You are on page 1of 59

L thuy t v hnh vi c a ng i tiu dng

Gv: Ths. Huynh Th Cam Tu Khoa Kinh te

Ch ng ny, gi i thch lm th no m ng i mua i u ha gi a ci m mnh mu n v i ci m th tr ng cho php h lm.

B c c

   

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng. 3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.3 Gi i thch s hnh thnh 3.4 thu nh p. ng tiu dng theo gi c & th . th . ng tiu dng theo ng c u b ng

N I DUNG

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng (thuy t l i ch) 3.1.1 H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin
H u d ng
Hu dung (hay la li ch, ky hieu U Utility) : la s thoa man nhu cau cua con ngi khi tieu dung hang hoa va dch vu

T ng h u d ng
Tong hu dung (TU Total Utility) : la toan bo s thoa man nhu cau cua con ngi, khi tieu dung mot so lng hang hoa va dch vu trong mot thi gian nao o.

H u d ng bin
Hu dung bien (MU Marginal Utility): l s t ng thm (hay gi m i)khi NTD s dung them mot n v hang hoa va dch vu.

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin 1. Khai niem hu dung ( ch li, thoa dung Utility) Q 0 1 2 3 4 5 6 7 U 8 6 4 2 0 -2 -4

8 6 4 2 0

5 6 1 2 3 4

2. Tong hu dung TU (Total Utility). TU = f(Q)


V du : Bieu tong hu dung cua mot sinh vien khi i xem ca nhac trong tuan nh sau:

Q (so buoi xem ca nhac/tuan)

TU (vhd)

0 1 2 3 4 5 6 7

8 14 18 20 20 18 14

o th ng tong hu dung:

Tu

25 20
18 20 20 18 14

15 10
8

14

5 0 0
0

8 Q

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin


Khi tong t cc ai, neu tiep tuc gia tang so lng san pham s dung, th tong mc hu dung co the khong oi hoac giam xuong.

Tiu dng nhi u s n ph m th t ng h u d ng cng l n

T ng h u d ng

Cong thc tnh TU


-

oi vi 1 loai hang hoa hay dch vu : TU = U1 + U2 + + Un (n : so lng hang hoa hay dch vu c dung) oi vi nhieu loai hang hoa hay dch vu : TU = TUx + TUY + TUZ ++TUn (n : so loai hang hoa hay dch vu c dung)

3. Hu dung bien : Marginal Utility (MU) Bieu tong hu dung va hu dung bien cua mot sinh vien khi i xem ca nhac trong tuan
Q (so buoi xem ca nhac/tuan) 0 1 2 3 4 5 6 7 TU (vhd) MU (vhd)

8 14 18 20 20 18 14

8 6 4 2 0 -2 -4

Tu

25 20
18 20 20 18 14

15 10
8

14

5 0 0
0

8 Q

Tren o th MU chnh la o doc cua TU

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin


H u d ng bin

MUX =

(TUX (QX
=

dTU
=

dQX
i trong t ng h u d ng. i trong s l ng hng ha X

V i:

MUx l h u d ng bin. TUx s thay Qx S thay

Trng hp tieu dung 2 (hay nhieu) loai hang hoa, tong li ch uc cho di dang ham so : TU = f(X,Y) th hu dung bien MU c tnh nh sau dTU : MUx = ----------dQx Hay: . MUx = (TU)x

dTU MUy = ----------dQy Hay: . MUy = (TU)y

BT1: Gia s tong li ch cua 1 NTD A do mua hai hang hoa X va Y c xac nh bi ham sau : TU = X2 + 2.Y. Hay tnh hu dung bien cua viec tieu dung hang hoa X va hang hoa Y.

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin


V du 1: Gia s hu dung cua san pham X co the nh lng c ta co bang sau.
Lng s.p tieu dung (QX) 1 2 3 4 5 6 7 Tong hu dung (TUX) 4 7 9 10 10 9 7 Hu dung bien (MUX) 4 3 2 1 0 -1 -2

Quy luat hu dung bien giam dan: hu dung bien cua mot hang hoa co xu hng giam i khi lng hang hoa o c tieu dung nhieu hn trong mot thi ky nhat nh.

Tux 10 9 7

4 2 1 2 3 4 5 6 7 Qx

Mux 5 4 3 2 1 0
-1 -2

Qx

Y ngha cua quy luat :




Khong nen tieu dung qua nhieu mot mat hang nao o trong ngan han.

3.1 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng thuy t h u d ng H u d ng, t ng h u d ng v h u d ng bin


Khi MU > 0 th TU tang Khi MU < 0 th TU giam Khi MU = 0 th TU at cc ai (TU max) Ly thuyet ve hu dung cho ta y niem ve s la chon. ng trc nhieu hang hoa ngi tieu dung se la chon phoi hp tieu dung sao cho at mc tong hu dung (TU) cao nhat co the.

Hu dung bien va ng cau




Ta co the ly giai tai sao ung cau ve 1 hang hoa lai doc xuong da vao quy luat hu dung bien giam dan. - Hu dung bien cua viec tieu dung hang hoa (DV) cang ln th NTD san sang tra gia cao hn. Nh vay gia san sang mua bieu th hu dung bien cua hang hoa 1 mc tieu dung nhat nh. - KHi lng tieu dung tang len, theo o hu dung bien se giam dan. Do vay, ng cau co dang doc xuong t trai sang phai.

MU

PB
CS

A
D = MU

P0 Q

Thang d tieu dung (CS)




- KN : la phan chenh lech gia li ch bien MU nhan c t viec tieu dung them 1 n v san pham va gia thc te ma NTD phai tra khi mua n v san pham o, tc la chenh lech gia gia ma NTD san sang mua va gia th trng. - Tong thang d tieu dung la tong hp tat ca cac khoan chenh lech o va c bieu th bang dien tch hnh tam giac BPoA, tc la phan dien tch nam di ng cau va tren ng gia.

VD2 : Mot NTD muon thoa man nhu cau nghe nhac bang cach mua ve xem ca nhac trong 1 tuan. Gia mot ve la 14$. Hu dung bien nhan uc khi mua them 1 ve uc cho trong bang sau : Hay cho biet NTD se quyet nh mua bao nhieu ve va tnh tong thang d tieu dung cua ngi nay.

So ve Th 1 Th 2 Th 3 Th 4 Th 5 Th 6 Th 7

MU 20 19 18 17 16 15 14

 

NTD se mua 6 chiec ve. Tong TDTD : (20-14) + (19-14) + (1814) + (17-14) + (16-14) + (15-14) = 21$.

La chon tieu dung toi u tiep can t ly thuyet hu dung


-

Muc ch la chon hang : at s thoa man toi a (hu dung toi a). Cac yeu to rang buoc : s thch, thu nhap, gia ca va phai chap nhan 1 chi ph c hoi v viec mua hang hoa nay ong thi se giam c hoi mua cac hang hoakhac.

p 7 ng dng chi mua X v Y. v n t ra l Mai c n mua bao nhiu ng cho X, bao nhiu ng cho Y t ng m c th a mn l t i a. Bi t r ng s thch c a Mai i v i 2 SP c cho nh b ng sau :
X( 1 2 3 4 5 ng) MUX ( vhd) 40 36 32 28 24 Y( 1 2 3 4 5 ng) MUY ( vhd) 30 29 28 27 25

VD : Mai c thu nh

ng th nh t

MUX = 40 vhd MUY = 30 vhd

Chi cho x1

     

Ti p t c, n u ng th 2 chi cho X s mang l i 36 vhd, chi cho Y s mang l i 30 vhd. Do , Mai s chi ng th 2 cho X2. So snh nh ng ng chi tiu ti p theo ta th y : + ng th 3 chi tiu cho x3 + ng th 4 chi tiu cho y1 + ng th 5 chi tiu cho y2 + ng th 6 chi tiu cho x4 + ng th 7 chi tiu cho y3

Nh v y t th a mn t i a khi chi tiu 7 ng, Mai s chi 4 ng cho SP X v 3 ng cho SP Y. t i s l ng SP ny th Mux = Muy = 28 vhd. Tumax = Tux 4 + Tuy 3 = 223 vhd.
Nguyn t c t i u ha h u d ng : NTD s mua s l ng cc SP sao cho h u d ng bin tnh trn 1 n v ti n t cu i cng c a cc SP mua c ph i b ng nhau : Mux = Muy =v X + Y =I

Khi X v Y c tnh b ng n v hi n v t v i n gi l Px v Py th cng th c trn c vi t l i : Mux = Muy v X.Px + Y.Py = I Px Py

ieu kien e toi a hoa tong li ch la : h u d ng bin tnh trn 1 n v ti n t cu i cng c a cc SP mua c ph i b ng nhau :  MUx = MUy = MUz = = MU Px Py Pz P V : X.Px + Y.Py + Z.Pz += I


BT2 : Mot NTD s dung het so tien 240$ e mua 2 hang hoa X va Y vi gia : Px = 30$, Py = 25$, tong hu dung thu uc khi tieu dung cac hang hoa uc tong hp bang : Hay cho biet NTD se mua bao nhieu X va Bao nhieu Y e tong li ch la cao nhat?

So X, Y

TU TUx 48 90 126 156 180 198 210

TUy

50

96

138 176 210 240 266

X 1 2 3 4 5 6 7

TUX 48 90 126 156 180 198 210

MUX 48 42 36 30 24 18 12

MUX /PX 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4

Y 1 2 3 4 5 6 7

TUY 50 96 138 176 210 240 266

MUY 50 46 42 38 34 30 26

MUy /Py 2,00 1,84 1,68 1,52 1,36 1,20 1,04

    

e la chon hang hoa tieu dung toi u, ta s dung nguyen tac : MUX = MUY PX PY Va ta nhan thay MUX = MUY = 1,2 PX PY Do o, tap hp hang hoa tieu dung la : 3 X va 6Y TUmax = 126 + 240 = 366

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.1 Mot so gia thiet

th

NTD thch A h n B

NTD c kh n ng so snh S thch c tnh hon ch nh

i v i hng ha t t

NTD thch B h n C NTD thch A h n C

Lun thch nhi u hng ha h n

S thch c tnh b cc u

S p x p cc k t h p tiu dng
Quan ao
(n v tnh theo tuan)

50

B H A E

Ngi tieu dung a thch tui hang A hn cac tui hang nam o mau xanh. Trong khi o, cac tui hang nam o mau hong lai c a thch hn tui hang A.

40 30 20 10 10

20

30

40

Thc pham (n v tnh theo tua

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.2 ng ng ch

th

ng ng ch ( cn g i l ng bng quan) l ng t p h p cc ph i h p khc nhau gi a hai hay nhi u s n ph m cng mang l i m t m c th a mn cho ng i tiu dng.

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.2 ng ng ch


M t ng i c thu nh p I s dng mua hai hng ha l X v Y xem xt s ph i h p l a ch n gi a hai s n ph m trn.
Tui hang A B C D E F n v thc pham 30 40 50 60 30 50 n v quan ao 70 40 20 10 40 40
Quan ao

th

Cac mc thoa man khac nhau T thap en cao

7 0

TU 1000 1000 1000 1000 700 1200

4 0 2 0 1 0 0

F C D U U U
2 1 3

3 0

4 5 0 0

6 0

Thuc pham

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng th 3.2.2 ng bng quan & t l thay th bin
ac i m: 1>Cac ung bang quan cao hn uc a thch hn, ngha la mc hu dung cao hn. 2>Doc xuong ve ben phai, ieu nay phan anh s anh oi gia cac san pham ma ngi tieu dung s dung, e tong hu dung khong oi. 3> Cac ng bng quan khong cat nhau.
Y Cac mc thoa man khac nhau T thap en cao

7 0

4 0 2 0 1 0 0

B C D U 3 0 4 5 0 0 6 0 X1 U U
2 3

Ty le thay the bien : la ty le cho biet can phai anh oi bao nhieu n v hang hoa nay e co them 1 n v hang hoa kia ma ko lam thay oi mc li ch at uc.
MRSxy = d c

MRSXY

T l thay th bin cua X cho Y: l s l ng s n ph m Y gi m xu ng tiu dng thm m t n v s n ph m X nh m m b o m c th a mn khng i

T l thay th bin chnh l d cc a ng bng quan

(Y/ (X

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.2 ng ng ch

th

MRSXY

= _

MUX
=

(Y (X
T l thay th bin chnh l t s h u d ng bin c a hai s n ph m

MUY

H s gc - T l thay th bin c a ng bng quan


Y 14 MRS = 6 8 A 1

4 3 0 2 3

MRS = 1 1 6 7

B Indifference curve X

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.2 ng ng ch

th

DANG AC BIET CUA NG ANG CH


Y Y

X
X va Y thay the hoan hao

X
X va Y bo sung hoan hao

DANG AC BIET CUA NG ANG CH * Thay the Nc hoan hao trai cay (Perfect (ly) 4 Hang thay substitutes) the hoan Hai hang 3 hao hoa c goi la thay 2 the hoan hao khi ty 1 le thay the bien cua Nc cam mot hang 2 3 4 0 1 (Ly) hoa nay oi vi

DANG AC BIET CUA NG ANG CH Thay the bo Giay trai sung (Bo sung 4 hoan hao Perfect 3 comlements)  Hai hang hoa c goi 2 la thay the bo sung khi 1 cac ng bang quan thay Hang 0 1 2 3 4 Giay phai co dang bo sung the vuong goc.

3.2 Gi i thch cn b ng tiu dng b ng 3.2.3 ng ngn sch


Lon Pepsi (y) S bnh Pizzas(x) Chi tiu cho Pepsi Chi tiu cho Pizza

th
T ng Chi tiu

0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500

100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

$0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1,000

$1,000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0

$1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000 1,000

3.2 .3

ng ngn sch Gi i h n ngn sch c a ng

i tiu dng

Y- - Pepsi B 500

(I/ Py)

250

Gi i h n ngn sch c a ng
Tiu dng A 100 (I/ Px)

50

X (banh)

3.2. 3

ng ngn sch Khi ni m v ph ng trnh.


KHI Ni M

PH NG TRNH

ng ngn sch l t p h p cc ph i h p khc nhau gi a cac s n ph m m ng i tiu dng c th mua c cng v i m c thu nh p v gi c cc s n ph m cho.

X.PX + Y.PY = I
I PX PY

Y=

PY

.X

3.2.3

ng ngn sch c i m
Y

- ng ngan sach la ng doc xuong ve ben phai - o doc cua ng ngan sach PX / PY l ty le ma tai o th trng san sang anh oi san pham nay e co c

I/Py

N 0 I/Px X

TgE = 

PX PY

3.2.3

ng ngn sch S d ch chuy n c a

ng ngn sch

Y I /PY

Y I /PY

I /PX

I /PX

Thu nh p t ng ng ngn sch d ch chuy n sang ph i v ng c l i (v i Px, Py khng i)

Khi gi m t s n ph m thay i s lm ng ngn sch d ch chuy n quay v ho c ti n ra xa g c t a trn m t tr c.

Nguyen tac la chon cua ngi tieu dung


S la chon tui hang phai thoa man hai ieu kien: -Mot la, tui hang o phai nam tren ng ngan sach -Hai la, tui hang hoa mang lai s thoa man toi a phai la to hp cac hang hoa va dch vu uc NTD a thch nhat. =>Nh vay, iem ma NTD la chon phai la iem nam tren ung ngan sach cua m nh va ung bang quan cao nhat co the uc.

ieu kien phoi hp tieu dung toi u

-MUx/MUy = -Px /Py


Px.X + Py.Y = I

Tai iem tieu dung toi o doc cua hai ng Y bang nhau va ngan sach uc I/PY dung het nen :
Y

yB yM yK
X

y y
A

N U1

U2

U3

I/PX

3.3 Gi i thch s hnh thnh ng c u c nhn


NTD c thu nh p I dng mua 2 s n ph m X v Y, ta c i m ph i h p ban u l E1.  Khi gi SP X gi m, thu nh p v gi SP Y khng i, ta c i m ph i h p t i u m i E2.  I/P Y
Y1

ng c u b ng

th

ng tieu dung theo gia ca : PCC


PCC E E
2

Y1 Y2 Px P1 P2

y
X1

y
I/P X2 X1 X I/PX2

y
X1

y
X2

3.3 Gi i thch s hnh thnh ng c u th tr ng

ng c u b ng

th

Cau th trng la tong hp cau cua cac ca nhan (theo bieu, theo ham hoac theo ng)

3.4

ng tiu dng theo gi c v ng tiu dng theo thu nh p ng tiu


I/P Y
Y1

dng theo gi c l t p h p cc
i m ph i h p t i u gi a hai s n ph m khi gi 1 s n ph m thay nh p khng i). i (thu i, P P1 P2 Y1 Y2 E

ng tieu dung theo gia ca : PCC


PCC E
2

y
X1

y
I/P X2 X1 X I/PX2

y
X1

y
X2

gia SP cn l i ko

3.4

ng tiu dng theo gi c v ng tiu dng theo thu nh p ng tiu


Y ICC

dng theo thu nh p l t p h p


cc i m ph i h p t i u gi a hai s n ph m khi thu nh p thay khng i, gia cac SP i. I2 I1

y E1

E2 U2 U1

X1 X2

y y
X1 X2 X

Tnh huong


Mot ngi tieu dung co ham tong thoa dung khi tieu dung hai hang hoa x va y nh sau: TU = (2X+1)Y. Cho biet Px = Py = 2$ va I = 200$


 

a. Xac nh s phoi hp e toi u hoa tieu dung. b. Tnh tong thoa dung toi a. c. Khi gia ca hang hoa y la Py = 4$. Tm s phoi hp toi u mi. D. Gi s thu nh p c a NTD t ng ln l 400$. Hy xc nh s l ng X v Y m ng i ny ph i mua t c t ng h u d ng l cao nh t.

Bai tap


Trung bnh thu nhap cua mot ngi 36.000/ngay va chi tieu cho 3 loai san pham A, B, C vi:
pa = pb = pc = 3.000/sp. S thch cua ngi tieu dung c the hien qua bang sau:

TUa So van dung lng San pham 75 1 147 2 207 3 4 252 5 289 6 310 7 320
56

TUb TUc

68 118 155 180 195 205 209

62 116 164 201 234 259 269

Bai tap van dung

1.

e toi a hoa hu dung, NTD ket hp 3 hang hoa tren nh the nao? Tnh TU?

2.

Thu nhap nh cu nhng pb = 6.000/sp. Xac nh s ket hp mi? TNH TU?

3.

Ve ng cau ca nhan san pham B

   

Hm l i ch c a Mai l : TU = (Y + 1)(X + 2). Trong : X v Y l 2 hng ha th t b v bnh m. A. v ng bng quan c a Mai v i m c l i ch l 36 B. Gi s gi c a m i hng ha l 1$, thu nh p c a Mai d ng chi tiu 2 hng ha trn l 11$. Hy v ng ngn sch c a Mai. C c t c m c l i ch l 36 v i thu nh p hi n c c a mnh khng? C. tm t h p 2 HH X v Y m Mai s l a ch n t i a ha l i ch c a mnh.

K T THC CH

NG 3

Gv: Ths. Huynh th Cam tu