P. 1
Του νεκρού αδελφού

Του νεκρού αδελφού

|Views: 4|Likes:

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Μαρία Ευτ. Γιακουμάκη on Feb 22, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/22/2012

pdf

text

original

Σελίδες

• Μινωικός Πολιτισμός
• Νεοελληνική Λογοτεχνία
• Ξενοφώντα Ελληνικά
• Ομήpοu Iλιάδα
• 4ιλοσοφία
Kατηγοpίες
Aσκήσεις στη γλωσσική διδασκαλία (18)
Iενικά (30)
Aιαγωνίσματα Ξενοφώντα (15)
Aιαγωνίσματα στα λατινικά (13)
εικόνες (1)
Oοuκuδίδη Aσκήσεις (11)
κείμενο Ξενοφώντα με σuντακτική αναγνώpιση (2)
κpιτικά (7)
Λατινικά ασκήσεις (32)
Λατινικά εpγασίες (58)
Λατινικά κείμενο (24)
μινωικός aολιτισμός (91)
Νεοελληνική Λογοτεχνία (10)
νο-ήματα (65)
Ξενοφώντα Aσκήσεις (42)
Ξενοφώντας (26)
Ομήpοu Iλιάδα (14)
Ομήpοu Οδuσσεια (2)
σaήλαια (10)
Tαçιδιωτικcς εντuaώσεις (10)
Tεστ στα Λατινικά (17)
φιλοσοφία (28)
Apχεία
Auγοuστοu 2010
Μαîοu 2010
Aapιλίοu 2010
Μαpτίοu 2010
4εµpοuαpίοu 2010
Iανοuαpίοu 2010
Aεκεμµpίοu 2009
Νοεμµpίοu 2009
Οκτωµpίοu 2009
Σεaτεμµpίοu 2009
Auγοuστοu 2009
Iοuλίοu 2009
Μαîοu 2009
Αρχή φόρμας
Aνα¸ήτηση:
Πήγαινε
Τέλος φόρμας

Tοu νεκpοu αδελφοu
Πcμaτη Iοuλίοu 16th 2009, 11:33 μμ
Kάτω αaό: Νεοελληνική Λογοτεχνία
Πώς τα πρόσωπα βιώνουν το θάνατο

Η πρώτη απουσία που καταγράφεται, του πατέρα, δημιουργεί το
κλίμα της συγκρατημένης αισιοδοξίας και ευτυχίας. Η απουσία
αυτή διαταράσσει την αρμονία του μαγικού αριθμού και τν
πολλαπλασίν του !". Η απουσία του εν#ς δημιούργησε
συσπείρση τν εναπομεινάντν μελών στρέφοντας την προσοχή
και ορί$οντας ς στ#χο την ευτυχία της κ#ρης , της μικρ#τερης
που θ% αποτελέσει εγγύηση για τη διαιώνιση της $ής. &τα πλαίσια
του αγεγράφητου και άχρονου χροχρ#νου του ποιήματος, που
συνιστά μια οικουμενική διαχρονικ#τητα, η προσοχή
επικεντρώνεται στην άγουρη, αθώα και ανέγγιχτη ομορφιά και
τιμή της μοναχοκ#ρης, που πρέπει να διαφυλαχτεί ς κ#ρη
οφθαλμού. 'ε τη γνστή οικονομία το δημοτικού τραγουδιού και
τη φιλοσοφική διάσταση του δυναμικού χρ#νου, που τον (ιώνουμε
ανάλογα με τις εμπειρίες μας και τα συναισθήματά μας και #χι στο
στατικ# χώρο που ορί$ουν οι δείχτες του ρολογιού, φτάνει η στιγμή
που θα οριστεί η ευτυχία της κοπέλας. )υτυχία σημαίνει γάμος. *ν
η κοπέλα πεθάνει άγαμη, θερείται #τι παντρεύεται το χάρο. +τσι
με (άση τις λα,κές δοξασίες με το προξενι# και τον επικείμενο ή
προσδοκώμενο γάμο η έννοια του θανάτου απομακρύνεται, αλλά
δεν αποσο(είται εντελώς, καθώς τη $ή της νυμφευμένης μπορεί
ν% αγγίξει ο θάνατος άλλου προσώπου, και τον ευτυχισμένο,
ανέμελο νυμφευμένο (ίο της μπορεί να διακ#-ει και να διασαλεύσει
ένας ενδεχ#μενος θάνατος της οικογένειας.

Τα όρια ζωής και θανάτου συγχέονται
. πατέρας είναι ένας υποθετικά νεκρ#ς λ#γ της αναιτιολ#γητης
απουσίας του
Η Αρετή είναι μια $ντανή νεκρή, εφ#σον $ει ά(ουλη και
ανελεύθερη, φυλακισμένη μακριά απ# την πραγματική $ή στην
πατρική εστία, αλλά και στη συ$υγική οικία, $ώντας /ποιητικά0
μ#νο το χρ#νο του σκοταδιού που προσιδιά$ει στο χρ#νο του
θανάτου
.ι 9 αδελφο αιφνίδια και αναίτια μετατρέπονται απ# $ντανοί σε
νεκρούς
*π αυτούς εντοπί$ονται οι εξής καταστάσεις
. !ωνσταντής είναι $νταν#ς, νεκρ#ς /αναίτια, παράλογα και
απροσδ#κητα0, νεκρο$ώντανος /αφύσικα και φρικιαστικά0, νεκρ#ς
/λυτρτικά επιστρέφοντας εκεί που ανήκει0.
Η "άνα είναι μια δυστυχισμένη $ντανή 1 νεκρή απ# τη στιγμή που
θα χάσει τους γιους της ή απ# τη στιγμή που θα απομακρυνθεί η
κ#ρη της και θα καταλήξει μια λυτρτικά νεκρή.
2ελικά ο τελευταίος στίχος τι γεύση αφήνει στον αναγνώστη3
)ίναι η $ή που κρύ(ει μέσα της το θάνατο ή ο θάνατος που κρύ(ει
μέσα του τη $ή3 4ιστεύ #τι δεν περιμένετε ούτε απ# μένα ούτε
απ# κανέναν άλλο να σας δώσει απάντηση, ίσς ούτε κι απ# τον
εαυτ# σας.
5ταν ο 6νσταντής δίνει #ρκο στη μητέρα του, η μοίρα της
*ρετής, αλλά και της μάνας, έχει σφραγιστεί οριστικά και
τελεσίδικα. Η ανύπαρκτη συμμετοχή, η ά(ουλη απουσία της κ#ρης,
αλλά και η αποτυχημένη προσπάθεια αντίστασης της μητέρας η
οποία επιστρατεύσει τ#σο λογικά #σο και συναισθηματικά
επιχειρήματα δεν είναι ικανές ν% αλλάξουν την προδιαγεγραμμένη
μοίρα .
)ίναι τυχαίο άραγε #τι οι δυο γυναικείες παρουσίες , οι λιγ#τερο
ελεύθερες να ορίσουν τη $ή τους και επομένς οι λιγ#τερο
υπεύθυνες, είναι αυτές που υποφέρουν περισσ#τερο3 6ι #σο
μικρ#τερη ελευθερία και ευθύνη φέρεις, τ#σο μεγαλύτερο το
πάθος, τ#σο εντον#τερη η τραγικ#τητα. )ίναι τυχαίο άραγε #τι η
$ή είναι γένους θηλυκού, ενώ ο θάνατος γένους αρσενικού3
/6ακριδής0
+τσι ο 6νσταντής ς άτομο που επιφορτίστηκε την ευθύνη της
$ής της αδελφής του και δεσμεύτηκε με τον ιερ# #ρκο που
συγχνεύει *) παγανιστικές και χριστιανικές αντιλή-εις χρεώνεται
ένα τίμημα που καταρχήν δε φαντά$ει ς τίμημα, αλλά ς
απελευθέρση7 8να $ήσει9 ένα (ράδυ, για να επιστρέ-ει την
αδελφή του στη μάνα του. Η αμφισημία 8στη μάνα μας να πάμε9
για τον υπο-ιασμένο αναγνώστη που γνρί$ει #τι αυτ# πρακτικά
είναι ανέφικτο, παράλογο και αφύσικο, προοικονομεί το μαρτύριο
της *ρετής , το πέρασμα απ# την άγνοια στη γνώση, το οδοιπορικ#
αγνίας δίπλα σ% ένα νεκρ#.
Η παρα(ίαση αυτού του φυσικού ν#μου λογικά θα επιφέρει τιμρία
στα πρ#σπα που συμμετείχαν στη διασάλευση της τάξης7
στη μάνα που έχει (αριά ευθύνη, γιατί με τις κατάρες της
προκάλεσε τη νεκρανάσταση του 6νταντή, η οποία πεθαίνει,
αφού (ιώσει μια $ή ς θάνατο, $ώντας ς $ντανή νεκρή.
&την *ρετή, που συμμετέχει στη διασάλευση της τάξης αυτής,
συνυπάρχοντας για ένα κρίσιμο διάστημα μ% να νεκρ#, $ώντας
τις πιο φρικιαστικές της $ής της

.ι κατάρες της μάνας αναγκά$ουν τον 6νσταντή να
νεκραναστηθεί, να περάσει απ# τον κύκλο του θανάτου στον κύκλο
της $ής. 5μς η πορεία αυτή κατά τις χριστιανικές αντιλή-εις
είναι αδύνατη. :ογική, φυσική και αναγκαία αποδεχτή είναι μ#νο η
αντίστροφη πορεία, η οποία είναι μοναδική /άπαξ συμ(αίνουσα0 με
μον#δρομη πορεία , και #χι αμφίδρομη. &ε αντίθεση με τις
χριστιανικές αντιλή-εις η ελληνική μυθολογία (ρίθει απ#
παραδείγματα αμφίδρομης πορείας.

Η πορεία της *ρετής απ# την άγνοια στη γνώση γίνεται (ήμα προς
(ήμα, και είναι αργή, σταδιακή και (ασανιστική και στο τέλος η
αλήθεια είναι άρρητη και ανείπτη. Η *ρετή δε λέει πουθενά τα
πράγματα με τα% #νομά τους . . αφηγητής που έχει τα πρτεία σ%
#λο το ποίημα στη σκηνή του οδοιπορικού έντεχνα και διπλματικά
αποχρεί παύοντας να σχολιά$ει, ξέροντας να σιπά στα δύσκολα,
αναλαμ(άνοντας μ#νο τον τυπικ# ρ#λο του δημοσιογράφου που
δίνει το μικρ#φνο π#τε στον ένα και π#τε στον άλλο. Η
αριθμολογία είναι έντονα προσεγμένη7 ; διάλογοι *ρετής 1
6νσταντή με < διαλ#γους που προκλήθηκαν απ# τα ερεθίσματα
τν πουλιών / ο αγγελιαφ#ρος της *) τραγδίας 0 συνήθς φέρνει
στα δημοτικά τραγούδια άσχημες ειδήσεις, ο αγγελιαφ#ρος κακών
παραφρά$οντας το μάντι κακών.
. αφηγητής γίνεται κάμερα που (λέπει και ακούει με τα μάτια και
τα αυτιά της *ρετής . 2ο μοναδικ# του σχ#λιο είναι μοναχή της

Πώς δικαιολογεται # οργή τ#ς "άνας προς τον !ωνσταντή
και πώς "πορο$"ε να δεχτο$"ε τ#ν ανάλγ#τ# συ"περιφορά
τ#ς να ταρά%ει τον $πνο του νεκρο$&
)ίναι η κ#ρη που έχασε και που θα =θελε τώρα κοντά της
)ίναι η μοναξιά που (ιώνει
> είναι ο π#νος του θανάτου που δεν μπορείς να τον αντέξεις μ#νος
και παραλογί$εσαι
)ίναι η υπ#σχεση που δεν τηρήθηκε
)ίναι η διασάλευση τν αξιών για τις οποίες παρείχαν εγγυήσεις
ιερά πρ#σπα
)ίναι η απλ#τητα του λ#γου και #χι τν νοημάτν που επιτρέπει
στον καθένα να προ(άλλει μέσα απ# τον τεράστιο καθρέπτη της
που χρά τους πάντες τις αντιλή-εις και τις ερμηνείες καθεν#ς
+νας γνήσιος φυσικ#ς $νταν#ς λα,κ#ς αληθιν#ς κ#σμος

&το χώρο του πολέμου, άνθρποι και $ώα αποφασί$ουν να
αντιμετπίσουν ενμένοι τον εχθρ#, #ταν διαπιστώνουν #τι
κρίνεται η $ή τους. 4ώς άραγε να ερμηνεύσουμε την απουσία
πολεμικής διάθεσης, παρά ς μια δεδομένη παραδοχή
μειονεκτικ#τητας προς έναν σαφώς ισχυρ#τερο εχθρ#, που συν
τοις άλλοις είναι ύπουλος, γιατί είναι άγνστος ?α#ρατος /α
στερητικ# @A#ραση0. Bλέπουμε ? διαπιστώνουμε μ#νο τα
αποτελέσματά του, τις απουσίες που αφήνει στο πέρασμα του
/οξύμρο, ε3 (λέπουμε τις απουσίες0:υπάμαι που θα διαφνήσ με
το Cίτσο /οποίον θράσος εκ μέρους μουD07 6ι ο θάνατος μια
πρ#σθεση, #χι αφαίρεση. Eια το Cίτσο είναι πρ#σθεση, εφ#σον
(λέπει απ# την οπτική γνία του θανάτου7 ο θάνατος
προσθέτει στη λίστα του. Eια μένα, και υποθέτ με αρκετή σιγουριά
και για #λους τους ανθρώπους, ο θάνατος είναι μια αφαίρεση 1
απουσία.
Fα θυμηθώ στο δημοτικ# του νεκρού αδελφού #τι στον πρώτο
κι#λας στίχο μέσα απ# την πρ#σθεση εμφανί$εται αμέσς 1 αμέσς
μια αφαίρεση
'άνα/!0 με τους εννιά /G0 σου γιους και με τη μια σου κ#ρη /!0
!@G@!?!!
!!?!"H!
Η απουσία που προσμετράται /υπολογί$οντας τον πανταχού
παρ#ντα στη δημοτική ποίηση ν#μο τν τριών 1 πολλαπλασίν του
τρία0 είναι του πατέρα. *π# τον πρώτο στίχο κι#λας
διαπιστώνουμε το πρώτο χτύπημα του θανάτου, που είναι μια
απουσία που (αραίνει τα εναπομείναντα πρ#σπα, προκαλώντας
την ορφάνια τους, την έλλει-η προστάτη απέναντι σε ένα
πανίσχυρο εχθρ#. *ν ο ισχυρ#ς προστάτης πρώτος υπέκυ-ε στο
χτύπημα του ισχυρού αντιπάλου, τι μπορούμε να αναμένουμε απ# τα
προστατευ#μενα /που έχουν πά-ει πια να είναι προστατευμένα0
μέλη της οικογένειας3 6αι πράγματι σε πολύ σύντομο χρ#νο, #πς
φαίνεται απ# τη συστολή του χρ#νου της αφήγησης, G
άνδρες/?παλικάρια, γενναίοι0 θερί$ονται απ#
το χτύπημά του αφήνοντας την απαρηγ#ρητη μάνα σαν καλαμιά
στον κάμπο. *νακεφαλαίση7 ! απουσία του πατέρα και G απουσίες
τν γιν? !I απουσίες
&υμπέρασμα7 έχουν απομείνει " παρουσίες7 μάνα και κ#ρη
6αι #χι μ#νο αυτ#, αλλά στο πλαίσιο τν ιστορικών 1 κοιννικών
συνθηκών του ποιήματος ο ανδρικ#ς πληθυσμ#ς, ο μάχιμος
πληθυσμ#ς, άφησε με την απουσία του ανυπεράσπιστο το γυναικείοH
άμαχο πληθυσμ# της οικογένειας /μάνα και κ#ρη0 και επιπλέον
διασπασμένο, ώστε να μην μπορούν να εφαρμ#σουν καν το η ισχύς
εν τη ενώσει, ή τουλάχιστον να (ρει παρηγοριά
κλαίγοντας η μια στην αγκαλιά της άλλης. Η αίσθηση της
αδυναμίας του άμαχου άραγε εκφρά$εται στην προοικονομία 1
αρνητική στάση της μάνας στον επικείμενο γάμο /αποξένση για
την ίδια0 της κ#ρης της3 μετρώ σε τρεις μ#λις στίχους/πάλι ο
ν#μος τν τριών0 ; φορές ξενH
8'άνα μου κι ας τη δώσουμε την *ρετή στα ξένα,
&τα ξένα κει που περπατώ, στα ξένα που πηγαίν,
*ν πάμε εμείς στην ξενιτιά, ξένοι να μην περνούμε.90


Η ταυτ#χρονη παρουσία 1απουσία του 6νσταντή αποτελεί (έ(αια
διασάλευση της φυσικής τάξης και οδηγεί τα πρ#σπα που
υπεύθυνα ή ανεύθυνα συμμετέχουν σ% αυτήν να δεχτούν τις
συνέπειες 1 τιμρία ? το δικ# τους θάνατο7 τη μάνα που με τις
κατάρες της προκάλεσε τη νεκρανάσταση του 6νσταντή
/υπεύθυνη0και την κ#ρη που αναγκάστηκε να (ιώσει μια δραματικ#
1 τραγική συμπ#ρευση με το νεκρ# 6νσταντή /ανεύθυνη0.
. κοιν#ς τους θάνατος πέρα απ# την αίσθηση παντοδυναμίας του
θανάτου που αφήνει ς πικρή γεύση στα χείλη μας, μήπς
υποδηλώνει την άπο-η #τι ούτε το μοίρασμα /ή διπλασιασμ#ς30 του
π#νου της απουσίας ? θανάτου είναι μια ικανοποιητική στάση3
'ήπς αφήνει τη μοιρολατρική εντύπση της επίγειας μοναξιάς
και παρηγορεί μ#νο με τη λυτρτική χριστιανική θερία της
επανένσης τν προσώπν σε ένα χώρο που δεν είναι επίγειος,
#μς για τον επί γης άνθρπο συνεχί$ει να παραμένει άγνστος,
επομένς δεν τον έχει (οηθήσει καθ#λου να ρίξει φς στο σκοτάδι,
αλλά απλά ενίσχυσε την πίκρα και τη μοναξιά του3

'όγος και σιωπή στο δ#"οτικό τραγο$δι του νεκρο$
αδελφο$

+να πέπλο μυστικής σιπής καλύπτει το πρ#σπο του πατέρα που
δεν αναφέρεται πουθενά και δικαιολογημένα μπορεί να υποθέσει
κανείς #τι πρ#κειται για ένα μονίμς απ#ν πρ#σπο, ένα νεκρ#
πρ#σπο.
Η *ρετή είναι ένα πρ#σπο που κινείται αποκλειστικά στο σκοτάδι
και #σο μένει αποκλεισμένη απ# τον έξ κ#σμο και το φς του
ήλιου στο πλαίσιο της πατρικής /ή μητρικής30 οικίας στερείται την
ελευθερία να κινείται, να σκέφτεται, να αισθάνεται, να αποφασί$ει
για τη $ή της, ακ#μα και να αγανακτεί, να διαμαρτύρεται, να μιλά
καν. Η σιπή της επι(άλλει το τίμημα που πρέπει να πληρώσει με το
θάνατ# της, αφού προηγουμένς έχει $ήσει οδυνηρές στιγμές
συνύπαρξης μ% ένα νεκρ#.
Η *ρετή έφταιξε σε τίποτα ή είναι το θύμα που αναίτια και τραγικά
πάσχει3 Η έλλει-η (ούλησης, η σιπή είναι αρκετή να την
καταδικάσει σε μια μοναξιά σε #λη της $ή της, καθώς η
συνύπαρξή της με άλλα πρ#σπα είναι ανύπαρκτη, παρά μ#νο με
την αφύσικη μορφή του νεκραναστημένου 6νσταντή3 +να
δδεκάχρονο κορίτσι, σχεδ#ν φυλακισμένο, για το καλ# του, έχει
τη δυνατ#τητα να αρθρώσει λ#γο και μάλιστα επαναστατικ# προς
ισχυρ#τερες δυνάμεις τουλάχιστον τις ορατές / τη μητέρα και τους
G αδελφούς της03
2ο τίμημα της σιπής πληρώνουν και τα J αδέλφια που δε
διεκδικούν τα δημοκρατικά δικαιώματα της αντίθετης -ήφου τους,
αλλά επαναπαύονται ή υποτάσσονται στη (ούληση άλλν
αφήνοντας τη $ή να κυλήσει ερήμην τους, συμ(άλλοντας με την
παραίτησή τους στη μοναχική $ή της *ρετής κατά τον έγγαμο (ίο
της.
Η μητέρα παρά τις καλές της προθέσεις να κάνει το καλύτερο για
την κ#ρη της διαφυλάσσοντας την ομορφιά και την τιμή της κάνει
το μεγάλο λάθος να μην υπολογί$ει καθ#λου τη σκέ-η και τα
συναισθήματά της, αλλά να ενεργεί με μια κτητικ#τητα στην αγάπη
της και αφού την διασφαλίσει τ#τε μ#νο συναινεί σ% αυτ# το γάμο.
2ο τίμημα που πληρώνει ο 6νσταντής, ο οποίος υφίσταται και τη
μεγαλύτερη ποινή, #χι μ#νο του θανάτου, ς στέρησης του φτ#ς
και της $ής, αλλά της νεκρανάστασης, της (ίσης του
νυκτερινού σκ#τους ή ημίφτος, προκύπτει απ# το αμάρτημα να
σκέφτεται και να ενεργεί με γνώμονα το συμφέρον του και #χι τα
συναισθήματα του επι(άλλοντάς τα στους άλλους, έστ και δια
της πειθούς, χρίς να τους υπολογίσει καθ#λου, αναλαμ(άνοντας
με μεγάλη ευκολία επί ματαί το #νομα ιερών προσώπν στο
στ#μα του με τον #ρκο του.
. αναγνώστης (ου(#ς κι αυτ#ς παρακολουθεί την τραγδία που
εξελίσσεται στους στίχους του ποιήματος περιμένοντας την
αναμεν#μενη καταστροφή, απ# την οποία #μς θα (ιώσει το πάθος
τν άλλν με ανακούφιση, εφ#σον θα έχει γίνει μάθος για τον ίδιο,
ώστε να μη χρειαστεί να το κάνει ο ίδιος.

Τα στοιχεα "ιας τραγωδας,

στην οποία τα πρ#σπα αθώα, ανυπο-ίαστα πάσχουν και
καταστρέφονται
προκαλώντας τον έλε# μας
και στο τέλος την κάθαρση,
αφού θεατής της τραγδίας, στον οποίο απευθύνεται το ποίημα,
είναι ολ#κληρος ο λα#ς,
τραγική ειρνεία, εφ#σον ο αναγνώστης 1 ακροατής γνρί$ει , ενώ
οι ήρες αγνοούν
πορεία κλιμακούμενης έντασης, που οδηγείται στην κορύφση για
να καταλήξει στη λύση
η διασάλευση της φυσικής τάξης /$ής 1 θανάτου0 αποδεκτή εν
μέρει στους *), είναι απαράδεκτη στους F), εξαιτίας της
μεσολά(ησης του χριστιανισμού

(σο # Αρετή εκφράζει εντονότερα τ#ν αν#συχα τ#ς για τον
!ωνσταντή στο τα%δι τ#ς επιστροφής) τόσο εκενος
αναγκάζεται να χρ#σι"οποιήσει πειστικότερα επιχειρή"ατα*
+υ"φωνετε "ε τ#ν άπο,# αυτή&
'ειτουργε ως "οτβο που αποτελεται από τρα "έρ#-
αφηγητής 1 εξτερικ# ερέθισμα
διατύπση ερώτησης απ# την *ρετή
απάντηση 1 δικαιολογία του 6νσταντή

α0
< αφηγητής
! τα πουλιά
! *ρετή
! 6νσταντής
H4οιος είδε κ#ρην #μορφη να σέρνει ο πεθαμένος3
HKκουσες, 6νσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια3
H4ουλάκια είν% κι ας κελαηδούν, πουλάκια είν κι ας λένε
(0
! αφηγητής
" τα πουλιά
" *ρετή
! 6νσταντής
6αι παρακεί που πήγαιναν κι άλλα πουλιά τους λένε
HLεν είναι κρίμα κι άδικο παράξενο μεγάλο
να περπατούν οι $ντανοί με τους απεθαμένους3
H Kκουσες 6νσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια,
πς περπατούν οι $ντανοί με τους απεθαμένους3
H *πρίλης είν και κελαηδούν και 'άης και φλεύουν
γ0
!*ρετή
" 6νσταντής
H Mο(ούμαι σN, αδερφάκι μου, και λι(ανιές μυρί$εις.
H )χτές (ραδίς επήγαμε πέρα στον KιH Eιάννη,
κι εθύμιασε μας ο παπάς με περισσ# λι(άνι
δ0
! αφηγητής
" τα πουλιά
! αφηγητής
! *ρετή
! 6νσταντής
HEια δες θάμα κι αντίθαμα που γίνεται στον κ#σμο
τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνει ο πεθαμένος
HKκουσες, 6νσταντάκη μου, τι λένε τα πουλάκια3
HKφησε, *ρέτ, τα πουλιά κι #,τι κι α θέλ% ας λέγουν
ε0
" *ρετή
! 6νσταντής
H4ες μου πού είν% τα κάλλη σου, και πού είν% η λε(εντιά σου,
και τα σγουρά σου τα μαλλιά και τ% #μορφο μουστάκι3
H+χ καιρ# π% αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου
α.
< αφηγητής αρκετοί στίχοι, για να εισαγάγει το θέμα και
να ενημερώσει τον αναγνώστη 1 ακροατή
! τα πουλιά διακριτική νύξη, μιλώντας γενικά, χρίς να
κάνουν λ#γο για τα συγκεκριμένα πρ#σπα
! *ρετή δειλή ερώτηση, χρίς να τολμά να
επαναλά(ει τα λ#για
τν πουλιών
! 6νσταντής δε σπουδαιολογεί την ερώτηση, αλλά
προσπαθεί να την προσπεράσει ανώδυνα
β.
! αφηγητής
" τα πουλιά επαναλαμ(άνουν εντον#τερα αυξάνοντας τον
αριθμ# τν στίχν, μιλώντας ακ#μα γενικά, αλλά
τονί$οντας τη μεγάλη ηθική παρα(ίαση
" *ρετή η επίταση του ερεθίσματος (ρίσκει το στ#χο
του, και η *ρετή διατυπώνει την ερώτηση σε δυο
στίχους, τολμώντας να επαναλά(ει την ερώτηση
τν πουλιών, χρίς #μς να κάνει το συσχετισμ#
με τα πρ#σπα
! 6νσταντής αναγκά$εται να δώσει μια εξήγηση, η οποία
#μς είναι άσχετη με το θέμα

γ.
!*ρετή χρίς εξτερικ# ερέθισμα,, περνά άμεσα στο
θέμα κάνοH ντας απευθείας /σε (N πρ#σπο0 το
συσχετισμ#. Lηλώνει το συναίσθημα /φο(ούμαι σε0
και αιτιολογώντας το προλα(αίνει πιθανή
διαμαρτυρία, χρησιμοποιώντας #χι στοιχεία
άλλν, αλλά δικά της εμπειρικά στοιχεία
/#σφρησης0, που δεν είναι #μς τα πλέον
αξι#πισταH αδιάσειστα
" 6νσταντής αναγκά$εται να δώσει μια λογική και #σο
γίνεται πειστική εξήγηση χρησιμοποιώντας λέξεις
1 φράσεις που στηρί$ουν την επιχειρηματολογία
του7 εχτές (ραδίς ? πρ#σφατα, διαρκεί ακ#μα,
περισσ# λι(άνι? δεν έχει εξαφανιστεί η δράση του

&το σημείο αυτ# ολοκληρώνεται το !
ο
σχήμα του νό"ου των
τριών με κλιμάκση, το τρίτο το καλύτερο, οπ#τε πρέπει να
ξαναπάρουν τα πράγματα απ# την αρχή

δ.
! αφηγητής
" τα πουλιά επειδή η επιχειρηματολογία του 6νσταντή
φαίνεται πειστική και ενδέχεται να επαναπαυτεί η
*ρετή, τα πουλιά επανέρχονται με " στίχους
! αφηγητής για τον ίδιο λ#γο και ο αφηγητής αναγκά$εται
να επανεμφανιστεί
! *ρετή η *ρετή ξαναπιάνει το νήμα τν ερτήσεν
απ# την αρχή, το ίδιο δειλά χρίς να
συγκεκριμενοποιεί την ερώτηση
! 6νσταντής κι αυτ#ς προσπαθεί να προσπεράσει την
ερώτηση, #πς στην αρχή, και έμμεσα προτείνει
να αφήσουν το θέμα

ε.
" *ρετή χρίς εξτερικ# ερέθισμα αναδιπλώνει την
ερώτηση /οι ερτήσεις πέφτουν (ροχή0, καθώς τα
ερεθίσματα είναι οι δικές της εμπειρίες για την
εμφάνισή του /οπτικές, που είναι οι πλέον
αξι#πιστες ?το (λέπ με τα ίδια μου τα μάτια0.
*ρχί$ει απ# γενική περιγραφή της εμφάνισης και
συγκεκριμένα αναφέρει στοιχεία της ανδρικής
ομορφιάς /?μαλλιά, μουστάκι0 που παρουσιά$ουν
διαφοροποίηση.
τα κάλλη? ομορφιά για #λους
και η λε(εντιά ένδειξη αρρενπ#τητας
τα μαλλιά? στοιχείο ομορφιάς #λν τν
ανθρώπν
μουστάκι? διακριτικ# του φύλου του
πάλι #μς δεν τολμά να διατυπώσει τη φο(ερή
λέξη που χρησιμοποίησαν επανειλημμένα τα
πουλιά7 πεθαμένος

! 6νσταντής δίνει μια λογική αλλά α#ριστη απάντηση, η
οποία αποτελεί ένα μικρ# μ#νο μέρος της
αλήθειας

*υτή τη φορά ο ν#μος τν τριών δεν ολοκληρώνεται. / .υσιαστικά
υπάρχει δύο φορές το σχήμα νό"ος των τριών, μ#νο που στη
δεύτερη περίπτση απουσιά$ει το τέλος που αποτελεί τον επίλογο
συνολικά αυτής της εν#τητας0. Oα ήταν ο επίλογος που θα δήλνε
αν η *ρετή πείστηκε ή #χι απ# τις δικαιολογίες του 6νσταντή,
#μς η επ#μενη εν#τητα στην αρχή της προPποθέτει #τι το
οδυνηρ# οδοιπορικ# για την *ρετή συνεχίστηκε χρίς να τολμά να
ομολογήσει στον αδερφ# της, ίσς και στον ίδιο της τον εαυτ#, τη
φο(ερή αλήθεια.
Η μυστηριώδης εξαφάνιση του 6νσταντή έξ απ# την εκκλησία
και η ταφ#πλακα που (ροντά ξαναHσφραγί$οντας τον τάφο και
επαναφέροντας τη φυσική τάξη που είχε διασαλευτεί, (ά$ει (έ(αια
τέλος στην αγνία της, καθώς δίνει σαφή απάντηση στις υπο-ίες
της, #μς γκρεμί$ει το δικ# της επίγειο κ#σμο και Hσύμφνα με τις
λα,κές αντιλή-ειςH προετοιμά$ει το δικ# της θάνατο, ς τιμρία,
αφού σ% αυτή την παρα(ίαση της φυσικής τάξης συμμετείχε και η
ίδια.

/ τελευταα απάντ#σ# του !ωνσταντή είναι αποστομτική
και λογικά πειστική, καθώς μετά απ# αυτήν δεν μπορεί να υπάρξει
αντίλογος. )κεί που φαινομενικά λοιπ#ν η λογική φαίνεται να έχει
κλείσει το θέμα τα γεγον#τα που ακολουθούν ,η εικ#να του χώρου
της εκκλησίας η ήχος της ταφ#πλακας φέρνουν συνειρμικά στο
μυαλ# της *ρετής #λα τα προηγούμενα στοιχεία τα οποία
επεξεργα$#μενη λογικά και συνολικά μπορεί να συναγάγει το τελικ#
αποτέλεσμα. Η απορία δεν υπάρχει ν#ημα να διατυπθεί, καθώς η
απάντηση έχει δοθεί απ# τα ίδια τα γεγον#τα. +τσι η απάντηση του
6νσταντή περιττεύει , αλλά και ο ίδιος δεν είναι παρών για να
δώσει απάντηση. 2ο ( μέρος του ν#μου τν τριών που θα
ολοκλήρνε τον αριθμ# τν Q ενοτήτν δεν ολοκληρώνεται καθώς
η σιπή του ποιητή και τν προσώπν, της *ρετής και του
6νσταντή, είναι η καλύτερη απάντηση, ενώ ο αναγνώστης έχει
μείνει άφνος μπροστά στα διαδραματι$#μενα κι εξάλλου στο
πλαίσιο της τραγικής ειρνείας είναι γνώστης τν γεγον#τν.
0α εντοπσετε πρόσωπα ή και γεγονότα που
παρουσιάζονται στο πο#"α) τα οποα αντιστρατε$ονται τον
κόσ"ο τ#ς πραγ"ατικότ#τας και τ#ς φυσικής τά%#ς*

ο #ρκος του 6νσταντή
η κατάρα της μάνας
η νεκρανάσταση του 6νσταντή
το ταξίδι του 6νσταντή στη Bα(υλώνα /χρ#νος και μέσα0
η ομιλία τν πουλιών
η μυστηριώδης εξαφάνιση του 6νσταντή
ο κοιν#ς θάνατος μάνας και κ#ρης

Το πολιτιστικό φορτο του ποιή"ατος που) %εκινώντας από
αρχαιοελλ#νικές αντιλή,εις και συνεχζοντας "ε
χριστιανικές αντιλή,εις) φτάνει "έχρι σή"ερα

η θέση της γυναίκας
οι στενοί οικογενειακοί δεσμοί
ο λ#γος 1 υπ#σχεση
το μοιρολ#ι
τα (άσανα /π#λεμος, αρρώστα, θάνατος0 που κατατρέχουν το λα#
η στενή σχέση με τη φύση
η απέχθεια για την ξενιτιά
η θαλπρή της πατρικής εστίας
το έντονο θρησκευτικ# συναίσθημα
η επικράτηση του συναισθήματος έναντι της λογικής
η επικράτηση τν εμπειρικών στοιχείν

Πρόσωπα τ#ς Α1 "υθολογας που κατέβ#καν ζωντανά στον
2δ#

!. . .δυσσέας, για να πάρει χρησμ# απ# το μάντη 2ειρεσία για
την επιστροφή του στην πατρίδα του
". . Ηρακλής, επιτελώντας ένα απ# τους !"άθλους του, για να
φέρει τον 6έρ(ερο στον )υρυσθέα
<. ο Oησέας για να (οηθήσει το φίλο του 4ειρίθο να αρπάξει την
4ερσεφ#νη
R. . .ρφέας, για να επαναφέρει στη $ή τη γυναίκα του
)υρυδίκη
;. . Kδνις μοιρά$οντας τη $ή του στον πάν και 6άτ κ#σμο
Q. οι Lι#σκουροι, 6άστρ και 4ολυδεύκης, εναλλασσ#μενοι μέρα
παρά μέρα στη $ή και στο θάνατο
S. Η 4ερσεφ#νη, μοιρά$οντας σε εξάμηνα τη $ή της ανάμεσα
στη μητέρα της Lήμητρα στον πάν κ#σμο και στο σύ$υγ#
της 4λούτνα στον 6άτ κ#σμο
8.
Μια παραλλαγή του «Νεκρού αδελφού», που προέρχεται από την περιοχή
Σωζοπόλεως – Αγαθουπόλεως, και ειδικότερα από το χωριό Κωστή.
Μάνα με τους εννιά σου γιους και με την μια την κόρη
στα σκοτεινά την έλουζε , στ’ άφεγγα τη χτενίζει
και στο χρυσό ν’ αυγερινό , έπλεκε τα μαλλιά της
να μην το μάθει η γειτονιά και στείλει προξενήτες.
ροξενητά!ες ήρθανε από την "α#υλ$να
να πάρουνε την %ρετή πολ& μακριά στα ξένα.
Kαι η σuνcχεια τοu τpαγοuδιοu :
'υρε&ουν τόπο να σταθο&ν , αυλές να ξεπεζέ(ουν ,
γυρε&’ν αργυροπάλουκα να !έσουν τ’ άλογά τους ,
γυρε&ουν και την %ρετή πολ& μακρυά στα ξένα.
)λα τ’ α!έλφια !εν θέλουν κι’ ο *+νσταντίνος θέλει.
, - .λάτες κι’ ας την !$σουμε την %ρετή στα ξένα ,
στα ξένα και στα μακριά και στου γαμπρο& τα χέρια ,
να την φορέσουν μάλαμα κι’ όλο μαργαριτάρι ,
να #άλουν στο κεφάλι της !ιαμάντινο στεφάνι.
/ός την μάννα μ’, !όστηνε την %ρετή στα ξένα
να κάνουμε ξένους !ικο&ς και ξένες παραμάνες
που είμ’ κι’ εγ$ πραματευτής τυχαίνει και παγαίν+ ,
για νάχει το άλογό μ’ ταγή και γ+ νάχ+ κονάκι0.
*ι’ η μάννα της εφ$ναξε , τον *+νσταντή της λέγει.
- %ν είνε λ&πη ή χαρά ποιός πάγει να την φέρει 1
- %ν είνε λ&πη ή χαρά το άλογό μου έχ+ ,
!άση #ουνά θε να !ια#$ , την %ρετή να φέρ+.
*ι έστρεξε και έ!+σε την %ρετή στα ξένα.
2ότ’ άλλαξε η %ρετή και #άζει τα χρυσά της ,
στους προξενήτες έτρεξε με λ&πη με χαρά της.
3λθε πανο&κλα φόνισσα η αντρογυνοχ+ρίστρα ,
μήνες οχτ$ !εν πέρασαν τ’ α!έλφια οχτ$ πεθαίνουν ,
και στις εννιά ο *+νσταντής , το πρ$το παλλικάρι
κι’ απόμεινε η μάννα της σα φ&λλο , σα κλ+νάρι.
4’ όλα τα μνήματα έκλαιγε , σ’ όλα μοιρολογο&σε ,
στου *+νσταντή τα χ$ματα νε έκλαιγε , νε θρηνο&σε.
5 ήλιος ε#ασίλευε κι’ η μάννα #λαστημο&σε.
,έτρα να γίνεις *+νσταντή , σί!ερο να μη λυ$σεις
που έστρεξες και έ!+σα την %ρετή στα ξένα0
5 *+νσταντής σαν τ’ άκουσε #αριά τον #αρυφάνει ,
κάνει τα χέρια τιυ τσαπιά , τις απαλάμες φκυάρια
και το κι#ο&ρι του άλογο και το καπάκι σέλλα
και τα καρφιά του κι#ουριο& , καλ&#ια στ’ άλογό του.
"ιτσιά τον μα&ρο έ!+σε , στην %ρετή παγαίνει ,
#ρίσκει χορό τρικο&#ερτο , η %ρετή τον σέρνει.
- οιός είν’ αυτός όπου χτυπά , ποιός είνε που #ροντάει 1
- 6ένος στη θ&ρα στέκεται , την %ρετή ζητάει.
*ατέ#ηκε η %ρετή τον ξένο της κοιτάζει.
- οιός είσαι συ , + ξένε μου , και ποιό το όνομά σου 1
- /εν είμ’ εγ$ ο *+νσταντής , το πρ$το σου α!έλφι 1
'ια σήκ+ έλα , %ρετή , κι’ η μάννα σου σε θέλει.
- ο& είν’ *+νσταντή , τα νειάτα σου , πο& είν’ η ομορφιά σου1
πο& είνε η ξανθή περτσιά (1) , το μα&ρο σου μουστάκι 1
- %χ , #αριά αρρ$στια πέρασα και πάγ’ η ομορφιά μου
κ’ έπεσε η ξανθή μ’ περτσιά , το μα&ρο μου μουστάκι ,
ά7ντε να πάμε , %ρετή , η μάννα μας σε θέλει.
- %ν και με θέλει για καλό , να πάγ+ ετσ’ π+ς είμαι
αν και με θέλει για κακό , να #ουτηχτ$ στα μα&ρα.
- 87ντε να πάμε , %ρετή , κι’ ας είσαι όπ+ς είσαι.
άν’ στ’ άλογο τ’ την κάθησε , στη μάννα της την πάγει.
4το !ρόμο όπου πάγαιναν , πουλάκια κελαη!ο&σαν ,
!εν κελαη!ο&σαν σαν πουλί , μη!έ σα χελι!όνι
μόν’ κελαη!ο&σαν κι’ έλεγαν μ’ ανθρ$πινη φ+νίτσα.
- 'ια !ες καημός που γίνεται εις τον επάν’ τον κόσμο ,
να περπατο&ν οι ζ+νανοί με τις αποθαμένοι.
- %κο&ς τί λένε τα πουλιά , ακο&ς τί λεν’ τ’ αη!όνια 1
- 8φσε , πουλιά ’ναι και λαλο&ν , πουλιά ’ναι και ας λένε.
*αι στο χ+ριό που κόντε(αν , ο *+νσταντής της λέγει.
- 8ντε , %ρετή , στο σπίτι μας και κάνε το σταυρό σου
9και γ+: θα συργιανίσ+ τ’ άλογό μ’ που θέλ’ να κασαντίσει.
*ι’ αν !εν πιστέ(’ η μάννα μου που σ’ έφερα στο σπίτι ,
να και το !αχτυλί!ι μου , την πρ$τη μ’ αρρα#$να.
"λέπει την πόρτα σφαλιχτή , σφιχτά μανταλ+μένη
και τα σπιτοπαράθυρα νάναι αραχνιασμένα.- οιός είν’ αυτός
που κρικελεί και την κρικέλα παίζει 1
- .γ$ είμαι , μανο&λα μου , η μίκρο %ρετή σου.
- %ν είσαι συ η %ρετή κι’ αν είσαι η καλή μου
έλα να φάνεις το πανί σ’, τότε θα σε γν+ρίσ+.
; πόρτ’ αμέσ+ς
άνοιξε και μέσ’ τον λάκκο (2) μπαίνει ,
τρεις σα7τιές !εν έρριξε κι’ η μάννα της φ+νάζει <
,%υτές οι τρεις οι σα7τιές μοιάζουν της %ρετής μου0
κι’ η μάννα την γκλυκοφιλεί και την γλυκορ+τάει <
- Με ποιόνα ήρθες %ρετή μ’ για πές με την αλήθεια 1
- 5 α!ερφός μου μ’ έφερε , ο πρ$τος ο *+νσταντίνος.
*ι’ η μάννα σαν το άκουσε , πέφτει , λιγοθυμάει
κι’ επάν’ στο λιγοθ&μιασμα ε#γήκε η (υχή της.
(1) μaοuκλα , (2) αpγαλειός.
3ιαφορές τ#ς παραλλαγής τ#ς +ωζοπόλεως 4 Αγαθουπόλεως

η 8φυλάκιση 8 της *ρετής γίνεται για να μην τα στείλουν
προξενι# απ# τη γειτονιά, προφανώς η *ρετή προορί$εται για
κάποιον εκλεκτ# γαμπρ#
πλούτος και μεγαλοπρέπεια τν προξενητάδν που προμηνύουν
ένα πλούσιο και επιτυχημένο γάμο για τη *ρετή
ο 6νσταντής εκτ#ς απ# το προσπικ# του συμφέρον προ(άλλει
και την πλούσια τύχη που θα έχει η *ρετή , άρα η ευτυχία
προPποθέτει πλούτο
ο 6νσταντής απευθύνεται στη μάνα και #χι σε #λο το
οικογενειακ# συμ(ούλιο
ο 6νσταντής δε δίνει το φο(ερ# #ρκο
παρουσιά$ονται τα ανάμεικτα συναισθήματα της *ρετής, ενώ
στο σχολικ# κείμενο ούτε ο ποιητής αξιώνει να ασχοληθεί
μα$ί της
μαθαίνουμε την αιτία και το χρονικ# διάστημα της απώλειας
τν G αδελφών
αναφέρεται λεπτομερειακά η κατάρα της μάνας στο 6νσταντή
το μεταφορικ# μέσο που χρησιμοποιεί ο 6νσταντή είναι πιο
φρικιαστικ#
περιγράφεται και η έξοδος του απ# τον τάφο
η *ρετή φαίνεται να περνά ευτυχισμένη $ή στη Bα(υλώνα και
δεν είναι μ#νη της
δεν αναγνρί$ει τον 6νσταντή και #ταν εκείνος ομολογεί την
ταυτ#τητά του εκείνη θέτει λογικά ερτήματα που
προκαλούν λογικές δια(ε(αιώσεις απ# μέρους του αδελφού
της
και στο διάστημα της επιστροφής #μς τα πουλιά επεμ(αίνουν
επικρίνοντας τη διασάλευση της φυσικής τάξης
ο 6νσταντής αποχαιρετά την *ρετή #ταν πλησιά$ουν στο
πατρικ# σπίτι και της δίνει το δαχτυλίδι του να προσφέρει
στη μητέρα του ς αποδεικτικ# στοιχείο #τι εκτέλεσε την
υπ#σχεσή του
η μάνα $ητά πιστοποιητικά για να αναγνρίσει την *ρετή και
αυτ# γίνεται μέσ του αργαλειού
μένει ασαφής η τύχη της *ρετής, καθώς δηλώνεται ο θάνατος
μ#νο της μητέρας

το ποίημα κινείται σε ένα περισσ#τερο λογικ# παρά εξλογικ#
περι(άλλον
παρουσιά$ονται τυπικά στοιχεία τν δημοτικών τραγουδιών,
#πς οι αναγνρίσεις / το δαχτυλίδι του 6νσταντή, η
ύφανση απ# την *ρετή0
η *ρετή δεν είναι τ#σο τραγικ# πρ#σπο, καθώς #λοι θέλουν το
καλ# της και ίσς τελικά οι θυσίες που υπέστη να μην πήγαν
χαμένες, και στο τέλος δε φαίνεται να πεθαίνει , αφήνεται
#μς μια αοριστία ς προς την τύχη της
η απουσία #ρκου απ# μέρους του 6νσταντή δε δικαιολογεί την
κατάρα της μάνας
η νεκρανάσταση του 6νσταντή είναι φρικιαστική , ενώ ο
ποιητικ#ς εξρα,σμ#ς της στο σχολ. (ι(λίο τη θέτει εκτ#ς
πραγματικ#τητας


1ρωτήσεις

2ο τραγούδι αρχί$ει με μια κατάσταση ευτυχίας. 4ώς
προσδιορί$εται αυτή3

Fα αποδώσετε σε πε$# λ#γο7
το θέμα της διαφνίας του 6νσταντή με τη μητέρα του
τα επιχειρήματα του κάθε συνομιλητή

Fα παρουσιάσετε με στοιχεία του κειμένου την κοιννική θέση της
γυναίκας, #πς φαίνεται μέσα στο ποίημα.

. 6νσταντής με τον (αρύ του #ρκο ανέλα(ε κάποια δέσμευση.
Fα εντοπίσετε τους στίχους που εκφρά$ουν τον #ρκο και τη
δέσμευση του 6νσταντή.
Eιατί ο 6νσταντής δεν μπορούσε να τηρήσει τη δέσμευση που
ανέλα(ε3
4οιο γεγον#ς επέτρε-ε στον 6νσταντή να εκπληρώσει τελικά τον
#ρκο του και με ποιο τίμημα3

2ο ταξίδι επιστροφής έχει χαρακτηριστεί ς 8οδοιπορικ# αγνίας9
για την *ρετή. &υμφνείτε με αυτ# το χαρακτηρισμ#3 Fα
δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

&ε ποιους στίχους φαίνεται η ανησυχία της *ρετής στο ταξίδι
επιστροφής της προς την πατρική εστία3

4οια επιχειρήματα χρησιμοποιεί ο 6νσταντής για να διασκεδάσει
τις υπο-ίες της *ρετής3

5σο η *ρετή εκφρά$ει εντον#τερα την ανησυχία της για τον
6νσταντή στο ταξίδι της επιστροφής, τ#σο εκείνος
αναγκά$εται να χρησιμοποιήσει πειστικ#τερα επιχειρήματα.
&υμφνείτε με την άπο-η αυτή3

Fα εντοπίσετε πρ#σπα ή και γεγον#τα που παρουσιά$ονται στο
ποίημα και τα οποία αντιστρατεύονται τον κ#σμο της
πραγματικ#τητας και της φυσικής τάξης.

&το ποίημα #πς και σε πολλά άλλα δημοτικά τραγούδια
απουσιά$ει η μορφή του πατέρα. 4ώς εξηγείτε την απουσία αυτή3

&ε ποιο χρ#νο γίνεται το ταξίδι της επιστροφής στο πατρικ# σπίτι3
4οια στοιχεία (ρίσκουμε μέσα απ# το κείμενο3 Tπάρχουν αρκετοί
χρονικοί προσδιορισμοί στο ποίημα3 Fα αιτιολογήσετε την
απάντησή σας.

4οιο απ# τα πρ#σπα του ποιήματος προκάλεσε περισσ#τερο τη
συμπάθειά σας3
Fα αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

4οια στοιχεία του ποιήματος προσδιορί$ουν το κοιννικ# πλαίσιο
στο οποίο εντάσσονται τα πρ#σπα του ποιήματος3

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->