Huling Panghimakas ni: Julian Cruz Balmaceda Paalam na mutyang Tinubuang-lupang minahal ng araw, Ligayang naglaho at Perlas ng Dagat

sa Kasilanganan, Masayang sa iyo’y dulot ko ang aking aba’t lantang buhay, Gano mang kaningning, gano man kaganda at kasariwaan Idudulot ko rin kung dahil sa iyong ikatitiwasay. Sa parang ng digma, iba’y tigib-dusa sa pakikitalad, Na handog sa iyo ang buhay nang walang alinlanga’t sindak; Walang kailangan ang pook, ang sipres, putong o bulaklak, Bibitayin, ilang, digmaa’t parusang pagkasaklap-saklap, Handog din kung siyang sa baya’t tahana’y nagbibigay-dilag. Ako’y mamamatay ngayong nakikita ang pula ng langit Na nagbababala, sa wakas, ng araw na may luksang takip, Kung sa liwayway mo’y kakailanganin ang mapulang bahid: Narini ang aking dugo’t ibubuo mo ngayon din, kung nais, Nang sa sisikat mong araw ay magdagdag ng ganda at dikit! Ang aking pangarap nang babahagya pang isip ko’y mabuksan, At ang hinagap ko nang magbinata na’t may lakas nang taglay, Ay balang-araw’y Makita ka, Hiyas ng Dagat-Silangan! Na tuyo sa luha ang itim mong mata’t noo mo’y buhay, At wala ni kunot, ni munting gulubhi’t bahid-kahihiyan. Aliw ng buhay ko, ang naguumalab na taos kong nasa Ay ang Mabuhay ka! Na sigaw ng aking palipad nang diwa. Tamis ng lumagpak, mabigyan ka lamang ng pakpak ng laya, Mamatay nang ika’y mabigyan ng buhay at pagkadakila. Sa silong ng iyong langit ay kay-sarap na pamamayapa. Kung sa libingan ko ay may Makita kang nupling na bulaklak Sa gitna ng mga naggubat na damong tiwangwang at balad. Idampi sa labi’t yao’y bukong supling sa diwang lagalag, Nang sa himlayan ko ay maramdaman kong noo ko’y nalat Ang tamis ng bulong ng iyong hiningang may init ng habag. Bayaan mong ako’y malasin ng buwan sa pangungulimlim, Bayaang ang sinag ng madaling araw sa aki’y paratnin, Ang hangi’y bayaang humimig ng kanyang malungkot na daing, At kapag may ibong dumapo sa kurus ng aba kong libing, Bayaang ang ibo’y umawit ng kanyang dalanging taimtim

Sa iyong pandinig ako ay magiging tinig at taginting. Sintang Pilipinas. ilaw. limutin mo ako’y di ko daramdamin. Bayang Tinubuang pinakamumutya. hirap niring hirap. Bayaang ang aking maagang pagtugpa’y itangis ang ilan. Kapag nagkagayon. At wala nang kurus ni panandang batong pagkakakilanlan. parang ng digma Ang mga nagtiis ng di-gagaanong mga pagkadusta Yaong mga inang wasak na ang dibdib sa pagdaralita Ang mga ulila. awit at hinaing. bata at bilanggong piit at salinta Idalangin mo rin ang mga kapalaran mong ni paglaya’y wala. Ngunit ang taginting ng lumang kudyapi’y pag iyong narinig. Sakaling limot na ang lupang sa akin ay pinaglibingan.Bayaang sa init ng araw ang ulan ay pumailanlang. Ang kawalan mo. Idalangin mo rin yaong nangabulid. Bayaang ang lupa’y bungkali’t isabog ng lipakang kamay. Paalam na ako. At wala. At saka magbalik sa langit na lakip ang paos kong sigaw. At kung dapit-hapon may mangisa-ngisang mag-ukol ng dasal. kulay. Doon sa ang Diyos ang namamahala sa isip ng lahat. alingawngaw. tagaibang lupang aliw ko’t katuwaan! Paalam sa lahat! Mamatay ay isang pagpapahingalay! . Halimuyak. maliban sa bangkay na nagsisipagtalik. Ang mga abo ko. sa wala ay bago muling pumailanlang. Huwag gambalain ang pamamahingang may hiwagang kipkip. Kung ang libingan ko’y mabalot ng dilim sa gabing pusikit. Iiwan sa iyo ang ama’t ina ko’t ang aking pagiiyag: Ako ay tutungo sa walang alipi’t walang nandarahas. Maging sabog sana sa latag na iyong kinatutuntungan. Idalangin mo rin bayan ko! Ang aking pagpapahingalay. Ang pananalig ko ang paulit-ulit na sasambitin. dinggin mo aking huling panghimakas. Yaoy ako Mutya’t ang kapalaran mo’y aking dinadalit. parang at lansanga’y aking tatawirin. mga minumutyang kapilas ng laman: Mga kabataang kalaru-laro ko sa dampang naluray! Pasalamat kayo’t ang mahabang dusay nagka-katapusan! Paalam na ako.