คณิตศาสตร ม.

3 เทอม 1

-1-

บทที่ 8 อัตราสวนตรีโกณมิติ
1. รูปสามเหลี่ยมคลาย
รูปสามเหลี่ยมใด ๆ ที่มีขนาดมุมเทากัน 3 มุม เรียกวา รูปสามเหลี่ยมทีค่ ลายกัน มีสมบัติดังนี้
1. สามเหลี่ยมสองรูปจะคลายกันก็ตอเมื่อ สามเหลี่ยมคูนนั้ มีมุมเทากัน 3 คู
2. ถาสามเหลี่ยมสองรูปคลายกันแลว อัตราสวนของดานที่อยูตรงขามมุมที่เทากันยอมเทากัน

บทนิยาม

Z

C

b
A

c

a
X

B

Y

z

www ซตน์
.tha ายร
ica ้อยไ
det ทย
.org

และจาก

a b
=
x y
a c
=
x z

x

AB BC CA
c a b
=
=
นั่นคือ
= =
z x y
XY YZ ZX
a x
b c
b y
จะไดวา =
: จาก
=
จะไดวา =
y z
b y
c z
a x
จะไดวา =
c z

จากรูป Δ ABC ~ Δ XYZ
จาก

y

ดังนั้น

2. อัตราสวนตรีโกณมิติ (Trigonometric Ratio)

หมายถึง อัตราสวนของความยาวของดานของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก

เว็บ

B

c

A

จากรูป Δ ABC เปนสามเหลี่ยมมุมฉาก
AB คือ ดานตรงขามมุมฉาก
AC คือ ดานประกอบมุมฉาก
BC คือ ดานประกอบมุมฉาก

a

b

C

โดยมี C เปนมุมฉาก และ A เปนมุมที่เราพิจารณา โดยเรียกแตละดานดังนี้
แทนความยาวของดาน c
แทนความยาวของดาน b
แทนความยาวของดาน a

อัตราสวนของความยาวทั้งสามของดาน มีชื่อเรียกดังนี้
ความยาวของดานตรงขามมุม A
sin A =
ความยาวของดานตรงขามมุมฉาก

นั่นคือ sin A =

a
c

cos A =

ความยาวของดานประชิดมุม A
ความยาวของดานตรงขามมุมฉาก

นั่นคือ cos A =

b
c

tan A =

ความยาวของดานตรงขามมุม A
ความยาวของดานประชิดมุม A

นั่นคือ tan A =

a
b

) 225 AC AB BC sin A = AB 8 15 ดังนั้น cos A + sin A = + 17 17 8 17 15 = 17 23 = 17 15 8 15 cos B = 17 15 15 + ดังนั้น tan A + cos B = 8 17 1 1 = 15 ⎛⎜ + ⎞⎟ ⎝ 8 17 ⎠ = 375 136 8 17 8 tan B = 15 8 8 ดังนั้น sin B + tan B = + 17 15 1 1 = 8 ⎛⎜ + ⎞⎟ ⎝ 17 15 ⎠ = 256 255 cos A = เว็บ ไ 1.org เนื่องจาก B BC ∴BC 2.) = 17 2 − 8 2 = = 15 = tan A = sin B = ตอบ .) tan A + cos B 3.) sin A + tan B วิธีทํา A 17 8 C 17 sin B = 8 8 ดังนั้น sin B = 17 = AC2 + BC2 วาดรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ABC จะได AB2 ดังนั้น BC2 = AB2 – AC2 = 172 – 82 www ซตน์ .) cos A + sin A 2.tha ายร ica ้อยไ det ทย .3 เทอม 1 ตัวอยาง -2- กําหนดรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ABC มี Cˆ เปนมุมฉาก และ 17 sin B = 8 จงหาคาของ 1.) 3.คณิตศาสตร ม.

tha ายร ica ้อยไ det ทย .3 เทอม 1 -3- อัตราสวนตรีโกณมิติ (Trigonometric Ratio) อีก 3 อัตราสวน ซึ่งกําหนดดวยบทนิยาม ดังนี้ 1. 45° และ 60° ไดดังตารางตอไปนี้ ตารางแสดงอัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 30°. โคเซแคนตของมุม A เขียนวา cosecant A เขียนยอ cosec A คือสวนกลับของ sin A 1 นั่นคือ cosec A = เมื่อ sin A ≠ 0 sin A 3. 45° และ 60° www ซตน์ . 45° และ 60° มุม 45° 60° 30° อัตราสวน 1 2 3 sin 2 2 2 1 3 2 cos 2 2 2 3 tan 1 3 3 2 3 cosec 2 2 3 2 3 2 sec 2 3 3 cot 1 3 3 . เซแคนตของมุม A เขียนวา secant A เขียนยอ sec A คือสวนกลับของ cos A 1 นั่นคือ sec A = เมื่อ cos A ≠ 0 cos A 2. อัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 30°. โคแทนเจนตของมุม A เขียนวา cotangent A เขียนยอ cot A คือสวนกลับของ tan A 1 เมื่อ tan A ≠ 0 นั่นคือ cot A = tan A 3.คณิตศาสตร ม.org อัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 45° หาไดจากรูปสามเหลี่ยมมุมฉากหนาจั่ว ซึ่งดานประกอบมุมฉากยาวดานละ 1 หนวย และมุมที่ฐานกางมุมละ 45° 45° 2 1 45° 1 อัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 30° และ 60° หาไดจากรูปสามเหลี่ยมดานเทา ยาวดานละ 2 หนวย แลวลากเสนแบงครึ่ง มุมยอดมาตั้งฉากและแบงครึ่งฐาน 30° 30° 3 เว็บ ไ 2 60° 1 2 1 60° สรุปคาอัตราสวนตรีโกณมิตขิ องมุม 30°.

) sin 30° + cos 60° วิธีทํา sin 30° + cos 60° 1 . 2 = 1 1 + 2 2 = 1 sin 45 o + tan 45° cos 45 o 1 1 sin 45 o วิธีทํา + tan 45° = ⎛⎜ ÷ ⎞⎟ + 1 = 1 + 1 2⎠ cos 45 o ⎝ 2 2.) (sin 45°) (cos 45°) – (sin 30°) (cos 60°) sin 45 o 2.3 เทอม 1 -4- สําหรับมุมทุกมุมที่มีขนาดระหวาง 0° และ 90° ( 0° < A < 90° ) สามารถหาคาของ sinθ.org อัตราสวนตรีโกณมิติของ มุม 30 และ 60 องศา 45° จงหาคาของจํานวนทีก่ ําหนดใหตอไปนี้ 1.tha ายร ica ้อยไ det ทย .) + tan 45° 5. 1. 2 3 . 30° 2 2 3 3 sin 60° = . 2 tan 30° = tan 60° = 1 . 2 tan 45° = 1 เราทราบคาตรีโกณมิติหมดทุกขอแลว มาเริม่ ทําแบบฝกหัดกันไดเลยครับ.) 3 (tan 30° + (sin 45°) 2 ตัวอยาง 1 cos 30° = เว็บ ไ 1 .) sin 30° + cos 60° 4.) = 2 1 3 3 1 .) (tan 60°2) (tan 30°) 2 cos 45 o 3. 60° 2 1 sin 30° = cos 60° = 45° 1 sin 45° = 2 45° cos 45° = 1 . cosθ และ tanθ จากตาราง ตอไปนี้ อัตราสวน มุม 0° มุม 90° sinθ 0 1 cosθ 1 0 tanθ 0 – cosecθ – 1 secθ 1 – cotθ – – 45° 30° 30° 3 2 60° 1 – หมายถึง หาคาไมได 2 1 2 60° 1 1 อัตราสวนตรีโกณมิติของ มุม 45 องศา www ซตน์ .คณิตศาสตร ม.

13 x2 x 2 2 2 = x +5 = 132 – 52 = 144 12 ดังนั้น sin A = 13 1 และ cot A = tan A θ x 5 = 144 = 12 หนวย 1 = 12 5 = 5 12 ตอบ .) (tan 60°) 2 (tan 30°) 2 2 2 2 ⎛ 3⎞ ⎛ 1 ⎞ = ⎜ ⎟ −⎜ ⎟ ⎝ 1 ⎠ ⎝ 3⎠ 3 1 − 1 3 = www ซตน์ .org วิธีทํา (tan 60°) (tan 30°) 2 เว็บ ไ ความสัมพันธของอัตราสวนตรีโกณมิติ sin A .) 3 (tan 30° + (sin 45°) 2 1 ⎞ ⎛ 1 ⎞2 ⎛ วิธีทํา 3 (tan 30°) + (sin 45°) = 3 ⎜ ⎟ + ⎜ ⎟ ⎝ 3⎠ ⎝ 2⎠ 2 3 1 + 3 2 3 1 + 1 2 = = 3 = 3 2 3 +1 = 2 โดยที่ 3. cosec A = 1 cos A . 3 3 = 3 4. ⎞⎟ ⎝ 2 2 ⎠ ⎝2 2⎠ = 1 1 − 2 4 = 2 −1 4 = 9 −1 3 = 8 ตอบ 3 = 1 4 5.3 เทอม 1 -5- 3.) (sin 45°) (cos 45°) – (sin 30°) (cos 60°) 1 1 1 1 วิธีทํา (sin 45°) (cos 45°) – (sin 30°) (cos 60°) = ⎛⎜ . sec A = 1 tan A .tha ายร ica ้อยไ det ทย .คณิตศาสตร ม. cot A = 1 sin A tan A = cos A cos A cot A = sin A 2 2 sin A + cos A = 1 sec 2 − tan 2 n = 1 cosec 2 A − cot 2 A = 1 ตัวอยาง วิธีทํา กําหนด 13 cos A = 5 จงหาคา sin A และ cot A 5 จาก 13 cos A = 5 จะได cos A = แลวลองวาดรูป จะไดรูปดังนี้ 13 13 A จากทฤษฎีบทของพีทาโกรัส . ⎞⎟ − ⎛⎜ .

คณิตศาสตร ม. การนําไปใช วิธีทํา x sin 60 o cos 30 o = ⎛ 3 ⎞⎛ 3 ⎞ x ⎜ ⎟⎜ ⎟ ⎝ 2 ⎠⎝ 2 ⎠ 3 x ⎛⎜ ⎞⎟ ⎝4⎠ 60° = = ดังนั้น x = จะได x = 3 4 3 4 3 4 3 4 x 4 3 1 = 1 ตอบ เสาตนหนึ่งทอดเงายาว 28 เมตร แนวของเสนตรงที่ลากผานจุดปลายของเงาเสาธง และยอดเสาธงทํามุม 30° กับเงาของเสาธงนี้ จงหาความสูงของเสาธงนี้ เขียนรูปเพื่อใหเขาใจงาย ๆ ไดดังนี้ 602 ° 602 ° เว็บ ไ ตัวอยาง 3 3 และ cos 30 o = 2 2 www ซตน์ .tha ายร ica ้อยไ det ทย .3 เทอม 1 -6- ตัวอยาง จงหาคา x จากสมการ x sin 60° cos 30° = วิธีทํา จากรูป sin 60 o = 3 โจทยกําหนดให 2 1 4.org 30° 3 4 2 x 30° เงาเสาธง ยาว 28 เมตร 30° 1 3 กําหนดใหเสาธงสูง x เมตร จากอัตราสวนตรีโกณมิติเทียบความยาว 2 ดานที่เราทราบ และตองการหา ตามลําดับ ความสูงเสาธง หรือ x 1 tan 30° = = 3 เงาเสาธง หรือ 28 เมตร 1 x = 3 28 28 จะได x = 3 28 ดังนั้น เสาธงสูง เมตร 3 ตอบ .

tha ายร ica ้อยไ det ทย . / ชม.คณิตศาสตร ม. 1 6 × 60 ถารถวิ่ง 6 วินาที แลนไดระยะทาง กม. หรือ 100 เมตร = 3.1 กิโลเมตร หรือ 100 เมตร พิจารณารูปตอไปนี้ b 30° C 15° 15° C 60° 75° 30° 75° B 1 15° 15° A ground B 2 30° 3 A .600 10 ดังนั้น A และ B หางกัน 0.3 เทอม 1 ชายคนหนึ่งอยูบนหนาผาริมทะเล ซึ่งสูงจากระดับน้ําทะเลอยู 92 เมตร เขามองเห็นเรือลําหนึ่งเปนมุมกม 45° จงหาวาเรืออยูห างจากยอดหนาผากี่เมตร ตัวอยาง วิธีทํา -7- b 45° 92 m.) ตึกนี้สูงกีเ่ มตร b เว็บ ไ ตัวอยาง = tan 45° = 15° ตอบ แนวระดับสายตา 30° n B พิจารณาความเร็วของรถ คือ 60 กม.) A และ B หางกันกี่เมตร 2. 1 R 45° 2 1 ระยะหางระหวางเรือและหนาผา 45° สมมติใหเรืออยูหางจากหนาผา x เมตร ระยะหางระหวางเรือกับหนาผา จากอัตราสวนตรีโกณมิติ tan 45° = ความสูงของหนาผา x = 1 92 ดังนั้น เรืออยูหางจากหนาผาเปนระยะ 92 เมตร www ซตน์ . หมายความวา ใน 1 ชม.org วิธีทํา 1 1 ตอบ นตท.600 วินาที n ระยะทาง x กิโลเมตร เวลา 6 วินาที A ground แลนไดระยะทาง 60 กม. หรือ 3.รักสงบ ยืนอยูบนตึกหลังหนึ่ง เมื่อมองลงไปยังถนนหนาตึก เห็นรถมอเตอรไซตคันหนึ่งแลนชา ๆ ขณะที่ รถแลนถึงจุด A มีมุมกม 15° อีก 6 วินาที แลนถึงจุด B มีมุมกม 30° ถารถมอเตอรไซตแลนไปไดชั่วโมงละ 60 กิโลเมตร จงหาวา 1.

จงหาคา x จากสมการ tan 45° – cos 2 60° = x sin 45° cos 45° tan 60° tan 2 60. เสาไฟฟาสองตนสูงเทากัน อยูหางกัน 100 ฟุต ชายคนหนึ่งยืนอยู ณ จุดหนึ่งระหวางเสาไฟสองตนนี้บนแนวเสาตนเดียวกัน กับโคนเสาไฟฟาทั้งสองตน เขามองดูยอดเสาไฟฟาเปนมุมเงย 30° และ 60° จงหาวาเขายืนอยูห างจากเสาไฟฟาตนแรกกีฟ่ ุต (ตอบ 25 ฟุต) 11.กลาหาญ ยืนหางจากตึกหลังหนึง่ 165 เมตร สังเกตเห็นยอดตึกเปนมุมเงย 30° เมื่อเขาเดินไปอีกระยะหนึ่งแลว 1 สังเกตเห็นยอดตึกหลังเดิมเปนมุมเงย 45° อยากทราบวา เขาเดินเขาไปอีกประมาณกี่เมตร (กําหนดให ⋍ 0. นตท.ศักดิช์ าย สูง 5 ฟุต ยืนอยูห างเสาโทรเลข 14 ฟุต มองดูยอดเสาโทรเลขเปนมุมเงย 72° เสาโทรเลขสูงกี่เมตร (กําหนดให tan 72° = 3. คาของ x จากสมการ x 2 sin 2 45° cos ec 30° − 5 x tan 2 30° sec 60° = −1 มีคาเทาใด (ตอบ 3 และ ) 3 1 tan 60 sin 30 ° ° 14.รักสงบ ชะโงกหนามาดูรถวิ่ง มีความสูง 100 เมตร 3 ตอบ ตัวอยางแบบฝกหัด เรื่องอัตราสวนตรีโกณมิติ 1. จงหาคาของ tan 60° cos 45° 6.ภักดี ยืนอยูกลางสนาม สังเกตเห็นยอดเสาธงเปนมุมเงย 30° ถาเขาเดินไปหาเสาธงอีก 50 เมตร เขาสังเกตเห็นยอดเสา ธงเปนมุมเงย 45° ถา นตท. สี่เหลี่ยมผืนผารูปหนึ่ง กวาง 8.732) (ตอบ 69.72 นิว้ และยาว 14. นตท. จะไดวาตึกที่ นตท.3 นิว้ จงหามุมที่เสนทแยงมุมทํากับฐาน วากางประมาณกี่องศา (กําหนดให tan 59° = 1.078) (ตอบ 48.tha ายร ica ้อยไ det ทย . นตท.คณิตศาสตร ม.5) (ตอบ 48 ฟุต) 10. เงาของเสาโทรเลขตนหนึ่ง ยาว 15 ฟุต เมื่อมุมเงยของดวงอาทิตยเปน 58° จงหาความยาวของเงาเสาโทรเลขตนนี้ เมื่อมุมเงย เปน 27° (กําหนดให tan 58° = 1.092 ฟุต หรือ 12. cos 60° 2 ตอบ (16) ตอบ ⎛− 4 ⎞ ⎜ ⎟ ⎝ 3⎠ (0) www ซตน์ .org 3.3 เทอม 1 -8- จากอัตราสวนตรีโกณมิติ tan 30° = ดังนั้น ความสูงของตึก = 100 m.93 เมตร) 8.7 หรือประมาณ 70 เมตร) 7. 3 1 CB ซึ่งเทากับความสูงของตึก = 3 AB = 100 m.ภักดีสูง 160 เซนติเมตร เสาธงสูงกี่เมตร (กําหนดให 3 ⋍ 1. ถา x1 .577) 3 (ตอบ 96. จงหาคา x จากสมการ x sin 60° cos 2 30° = 2 (ตอบ ) 3 cot 45°sec 2 45° cos ec 60° ÌÌÌ . x 2 เปนคําตอบของสมการ x 2 tan 2 45° − x cot 2 30° + sec 60 2 = 0 แลว x1 และ x 2 มีคาเทาใด (ตอบ x1 = 1.9 เมตร หรือประมาณ 70 เมตร) 9. จงหาคาของ 8 (cos 30°) 2 – 3 (tan 60°) 2 + 4 (sin 60°) 2 ตอบ 2 cos 30° sin 45° tan 45° − + 2 sin 60° tan 30° (1) ตอบ 5.64) (ตอบ 31 องศา) 12.° tan 45° 2.6 และ tan 27° = 0. จงหาคา x จากสมการ cosec 2 30° − 3xcot 2 45° = 2 sec 2 60° ⎛ 3⎞ ⎜ ⎟ ⎝ 2 ⎠ ตอบ เว็บ ไ 4. จงหาคา x จากสมการ x sin 30° cos 45° = sin 30°. x 2 = 2) 1 13.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful