You are on page 1of 7

THIẾT KẾ ỨNG DỤNG THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN MỨC NGẮN THAY THẾ CÁC TỦ BẢNG ĐIỆN TRUYỀN THỐNG

CHO CÁC TRẠM TRUNG ÁP 35/22kV
THE DESIGN AND APPLICATION OF BAY CONTROL UNIT TO REPLACE THE CONVENTIONAL PROTECTION & CONTROL PANELS OF THE 35/22KV MEDIUM VOLTAGE SUBSTATIONS
LÊ KIM HÙNG Đại học Đà Nẵng THẠCH LỄ KHIÊM ABB

TÓM TẮT Trên cơ sở các thiết bị điều khiển mức ngăn BCU (Bay control unit), bài báo ứng dụng các thiết bị này để thiết kế tích hợp cho các ngăn lộ các trạm trung áp nhằm mục đích đơn giản các tủ bảng điện truyền thống, dễ dàng kết nối SCADA hệ thống điện. ABSTRACT Based on the bay control unit devices, the paper presents the application of these devices to the design of the integrated medium voltage substations to simplify and replace the conventional protection control panels, and easily connec them to SCADA substation automation system.

1.

Đặt vấn đề Cùng với sự tiến bộ của khoa học, các thiết bị kỹ thuật số ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hệ thống điện Việt Nam. Tại các trạm biến áp cao thế, các thiết bị bảo vệ tích hợp được sử dụng ngày càng nhiều. Bên cạnh những tích chất ưu việt về kỹ thuật như độ tin cậy, phân tích sự cố, giảm thiểu số lượng tủ bảng điện và giảm chi phí kiểm tra định kỳ; các thiết bị tích hợp này còn có thể kết nối qua các mạng thông tin nhằm phục vụ các giải pháp SCADA. Tuy nhiên với các hệ thống trạm trung áp, việc thay thế các thiết bị tích hợp còn có nhiều hạn chế như: - Vốn đầu tư thay thế; - Chưa có kế hoạch kết nối SCADA; - Số lượng tủ bảng giảm không đáng kể; - Giá thành thiết bị bảo vệ kỹ thuật số cao. Do vậy hiện nay, các tủ bảng điện các trạm trung áp còn phức tạp, bao gồm: rơle bảo vệ (cơ khí hoặc số), các khoá điều khiển đóng cắt, chỉ thị vị trí, sơ đồ vận hành, các đồng hồ đo lường, đèn tín hiệu đối tượng đóng cắt và bộ tín hiệu báo động... làm cho số lượng tủ bảng điện không thay đổi nhiều (trung bình 2 ngăn lộ được thiết kế 1 tủ bảng điện) Nguyên nhân xảy ra các hạn chế trên là do thiết kế truyền thống về chức năng bảo vệ, đo lường, điều khiển và tín hiệu không thay đổi nhiều ( chỉ thay thế bằng rơle bảo vệ kỹ thuật số ) trong khi rơle bảo vệ chính cho các xuất tuyến trung thế chỉ là các chức năng quá dòng điện, còn các chức năng điều khiển, tín hiệu, đo lường không có gì thay đổi.

đảm bảo hiệu quả kỹ thuật và kinh tế của trạm.Chức năng bảo vệ dòng điện xung kích máy Hình 2. điều khiển và tín hiệu thay thế các thiết kế truyền thống cồng kềnh. 27/59. Thiết bị tích hợp và kết nối thông tin điều khiển Một thiết bị tích hợp được có thể được gọi là thiết bị đầu cuối IED (Intelligent Eletronic Device) hoặc đơn vị điều khiển mức ngăn BCU điển hình như ở hình 2 và 3.Có thể điều khiển 05 dao cách ly + chỉ thị vị trí / 1ngăn . Chức năng điều khiển: .Xuất phát từ hạn chế nói trên.04 khoá dạng chuyển mạch ON/OFF cho các chức năng như đóng lặp lại ON/OFF. 3. f . Đối tượng và phạm vi ứng dụng Đối tượng củaấn đề nghiên cứu là ứng dụng các thiết bị tích hợp vào các trạm trung gian trung áp 35kV. điện áp 3 pha.Chức năng bảo vệ hư hỏng cầu chì . đo lường.1. Tính khả thi của ứng dụng này là các trạm trung áp có chức năng năng bảo vệ đơn giản. .Chức năng quá nhiệt . đáp ứng yêu cầu hiệu quả kinh tế đưa vào ứng dụng thay thế các tủ bảng ở các trạm trung áp. 2. Chức năng đo lường: . Đây là điều kiện thuận lợi ứng dụng các thiết bị tích hợp để thiết kế bảo vệ điều khiển thay thế cho các thiết kế truyền thống.50 /51. Io. các xuất tuyến chỉ bảo vệ bằng rơle bảo vệ quá dòng điện trong khi vấn đề điều khiển vận hành lại có khuynh hướng thay thế bằng giải pháp không người trực và kết nối SCADA. Mặt trước SEL-451 Đo lường Bảo vệ a.Có thể điều khiển 02 máy cắt + chỉ thị vị trí / 1ngăn . Các chức năng cơ bản của thiết bị tích hợp Điều khiển Tín hiệu Hình 3. ứng dụng các thiết bị tích hợp để thiết kế tích hợp bảo vệ. reset LOCKOUT d. 25/79. Mặt trước của BCU-REF biến áp b. Chức năng bảo vệ: . 50/51N.Đo lường dòng điện 3 pha. 3. Q.Ngoài ra BCU cũng có thể đo lường điện năng bằng tín hiệu xung c. Chức năng tín hiệu: . 22kV có thiết bị đóng ngắt đặt ngoài trời. không cần thiết nhằm giảm thiểu số lượng tủ bảng điện. P.Có thể điều khiển 08 dao nối đất + chỉ thị vị trí / 1ngăn . Uo.

DN§ Q9 Cắt DCL Q1 Các tín hiệu báo động khác như SF6 máy cắt. Ưu điểm sử dụng BCU cho điều khiển thiết bị là có thể tích . giám sát hư hỏng mạch cuộn cắt.P. chỉ thị vị trí và các tín hiệu đo lường 3.Chức năng giám sát. pha-đất Bảo vệ quá / kém áp pha và quá áp chạm đất Uo Chức năng đo lường U... Sơ đồ thiết kế BCU cho một ngăn lộ b. trong đó: a. hiện thị các đối tượng điều khiển.. dòng điện đấu nối vào rơle dùng cho: Bảo vệ quá dòng pha .08 . Hình 4..12 đèn LED chỉ thị các tín hiệu cảnh báo hoặc sự cố . MC Q0..pha.. Mô hình thiết kế cơ bản cho một mức ngăn Sơ đồ thiết kế của thiết bị tích hợp REF được mô tả hình 4. f. Điều khiển đóng cắt thiết bị đóng ngắt tại BCU hoặc có thể thiết kế khoá đóng cắt ngoài thông qua đầu vào BCU.Có thể vẽ và hiện thị sơ đồ hiện thị ngăn vận hành trên màn hình tinh thể lỏng mặt trước.Q.I.. Biến điện áp. chức năng giám sát lò xo máy cắt.. Chức năng vẽ sơ đồ (mimic): .2. chức năng giám sát áp lực khí máy cắt e. dầu MBA. nhiệt độ. Thanh cái Biến điện áp Cuộn đóng và cắt của máy cắt Biến dòng điện Đóng MC từ khoá ngoài (*) Cắt MC từ khoá ngoài (*) Đóng DCL Q1 Tín hiệu chỉ thị vị trí của DCL Q1.

Ước tính có thể thiết kế 8 BCU cho 8 ngăn lộ cho một tủ bảng điện. Các tiếp điểm phụ của các thiết bị đóng ngắt có thể đấu nối vào BCU để hiện thị các vị trí đóng ngắt trên BCU d.Mạng IEC 61850 Đây là phướng thức được áp dụng để kết nối điều khiển trạm và các mức điều khiển giám sát cao hơn (như điều độ miền). Hình 5a.3.Mạng LON . tín hiệu của một mức ngăn có thể tích hợp trên một BCU. Ngoài ra khi kết nối SCADA với HTĐ. Kết nối thông tin điều khiển trạm và với SCADA Một thiết bị BCU có thể kết nối thông tin qua mạng các kiểu sau: . Mạng IEC 60850-5-103 Hình 5b. 3.hợp các logic đóng cắt (liên động) ngay trong cấu hình BCU mà không cần phải sử dụng mạch liên động ngoài (bằng cáp điều khiển) c. Các tín hiệu khác như áp lực khí SF6 máy cắt. giảm được số lượng đáng kế các vật tư phụ. hư hỏng nguồn điều khiển. Sơ đồ kết nối mạng IEC 61850-8-1 . các thiết bị nối kết phụ trợ đơn giản và không cồng kềnh. điều khiển. đo lường. từ đó số lượng tủ có thể giảm đáng kể.Mạng IEC 60870-5-103 . nhiệt độ và hơi máy biến áp có thể đấu nối vào BCU để báo hiệu trên các đèn LED trên BCU Như vậy với mô hình trên chức năng bảo vệ. Mạng LON Hình 6.

5. thiết kế gồm hai tủ bảng điện thay thế cho 4 ngăn lộ trên. Tuy nhiên các giá trị đo lường trên chỉ sử dụng như là các giá trị vận hành. MVarh được lắp đặt phía trong tủ bảng điện). Ngoài ra còn có các tủ bảo vệ điều khiển cho ngăn lộ 374. Các hạn chế và cách khắc phục của việc ứng dụng BCU thay thế tủ bảng bảo vệ điều khiển truyền thống . . chỉ sử dụng 1 tủ bảng điện cho 4 ngăn lộ trên.473.Về tình trạng hư hỏng bất khả kháng: Điều khiển các thiết bị đóng ngắt được thao tác trên mặt BCU. Theo dự kiến nếu thay thế rơle kỹ thuật số. 472. BCU Emergency switch Hình 7. các thao tác không thực hiện được. 473 và 374 (Hình 7). Sơ đồ đấu dây trạm 35/22kV Nhơn Thạnh Các xuất tuyến được thay thế cải tạo gồm 471.Về đo lường: BCU chỉ có một bộ analog cho mạch dòng điện và điện áp. Các tủ bảng hiện hữu bao gồm: Hai tủ P2 đo lường điều khiển và P5 bảo vệ cho 3 ngăn lộ 471. ảnh hưởng .472. Thiết kế ứng dụng Trạm trung gian 35/22kV Nhơn Thạnh (Quy Nhơn) là trạm trung gian quan trọng của điện lực Bình Định. trong đó bao gồm chỉ có 4 BCUs (Hình 7).4. Trong trường hợp BCU bị hỏng hóc. Hiện trạng đang được Công ty điện lực 3 cho phép cải tạo và thay thế bằng rơle kỹ thuật số nhằm mục đích kết nối với miniSCADA của điện lực thành phố. P. Đây là điều kiện thuận lợi ứng dụng các thiết bị tích hợp để thiết kế bảo vệ điều khiển thay thế cho các thiết kế truyền thống. Mục đích chính để sử dụng cho chức năng bảo vệ. 5. Do vậy giá trị đo lường I.Q sẽ không đảm bảo cấp chính xác 0. Tuy nhiên nếu ứng dụng BCU.5 sử dụng chính cho thiết bị đo lường điện năng (Các công tơ MWh. Thông thường cuộn bảo vệ của biến dòng điện cấp chính xác 5p20 được thiết kế để đấu nối vào BCU. Cuộn dây đo lường cấp chính xác 0. đảm bảo hiệu quả kỹ thuật kinh tế của trạm.

có thể áp dụng cho các đơn vị tư vấn và đơn vị điện lực. Nguồn phụ: Tình trạng chung của các trạm trung gian trung áp là không có nguồn DC từ ăcquy. đảm bảo nhiệt độ và độ ẩm theo yêu cầu nhà chế tạo b. Website: www. Tuy nhiên mạch còi thật sự không cần thiết khi thiết kế cho trạm không người trực. Do vậy nó có ý nghĩa thực tiễn. không đảm bảo tin cậy cho các thiết bị số. Các tủ chỉnh lưu. Biện pháp 2: Sử dụng tủ chỉnh lưu. có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa ra các mô hình hiệu quả kỹ thuật. đảm bảo thời gian cắt khi mất điện tự dùng. ăcquy có điện áp thấp như 48VDC hoặc 24VDC để giảm giá thành. nút giải trừ cho mạch còi. dễ dàng sửa chữa thay thế.abb. ưu điểm UPS là một thiết bị dân dụng. BCU và nguồn đóng cắt thiết bị đều sử dụng điện áp 220VAC). gọi là các khoá "khẩn cấp" (Emergency switch trên hình 7) . Do vậy cần thiết đảm bảo BCU được lắp đặt trong môi trường thông thoáng. Bài báo phát xuất từ mục đích đưa mô hình thiết kế sử dụng các công cụ tích hợp thay thế cho thiết kế truyền thống.Các tình trạng chung: a. Việc giảm giá thành và đảm bảo kỹ thuật sẽ đem lại nhiều tính khả thi để các cơ quan điện lực tiến hành thay thế dần các thiết bị bảo vệ. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ABB Substation Automation. Trong đó sử dụng loại 48VDC có nhiều tính khả thi vì có thể sử dụng nguồn cùng loại với các thiết bị thông tin (trong trường hợp có kết nối SCADA). [2] ABB Power Technologies AB. IED 670 selection guide. Kết luận Việc thiết kế ứng dụng các BCU thay thế các thiết kế tủ bảng điện truyền thống có nhiều ưu điểm trong việc hiện đại hoá các thiết bị điều khiển bảo vệ trạm biến áp trung áp.đến công tác vận hành. Finland. acquy thường có giá thành lớn. BCU có khả năng linh hoạt trong các chức năng bảo vệ. Do vậy cần thiết kế thêm các khoá điều khiển thao tác các thiết bị trực tiếp. điều khiển cơ khí cho các trạm biến áp trung áp. 6. BCU tích hợp tất cả các chức năng của một ngăn lộ (ngoài trừ các điện kế đo lường điện năng). Feeder terminal REF54_ Technical reference manual. Do vậy trong trường hợp không thiết kế tủ chỉnh lưu và acquy 220VDC hoặc 110VDC. . . đặc biệt là hệ thống SCADA. kết nối dễ dàng đến các hệ thống giám sát từ xa khác. Ngoài khả năng tích hợp tất cả các chức năng nên gọn nhẹ và hiệu quả kinh tế. thời gian. Nguồn sử dụng hiện hữu là sử dụng nguồn DC qua các bộ diode thông thường.Về mạch báo động bằng còi: Cần thiết kế thêm rơle trung gian. các cách khắc phục là: Biện pháp 1: Sử dụng nguồn UPS 220VAC (nguồn phụ cho rơle. Nhược điểm là thiết kế phải đảm bảo thời gian tích điện đủ.com/substationautomation. kinh tế ứng dụng thiết bị kỹ thuật số cho các trạm trung gian trung áp. Có thể sử dụng nhiều UPS cùng chủng loại nối song song.

integration and information technology. Protection and Substation automation systems: handling of standardisation. 2006. .[3] De Mesmaeker Ivan-CIGRE. ABB Switzerland.