Οικονομική κρίση και αγορά εργασίας

:
Το τέλος των δημοσιονομικών αποκλίσεων και επιπτώσεις
Σταύρος Ζωγραφάκης

Επίκουρος Καθηγητής,
Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης,
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
(E-mail: stazog@hol.gr)

&
Παύλος Σπαθής
Καθηγητής,
Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης,
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
(E-mail: pspath@aua.gr)

Ημερίδα:
«Η ελληνική αγορά εργασίας: χαρακτηριστικά, εξελίξεις και προκλήσεις»
Τράπεζα της Ελλάδος
22 Μαρτίου 2010
11/10/2011
1

Οικονομική κρίση και η ελληνική οικονομία
Α. Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους μετανάστες
‘Οικονομικές Επιδράσεις Αλλοδαπού Πληθυσμού: Παρόν και Μέλλον’
Στ. Ζωγραφάκης και Θ. Μητράκος, στο συνέδριο της Ακαδημίας Αθηνών με τίτλο «Πληθυσμιακές
τάσεις και προοπτικές: Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση», Πρακτικά υπό δημοσίευση (ΚΕΕΚ-ΕΔΗΜ),
Μάρτιος 2009.

Β. Οι μη εφικτές επιλογές της δημοσιονομικής επέκτασης
‘Οι επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης και η χρησιμότητα της δημοσιονομικής πολιτικής’
Στ. Ζωγραφάκης και Θ. Μητράκος, στον Συλλογικό Τόμο «Από τον Μπους στον Ομπάμα: Η Διεθνής
Πολιτική σε ένα κόσμο που αλλάζει», Επιμέλεια Σωτήρης Ντάλης, Εκδόσεις Παπαζήση, σελ. 257298, Ιανουάριος 2010.

Γ. Προσδοκίες, οικονομικό κλίμα και αγορά εργασίας
‘Οικονομική Κρίση και Αγορά Εργασίας’
Στ. Ζωγραφάκης και Π. Σπαθής, στην ημερίδα για τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΚΕΠΕ,
Συλλογικός Τόμος υπό δημοσίευση, Φεβρουάριος 2010.

Δ. Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός της τελευταίας δεκαετίας
‘Οικονομική κρίση και αγορά εργασίας: Το τέλος των δημοσιονομικών αποκλίσεων και
επιπτώσεις’
Στ. Ζωγραφάκης και Π. Σπαθής, στην ημερίδα της Τράπεζα Ελλάδος με τίτλο «Η ελληνική αγορά
εργασίας: χαρακτηριστικά, εξελίξεις και προκλήσεις», Μάρτιος 2010.
11/10/2011

2

3% Εισαγωγές: -12.3% Οι πραγματικοί μισθοί στους μετανάστες μειώνονται κατά 5% Τομείς (θέσεις απασχόλησης σε χιλ.8 χιλ.9% στα εισοδήματα των γηγενών Αύξηση του ελλείμματος στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Αύξηση του ελλείμματος της Γενικής Κυβέρνησης .7 … Κατασκευές: -39. θέσεις μεταναστών) Το 13.6 Εμπόριο: -21.6% Επιχειρηματικές Επενδύσεις: -13% Επενδύσεις Νοικοκυριών: -23.6% Οι τιμές διαμορφώνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα Κατανάλωση: -0.3 Χρηματοπιστωτικός τομέας: -9.1% Ενώ οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται κατά 3. θέσεις (-82.2% στα εισοδήματα των μεταναστών -4.7% των θέσεων που χάνονται αφορούν μετανάστες Σενάριο 1: Πλήρη ευκαμψία μισθών (νεοκλασική προσέγγιση) ΑΕΠ -1.2 χιλ.8 Τουρισμός: -24. -13.4% Εξαγωγές: -7.) … Ενδιάμεσα Βιομηχανικά: -3. θέσεις γηγενών.9 Μεταφορές /Επικοινωνίες: -6.(Συνοπτική παρουσίαση των επιπτώσεων της ύφεσης στην ελληνική οικονομία – αποτελέσματα του υποδείγματος – Μάρτιος 2009) ‘Οικονομικές Επιδράσεις Αλλοδαπού Πληθυσμού: Παρόν και Μέλλον’ Οικονομική Ύφεση Υπόθεση εργασίας: Περιορίζεται η ζήτηση από το εξωτερικό για εγχώρια παραγόμενα προϊόντα Το τουριστικό συνάλλαγμα περιορίζεται κατά 20-25% Ένα στα τέσσερα νοικοκυριά αναβάλλει την αγορά νέας κατοικίας Αγορά Εργασίας Χάνονται -96 χιλ.5 … Εισοδήματα -9.

1 Χρηματοπιστωτικός τομέας: -22. θέσεις (-215. θέσεις γηγενών.6% Επιχειρηματικές Επενδύσεις: -11% Επενδύσεις Νοικοκυριών: -21% Εξαγωγές: -10.8 Μεταφορές /Επικοινωνίες: -18.1 … Εισοδήματα -2% στα εισοδήματα των μεταναστών -4.) … Ενδιάμεσα Βιομηχανικά: -12.9 Τουρισμός: -39.6% στα εισοδήματα των γηγενών Αύξηση του ελλείμματος στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Αύξηση του ελλείμματος της Γενικής Κυβέρνησης .9% Οι τιμές διαμορφώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα Και αυξάνουν τους πραγματικούς μισθούς Κατανάλωση: -0.7% Τομείς (θέσεις απασχόλησης σε χιλ.7 χιλ. -48. θέσεις μεταναστών) Το 18% των θέσεων που χάνονται αφορούν μετανάστες Σενάριο 2: Ακαμψία ονομαστικών μισθών (κεϋνσιανή προσαρμογή) ΑΕΠ -2.1% Εισαγωγές: -7.8 χιλ.(Συνοπτική παρουσίαση των επιπτώσεων της ύφεσης στην ελληνική οικονομία – αποτελέσματα του υποδείγματος – Μάρτιος 2009) ‘Οικονομικές Επιδράσεις Αλλοδαπού Πληθυσμού: Παρόν και Μέλλον’ Οικονομική Ύφεση Υπόθεση εργασίας: Περιορίζεται η ζήτηση από το εξωτερικό για εγχώρια παραγόμενα προϊόντα Το τουριστικό συνάλλαγμα περιορίζεται κατά 20-25% Ένα στα τέσσερα νοικοκυριά αναβάλλει την αγορά νέας κατοικίας Αγορά Εργασίας Χάνονται -265 χιλ.5 Εμπόριο: -52.2 … Κατασκευές: -54.

4. 2. 6.Τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται. η μέση δαπάνη να περιοριστεί κατά 3% σε σταθερές τιμές.Αυξάνονται οι αποταμιεύσεις 11/10/2011 5 .Οι θέσεις εργασίας που χάνονται είναι 30 έως και 102 χιλιάδες.Οι περισσότερες από τις θέσεις που χάνονται είναι στον κλάδο του εμπορίου (15 έως 28 χιλιάδες). ότι τα εισοδήματά τους θα μειωθούν και ότι υπάρχει και η πιθανότητα να χάσουν την εργασία τους αρχίζουν να προβαίνουν σε συγκράτηση δαπανών. Αυτό έχει σαν συνέπεια. μέσα στην περίοδο της οικονομικής κρίσης και ύφεσης που διέρχεται η ελληνική οικονομία.Το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξάνεται κατά 1. € αντίστοιχα ανάλογα με την ευελιξία της αγοράς εργασίας. Σενάριο: Τα νοικοκυριά «σκέφτονται» περισσότερο πριν καταναλώσουν.8 και 1. 1.3 δισεκ. 5.6%. οι επιπτώσεις γίνονται ακόμα δυσμενέστερες εξαιτίας της κακής ψυχολογίας και της αβεβαιότητας των νοικοκυριών για το αύριο. Η μείωση είναι μεγαλύτερη στα μεσαία και στα χαμηλά εισοδήματα.(Συνοπτική παρουσίαση των επιπτώσεων εξαιτίας της αβεβαιότητας στην ελληνική οικονομία – αποτελέσματα του υποδείγματος – Φεβρουάριος 2010) ‘Οικονομική Κρίση και Αγορά Εργασίας’ Επιπρόσθετα. Τα νοικοκυριά προσπαθώντας να αντιμετωπίσουν την νέα κατάσταση όπου αντιλαμβάνονται ότι θα πρέπει να πληρώσουν περισσότερους φόρους. 3. μετά την προσομοίωση.Το ΑΕΠ περιορίζεται κατά 1% έως και 1.

7 22.5 35.8 5.7 34.4 37.2 12. διοικ. Δασοκομία και Αλιεία 82. επισκευή αυτοκ. λιανικό.5 25.7 Δημόσια διοίκηση.9 15.9 33..δραστ.4 χιλιάδες (ποσοστό ανεργίας 10.9 8.6 Επαγγελματικές. επιστημονικές και λοιπές δραστ.7 Ενημέρωση.2 33. 40 τρίμηνο 2009.2 3. μεταφορές 32.4 44.) 57. υγεία 30. 57.3 4. Ελληνική Στατιστική Αρχή 11/10/2011 6 .1 Γεωργία.9 Μεταποίηση 35.Ελληνική Αγορά Εργασίας: •Εργαζόμενοι: 4. 1/13: 430 1/5: 361 1/27: 243 1/20: 186 0 .6 17.4 20.5 14. άμυνα.8 11.. επικοινωνία.8 13.1 12.9 Πηγή: Έρευνα Εργατικού Δυναμικού.5 24.4 6.1 Εμπόριο (χονδρικό.5 35.9 14.8 χιλιάδες (από αυτούς το 30% είναι αυτοαπασχολούμενοι) •Άνεργοι: 514. διαχ.2 9.4 Ενέργεια. εστιατόρια 67.6 2.5 29.3 15.3 28.4 7.9 20.6 6. νερό.1 Κατασκευές 75. ορυχεία 16.3 33.6 8.9 16.0 3.10 άτομα 11 -19 άτομα 20-49 άτομα πάνω από 50 άτομα Εκπαίδευση.περιουσίας 35.5 18.3 9.5 Λοιπές δραστηριότητες 80. ασφάλιση 15.476.1 Χρηματοπιστ.5 11.3%) Διάρθρωση (σε %) απασχολούμενων μισθωτών κατά μέγεθος μονάδας και κλάδο δραστηριότητας >50 άτομα: μισθωτοί σε χιλ.4 3.3 Ξενοδοχεία.

◦ Επιλύεται με το GAMS (4.147 ενδογενείς μεταβλητές με τις αντίστοιχες εξισώσεις) 11/10/2011 7 . Τομέας) ◦ 15 ομάδες νοικοκυριών ◦ 6 συντελεστές εργασίας ◦ 1 συντελεστής κεφαλαίου ◦ Περιλαμβάνονται όλα τα κύρια μέσα φορολογίας και παροχών ◦ Δυναμικός προσδιορισμός φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων ◦ Διαφορετικοί μηχανισμοί εξισορρόπησης των αγορών εργασίας ◦ Τα αποτελέσματα περιλαμβάνουν την πλήρη προβολή του ΠΚΛ. Επιχειρήσεις. της αγοράς εργασίας.ά.Μεθοδολογικά εργαλεία ανάλυσης   Πίνακας Κοινωνικής Λογιστικής (2006) CGE υπόδειγμα ◦ 15 κλάδοι δραστηριότητας ◦ 4 θεσμικοί φορείς (Νοικοκυριά. Κράτος. των δημοσίων οικονομικών κ. των εθνικών λογαριασμών (σε τρέχουσες & σταθερές τιμές). Εξ.

αποτελώντας μέρος της τελικής ζήτησης. παριστάνονται μέσω της μικρο-οικονομικής συμπεριφοράς των οικονομικών παραγόντων.  Ως παραγωγοί θεωρούνται οι κλάδοι .  Οι καταναλωτές ταυτίζονται με τα νοικοκυριά και αντιπροσωπεύονται από ομάδες αντιπροσωπευτικών καταναλωτών. Οι παραγωγοί είναι επίσης καταναλωτές αγαθών και υπηρεσιών (ενδιάμεση κατανάλωση). οι καταναλωτές. Τα νοικοκυριά στοχεύουν στην μεγιστοποίηση της διαχρονικής συνάρτησης χρησιμότητας τους με περιορισμό το διαχρονικό τους εισόδημα. Ο στόχος τους είναι η μεγιστοποίηση του κέρδους τους υπό περιορισμούς που σχετίζονται με την υπάρχουσα τεχνολογία και την περιορισμένη παραγωγική τους δυνατότητα. 11/10/2011 8 . το κράτος και ο εξωτερικός τομέας.  Η συμπεριφορά του κρατικού τομέα είναι ως επί το πλείστον εξωγενής και αφορά τις κρατικές δαπάνες και επενδύσεις. Οι τελευταίοι είναι οι παραγωγοί.Ορισμένα χαρακτηριστικά του υποδείγματος  Το υπόδειγμα υπολογίζει ενδογενώς το διάνυσμα τιμών εκείνων για τις οποίες όλες οι αγορές ισορροπούν ταυτόχρονα. εργασίας και κεφαλαίου.  Οι καμπύλες προσφοράς και ζήτησης οι οποίες αλληλεπιδρούν μέσω των αγορών. το σύστημα φορολογίας και την κοινωνική πολιτική. Τα νοικοκυριά ζητούν αγαθά και υπηρεσίες.στήλες του πίνακα εισροών εκροών.

Αυτή η σχέση αντιστοιχεί στο νόμο του Walras για το κλείσιμο του υποδείγματος.  Η επιλογή του κλεισίματος του υποδείγματος επιβάλλει ότι οι επενδύσεις πρέπει να ισούνται με τις αποταμιεύσεις. 11/10/2011 9 . Η πορεία προς την ισορροπία έγκειται στην κατάλληλη διαφοροποίηση της συμπεριφοράς των οικονομικών παραγόντων ώστε να μετακινηθεί η λύση κοντύτερα προς το νόμο του Walras. Ο τρόπος με τον οποίο επιβάλλεται αυτή η μεταβολή συχνά καλείται και μακρο-οικονομικό “κλείσιμο” του υποδείγματος.  Το υπόδειγμα εξασφαλίζει ότι το έλλειμμα κάποιων οικονομικών παραγόντων χρηματοδοτείται από το πλεόνασμα των υπολοίπων κατά τρόπο ώστε το αλγεβρικό άθροισμα των πλεονασμάτων να είναι μηδέν. Στο σημείο ισορροπίας η προσφορά ισούται με τη ζήτηση ενώ οι τιμές είναι συμβατές με την συμπεριφορά βελτιστοποίησης των οικονομικών παραγόντων. Το τελικό ισοζύγιο εσόδων/εξόδων κατά οικονομικό παράγοντα μπορεί να τον οδηγεί σε έλλειμμα ή πλεόνασμα ανάλογα με την απόφαση του για κατανάλωση ή αποταμίευση. Η ισορροπία αντιστοιχεί σε κάποιου τύπου διανομή εισοδήματος μεταξύ των οικονομικών παραγόντων.  Σε κάθε ενδιάμεσο βήμα μέχρι το σημείο ισορροπίας ο νόμος του Walras δεν ικανοποιείται αναγκαστικά. Στο σημείο ισορροπίας οι παραγωγοί επιτυγχάνουν μηδενικά κέρδη και οι καταναλωτές έχουν χρησιμοποιήσει πλήρως το διαθέσιμο εισόδημα τους.

433 41. ΣΤ3 Μεταβιβ.013 Κ2 Εισόδημα Συντελεστών Η3 Θ3 Ι3 152.906 32 15 4 Επιχειρήσεις Δημόσιο 5 Υπόλοιπος Κόσμος 6 Αποταμιεύσεις 7 1 Α8 8 ΣΥΝΟΛΟ Διανομή Γ8 Συνολική Β8 Προσφορά Εισοδηματικών συντ.295 Κ4 Εισόδημα Επιχειρήσεων Ζ5 Η5 Θ5 Ι5 Ζ6 Η6 Θ6 Ι6 111.906 6.190 Γ7 Ακαθάριστη Αποταμίευση θεσμικών φορέων Β7 Α7 Συνολική Ζήτηση 26. ΣΤ6 1 Συντελεστών στον Υπολοιπο στον Υπολ.196 Β3 Διανομή Εσόδων Γ3 Μεταβιβ.968 Κ6 Εισόδημα Υπολ.742 19.461 147.Ι1 Αποθέματα Κ1 λωση λωση λωση Καταν.Ε1 Κατανά.657 Κ3 Εισόδημα Νοικοκυριών Ζ4 Η4 Θ4 Ι4 159.030 59.Συνοπτικός Πίνακας Κοινωνικής Λογιστικής .637 ΣΤ2 Αμοιβές Ζ2 Γ2 Δ2 Ε2 Α2 Διανομή Β2 Προστιθέμενης Συντελ.447 Β4 Διανομή Εσόδων Γ4 Ε4 Μεταβιβ.717 2.013 152.015 421 Δ5 Αμεσοι Ε5 ΣΤ5 Α5 Δημ. Φόροι 2.655 -3.436 61.749 2.789 35.295 67. τουριστών νδύσεις σεις νδύσεις 102. Κόσμο Κόσμο Κόσμο Κόσμο 6.010 0 27. Ασφάλ. Δ6 Μεταβ.959 Χρήσεις Εισοδήματος Θεσμικών Φορέων 159. Ε6 Μεταβ. Κόσμου 59.657 10. Κόσμου Κ7 Ζ7 42.927 19.241 33. Ζ3 Α3 Συντελεστών από από Επιχειρ.827 5. 319.968 67.428 15. Δ3 Μεταβ. από τον Αξίας Υπ.990 ΣΤ8 Δαπάνες Ζ8 Σύνολο Επενδύσεων Θεσμικών Φορέων Υπ. στον Υπολ.132 8.653 1.046 37.Θ1 Επε.ΣΤ1 Εξαγωγές Ζ1 Επε.973 Α6 Εισαγωγές Β6 Διανομή Εσόδων Γ6 Μεταβιβ. Ε3 Μεταβιβ.030 Αποταμ.853 32 .Η1 Επενδύ.654 2 Σύνολο Η2 6.853 Θ2 Ι2 319.283 808 0 49.637 26. από από Υπόλοιπο στά Νοικοκυριά Νοικοκυριά Δημόσιο Κόσμο 76.2006 Τ Ρ Ε ΧΟ Ν Τ Ε Σ Ε Σ Ο Τ Προϊόντα Ρ (CPA) Ε Χ Ο Ν Τ Ε Σ Συντελεστές Παραγωγής Λ Ο Δ Γ Α Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι Θ Ε Σ Μ Ι Κ Ο Ι Τ Ο Μ Ε Ι Σ Νοικοκυριά 1 Βιομηχανίες Συντελεστές (NACE) Παραγωγής Β Α 30 7 Α1 Ενδιάμεσες Β1 Χρήσεις 30 Νοικοκυριά Γ Δ Α Π Α Ν Ε Σ ΛΟΓΑΡΙΑΣ Μ ΟΙ ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΕπιχειΔημόσιο Υπόλοιπος ρήσεις Κόσμος Δ Ε ΣΤ ΛΟΓΑΡΙΑΣ Μ ΟΙ ΚΕΦ ΑΛΑΙΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΝοικοΕπιχειΔημόσιο Μεταβολή κυριά ρήσεις Αποθεμάτων Ζ Η Θ Ι 3 Κ 15 1 1 1 15 1 1 1 Γ1 Κατανά. στον Υπ. Εσοδα Β5 Διανομή Εσόδων Γ5 Φόροι (7Χ30) 7 στό Δημόσιο Κοιν.436 Κ5 Εισόδημα Δημοσίου 61.Δ1 Κατανά. Κόσμο 7 5. 8. ΣΤ4 Δ4 Α4 1 Συντελεστών από στις Επιχειρήσεις Δημόσιο 67.

.

3 38.5 Συνολικό Έλλειμμα (α+β) Σύνολο περιόδου Μέσο ετήσιο συνολικό έλλειμμα *: Κεντρικής Κυβέρνησης Σημείωση: Στα παραπάνω ποσά δεν περιλαμβάνεται το έλλειμμα για το 2010 που είναι 22.2 37.2 57.4 23.6 5.8 76.9 11. τρέχουσες τιμές) 2000-2009 2000-2003 2004-2009 Προγραμματιζόμενο Έλλειμμα (α) Σύνολο περιόδου Μέσο ετήσιο προγραμμ.8 1.4 6.2 43.0 6.3 86.9 61.0 111. Ευρώ.Προγραμματιζόμενο έλλειμμα* και η υπέρβαση του την τελευταία 10ετία (σε δισεκ. Πηγή: Επεξεργασμένα στοιχεία από τους συγγραφείς των Εισηγητικών Εκθέσεων Προϋπολογισμών των ετών 2000-2010 11/10/2011 12 . έλλειμμα ως % στο συνολικό έλλειμμα 68.2 4.9 14.8 49.0 Υπέρβαση/απόκλιση Ελλείμματος (β) Σύνολο περιόδου Μέση ετήσια υπέρβαση ελλείμματος ως % στο συνολικό έλλειμμα 43.2 4.5 δισεκ.2 25.7 6. € καθώς και οι αποκλίσεις των δαπανών που αναφέρονται στα εξοπλιστικά και στα χρεολύσια.4 19.5 8.

093 -1.Προϋπολογισθέντα -16.143 1.679 -1.972 -20.103 2.997 -3.386 18.549 -1.576 -3.927 770 14.542 2.966 -38.276 246 62 -1.407 4.270 227 1.142 216 660 5.916 1.614 9.166 321 128 2.711 30 -661 7.793 13.536 2.2009 2000-2009 σε εκατ.363 6.159 -14.854 261 914 214 143 1.Αποκλίσεις* μεγεθών Τακτικού Προϋπολογισμού των ετών 2000 .229 313 536 54 165 1.476 -3.3 223 -1.460 -2.751 -2.941 -10.394 -792 11/10/2011 13 .398 -5.202 1.6 -165 -7.183 -37.835 -224 3.609 534 -3.135 2.390 926 464 166 385 550 348 232 116 -1.227 -18.169 -220 -436 602 1.3 662 -3. ευρώ Συνολική Απόκλιση 2004-2009 Μέση ετήσια απόκλιση Συνολική Απόκλιση 2000-2003 Μέση ετήσια απόκλιση Συνολική Απόκλιση Μέση ετήσια απόκλιση Τακτικός Προϋπολογισμός ΤΠ Έσοδα Φορολογικά Έσοδα Άμεσοι Φόροι (1α) Φόρος Εισοδήματος Φυσικών προσώπων Νομικών Προσώπων Φόροι στην Περιουσία Έμμεσοι Φόροι (1β) ΦΠΑ Πηγή: Επεξεργασμένα στοιχεία από τους συγγραφείς των Εισηγητικών Εκθέσεων Προϋπολογισμών των ετών 2000-2010 Μη Φορολογικά Έσοδα (2) Επιστροφές φόρων Σύνολο Καθαρών Εσόδων ΤΠ Πρωτογενείς Δαπάνες Αποδοχές και Συντάξεις Ασφάλιση. Τόκοι Σύνολο Δαπανών ΤΠ Έλλειμμα ΤΠ * Πραγματοποιηθέντα.352 -110.448 -355 -122 146 -268 -16.267 -329 -1.745 2.409 -741 -7.928 -194 -1.219 1.971 -10.466 2.655 -1.616 -1. περίθαλψη Καταναλωτικές & άλλες δαπ.864 -879 -1.839 1.993 1.430 19.018 -5.251 2.620 1.821 -16.143 -2.390 -35.804 -2.670 -959 -435 89 -524 662 1.

815 -481 -2.742 -174 613 102 -2.979 -1.191 -365 -2.355 -589 -4.2009 2000-2009 Έσοδα Δαπάνες Έλλειμμα ΠΔΕ 2004-2009 2000-2003 Μέση Μέση Συνολική Μέση ετήσια Συνολική Συνολική ετήσια ετήσια Απόκλιση απόκλιση Απόκλιση Απόκλιση σε εκατ.Προϋπολογισθέντα Πηγή: Επεξεργασμένα στοιχεία από τους συγγραφείς των Εισηγητικών Εκθέσεων Προϋπολογισμών των ετών 2000-2010 11/10/2011 14 . ευρώ απόκλιση απόκλιση Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ΠΔΕ -6.557 -656 -1.Αποκλίσεις* μεγεθών Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων των ετών 2000 .578 -263 -4.245 -1.624 -656 * Πραγματοποιηθέντα.

794 -1. ευρώ απόκλιση απόκλιση Γενικός Κρατικός Προϋπολογισμός ΓΚΠ .736 65.683 58.881 2.222 806 -43.897 10.779 11.449 Χρεολύσια Εξοπλιστικά Χρέος ΚΚ Ενδοκυβερνητικό Χρέος Χρέος Γενικής Κυβέρνησης 3.915 -139 319 4.823 15.943 -2.695 2.063 25.317 -37.206 2.284 13.501 3.269 13.053 330 305 -834 1.462 11.138 1.615 * Πραγματοποιηθέντα.301 3.150 46.613 78.Αποκλίσεις* μεγεθών Γενικού Κρατικού Προϋπολογισμού και Δημοσίου Χρέους των ετών 2000 .530 13.359 11.135 1.Κεντρική Κυβέρνηση ΚΚ -24.921 14.729 -2.2009 2000-2009 Έσοδα Δαπάνες Έλλειμμα ΚΚ 2004-2009 2000-2003 Μέση Μέση Συνολική Μέση ετήσια Συνολική Συνολική ετήσια ετήσια Απόκλιση απόκλιση Απόκλιση Απόκλιση σε εκατ.034 285 112.Προϋπολογισθέντα Πηγή: Επεξεργασμένα στοιχεία από τους συγγραφείς των Εισηγητικών Εκθέσεων Προϋπολογισμών των ετών 2000-2010 11/10/2011 15 .296 137.003 2.494 -22.572 -643 18.374 -6.225 1.371 -3.168 -4.229 -5.

μισθοί στους μετανάστες -30% στους μετανάστες -20% σε όλους -10% στους -10% στους ανειδίκευτους τους μισθωτούς ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -20% στους ειδικευμένους Πλήρης ευκαμψία μισθών Σταθεροί ονομαστικοί μισθοί -0.9 -6.9 ΑΕΠ σε τιμές αγοράς Ιδιωτικές Επενδύσεις Εξαγωγές (Σύνολο) Εισαγωγές (Σύνολο) Ιδιωτική Κατανάλωση Πηγή: Αποτελέσματα υποδείγματος γενικής ισορροπίας 11/10/2011 16 .6 -11.5 -2.2 Πραγματικός Μισθός Σύνολο Οικονομίας -2.3 -4.0 1.8 -5.6 -3.7 -0.3 -0.7 -4.Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών μεταβλητών Σενάριο: Περιορισμός της απόκλισης των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού κατά 5 περίπου δισεκ.5 -4.1 -4.4 -0.7 1.6 -3.1 -10.0 -2.3 -4.3 0. (ποσοστιαίες μεταβολές σε σταθερές τιμές) Νεοκλασική αγορά εργασίας Κεϋνσιανή προσαρμογή στους ονομαστικούς μισθούς σταθεροί ονομ.3 -13.9 2.2 2.2 2.9 -4.4 -0.7 Μεταβολή στο έλλειμμα Γενικής Κυβέρνησης (δισ.4 -1.9 -3.3 -0.4 Δείκτης Τιμών Καταναλωτή -8.4 -0.5 -4.9 -0.4 -3. ευρώ) -4.4 -0.5 -4.8 -3. €.6 -5.

3 -2.7 -6.2 με (+) ειδίκευση -2.8 3.2 -1.6 3.8 -0.4 -1. Νεοκλασική αγορά εργασίας Κεϋνσιανή προσαρμογή στους ονομαστικούς μισθούς σταθεροί ονομ.4 -2.2 -0. μισθοί στους μετανάστες -30% στους μετανάστες -20% σε όλους -10% στους -10% στους ανειδίκευτους τους μισθωτούς ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -20% στους ειδικευμένους Πλήρης ευκαμψία μισθών Σταθεροί ονομαστικοί μισθοί με (-) ειδίκευση -2.8 -3.3 -8.3 -0. €.6 -18.9 -6.9 10.8 -1.9 0.2 μισθός μεταναστών μισθός μισθωτών με (-) ειδίκευση με (+) ειδίκευση μισθός αυτοαπασχολούμενων με (-) ειδίκευση με (+) ειδίκευση Πηγή: Αποτελέσματα υποδείγματος γενικής ισορροπίας 11/10/2011 17 .6 1.7 -6.8 3.6 3.Επιπτώσεις στους πραγματικούς μισθούς (ποσοστιαίες μεταβολές σε σταθερές τιμές) Σενάριο: Περιορισμός της απόκλισης των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού κατά 5 περίπου δισεκ.8 -2.9 -3.7 -6.2 -9.6 -18.3 -3.9 10.

5 -4.4 Μισθωτοί μετανάστες Μισθωτοί Αυτοαπασχολούμενοι Πηγή: Αποτελέσματα υποδείγματος γενικής ισορροπίας 11/10/2011 18 .1 -17.8 -8. €.0 -20.0 με (+) ειδίκευση -3.Μεταβολές στην Απασχόληση (σε χιλιάδες) Σενάριο: Περιορισμός της απόκλισης των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού κατά 5 περίπου δισεκ.1 2.7 -5.8 1.8 -43.2 -6. Νεοκλασική αγορά εργασίας Πλήρης ευκαμψία μισθών Απασχολούμενοι Κεϋνσιανή προσαρμογή στους ονομαστικούς μισθούς σταθεροί ονομ.8 34.3 -4.1 57.4 -51.6 32.1 -6.9 -28.6 -66.6 21.7 -55.9 -8. μισθοί στους μετανάστες -30% στους μετανάστες -20% σε όλους -10% στους -10% στους ανειδίκευτους τους μισθωτούς ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -20% στους ειδικευμένους Σταθεροί ονομαστικοί μισθοί -46.7 -31.1 με (+) ειδίκευση -15.1 -115.7 -0.8 -1.1 -0.2 3.6 -38.1 0.1 -8.0 11.2 22.5 -57.9 -3.6 -4.0 με (–) ειδίκευση -15.1 με (+) ειδίκευση -0.8 με (–) ειδίκευση -5.5 10.0 -46.4 -12.6 -8.4 με (–) ειδίκευση -5.2 -94.9 -15.6 8.1 68.2 -10.

5 1.4 -25.5 1. επικοινωνιών 4.1 -27.0 -115.5 0.4 4.3 2.6 -2.2 6.5 -0.1 -10.3 1.2 -1.9 -10.2 1.8 -1. ξύλου.5 2.4 -4. εκδόσεις. Νεοκλασική αγορά εργασίας Πλήρης ευκαμψία μισθών Κεϋνσιανή προσαρμογή στους ονομαστικούς μισθούς σταθεροί ονομ.2 -7.6 2.6 3.Μεταβολές στην Απασχόληση κατά κλάδο/τομέα (σε χιλιάδες) Σενάριο: Περιορισμός της απόκλισης των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού κατά 5 περίπου δισεκ. τουρισμός Υπηρεσίες μεταφορών.1 2.5 0.1 4.7 3.0 -8.9 0.2 0.8 10.3 -3.6 -0. Υπηρεσίες Δημόσιες Υπηρεσίες Υπηρεσίες εκπαίδευσης Υπηρεσίες υγείας Σύνολο -2.1 21.2 0.3 -46.3 7.5 -3.6 -0.7 -0.3 -1.7 9. ενέργεια Παραγωγή τροφίμων.7 -2.1 -27.0 -0.2 Πηγή: Αποτελέσματα υποδείγματος γενικής ισορροπίας 11/10/2011 19 .1 3.1 -21. ποτών Παραγωγή κλωστουφαντ.1 0. χρηματοπιστ.1 -10. εκτυπώσεις Βιομηχανίες ενδιάμεσων αγαθών Βιομηχανίες κεφαλαιουχικών αγαθών Κατασκευές Εμπόριο Υπηρεσίες αναψυχής.7 -27.9 -3.4 -11.4 1.5 -6.9 -12.7 4.0 2.1 -7.1 1.6 0.9 8.0 13.3 5.0 -12. €.7 -19.1 -0.5 4.6 -10.0 1.1 -66.2 -16.8 -18. Βιομηχ.6 7.7 -1.3 2.0 -1.3 -1.1 2. χάρτου. μισθοί στους μετανάστες -30% στους μετανάστες -20% σε όλους -10% στους -10% στους ανειδίκευτους τους μισθωτούς ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -20% στους ειδικευμένους Σταθεροί ονομαστικοί μισθοί Πρωτογενής Τομέας Ορυχεία.8 Διαχείριση ακίνητης περιουσίας.4 2.

0 -6.9 -2.0 -1.5 -2.9 -2.6 -7.4 -2.6 -3.2 -2.6 -8.4 -4. μισθοί στους μετανάστες -20% σε όλους τους μισθωτούς -10% στους ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -7.4 -2.4 -5.3 -5.0 -6.0 -6.8 -6.3 -3.3 -4.3 -2.3 -4.9 -4.8 -1.2 -4.0 -5.6 -2.0 -4.8 11/10/2011 -9.1 -4.6 -3.7 -1.9 -3.8 -2.4 -2.0 -1. Πηγή: Αποτελέσματα υποδείγματος γενικής ισορροπίας Νοικοκυριά Μεταναστών Φτωχά Μεσαία Πλούσια Αγροτικά Φτωχά Μεσαία Πλούσια Μη Αγροτικά με (-) ειδίκευση Φτωχά Μεσαία Πλούσια Μη Αγροτικά με (+) ειδίκευση Φτωχά Μεσαία Πλούσια Μη εργαζόμενα Φτωχά Μεσαία Πλούσια Σύνολο Νοικοκυριών Φτωχά Μεσαία Πλούσια Νεοκλασική αγορά εργασίας Πλήρης ευκαμψία μισθών -5. €.4 -6.9 -3.6 -7.3 -2.4 -2.0 -8.3 -2.0 -3.8 -7.9 -2.8 -2.4 -1.9 -5.9 -5.2 -6.8 -2.4 -4.8 -4.9 -1.5 -1.2 -4.6 -1.9 -4.4 -3.3 -4.7 -4.8 -0.9 -1.3 0.3 -2.4 -1.5 -5.8 -2.9 -1.7 -2.3 -0.4 -1.7 -5.1 -7.4 -5.4 -4.7 -5.4 -0.3 -2.1 -3.0 -7.0 -2.7 -2.4 -1.7 -4.7 -3.5 -2.0 -4.2 -0.0 -5.9 -4.7 -7.2 Κεϋνσιανή προσαρμογή στους ονομαστικούς μισθούς Σταθεροί ονομαστικοί μισθοί -30% στους μετανάστες -10% στους ανειδίκευτους -20% στους ειδικευμένους -2.7 -4.4 -0.5 20 .6 -7.6 -10.2 -4.1 -4.8 -4.6 -3.4 -1.3 -2.2 -0.3 -4.8 -6.2 σταθεροί ονομ.5 -4.9 -3.5 -3.5 -1.9 -1.2 -4.Μεταβολές στα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών (ποσοστιαίες μεταβολές σε σταθερές τιμές) Σενάριο: Περιορισμός της απόκλισης των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού κατά 5 περίπου δισεκ.0 -0.2 -6.4 -5.7 -4.9 -3.9 -7.

• Οι πραγματικοί μισθοί στην πλήρη ευελιξία μειώνονται κατά 2. Το συνολικό έλλειμμα (προγραμματιζόμενο + απόκλιση) την ίδια περίοδο έφθανε τα 14. Στην πρώτη περίπτωση (νεοκλασική αγορά) υπάρχει πλήρης ευκαμψία μισθών. επεκτατική δημοσιονομική πολιτική. δανεική.4 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα στην πλήρη ευελιξία να χάνονται 46 χιλιάδες θέσεις απασχόλησης. ανάλογα με τον βαθμό ευελιξίας της αγοράς εργασίας. έναντι αύξησης κατά 2. ενώ στην ακαμψία 115. € κατά μέσο όρο κάθε χρόνο. όπου η μέση ετήσια απόκλιση (υπέρβαση) των μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού (Κεντρική Κυβέρνηση) για την περίοδο 20042009 έφθανε τα 6.9 μέχρι και 1.2%.5 δισεκ. 11/10/2011 21 . ενώ στη δεύτερη περίπτωση (κεϋνσιανή προσαρμογή) οι ονομαστικοί μισθοί είναι σταθεροί.6 χιλιάδες. Οι περισσότερες θέσεις που χάνονται αφορούν την μισθωτή απασχόληση. • Ο περιορισμός της απόκλισης κατά 5 περίπου δισεκ. €.2 δισεκ.Συμπεράσματα… • Ένα σημαντικό μερίδιο της ανάπτυξης της προηγούμενης περιόδου θα μπορούσε να αποδοθεί στην άτυπη.5% στην ακαμψία. € (στα μεγέθη που είχαν καταγραφεί αποκλίσεις) θα είχε ως συνέπεια στη μείωση του ΑΕΠ κατά 0.

Πάντως. 11/10/2011 22 . • Στην περίπτωση που οι ονομαστικοί μισθοί δεν παραμένουν σταθεροί. Η διαφορά τώρα είναι ότι δεν υπάρχουν πρόσθετοι άνεργοι στην οικονομία. Οι επιπτώσεις της δημοσιονομικής προσαρμογής εξαντλούνται στους μισθούς. αν υποθέσουμε ότι η αύξηση της ανεργίας μπορεί να έχει μεγαλύτερο πολιτικό κόστος από την μείωση των μισθών. Η μείωση των εισοδημάτων τους είναι 3 φορές μεγαλύτερη έναντι της μείωσης των εισοδημάτων των πλουσίων νοικοκυριών. Στην αγορά με περισσότερο ευελιξία η μείωση των εισοδημάτων κατανέμεται δικαιότερα έναντι του σεναρίου της ακαμψίας. Και στις δύο εκδοχές. η μείωση του πληθωρισμού περιορίζει τις σημαντικές απώλειες στους ονομαστικούς μισθούς. Αν και η μείωση των ονομαστικών μισθών ήταν μεγαλύτερη στους περισσότερο ειδικευμένους. οι θέσεις απασχόλησης που χάνονται περιορίζονται σημαντικά. • Τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται και πάλι κατά 4%. τα φτωχά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις έναντι των άλλων νοικοκυριών. Κλειδί της παραπάνω προσαρμογής είναι η μείωση των τιμών των αγαθών. αλλά μπορούν εξωγενώς να καθορίζονται και σε χαμηλότερα επίπεδα. Φαίνεται ότι η διαχείριση της δημοσιονομικής προσαρμογής διευκολύνεται.• Τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται κατά 4% περίπου και στις δύο εκδοχές της αγοράς εργασίας. τα φτωχά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν και πάλι τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful