You are on page 1of 7

‫ﻳﻚ ﻧﻘﺪ ﻓﺎﻧﺘﺰي!


‫ﻧﺎدرﻩ اﻓﺸﺎري‬

‫اﻳﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ دوران دﻳﮕﺮي از ﻣﺒﺎرزات هﻤﺴﻮي ﺕﻤﺎم ﺟﻨﺎحهﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ﻣﻲﭘﺮدازم؛ ﺕﺎ رﻓﺘﺎر اﻳﺸﺎن را در ﺱﺮﻓﺼ ِﻞ دﻳﮕﺮي هﻢ‬
‫وارﺱﻴﺪﻩ ﺑﺎﺵﻢ و ﻧﺸﺎن ﺑﺪهﻢ آﻪ اﻳﺸﺎن ]رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ[ هﻤﻴﺸﻪ و در هﻤﻪي ﺵﺮاﻳﻂ ـ هﻤﺴﻮ و هﻤ ﺮاﻩ ﺑ ﺎهﻢ ـ ﺑ ﻪ ﺕﻜ ﺎﻟﻴﻒ ﻣﺒ ﺮم واﺟ ﺐ آﻔ ﺎﻳﻲﺵ ﺎن‬
‫ﻋﻤﻞ آﺮدﻩاﻧﺪ‪ .‬درك ﻧﺎدرﺱﺖ ﻣﺎهﻢ از ﻣﻜﺎﻧﻴﺴﻢ ﺑﺎورهﺎي ﺵﻴﻌﻲ‪ ،‬ﺕﻐﻴﻴﺮي در واﻗﻌﻴﺖ اﻣﺮ ـ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺎهﻴﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﺸﺎن ـ ﻧﻤﻲدهﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ آﻪ در آﺘﺎب »واژﻩ را ﺑﺎﻳﺪ ﺵﺴﺖ!« هﻢ ﭼﺎپ ﺵﺪﻩ اﺱ ﺖ‪ ،‬ﻧﻘ ﺪي اﺱ ﺖ ﻓ ﺎﻧﺘﺰي ﺑ ﺮ ﻣﻘﺎﻟ ﻪاي از ﺣﻤﻴ ﺪ ﺑﺼ ﻴﺮت ﻣ ﻨﺶ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم »روﻧ ﺪ‬
‫آﺸﻒ ﺣﺠﺎب و واآﻨﺶ روﺣﺎﻧﻴﺎن« آﻪ در ﻣﺠﻠﻪي ﻣﻬﺮﮔﺎن ﺱﺎل هﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺵﻤﺎرﻩ ‪ 1‬ﺑﻬﺎر ‪ 1378‬درج ﺵﺪﻩ اﺱﺖ‪» .‬از ﺁﻧﺠﺎ آﻪ آﺸﻒ ﺣﺠﺎب‪ ،‬زﻳﺮ ﭘ ﺎ‬
‫ﮔﺰاردن ﻳﻜﻲ از اﺣﻜﺎم ﻣﺼﺮح ﻗﺮﺁن آﺮﻳﻢ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑ ﺎرزﺕﺮﻳﻦ ﺱﻴﺎﺱ ﺖ ﺿ ﺪ اﺱ ﻼﻣﻲ رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ ﻣﺤﺴ ﻮب ﻣ ﻲﺵ ﺪ‪ .‬ﻧﺤ ﻮﻩي ﺑﺮﺧ ﻮرد روﺣﺎﻧﻴ ﺎن ﺑ ﺎ اﻳ ﻦ‬
‫ﺱﻴﺎﺱﺖ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از آﺎرﻧﺎﻣﻪي ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺁﻧﺎن ]روﺣﺎﻧﻴﺎن[ را در دوران ﺱﻠﻄﻨﺖ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ رﻗﻢ ﻣﻲزﻧﺪ‪(1) «.‬‬
‫در ﺁﻏﺎز ﺑﮕﻮﻳﻢ آﻪ ﭘﮋوهﺶ ]![ ﺣﻤﻴﺪ ﺑﺼﻴﺮتﻣﻨﺶ‪ ،‬ﻧﻪ اﻟﺰاﻣﺎ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﺨﺸﻲ از ﺕﺎرﻳﺦ ﻣﻌﺎﺹﺮ اﻳ ﺮان از ﻧﻘﻄ ﻪ ﻧﻈ ﺮ رهﺒ ﺮي ﺱ ﻨﺘﻲ ﺵ ﻴﻌﻪ‪ ،‬آ ﻪ‬
‫ﺵﻴﻮﻩاي ﺑﺮاي ﻳﺎرﮔﻴﺮي از ﻣﻴﺎن ﻧﻴﺮوهﺎﻳﻲ از ﻣﺘﻮﻟﻴﺎن ﻣﺬهﺒﻲ اﺱ ﺖ آ ﻪ اﻳ ﻦ روزه ﺎ در ﺕ ﻮهﻤﻲ ﻧﺎﺵ ﻴﺎﻧﻪ از ﻣﻮﺿ ﻮع اﺹ ﻼح ﻃﻠﺒ ﻲ ﺑ ﻪ ﺑﺎوره ﺎي‬
‫ﮓ ﮔﺬﺵﺘﻪﺵﺎن ﭘﺸﺖ آﺮدﻩ‪ ،‬در ه ﻮاي رﻓﺮﻣﻴﺰاﺱ ﻴﻮن اﺱ ﻼﻣﻲ و ﻗﺮاﺋ ﺖه ﺎي ﺕ ﺎزﻩاي از ﻣﺒ ﺎﻧﻲ ﻣ ﺬهﺐ ﺵ ﻴﻌﻪ‬ ‫ﻦ هﻤﺎهﻨ ٍ‬ ‫ﺱﻨﺘﻲ و ﻣﺎﻩ ﻋﺴﻞهﺎي ﺵﻴﺮﻳ ِ‬
‫ﻧﻔﺲ ﻣﻲآﺸﻨﺪ‪ .‬ﺣﻜﻢ آﻠﻲ »ﺱﻴﺎﺱﺖ ﺿﺪ اﺱﻼﻣﻲ و ﺧﻼف اﺣﻜ ﺎم ﻣﺼ ﺮح ﻗ ﺮﺁن آ ﺮﻳ ِﻢ رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ« ه ﻢ در ﺑ ﺎرﻩي آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب‪ ،‬ﻧ ﻮﻋﻲ ﺧ ﻂ ﻓﺎﺹ ﻞ‬
‫آﺸﻴﺪن ﻣﻴﺎن اﻳﻦ دو ﻧﻴﻤﻪي رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ اﺱ ﺖ‪ .‬ﭼ ﺮا آ ﻪ دوران رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ ﺱ ﭙﺮي ﺵ ﺪﻩ اﺱ ﺖ و ﻣﻮﺿ ﻮﻋﻲ ﺑ ﻪ ﻧ ﺎم آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ـ ﻓﻌ ﻼ ـ دﻳﮕ ﺮ‬
‫ﻣﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﻧﺪارد‪» .‬ﺧﻮﺵﺒﺨﺘﺎﻧﻪ« در اﻳﺮان اﻣﺮوز هﻢ راﺑﻄﻪي ﺑﻴﻦ دﻳﻦ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ـ آﻪ در دوران رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﺑ ﻪ ه ﻢ ﺧ ﻮردﻩ ﺑ ﻮد ـ دوﺑ ﺎرﻩ ﺕ ﺮﻣﻴﻢ‬
‫ﺖ رهﺒﺮي‬ ‫ﺵﺪﻩ‪ ،‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ هﻤﺎن ﺵﻴﻮﻩي ﺵﻴﺮﻳﻦ دوران ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺵﺎهﺎن اﺱﻼمﭘﻨﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎر ﺕﻐﻴﻴﺮ ﺵﻜﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺱﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺕﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿ ِﻊ ﻣﺤﻜ ِﻢ آﻠﻴ ٍ‬
‫ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ اﺱﺖ آﻪ ﺑﺼﻴﺮتﻣﻨﺶ ﭼﻤﺎق »ﺕﻜﻔﻴﺮ« را ﺑﺮﻣﻲدارد آﻪ‪» :‬ﻧﺤﻮﻩي ﺑﺮﺧﻮرد روﺣﺎﻧﻴﺎن ﺑﺎ اﻳﻦ ﺱﻴﺎﺱﺖ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از آﺎرﻧﺎﻣﻪي‬
‫ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺁﻧﺎن را در دوران ﺱﻠﻄﻨﺖ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ رﻗﻢ ﻣﻲزﻧﺪ‪ «.‬ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺎ اﺵﺎرﻩ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻧﺤﻮﻩي ﺑﺮﺧﻮرد روﺣﺎﻧﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع آﺸﻒ ﺣﺠﺎب در‬
‫واﻗﻊ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺕﺎآﻴﺪ ﻣﻲورزد آﻪ روﺣﺎﻧﻴﺎن ـ در دوران ﻗﺎﺟﺎر ـ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺕﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﭘﻴﺮوزي دﺱ ﺖ ﻳﺎﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﺱﻴﺎﺱ ﺖه ﺎي رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ را ﺑ ﻪ‬
‫ﺵﻜﺴﺖ ﺑﻜﺸﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭼﺮا آﻪ ﺑﺎ اﺕﻔﺎق ﻧﻈﺮ و وﺣﺪت آﻠﻤﻪ‪ ،‬هﻤﮕﻲﺵﺎن در ﺵﻨﺎﺧﺖ »ﭘﺎﺵﻨﻪي ﺁﺵﻴﻞ« ﻧﻔﻮذﺵﺎن روي ﻣﺮدم ﻣﺘﻔﻖاﻟﻘﻮل ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺣ ﺎﻻ ه ﻢ‬
‫ﺑﻪ ﻧﻔﻌﺸﺎن اﺱﺖ آﻪ ـ اﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮاهﻨﺪ ﺣﻜﻮﻣﺘﺸﺎن ﺑﺮﻗﺮار و ﭘﺎﻳﺪار ﺑﻤﺎﻧﺪ ـ ﺑﺎز هﻢ ﺑﻪ هﻤﺎن ﺵﻴﻮﻩي ﻣﺮﺿﻴﻪ ]ﻻﺑﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻮرد رﺿﺎﻳﺖ دو ﻃﺮف[ ﺑ ﺎ‬
‫وﺣ ﺪت آﻠﻤ ﻪ ﺑ ﺮ ﺱ ﺮ ﺱﻴﺎدﺕﺸ ﺎن ﺑ ﺮ ﻣ ﺮدم و اﻋﻤ ﺎل ﻓﺸ ﺎر ﺑ ﺮ ﻣ ﺮدم ]هﻤﺎﻧﻨ ﺪ هﻤ ﺎن روزه ﺎ[ ﺱﻴﺎﺱ ﺖ ﻣﺸ ﺎﺑﻬﻲ در ﭘ ﻴﺶ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﺑ ﺎهﻢ هﻤﻜ ﺎري و‬
‫هﻤﺪﺱﺘﻲ آﻨﻨﺪ‪ .‬و ﺣﺎﻻ آﻪ دﻳﮕﺮ رﺿﺎ ﺵﺎهﻲ در آﺎر ﻧﻴﺴ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﺎ ﭼﻨ ﻴﻦ ﺱﻴﺎﺱ ﺖ ﺿ ﺪ اﺱ ﻼﻣﻲاي را اﻋﻤ ﺎل آﻨ ﺪ‪ ،‬واﺟ ﺐ آﻔ ﺎﻳﻲ ]ﺑ ﻞ دﻳﻨ ﻲ[ اﺱ ﺖ آ ﻪ‬
‫دوش ﺑﻪ دوش هﻢ ﻧﻴﺮوهﺎﺵ ﺎن را ه ﺪر ﻧ ﺪادﻩ‪ ،‬ﺑ ﺮاي اﺱ ﺘﻤﺮار ﺣﻜﻮﻣﺘﺸ ﺎن آ ﻪ ﻳﻜ ﻲ از اﺱﺎﺱ ﻲﺕ ﺮﻳﻦ ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎي ﺁن ﺣﺠ ﺎب اﺟﺒ ﺎري اﺱ ﺖ »وﺣ ﺪت‬
‫آﻠﻤﻪ« را ﺣﻔﻆ آﻨﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﺎ آﺸﻒ ﺣﺠﺎب آﻪ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺧﻮاﺱﺖهﺎي »ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎن« در آﺸﻮرهﺎي اﺱﻼﻣﻲ ﺑ ﻪ ﺵ ﻤﺎر ﻣ ﻲﺁﻣ ﺪ‪ ،‬اﻣ ﺮي ﺑ ﺪﻳﻬﻲ ﺑ ﻪ‬
‫ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺱﻴﺪ‪(1) «.‬‬
‫در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ هﻢ »اﻣ ِﺮ ﺑ ﺪﻳﻬﻲ ﻣﺨﺎﻟﻔ ﺖ هﻤ ﻪي روﺣﺎﻧﻴ ﺎن« ـ ﺑ ﺎ آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ـ از ﻧﻘﻄ ﻪ ﻧﻈ ﺮ »ﺿ ﺪﻳﺖ ﺑ ﺎ ﻏ ﺮبﮔﺮاﻳ ﻲ« ﻋﻤ ﺪﻩ ﺵ ﺪﻩ اﺱ ﺖ‪ .‬و‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ در اداﻣﻪي آﻮﺵﺸﻲ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد رﻋﺐ و وﺣﺸﺖ در دل ﺟﻨﺎح رﻗﻴﺐ ]ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲه ﺎ[ ﺑ ﺎز ه ﻢ ﺑ ﻪ ﻣﻮﺿ ﻮع اﺱﺎﺱ ﻲ ﻳ ﺎرﮔﻴﺮي از ﻳ ﺎران‬
‫ن اﻳﺸﺎن را ـ ﻣﺜﻼ در ﻣﻮرد ﺟﺎﻣﻌﻪي ﻣﺪﻧﻲ‪ ،‬ﺕﺴﺎهﻞ‪ ،‬ﺕﺴﺎﻣﺢ و ﮔﻔﺖوﮔﻮي ﻓﺮهﻨﮓهﺎ ـ »ﻣﻬﻢﺕﺮﻳﻦ ﺧﻮاﺱﺖ‬ ‫دﻳﺮﻳﻦ ﻧﻈﺮ دارد و هﻴﺎهﻮهﺎي اﻳﻦ دورا ِ‬
‫ﻏﺮب ﮔﺮاﻳﺎن ]ﻣﻠﻌﻮن[ در آﺸﻮرهﺎي اﺱﻼﻣﻲ« ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬اﻳ ﻦ ﺕﺠﺪﻳ ﺪ ﺧ ﺎﻃﺮات ]از دوران ﺵ ﻜﻮهﻤﻨﺪ هﻤﺮاه ﻲ و هﻤﻜ ﺎري دوﺟﻨ ﺎح رﻗﻴ ﺐ[‬
‫هﻢﭼﻨﺎن اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا ﻣﻲآﻨﺪ ﺕﺎ ﺁﻧﺠﺎ آﻪ‪» :‬ﻋﻠﻤﺎ ـ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺱﻨﮕﺮﺑﺎﻧﺎن ﺵﺮﻳﻌﺖ ـ هﻤﻮارﻩ ﺧﻮد را ﻣﻮﻇﻒ ﻣﻲدﻳﺪﻧﺪ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﻃ ﺮح و ﺕﺒﻠﻴ ﻎ اﻳ ﻦ اﻣ ﺮ در‬
‫ﺱﻄﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ »ﺑﺮﺧﻮرد ﺵﺪﻳﺪ ﺑﻜﻨﻨﺪ‪ «.‬آﺸﻒ ﺣﺠﺎب ـ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺕﻤﺎﻣﻲ ﺕﻮﺟﻴﻬﺎﺕﻲ آﻪ در ﺑﺎرﻩي ﺁن ﺹ ﻮرت ﮔﺮﻓ ﺖ ـ از ﭼﻨ ﺎن ﺣﺴﺎﺱ ﻴﺘﻲ ﺑﺮﺧ ﻮردار‬
‫ﺑﻮد آﻪ »ﻃﻴﻒهﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ روﺣﺎﻧﻴﻮن« ـ ﺑﺎ اﻧﺪﻳﺸﻪهﺎ و ﻋﻤﻠﻜﺮدهﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﺱﻴﺎﺱﻲ ـ در اﻳﻦ ﻗﻀ ﻴﻪ »ﻣﻮﺿ ﻊﮔﻴ ﺮي ﻧﺴ ﺒﺘﺎ ﻣﺸ ﺎﺑﻬﻲ« داﺵ ﺘﻨﺪ‪«.‬‬
‫)‪(1‬‬
‫ﻦ دو ﺟﻨ ﺎح رﻗﻴ ﺐ ـ ﺑ ﺮ اﻳ ﻦ ﺕﺌ ﻮري ﭘ ﺎي ﻣ ﻲﻓﺸ ﺎرد آ ﻪ اﮔ ﺮ در اﺱ ﺘﻤﺮا ِر ﻣﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺎ‬‫ﺑ ﻪ ﺑﻴ ﺎﻧﻲ روﺵ ﻦﺕ ﺮ ﻧﻮﻳﺴ ﻨﺪﻩ ـ ﻳ ﺎ واﺱ ﻄﻪي ﺁﺵ ﺘﻲ ﺑ ﻴ ِ‬
‫ﻲ« رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺘﻲ دﺱﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺕﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﻮدﻩ اﺱﺖ آﻪ »در ﺱﻄﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﺵﺪﻳﺪي« آﺮدﻩاﻧ ﺪ؛ و اﮔ ﺮ ﻧﻴﻤ ﻪي‬ ‫»ﻏﺮبﮔﺮاﻳ ِ‬
‫دوم ﺕﻮﺟﻪ ﻧﻜﻨﺪ و ﺑﺨﻮاهﺪ ﻓﺘﻴﻠﻪي »اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮردهﺎي ﺵﺪﻳﺪ« را ﻓﻘﻂ آﻤﻲ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺑﻜﺸﺪ‪ ،‬ﺕﺪاو ِم ﭘﻴﺮوزياي ـ از اﺱﺎس ـ ﺑﺮاي ه ﻴﭻآ ﺪام از دو ﺟﻨ ﺎح‬
‫ﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ« ﺹﺮف اﻳﻦ ﺧﻮاهﺪ‬ ‫ي ﻧﻴﺮوهﺎي دو ﻃﺮف‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎي »ﺑﺮﺧﻮرد ﺵﺪﻳﺪ در ﺱﻄ ِ‬ ‫رﻓﻴﻖ و رﻗﻴﺐ‪ ،‬ﻣﺘﺼﻮر ﻧﻴﺴﺖ؛ ﭼﺮا آﻪ ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از اﻧﺮژ ِ‬
‫ﺵﺪ آﻪ ﺑﻪ ﭘﺮ و ﭘﺎي هﻢ ﺑﭙﻴﭽﻨﺪ و ﻇﺎهﺮا هﻢ آﻪ ﺵﺪﻩ ﺑﺎهﻢ دﻋﻮا آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺁﺱﺶ را رو آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﺎ ﻳﺎدﺁوري دوران درﺧﺸﺎن »آﻤ ﻮن اوﻟﻴ ﻪ« هﻤ ﻪي ﻋﻠﻤ ﺎ را ـ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺱ ﻨﮕﺮﺑﺎﻧﺎن ﺵ ﺮﻳﻌﺖ ـ ﻳ ﻚآﺎﺱ ﻪ‬
‫ﻂ« ﻓﻌﻠﻲ‪ ،‬اﻳﺸﺎن را ـ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺑﺎﺹﻄﻼح اﻧﺪﻳﺸ ﻪه ﺎ و ﻋﻤﻠﻜ ﺮده ﺎي ﻣﺘﻔ ﺎوت ﺱﻴﺎﺱ ﻲﺵ ﺎن ـ ﺑ ﻪ »ﻣﻮﺿ ﻊﮔﻴ ﺮي‬ ‫ﺖ ﺵﺮاﻳ ٍ‬‫آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﺎ ﻳﺎدﺁوري »ﺣﺴﺎﺱﻴ ٍ‬
‫ﻧﺴ ﺒﺘﺎ ﻣﺸ ﺎﺑﻪ« دﻋ ﻮت ﻣ ﻲآﻨ ﺪ‪ .‬ﺑ ﺮاي ﺕﻜﻤﻴ ﻞ زﻣﻴﻨ ﻪه ﺎي ﻣﻮﻓﻘﻴ ﺖ اﻳ ﻦ ﺱﻴﺎﺱ ﺖ در ﺁن دوران ـ و اﻟﺰاﻣ ﺎ در اﻳ ﻦ دوران ـ ه ﻢ ﻣﺮﺣﻠ ﻪ ﺑ ﻪﻣﺮﺣﻠ ﻪ‬
‫ﺱﻨﮕﺮهﺎي رﻗﻴﺐ را ﻓﺘﺢ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮوي اداﻣﻪ ﻣﻲده ﺪ‪» :‬در دوران رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ ـ درﭘ ﻲ از ﺑ ﻴﻦ رﻓ ﺘﻦ »ﻧﻈ ﻢ ﺣ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ راﺑﻄ ﻪي دﻳ ﻦ و دوﻟ ﺖ«‬
‫ﺵﻌﺎرهﺎي ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ ﺑﺮﺧﻼف دورﻩي ﻗﺎﺟﺎر از ﺣﻤﺎﻳﺖ و ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﺮﺧﻮردار ﺵﺪ‪(1) «.‬‬
‫در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺵﻌﺎرهﺎي ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ ﺑﺎزهﻢ ﺹﺤﺒﺖ ﺧ ﻮاهﻴﻢ آ ﺮد؛ اﻣ ﺎ اﺟ ﺎزﻩ ﺑﺪهﻴ ﺪ در اﻳ ﻦ ﺑﺨ ﺶ ﺑ ﻪ دوران ﺵ ﺎهﺎن اﺱ ﻼمﭘﻨ ﺎﻩ ﻗﺎﺟ ﺎر ﻧﮕ ﺎهﻲ‬
‫ﺑﻴﺎﻧﺪازﻳﻢ ﺕﺎ ﻧﺎراﺣﺘﻲ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ را از ﺑﺮهﻢ ﺧﻮردن راﺑﻄﻪي ﺱﻨﺘﻲ دﻳﻦ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻬﺘﺮ وارﺱ ﻴﺪﻩ ﺑﺎﺵ ﻴﻢ و ﺑﺒﻴﻨ ﻴﻢ ﭼ ﺮا دوران ﺱﻠﺴ ﻠﻪي ﺣﻜ ﻮﻣﺘﮕﺮ‬
‫ﻗﺎﺟﺎر ـ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ـ ﺑﻪ اﺕﻮﭘﻴﺎ و ﻣﺪﻳﻨﻪي ﻓﺎﺿﻠﻪي رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ـ ﺑﻌﺪ از دوران ﺹﺪر اﺱ ﻼم ـ ﺕﻌﺒﻴ ﺮ ﻣ ﻲﺵ ﻮد‪ ،‬و راﺑﻄ ﻪي ﺑ ﻴﻦ دﻳ ﻦ و ﺣﻜﻮﻣ ﺖ در‬
‫دوران ﻃﻼﻳﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺵ ﺎهﺎن ﻗﺎﺟ ﺎر ﭼﮕﻮﻧ ﻪ ﺑ ﻮدﻩ اﺱ ﺖ‪ :‬دﻻرام ﻣﺸ ﻬﻮري در آﺘ ﺎب »رگ ﺕ ﺎك« ﺑ ﺎ ﺕﻜﻴ ﻪ ﺑ ﺮ راﺑﻄ ﻪي وﻳ ﮋﻩي رهﺒ ﺮي ﺵ ﻴﻌﻪ و‬
‫ﻲ ﺑﺮﺁﻣ ﺪﻩ از ﺑﻄ ﻦ‬ ‫ﺵﺎهﺎن اﺱﻼمﭘﻨﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎر ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪ …» :‬اﮔﺮ ﺕﺠﺪﻳﺪ دوران ﺹﻔﻮي ﺑ ﺮاي دﺱ ﺘﮕﺎﻩ ﺣﺎآﻤﻴ ﺖ ﻗﺎﺟ ﺎر ﻣﻤﻜ ﻦ ﻧﺸ ﺪ‪ .‬ﺣﺎآﻤﻴ ٍ‬
‫ﺖ ﻣ ﺬهﺒ ِ‬
‫دﺱﺘﮕﺎﻩ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺹ ﻔﻮي‪ ،‬ﺣﻜ ﻮﻣﺘﻲ ﻣﺴ ﺘﻘﻞ در ﺵ ﻬﺮهﺎ و روﺱ ﺘﺎهﺎي اﻳ ﺮان ﺑﺮﭘ ﺎ داﺵ ﺖ؛ ﺣﺘ ﺎ ﺕ ﺎرﻳﺦﻧﻮﻳﺴ ﺎﻧﻲ آ ﻪ ﺑ ﻪ وﺟ ﻮد ﻳ ﻚ ﺣﻜﻮﻣ ﺖ ﻣ ﺬهﺒﻲ‬
‫ن اﻳﻦ دوران ﺑﺎور ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮ رﺵﺪ ﻧﻔﻮد ﺑﻴﺶ از ﭘﻴﺶ »روﺣﺎﻧﻴﺖ« اﻋﺘﺮاف آﺮدﻩاﻧﺪ‪(2) «.‬‬
‫ﻣﺴﺘﻘﻞ در اﻳﺮا ِ‬
‫و هﻤﻮ از ﻗﻮل ]ﺱﻌﻴﺪ[ ﻧﻔﻴﺴﻲ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬ﺱﻴﺎﺱﺖ ﻣﺬهﺒﻲ دورﻩي ﺹﻔﻮﻳﻪ ﭼﻨﺪان زﻳﺎنﺁور ﻧﺒﻮد‪] .‬ﺹﻔﻮﻳﺎن[ هﺮﮔ ﺰ ﺑ ﻪ روﺣ ﺎﻧﻴﻮن ﺱ ﻮدﺟﻮي‬
‫و ﺁزارﮔﺮ ﺁن ﺁزادي را ﻧﺪادﻩاﻧﺪ آﻪ ﺑﺮ ﺟﺎن و ﻣﺎل ﻣﺮدم دﺱﺖ درازي آﻨﻨﺪ…ﻗﺎﺟﺎرهﺎ ﭼﻮن ﺑ ﻪ ﺱ ﺮ آﺎرﺁﻣﺪﻧ ﺪ‪ ،‬ﺧ ﻮد ﻣ ﻲداﻧﺴ ﺘﻨﺪ آ ﻪ ﻣ ﺮدم اﻳ ﺮان‬
‫ﭘﺎدﺵﺎهﻲ اﻳﺸﺎن را ﻣﺸﺮوع و ﺑﺤﻖ ﻧﻤﻲداﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ ﺟﻬ ﺖ از ﺁﻏ ﺎز روﺣ ﺎﻧﻴﻮن را ﭘﺸ ﺘﻴﺒﺎن ﺧ ﻮد ﺱ ﺎﺧﺘﻪ … ﺑ ﺮ ﻣ ﺮدم ﭼﻴ ﺮﻩ آﺮدﻧ ﺪ‪ (3) «.‬و‬
‫»اﻣﺎ در دورﻩي ﻗﺎﺟﺎرهﺎ ﭼﻮن ﺁزادي ﺑﻲﺱﺮاﻧﺠﺎﻣﻲ ﺑﻪ ﮔﺮوﻩ ﻣﺘﺸﺮﻋﺎن دادﻧﺪ و دوﻟﺖ‪ ،‬اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺧﻮد ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﺹﺪ ﺱﻴﺎﺱﻲ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ‪،‬‬
‫ﺁﺕﺶ ﻓﺘﻨﻪ ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬در اﺱﻨﺎد ﺁن زﻣﺎن ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺵﮕﻔﺖاﻧﮕﻴﺰ ]ي[ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻲﺕﻮان ﻳﺎﻓﺖ« )‪(4‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ﺑﺎ ﺁن ﺕﺠﺮﺑﻪي ﺕﺎرﻳﺨﻲ اﻳﻦهﻤﻪ ﻧﺰدﻳﻚ‪ ،‬ﭼﺎرﻩاي ﺟﺰ هﻤﺎن رﻓﺘﺎري آﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺕﻐﻴﻴﺮ و ﺕﺤ ﻮل در »ﺵ ﻜﻞ« ﺟﺎﻣﻌ ﻪ ـ‬
‫آﻪ اﻟﺰاﻣﺎ ﺑﻪ ﺕﻐﻴﻴﺮاﺕﻲ در ﻣﺤﺘﻮاي ﺟﺎﻣﻌﻪ هﻢ راﻩ ﺧﻮاهﺪ ﺑﺮد ـ ﻧﺪارد‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺑﺎ آﺸﺎﻧﺪن ﺟﻨﺎح رﻗﻴﺐ ﺑﻪ ﮔﻮﺵﻪي رﻳﻨﮓ و اﻋﻼم ﺧﻄﺮ ﺟ ﺪي‬
‫از ﺑﺮهﻢ ﺧﻮردن »راﺑﻄﻪي دﻳﻦ و دوﻟﺖ« ﺧﻂ و ﻧﺸﺎن اﺹﻠﻲ را آﺸﻴﺪﻩ‪ ،‬ﺁﻳﻨﺪﻩي ﻧﺎروﺵﻨﻲ را در ﺑﺮاﺑﺮ آﻠﻴﺖ رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲﮔﺬارد‪.‬‬
‫اﻣﺎ واﻗﻌﻴﺖ ﭼﻴﺴ ﺖ؟ روﺣﺎﻧﻴ ﺖ ﭼ ﻪ ﺕﺼ ﻮﻳﺮي از »ﺑ ﺮهﻢ ﺧ ﻮردن راﺑﻄ ﻪي دﻳ ﻦ و ﺣﻜﻮﻣ ﺖ« دارد آ ﻪ ﺑ ﻪ ﺑﻬﺎﻧ ﻪي آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب رﺿ ﺎ ﺵ ﺎهﻲ‪،‬‬
‫دوﺑ ﺎرﻩ ﺑ ﺎ ﻋﻠ ﻢ آ ﺮدن ﻣﻮﺿ ﻮﻋﻲ آ ﻪ ﺑ ﻴﺶ از ‪ 65‬ﺱ ﺎل از دوراﻧ ﺶ ﮔﺬﺵ ﺘﻪ اﺱ ﺖ‪ ،‬ﺁن را ﺑ ﻪ ﮔﺮوآﺸ ﻲ از ﺟﻨ ﺎح رﻗﻴ ﺐ ﺑ ﺪل آ ﺮدﻩ اﺱ ﺖ؟ ﺑ ﻪواﻗ ﻊ‬
‫ﺣﺴﺎﺱﻴﺖ ﺵﺮاﻳﻂ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ »ﺱﻴﺎﺱﺖ ﻓﺮهﻨﮕﻲ ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎن« ﭼﻪ ﭼﺸﻢاﻧﺪازي در ﺑﺮاﺑﺮ رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ﻗ ﺮار دادﻩ اﺱ ﺖ آ ﻪ رﺱ ﻤﺎ و ﻋﻤ ﻼ ـ ﺣﺘ ﺎ‬
‫ﺖ رهﺒﺮي ﺵﻴﻌﻪ ﺑ ﺮاي اﺱ ﺘﻤﺮار »راﺑﻄ ﻪي دﻳ ﻦ‬ ‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪي ﺕﺎرﻳﺦﻧﮕﺎري هﻢ آﻪ ﺵﺪﻩ ـ ﺱﺨﻦ از »ﻣﻮﺿﻊﮔﻴﺮيهﺎي ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﺸﺎﺑﻪ« و »ﺵﺪﻳ ٍﺪ« آﻠﻴ ٍ‬
‫و ﺣﻜﻮﻣﺖ« ﻣﻲراﻧﺪ؟!‬
‫»ﺑﺎ ﺁﻏﺎز ﺱﻠﻄﻨﺖ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﺕﺒﻠﻴﻎ در ﻣﻮرد »ﺁزادي زﻧﺎن« در »ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت« اداﻣﻪ ﻳﺎﻓ ﺖ و ﺑ ﻪﺕ ﺪرﻳﺞ از »ﺹ ﺮاﺣﺖ« ﺑﻴﺸ ﺘﺮي ﺑﺮﺧ ﻮردار ﺵ ﺪ‪.‬‬
‫»ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن ﺕﺠﺪدﻣﺂب« در اﺑﺘﺪا ﭼﻨﻴﻦ واﻧﻤﻮد ﻣﻲآﺮدﻧﺪ آﻪ ﺕﺠﺪدﻣﺂﺑﻲ ﻣﺎﻧﻌﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ ادﻋﺎﻳﻲ را ﺑﻌﺪهﺎ و ﺣﺘﺎ ﭘ ﺲ از رﺱ ﻤﻴﺖ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻦ آﺸﻒ ﺣﺠﺎب‪ ،‬ﺕﻌﺪادي از »ﻧﺸﺮﻳﺎت« ﺕﻜﺮار آﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﺎﺵﻲ از ﺑﻴﻢ ﺣﻜﻮﻣﺖ از ﭘﺬﻳﺮش اﻧﮓ »ﺿﺪ اﺱﻼم« و ﻧﻴﺰ واآﻨﺶ ﻣﺮدﻣ ﻲ ]ﻳ ﺎ‬
‫ﺑﻪ ﻗﻮل ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲهﺎ ﮔﺮوﻩهﺎي ﻓﺸﺎر[ ﺑﻪﺧﺼﻮص از ﻧﺎﺣﻴﻪي روﺣﺎﻧﻴﺎن ]ﺑﻮد[‪(1) .‬‬
‫ي ﺣﺎآﻢ ﺑﺮ ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺕﻲ آﻪ اﻳﻦ روزه ﺎ در آﺸ ﻮر ﻣ ﻲﮔ ﺬرد‪ ،‬ﺕﺮﺟﻤ ﻪ آﻨ ﻴﻢ ﭼﻴ ﺰي‬ ‫اﻳﻦ ﺑﺨﺶ را اﮔﺮ ﺑﻪ ادﺑﻴﺎت اﻣﺮوز ِ‬
‫ﺧﻮاهﺪ ﺵﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻀﻤﻮن و اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ واژﻩه ﺎﻳﻲ ﺁﺧﻮﻧ ﺪي و ﺣ ﻮزﻩاي‪] :‬ﭘ ﺲ از دادﮔ ﺎﻩ ﻣﻴﻜﻮﻧ ﻮس و اﻓﺘﻀ ﺎﺣﻲ آ ﻪ در ﺟﻬ ﺎن ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻣﺤﻜﻮﻣﻴ ﺖ‬
‫ﺱﺮان ﺟﻤﻬﻮري اﺱﻼﻣﻲ ـ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻼن و ﺁﻣﺮان ﻗﺘﻞ رهﺒﺮان آﺮدهﺎ در رﺱﺘﻮران ﻣﻴﻜﻮﻧﻮس و در ﺵﻬﺮ ﺑﺮﻟﻴﻦ ﭘﻴﺶ ﺁﻣ ﺪ ـ از اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑﺨ ﺶ‬
‫»رهﺒﺮي ﺕﺠﺪد ﻣﺂب« ﺵﻴﻌﻪ ]ﻳﻌﻨﻲ ﻣ ﺜﻼ ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲه ﺎ[ ﺑ ﻪ آﻤ ﻚ ﻣ ﺎ ]اﺱﻼﻣﻴﺴ ﺖه ﺎ[ ﺁﻣ ﺪ‪ ،‬ﻣﻤﻨ ﻮن و ﺵ ﺎآﺮﻳﻢ؛ اﻣ ﺎ اﻳ ﻦ ادا و اﻃﻮاره ﺎ ه ﻢ ﻣ ﺮز‬
‫ﻣﺸﺨﺼﻲ دارد و اﻳﻨﻄﻮر ﻧﻴﺴﺖ آﻪ رهﺒﺮي ﺟﻨﺎح رﻗﻴﺐ ـ ﺑﺎ هﺮ دﻟﻴﻞ ﺵﺮﻋﻲ و ﻋﻘﻠﻲاي!! آﻪ ﺑﺮاي ارﺕﻜﺎب ﭼﻨﻴﻦ رﻓﺘﺎري دارد ـ ﺕﺎ ﺑﻴﻨﻬﺎﻳﺖ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎرش اداﻣﻪ دادﻩ‪ ،‬ﺣﺘﺎ راﺑﻄﻪي ﺱ ﻨﺘﻲ دﻳ ﻦ و ﺣﻜﻮﻣ ﺖ را آ ﻪ رﺿﺎﺵ ﺎﻩ ﺑ ﻪ ه ﻢ زدﻩ ﺑ ﻮد‪] ،‬و ﻣ ﺎ ﺕ ﺮﻣﻴﻤﺶ آ ﺮدﻩاﻳ ﻢ[ ﺑ ﺎ ]ﺕﺠ ﺪدﻣ ﺂﺑﻲاش[‬
‫دوﺑ ﺎرﻩ ﻣﺨ ﺪوش آﻨ ﺪ‪ .‬ﻣﻄﺒﻮﻋ ﺎت ﺟﻨ ﺎح ﭼ ﭗ ه ﻢ ﺣﻮاﺱﺸ ﺎن آ ﺎﻣﻼ ﺟﻤ ﻊ ﺑﺎﺵ ﺪ آ ﻪ ﻣ ﺎ ﺧﻮدﻣ ﺎن ]اﺱﻼﻣﻴﺴ ﺖه ﺎي ﺣ ﺎآﻢ[ از اول اﻳ ﻦ اﺟ ﺎزﻩ را ﺑ ﻪ‬
‫»ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت« دادﻩاﻳﻢ ﺕﺎ ﻣﺎ را از ﭼﺎﻩ دادﮔﺎﻩ ﻣﻴﻜﻮﻧﻮس ﺑﻴﺮون ﺑﻜﺸﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﻧﻤﻲﺕﻮاﻧﻴﻢ اﺟﺎزﻩ ﺑﺪهﻴﻢ آﻪ اﻳ ﻦ ﻃﻨ ﺎب ]ﻳ ﺎ ﻋ ﺮوﻩاﻟ ﻮﺙﻘﻲ[ را ـ آ ﻪ ﺑ ﺮاي‬
‫ب دا ِر ﻃﻴ ﻒ اول و ﺣﻜﻮﻣ ﺖ اﺱ ﻼﻣﻲ‬ ‫ﻧﺠﺎت ﺟﺎن آﻠﻴﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ‪ ،‬از ﭼﺎﻩ وﻳﻞ دادﮔﺎﻩ ﻣﻴﻜﻮﻧﻮس و اﻧﺰواي ﺑ ﻴﻦاﻟﻤﻠﻠ ﻲ ﺑﺎﻓﺘ ﻪ ﺑ ﻮدﻳﻢ ـ ﺑ ﻪ ﻃﻨ ﺎ ِ‬
‫]اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺎﺁﮔﺎﻧﻪ[ ﺕﺒﺪﻳﻞ آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫]»ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن ﺕﺠﺪد ﻣﺂب« هﻢ ﺣﻮاﺱﺸﺎن ﺟﻤﻊ ﺑﺎﺵﺪ آﻪ »ﺁزادي زﻧﺎن« و ﻳﺎ ﺵﻌﺎرهﺎﻳﻲ آﻪ »ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺕﻤﺪن ﻧﺴﻮان« و آﺴﺎﻧﻲ ﻧﻈﻴ ِﺮ ﻣﻬﺮاﻧﮕﻴ ﺰ‬
‫ب هﻤ ﺎن دادﮔ ﺎﻩ ﻟﻌﻨﺘ ﻲ ﻋﻨ ﻮان‬‫آﺎر‪ ،‬ﺵﻴﺮﻳﻦ ﻋﺒﺎدي‪ ،‬ﺵﻬﻼ ﻻهﻴﺠﻲ و ﺑﻘﻴﻪي اﻳﻦ »ﺿﻌﻴﻔﻪهﺎ« ﻣﻲدهﻨﺪ‪ ،‬از ﻧﻈﺮ ﻣﺎ اﺱﺎﺱ ﺎ ﺑ ﺮاي ﻧﺠ ﺎت ﻣ ﺎ از ﮔ ﺮدا ِ‬
‫ﺵﺪﻩ اﺱﺖ‪ ،‬ﺙﺎﻧﻴﺎ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺁﻗﺎﻳﺎن روﺣﺎﻧﻴﻮن را ﺑﻪ اﺵﺘﺒﺎﻩ ﺑﻴﻨﺪازد آﻪ ﻣﺜﻼ ﺁﻗﺎﻳﺎﻧﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺣﺠﺖاﻻﺱﻼم اﺵ ﻜﻮري در آﻨﻔ ﺮاﻧﺲ ﺑ ﺮﻟﻴﻦ ﺕﻔﺎﺱ ﻴﺮ دﻟﺒﺨ ﻮاهﻲ‬
‫ج آﺸ ﻮري زﻧ ﺎن ﻣﺼ ﺎﺣﺒﻪ آ ﺮدﻩ‪،‬‬ ‫ب ﺧ ﺎر ِ‬‫ت ﺕﺠ ﺪدﻣﺂ ِ‬‫از ﺁﻳﺎت ﺙﺎﺑﺖ و ﺕﻔﺴﻴﺮ ﻧﺎﺵﺪﻧﻲ ﻗﺮﺁن ـ در ﻣﻮرد زﻧﺎن و ﺣﻖ و ﺣﻘﻮﻗﺸﺎن ـ ﺑﺪهﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺎ ﻧﺸ ﺮﻳﺎ ِ‬
‫ﺕﻤﺎم ﺑﺎﻓﺘﻪهﺎي ﻣﺎ را در اﻳﻦ ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻨﺪﺱﺎل ﺑﺮاي ﺕﺮﻣﻴ ِﻢ راﺑﻄﻪي دﻳﻦ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﭘﻨﺒﻪ آﻨﻨﺪ!![‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ـ ﻻﺑﺪ ـ در ﻧﺸﺴﺖهﺎﻳﻲ آﻪ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﺕﻤﺎم ﺱﺮان دو ﻃﻴﻒ ]از رﻳﺎﺱﺖ ﺟﻤﻬﻮري ﺕﺎ رهﺒﺮي و رﺋﻴﺲ ﻣﺠﻤ ﻊ ﺕﺸ ﺨﻴﺺ ﻣﺼ ﻠﺤﺖ ﻧﻈ ﺎم و‬
‫ن اﻳﻦ دو ﻃﻴﻒ[ ﺕﺸﻜﻴﻞ ﻣ ﻲﺵ ﻮد‪ ،‬از اﻳ ﻦ آ ﻪ ﻣﺤﻜ ﻢ ﭘﺸ ﺖ‬ ‫وزﻳﺮ اﻃﻼﻋﺎت و اﻣﻨﻴﺖ و رﺋﻴﺲ ﻗﻮﻩي ﻗﻀﺎﺋﻴﻪ و ﺕﻮﻟﻴﺖ ﺁﺱﺘﺎن ﻗﺪس رﺿﻮي و دﻳﮕﺮا ِ‬
‫دﺱ ﺖ اه ﺎﻟﻲ ﻃﻴ ﻒ دوم ]ﻳ ﺎ ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲه ﺎ[ زدﻩ‪ ،‬اﻳﺸ ﺎن را ﻓﻌ ﻼ ﺑ ﺮاي ﺁب ﺧﻨ ﻚﺧ ﻮري ﺑ ﻪ زﻧ ﺪان اوﻳ ﻦ ﻓﺮﺱ ﺘﺎدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬اﻇﻬ ﺎر رﺿ ﺎﻳﺖ آ ﺮدﻩ‪ ،‬ﺑ ﺎ‬
‫ﻦ ﻃﻴﻒ ﺕﺠ ﺪدﻣﺂب« ]ﻣ ﺜﻼ ﺣﻀ ﺮت اآﺒ ﺮ ﮔﻨﺠ ﻲ[ را‬ ‫ﮔﺮوآﺸﻲ از رهﺒﺮي ﻃﻴﻒ دوم ﺑﻌﻀﻲهﺎ را آﻪ ﺑﻲﺧﺎﺹﻴﺖﺕﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺕﺒﺮﺋﻪ آﺮدﻩ؛ اﻣﺎ »ﻣﺘﻮهﻤﻴ ِ‬
‫ﺑﻪ دهﺴﺎل و ﻧﻪ ﺱﺎل زﻧﺪان و ﺕﺒﻌﻴﺪ و اﻧﻔﺼﺎل از ﺧﺪﻣﺎت دوﻟﺘﻲ و ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕﻲ ﻣﺤﻜﻮم آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﺕﺠﺪدﮔﺮاﻳﺎن از ﺕﺌﺎﺕﺮ و ﺱﻴﻨﻤﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰاري در ﺟﻬﺖ ﺕﺮوﻳﺞ ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﺱﻮد ﺟﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در ‪17‬ﺕﻴﺮﻣﺎﻩ ‪ 1305‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺕﻤ ﺪن ﻧﺴ ﻮان درﺹ ﺪد‬
‫ﺑﺮﺁﻣﺪ آﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪي ﺕﺮوﻳﺞ ﻣﻌﺎرف و ﺑﺴﻂ اﻓﻜﺎر و ﺕﻬﺬﻳﺐ اﺧﻼق و ﺕﺮﻗﻲ زﻧﺎن‪ ،‬ﺕﺌﺎﺕﺮي ﺑﺎ ﻋﻨ ﻮان ﺕﻤ ﺪن ﻧﺴ ﻮان ﺑ ﻪ ﻣﻌ ﺮض ﻧﻤ ﺎﻳﺶ ﺑﮕ ﺬارد‪ .‬در‬
‫ﻟﻮاي اﻳﻦ ﺵﻌﺎرهﺎ ﻋﺎدي ﺱﺎزي ﺣﻀﻮر زﻧﺎن در ﻣﺠﺎﻟﺲ و »ﺱﺴﺖ آﺮدن اﻋﺘﻘﺎدات« ﺁﻧﺎن و ﺑﺨﺼﻮص ﺕﺤﺮﻳﻚ ﺁﻧﺎن ﺑﻪ ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل اﻧﺘﺸﺎر اﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺱﺮﺵﻨﺎس ﺕﻬﺮان )از ﺟﻤﻠﻪ ﺁﻳﺖاﷲ ﺱﻴﺪﺣﺴﻦ ﻣﺪرس‪ ،‬ﺁﻳﺖاﷲ ﻓﻴﺮوزﺁﺑﺎدي‪ ،‬ﺱ ﻴﺪ ﻣﺤﻤ ﺪ ﺑﻬﺒﻬ ﺎﻧﻲ و ﻣﻴ ﺮزا هﺎﺵ ﻢ‬
‫ﺁﺵﺘﻴﺎﻧﻲ( در ﻧﺎﻣﻪاي ﺧﻄﺎب ﺑﻪ رﺋﻴﺲاﻟﻮزرا ﻣﺴﺘﻮﻓﻲاﻟﻤﻤﺎﻟﻚ ﺧﻮاﺱﺘﺎر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺵﺪﻧﺪ‪(1) «.‬‬
‫اﻳ ﻦ ﺟ ﺎ دﻳﮕ ﺮ ﻗﻀ ﻴﻪ ﺵ ﻜﻞ ﻧﺎﻣﻮﺱ ﻲ ﭘﻴ ﺪا ﻣ ﻲآﻨ ﺪ و »ﺕﺠ ﺪدﮔﺮاﻳﺎن‪ ،‬از ﺕﺌ ﺎﺕﺮ و ﺱ ﻴﻨﻤﺎ ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮان اﺑ ﺰاري در ﺟﻬ ﺖ ﺕ ﺮوﻳﺞ ﺑ ﻲﺣﺠ ﺎﺑﻲ ﺱ ﻮد«‬
‫ﻣﻲﺟﻮﻳﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺮ ﻣﺎ واﺿﺢ و ﻣﺒﺮهﻦ اﺱﺖ آﻪ از هﻤﻴﻦ اﺑﺰار و اﺑﺰارهﺎي ﺕﻜﻤﻴﻠﻲ دﻳﮕﺮ »در ﺟﻬﺖ ﺕﺮوﻳﺞ ﺣﺠﺎب ﺑﺮﺕﺮ« ﺱﻮد ﺑﺠﻮﻳﻴﻢ‪ .‬و ﺹﺪ اﻟﺒﺘ ﻪ‬
‫ﺖ‬
‫ت ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ را در ﻧﻈ ﺮ دارﻧ ﺪ؛ ﺑ ﻪ هﻤ ﻴﻦ ﺟﻬ ﺖ ه ﻢ وﻗ ٍ‬ ‫رهﺒﺮي و روﺣﺎﻧﻴﺖ ﺵﻴﻌﻪ ـ ﺵﺨﺼﺎ ـ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪي ﻣﻨﺎﻓﻊ و ﭘﻴﺮوزيهﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪ ِ‬
‫ﺧﻮدﺵﺎن را ﺣﺮا ِم ﭘﻴﺮوزيهﺎي ﻣﻮﻗﺘﻲ و ﻟﺤﻈﻪاي ﻧﻤﻲآﻨﻨﺪ‪ .‬و ﺣﺎﻻ آﻪ ﺧﻮد در ﻗﺪرﺕﻨﺪ‪ ،‬واﺟﺐ ﺵﺮﻋﻲ ]ﺑﻞ آﻔﺎﻳﻲ[ ﻣﻲداﻧﻨﺪ آﻪ ﺑ ﺮاي ﻣﺤﻜ ﻢ آ ﺮدن‬
‫ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎي ﻗ ﺪرت ﺣﻜ ﻮﻣﺘﮕﺮان دو ﻃﻴ ﻒ از ﺕﺌ ﺎﺕﺮ‪ ،‬ﺱ ﻴﻨﻤﺎ‪ ،‬ﺱ ﺨﻨﺮاﻧﻲ‪ ،‬آﺘﺎﺑﺨﺎﻧ ﻪ‪ ،‬آﻨﺴ ﺮت‪ ،‬ﻣﺠ ﺎﻟﺲ ﺟﺸ ﻦ و ﺵ ﺎدﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬روزﻧﺎﻣ ﻪ‪ ،‬ﻣﺠﻠ ﻪ‪ ،‬رادﻳ ﻮ‪،‬‬
‫ﺕﻠﻮﻳﺰﻳﻮن‪ ،‬اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ‪ ،‬ﻣﺎهﻮارﻩ‪ ،‬ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎﻩ‪ ،‬ﮔﺎز اﺵﻚﺁور‪ ،‬ﺑﺎﺕﻮم ﺑﺮﻗﻲ و دﻳﮕﺮ اﺱﺒﺎب »ﺕﺠﺪدﻣﺂﺑﻲ« در آﻨﺎر ﺟﻠﺴﺎت روﺿ ﻪ‪ ،‬ﺕﻌﺰﻳ ﻪ‪ ،‬ﺱ ﻔﺮﻩ‪ ،‬ﻣﻨﺒ ﺮ‪،‬‬
‫ﺱﻔﺎرت‪ ،‬ﺣﺰباﷲ‪ ،‬ﺕﻮرهﺎي ﺁﻣﻮزﺵﻲ ﻧﻈﺎﻣﻲ‪ ،‬ﻣﺴﺠﺪ‪ ،‬ﺕﻜﻴ ﻪ و … ﻳﻌﻨ ﻲ ﺑ ﺎ اﺱ ﺘﻔﺎدﻩي ﺵ ﺎﻳﺎن از ﺱ ﻨﺖه ﺎي ﻗﺪﻳﻤ ﻪ و ﺟﺪﻳ ﺪﻩ در ﺕﺤﻜ ﻴﻢ ﭘﺎﻳ ﻪه ﺎي‬
‫ﻗﺪرت ﺧﻮدﺵﺎن اﺱﺘﻔﺎدﻩ آﻨﻨ ﺪ؛ اﻣ ﺎ اﻳ ﻦه ﺎ هﻤ ﻪ ﺑ ﻪ اﻳ ﻦ دﻟﻴ ﻞ اﺱ ﺖ آ ﻪ ﺱﻴﺎﺱ ﺖ را »آﺸ ﺘﻲﺑ ﺎﻧﻲ« دﻳﮕ ﺮ ﺁﻣ ﺪﻩ اﺱ ﺖ و اﺱ ﺘﻔﺎدﻩ از ه ﺮ وﺱ ﻴﻠﻪاي ـ‬
‫هﺮﭼﻘﺪر هﻢ آﻪ ﻏﺮبﮔﺮا و »ﺕﺠﺪد ﻣﺂب« و اﺱﺘﻜﺒﺎري ﺑﺎﺵﺪ ـ اﺱﺎﺱﺎ اﺵﻜﺎﻟﻲ ﻧﺪارد‪ .‬اﺵﻜﺎﻻت ﻓﻘﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوراﻧﻲ ﺑ ﻮد آ ﻪ راﺑﻄ ﻪي ﺑ ﻴﻦ دﻳ ﻦ و‬
‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ـ آﻤﻲ ـ ﻧﺎﻣﻴﺰان و ﻏﻴﺮﻣﺘﻌﺎرف ﺵﺪﻩ ﺑﻮد‪.‬‬
‫»ﺕﺒﻠﻴﻐﺎت در ﻣﻮرد ﺁزادي زﻧﺎن ﺑﻪ ﺕﺪرﻳﺢ از ﺹﺮاﺣﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﮔﺮدﻳﺪ و در ﺑﺮﺧﻲ از ﻧﺸﺮﻳﺎت در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ اﺵﺎرﻩهﺎﻳﻲ ﻣ ﻲﺵ ﺪ‪ .‬در‬
‫ﺱﺎل ‪ 1306‬در »روزﻧﺎﻣﻪي ﺣﺒﻞاﻟﻤﺘﻴﻦ« دﻻﻳﻠﻲ ﺑﺮ وﺟﻮب ]واﺟﺐ ﺑﻮدن[ رﻓ ﻊ ﺣﺠ ﺎب درج ﺵ ﺪ‪ .‬ﺣﻤﺎﻳ ﺖ درﺑ ﺎر از آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﻣﻮﺟ ﺐ ﺕﺸ ﻮﻳﻖ‬
‫ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎن ﻣﻲﺵﺪ‪(1) «.‬‬
‫ﺁﻧﭽﻪ در اﻳﻦ ﻳﺎدﺁوريهﺎ ﺕﺎآﻴﺪ ﻣﻲﺵﻮد‪ ،‬راﺑﻄﻪي ﻣﺸﺨﺺ »ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت‪ ،‬ﺕﺸﻮﻳﻖ ﻏﺮب ﮔﺮاﻳﺎن‪ ،‬ﺕﺒﻠﻴﻐﺎت و ﺹﺮاﺣﺖ« در راﺑﻄﻪ ﺑ ﺎ ﻃ ﺮح آﺸ ﻒ‬
‫ﺣﺠﺎب‪ ،‬درﺿﻤﻦ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪاي ﺕﻄﺒﻴﻘﻲ ﺑﺎ »اﺹﻼح ﻃﻠﺒﺎن« اﻳﻦ دورﻩ و زﻣﺎﻧﻪ اﺱﺖ؛ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻔﻬﻮم آﻪ‪] :‬ﺣﺎﻻ آﻪ »ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت ﺕﺠﺪدﻣﺂب« در ﺣﻜﻮﻣﺖ‬
‫اﺱ ﻼﻣﻲ‪ ،‬ﺑ ﺎ »ﺹ ﺮاﺣﺖ« ﺑ ﻪ »ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎت« و »ﺕﺸ ﻮﻳﻖ ﻏ ﺮبﮔﺮاﻳ ﺎن« ﻣﺸ ﻐﻮﻟﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳ ﺪ ﺣﻮاﺱﺸ ﺎن را آ ﺎﻣﻼ ﺟﻤ ﻊ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﭼﻨ ﺪ دﻟﻴ ﻞ‪] :‬در دوران‬
‫رﺿﺎﺧﺎن ﻗﻠﺪر ]آﻪ ﺑﻪ ﻗﻮل ﺱﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﻲ‪ :‬هﺮﭼﻪ ﻣﺎ ﻣ ﻲآﺸ ﻴﻢ از دﺱ ﺖ اﻳ ﻦ ﭘ ﺪر و ﭘﺴ ﺮ اﺱ ﺖ[ رهﺒ ﺮي ﺵ ﻴﻌﻪ در ﻣﻮﺿ ﻊ ﺣﻜﻮﻣ ﺖ اﺱ ﻼﻣﻲ‬
‫ﻗﺮار ﻧﺪاﺵﺖ‪ .‬ﺵﺎﻩ آﺲ دﻳﮕﺮي ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴ ﻞ ه ﻢ »درﺑ ﺎر ]ﺑ ﺎ ﺑ ﻲﺣﻴ ﺎﻳﻲ[ از آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﺣﻤﺎﻳ ﺖ« ﻣ ﻲآ ﺮد‪ .‬ﻃﻴ ﻒ دوم ]ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲه ﺎ و‬
‫اﺹﻼحﻃﻠﺐهﺎ[ هﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺕﻮﺟﻪ داﺵﺘﻪ ﺑﺎﺵﺪ آﻪ‪ :‬درﺱﺖ اﺱﺖ آﻪ ﻣﺎ در زﻣﺎن رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﻗﺪرﺕﻲ داﺵﺘﻴﻢ؛ اﻣﺎ آﻠﻴﺖ ارﺕ ﺶ و ﻗ ﻮاي ﻧﻈ ﺎﻣﻲ و اﻧﺘﻈ ﺎﻣﻲ‬
‫و ﺱﭙﺎﻩ ﭘﺎﺱﺪاران و ﺑﺴﻴﺞ و ادارﻩي زﻧﺪانهﺎ و وزارت اﻃﻼﻋﺎت و اﻣﻨﻴﺖ و دادﮔ ﺎﻩه ﺎي اﻧﻘ ﻼب و دادﮔ ﺎﻩه ﺎي روﺣﺎﻧﻴ ﺖ و دادﮔ ﺎﻩه ﺎي ﻧﻈ ﺎﻣﻲ و‬
‫دادﮔﺎﻩهﺎي ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت و ﺑﻨﻴﺎد ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎن و ﻣﺠﻠﺲ ﺧﺒﺮﮔﺎن و ﻣﺠﻠﺲ ﺵﻮراي اﺱﻼﻣﻲ و دﻳﮕﺮ ارآﺎن ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ درﺑﺴﺖ در اﺧﺘﻴﺎر رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﺑ ﻮد‪.‬‬
‫اﻣﺎ در اﻳﻦ دوران و ﺕﺤﺖ ﺕﻮﺟﻬ ﺎت ﻋﺎﻟﻴ ﻪي وﻟ ﻲ ﻋﺼ ﺮ و ﻧﺎﻳ ﺐ ﺑﺮﺣ ﻖ اﻳﺸ ﺎن‪ ،‬ﻣﻘ ﺎم ﻣﻌﻈ ﻢ رهﺒ ﺮي‪ ،‬ﺣﻀ ﺮت اﻣ ﺎم ﺱ ﻴﺪ ﻋﻠ ﻲ ﺣﺴ ﻴﻨﻲ ﺧﺎﻣﻨ ﻪاي‬
‫]ﻣﺪﻇﻠﻪ[ اوﺿﺎع آﻼ ﻓﺮق آﺮدﻩ اﺱﺖ‪ ،‬و ﻣﺎ ﺑﺮاي اﺱﺘﻤﺮار ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ آﻪ ﺑﺮاي ﺵﻤﺎ ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲ هﺎ و اﺹﻼح ﻃﻠﺐهﺎ هﻢ ﺧﻴﻠ ﻲ ﺧ ﻮب اﺱ ﺖ‬
‫و اﮔﺮ ﺣﻮاﺱﺘﺎن ﺟﻤﻊ ﻧﺒﺎﺵﺪ‪ ،‬ﺵﻤﺎ هﻢ ﺑﺎ ﻣﺎ »آﻦﻓﻴﻜﻮن« ﻣﻲﺵﻮﻳﺪ ـ آﻠﻲ زﺣﻤﺖ آﺸﻴﺪﻩاﻳﻢ و ﻋﺮق رﻳﺨﺘﻪاﻳﻢ‪ .‬ﻣﺜﻼ وﻗﺘﻲ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻮدﻩاﻳ ﻢ آﺴ ﺎﻧﻲ را‬
‫اﻋﺪام آﻨﻴﻢ و اﻳﻦ ﻣﺤﻜﻮﻣﺎن و ﻣﻠﻌﻮﻧﺎن ﻗﻠﺪر ﺑﻮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﻧﻴﺮوي وﻳﮋﻩ ﻧﻴ ﺎز داﺵ ﺘﻪاﻳ ﻢ آ ﻪ اﻳﺸ ﺎن را ﺕ ﺎ ﻣﻴ ﺪان ﺕﻴ ﺮ ﺑﻜﺸ ﺎﻧﻴﻢ ﻳ ﺎ روي ﺕﺨ ﺖ‬
‫ﺕﻌﺰﻳﺮ ﺑﺨﻮاﺑﺎﻧﻴﻢ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻣ ﻲﻓﺮﻣﺎﻳﻴ ﺪ آ ﻪ ﻣ ﺎ ه ﻢ ﺑ ﺮاي اﺱ ﺘﻘﺮار و اﺱ ﺘﻤﺮار ﺣﻜﻮﻣ ﺖ اﺱ ﻼﻣﻲ در »ﻣ ﻴﻬﻦ اﺱ ﻼﻣﻲ اﻳ ﺮان« آﻠ ﻲ ﺧ ﻮن دل‬
‫ﺧﻮردﻩاﻳﻢ‪ .‬ﺣﺘﺎ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻮدﻩاﻳﻢ از ﺕﺮس ﺵﻤﺎ »ﻳﻚ درﺹﺪيهﺎي ﺑﻲﺣﻴﺎ« ﻳﻮاﺵﻜﻲ ﺣﺴﺎبهﺎي ﺑﺎﻧﻜﻲﻣﺎن را ﭼﻨﺪ دﻩ رﻗﻤﻲ آﻨﻴﻢ و ﻧﺘﻮاﻧﻴﻢ ﺑ ﻪ راﺣﺘ ﻲ‬
‫ﺑﺎ ﺵﺮآﺖهﺎﻳﻲ آﻪ در ﻏﺮب راﻩ اﻧﺪاﺧﺘﻪاﻳ ﻢ‪ ،‬ﺕﻠﻔﻨ ﻲ و اﻳﻨﺘﺮﻧﺘ ﻲ و ﻓﺎآﺴ ﻲ ارﺕﺒ ﺎط داﺵ ﺘﻪ ﺑﺎﺵ ﻴﻢ‪ .‬اﻣ ﺎ ﻣﺘﺎﺱ ﻔﺎﻧﻪ ﺵ ﻤﺎﻳﺎن ﺑ ﺪون ﺕﻮﺟ ﻪ ﺑ ﻪ ﺣﺴﺎﺱ ﻴﺖ‬
‫ﭻ ﻣ ﺎ را‬
‫دوران و »اﻟﺰاﻣ ﺎت ﻣﺮﺣﻠ ﻪاي اﻧﻘ ﻼب« در »ﺕ ﻮهﻢ ﻣﻄﺒﻮﻋ ﺎت و ﺕﺒﻠﻴﻐ ﺎت« ﭘ ﺎ در ﺟﺎﭘ ﺎي ﻏ ﺮب ﻣ ﻲﮔﺬارﻳ ﺪ و در ﺱﺮﻓﺼ ﻞه ﺎي ﻣﺨﺘﻠ ﻒ ﻣ ِ‬
‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﺪ و ﻣﺎ را آﻠﻲ از آﺎرهﺎي اﺱﺎﺱﻲﻣﺎن ـ ﺕﺤﺖ ﺕﻮﺟﻬﺎت ﺣﻀﺮت وﻟﻲ ﻋﺼﺮ ـ ﺑﺎز ﻣﻲدارﻳﺪ‪.‬‬
‫]ﺵﺎﻳﺪ هﻢ ﺧﻴﺎل ﻣﻲآﻨﻴﺪ آﻪ »اماﻟﻘﺮاي اﺱﻼﻣﻲ اﻳﺮان« ـ ﺑﻼﻧﺴﺒﺖ ـ ﺵﺒﻴﻪ آﺸﻮر اﺱ ﺘﻜﺒﺎري ﺁﻟﻤ ﺎن اﺱ ﺖ آ ﻪ ﺑﺘ ﻮان ﻣ ﭻ ﺹ ﺪراﻋﻈﻤﺶ ]هﻠﻤ ﻮت‬
‫آﻬ ﻞ[ را ﺑﻌ ﺪ از ‪ 16‬ﺱ ﺎل ﺧ ﻮن دل ﺧ ﻮردن ﮔﺮﻓ ﺖ و ﺑ ﺮاي ﭼﻨ ﺪ ﺑ ﺮگ اﺱ ﻜﻨﺎس ﻧﺎﻗﺎﺑ ﻞ ﭘﺸ ﺖ ﺱ ﺒﺰ ]ﻳ ﺎ ﻣ ﺜﻼ ﭼﻨ ﺪ ﻗﺘ ﻞ زﻧﺠﻴ ﺮﻩاي[ ﺑ ﻪ دادﮔ ﺎﻩ و‬
‫ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕﺶ آﺸﺎﻧﺪ و ﺁﺑﺮوي ﺣﻀﺮت ﻋﻴﺴﻲ ]ﺱﻼماﷲ ﻋﻠﻴﻪ[ را ﭘﻴﺶ ﺱﺮ و هﻤﺴﺮ ﺑﺮد!؟[‬
‫»ﺕﺒﻠﻴﻐﺎت ﻏﺮبﮔﺮاﻳﺎن ﺑﻪ ﺱﻮد ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﻣﻮﺟﺐ ﺵﺪ آﻪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻋﻠﻤﺎ ﺑ ﻪ دﻓ ﺎع از »ﺣﻜ ﻢ اﺱ ﻼﻣﻲ ﺣﺠ ﺎب« ﺑﭙﺮدازﻧ ﺪ‪ .‬از ﺟﻤﻠ ﻪ ﺁﺙ ﺎري آ ﻪ در‬
‫ﺱﺎلهﺎي اول ﺣﻜﻮﻣﺖ رﺿﺎﺵﺎﻩ ﻧﮕﺎﺵﺘﻪ ﺵﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ از رﺱﺎﻟﻪي »وﺱﻴﻠﻪاﻟﻌﻔﺎﻳﻒ« ﻳﺎ »ﻃﻮﻣﺎر ﻋﻔﺖ« ﻳﺎد آﺮد آﻪ در اﺑﺘﺪاي ﺱ ﺎل ‪ 1307‬در رﺵ ﺖ‬
‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺵﺪ‪ .‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩي اﻳﻦ رﺱﺎﻟﻪ ﺣﺎج ﺵﻴﺦ ﻳﻮﺱﻒ ﻧﺠﻔﻲ ﺟﻴﻼﻧﻲ وﺟﻮب ﺣﺠﺎب را ﻣﻮرد ﺕﺎآﻴﺪ ﻗﺮار داد و ﻋ ﻼوﻩ ﺑ ﺮ ادﻟ ﻪي ﺵ ﺮﻋﻲ ﺑ ﻪ ﺱ ﺨﻨﺎن‬
‫ﻒ ﻓﺴﺎد و ﺑﻲﺑﻨﺪ و ﺑﺎري اﺱﺘﻨﺎد ﺟﺴﺖ و ﻣﺨﺼﻮﺹﺎ ﻧﻮﺵﺖ‪ :‬ﻧﮕﺎرﻧﺪﻩ ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ اهﻞ ﺣﻞ و ﻋﻘ ﺪ ﻧﻴﺴ ﺘﻢ و ﭼﻨ ﺪان ﻣﺮﺟﻌﻴﺘ ﻲ‬ ‫ﻲ ﻣﺨﺎﻟ ٍ‬
‫داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻏﺮﺑ ِ‬
‫ﻧﺪارم‪ ،‬اﮔﺮ در هﻔﺘﻪ‪ ،‬ﺱﻪ ﻳﺎ ﭼﻬﺎر ﻗﻀﻴﻪ در ﻣﺤﻀﺮ ]ال[اﺣﻘﺮ ﻃ ﺮح ﺵ ﻮد‪ ،‬دو ﻗﺴ ﻤﺖ ﺁن راﺟ ﻊ ﺑ ﻪ ﻧ ﻮاﻣﻴﺲ و اﻋ ﺮاض و رﻓ ﺘﻦ ﺵ ﺮف و رﻳﺨ ﺘﻦ‬
‫ﺁﺑﺮوي ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﻣﺎﻣﻮن از… ﺑﻮدم و ﻳﺎ ﻣﺎذون از ﺵﺮع اﻧﻮر و ﻳﺎ ]وزارت[ ﻣﻌﺎرف اﺟﺎزﻩ ﻧﺸﺮ ﻣﻲداد‪ ،‬ﺁن وﻗﺖ ﻣﻔﺎﺱﺪ اﻣﺮوزﻩ‬
‫را آﻪ از … ﺣﺎﻟﻴﻪ ﺕﻮﻟﻴﺪ ﺵﺪﻩ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ و ﻣﻲﻧﻮﺵﺘﻢ ﺕﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪﻩ ﺑﺪاﻧﺪ و ﺑﻔﻬﻤﺪ آﻪ ﭼﻪ ﻣﻌﺎﻳﺐ و ﻣﻔﺎﺱﺪ ﺵﺮمﺁور از »هﻤ ﻴﻦ اﻧ ﺪازﻩ ﺁزادي ﻧﺴ ﻮان«‬
‫ﺑﻪ ﻇﻬﻮر و ﺑﺮوز ﺁﻣﺪﻩ آﻪ ]اﻟﺒﺘﻪ[ ﻧﻪ اﻳﺮان ﺑﻠﻜﻪ اﺱﻼم را ﻧﻨﮕﻴﻦ و ﺱﺮﺑﻪزﻳﺮ ﻧﻤﻮدﻩ ]اﺱﺖ[‪) «.‬ﻧﻘﻄﻪ ﭼﻴﻦهﺎ از ﺑﺼﻴﺮتﻣﻨﺶ اﺱﺖ( )‪(1‬‬
‫ﻣﺘﺎﺱ ﻔﺎﻧﻪ وزارت ﻣﻌ ﺎرف رﺿ ﺎ ﺵ ﺎﻩ اﺟ ﺎزﻩي ﻧﺸ ﺮ اﻳ ﻦﮔﻮﻧ ﻪ ﻣﺴ ﺎﺋﻞ را در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ ﻧ ﻮاﻣﻴﺲ ﻣﺴ ﻠﻤﻴﻦ ﻧﻤ ﻲده ﺪ ]ﻳ ﺎ ﻧ ﺪادﻩ اﺱ ﺖ[ آ ﻪ ﺵ ﻴﺦ‬
‫ﻧ ﺎﻣﻮسﭘﺮﺱ ﺖ ﻣ ﺎ ﺑﺘﻮاﻧ ﺪ ﻣ ﭻ وزارت ﻣﻌ ﺎرف رﺿ ﺎ ﺧ ﺎن آ ﺎﻓﺮ را ﮔﺮﻓﺘ ﻪ‪ ،‬ﻣﻔﺎﺱ ﺪ ﺵ ﺮمﺁوري را آ ﻪ از »هﻤ ﻴﻦ اﻧ ﺪازﻩ ﺁزادي ﻧﺴ ﻮان« ]و اﻟﺰاﻣ ﺎ‬
‫اﺹﻼحﻃﻠﺒﻲ[ ﺑﻪ ﻇﻬﻮر و ﺑﺮوز ﺁﻣﺪﻩ و اﺱﻼم را ﺱﺮ ﺑﺰﻳﺮ آﺮدﻩ‪ ،‬اﻓﺸﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ!‬
‫ﻲ ﻧﺎﺵ ﻲ از‬‫دراﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺣﺴﺎس ﺕﺎرﻳﺦﻧﮕﺎري ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲﺵﻮد و ﭼﻮن ﻣﺘﺎﺱ ﻔﺎﻧﻪ در هﻤ ﻴﻦ ﺕﻬ ﺮان و در ﺟ ﻮ ﻣﺴ ﻤﻮم اﺹ ﻼحﻃﻠﺒ ِ‬
‫ﻲ »ادﻟ ﻪي ﺵ ﺮﻋﻲ« و »ﺱ ﺨﻨﺎن داﻧﺸ ﻤﻨﺪان‬ ‫اﺵﺘﺒﺎﻩ ﻣﺤﺎﺱﺒﻪي ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲهﺎ ﺕﻨﻔﺲ ﻣﻲآﻨ ﺪ‪ ،‬ﻧﻔﺴ ﺶ ﺑﻨ ﺪ ﻣ ﻲﺁﻳ ﺪ‪ .‬و ﺑ ﺎ رو آ ﺮدن ﭼﻨ ﺪ ﺱ ﻨﺪ ﺕ ﺎرﻳﺨ ِ‬
‫ﻒ ﻓﺴﺎد و ﺑﻲﺑﻨﺪ و ﺑﺎري« ﺑﻪ اﺵﻜﺎﻻت ﻧﺎﻣﻮﺱﻲاي آﻪ در اﺙﺮ »هﻤﻴﻦ اﻧﺪازﻩ ﺁزادي ﻧﺴﻮان« داﻣﻨﮕﻴﺮ »ﻣﺘﻘﻴﺎن ﺣﺎآﻢ« ﺑﺮ آﺸﻮر ﺵ ﺪﻩ‪،‬‬ ‫ﻲ ﻣﺨﺎﻟ ٍ‬
‫ﻏﺮﺑ ِ‬
‫ﻳﻚﺑﺎرﻩ ﺁب ﭘﺎآﻲ را روي دﺱﺖ هﻤﻪي اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن‪ ،‬ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲهﺎ‪ ،‬ﻏﺮبﮔﺮاﻳ ﺎن‪ ،‬ﻣﻄﺒﻮﻋ ﺎتﭼ ﻲه ﺎي ﻣﺘ ﻮهﻢ و هﻤ ﻪي ﻃﻴ ﻒ دوﻣ ﻲه ﺎ ]ي ﻧﻤ ﻚ‬
‫ﺑﻪﺣﺮام[ ﻣﻲرﻳﺰد و ﺑﺮاي ﻣﺤﻜﻢ آﺎري ﺑﺎ رو آﺮدن ﭼﻨﺪ ﺁس ﻧﺎﻣﻮﺱﻲ آﻪ در ﻣﺤﻀﺮ »ﺣﺎج ﺵﻴﺦ ﻳﻮﺱﻒ ﻧﺠﻔﻲ ﺟﻴﻼﻧﻲ« ﺣﻞ و ﻓﺼ ﻞ ﺵ ﺪﻩ اﺱ ﺖ و‬
‫هﻤﻪي ﺁنهﺎ هﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﻮاﻣﻴﺲ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺑﻮدﻩ اﺱﺖ و ﺣﻀﺮت ﺵﻴﺦ ﻣ ﺎذون از ذآ ﺮ ﺁنهﺎﺱ ﺖ؛ اﻳ ﻦ ﺟﻨﺎﻳ ﺎت ﻧﺎﻣﻮﺱ ﻲ را ﺕﻨﻬ ﺎ ﻧﺘﻴﺠ ﻪي اﻋﻤ ﺎل‬
‫ﺖ اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن ]ﺑﺒﺨﺸﻴﺪ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ[ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲآﻨﺪ و ﻣﺤﻜﻢ ﺕﻮي دهﺎن اﻳﻦ ﻃﻴﻒ ـ آﻪ ﺣﺴﺎﺱﻴﺖ ﺵ ﺮاﻳﻂ را درك ﻧﻤ ﻲآﻨ ﺪ ـ ﻣ ﻲآﻮﺑ ﺪ ﺕ ﺎ‬ ‫ﺧﻼف ﻋﻔ ٍ‬
‫اﻧﺘﻘﺎم ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﻓﺸﺎر ﺧﻮﻧﺶ را از اﺑﻮاب اﺹﻼحﻃﻠﺒﻲ و اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن و ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲهﺎ ﺑﮕﻴﺮد!‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ اﻳﻦ ﺟﻨﺎﻳﺎت ﻧﺎﻣﻮﺱﻲ ـ اآﺜﺮا ـ در اﺙﺮ اﺹﻼح ﻃﻠﺒﻲ و رﻓﺮﻣﻴﺰاﺱﻴﻮن ﺑﺎﻧﺪ ﺕﺒﻪآﺎر ﻃﻴﻒ دوم ﺑﻪ ﺑﺮوز ﺁﻣﺪﻩ و هﻤﻪي اﻳﻦ ﻣﻔﺎﺱ ﺪ‬
‫و ﻣﻌﺎﻳﺐ ﺵﺮمﺁور ﻧﺎﺵﻲ از ﺕﺠﺪد ﻃﻠﺒﻲ و ﻏﺮبﮔﺮاﻳﻲ اﻳﻦ ﻃﻴﻒ اﺱﺖ؛ آﻪ ﻧﺘﻴﺠ ﻪاش ه ﻢ هﻤ ﻴﻦ اﻧ ﺪازﻩ ﺁزادي ﻧﺴ ﻮان ]زﻧ ﺎن[ و ﻣﺮداﻧ ﻲ اﺱ ﺖ آ ﻪ‬
‫ﻲ« ﻣﺸ ﺘﻲ »ﻣﻄﺒﻮﻋ ﺎتﭼ ﻲ« ﻣ ﺰدور در اﺱ ﺎس و ﺑ ﺪﻳﻬﻴﺎت اﺱ ﻼم در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬ ‫ﻧﺎﺟﻮاﻧﻤﺮداﻧﻪ ﺑﻪ اﺱﻼم ﭘﺸﺖ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺕﺤ ﺖ ﺕ ﺎﺙﻴﺮ ﺟ ﻮ »ﻏ ﺮب ﮔﺮاﻳ ِ‬
‫ﺁزادي‪ ،‬اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت‪ ،‬ﺁزادي زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺣﻘ ﻮق زﻧ ﺎن‪ ،‬ﺣﻘ ﻮق آ ﺎرﮔﺮان‪ ،‬ﺕﻤ ﺪن‪ ،‬ﺕﺠ ﺪد‪ ،‬ﺁزادي دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸ ﺎن و ﻏﻴ ﺮﻩ ﺵ ﻚ آ ﺮدﻩاﻧ ﺪ؛ ﻳ ﺎ ﻣ ﺜﻼ در راﺑﻄ ﻪ ﺑ ﺎ‬
‫اﺹﻮل اﺱﺎﺱﻲ اﺱﻼم ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ـ ﻳﻌﻨﻲ وﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ ـ ﺑﻪ اﻣﺎ و اﮔﺮ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﺑﺎ اﻟﻬﺎم از ﻓﺘﻮاي ﺱﻴﺪروحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎﻧﻲ ﻧﻈﻴﺮ زرﺕﺸﺘﻴﺎن ﻳﺎ ﻣﺠﻮﺱﺎن و اﺑﻮاب اﻳ ﻦ »ﻓﺮﻗ ﻪ«‪ ،‬اﺹ ﻼحﻃﻠﺒ ﺎن را‬
‫هﻢ ﻣﺮﺕﺪ ﻓﻜﺮي و ذهﻨﻲ اﻋﻼم ﻣﻲآﻨﺪ آﻪ‪] :‬ﺟﻬﺎد ﺑﺎ ﻓﺮﻗﻪي اﺹﻼح ﻃﻠﺒﻲ واﺟﺐ اﺱﺖ؛ ﺑﺎ ﺵﺮط آﻪ ﺧﻔﻘﺎن ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و دﻳﮕﺮ در آﺎرهﺎ ﻓﻀﻮﻟﻲ ﻧﻜﻨﻨﺪ‬
‫و ﺑﺎ زﻧﺎن اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ ]اﻟﻌﻴﺎذﺑﺎﷲ[ زﻧﺎ ﻧﻜﻨﻨﺪ و ﭼﺎرﭘﺎي ﺱﻮاري اﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﭼﺎرﭼﺮخ ﺱﻮاري ﻃﻴﻒ اول ﻓ ﺮق آﻨ ﺪ‪ .‬و اﺹ ﻼح ﻃﻠ ﺐ و ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲ‬
‫ﻣﺎﺵﻴﻨﺶ را ﻳﻜﻮري ﺱﻮار ﺵﻮد و دوﭘﺎﻳﺶ را ﺑﺮ ﻳﻚ ﻃﺮف ﭼﺎرﭼﺮخ ﺑﺰﻧﺪ!! و اﮔﺮ ﻳﻜﻲ از اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ را دﻳﺪ آﻪ ﭘﻴﺎدﻩ اﺱ ﺖ و ﻣﺎﺵ ﻴﻨﺶ ﺧ ﺪاي‬
‫ﻧﺎآﺮدﻩ دﺱﺖ دوم ﻳ ﺎ ﻣ ﺜﻼ ﭘﻨﭽ ﺮ اﺱ ﺖ‪ ،‬ﭘﻴ ﺎدﻩ ﺵ ﻮد و ﻣﺎﺵ ﻴﻨﺶ را درﺑﺴ ﺖ در اﺧﺘﻴ ﺎر ﺣﻀ ﺮﺕﺶ ﺑﮕ ﺬارد و ﺱ ﻘﻒ ﺧﺎﻧ ﻪهﺎﺵ ﺎن آﻮﺕ ﺎﻩﺕ ﺮ از ﺱ ﻘﻒ‬
‫ﺧﺎﻧ ﻪه ﺎي »اﺱﻼﻣﻴﺴ ﺖه ﺎ« ﺑﺎﺵ ﺪ و ﻟﺒﺎﺱﺸ ﺎن ﺑ ﺎ اﺱﻼﻣﻴﺴ ﺖه ﺎ ﺣﺘﻤ ﺎ ﻓ ﺮق داﺵ ﺘﻪ ﺑﺎﺵ ﺪ‪ ،‬و روي ﻟﺒﺎﺱﺸ ﺎن وﺹ ﻠﻪاي ﺑﭽﺴ ﺒﺎﻧﻨﺪ آ ﻪ اﻳﺸ ﺎن را از‬
‫اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ ﻣﺸﺨﺺ آﻨﺪ‪ .‬و در ﺱﺨﻨﺮاﻧﻲهﺎ ـ ﺑﻪ ﺟ ﺎي ﺹ ﻠﻮات ﻓﺮﺱ ﺘﺎدن ـ دﺱ ﺖ ﻧﺰﻧﻨ ﺪ‪ .‬اﺣﺘﻴﺎﻃ ﺎ ﺧﻮدﺵ ﺎن ه ﻢ ـ ﺕ ﺎ ﻗﻴﺎﻣ ﺖ ـ دﻧﺒ ﺎل رهﻨﻤﻮده ﺎي‬
‫داهﻴﺎﻧﻪي اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ ﺑﺎ ﺱﺮ ﺑﺪوﻧﺪ و ﺑﺪاﻧﻨﺪ آﻪ ﺕﻨﻬﺎ در آﻨﻒ ﺣﻤﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﻃﻴﻒ اﺱﺖ آﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺮﻳﻦ ﺱﺮازﻳﺮ ﺧﻮاهﻨﺪ ﺵ ﺪ؛ واﻻ آ ﻪ ﺕ ﺎ ﻗﻴﺎﻣ ﺖ‬
‫در ﺱﺮﻣﺎي زﻣﻬﺮﻳﺮ اﺕﺎق اﻧﺘﻈﺎر ـ ﭘﺸﺖ دروازﻩهﺎي ﺑﻬﺸﺖ ـ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺧﻮاهﻨﺪ ﻣﺎﻧ ﺪ‪ ،‬و ﺧﺴ ﺮ اﻟ ﺪﻧﻴﺎ و واﻵﺧ ﺮت ﺧﻮاهﻨ ﺪ ﺵ ﺪ‪ ،‬و ﺕﻨﻬ ﺎ راﻩ ﻧﺠﺎﺕﺸ ﺎن‬
‫اﻳﻦ اﺱﺖ آﻪ دوﺑﺎرﻩ ﺑﻪ داﻣﺎن ﻣﺒﺎرك رهﺒﺮ و رﺋﻴﺲ ﻣﺠﻤﻊ ﺕﺸﺨﻴﺺ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻧﻈﺎم ﺑﺮﮔﺮدﻧﺪ و از ﺱﺮﻧﻮﺵ ﺖ اﻧﺸ ﺎهﺎي دﺑﺴ ﺘﺎﻧﻲ ﭘﺮزﻳ ﺪﻧﺖ ﺧ ﺎﺕﻤﻲ‬
‫و از ﺵﺨﺺ اﻳﻦ ﺵﺨﺼﻴﺖ ﻋﺎﻟﻲﻗﺪر اﺱﻼﻣﻲ درس ﻋﺒﺮت ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ… و ﺑﺮو… ﺕﺎ ﻓﺮﺣﺰاد![‬
‫و درﺱﺖ ‪ 1400‬ﺱﺎل ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﺕﺎرﻳﺦ‪ ،‬ﻋﻤﺮﺑﻦ ﺧﻄﺎب دوﻣﻴﻦ ﺧﻠﻴﻔﻪي ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ و ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ در ﻳﻜﻲ از هﻤﻴﻦ ﻧﻮع اﻓﺎﺿﺎﺕﺶ ـ و اﻟﺒﺘ ﻪ‬
‫در ﺑﺎرﻩي دﮔﺮاﻧﺪﻳﺸﺎن ـ ﻓﺮﻣﻮد‪ … » :‬در ﺹﺪد ﮔﻤﺮاﻩ آﺮدن ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﻳﺎ اﻋ ﺮاض ﺑ ﻪ ﺟ ﺎن و ﻣ ﺎل او ﺑﺮﻧﻴﺎﻳﻨ ﺪ‪ ،‬دﺵ ﻤﻨﺎن اﺱ ﻼم ﻳ ﺎ ﺟﺎﺱﻮﺱ ﺎن را‬
‫ﻳﺎري ﻧﺪهﻨﺪ‪ .‬ذﻣﻲهﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻟﺒﺎس ﻣﺨﺼﻮص ﺑﭙﻮﺵﻨﺪ آﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺕﻔﺎوت داﺵﺘﻪ ﺑﺎﺵﺪ‪ ،‬و ﺧﺎﻧﻪي ذﻣ ﻲ ﻧﺒﺎﻳ ﺪ ﻣﺸ ﺮف ﺑ ﺮ ﺧﺎﻧ ﻪي ﻣﺴ ﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎﺵ ﺪ‪.‬‬
‫در آﻠﻴﺴﺎهﺎ ﻧﺎﻗﻮس ﻧﺰﻧﻨﺪ‪ .‬آﺘﺎبهﺎي ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺹﺪاي ﺑﻠﻨﺪ در ﺣﻀﻮر ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﺨﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬در ﻣﻼء ﻋﺎم ﺵﺮاب ﻧﺨﻮرﻧﺪ‪ .‬و ﺧﻮكه ﺎي ﺧ ﻮد را ﺟﻠ ﻮ‬
‫ﻣﺮدم ﻧﻴﺎورﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ اﺱﺐ ﺱﻮار ﻧﺸﻮﻧﺪ و اﺱﻠﺤﻪ ﺑﺮ ﻧﺪارﻧﺪ …« )‪(5‬‬
‫و ﺹﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﺵﺨﺺ ﺵﺨﻴﺺ ﺱﻴﺪ روحاﷲ ﺧﻤﻴﻨﻲ هﻢ در هﻤ ﻴﻦ راﺑﻄ ﻪ ﻧﻮﺵ ﺖ‪» :‬ﻣﺠﻮﺱ ﺎن آﺘ ﺎﺑﻲ داﺵ ﺘﻪاﻧ ﺪ ﺑﻨ ﺎم ﭘﺎزﻧ ﺪ آ ﻪ ﺁنرا ﺱ ﻮﺧﺘﻪاﻧ ﺪ و‬
‫ﭘﻴﻐﻤﺒﺮي داﺵﺘﻪاﻧﺪ زرﺕﺸﺖﻧﺎم آﻪ او را آﺸﺘﻪاﻧﺪ و ﺟﻬﺎد ﺑﺎ اﻳﻦ »ﻓﺮﻗﻪ« واﺟﺐ اﺱﺖ ﺕﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺵﻮﻧﺪ ﻳﺎ ﺟﺰﻳﻪ ﻗﺒﻮل آﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﺵ ﺮاﻳﻂ‪ .‬و از ﺟﻤﻠ ﻪي‬
‫اﻳﻦ ﺵﺮاﻳﻂ اﻳﻦ اﺱﺖ آ ﻪ ﺑ ﺎ زﻧ ﺎن ﻣﺴ ﻠﻤﺎن زﻧ ﺎ ﻧﻜﻨﻨ ﺪ و آﻔ ﺎر را ﺑ ﺮ اﺱ ﺮار ﻣﺴ ﻠﻤﺎﻧﺎن واﻗ ﻒ ﻧﺴ ﺎزﻧﺪ و ﭼﺎرﭘ ﺎي ﺱ ﻮاري اﻳﺸ ﺎن ﻏﻴ ﺮ از ﭼﺎرﭘ ﺎي‬
‫ﺱﻮاري ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎﺵﺪ و ﺑﺮﺁن ﭼﺎرﭘﺎ ﻧﻴﺰ ﻳﻜﻄﺮﻓﻪ ﺱﻮار ﺵﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ هﺮ دوﭘﺎي ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻳﻚﺟﺎﻧﺐ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪(6) «.‬‬
‫اﻣﺎ »ﺵﻴﺦ ﻳﻮﺱﻒ ﻧﺠﻔﻲ ﺟﻴﻼﻧﻲ … ]آﻪ ﺣﺎﻻ دﻳﮕﺮ ﺣﺴﺎﺑﻲ داغ آﺮدﻩ ﺑﻮد[ درﺑ ﺎرﻩ روﻧ ﺪ ﺑ ﻲﻋﻔﺘ ﻲ آ ﻪ ﺑ ﻪ ﻧﻈ ﺮ او‪ ،‬از ﻣ ﺪارس اﺑﺘ ﺪاﻳﻲ ﺁﻏ ﺎز‬
‫ﻣﻲﺵﺪ‪ ،‬ﻧﻮﺵﺖ‪» :‬ﺑﺎ ﺹﺪاي رﺱﺎ آ ﻪ ﺹ ﻔﺤﻪي اﻳ ﺮان را ﭘ ﺮ آﻨ ﺪ ﻣ ﻲﮔ ﻮﻳﻢ‪ :‬اي ﭘ ﺪران! اي ﻣ ﺎدران! دﺧﺘﺮهﺎﻳﺘ ﺎن را ]ﻓﻘ ﻂ دﺧﺘﺮهﺎﺕ ﺎن را[ در ﺣ ﺎل‬
‫آ ﻮﭼﻜﻲ ﭘﺎآ ﺪاﻣﻨﻲ و ﻋﻔ ﺖ ﺑﻴﺎﻣﻮزﻳ ﺪ و ﺁﻧﻬ ﺎ را ﺱ ﺮ ﺑﺮهﻨ ﻪ و ﺑ ﺎ ﺑ ﺪاﺧﻼﻗﻲ و ﺑ ﺎ ﻓ ﺮم ﺵ ﻬﻮتﺧﻴ ﺰ ﺑ ﻪ ﻣﺪرﺱ ﻪاي آ ﻪ ﻧﻤ ﻲداﻧﻴ ﺪ ﻣﻮﺱ ﺲ ﺁن آﻴﺴ ﺖ‬
‫ﻧﻔﺮﺱ ﺘﻴﺪ‪ .‬و ﺑ ﻪ ﻣﺪرﺱ ﻪ ه ﻢ آ ﻪ ﻓﺮﺱ ﺘﺎدﻳﺪ ﺕ ﺎ ﻣﻌﻠﻤ ﺎت ]ﺁﻣﻮزﮔ ﺎران زن[ را اﺧﺘﻴ ﺎر ﻧﻨﻤ ﻮدﻩ و ﺣﻘ ﺎﻳﻖ ﺁﻧﻬ ﺎ را ﻧﺴ ﻨﺠﻴﺪﻩ و دﻳﺎﻧ ﺖ ﺁﻧﻬ ﺎ را اﺣ ﺮاز‬
‫ﻧﻜﺮدﻩاﻳﺪ‪ ،‬اﻃﻔﺎﻟﺘﺎن را ﺑﻪ دﺱﺖ اﻳﺸﺎن ﻣﺴﭙﺎرﻳﺪ‪(1) «،‬‬
‫ﻲ« ﻣﺤﻀﺮدار ﺱﺮﺵﺎخ ﺑﺸﻮم و ﺑﻨﻮﻳﺴﻢ آﻪ‪] :‬ﻣﮕﺮ ﺑﺪاﺧﻼﻗﻲ و ﻓﺮم ﺵ ﻬﻮتﺧﻴ ﺰ ﻓﻘ ﻂ‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻦ زﻳﺎد دوﺱﺖ ﻧﺪارم ﺑﺎ »ﺵﻴﺦ ﻳﻮﺱﻒ ﻧﺠﻔﻲ ﺟﻴﻼﻧ ِ‬
‫ن »ﺕﺠ ﺪدﻣﺂب« ه ﻢ ـ ﺑ ﺎ ﺕﻘﻠﻴ ﺪ از ﻣﺎﻳﻜ ﻞ‬ ‫زﻧﺎﻧ ﻪ اﺱ ﺖ؟ ﻳ ﺎ ﻣ ﺜﻼ ﻓﻘ ﻂ دﺧﺘﺮاﻧ ﻪ اﺱ ﺖ!؟ و ﻣﮕ ﺮ ﻧﻤ ﻲﺵ ﻮد آ ﻪ ]اﺱ ﺘﻐﻔﺮاﻻﷲ[ ﭘﺴ ﺮان و ﻣ ﺮدان ﻣﺴ ﻠﻤﺎ ِ‬
‫ﺟﻜﺴ ﻮن ﻣﻠﻌ ﻮن ـ زﻳ ﺮ ﺵ ﻠﻮاريﺵ ﺎن را روي ﺵﻠﻮارﺵ ﺎن ﺑﭙﻮﺵ ﻨﺪ و ﺑ ﺎ ﻓ ﺮم »ﺵ ﻬﻮتﺧﻴ ﺰ« ﺕ ﺮدد آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺮاي »ﻧﺴ ﻮان و ﻣﻌﻠﻤ ﺎت« ﻣﺴ ﺎﻟﻪي‬
‫ﺵ ﺮﻋﻲ اﻳﺠ ﺎد آﻨﻨ ﺪ و آ ﺎر اﻳ ﻦ »ﺟﻤﺎﻋ ﺖ ﻧﺴ ﻮان« را ـ اﻟﺰاﻣ ﺎ ـ ﺑ ﻪ ﺕﻐﺴ ﻞ ]ﻏﺴ ﻞ آ ﺮدن[ ﺑﻜﺸ ﺎﻧﻨﺪ؟ هﻴﻬ ﺎت آ ﻪ اﻳ ﻦ ﺵ ﻴﻮخ از درد ﻣ ﺎ »ﺟﻤﺎﻋ ﺖ‬
‫ﻧﺴﻮان« ﺧﺒﺮ ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ آﺸﻚ ﺧﻮدﺵﺎن را ﻣﻲﺱﺎﺑﻨﺪ! ﺑﮕﺬرﻳﻢ!‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ‪ ،‬در اداﻣﻪ ﺑﺮاي ﻣﺤﻜﻢآﺎري ﻳﻚ ﻓﻬﺮﺱ ﺖ آ ﺖ و آﻠﻔ ﺖ از رﺱ ﺎﻻﺕﻲ را آ ﻪ ﻣﺘﻮﻟﻴ ﺎن اﺱ ﻼﻣﻲ در ﺵ ﺮح »ﻣﺤﺴ ﻨﺎت ﺣﺠ ﺎب« و »ﺱ ﻴﺌﺎت‬
‫ﻣﺪرﺱﻪ رﻓﺘﻦ دﺧﺘﺮان« و ﺑﺎﺱﻮاد ﺵﺪﻧﺸﺎن ﻳﻚدل و ﻳﻚ زﺑﺎن ﻧﻮﺵﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺑ ﻪ دﺱ ﺖ ﻣ ﻲده ﺪ و اﺿ ﺎﻓﻪ ﻣ ﻲآﻨ ﺪ آ ﻪ ﺣﺘﻤ ﺎ رﺱ ﺎﻻت دﻳﮕ ﺮي ه ﻢ در ذم‬
‫ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ و ﻣﺪرﺱﻪ رﻓﺘﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻧﺴﻮان از ﺱﻮي ﻋﻠﻤﺎي اﻋﻼم »ﺕﻮﻟﻴﺪ« ﺵﺪﻩ اﺱﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ از ذآﺮ ﻧﺎم ﺁن ﺕﻮﻟﻴﺪات و ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎﻧﺸﺎن‪ ،‬ﻓﻘﻂ‬
‫ﺑﺮاي ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻧﺸﺪن ﺑﺤﺚ ﺧ ﻮدداري ﻣ ﻲآﻨ ﺪ‪ .‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ ـ اﺣﺘﻴﺎﻃ ﺎ ـ اﻋ ﻼم ﻣ ﻲآﻨ ﺪ آ ﻪ ﺕﻬﻴ ﻪي ﻓﻬﺮﺱ ﺖ دﻗﻴ ﻖﺕ ﺮ ﻣﺴ ﺘﻠﺰم ﺕﺤﻘﻴﻘ ﺎت ﺑﻴﺸ ﺘﺮي در اﻳ ﻦ‬
‫ﺖ اﻳ ﻦ ﻋﻠﻤ ﺎي اﻋ ﻼم را ـ ﺑ ﺮاي ﺧ ﺎﻟﻲ ﻧﺒ ﻮدن ﻋﺮﻳﻀ ﻪ ـ ﭘﺸ ﺖ ﺱ ﺮهﻢ ردﻳ ﻒ‬ ‫زﻣﻴﻨﻪي ﻧﺎﻣﻮﺱﻲ و ﻧﺴﻮاﻧﻲ اﺱﺖ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻧ ﺎم هﺸ ﺖ »ﺕﻮﻟﻴ ﺪ« ﭘﺮاهﻤﻴ ٍ‬
‫ﻣﻲآﻨﺪ؛ ﺕﺎ هﻢ دﺱﺖ ﻣﺮﻳﺰادي ﺑﻪ ﻋﻠﻤﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﺎﺵﺪ‪ ،‬هﻢ ﺿﺮب ﺵﺴﺘﻲ ﺑﻪ ﻃﻴﻒ دوم ﻳﺎ ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲ هﺎي ﻣﺘﻮهﻢ ﻧﺸﺎن دادﻩ ﺑﺎﺵﺪ!!‬
‫»ﻳﻜﻲ از راﻩهﺎي ﺕﺮوﻳﺞ و ﻋﺎديﺱﺎزي ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ‪ ،‬ﺁزاد ﮔ ﺬاردن اﻗﻠﻴ ﺖه ﺎي ﻣ ﺬهﺒﻲ ﺑ ﻮد آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺣﻤﺎﻳ ﺖ ﻧﻈﻤﻴ ﻪ اﻧﺠ ﺎم ﻣ ﻲﮔﺮﻓ ﺖ و ﺁﻧ ﺎن اﺟ ﺎزﻩ‬
‫داﺵ ﺘﻨﺪ ﺁزاداﻧ ﻪ ﻟﺒ ﺎس ﺑﭙﻮﺵ ﻨﺪ‪ .‬در اﻳ ﻦ زﻣﻴﻨ ﻪ اﻋﺘﺮاﺿ ﺎﺕﻲ از ﺟﺎﻧ ﺐ ﻋﻠﻤ ﺎ ﺹ ﻮرت ﻣ ﻲﮔﺮﻓ ﺖ؛ از ﺟﻤﻠ ﻪ ﻣﻄ ﺎﺑﻖ ﮔ ﺰارش ﻧﻈﻤﻴ ﻪي ﻣﺎزﻧ ﺪران در‬
‫ﺧﺮدادﻣ ﺎﻩ ﺱ ﺎل ‪1309‬رﻓ ﺖ و ﺁﻣ ﺪ ﻳ ﻚ زن ﺑ ﻲﺣﺠ ﺎب آﻠﻴﻤ ﻲ در ﻣﻌ ﺎﺑﺮ ﻣ ﻮرد اﻋﺘ ﺮاض ﻋﻠﻤ ﺎ واﻗ ﻊ ﺵ ﺪ؛ اﻣ ﺎ ﺣﻜﻮﻣ ﺖ ﻣﺎزﻧ ﺪران از ﻋﻤ ﻞ اﻳ ﻦ زن‬
‫ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ آﺮد و اﻋﺘﺮاض ﻋﻠﻤﺎ را وارد ﻧﺪاﻧﺴﺖ‪(1) «.‬‬
‫ﻣﻦ اﺕﻔﺎﻗﺎ داﺱﺘﺎن اﻳﻦ زن آﻠﻴﻤ ﻲ و ﮔ ﺰارش ﺑ ﻲﺣﺠ ﺎﺑﻲ او را در اﺱ ﻨﺎد ﻣﻨﺘﺸ ﺮ ﺵ ﺪﻩي ﻣﺮآ ﺰ اﺱ ﻨﺎد اﻳ ﺮان ﭘﻴ ﺪا آ ﺮدم‪ .‬و ﺑ ﺮاي اﻳ ﻦ آ ﻪ ﺑﺘ ﻮاﻧﻢ‬
‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪاي ﺕﻄﺒﻴﻘﻲ ﺑﻴﻦ ﻧﻈﺮات دوﻟﺖ وﻗﺖ و ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ ﻓﻌﻠﻲ ﺣﺎآﻢ ﺑﺮ اﻳ ﺮان ﺑ ﻪ دﺱ ﺖ ﺑ ﺪهﻢ‪ ،‬ﺑ ﻪ ﻧﻘ ﻞ ﺁن ﻣ ﻲﭘ ﺮدازم آ ﻪ ﺧ ﺎﻟﻲ از ﻟﻄ ﻒ ه ﻢ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫در ﮔﺰارﺵﻲ از رﺋﻴﺲ ﻧﻈﻤﻴﻪي ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺎزﻧﺪران در ﺕﺎرﻳﺦ ﺧﺮدادﻣ ﺎﻩ ‪ 1309‬ﺧﻮرﺵ ﻴﺪي ﺁﻣ ﺪﻩ اﺱ ﺖ‪ … » :‬در اﻃ ﺮاف زﻧ ﻲ آ ﻪ‬
‫ﺑﻲﺣﺠﺎب در ﻣﻌﺎﺑﺮ ﻣﺸﺎهﺪﻩ ﺵﺪﻩ و ﺟﻤﻌﻲ از ﺁﻗﺎﻳﺎن ﻋﻠﻤﺎء ه ﻢ در ﻳ ﻚ ورﻗ ﻪ ﺟﻠ ﻮﮔﻴﺮي ]از[ اﻳ ﻦ ﻣﻮﺿ ﻮع را از ﻧﻈﻤﻴ ﻪ ﺕﻘﺎﺿ ﺎ ﻧﻤ ﻮدﻩاﻧ ﺪ‪ ،‬ﻟ ﺬا ﺑ ﻪ‬
‫ﺵﻌﺒﻪي ﭘﻠﻴﺲ دﺱﺘﻮر دادﻩ ﺵﺪ آﻪ ﺕﺤﻘﻴﻘﺎت ﻧﻤﻮدﻩ … راﭘﺮت دادﻩ اﺱﺖ آﻪ اﺱﻢ ﺿﻌﻴﻔﻪ »ﺁﻧﺎ« ﻣﺸﻬﻮر ﺑﻪ ﻧﺼﺮت آﻠﻴﻤﻴﻪ ﻣﻌﺮوﻓﻪ و ﻗ ﺒﻼ در ﻣﻨ ﺰل‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﺑﺎﻻي ﻣﻌﺮوﻓﻪ ﻣﻲﺑﺎﺵﺪ‪ .‬راﭘﻮرﺕﺎ ﻣﻌﺮوض و در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص آﺴﺐ ﺕﻜﻠﻴﻒ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪(7) «.‬‬
‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺎزﻧﺪران هﻢ در هﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﻪ ادارﻩي ﻧﻈﻤﻴﻪ ﭘﺎﺱﺦ ﻣ ﻲده ﺪ‪» :‬ﺁﻗ ﺎي رﺋ ﻴﺲ ﭘﻠ ﻴﺲ ﺕﺼ ﻮر ﻣ ﻲآ ﻨﻢ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﻤ ﺎم دﻗ ﺖ و ﻣﺮاﻗﺒﺘ ﻲ آ ﻪ‬
‫اﻣﺮوز ﻧﻈﻤﻴﻪ در هﺮ آﺠﺎ دارد‪ ،‬ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺕﺬآﺮ ﺁﻗﺎﻳﺎن ﻋﻠﻤﺎء ﻧﺒﺎﺵﺪ‪ .‬ﻣﻤﻜﻦ اﺱﺖ ]آﻪ[ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﻧﻈﺮ را رﻋﺎﻳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ؛ وﻟﻲ ﻧﻈﻤﻴﻪ ﻣ ﺎﻣﻮر اﺱ ﺖ آ ﻪ‬
‫ﺕﻤﺎم ﻣﻼﺣﻈﺎت را رﻋﺎﻳﺖ آﻨﺪ‪ .‬ﻣﺬهﺐ‪ ،‬ﺱﻴﺎﺱﺖ‪ ،‬اﺧﻼق و ﻏﻴ ﺮﻩ آ ﻪ اﺑ ﺪا ﻓﺮوﮔ ﺰار ﻧﺸ ﺪﻩ و ﻧﻤ ﻲﺵ ﻮد‪ .‬ﺿ ﻌﻴﻔﻪي آﻠﻴﻤﻴ ﻪ آ ﻪ در آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﺁزاد‬
‫اﺱﺖ‪ .‬هﺮآﺠﺎ هﻢ ﻣﻲرود ﺑﺮاي دﺧﻮل او ﺑﻪ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮﻧﺎ ﻣﻤﺎﻧﻌﺘﻲ ﻧﺒﻮدﻩ و ﻧﻴﺴﺖ و ﻗﺎﻧﻮن هﻢ ﻣﻌﺎﺵﺮت هﻴﭻ زن ﻣﺴﻠﻤﻪ را ﺑﺎ ﻏﻴﺮﻣﺴﻠﻤﻪ ﻣﻨﻊ‬
‫ﻧﻤﻲآﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ رﺋﻴﺲ ﭘﻠﻴﺲ ﻣﺨﺼﻮﺹﺎ ﻻزم اﺱﺖ ﺕﺬآﺮ دادﻩ ﺵﻮد ]آﻪ[ اﻳ ﻦ ﻣﺴ ﺎﺋﻞ آﻤﺘ ﺮ روي آﺎﻏ ﺬ ﺑﻴﺎﻳ ﺪ ﺑﻬﺘ ﺮ اﺱ ﺖ؛ زﻳ ﺮا دوﻟ ﺖ اﻣ ﺮوزﻩ ادارﻩي‬
‫ﻧﻈﻤﻴﻪ ﺕﺸﻜﻴﻞ دادﻩ آﻪ ﺑﺎ ﭘﻠﻴﺲ و ﮔﺰﻣﻪي ﺱﺎﺑﻖ ﺧﻴﻠﻲ ﻓﺮق دارد‪ .‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺁﻗﺎي ﻳﺎور ﺱﺎري اﺹﻼﻧﻲ رﺋﻴﺲ ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﻬﺘﺮ ﻣﻄﻠﻊ هﺴ ﺘﻨﺪ‬
‫از ﻧﻈﻤﻴﻪ اﻧﺘﻈﺎرات دﻳﮕﺮي هﺴﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ردﻳﻒ ﺁن ﻗﺎﺑﻞ ذآﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬و اﻳﺮاﻧﻲهﺎ در هﺮ ﻣﺬهﺒﻲ آﻪ ﺑﺎﺵﻨﺪ؛ ﭼﻮن ﻗﺎﻧﻮن اﺱﺎﺱﻲ ]و[ ﻣﺠﻠﺲ‬
‫ﺵﻮراي ﻣﻠﻲ هﻴﭻ ﺕﺒﻌﻴﻀﻲ در ﺣﻘﻮق ﺁنهﺎ ﻗﺎﺋﻞ ﻧﺸﺪﻩ‪ ،‬ﻧﻈﻤﻴﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﺱﻢ آﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎ اﻳﻦ اﻇﻬﺎرات دﻳﮕﺮان ـ آﻪ ﺵﺎﻳﺪ ﺑﻲاﻃﻼع ﺑﻮدﻩ ﻳ ﺎ‬
‫ﻏﺮﺿﻲ داﺵﺘﻪ ﺑﺎﺵﻨﺪ ـ ﺵﺮآﺖ ﻧﻤﻮدﻩ و ﺧﻼف ﻧﻈﻢ ﻳﺎ ﺱﻮء اﺧﻼق از هﺮ آﺲ ﺑﺮوز ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬از اﻳ ﻦ راﭘ ﺮت ﻧ ﻪ‬
‫ﺧﻼف ﻧﻈﻢ و ﻧﻪ ﺱﻮء اﺧﻼﻗﻲ در ﺵﻬﺮ ]اﺱﺘﻨﺒﺎط[ ﻧﺸﺪ‪(8) «.‬‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ آﻪ ﺧﻴﻠﻲ از آﺴﺎﻧﻲ هﻢ آﻪ در دوران رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ آﺎرﻣﻨﺪ دوﻟﺖ ﺑﻮدﻩاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺘﺎﺱﻔﺎﻧﻪ از ﺕﺎﺙﻴﺮ ﻧﻔﻮذ ﻣﻼﻳﺎن ﺑﺮآﻨﺎر ﻧﻤﺎﻧﺪﻩاﻧ ﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ‬
‫هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ هﻢ دوﻟﺖ ﺑﺠﺰ ﻧﺒﺮد ﺑﺎ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﮔﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﭘﺎﺱﺪاران اﻳﻦ ﺟﻬﻞ و واﭘﺲ ﮔﺮاﻳﻲ ـ در هﻤﺎن ﻣﺤﺪودﻩي ﻓﻬﻢ رﺿﺎﺵ ﺎهﻲ ـ ﻣﺠﺒ ﻮر ﺑ ﻮدﻩ‬
‫اﺱﺖ آﻪ اﻓﺮاد ﺧﻮدش را هﻢ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺕﺮﺑﻴﺖ آﺮدﻩ‪ ،‬ﺣﻘﻮق هﻤﻪي ﻣﻠﺖ را ﻓﺎرغ از هﺮ دﻳﻦ و ﺑﺎوري ﺕﺎ ﺟﺎﻳﻲ آ ﻪ آ ﺎري ﺧ ﻼف ﻗ ﺎﻧﻮن ﻧﻜ ﺮدﻩاﻧ ﺪ‪،‬‬
‫ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﮔﻮﺵﺰد آﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﺑﺨﺶ دﻳﮕﺮي از ﻣﻘﺎﻟﻪ‪ ،‬ﺣﻤﻴﺪ ﺑﺼﻴﺮت ﻣﻨﺶ ـ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ زﺧﻤﻲ آﻪ ازﺟﻨﺎح اﺹﻼح ﻃﻠﺒﺎن دارد ـ ﺑﺮاي ﻣﺤﻜﻢ آﺎري و دو ﻗﺒﻀ ﻪ آ ﺮدن ﺧﻴﺎﻧ ﺖ‬
‫و ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻋﻠﻤ ﺎﻳﻲ آ ﻪ در ﻣﺠ ﺎﻟﺲ ﺑ ﻲﺣﺠ ﺎﺑﻲ ﺵ ﺮآﺖ ﻣ ﻲآﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬ﻣ ﻲﻧﻮﻳﺴ ﺪ‪» :‬ﻧﻤ ﻲﺕ ﻮان اﻧﻜ ﺎر آ ﺮد آ ﻪ در ﻣﻴ ﺎن روﺣ ﺎﻧﻴﻮن‪ ،‬آﺴ ﺎﻧﻲ در ﻣﺠ ﺎﻟﺲ‬
‫ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﺵﺮآﺖ ]ﻣﻲ[آﺮدﻧﺪ؛ وﻟﻲ ﺕﻌﺪادﺵﺎن اﻧﺪك ﺑﻮد‪ .‬هﻤﭽﻨﻴﻦ درﺱﺘﻲ اﺱﻨﺎد ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪﻩ از اﻳﻦ واﻗﻌﻪ ـ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﺣﻀﻮر ﺕﻌﺪادي از روﺣﺎﻧﻴﻮن‬
‫در اﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﻣﺠﺎﻟﺲ و ﻣﺮاﺱﻢ ـ ﻣﻮرد ﺕﺮدﻳﺪ و ﺑﻌﻀﺎ ﺧﻼف واﻗﻊ اﺱﺖ و ﺣﺘﺎ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮادي ﺑﺰرگﻧﻤﺎﻳﻲ ﺵﺪﻩ اﺱﺖ‪(1) «.‬‬
‫ﺑﺎ اﻳﻦ ﺕﺤﻘﻴﻘﺎت ﺕﺎرﻳﺨﻲ ﻻﺑﺪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﻣﻲﺧﻮاه ﺪ ﺑﮕﻮﻳ ﺪ آ ﻪ‪] :‬اﻟﺒﺘ ﻪ‪ ،‬در ﺁن دوران ﺑﻮدﻧ ﺪ روﺣ ﺎﻧﻴﻮﻧﻲ آ ﻪ ﺑ ﺎ ﺕﺮﻗ ﻲ و ﺕﺠ ﺪد ﻣﻮاﻓ ﻖ ﺑﻮدﻧ ﺪ‪ ،‬اﻣ ﺎ‬
‫ﺕﻌﺪادﺵﺎن ﺧﻴﻠﻲ آﻢ ﺑﻮد‪ .‬و اﺹﻼ ﺣﻀﻮر ﻓﻌﺎل ﺧﻴﻠﻲ از اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن ﻣﻌﻤﻢ در ﺁن دوران »ﻣ ﻮرد ﺕﺮدﻳ ﺪ و ﺑﻌﻀ ﺎ ﺧ ﻼف واﻗ ﻊ« اﺱ ﺖ و ﻧﺴ ﺒﺖ ﺑ ﻪ‬
‫اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺹﻼح ﻃﻠﺒﺎن »ﺑﺰرگﻧﻤﺎﻳﻲ« ﺵﺪﻩ اﺱﺖ؛ درﺱﺖ ﻣﺜﻞ ﺣﺎﻻ آﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻤﻴﺖ اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن و ﺣﺘﺎ آﻴﻔﻴﺖ اﻳﺸﺎن ﺑﺰرگﻧﻤ ﺎﻳﻲ ﻣ ﻲﺵ ﻮد‪.‬‬
‫و اﻳﺸﺎن ـ هﻤﻪﺵﺎن ـ ﺑﺎ ﻳﻚ »ﭘﺦ« ﻓﻮرا ﺱﺮﺟﺎﺵﺎن ﻣﻲﻧﺸ ﻴﻨﻨﺪ و ﺟﻴﻜﺸ ﺎن ه ﻢ در ﻧﻤ ﻲﺁﻳ ﺪ‪ ،‬و ﺕ ﺎزﻩ از زﻧ ﺪان اوﻳ ﻦ ه ﻢ ﺑﻴﺎﻧﻴ ﻪ ﺹ ﺎدر ﻣ ﻲآﻨﻨ ﺪ آ ﻪ‪:‬‬
‫»زﻧﺪان اوﻳﻦ ]هﻤﭽﻴﻦ[ ﺟ ﺎي ﺑ ﺪي ه ﻢ ﻧﻴﺴ ﺖ‪ [.‬ﻳ ﺎ ﻣ ﺜﻼ »از اوﻳ ﻦ ﻧﺘﺮﺱ ﻴﻢ!«[ )اﺵ ﺎرﻩ ﺑ ﻪ ﻧﺎﻣ ﻪه ﺎي ﺱﺮﮔﺸ ﺎدﻩي ﺱ ﺮآﺎر ﺧ ﺎﻧﻢ ﺵ ﻬﻼ ﻻهﻴﺠ ﻲ و‬
‫اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺣﺠﺖاﻻﺱﻼم اﺵﻜﻮري از زﻧﺪان اوﻳﻦ ﺑﺮاي ﺑﻴﺮوﻧﻴﺎن‪ ،‬ﭼﺎپ ﺵﺪﻩ در ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺵﻤﺎرﻩي ﻧﺸﺮﻳﻪي ﺕﻌﻄﻴﻞ ﺵﺪﻩي ﭘﻴﺎم اﻣﺮوز!(‬
‫»اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ )رﻩ( ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪي دﻳﮕﺮي از اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺵﺎرﻩآﺮدﻩاﻧﺪ‪) :‬ﺑﺮاي ﺵﺮآﺖ در ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺟﺸ ﻦ ﺑ ﻲﺣﺠ ﺎﺑﻲ( ﭘ ﻴﺶ ﻋﻠﻤ ﺎي ﺵ ﻬﺮهﺎ‬
‫ﻣﻲرﻓﺘﻨﺪ )و( ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ )ﺵﺮآﺖ آﻨﻴﺪ( هﺮآﺪام ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺿﻌﻴﻒاﻟﻘﻠﺐ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺵﺮآﺖ ﻣﻲآﺮدﻧﺪ‪ ،‬و هﺮآﺪام ﻗﻮي ﺑﻮدﻧﺪ )ﺵﺮآﺖ( ﻧﻤ ﻲآﺮدﻧ ﺪ‪«.‬‬
‫)در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﭘﺮاﻧﺘﺰ ﮔﺬاري از ﺑﺼﻴﺮتﻣﻨﺶ اﺱﺖ( )‪(1‬‬
‫]ﺧﻮﺵﺒﺨﺘﺎﻧﻪ‪ ،‬اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ ]رﻩ[ هﻢ ﻣﺎهﻴﺖ هﻤ ﻪي اﺹ ﻼحﻃﻠﺒ ﺎن را ﺑ ﻪ ﺧ ﻮﺑﻲ ﻣ ﻲﺵ ﻨﺎﺧﺘﻪ اﺱ ﺖ‪ .‬و اﻳ ﻦ ﺵ ﻤﺎ ﻣﺘ ﻮهﻤﻴﻦ هﺴ ﺘﻴﺪ آ ﻪ ﺿ ﻌﻴﻒ و‬
‫ﺿﻌﻴﻒاﻟﻘﻠﺒﻴﺪ‪ .‬و ﻣﺎ آﻪ ﻗﻮي هﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲداﻧﻴﻢ آﻪ »ﭼﻪ ﺑﺎﻳﺪ آﺮد؟!« و ﺑﻪ ﺿﻌﻔﺎ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ اﺱﺖ آﻪ در آﺎر اﻗﻮﻳﺎ دﺧﺎﻟ ﺖ آﻨﻨ ﺪ‪ ،‬و ﺑ ﺮاي ﺧ ﻮد‬
‫اﻳﺸﺎن‪ ،‬اﺹﻠﺢﺕﺮ و اﺣﺴﻦﺕﺮ اﺱﺖ آﻪ درﺱﺖ ﻣﺜﻞ هﻤﺎن ‪ 18‬ﺱﺎل اول ﺣﻜﻮﻣﺖ درﺧﺸﺎن ﺟﻤﻬﻮري اﺱﻼﻣﻲ ـ ﺑﻪ زﻳﺮ ﻋﺒ ﺎي اﻣ ﺎم و ﺟﺎﻧﺸ ﻴﻦ اﻳﺸ ﺎن‬
‫]ﻣﺪﻇﻠﻪ[ و رﺋﻴﺲ ﻣﺠﻤﻊ ﺕﺸﺨﻴﺺ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻧﻈﺎم ]رﺣﻤ ﻪاﷲ ﻋﻠﻴ ﻪ[ ﺑﺸ ﺘﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬و دﺱ ﺖ از اﻳ ﻦ ﺵ ﻮﺧﻲه ﺎي ﺑﻴﻤ ﺰﻩ ﺑﺮدارﻧ ﺪ‪ ،‬و ﺧﻮدﺵ ﺎن را ﺑﻴﺨ ﻮد‬
‫ﻲ »ﺑﺎ ﻧﻤﻚ« را ﺧﺪﻣﺘﺸﺎن ﺧﻮاهﻴﻢ ﻓﺮﺱﺘﺎد‪[.‬‬ ‫ﻟﻮس ﻧﻜﻨﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻨﻘﺪر ﻧﻤﻚ ﻧﺮﻳﺰﻧﺪ آﻪ ﺣﺎﺟﻲ دﻩﻧﻤﻜ ِ‬
‫ﺑﻌﺪ هﻢ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ‪ ،‬ﺑﺮاي اﺙﺒﺎت ﻧﻈﺮﻳﺎت ﻧﺎﻗﺪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع اﺹﻼح ﻃﻠﺒﻲ از ﺁﻳﺖاﷲ ﺱﻴﺪﻣﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲﺁورد آ ﻪ‪» :‬در زﻧ ﺪﮔﻲ‬
‫ﻧﺎﻣﻪي ﺱﻴﺪ ﻣﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺁﻣﺪﻩ )اﺱﺖ( آﻪ در ﺱﺎل ‪ 1318‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ درﮔﻴﺮي ﺑﺎ ﭘﺎﺱﺒﺎﻧﻲ آﻪ ﺑﻪ اﺟﺒ ﺎر‪ ،‬ﻗﺼ ﺪ ﺑﺮداﺵ ﺘﻦ ﭼ ﺎدر زﻧ ﻲ را داﺵ ﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻪ زﻧﺪان اﻓﺘﺎد‪(1) «.‬‬
‫ﻲ ﺣﺎﺿ ﺮ در ﺹ ﺤﻨﻪي ﻣﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺎ‬ ‫ﺵ ﺎﻳﺪ ﺑﺼ ﻴﺮتﻣ ﻨﺶ ﺕﻠﻮﻳﺤ ﺎ ﻣ ﻲﺧﻮاه ﺪ ﺑﮕﻮﻳ ﺪ آ ﻪ‪ :‬ﺱ ﻴﺪﻣﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘ ﺎﻧﻲ ه ﻢ از ﻋﻨﺎﺹ ﺮ ﺕﺸ ﻜﻴﻼﺕﻲ و ﻋﻤﻠﻴ ﺎﺕ ِ‬
‫ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﺑﻮد و ﭼﻮن در ﺁن زﻣﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﺟﻮان ﺑﻮد‪] ،‬ﻻﺑﺪ[ در ﻧﻘﺶ ﻃﻠﺒﻪهﺎﻳﻲ آﻪ زﻧﺎن ﺑﻲﺣﺠﺎب را آﺘﻚ ﻣﻲزدﻧﺪ و ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻓﺤﺎﺵﻲ ﻣﻲآﺮدﻧ ﺪ‬
‫و اﻟﺰاﻣ ﺎ ﺑ ﺎ »ﻧﻈﻤﻴ ﻪ«ي رﺿﺎﺵ ﺎهﻲ درﮔﻴ ﺮ ﻣ ﻲﺵ ﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺒ ﺎرزﻩاش را ﭘ ﻲ ﻣ ﻲﮔﺮﻓ ﺖ‪ .‬و ﻻﺑ ﺪ اﻳ ﻦ ﻣﺒ ﺎرزﻩ ﺕ ﺎ ﺱﺮﻓﺼ ﻞ ﺑ ﻪ ﺣﻜﻮﻣ ﺖ رﺱ ﻴﺪن ﻃﻴ ﻒ‬
‫اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ اداﻣﻪ داﺵﺖ و اﻳﺸﺎن »ﻳﻌﻨﻲ ﺁﻳﺖاﷲ ﺱﻴﺪﻣﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﻲ« ﺑﺮاي اﻳﻨﻜﻪ ﻳﺎدي هﻢ از ﻋﻠﻤﺎي ﻣﺸﺮوﻋﻪ ﺧﻮاﻩ ﺹ ﺪر ﻣﺸ ﺮوﻃﻴﺖ ـ ﻳﻌﻨ ﻲ‬
‫ﻣﺠﻠﺲ اول ﺑﻌﺪ از اﻧﻘﻼب ﻣﺸﺮوﻃﻪ ـ آﺮدﻩ ﺑﺎﺵﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺕﺎﺱﻲ اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺟﺎي ﻣﺒﻞهﺎي راﺣﺖ ﻣﺠﻠ ﺲ ﺱ ﻨﺎي ﺵﺎهﻨﺸ ﺎهﻲ روي زﻣ ﻴﻦ ﻣ ﻲﻧﺸﺴ ﺖ‪ ،‬ﺕ ﺎ‬
‫اﺹﺎﻟﺖ »ﺿﺪ ﻏﺮب ﮔﺮاﻳﻲ« و ﺿﺪ ﺕﻤﺪن و ﺕﺠﺪدش را در دوران ﺑﻪ ﭘﻴﺮوزي رﺱﻴﺪن ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺱﻼﻣﻲ ﺑﻪ اﺙﺒﺎت ﺑﺮﺱﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫از اﻓﺮادي آﻪ هﻤﺴﻨﮕﺮ ﺑﺎ ﺱﻴﺪﻣﺤﻤﻮد ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﻲ در ﻧﻘﺶ ﻣﺒﺎرزﻩ ﺑ ﺎ »ﺕﺠ ﺪدﮔﺮاﻳﻲ« ﺑ ﻪ ﺹ ﺤﻨﻪي ﻣﺒ ﺎرزﻩ ﺑ ﺎ »آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب رﺿ ﺎ ﺵ ﺎهﻲ« ﺁﻣ ﺪﻩ‬
‫ن ﺕﺤ ﺖ ﺣﺎآﻤﻴ ﺖ رهﺒ ﺮي ﺵ ﻴﻌﻪ ﺑ ﻪ ﭼ ﺎپ‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ هﻢ در »اﺱﻨﺎد ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪي آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﻣﺮآ ﺰ اﺱ ﻨﺎد اﻳ ﺮان« ﺁﻣ ﺪﻩ اﺱ ﺖ آ ﻪ در اﻳ ﺮا ِ‬
‫ﺶ اﻳﻦ ﻧﻘ ٍﺪ ﻓﺎﻧﺘﺰي ﺧﺎﻟﻲ از ﻟﻄﻒ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫رﺱﻴﺪﻩ اﺱﺖ‪ .‬ﻧﻘﻞ اﻳﻦ اﺱﻨﺎد در اﻳﻦ ﺑﺨ ِ‬
‫ﻣﺴﻌﻮد ﻗﺎﻧﻊ اﺱﺘﺎﻧﺪار اﺹﻔﻬﺎن در ﮔﺰارﺵﻲ ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺹﻔﻬﺎن در ‪ 6‬اردﻳﺒﻬﺸﺖﻣﺎﻩ ‪ 1315‬ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫» … از ﻗﺮﻳﻪي ﻣﻴﺮﺁﺑﺎد آﺮون‪ ،‬ﻣﻠﻜﻲ اﻳ ﻦ ﺑﻨ ﺪﻩ اﻃ ﻼع ﻣ ﻲدهﻨ ﺪ ]آ ﻪ[ ﺱﻴﺪﺣﺴ ﻴﻦ و ﻣﻴ ﺮزا ﺣﺴ ﻦ ﻣﻴﺮﻋﻼﻳ ﻲ ﻧﺴ ﺒﺖ ﺑ ﻪ آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﻣﺨﺎﻟﻔ ﺖ‬
‫ورزﻳﺪﻩ‪ ،‬و ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺁﺱﺎﻳﺶ اهﺎﻟﻲ و ﻧﻈﻢ ﺁﺑﺎدي رﻓﺘﺎر ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ؛ ﺣﺘﺎ درب ﺣﻤﺎم زﻧﺎﻧﻪ رﻓﺘﻪ و ﻓﺤﺎﺵﻲ ﻧﻤﻮدﻩاﻧﺪ … « )‪(9‬‬
‫در روﺱﺘﺎي هﺮﻳﺲ از ﺁذرﺑﺎﻳﺠﺎن آﻔﻴﻞ ﺱﺘﺎد ارﺕﺶ ﺱﺮﻟﺸﻜﺮ ﺿﺮﻏﺎﻣﻲ ﺑﻪ وزارت ﺧﺎرﺟﻪ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»… ﭼﻨﺪي ﻗﺒﻞ ﭘﺰﺵﻚ ﺑﻬﺪاري »ﺁﻻن ﺑﺮاﻏﻮش« ﺑﻪ ﻟﺸﻜﺮ ﻣﺰﺑﻮر ﺵﻜﺎﻳﺖ ﻧﻤ ﻮدﻩ ﺑ ﻮد آ ﻪ … ]ﻣﻼﻳ ﺎن[ ﺑ ﻪ ﻣﺸ ﺎرااﻟﻴﻪ هﺠ ﻮم و ﺑ ﺎ ﭼ ﻮب او را‬
‫زدﻩ‪ ،‬ﺧﺎدﻣﻪي او را هﻢ ﻣﺠﺮوح ﻧﻤﻮدﻩاﻧﺪ… اﻗﻼ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﺧﺎﻧﻮار هﺮﻳﺲ داراي ‪ 8‬ﻧﻔﺮ ﻣﻌﻤﻢ ﺑﻲﺱ ﻮاد از ﻗﺒﻴ ﻞ روﺿ ﻪﺧ ﻮان و ﻏﻴ ﺮﻩ ﻣ ﻲﺑﺎﺵ ﻨﺪ…«‬
‫)‪(10‬‬
‫در ﮔﺰارش دﻳﮕ ﺮي آ ﻪ آﻔﻴ ﻞ ﻓﺮﻣﺎﻧ ﺪاري ﻳ ﺰد ﺑ ﺮاي وزارت آﺸ ﻮر در ﺕ ﺎرﻳﺦ ‪ 20‬ﺁذر ‪1320‬ﻧﻮﺵ ﺘﻪ اﺱ ﺖ‪ ،‬ﺁﻣ ﺪﻩ اﺱ ﺖ‪» :‬از ﻣﻔ ﺎد دادﺧﻮاﺱ ﺖ‬
‫ﺕﻘﺪﻳﻤﻲ ﭼﻨﻴﻦ اﺱﺘﻨﺒﺎط ﻣﻲﺵﻮد آﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮﮔﺮداﻧﻴﺪن ﺣﺠﺎب اﺱﺖ و ﻣﺜﻞ ادوار ﮔﺬﺵﺘﻪ زﻧﺎن در آﻮﭼﻪهﺎ و ﻣﻌﺎﺑﺮ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺎ ﭼﺎدرهﺎي ﻣﺸ ﻜﻲ و‬
‫ﭼﺎدر ﺵﺐهﺎي اﻟﻮان و ﻧﻘﺎب ﺣﺮآﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و زﻧﺎن ﺑﻲﺣﺠﺎب را ﻣﻮرد ﺕﻤﺴﺨﺮ و ﻟﻌﻦ و اﺱﺘﻬﺰاء ﻗﺮار دادﻩ‪ ،‬ﺧﺮدﻩ ﺧﺮدﻩ وﺿﻌﻴﺖ ﺱ ﺎﺑﻖ را ﺕﺠﺪﻳ ﺪ‬
‫و ﺣﺠﺎب را ﺕﻌﻤﻴﻢ دهﻨﺪ و ﺕﺼﺪﻳﻖ ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ آﻪ اﻳﻦ روﻳﻪ ﺑﺮﺧﻼف ﺕﻤﺪن و ﺵﺌﻮن اﻣﺮوز ]ﺁن روز[ آﺸﻮر اﺱﺖ‪ .‬ﺕﺼﻮر ﻣ ﻲرود آ ﻪ دادﺧﻮاﺱ ﺖ‬
‫ﺕﻘﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﻳﻜﻲ از روﺿﻪﺧﻮانهﺎي ﺱﺎﺑﻖ ﺑﺎﺵﺪ آﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن زﻧﺎن ﻳﺰد ﻧﻮﺵﺘﻪ اﺱﺖ…« )‪(11‬‬
‫از ﺱ ﻮي دﻳﮕ ﺮ ﺑﺼ ﻴﺮتﻣ ﻨﺶ در اداﻣ ﻪي اﻓﺸ ﺎﮔ ﺮيه ﺎﻳﺶ ه ﻢﭼﻨ ﻴﻦ ﺑ ﺮاي ﺕﺎآﻴ ﺪ ﺑ ﺮ ﻟ ﺰوم ﺕﺸ ﺪﻳﺪ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت ﺑﺮﻋﻠﻴ ﻪ ﻃﻴ ﻒ ﻣﻠ ﻲ‪/‬ﻣ ﺬهﺒﻲه ﺎ و‬
‫اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن در ﺑﺨﺸﻲ از ﻣﻄﻠﺒﺶ ﺕﺤﺖ ﻋﻨﻮان »ﺕﺸﺪﻳﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت« اداﻣﻪي رﻓﺘﺎ ِر »ﻣﺨﺎﻟﻒ اﺣﻜﺎم ﻣﺼﺮﺣﻪي ﻗﺮان آﺮﻳﻢ« رﺿﺎﺵ ﺎﻩ را ﭼﻨ ﻴﻦ ﻣﺜ ﺎل‬
‫ﻣﻲﺁورد‪» :‬ﺑﺎ ﺁﻏﺎز ﺱﺎل ‪ 1314‬روﻧﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴ ﺖ دوﻟ ﺖ ﺑ ﺮاي آﺸ ﻒ ﺣﺠ ﺎب ﺑ ﻪ اوج رﺱ ﻴﺪ‪ .‬ﺑ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪي ﻳﻜ ﻲ از زﻧ ﺎن »ﺕﺠ ﺪدﻣﺂب« اﻳ ﻦ دورﻩ ﭘ ﺲ از‬
‫ﺕﻌﻄ ﻴﻼت ﻧ ﻮروز‪ 30‬ﺕ ﻦ از ﺑ ﺎﻧﻮان ﻃ ﻲ ﻳ ﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣ ﻪي هﻤﺎهﻨ ﮓ ﺑ ﺪون ﭼ ﺎدر در ﺧﻴﺎﺑ ﺎنه ﺎي ﺕﻬ ﺮان ﺣﻀ ﻮر ﻳﺎﻓﺘﻨ ﺪ‪ .‬اﻳﻨ ﺎن از ﺣﻤﺎﻳ ﺖ آﺎﻣ ﻞ دوﻟ ﺖ‬
‫ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ‪(1) .‬‬
‫درﺱﺖ ﻣﺜﻞ هﻤﻴﻦ ﺣﺎﻻ آﻪ ﺧﻴﻠﻲ از اﺹﻼح ﻃﻠﺒﺎن ﺕﺠﺪدﻣﺂب ـ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﭼﻪ آﺴﺎﻧﻲ ـ در آﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮﻟﻴﻦ رﻗﺺ ﺧﺎرج آﺸ ﻮريه ﺎ‬
‫را ﺕﻤﺎﺵﺎ ﻣﻲآﻨﻨﺪ و ﻏﻴﺮت اﺱﻼﻣﻲﺵﺎن اﺹﻼ ﺑﻪ ﺟﻮش ﻧﻤﻲﺁﻳﺪ‪ ،‬ﺕﺎ در آﺸﻮر اﺱﺘﻜﺒﺎري ﺁﻟﻤﺎن »ﺕﻮي دهﻦ« ﺁن دوﻟﺖ و ﻣﻠﺖ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻳﻜﻲﺵﺎن‬
‫ﻣﺜﻞ اآﺒﺮ ﮔﻨﺠﻲ ـ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺵﻨﺎﺧﺖ ﻣﻜﺎﻧﻴﺴ ﻢ ﺣ ﺎآﻢ ﺑ ﺮ ﻧﻈ ﺎم ﺣﻜﻮﻣ ﺖ اﺱ ﻼﻣﻲ ـ از ﺕ ﺮس‪ ،‬ﺕﻤ ﺎرض ﻣ ﻲآﻨ ﺪ‪ ،‬و در ﺟﻠﺴ ﻪ ﺟ ﺰ زﻣ ﺎن ﺱ ﺨﻨﺮاﻧﻲ‬
‫ﺣﻀﻮر ﻧﻤﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﻳﻜﻲﺵﺎن هﻢ ﺱﺎﻟﻦ را ﺕﺮك آﺮدﻩ‪ ،‬اﻣﺎ ﻳﻜﻲ دوﺕﺎﺵﺎن ﻣﻲﺕﻤﺮﮔﻨﺪ و اﻳﻦ اﻓﺘﻀﺎﺣﺎت ﻋﺼﺮ اﺹﻼحﻃﻠﺒﻲ و آﺸﻒ ﺣﺠﺎب را ـ ﺕﻮاﻣﺎن ـ‬
‫ﺕﻤﺎﺵﺎ ﻣﻲآﻨﻨﺪ؛ ﺕﺎ آﻲ‪ ،‬ﺕﺐ »اﭘﻮزﻳﺴﻴﻮن ﺑﺮاﻧﺪاز« ﻋﺮق آﻨﺪ!‬
‫»در ﻓﺮوردﻳﻦ ﻣﺎﻩ ﺱﺎل ‪ 1314‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻃﺮح ﻋﻤﻠﻲاﺹﻐﺮ ﺣﻜﻤﺖ در ﻣﺠﻠﺲ ﺟﺸﻨﻲ در ﻳﻜﻲ از ﻣ ﺪارس ﺵ ﻴﺮاز دﺧﺘ ﺮان ﺑ ﻪ ﺹ ﻒ اﻳﺴ ﺘﺎدﻩ‪ ،‬ﭘ ﺲ‬
‫از ﺧﻮاﻧﺪن دآﻠﻤﻪ و ﺱﺮود ﺑﻪ ورزش ژﻳﻤﻨﺎﺱﺘﻴﻚ ﻣﺸ ﻐﻮل ﺵ ﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑ ﻪﻃ ﻮري آ ﻪ ﮔﻔﺘ ﻪ ﺵ ﺪﻩ دوﺕ ﻦ از روﺣ ﺎﻧﻴﻮن ﺵ ﻴﺮاز ﻣﺤﻤ ﺪﻋﻠﻲ ﺣﻜ ﻴﻢ و ﻣﻴ ﺮزا‬
‫ﺹﺪراﻟﺪﻳﻦ ﻣﺤﻼﺕﻲ در اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ اﻳ ﻦ اﻗ ﺪام ﻣﺠﻠ ﺲ ﻣ ﺬآﻮر را ﺕ ﺮك ﮔﻔﺘﻨ ﺪ و ﭘ ﺲ از ﺁن ﺱ ﻴﺪ ﺣﺴ ﺎماﻟ ﺪﻳﻦ ﻓ ﺎل اﺱ ﻴﺮي از روﺣ ﺎﻧﻴﻮن ﺱﺮﺵ ﻨﺎس‬
‫ﺵﻴﺮاز در ﻳﻚ ﺱﺨﻨﺮاﻧﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻗﺪام اﻋﺘﺮاض ﻧﻤﻮد آﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺁن دﺱﺘﮕﻴﺮ و ﺕﺒﻌﻴﺪ ﺵﺪ‪(1) «.‬‬
‫درﺱ ﺖ ﻣﺜ ﻞ هﻤ ﻴﻦ ﺑ ﺮﻟﻴﻦ ﻟﻌﻨﺘ ﻲ آ ﻪ ﻋ ﺪﻩاي از ﻋﻠﻤ ﺎي اﺹ ﻼحﻃﻠﺒ ﻲ در ﻣﺠﻠ ﺲ ﺟﺸ ﻦ و ﺱ ﺮو ِر ﻃﻴ ﻒ دوم ﺵ ﺮآﺖ آﺮدﻧ ﺪ‪ ،‬و ﻃﻴ ﻒ اول ﻳ ﺎ‬
‫اﺱﻼﻣﻴﺴﺖهﺎ ﻣﺠﺒﻮر ﺵﺪﻧﺪ ﺁﻧﺎﻧﻲ را آﻪ ﺟﻠﺴﻪ را ﺕﺮك ﻧﻜﺮدﻩ ﺑﻮدﻧﺪ ـ ﺑﺮﻋﻜﺲ دوﻟﺖ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ـ دﺱﺘﮕﻴﺮ و اﻳﻀﺎ ﺑﻪ زﻧﺪان ﺕﺒﻌﻴﺪ آﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫»ﭘﺲ از اﻃﻼع از ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﺵﺎﻩ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪهﺎي ﺑﻲﺣﺠﺎﺑﻲ ﺁﻳﺖاﷲ ﻗﻤﻲ ﺿﻤﻦ ﻧﻄﻘﻲ ﮔﺮﻳﺴﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺱﻼم‪ ،‬ﻓ ﺪاﻳﻲ ﻣ ﻲﺧﻮاه ﺪ و ﺑ ﺮ ﻣ ﺮدم اﺱ ﺖ‬
‫آﻪ ﻗﻴﺎم آﻨﻨﺪ و ﻣﻦ ﺣﺎﺿﺮم ﻓﺪا ﺑﺸﻮم‪ .‬ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺱﺨﻨﺎن وي ﻋﻠﻤﺎ و اﺹﻨﺎف ﻣﺸ ﻬﺪ ﺑ ﺎ ﻣﺨ ﺎﺑﺮﻩي ﺕﻠﮕ ﺮافه ﺎﻳﻲ ﻣﺮاﺕ ﺐ ﺧﺸ ﻢ و اﻧﺰﺟ ﺎر ﺧ ﻮد را از‬
‫اﻳﻦ اﻗﺪام ﺿﺪ اﺱﻼﻣﻲ اﺑﺮاز داﺵﺘﻨﺪ‪(1) «.‬‬
‫و »ﺱﺮاﻧﺠﺎم ﺁﻳﺖاﷲ ﻗﻤﻲ ﭘﺲ از ﻣﺸﻮرت ﺑﺎ ﺕﻌﺪادي از رﺟﺎل و روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺕﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ آﻪ ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از آﺸﻒ ﺣﺠﺎب و اﺱ ﺘﻌﻤﺎل آ ﻼﻩ‬
‫ﺵﺎﭘﻮ ﺑﻪ ﺕﻬﺮان ﻣﺴﺎﻓﺮت آﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺎ رﺿﺎ ﺵﺎﻩ ﮔﻔﺖوﮔﻮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺱﻔﺮ در ﺕﺎرﻳﺦ ‪ 9‬ﺕﻴﺮﻣﺎﻩ ‪ 1314‬اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬در اهﻤﻴ ﺖ ﺱ ﻔﺮ ﺁﻳ ﺖاﷲ ﻗﻤ ﻲ ﺑﺎﻳ ﺪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮﻧﺸﺎن آﺮد آﻪ وي از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻠﻤﺎﻳﻲ ﺑﻮد آﻪ در هﻨﮕﺎم ﺱﻔﺮهﺎي ﺵﺎﻩ ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺑﻪ اﺱﺘﻘﺒﺎل او ﻧﻤﻲرﻓﺖ‪(1) «.‬‬
‫ﻣﻌﻨﻲ اﻳﻦ ﺣﺮف ﺕﻨﻬﺎ ﻣﻲﺕﻮاﻧﺪ اﻳﻦ ﺑﺎﺵﺪ آﻪ دﻳﮕﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺵﻴﻌﻪ در هﻨﮕﺎم ﺱﻔﺮهﺎي ﺵﺎﻩ ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ و ﺟﺎهﺎي دﻳﮕﺮ ﺑﻪ اﺱﺘﻘﺒﺎل ﺵﺎﻩ ﻣ ﻲرﻓﺘ ﻪاﻧ ﺪ‬
‫و از اﻳﺸﺎن اﺱﺘﻘﺒﺎل ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﺁوردﻩاﻧﺪ و ﺑﺮاي ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺵﺎﻩ اﺱﻼمﭘﻨﺎﻩ دﻋﺎ ﻣﻲآﺮدﻩاﻧﺪ و ﭼﺸﻢ دﺵﻤﻨﺎن ﺵﺎﻩ را آﻮر ﻣﻲﺧﻮاﺱﺘﻪاﻧﺪ و …‬
‫»ﺑﻪ هﺮﺣﺎل ﺕﺒﻌﻴﺪ ﺁﻳﺖاﷲ ﻗﻤﻲ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت‪ ،‬هﺘﻚ ﺣﺮﻣﺖ زﻋﻴﻢ ﺣﻮزﻩي ﻋﻠﻤﻴ ﻪي ﻗ ﻢ‪ ،‬ﻣﺤﺒ ﻮس و ﺕﺒﻌﻴ ﺪ آ ﺮدن ﺑﺴ ﻴﺎري از ﻋﻠﻤ ﺎ‪ ،‬ﺕ ﺎواﻧﻲ ﺑ ﻮد آ ﻪ‬
‫روﺣﺎﻧﻴﻮن ـ ﺣﺘﺎ ﭘﻴﺶ از رﺱﻤﻴﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ آﺸﻒ ﺣﺠﺎب ـ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪(1) «.‬‬
‫و ﺑﻪ هﺮﺣﺎل ﺕﺒﻌﻴﺪ و زﻧﺪاﻧﻲ آﺮدن و ﺕﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﮔﺬاﺵﺘﻦ ﻃﻴﻒ اﺹﻼحﻃﻠﺒﺎن و ﻣﻠﻲ‪/‬ﻣﺬهﺒﻲهﺎ ـ هﻢ ـ ﺕﺎواﻧﻲ اﺱﺖ آﻪ اﻳﺸﺎن ﺑ ﻪ دﻟﻴ ﻞ ﻋ ﺪم درك‬
‫وﺿﻌﻴﺖ وﻳﮋﻩي آﻠﻴﺖ اﺱﻼم در ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ و اﻧﺸﺎاﷲ آﻪ ﻣﺎﻩ ﻋﺴﻞهﺎي ﻗﺒﻠﻲ در هﻨﮕﺎم ﺕﺎﺱﻴﺲ ﺟﻤﻬ ﻮري اﺱ ﻼﻣﻲ ـ هﻤﺎﻧﻨ ﺪ ﺱ ﺎله ﺎ ﻗﺒ ﻞ‬
‫از اﻧﻘﻼب ﺵﻜﻮهﻤﻨﺪ اﺱﻼﻣﻲ و اواﻳﻞ ﺁن دوران ـ ﺕﺠﺪﻳﺪ ﺵﻮد و اﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎ از اﻳﻦ آﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از اﻳﻦ زﻳ ﺮ دُم ﻣ ﺮدم‪ ،‬ﻣﻄﺒﻮﻋ ﺎتﭼ ﻲه ﺎ‪ ،‬ﺕﺠ ﺪدﻣﺂبه ﺎ‪،‬‬
‫ﻏﺮبزدﻩهﺎ و ﻗﺮﺕﻲهﺎ ﺁﺕﺶ آﻨﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺸﻴﻤﺎن ﺧﻮاهﻨﺪ ﺵﺪ و ﺕﻤﺎم هﻢ و ﻏﻤﺸﺎن را ـ ﺑﺎ هﻤﺎن ﺵﻴﻮﻩي ﻣﺮﺿﻴﻪي ﻃﻴﻒ اﺱﻼﻣﻴﺴﺖ ﺣﺎآﻢ ـ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻳﺖ از‬
‫رﻳﺎﺱﺖ ﺟﻤﻬﻮر ﻣﺸﺘﺮك هﻤﻪي ﻃﻴﻒهﺎي ﺣ ﺎآﻢ ﻣ ﻲﮔﺬارﻧ ﺪ‪ ،‬ﺑﻌ ﺪ ه ﻢ زﺑﺎﻧﺸ ﺎن را ﮔ ﺎز ﻣ ﻲﮔﻴﺮﻧ ﺪ و دﻳﮕ ﺮ ﻓﻀ ﻮﻟﻲ ﻧﻤ ﻲآﻨﻨ ﺪ آ ﻪ ﻓﻀ ﻮﻟﻲ ﻣﻮﻗ ﻮف!‬
‫ﺟﻴﺰﻩ! ﻣﺎﻣﻮرﻳﺖ ﺕﻤﺎم ﺵﺪ!‬

‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺲهﺎ‪:‬‬
‫‪ 1‬ـ روﻧﺪ آﺸﻒ ﺣﺠﺎب و واآﻨﺶ روﺣﺎﻧﻴﺎن‪ ،‬ﺣﻤﻴﺪ ﺑﺼﻴﺮت ﻣﻨﺶ‪ ،‬ﻣﻬﺮﮔﺎن ﺱﺎل هﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺵﻤﺎرﻩ ‪ ،1‬ﺑﻬﺎر ‪1378‬‬
‫‪ 2‬ـ رگ ﺕﺎك‪ ،‬دﻻرام ﻣﺸﻬﻮري‪ ،‬ﭼﺎپ اول‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرت ﺧﺎوران‪ ،‬ﭘﺎرﻳﺲ‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول‪ ،‬ص‪127‬‬
‫‪ 3‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺱﻴﺎﺱﻲ اﻳﺮان‪ ،‬در دورﻩي ﻣﻌﺎﺹﺮ‪ ،‬ﺱﻌﻴﺪ ﻧﻔﻴﺴﻲ‪ ،‬ﺟﻠﺪ ‪ ،2‬ص ‪ ،38‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از رگ ﺕﺎك‬
‫‪ 4‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪39‬‬
‫‪ 5‬ـ ﺕﺎرﻳﺦ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻳﺮان‪ ،‬ﻣﺮﺕﻀﻲ راوﻧﺪي‪ ،‬ﺟﻠﺪ دوم‪ ،‬ﭼﺎپ دوم‪ ،‬ﺱﺎل ‪ ،1354‬اﻧﺘﺸﺎرات ﺱﭙﻬﺮ‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،‬ﺹﺺ‪ 61‬ﺕﺎ ‪62‬‬
‫‪ 6‬ـ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﺕﻮﻟﺪي دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺵﺠﺎعاﻟﺪﻳﻦ ﺵﻔﺎء‬
‫‪ 7‬ـ اﺱﻨﺎد ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪي آﺸﻒ ﺣﺠﺎب‪ ،‬ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻓﺮهﻨﮓ… ‪ 1322) ،‬ـ‪ (1313‬ﭼﺎپ اول‪ ،‬ﺕﻬﺮان‪ ،1371 ،‬ص ‪288‬‬
‫‪ 8‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ﺹﺺ ‪ 287‬ﺕﺎ ‪288‬‬
‫‪ 9‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪69‬‬
‫‪ 10‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص‪39‬‬
‫‪ 11‬ـ هﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ،‬ص ‪323‬‬