You are on page 1of 5

‫ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ در ادﻳﺎن و ﻋﻠﻢ‬

‫ﺧـﺮد ﻣﺎﻳـﻪ زﻧﺪﮔﺎﻧـﯽ ﺷﻨﺎس‬ ‫ﺧﺮد زﻧـﺪﻩ ﺟﺎوداﻧـﯽ ﺷﻨﺎس‬


‫ﺧﺮد دﺳﺖ ﮔﻴﺮد ﺑﻬﺮدو ﺳﺮای‬ ‫ﺧﺮد رهﻨﻤﺎی و ﺧﺮد دﻟﮕﺸﺎ‬
‫ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺣﻘﻮق زﻧﺎن در ﻗﺮﺁن و ﺁﻣﻮزش هﺎی اﺳﻼﻣﯽ‪ ،‬هﻤﭽﻮن ﭘﺎﺷﻨﻪ ﺁﺷﻴﻞ و ﻳﺎ ﺑﻌﺒﺎرﺗﯽ ﭼﺸﻢ‬
‫اﺳﻔﻨﺪﻳﺎر اﻳﻦ ﻣﺬهﺐ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﮐﺜﺮ ﻣﻨﺘﻘﺪﻳﻦ ﺑﻪ اﻧﺪﻳﺸﻪ هﺎی اﺳﻼﻣﯽ‪ ،‬ﻋﻤﺪﺗﺎ" ﻣﺮﮐﺰ ﺛﻘﻞ اﻧﺘﻘﺎدات ﺧﻮد‬
‫را روی اﻳﻦ ﺿﻌﻒ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﮐﺮدﻩ اﻧﺪ و هﺰاران ﺻﻔﺤﻪ در رد ﭼﻨﻴﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪ زن ﺳﺘﻴﺰاﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﮕﺎرش در ﺁوردﻩ‬
‫اﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﮐﺎوﻧﺪﻩ اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای ﮐﻪ در دﺳﺖ دارﻳﺪ‪ ،‬در ﺗﻔﮑﺮ ﻗﺮﺁﻧﯽ ﭘﺎﺷﻨﻪ ﺁﺷﻴﻞ هﺎی ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﯽ‬
‫ﺗﻮان دﻳﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﮏ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺁن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﻘﻮق زﻧﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﮔﺮﻧﻪ ﻣﺴﺎﻳﻠﯽ از ﻗﺒﻴﻞ ﺑﺮدﻩ داری روز‬
‫ﻗﻴﺎﻣﺖ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻋﻠﻤﯽ و ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ ﭼﻴﺰی ﮐﻤﺘﺮ از ﻣﺴﺌﻠﻪ زن در اﺳﻼم ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ و‬
‫ﻣﻨﺘﻘﺪﻳﻦ ﺷﺎﻳﺪ ﮐﻤﺘﺮ ﺻﻔﺤﺎﺗﯽ را ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ﺁﻧﻬﺎ اﺧﺘﺼﺎص دادﻩ اﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﺴﻦ ﮐﺪﻳﻮر ﻳﮑﯽ از ﺁﺧﻮﻧﺪهﺎی دﮔﺮ اﻧﺪﻳﺶ ﻧﻈﺎم اﻧﺴﺎن ﺳﺘﻴﺰ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ ﻃﯽ ﻣﻘﺎﻟﻪ ای در‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ﺁﻓﺘﺎب ﺷﻤﺎرﻩ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ ﭼﺎپ اﻳﺮان‪ ،‬ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان )ﻣﻌﻀﻞ ﺑﺮدﻩ داری در اﺳﻼم( ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪:‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﻪ دﻟﻴﻞ "ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺮدﻩ داری در اﺳﻼم ﻣﻌﺎﺻﺮ" ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﺤﺚ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬اول‪ :‬در ﺁﻳﺎت ﻣﺘﻌﺪدی از‬
‫ﻗﺮﺁن ﮐﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﻋﺒﻴﺪ و اﻣﺎء )ﻏﻼم و ﮐﻨﻴﺰ( اﺷﺎرﻩ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬در ﺳﻨﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ )ص( و ﺳﻴﺮﻩ اﺋﻤﻪ )ع( ﻧﻴﺰ‬
‫ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﻤﻠﻮﮐﺎن ﮐﻢ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫دوم‪ :‬ﺑﺮﺧﯽ از ﻋﻠﻤﺎی ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ اﻋﻢ از ﻓﻴﻠﺴﻮف‪ ،‬ﻓﻘﻴﻪ‪ ،‬ﻣﻔﺴﺮ و ﻣﺤﺪث ﺑﻪ ﺻﺮاﺣﺖ از ﺑﺮدﻩ داری‬
‫ﻣﺬﮐﻮر در ﻣﺘﻮن اﺳﻼﻣﯽ دﻓﺎع ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺁن را اﺟﻤﺎﻋﯽ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺣﮑﻢ ﻋﻘﻞ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻮم‪ :‬اﮐﺜﺮ ﮐﺸﻮرهﺎی ﻣﺴﻠﻤﺎن از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﺮان ﮐﻠﻴﻪ ﻣﻴﺜﺎق هﺎ‪ ،‬ﮐﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن هﺎ و ﻣﻘﺎوﻟﻪ ﻧﺎﻣﻪ هﺎی ﺑﻴﻦ‬
‫اﻟﻤﻠﻠﯽ اﻟﻐﺎی ﺑﺮدﻩ داری را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ و ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺷﺪﻩ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﻈﺎهﺮ ﺑﺮدﻩ داری را رﻳﺸﻪ ﮐﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬
‫ﭼﺎرﻩ اﻧﺪﻳﺸﯽ در ﺑﺎرﻩ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ دﻳﻨﯽ در ﺑﺎرﻩ ﺑﺮدﻩ داری و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻤﺎن ﻣﺪاﻓﻊ ﺑﺮدﻩ داری از ﻟﻮازم ﺗﺤﮑﻴﻢ‬
‫ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ در ﺟﻮاﻣﻊ اﺳﻼﻣﯽ اﺳﺖ‪" .‬ﭘﺎﻳﺎن ﻧﻘﻞ ﻗﻮل"‬
‫اﻳﻦ ﺳﺨﻦ هﺎ از ﻳﮏ ﺣﺠﺖ اﻻﺳﻼم‪ ،‬ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﺗﻀﺎد اﺳﺎﺳﯽ ﺁﻣﻮزﺷﻬﺎی اﺳﻼﻣﯽ را ﺑﺎ‬
‫ﻣﻮازﻳﻦ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ‪ ،‬روﺷﻦ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺁﺷﮑﺎر ﺑﻮدن ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺿﺪ ﻋﻠﻤﯽ در اﺳﻼم ﺗﺎ ﺣﺪی اﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺣﺘﯽ ﺑﺮﺧﯽ از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﻟﺐ ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎد ﺁن ﮔﺸﻮدﻩ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﺧﻮد ﺁﻳﻪ هﺎی ﻗﺮﺁﻧﯽ‪ ،‬اﻳﻦ اﻧﺘﻘﺎدات ﺟﻨﺒﻪ ﮐﻔﺮ‬
‫دارد و ﻣﻨﺘﻘﺪان ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﺗﺪ و واﺟﺐ اﻟﻘﺘﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫اﮐﻨﻮن ﮐﻪ در درون اﻳﻦ رژﻳﻢ ﻗﺮون وﺳﻄﺎﻳﯽ‪ ،‬اﻳﻦ اﻧﺘﻘﺎدات ﺑﻪ ﻣﺘﻮن ﻗﺮﺁﻧﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ‬
‫ﭼﺮا ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔﯽ از ﻧﻴﺮوهﺎی روﺷﻨﻔﮑﺮی ﺧﺎرج از ﮐﺸﻮر‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺸﮑﻴﻼﺗﻬﺎی ﺳﻴﺎﺳﯽ‪ ،‬هﻨﺮﻣﻨﺪان‪،‬‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﺷﻌﺮا‪ ،‬ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ در ﺗﺎرﻳﺦ و‪ ...‬هﻤﭽﻨﺎن ﻣﻬﺮ ﺳﮑﻮت ﺑﺮ ﻟﺐ دارﻧﺪ و ﮐﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﻧﻘﺪ و ﺑﺮرﺳﯽ اﻳﻦ‬
‫ﻓﺎﺟﻌﻪ ﻓﺮهﻨﮕﯽ ﻧﺸﺌﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ از اﺳﻼم ﻣﯽ ﻧﺸﻴﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﺟُﺴﺘﺎر ﻗﺼﺪ ﻣﺎ ﻧﻘﺪ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺑﺮدﻩ داری ﮐﻪ ﺑﻄﻮر ﺁﺷﮑﺎر در ﻗﺮﺁن ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻧﻴﺴﺖ و اﻳﻨﺒﺎر ﺑﻪ‬
‫داﺳﺘﺎن ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ در ﻗﺮﺁن و ﺳﭙﺲ در اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ‪ 4‬هﺰار ﺳﺎل ﭘﻴﺶ و در ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺒﺎﺣﺚ ﮐﻨﻮﻧﯽ ﻋﻠﻢ را ﺑﺎ‬
‫هﻢ ﭘﯽ ﻣﯽ ﮔﻴﺮﻳﻢ‪.‬‬
‫در ﻗﺮﺁن ﺑﻴﺶ از ‪ 250‬ﺁﻳﻪ درﺑﺎرﻩ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮارد زﻳﺮ اﺷﺎرﻩ ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ رﻋﺪ ﺁﻳﻪ ‪ " 2‬او اﷲ ی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ را ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻣﺸﺎهﺪﻩ ﻣﯽ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﺪون ﺳﺘﻮن ﺑﺮاﻓﺮاﺷﺖ‪،‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻋﺮش ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ و ﺧﻮرﺷﻴﺪ و ﻣﺎﻩ را ﺗﺴﺨﻴﺮ ﮐﺮد‪" .‬‬
‫در ﺁﻳﻪ ‪ 32‬ﺳﻮرﻩ اﻧﺒﻴﺎء " ﻣﺎ ﺁﺳﻤﺎن را ﺳﻘﻔﯽ ﻣﺤﻔﻮظ و ﻃﺎﻗﯽ ﻣﺤﮑﻢ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ و اﻳﻦ ﮐﺎﻓﺮان از ﺁﻳﺎت‬
‫ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ رو ﮔﺮداﻧﻨﺪ‪".‬‬
‫ﺁﻳﻪ ‪ 65‬ﺳﻮرﻩ ﺣﺞ " اﷲ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻴﺪاردﺁﺳﻤﺎن را ﮐﻪ روی زﻣﻴﻦ ﻧﻴﻔﺘﺪ ﻣﮕﺮ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﺎن اﻳﻦ ﻋﻤﻞ را ﺻﺎدر‬
‫ﮐﻨﺪ‪".‬‬
‫در ﺁﻳﻪ ‪ 37‬ﺳﻮرﻩ ﻗﺎف " ﻣﺎ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و زﻣﻴﻦ و ﺁﻧﭽﻪ را ﮐﻪ ﺑﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ در ﺷﺶ روز ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ و هﻴﭽﮕﺎﻩ از‬
‫اﻳﻦ ﮐﺎر ﺧﺴﺘﻪ ﻧﺸﺪﻳﻢ‪".‬‬
‫در ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 8‬ﺗﺎ ‪ 12‬ﺳﻮرﻩ ﻓﺼّﻠﺖ " ﺁﻳﺎ ﺑﺮاﺳﺘﯽ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ زﻣﻴﻦ را در دو روز ﺁﻓﺮﻳﺪ‪ ،‬اﻧﮑﺎر ﻣﯽ ﮐﻨﻴﺪ و ﺑﺮ او‬
‫ﻣﺜﻞ و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺮار ﻣﻴﺪهﻴﺪ؟ او اﷲ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن اﺳﺖ و در ﺑﺎﻻی زﻣﻴﻦ ﮐﻮهﻬﺎی اﺳﺘﻮار ﺑﺮاﻓﺮاﺷﺖ ) درﺟﺎﻳﯽ‬
‫ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻴﺦ در دور زﻣﻴﻦ ﻗﺮار داد( و اﻧﻮاع ﺑﺮﮐﺖ هﺎ در ﺁن ﻗﺮار داد و ﻗﻮت و ارزاق را در ﭼﻬﺎر روز ﻣﻘﺪر‬
‫و ﻣﻌﻴﻦ ﮐﺮد و روزی ﻃﻠﺒﺎن را در ﮐﺴﺐ روزی ﺧﻮد ﻳﮑﺴﺎن ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﮐﻪ دودی ﺑﻴﺶ‬
‫ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮد‪ .‬ﭘﺲ اﷲ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ و ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺎﺋﻴﺪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎن ﻣﻦ‪ ،‬ﻳﺎ از روی ﺷﻮق و رﻏﺒﺖ و ﻳﺎ از‬
‫روی اﮐﺮاﻩ و ﺑﯽ ﻣﻴﻠﯽ‪ .‬ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و زﻣﻴﻦ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎ از ﺗﻮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮداری ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ‪ .‬ﭘﺲ ﻧﻈﻢ هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن را‬
‫در دو روز اﺳﺘﻮار ﮐﺮد و ﺑﻪ هﺮ ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ وﺣﯽ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﻢ درﺁﻳﺪ و ﺁﺳﻤﺎن دﻧﻴﺎ را ﺑﻪ ﭼﺮاﻏﻬﺎی‬
‫درﺧﺸﻨﺪﻩ زﻳﻨﺖ داد‪ .‬اﻳﻦ ﺗﻘﺪﻳﺮ اﷲ ﻣﻘﺘﺪر و داﻧﺎﺳﺖ‪".‬‬
‫اﻣﺎ در ﺳﻮرﻩ ﻧﺤﻞ ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 3‬و ‪ " 4‬اﷲ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و زﻣﻴﻦ را ﺑﺮای اﺣﺮاز ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺧﻮد ﺁﻓﺮﻳﺪ و از ﺁﻧﭽﻪ‬
‫ﻣﺸﺮﮐﺎن ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﺮای او ﺷﺮﻳﮏ ﺁورﻧﺪ ﻣﻨﺰﻩ اﺳﺖ‪" .‬‬
‫در ﺳﻮرﻩ ﺑﻘﺮﻩ ﺁﻳﻪ ‪ 20‬و ﺳﻮرﻩ ﻧﺐء ﺁﻳﻪ ‪ 6‬ﺁﻣﺪﻩ " ﺁﻳﺎ ﻣﺎ زﻣﻴﻦ را ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﺘﺮی ﭘﻬﻦ ﻧﮑﺮدﻳﻢ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ اﻟﻤﻠﮏ ﺁﻳﻪ ‪ " 5‬و ﻣﺎ ﺁﺳﻤﺎن دﻧﻴﺎ را ﺑﻪ ﭼﺮاﻏﻬﺎی درﺧﺸﻨﺪﻩ زﻳﺐ و زﻳﻨﺖ دادﻳﻢ و ﺁﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ‬
‫ﺗﻴﺮهﺎﻳﯽ ﻗﺮار دادﻳﻢ ﺗﺎ ﺷﻴﺎﻃﻴﻦ را ﺑﺮاﻧﻨﺪ و ﻣﺎ ﺁﻣﺎدﻩ ﮐﺮدﻳﻢ ﺑﺮای ﺁﻧﻬﺎ ﻋﺬاب ﺁﺗﺶ را‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ روم ﺁﻳﻪ ‪ " 47‬اﷲ ﺑﺮای ﺷﻤﺎ ﺳﺎﻳﻪ ﺑﺎن هﺎ و ﺧﺎﻧﻪ هﺎﻳﯽ در ﮐﻮﻩ ﻗﺮار داد‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻧﻮح ﺁﻳﻪ ‪15‬ـ‪ " 14‬ﺁﻳﺎ ﻧﻤﯽ ﺑﻴﻨﯽ ﭼﮕﻮﻧﻪ هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن را ﺑﺮوی ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ و ﻣﺎﻩ ﻣﻨﺒﻊ ﻧﻮری و‬
‫ﺧﻮرﺷﻴﺪ راﭼﻮن ﭼﺮاﻏﯽ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻳﻮﻧﺲ ﺁﻳﻪ ‪ " 5‬او ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ را روﺷﻨﺎﻳﯽ داد و ﻣﺎﻩ را ﻧﻮر ﺑﺨﺸﻴﺪ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻣﺰﻣﻦ ﺁﻳﻪ ‪ " 63‬اﷲ‪ ،‬ﺁن ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺐ را ﺁﻓﺮﻳﺪ ﺗﺎ در ﺁن ﺁرام ﮔﻴﺮد و روز را ﺑﺮای ﺑﻴﻨﺎﻳﯽ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ اﻟﺮﺣﻤﺎن ﺁﻳﻪ ‪ " 17‬ﺁﺳﻤﺎن دﻧﻴﺎ ﺑﺎ ﺳﺘﺎرﮔﺎن زﻳﻨﺖ دادﻩ ﺷﺪﻩ و از ﺳﺨﻦ ﭼﻴﻨﯽ ﺷﻴﺎﻃﻴﻦ در اﻣﺎن ﻧﮕﻪ‬
‫داﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺑﻘﺮﻩ ﺁﻳﻪ ‪" 29‬اوﺳﺖ ﮐﻪ هﺮ ﭼﻪ در زﻣﻴﻦ هﺴﺖ ﻳﮑﺴﺮﻩ ﺑﺮای ﺷﻤﺎ ﺁﻓﺮﻳﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎن‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ و هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎ ﺳﺎﺧﺖ و ﺑﻪ هﻤﻪ ﭼﻴﺰ داﻧﺎﺳﺖ‪".‬‬
‫اﺣﺘﻴﺎﺟﯽ ﺑﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻧﺪارد‪ ،‬در اﻳﻦ ﺁﻳﻪ اﷲ اﻋﺘﺮاف ﮐﺮدﻩ ﮐﻪ اول زﻣﻴﻦ را ﺁﻓﺮﻳﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎن‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ و اﻳﻦ ﺁﻳﻪ را ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺁﻳﺎﺗﯽ ﮐﻪ در ﻗﺒﻞ ﺁوردﻳﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﮐﻨﻴﺪ‪ .‬ﭼﺮا در ﮐﻼم اﷲ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﺑﺪی و ازﻟﯽ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ و ﮐﻮﭼﮑﺘﺮﻳﻦ اﺷﮑﺎﻟﯽ در اﻳﻦ ﻟﻮﺣﻪ ﻣﺤﻔﻮظ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﺣﺪ اﺧﺘﻼف ﮔﻔﺘﺎری و ﻧﻘﺼﺎن ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽ‬
‫ﺧﻮرد‪ .‬ﺳﻮرﻩ ﺣﺠﺮ ﺁﻳﻪ ‪ " 19‬و زﻣﻴﻦ را ﺑﮕﺴﺘﺮدﻳﻢ و در ﺁن ﮐﻮهﻬﺎ ﻓﮑﻨﺪﻳﻢ و هﻤﻪ ﭼﻴﺰهﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺁن‬
‫ﺑﺮوﻳﺎﻧﺪﻳﻢ ) ﺑﺎ هﻤﮑﺎری ﭼﻪ ﮐﺴﯽ؟(‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻧﺤﻞ ﺁﻳﻪ ‪ " 15‬و در زﻣﻴﻦ ﻟﻨﮕﺮهﺎ ) از ﮐﻮهﻬﺎ( اﻓﮑﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﻤﺎ را ﻧﻠﺮزاﻧﺪ و ﺟﻮﻳﻬﺎ و راهﻬﺎ ﮐﺮد ﺷﺎﻳﺪ‬
‫هﺪاﻳﺖ ﻳﺎﺑﻴﺪ‪".‬‬
‫اﷲ از ﮐﻤﺎن ﺧﻮد ﺗﻴﺮهﺎﻳﯽ رواﻧﻪ زﻣﻴﻦ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺁﻧﺮا اﻣﺮوزﻩ ﮐﻮهﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ‬
‫هﺎی ﺟﺎدﻩ ﺳﺎزی و رﻳﺨﺘﻦ اﺳﻔﺎﻟﺖ روی اﻳﻦ ﺟﺎدﻩ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ ﺟﺎدو و ﻳﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﻓﻮﺗﯽ راهﻬﺎ و ﺟﻮﻳﻬﺎ را‬
‫ﺑﻮﺟﻮد ﺁورد‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻓﺎﻃﺮ ﺁﻳﻪ ‪ " 41‬ﺧﺪا ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و زﻣﻴﻦ را ﻧﮕﻪ ﻣﯽ دارد ﮐﻪ ﻧﻴﻔﺘﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﻴﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺟﺰ او هﻴﭽﮑﺲ ﻧﮕﻪ‬
‫ﺷﺎن ﻧﻤﯽ دارد ﮐﻪ ﺧﺪا ﺑﺮدﺑﺎر و ﺁﻣﻮزﮔﺎر اﺳﺖ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ذارﻳﺎت ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 47‬و ‪ " 48‬و ﺁﺳﻤﺎن را ﺑﻪ ﻓﻮت ﺳﺎﺧﺘﻴﻢ و ﻗﺪرت داﺷﺘﻴﻢ و زﻣﻴﻦ را ﺑﮕﺴﺘﺮﻳﻢ و ﻧﮑﻮ‬
‫ﮔﺴﺘﺮﻧﺪﮔﺎﻧﻴﻢ‪".‬‬
‫ﺣﺘﯽ ﺑﺮ ﻓﺮض ﻣﺤﺎل اﮔﺮ ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ هﻤﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﮐﻪ ﺑﺮﺷﻤﺮدﻳﻢ از اﷲ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ و اوﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻓﺮﻳﻨﻨﺪﻩ‬
‫ﺗﻤﺎم هﺴﺘﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﺁﻳﻪ زﻳﺮ ﺗﻤﺎم ذوق و ﺷﺎدی ﻣﺎ از ﺑﻴﻦ ﻣﯽ رود‪ .‬ﭼﺮا ﮐﻪ اﷲ هﻤﻪ اﻳﻦ‬
‫ﻣﻮاهﺐ را ﺑﺮای ﺗﺮس ﺑﺸﺮ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ و ﻋﻠﻮﻣﯽ را ﮐﻪ ﺧﻮد در اﺧﺘﻴﺎر دارد‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﺮای ﺁﺳﺎﻳﺶ و ﺁزادی اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪،‬‬
‫ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮای ﺑﻴﻢ و ﺗﺮس و در اﻳﻦ ﭼﺎر ﭼﻮب ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻧﻴﺎﻳﺶ ﺑﻪ درﮔﺎﻩ اوﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ‪:‬‬
‫ﺳﻮرﻩ رﻋﺪ ﺁﻳﻪ ‪ 12‬و ‪ " 13‬اوﺳﺖ )ﺳﻮم ﺷﺨﺺ ﻣﻔﺮد( ﮐﻪ ﺑﺮق را ﺑﺮای ﺑﻴﻢ و اﻣﻴﺪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪ‬
‫واﺑﺮهﺎی ﮔﺮاﻧﺒﺎر ﭘﺪﻳﺪ ﻣﯽ ﺁورد‪" .‬‬
‫رﻋﺪ ﺑﺴﺘﺎﻳﺶ او و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن از ﺑﻴﻢ او ﺗﺴﺒﻴﺢ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﻋﻘﻪ هﺎ ﻣﯽ ﻓﺮﺳﺘﺪ و هﺮ ﮐﻪ را ﺧﻮاهﺪ دﭼﺎر ﺁن‬
‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻌﺬاﻟﮏ ﺁﻧﻬﺎ درﺑﺎرﻩ ﺧﺪا ﻣﺠﺎدﻟﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و او ﺳﺨﺘﮕﻴﺮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ ﺁﻳﻪ اﷲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر از او ﻧﺎم ﺑﺮدﻩ و ﺟﺎی ﭘﺮﺳﺶ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻼم اﷲ ﺑﺎﻳﺪ از دهﺎن ﺧﻮد او ﺁوردﻩ ﺷﻮد‪،‬‬
‫ﻳﻌﻨﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻦ ﺳﺨﺘﮕﻴﺮ هﺴﺘﻢ و ﻣﻦ ﺻﺎﻋﻘﻪ ﻣﯽ ﻓﺮﺳﺘﻢ‪ .‬ﻧﻪ اﻳﻨﮑﻪ از او ﻧﺎم ﺑﺮدﻩ ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺣﺞ ﺁﻳﻪ ‪1‬و ‪ " 2‬ای ﻣﺮدم‪ ،‬از ﭘﺮوردﮔﺎرﺗﺎن ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ ﮐﻪ زﻟﺰﻟﻪ رﺳﺎﺧﻴﺰ‪ ،‬ﭼﻴﺰی اﺳﺖ هﻮل اﻧﮑﻴﺰ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺣﺎﻗﻪ ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 13‬ﺗﺎ ‪ " 16‬و ﭼﻮن ﻳﮑﺪم در ﺻﻮر ﺑﺪﻣﻨﺪ‪ ،‬و زﻣﻴﻦ و ﮐﻮهﻬﺎ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﻳﮏ‬
‫ﺷﮑﺴﺘﻦ درهﻢ ﺑﺸﮑﻨﺪ‪ ،‬ﺁن روز ﺣﺎدﺛﻪ رخ دادﻩ اﺳﺖ و ﺁﺳﻤﺎن ﺑﺸﮑﺎﻓﺪ ﮐﻪ ﺁن روز ﺁﺳﻤﺎن ﺳﺴﺖ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪".‬‬
‫در هﻤﻴﻦ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺁﻳﻪ هﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺁوردﻩ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮ ﮐﻨﺎز از ﻏﻴﺮ ﻋﻠﻤﯽ و در ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺁﺷﮑﺎر ﺑﺎ ُﺧﺮد ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﺎ ﻳﮏ‬
‫ﭘﺪﻳﺪﻩ دﻳﮕﺮی ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ و ﺁن ﺗﻀﺎد و ﺗﻨﺎﻗﺾ اﻳﻦ ﺁﻳﻪ هﺎﺳﺖ‪.‬‬
‫از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻨﮑﻪ ﻣﺜﻼ" در ﺟﺎﻳﯽ ﺻﺤﺒﺖ از ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ در ﺷﺶ روز‪ ،‬ﺁﻳﻪ دﻳﮕﺮ در ﻣﺪت ‪ 2‬روز و ﺑﺎز ﮐﻤﯽ‬
‫ﺁﻧﻄﺮﻓﺘﺮ‪،‬‬
‫از ﭼﻬﺎر روز ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ زﻣﻴﻦ و اﻣﺮوز ﺑﻪ ﻧﻈﻢ در ﺁوردن ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺤﺚ ﺷﺪﻩ‪ .‬ﺑﺎ ﻳﮏ ﺣﺴﺎب رﻳﺎﺿﯽ ﺑﺮﺧﯽ‬
‫اوﻗﺎت ﺑﻪ اﻳﻦ ﺁﮔﺎهﯽ ﻣﯽ رﺳﻴﻢ ﮐﻪ ﺗﻮ ﮔﻮﻳﯽ هﻔﺘﻪ از هﺸﺖ روز ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺷﺪﻩ و اﷲ ﺣﺘﯽ در روز ﺷﻤﺎر‬
‫هﻔﺘﻪ دﭼﺎر ﻟﻐﺰش و اﺷﺘﺒﺎﻩ ﺷﺪﻩ‪ .‬در ﭘﺎرﻩ ای از ﺁﻳﻪ هﺎ اﷲ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺳﺎﮐﻦ‪ ،‬ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ را ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ زﻣﻴﻦ دﺳﺖ ﻳﺎزﻳﺪﻩ و در ﺟﺎﻳﯽ ﮐﺎﻣﻼ" واژﮔﻮﻧﻪ اﺑﺘﺪا زﻣﻴﻦ را ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ و ﺳﭙﺲ ﺁﺳﻤﺎن را در ‪ 2‬روز‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺑﺤﺚ را ﺑﺎ ﺁوردن ﺁﻳﻪ هﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮی اداﻣﻪ ﻣﻴﺪهﻴﻢ‪:‬‬
‫در ﺳﺮاﺳﺮ ﻗﺮﺁن ‪ 7‬ﺁﻳﻪ از هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن ﻧﺎم ﺑﺮدﻩ ﺷﺪﻩ و ‪ 2‬ﺁﻳﻪ ﻧﻴﺰ اﺷﺎرﻩ ای ﺑﻪ ﺁن دارد‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻣﻮﻣﻨﻮن ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 17‬و ‪ " 18‬ﺑﺮاﺳﺘﯽ ﺑﺎﻻی ﺷﻤﺎ هﻔﺖ راﻩ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ و از اﻳﻦ ﻣﺨﻠﻮق ﺑﯽ ﺧﺒﺮ‬
‫ﻧﺒﻮدﻳﻢ‪ ،‬از ﺁﺳﻤﺎن ﺁﺑﯽ ﺑﻪ اﻧﺪازﻩ ﻧﺎزل ﮐﺮدﻳﻢ و ﺁن را در زﻣﻴﻦ ﺟﺎ دادﻳﻢ‪ ،‬و ﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﺑﻮد ﮐﺮدن ﺁن ﻗﺎدرﻳﻢ‪.‬‬
‫هﻤﻴﻦ ﺳﻮرﻩ ﺁﻳﻪ ‪ " 86‬ﺑﮕﻮ‪ :‬ﭘﺮوردﮔﺎر هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن و ﻋﺮش ﺑﺰرگ ﮐﻴﺴﺖ؟‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺑﻨﺎ ﺁﻳﻪ ‪ 12‬و ‪ " 13‬وﺑﺎﻻی ﺳﺮ ﺷﻤﺎ هﻔﺖ ﺁﺳﻤﺎن ﻣﺤﮑﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﻳﻢ و در ﺁن ﭼﺮاﻏﯽ ﻓﺮوزان ﻧﻬﺎدﻩ‬
‫اﻳﻢ‪.‬‬
‫و در ﺳﻮرﻩ ﻃﻼق‪ ،‬ﻣُﻠﮏ و ﻧﻮح ﻧﻴﺰ ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ در ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 15 ،3 ،12‬و ‪ 16‬در هﻤﻴﻦ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﺒﯽ ﻳﺎﻓﺖ‬
‫ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬و اﻣﺎ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ اﻧﺴﺎن از ﮔِﻞ )ﺧﺎک(‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ اﻧﻌﺎم ﺁﻳﻪ ‪ " 2‬اوﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ را از ﮔﻠﯽ ﺁﻓﺮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺣِﺠﺮ ﺁﻳﻪ هﺎی ‪ 26‬ﺗﺎ ‪ " 34‬اﻧﺴﺎن را از ﮔِﻞ ﺧﺸﮏ‪ ،‬از ﮔِﻞ ﺳﻴﺎﻩ ﺑﻮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺴﺎﺧﺘﻴﻢ و ﺟﻨﻴّﺎن را از‬
‫ﺁﺗﺶ ﺑﯽ درد ﺑﺴﺎﺧﺘﻴﻢ‪ ،‬و ﭼﻮن او را ﺑﭙﺮداﺧﺘﻢ و از روح ﺧﻮﻳﺶ در ﺁن دﻣﻴﺪم‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن هﻤﮕﻴﺸﺎن ﻳﮑﺴﺮﻩ‬
‫ﺳﺠﺪﻩ ﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﮕﺮ اﺑﻠﻴﺲ ﮐﻪ از هﻤﺮاهﯽ ﺳﺠﺪﻩ ﮐﻨﺎن اﺑِﺎ ورزﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻮرﻩ اﺳﺮاء ﺁﻳﻪ ‪ " 61‬و ﭼﻮن ﺑﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﮔﻔﺘﻴﻢ ﺁدم را ﺳﺠﺪﻩ ﮐﻨﻴﺪ‪ ،‬هﻤﻪ ﺳﺠﺪﻩ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﺑﻠﻴﺲ ﮐﻪ‬
‫ﮔﻔﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ را ﮐﻪ از ﮔِﻞ ﺁﻓﺮﻳﺪی ﺳﺠﺪﻩ ﮐﻨﻢ؟"‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻣﻮﻣﻨﻮن ﺁﻳﻪ ‪ " 12‬ﺑﺮاﺳﺘﯽ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را از ﻣﺎﻳﻪ ای از ﮔِﻞ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺳﺠﺪﻩ ﺁﻳﻪ ‪ " 7‬و ﺧﻠﻘﺖ اﻧﺴﺎن را از ﮔِﻞ ﺁﻏﺎزﻳﺪ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﻓﺎﻃﺮ ﺁﻳﻪ ‪ " 11‬ﺧﺪا ﺷﻤﺎ را از ﺧﺎک ﺁﻓﺮﻳﺪ‪".‬‬
‫ﺳﻮرﻩ ﺻﺎﻓﺎت ﺁﻳﻪ ‪ " 11‬از ﻣﺸﺮﮐﺎن ﺑﭙﺮس‪ ،‬ﺁﻳﺎ ﺧﻠﻘﺖ اﻳﺸﺎن ﺳﺨﺖ ﺗﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ ﭼﻴﺰهﺎ ﮐﻪ ﺧﻠﻖ ﮐﺮدﻩ‬
‫اﻳﻢ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ را از ﮔِﻞ ﭼﺴﺒﻨﺎک ﺧﻠﻖ ﮐﺮدﻩ اﻳﻢ‪ ).‬ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از اﷲ ﭼﻪ ﮐﺴﺎن دﻳﮕﺮی دﺳﺖ اﻧﺪر‬
‫ﮐﺎر ﺧﻠﻘﺖ ﺑﻮدﻩ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺁوردﻩ ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﺧﻠﻖ ﮐﺮدﻩ اﻳﻢ و ﻳﺎ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ اﻳﻢ(‪".‬‬
‫در اﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ اﷲ ﮐﻪ ﺑﺪون ﺷﺮﻳﮏ اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ اوﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻓﺮﻳﻨﻨﺪﻩ هﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ ﻣﯽ ﺷﻮد و در اﺑﺘﺪای ﺁﻳﻪ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﮔﻔﺘﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺳﺎدﻩ ﺗﺮ ﮔﻔﺘﻴﻢ‬
‫ﺟﻤﻊ ﮔﻔﺘﻢ اﺳﺖ‪ ،‬هﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ در ﻳﮏ ﺁﻳﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪ درﺳﺘﯽ از اﺳﻢ ﻣﻔﺮد اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﺷﺪﻩ و ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
‫ﭼﻮن او را ﺑﭙﺮداﺧﺘﻢ‪ .‬و اﻳﻦ ﻳﮑﯽ دﻳﮕﺮ از ﺗﻨﺎﻗﻀﺎت ﻧﮕﺎرﻧﺪﻩ ﮔﺎن ﻗﺮﺁن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﷲ در ﺟﺎی ﻣﺎ ﻳﻌﻨﯽ ﺟﻤﻊ‬
‫ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ‪ ،‬در ﻣﻮرد دﻳﮕﺮ او ﻳﻌﻨﯽ ﺳﻮم ﺷﺨﺺ ﻣﻔﺮد ﺁوردﻩ ﺷﺪﻩ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻣﻦ ﮐﻪ اول ﺷﺨﺺ ﻣﻔﺮد‬
‫اﺳﺖ ﻃﺮح ﮔﺮدﻳﺪﻩ‪.‬‬
‫ﺧﺮد ﮔﺮاﻳﺎن ﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻬﺮ ورزﻳﺪﻩ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﮑﺎت ﺷﺎﻳﺪ ﮐﻢ اهﻤﻴﺖ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی را ﻣﺒﺬول ﺑﺪارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻬﺘﺮ دﻳﺪم ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﻄﺒﻪ ای از ﻋﻠﯽ ﭘﺴﺮ اﺑﻮﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬اﻣﺎم اول ﺷﻌﻴﺎن و ﺧﻠﻴﻔﻪ ﭼﻬﺎرم ﺳﻔﻴﺎن‪ ،‬اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ‬
‫را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﻢ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻣﺘﻔﮑﺮﻳﻦ اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺁﺷﻨﺎ ﺷﻮﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺧﻄﺒﻪ ‪ 1‬ـ در ﮐﻴﻔﻴﺖ ﺧﻠﻖ ﺁدم ﻋﻠﻴﻪ اﻻﺳﻼم‪:‬‬
‫ﭘﺲ از ﺁﻧﮑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺁﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ و ﺧﻮرﺷﻴﺪ و ﻣﺎﻩ و ﺳﺘﺎرﮔﺎن را ﺁﻓﺮﻳﺪ‪ ،‬از ﺟﺎی ﺳﻨﮕﻼخ و ﺟﺎی‬
‫هﻤﻮار زﻣﻴﻦ و ﺟﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﺮای ﮐﺸﺖ و زرع ﺑﻮد و ﺟﺎی ﺷﻮرﻩ زار‪ ،‬ﭘﺎرﻩ ﺧﺎﮐﯽ را ﻓﺮاهﻢ ﺁورد‪ ،‬ﺁب ﺑﺮ‬
‫ﺁن رﻳﺨﺖ ﺗﺎ ﺧﺎﻟﺺ و ﭘﺎﮐﻴﺰﻩ ﺷﺪ و ﺁن را ﺑﺎ ﺁب ﺁﻣﻴﺨﺖ ﺗﺎ ﺑﻬﻢ ﭼﺴﺒﻴﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ از ﺧﺎک ﺁﻣﻴﺨﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺷﮑﻠﯽ‬
‫را ﮐﻪ دارای اﻃﺮاف و اﻋﻀﺎء و ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻴﻬﺎ و ﮔُﺴﺴﺘﮕﻴﻬﺎ ﺑﻮد ﺑﻴﺎﻓﺮﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺁن ﮔِﻞ ﺧﺸﮑﻴﺪﻩ را ﺟﺎن داد‪ ،‬ﺑﺮ‬
‫ﭘﺎ اﻳﺴﺘﺎد در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺷﺪ دارای ﻗﻮای ﻣُﺪرﮐﻪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ را در ﻣﻌﻘﻮﻻت ﺑﮑﺎر ﻣﯽ اﻧﺪازد و‬
‫ﻓﮑﺮهﺎﻳﯽ ﮐﻪ در ﮐﺎرهﺎ ﺗﺼﺮف ﻣﯽ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻄﺒﻪ ‪ 90‬ـ در ﺑﻴﺎن ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ زﻣﻴﻦ و ﮔﺴﺘﺮاﻧﻴﺪﻩ ﺷﺪن ﺑﺮ روی ﺁب‪:‬‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻴﺸﺘﺮ زﻣﻴﻦ را ﻓﺮو ﺑُﺮد در ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻮﺟﻬﺎی ﺁب ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﻴﻮان ﻧﺮ ﺑﺮ ﻣﺎدﻩ ﺧﻮد هﻨﮕﺎم ﺻﻮﻟﺖ‬
‫و هﻴﺠﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﻴﻮاﻧﻬﺎی ﻧﺮ ﮐﻪ هﻨﮕﺎم هﻴﺠﺎن ﺷﻬﻮت و ﻣﺴﺘﯽ ﮐﻒ ﺑﺮ ﻟﺐ ﻣﯽ ﺁورﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬
‫ﺧﻄﺒﻪ ﻃﻮﻻﻧﯽ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻳﺎران ﮔﺮاﻣﯽ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪ هﺴﺘﻨﺪ ﻣﻴﺘﻮاﻧﻨﺪ ﮐﺎﻣﻠﺘﺮ ﺁﻧﺮا در ﮐﺘﺎب ﻧﻬﺞ‬
‫اﻟﺒﻼﻏﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫هﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺧﻄﺒﻪ هﺎی ‪ 202‬ـ ‪ 1‬و ‪ 90‬را ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫اﮐﻨﻮن ﺑﻪ داﻧﺶ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﺘﺎرﻩ ﺷﻨﺎﺳﯽ از دﻳﺪﮔﺎﻩ ﻣﺘﻔﮑﺮان اﻳﺮاﻧﯽ ﻗﺒﻞ از اﺳﻼم و ﺣﺘﯽ هﺰاران‬
‫ﺳﺎل ﭘﻴﺶ از ﺁن ﻣﯽ ﭘﺮدازﻳﻢ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﻗﺎﺑﻞ ذﮐﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺪﻩ ﻓﺎﮐﺘﻬﺎی زﻳﺮ ﺗﻮﺳﻂ داﻧﺸﻤﻨﺪان‬
‫ﻏﺮﺑﯽ ﻏﻴﺮ اﻳﺮاﻧﯽ ﺁوردﻩ ﺷﺪﻩ و از اﻳﻨﮑﻪ ﮐﺴﯽ را ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﻧﮋاد ﭘﺮﺳﺘﯽ ﮐﻨﻴﻢ و ﻳﺎ ﺑﮕﻮﺋﻴﻢ ﺗﻌﺮﻳﻒ از ﻗﻮم‬
‫ﺁرﻳﺎﺋﻴﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﺨﻨﯽ ﻏﻴﺮ ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ و ﺷﻮرﺑﺨﺘﺎﻧﻪ ﭘﮋوهﺸﮕﺮان اﻳﺮاﻧﯽ ﺧﻮد ﮐﻤﺘﺮ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ‬
‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺎﺑﺎن و ﭘﺮ ﺑﺎر ﺧﻮﻳﺶ ﻗﻠﻢ زدﻩ و ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﻤﻮدﻩ اﻧﺪ‪.‬‬
‫در اداﻣﻪ اﻳﻦ ﺟُﺴﺘﺎر ﺧﻮاهﻴﻢ دﻳﺪ‪ ،‬در اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﺧﺮدﮔﺮاﻳﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ‬
‫اﺑﺰارهﺎی اﺑﺘﺪاﺋﯽ‪ ،‬ﭘﯽ ﺑﻪ ﮐﺮوی ﺑﻮدن زﻣﻴﻦ ﺑﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﮔﺮدش ﮐﺮﻩ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ دور ﺧﻮرﺷﻴﺪ‪،‬‬
‫ﺳﺎﻟﻨﻤﺎﻣﻪ و ﺣﺘﯽ از ﻧﻮع دﻗﻴﻖ ﺁن ﻳﻌﻨﯽ ﺳﺎل ﮐﺒﻴﺴﻪ را اﺧﺘﺮاع ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬داﻧﺶ ﺳﺘﺎرﻩ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن‬
‫ﺑﺎﺳﺘﺎن‪ ،‬ﺑﺎﻻﺗﺮ و ﻓﺮاﺗﺮ از اﻧﺪﻳﺸﻤﻨﺪان ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻘﺎط دﻧﻴﺎ ﺑﻮدﻩ و دﻻﻳﻞ ﻣﺤﮑﻤﯽ در ﺗﺎﺋﻴﺪ اﻳﻦ ﻧﻈﺮ وﺟﻮد دارد‪.‬‬
‫اﺑﺘﺪا از رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ و اﺧﺘﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ در اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﺮوع ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ‪ .‬ﻣﻄﻠﺐ زﻳﺮ ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ از‬
‫ﮔﺎهﻨﺎﻣﻪ اﻳﺮان زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ﺧﺮداد ﺳﺎل ‪ 3741‬اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻳﺎ ﺟﻮن ‪ 2003‬ﻣﻴﻼدی‪ ،‬ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ و اﺧﺘﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ در اﻳﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن‬
‫اﻳﺮاﻧﻴﺎن از دو رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ و ﺑﺮای ﺗﻄﺒﻴﻖ زﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ 1‬ـ رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ زرﺗﺸﺖ ﮐﻪ در ‪ 45‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺷﻬﺮ ﺳﻮﺧﺘﻪ و در ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﺗﭙﻪ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺁﺳﻴﺎی‬
‫ﻏﺮﺑﯽ در اﺳﺘﺎن ﺳﻴﺴﺘﺎن ﻗﺮار دارد و از ﻗﺪﻳﻤﺘﺮﻳﻦ رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ هﺎی ﺟﻬﺎﻧﺴﺖ‪ .‬زرﺗﺸﺖ ﻧﺎم اﻳﻦ رﺻﺪ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫را )ﺟﺎودان ﮐﺖ( ﮔﺬاﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﻪ ﻧﺎم ﮔﻨﮓ دژ ﻣﺸﻬﻮر ﺷﺪ و ﺗﺎزﻳﺎن ﺁن را ﻗﺒﻪ اﻻرض ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ اﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺪﻣﺖ ﺷﻬﺮ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻃﺒﻖ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﮐﺎوﺷﻬﺎ در ﺣﺪود ‪ 2800‬ﺗﺎ ‪ 5200‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ‬
‫در رﺻﺪﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﻤﺮوز ﺣﻠﻮل ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﻪ ﺑﺮج ﺑَﺮﻩ را رﺻﺪ ﮐﺮد و ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻳﺰدﮔﺮدی ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ را اﺻﻼح و ﺑﻨﻴﺎدﮔﺎﻩ‬
‫ﺷﻤﺎری ﺟﺪﻳﺪی را ﭘﯽ اﻓﮑﻨﺪ‪) .‬ﺗﻮﺿﻴﺢ در ﻣﻮرد ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻳﺰدﮔﺮدی و ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﺎل ﺑﻪ ‪ 365‬و ﺳﺎل ﮐﺒﻴﺴﻪ(‪...‬‬
‫زرﺗﺸﺖ در ‪ 42‬ﺳﺎﻟﮕﯽ رﺻﺪ ﮐﺮدﻩ و ﺳﺎل رﺻﺪ زرﺗﺸﺖ ‪ 3300‬ﺳﺎل ﺧﻮرﺷﻴﺪی ﺑﻌﺪ از ﻳﺰدﮔﺮدی ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬و ﺳﺎل ﺗﻘﻮﻳﻤﯽ ﺁرﻳﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ ﺑﺎ ﮐﺮﺑﻦ اﻳﺰوﺗﻮپ از ﻳﺎﻓﺘﻪ هﺎی ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻳﺮان ﺑﻪ دﺳﺖ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﭼﻴﺰی در ﺣﺪود ‪ 7500‬ﺗﺎ ‪ 8000‬ﺳﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺣﮑﻴﻢ ﻋﻤﺮ ﺧﻴﺎم ﻧﻴﺰ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺧﻮد را از ﮔﺎهﻨﻤﺎن ﺗﺎرﻳﺦ ﺷﻤﺴﯽ ﻳﺰدﮔﺮدی اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﺮدﻩ و در ﺳﺎل ‪529‬‬
‫ﻣﻴﻼدی زﻣﺎن ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﻣﮑﺘﺐ اﻓﻼﻃﻮﻧﯽ در ﺁﺗﺶ ﺑﻪ ﺟﺮم ارﺗﺪاد‪ ،‬ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن و ﺷﺎﮔﺮدان اﻓﻼﻃﻮﻧﻴﺎن ﺑﻪ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻣﺪاﺋﻦ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ اﻳﺮان ﺁﻣﺪﻧﺪ و اﻧﻮﺷﻴﺮوان از ﺁﻧﻬﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮐﺮد‪ .‬ﭘﻠﻮﻧﻴﻮس ﻳﮑﯽ از ﺗﺎرﻳﺦ ﻧﻮﻳﺴﺎن ﻳﻮﻧﺎﻧﯽ‬
‫ﻳﮏ ﺳﺪﻩ ﺑﻴﺶ از ﻣﻴﻼد از اﻳﺮان دﻳﺪن ﮐﺮدﻩ و ﭼﻨﻴﻦ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
‫وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ در اﻳﺮان ﺑﻮدم‪ ،‬داﻧﺸﻤﻨﺪان اﻳﺮاﻧﯽ در ﺣﺎل اﻧﺪازﻩ ﮔﻴﺮی ﺷﻌﺎع و اﻧﺤﻨﺎی ﮐﺮدﻩ زﻣﻴﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و‬
‫زﻣﻴﻦ را ﮐﺮوی ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻏﯽ ﺷﮑﻞ ﻣﯽ داﻧﺴﺘﻨﺪ هﻤﺰﻣﺎن ﻳﻮﻧﺎﻧﻴﺎن زﻣﻴﻦ را ﺻﺎف ﻣﯽ داﻧﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎور‬
‫داﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻃﺮاف ﻳﻮﻧﺎن را ﺁب ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺁﺗﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﻳﻮﻧﺎن و ﻳﻮﻧﺎن ﻣﺮﮐﺰ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻧﻮر ﻓﻴﺜﺎﻏﻮرث‬
‫ﮐﻪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ را ﻣﺮﮐﺰ ﺟﻬﺎن ﻣﯽ داﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ و داﻧﺶ ﻣﻐﺎن اﻳﺮاﻧﯽ ﺑﻮدﻩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﺮوﻳﺖ زﻣﻴﻦ و‬
‫ﮔﺮدش زﻣﻴﻦ ﺑﻪ دور ﺧﻮرﺷﻴﺪ اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻟﺘﻮ ﻓﻴﻠﺴﻮف ﻳﻮﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﻮد ﺷﺎﮔﺮد اﻓﻼﻃﻮن ﺑﻮد‪ ،‬در ﮐﺘﺎب ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺧﻮد ﻣﯽ ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ اﻓﻼﻃﻮن ﺗﻤﺎم‬
‫داﻧﺶ ﺧﻮد را از زرﺗﺸﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻴﻔﺘﮕﯽ و ﮔﺮاﻳﺶ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻳﻮﻧﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ رﺳﻴﺪ ﮐﻪ هﻤﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮای وﺟﻬﻪ دادن داﻧﺶ ﺧﻮد ﺁن را ﺑﻪ زرﺗﺸﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽ دادﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﺎﮐﺴﺎﮔﻮراس ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﮑﺘﺐ ﺳﺘﺎرﻩ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺁﺷﻨﺎﻳﯽ داﺷﺖ هﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﺗﻦ رﻓﺖ و ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺧﻮد را ﻣﺒﻨﺎ‬
‫ﺑﺮ ﮔﺮدش ﺳﻴﺎرات‪ ،‬ﺑﺎدهﺎی ﺗﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺮق‪ ،‬ﺳﺘﺎرﻩ هﺎی دﻧﺒﺎﻟﻪ دار‪ ،‬هﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬ﮐﺴﺐ ﻧﻮر ﻣﺎﻩ از ﺧﻮرﺷﻴﺪ‪،‬‬
‫وﺟﻮد ﺗﭙﻪ و ﮐﻮﻩ و درﻩ در ﻣﺎﻩ و ﮔﺪاﺧﺘﻪ ﺑﻮدن و ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺑﻮدن ﺧﻮرﺷﻴﺪ اﻇﻬﺎر داﺷﺖ‪ ،‬ﻳﻮﻧﺎﻧﻴﺎن ﺧﺮاﻓﺎﺗﯽ اﻳﻦ‬
‫اﻇﻬﺎرات را ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ و او را ﺑﻪ اﺗﻬﺎم ﺑﯽ دﻳﻨﯽ و ﺁﻣﻮﺧﺘﻦ ﺳﺘﺎرﻩ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻃﺮﻓﺪاری از اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﻪ‬
‫دادرﺳﯽ ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬و او ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﻓﺮار ﺷﺪ‪.‬‬
‫ژان ژاک اﻟﻴﺰﻩ روﮐﻠﻮ ﻣﯽ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ ،‬در ﻋﺼﺮ اوﺳﺘﺎ اﻳﺮان ﺑﻪ ﮐﺮوﻳﺖ زﻣﻴﻦ و ﮔﺮدش ﺁن ﺑﻪ دور ﺧﻮرﺷﻴﺪ‪،‬‬
‫هﺰاران ﺳﺎل ﭘﻴﺶ از هﺮ اﻧﺴﺎﻧﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﻮﭘﺮﻧﻴﮏ و ﮔﺎﻟﻴﻠﻪ ﭘﯽ ﺑﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻗﺒﻼ" در ﺑﻨﺪ ‪ 95‬ﻣﻬﺮ ﻳﺸﺖ‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ‪:‬‬
‫ﻣﯽ ﺳﺘﺎﻧﻴﻢ اﻳﺰد ﻣﻬﺮ را ﮐﻪ از ﮐﻼم راﺳﺘﻴﻦ ﺁﮔﺎﻩ اﺳﺖ‪ ،‬او ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﻓﺮو رﻓﺘﻦ ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﻪ‬
‫ﭘﻬﻨﺎی ﮐﺮﻩ زﻣﻴﻦ ﺑﺪر ﺁﻳﺪ‪.‬‬
‫در ﺑﻨﺪ ‪ 19‬ارت ﻳﺸﺖ در زادن زرﺗﺸﺖ ﺁﻣﺪﻩ اﺳﺖ‪ ،‬در هﻨﮕﺎم ﺗﻮﻟﺪ و ﻧﺸﻮ و ﻧﻤﺎی ﺁن اﺷﻮ‪ ،‬اهﺮﻳﻤﻦ‬
‫ﺑﮕﺮﻳﺨﺖ از اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﭘﻬﻦ ﮐﺮوی و‪...‬‬
‫در ﺁﺑﺎن ﻳﺸﺖ ﺑﻨﺪ ‪ 38‬و ﺑﺎز ﻣﺎﻧﺪﻩ هﺎی دﻓﺘﺮهﺎی دﻳﻨﯽ ﺟﻬﺎن و ﻣﻴﻨﻮی ﺧﺮد‪ ،‬ﺟﻬﺎن را ﮔﺮد ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻏﯽ‬
‫ﺷﮑﻞ ﻳﺎ ﺑﻴﻀﻮی ﻧﻮﺷﺘﻪ اﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در رواﻳﺖ ﭘﻬﻠﻮی ﻣﯽ ﺧﻮاﻧﻴﻢ‪:‬‬
‫زﻳﺮ و زﺑﺮ و ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﮔِﺮدِﻩ زﻣﻴﻦ ﻓﺮﻩ ﺁﻳﺪ و ﺷﺒﺎهﺖ ﺁن ﭼﻮﻧﺎن ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻏﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﮕﺎﻩ داری ﻣﺎدی ﻧﺪارد )‬
‫ﻳﻌﻨﯽ زﻣﻴﻦ ﭘﺎﻳﻪ و ﺳﺘﻮن ﻧﺪارد و ﺑﺮ ﺟﺎﻳﯽ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ(‪.‬‬
‫در ﺑﻨﺪ ‪ 43‬ﻣﻴﻨﻮی ﺧﺮد ﻣﯽ ﺧﻮاﻧﻴﻢ‪:‬‬
‫ﺁﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ و ﺁب و هﺮ ﭼﻴﺰی ﮐﻪ درون ﺁن اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺗﺨﻢ اﺳﺖ درﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻏﺎن و‬
‫ﺷﺒﺎهﺖ زﻣﻴﻦ در ﻣﻴﺎن ﺁﺳﻤﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ زردﻩ اﺳﺖ ﻣﻴﺎن ﺗﺨﻢ و ﺁب در ﻣﻴﺎن زﻣﻴﻦ و ﺁﺳﻤﺎن هﻤﭽﻮن ﺁب در‬
‫ﺗﺨﻢ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ را ﺑﺎ ﮐﻤﮏ از ﮐﺘﺎب ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ارزش ﺟُﺴﺘﺎری در ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ داﻧﺶ ﮐﻴﻬﺎن و زﻣﻴﻦ در اﻳﺮان وِﻳﭻ‬
‫ﻧﻮﺷﺘﻪ دﮐﺘﺮ ﻣﺎﻧﻮﺋﻞ ﺑﺮِﺑﺮِﻳﺎن‪ ،‬ﺻﻔﺤﺎت ‪ 176‬و ‪ 177‬ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﯽ رﺳﺎﻧﻢ و ﺳﭙﺲ اداﻣﻪ ﺑﺤﺚ را ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ‬
‫دﻳﮕﺮ ﺑﺎ هﻢ ﭘﯽ ﮔﻴﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ‪.‬‬
‫ﺑﺮرﺳﯽ داﻧﺶ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺗﺎ ‪ 4000‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ‪ ،‬ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ اﻳﺮاﻧﻴﺎن در اﻳﻦ دورﻩ از ﺑﻴﻨﺶ‬
‫ﺑﺎﻻﻳﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻩ و ﺑﻪ ﺑﺴﻴﺎری از رازهﺎی ﮔﻴﺘﯽ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪﻩ و ﺑﺮای ﺑﺮﺧﯽ از ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺎﺳﺦ هﺎی داﻧﺸﯽ‬
‫درﺳﺘﯽ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﺮاﻧﻴﺎن در اﻳﻦ دورﻩ از ﮐﺎن ﺳﻨﮓ ﺁهﻦ و دﻳﮕﺮ ﮐﺎن ﺳﻨﮕﻬﺎ اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدن از اﻧﺪﻳﺸﻪ درﺳﺖ داﻧﺸﯽ اﻳﻦ ﻣﺮدﻣﺎن‪ ،‬در ارزش و اهﻤﻴﺖ دادن ﺑﻪ ﺁﺧﺸﻴﺞ هﺎی ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ‬
‫و ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ هﺎی ﺷﺸﮕﺎﻧﻪ ﮐﻴﻬﺎﻧﯽ دﻳﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮد‪ .‬از دﻳﮕﺮ ﺑﺎورهﺎی ﺁرﻳﺎﻳﯽ‪ ،‬اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﮔﺮد ﺑﻮدن‬
‫زﻣﻴﻦ‪ ،‬ﻻﻳﻪ ﻻﻳﻪ ﺑﻮدن ﺁن‪ ،‬ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻮدن ﮔﻮی زﻣﻴﻦ در ژرﻓﺎ و ﻣﺬاب ﺑﻮدن درون زﻣﻴﻦ اﺳﺖ ﺑﺎﻟﻴﺪن و‬
‫رﺳﺘﻦ ﮐﻮهﻬﺎ از زﻣﻴﻦ ﮔﺮد ﺑﯽ ﺷﻴﺐ و ﻓﺮاز‪ ،‬ﮐﺎﻧﻴﺴﺎزی هﻤﺮاﻩ ﺁن و ﭘﺎرﻩ ﺷﺪن و ﮔﺴﺴﺘﻦ ﭘﻮﺳﺘﻪ زﻣﻴﻦ‪،‬‬
‫ﺳﻪ اﻧﮕﺎرﻩ زﻳﺒﺎ و درﺳﺖ داﻧﺸﯽ اﻳﻦ دورﻩ اﻳﺮاﻧﻴﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ‪ 4000‬ﺳﺎل ﺑﻌﺪ در ﺳﺪﻩ هﺎی ‪ 19‬و ‪ 20‬در‬
‫اروﭘﺎ و ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت ﻣﯽ رﺳﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮرﺳﯽ ‪ 23‬ﻣﻮرد از ﻧﻮﺷﺘﺎرهﺎی ﮐﻬﻦ روﺷﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﮐﻪ از دﻳﺪﮔﺎﻩ ﮐﻬﻦ‬
‫ﺁرﻳﺎﻳﯽ‪ ،‬ﮐﻮﻩ ﻳﮏ ﻧﺎﺧﻮد ﺁﮔﺎﻩ ﮐﻴﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﯽ ﺁﻣﺪﻩ و ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﺎﺧﻮد ﺁﮔﺎهﯽ ﮐﻴﻬﺎﻧﯽ ﺗﺎ‬
‫ﮐﻨﻮن در اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫از ﺷﮕﻔﺖ ﺗﺮﻳﻦ ﺑﻴﻨﺶ هﺎی اﻳﻦ دورﻩ‪ ،‬داﺷﺘﻦ ﺁﮔﺎهﯽ از اﺛﺮ ﻣﺎﻩ ﮔﻮی ﭼﻬﺮﻩ ﺑﺮ ﺗﺨﻤﻪ ﺟﺎﻧﻮران و ﮔﻴﺎهﺎن زﻣﻴﻨﯽ و ﻧﻴﺮوی‬
‫ﮐﺸﻨﺪﻩ ﺁن ﺑﺮ ﺁﺑﻬﺎی زﻣﻴﻦ اﺳﺖ‪ .‬اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺎد از ﺁﺧﺸﻴﭻ هﺎی ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ )ﻋﻨﺎﺻﺮ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ( ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻦ دورﻩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬
‫ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺁﺧﺸﻴﺞ ﻣﺴﻴﺐ روﻳﺪاد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزﻩ‪ ،‬اﻧﮕﺎرﻩ ﺑﺎد زﻧﺪاﻧﯽ در زﻣﻴﻦ و روﻳﺪاد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزﻩ را ﺑﻪ وﺟﻮد ﺁوردﻩ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﻧﮕﺎرﻩ‪ ،‬دو هﺰار ﺳﺎل ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم ارﺳﻄﻮ در ﻧﻮﺷﺘﻪ هﺎی ﺑﺎﺧﺘﺮی ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﻣﯽ رﺳﺪ‪ .‬از دﻳﮕﺮ ﺁﮔﺎهﻴﻬﺎی‬
‫ﺁرﻳﺎﻳﯽ اﻳﺮاﻧﻴﺎن اﻳﻦ دورﻩ‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺑﺎد‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ زﻣﺎن ﺧﺎرج ﺷﺪن اﻧﺴﺎن از ﻏﺎر و‬
‫ﺁﻏﺎز دورﻩ ﻓﻠﺰات‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻧﺰدﻳﮏ ﻣﻴﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻮزﻳﻨﻪ ﻣﺮدﻣﺎن و ﻣﺮدﻣﺎن روﺷﻦ ﺳﻔﻴﺪ ﭼﺸﻢ‪ ،‬رﻳﺨﺖ هﻨﺪﺳﯽ‬
‫ﮐﻤﺎﻧﯽ اﻟﺒﺮز ﮐﻮﻩ‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﻨﮕﻬﺎ‪ ،‬و ﺳﺘﺎرﻩ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ‪ .‬هﻤﺎﻧﻄﻮری ﮐﻪ در اﻳﻦ ﻓﺮﮔﺮد دﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪ ،‬از‬
‫دﻳﺪﮔﺎﻩ داﻧﺶ و ﻓﺮهﻨﮓ زﻣﻴﻦ‪ ،‬اﻳﻦ دورﻩ ﻳﮑﯽ از روﺷﻨﺘﺮﻳﻦ و ﺗﺎﺑﻨﺎﮐﺘﺮﻳﻦ دورﻩ هﺎی ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮان زﻣﻴﻦ ﺑﻮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬هﺠﻮﻣﻬﺎی وﻳﺮاﻧﮕﺮ روزهﺎی ﭘﻴﺸﻴﻦ اﻳﻦ دورﻩ و دورﻩ هﺎی ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﺳﺒﺐ اﻳﺴﺖ ﮐﺎﻣﻞ اﻳﺮاﻧﻴﺎﻧﯽ ﺷﺪ ﮐﻪ‬
‫در ‪ 4000‬ﺳﺎل ﭘﻴﺶ‪ ،‬از ﭼﻨﻴﻦ داﻧﺶ‪ ،‬ﺑﻴﻨﺶ و ﻓﺮهﻨﮓ واﻻﻳﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﭘﺎﻳﺎن ﻧﻘﻞ ﻗﻮل‪.‬‬

‫‪Saied-ohady‬‬