IU at ng W ang kambal-patinig na UI. aksiyon (accion).1 Gumamit lagi ng gitling sa pagitan ng ala/alas at ng kasunod na bilang. ruwinas (ruinas). tantiya (tantear). atensiyon (atencion). kontradiksiyon (contradiccion). diksiyon (diccion). Halimbawa. ³obhektibo´ sa halip na obhetibo (objetivo) ng Espanyol o objektiv (objective) ng Ingles. mansiyon (mansion). intensiyon (intencion). impluwensiya (influencia). bibliyograpiya (bibliografía). inter-aksiyon (interaccion). imbensiyon (invencion). ala-una.1.1. ³istandardisasyon´ sa halip na estandardisasyon (estandardizacion) o istandardiseysiyon (standardization) ng Ingles. kuwestiyon (cuestion). 9. pensiyon (pension). 10. produksiyon (produccion). 9. anunsiyasyon (anunciacion). ³dekolonisasyon´ sa halip na deskolonisasyon (descolonisacion) ng Espanyol o dekoloniseysiyon (decolonization) ng Ingles. ³pesante´ sa halip na paysano (paisano) ng Espanyol o pesant (peasant) ng Ingles. Halimbawa. pronunsiyasyon (pronunciacion). Hinggil sa wastong baybay ng pangalan ng ating bansa. importansiya (importancia). kumbiksiyon (conviccion). biyuda (viuda). kongkreto at hindi ³konkreto´ ang katumbas ng concreto.3. 7. siyensiya (ciencia). tensiyon (tension). patriyotismo (patriotismo). Halimbawa. ala-1. kumperensiya (conferencia).1 Dapat ibalik sa Filipinas ang baybay ng pangalan ng ating bansa. ruwido (ruido). industriya (industria). kumbensiyon (convencion). eleksiyon (eleccion). ³subhetibo´ sa halip na suhetibo (sujetivo) ng Espanyol o subjektiv (subjective) ng Ingles. alas-dos. ³prayoridad´ sa halip na priyoridad (prioridad) ng Espanyol o prayoriti (priority) ng Ingles. konsekwensiya (consecuencia). Ito ang baybay na ginamit nina Rizal at Bonifacio sa kanilang pagsulat. alas-2.1 Iwasan ang mga salitang ³siyokoy´ o mga salita na hindi wastong Espanyol at hindi rin wastong Ingles. funsiyon (funcion). konsiyensiya (conciencia). ³respekto´ sa halip na respeto ng Espanyol o respek (respect) ng Ingles. Halimbawa.

3 Kaso ng taga/taga-. Halimbawa. salusalo na isang piging. paruparo na isang kulisap. ano-ano hindi ³anu-ano´. Iminumungkahi na pairalin sa mga teksbuk at sangguniang aklat ang paglalagay ng tuldik sa lahat ng salita bilang dagdag na tulong sa mga guro at mag-aaral hinggil sa wastong pagbasa at pagbigkas.´ Nagiging U lamang ang O sa inulit na salita kapag walang gitling at nagkaroon ng ibang kahulugan ang inuulit na salita. sino-sino hindi ³sinu-sino.5 Reduplikasyon sa salita na may maka-.4 Dulong patinig sa inuulit na salita. Marker ang kay at hindi panlapi. pasó (lumagpas sa takdang panahon ng paggamit). kay tamis sa halip na ³kay-tamis´ o ³kaytamis. ginagamit na marker para sa di-pormal na diyalogo ang pag-uulit sa ikalawang pantig ng unlapi. makakatatlo at makatatatlo. líkas (bakwet) at likás (natural). Halimbawa. Kapuwa wasto na ulitin ang ikalawang pantig ng unlaping maka.6 Paglalagay ng tuldik. haluhalo na isang uri ng pagkaing pampalamig. 11. páso (daan paakyat sa mataas na pook). makakainom at makaiinom. píto (silbato) at pitó (bilang). dapat itong ihiwalay sa kasunod na salita kapag ginamit sa parirala. Ipinapayo ang paglalagay ng tuldik para matiyak ang bigkas at kahulugan ng mga salita na may iisang baybay ngunit nagbabago ang kahulugan sa iba¶t ibang bigkas. kalikásan (natura) at kalikasán (naturalesa). 11. .ng mga titik na tulad ng F ay nararapat ding ibalik ang orihinal na baybay sa pangalan ng ating bansa.´ 11. 11. kay sigla sa halip na ³kay-sigla´ o ³kaysigla´. tagalalawigan). Sa sulating pampanitikan. Ipinapayo lamang na maging konsistent sa gagamiting anyo. Katapat ito ng que sa ekspresyong Que barbaridad! Sa gayon.1 Maaari o maari? Panatilihin ang orihinal at tumpak na maaari. Halimbawa. makakasakay at makasasakay. Walang gitling kapag sinusundan ng pangngalang pambalana (halimbawa: tagalungsod.2 Pariralang may Kay.´ halo-halo hindi ³halu-halo. May gitling ang ³taga¶ kapag sinusundan ng pangngalang pantangi (halimbawa: taga-Maynila.Sari-saring isyu sa baybay ng salitang Tagalog 11. Panatilihin ang O sa dulo ng inuulit na salita.o ulitin ang unang pantig ng salitang-ugat na nilalapian nito. Halimbawa. pasô (luad na taniman ng halaman). 11.´ salo-salo hindi ³salu-salo. pasò (sugat na dulot ng apoy). taga-Cebu). táyo (pang-abay na pangmaramihan) at tayô (tindig o panig). 11. Halimbawa.