P. 1
ITALIJANSKI-JEZIK-I

ITALIJANSKI-JEZIK-I

|Views: 59|Likes:
Published by A.k. Swan

More info:

Published by: A.k. Swan on Feb 28, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/28/2012

pdf

text

original

UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

co. Npr. namirnica. quota. već je to .o . palazzo. N. Kada ne želimo palatalizaciju. zucchero. lezione.: carta.pr.pr. disprezzo (palata. cultura (papir. N. Venecija) izgovara se kao “C” .cappa. costa. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. zoccolo (stric. zio. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. x. Kombinacija slova c. kao slovo n. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. šećer. chi – ki =ko). zelo.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. requisito. pr. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. obliquo.u odnosu na naš jezik – nešto između. kao kue. ko. ci izgovara se kao če. quadro. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. Venezia (hvala. mladić. polet. či Prim. između slova C ili G i vokala e . cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. : cemento. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. izvrstan. Takođe.ics. quello quanto. lj i nj za koje se koriste združena slova. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . radi dobijanja određenih glasova (n.pr. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara.g sa vokalima e. ragazza. Kod reči stranog porekla.pr. i ubacujemo nemo H.w-vu doppia. kuo.osim “u”) . pogotovo u grupama kod združenih slova. kua. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. e. čas.a. komarac. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. strina. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. kultura) Ce. š. ku Prim. Izgovara se kratko. .pr. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. dž-đ. cinema (cement. zanzara.cu izgovara se kao ka. u sredini ili na kraju. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. izgovara većinom se kao “c”. N.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. N. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. obala. zia. Ca. . DŽ i Đ. bioskop) 4 . k . pietanza. i . questo. delizioso. devojka. quinto. ragazzo.

sciocco. gje. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. kjo. chiu izgovara se kao kja. kje. scio. prstenasti okov. šo. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. Scena. gie izgovara se kao će . Egitto. inkjostro. kjedere. bacio. ljudi. pa se shodno tome ni ne čuje. chiuso ( kjamare. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. sci izgovara se še. Chiamare. : Genova. gu Prim. ciu izgovara se kao ća. fanciullo (košulja. glup. buđie – laž. Scia. cio. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. Che. Stanche. farmaćie – apoteka/e . đi Prim. mastilo. spiskovi) Ghe.ću Prim. đo.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. elenchi.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. poljubac. Egipat. gu izgovara se kao ga.cie.farmacie . Camicia.Ga. go. ghiu* izgovara se kao gja. pr. -gia.chio. Kod izgovora slogova “ša. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. ghirlanda (prodavnice. gente.farmaćia. Ghiaccio. Mangiare. go. ghiotto (gjaćo. Botteghe. ghio. čilieđe. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . ghi izgovara se kao ge. dete) Gia. alav . inchiostro. šu Prim. zatvoreno) Ghia. asciugamano ( sablja. farmacia . peškir) Sce. Camicie. giovani. auguri (mladić. čestitke) Ge. gju Prim. bugia – bugie . Sciabola. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. chiedere.ćo. vlada. gi izgovara se kao đe. ki Prim. gi Prim. koje se piše ali se ne izgovara. gio. sudija) Cie. ši Prim. takođe. ghiera. šo. gjotto – led. mladi. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. uscire (scena. kjuzo – zvati. girasole (Đenova. ghie. gjo. “I” se izgovora kao “j” Chia. kju Prim. ciliegie (košulje. giu izgovara se kao đa. chie.: ragazzo. governo. (umorne. gjera.đe Prim. chi izgovara se kao ke. giudice (jesti. sciu izgovara se ša. buđia . u množini . suncokret) Cia. đu Prim. pitati.

za razliku od našeg. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. ( naši studenti. koristeći n. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. l’amica Množina I Gli – gli Le . jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. le amiche . neko». Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. scienziato (nauka. naučni. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. i slaže se u rodu i broju sa imenicom.testovi pred nama).le primer: i ragazzi gli studenti . u odnosu na naš. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. jedna. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. scientifico. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. kao već poznate ili tačno određene. l’amico la ragazza. i slovo “i”. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. neka. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”.Prim. (ova knjiga. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Scienze. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. ali nenaglašeno. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. gli amici le ragazze. iako. Testovi su teški ( . Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan.pr. Tako razlikujemo dve vrste člana. je Ž. određeni i neodređeni. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. o kojima smo govorili). Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). L’amico vero è un vero tesoro. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom .

(Taj) Kišobran je crvene boje. Kupila sam (jednu) tašnu. (Ti) Studenti idu na predavanja. (Ta) tašna je od kože. U rečenici. Srela sam (neke) mladiće. Uzela sam sladoled od jagode. Ho uno zio molto simpatico. Srela sam jednog (nekog ) mladića. L’ombrello è di colore rosso. (Taj) Student je italijan. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Lo studente è italiano. Jednina primer: un un ragazzo. Ho trovato una matita. La borsa è di pelle. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Našla sam (neki) kišobran. pa može da se izostavi.samo za jedninu. ili da se koristi partitivni član . Ho visto degli uomini sconosciuti. Ho visto un uomo sconosciuto. Sreo sam (neke) prijateljice. Ho preso un gelato di fragola. un anno uno uno studente ali un amico Una . ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. (Te) devojke su Markove sestre . Upoznala sam nekog stranog studenta. Vedo delle belle ragazze. Ho degli zii molto simpatici. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Ho trovato un ombrello. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Abbiamo incontrato degli studenti. Sreli smo (neke) studente. Ho incontrato delle amiche. un’ una ragazza. Il gelato mi piace molto. Ho incontrato un’amica. u množini kao oblik ne postoji. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Našla sam jednu (neku) olovku. Gli studenti vanno a lezione. Ho conosciuto uno studente straniero. Vidim neke lepe devojke.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Ho trovato delle matite. Primeri: Ho comprato una borsa. degli amici delle delle ragazze.delle amiche 7 . Našla sam (neke) olovke. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član.

pr.pr. / Ja se zovem Marija. ali se u nekim slučajevima izostavlja. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. Doneli su (neke) nove knjige. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. ili da je mi poznajemo. član se upotrebljava: N. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano.Hanno portato dei libri nuovi. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). pr. Mediči. Ho comprato un Dante . 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Il buon Giovanni. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. Io mi chiamo Maria. Mi ha chiamato il Morandi. Srela sam (našu) Mariju. la brava Maria /dobri Đovani. Marco è tuo fratello. Ho incontrato la Maria. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Karavađo je ostavio mnogo slika. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Milano je veliki industrijski 8 . Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Kod ženskih lica. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. I Medici. ispred prezimena se koristi član “la” . Ho ascoltato la Madonna. Najčešće se izostavlja. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. jednu Rafaelovu sliku) . Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Verdi je poznati italijanski kompozitor. (Te) knjige su na italijanskom. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata.pr. Marko je tvoj brat. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. I libri sono in italiano. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Milano è una grande città industriale. N. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. N.

in America. la Toscana. il Po. Toskana. famosa e romantica città di Venezia. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. poznat i romantičan grad Venecija. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. To je doktorov sin. La Specija se nalazi u Liguriji. u Francusku.grad. l'Umbria – Pjemonte. l’Africa – Evropa. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. Vado in Italia. Arno (reke) La Sicilia. Srbija Il Piemonte . Roma è la capitale dell’Italia. On je nastavnik u srednjoj školi. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. kontinenata. 4) Ispred imena planina. Idem u Afriku. in Svizzera. Afrika Il Canadà. Po. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. dok je Kairo glavni grad Egipta. l’Arno – Tibar. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Egli è insegnate di scuola media. Korzika (ostrva) L’Europa. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. Sono stata in Toscana e in Umbria. La bella. Ameriku. Idem u Pjemonte. velikih ostrva. Primeri: Vado in Africa. Rim je glavni grad Italije. la Corsica – Sicilija. La Spezia si trova in Liguria. L'Italia. la Serbia – Kanada. Idem u Italiju. Oni su prijatelji iz Italije. Posetila sam London i Pariz. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Ho visitato Londra e Parigi. Italija. reka. Lep. in Francia. 9 . Vado nel Piemonte. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Švajcarsku. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà.

Danteovo delo. albicocche e uva. Rim. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. In agosto andremo in Italia. Voi siete studenti universitari. Marco arriva giovedì prossimo. Ti si dobar dečko. “Divina commedia”. dok se u množini član izostavlja. Primeri: Roma. arancie. scrittori. capitale dell’Italia. Foscolo. maj. Esse sono brave ragazze . Prvo poglavlje Entrata – Uscita . opera di Dante. pisci . bluza. Mangio volentieri la frutta: mele. In questo negozio ci sono bellissimi abiti.Predgovor. U ovaj restoran često dolaze glumci. ciliege. breskve i grožđe. Capitolo Primo . One su dobre devojke. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. Marko dolazi sledećeg četvrtka. Vi ste studenti. Domenica partiamo al mare. sukanja e majica. 18. u jednini obično stoji neodređeni član.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. U nedelju polazimo na more. camicie. Foskolo. trešnje. prestonica Italije. 10 . “Božanstvena komedija”. 18 maggio. U ovoj radnji ima prelepih haljina.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. gonne e magliette. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. autor “Grobova”. autore dei Sepolcri. narandže. Ako je predikat bliže određen atributom. U avgustu ćemo ići u Italiju. On je student medicine. pittori e musicisti. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. slikari i muzičari. Rado jedem voće: jabuke. Danas je utorak.

restare a casa – ići kući.andare a casa. (Staklena vaza). In quella via abita Giovanna.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Ho dato le borse a queste ragazze. Vetrenjača. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Oni studenti su Italijani. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. Il mulino a vento. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Bio je tužan novembar. Voziti se biciklom. Pametan čovek.lo. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. U onoj ulici stanuje Jovana. Ti ho parlato di questi ragazzi. Dala sam torbe ovim devojkama. Andare in bicicletta. Govorio sam ti o ovim mladićima.lo . Uzeo sam kartu od onog studenta.. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član.) pokazni pridev.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Vaza od stakla . Il vaso di vetro. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa .. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. E' arrivato nel marzo del 2000. Ho preso il biglietto da quello studente. Ova knjiga je veoma interesantna. sastav. Došao je u martu 2000. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Quegli studenti sono italiani. Un uomo d'ingegno .

Vidim polja i šume. Pavle je napisao pisma. Ima (nekoliko) grešaka. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. Ne budi med da se svet ne poliže. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Ci sono degli sbagli. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Došle su i devojke (n. N. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Ci sono sbagli. Sono venute le ragazze. Kupila sam sir i voće. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo.pr. Paolo ha scritto (delle) lettere. (dosl. Kupila sam hleb i voće ( n. Srela sam (neke) drugarice. Kupila sam sir i voće. Pavle je pisao pisma. degli. Ima grešaka. Vedo campi e boschi.pr. hleb koji obično kupujemo i jabuke). može da se koristi partitivni član: del. della. Ko se ponaša kao ovca. Paolo ha scritto le lettere. Ko se nadom hrani. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Popiću malo vina. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Chi si pasce di speranza muore di fame. Ci vuole tempo . Prendo del vino. pr. Ana i Marija). Potrebno je vreme (Treba vremena). Ho incontrato delle amiche. dello. dei. Potrebno je neko (izvesno) vreme.

konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . d) u nekim ustaljenim frazama. Vi pijete previše vina i previše piva. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Ho fretta . Oggi abbiamo due lezioni di italiano. Prendi tre metri di seta bianca. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja .Primeri: Non ho comprato frutta. Non ci sono errori. Nisu mi potrebni saveti. pr.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . Kupi kilogram šećera. kao što su n. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. Danas imamo dva časa italijanskog. Ne pijem vino. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. itd. Nisam kupila voće. Nema grešaka. Imenice se mogu razvrstati na : 1. c) kada su količina broj i mera određeni. Uzmi tri metra bele svile.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut.).žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Non bevo vino. radnje. Non ho bisogno di consigli.

Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. il Vesuvio (imena planina. pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. il cane (pas). Marco. la linguistica (lingvistika). le Alpi.sto il telefono – telefon 14 . la moltitudine (mnoštvo). Catarina.knjiga L'albero. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). Fifi. i Serbi. imena naroda. Pr. tj. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). vulkana). c) imena materija (I nomi di materie). pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. Primeri: I Medici. gli Appennini (planinski venci). koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. 1. la felicità (sreća). Elena. la grandezza (veličina). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). il cambiamento (promena). il libro (knjiga). koji pripadaju istoj vrsti: N. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. la costellazione (sazvežđe). i Francesi. planinske vence. gli Italiani (narodi). Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). il pensiero (misao). i Malavoglia (porodice). one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). imenice koje se odnose na stvari deljive. Paola (lična imena ljudi). porodična imena tj. il concetto.mladić il tavolo . stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). Aldo. N. l’odore (miris) . il sogno. literatura). La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. la sedia ( stolica). u ovu kategoriju spadaju i tzv. una dozzina (tuce). prezimena. MUŠKI i ŽENSKI. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . pr. tj. A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . la parola (reč). tj. geografske lokacije .drvo L'uomo – čovek il ragazzo .označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. l’argento (srebro). il fiume (reka). Fido. la montagna (planina). Rea (imena pasa). il numero (broj). apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea.o: Primeri: Il libro . l’aria (vazduh). il Monte Bianco.

već se za množinu samo menja član. la radio (radio aparat) . Primeri: Il bar . koje su muškog roda . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. čamac la domanda . kao : La mano (ruka).pitanje la visita . Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. la foto (fotografija).kafe-bar Il tram .poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci.a to su imenice ženskog roda).pesnik .tramvaj il film .životinja Il fiore – cvet il giornale . l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .Postoje izuzeci od ovog pravila.novine Il motore – motor il televisore . i ne menjaju oblik u množini.dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . automobile i motocicletta .televizor Il valore . la dinamo (dinamo – motor).vrednost il grembiule . To su po pravilu reči stranog porekla.sistem il diaframma . (La foto.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal. ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .dijafragma il diagramma . reči koje se završavaju na –a.kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa . la moto (motor). Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik. tj. tj.monarh il sistema .dilema Il telegramma – telegram il monarca . l'auto (automobil). a muškog su roda. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . Il profeta – prorok.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda.

zid la neve .gione.razum La regione .navika l'introduzione – uvod la similitudine .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno . Primeri: La stagione .bor Il melo . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .utorak il venerdì – petal il cavatappi .sneg la pace.Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .sličnost la prestazione – usluga la solitudine . -udine su ženskog roda. jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).kruška (stablo) Il noce .ponedeljak il martedì . ten l'azione – akcija l'abitudine .jabuka (stablo) Il pero .vokal la parete . la betulla (breza) b) Imena reka. la quercia (hrast).regija La carnagione – put.vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .sezona La ragione . -zione.mir Imenice koje se završavaju na .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .praksa (Muški rod) il lunedì .

utorak il venerdì .Napulj Serbia . il Belgio (Belgija). D.petak il sabato – subota f) Imena gradova.ponedeljak il martedì .kesten la noce . la Drava (Drava) la Senna (Sena). le Alpi (Alpi).o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 .Sicilija la Lombardia . februar (l') aprile . zanimanja itd. il Piemonte (Pijemont). ostrva.narandža la castagna .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo). il Perù (Peru). il dattero – urma (plod.Srbija Parigi – Pariz l’Italia . le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). pokrajina.april (il) dicembre . kao i u našem. ili životinje) imaju često dva oblika.Italija la Sicilia . koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. il Brasile (Brazil). il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità .decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia .januar (il) febbraio . stablo). il fico – smokva (plod i stablo) . il Canadà (Kanada).orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . a) Imenice na . za muški i za ženski rod.

ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. u našem smislu. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .signora gospodin . kuća 2. je sledeće: Jednina 1.učiteljica sin .devojčica mladić .dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. kuću 5.gazdarica Cameriere . ujak) – strina (tetka. kući 4. kuće (iz kuće) 3. kućo 6.Emilija učitelj .devojka stric (teča.essa.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .kćer dečak .studentessa Dottore .gospođa Padrone – padrona gazda . tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. Primeri: Studente . u kući 7. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . Menjanje imenice po padežima. sa kućom Množina 1. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . sem što može da bude u jednini ili množini.

all’interno. 5.gli) Jednina 1. 7. 4. 3. 4. 5. 8. nell’armadio. 6. 4. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 19 . 3. 3. dell’amica. i . 5. 7.lo. 7. 2. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. con l’aereo itd. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 2. 2. 6. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. 4. 3. 4. 6. all’amico. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . pr. dell’uomo. 6. 6. 5.2. 5. 7. 3. 7.

Sulle montagne c’è molta neve.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . označava pripadnost. od. za N. N.pr. Na planinama ima mnogo snega. – Knjiga je na stolu. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. pr.odgovara predlozima kod.odgovara genitivu.U kancelariji sam. Sono in ufficio . ili gde. Questo libro è per te. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. pr.Idem u Rim. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . koga –čega . ili odgovara na pitanje čije. na .odgovara dativu.pr. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . IN . con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. autom) SU odgovora predlogu na. TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL .Markova knjiga A . Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . pr. il libro di Marco.pr. Vado da Marco – Idem kod Marka. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. a koristi se i uz glagole kretanja N. do .odgovara predlogu za . pr. da (namensko) N. N. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N.odgovara predlogu u . Il libro è sul tavolo. Ova knjiga je za tebe. Vado in Italia – Idem u Italiju. iz. PER . ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N.

b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi.). La nostra casa è grande. nostre vostri. tua Suo. bello. tuo. vostro. con il ragazzo. Brojni pridevi (aggettivi numerali) .vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. buono. Il nostro paese è molto bello. mio.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom.questo. nostra Vostro. La tua ragazza è simpatica. grande. gentile. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. quello. Jednina Mio. brutto. Il tuo ragazzo è simpatico. e) neodređene zamenice i pridevi 3. Retko.pr. Il suo lavoro è interessante. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. La mia amica è italiana. n. tako da ostaju odvojeno. mie tuoi. položaj. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. 2. To je najbrojnija kategorija prideva. cattivo. c) pokazne zamenice i pridevi. 21 Množina miei. con le amiche itd. per le sorelle itd. Per gli studenti. parecchio. qualunque). quale . može da se naiđe na “Pel” = per il N. mia Tuo. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. tue suoi . PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. quanto . PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. sue nostri. rosso. vostre loro . itd. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. sua Nostro. Ho visto la sua fotografia.pr. osim sa il – i. d) upitne zamenice i pridevi. alto.pr.

. S.. ispred prisvojne zamenice u jednini. brat. M. di. N.. Il loro appartamento è piccolo. e mio nonno dorme. mogu da se završavaju na O. ne koristi se član. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. Tuo figlio studia ingegneria. Bello.. Najmanje vredna. I tuoi libri sono interessanti. Giovanni è meno bello di C.. Ha portato le sue poesie. è il meno bello.. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello.. pr. kćer. tetka (ujna.. I miei genitori vivono a Belgrado. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a.... Marina è più brava di Lucia. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. Sono venute con le loro macchine. G. Je manje vredna od M. u množini na I. Potete venire con i vostri ragazzi.. otac. Je najlepši Marina è la più brava. Le mie amiche sono belle.Il vostro pranzo è pronto. mentre mia figlia studia lettere . A u jednini. Primer: Carlo è il più bello. vrednija od L.. E u množini (za muški i ženski rod).. bella belli.. Lucia è meno btava di M. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. L. E’ venuto con i suoi amici. deda.. M. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. strina). La loro stanza è ordinata.. kao i imenice. Kada pominjemo najbliže rođake. issimi /e 22 ... belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Pridevi. bella Komparativ più . Siete invitati con le vostre fidanzate. To se odnosi na rođake kao što su : majka. Silvia è la meno brava.. Le tue idee sono creative. Je bolja... Karlo je LEPŠI od G.. G. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. teča (ujna.sestra. Je najbolja.. Je najmanje lep. Hanno dimenticato i loro libri.. C.. stric). G. baka. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. sin. i na I. = naj. suprug.. Manje lep od C. La vostra collega è assente. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . Mia nonna e mia zia sono molto gentili. supruga. meno .

GLAGOLI 23 . Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. M. je veoma elegantna. Marina è meno elegante di Marco. Quelle professoresse sono le meno severe. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. I professori sono gentili. Marco è più elegante di Marina. je veoma simpatičan. M. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Questi professori sono i più severi. Marco è elegantissimo. Marina è elegantissima. manji) il minore (najmlađi. I professori sono severissimi.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. kao što su BUONO. Le professoresse sono gentilissime . veći od) il maggiore (najstariji. I professori sono più severi delle professoresse. Le professoresse sono meno severe dei professori. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. GRANDE . CATTIVO. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. Primeri: Marco è elegante. Marco il più elegante (di tutti).

naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. izgledati). I bambini dormono. kondicional. Prebledela si.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. treće 2. zbivanje.nasmejati. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). pr. svojstvo ili samo postojanje subjekta. drugo. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. Sono rimasto sorpreso. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. Mi pevamo. pr. koji sa dopunom grade imenski predikat. soffia su glagolski predikati. biti imenovan). Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. dormono. N. pr. konjunktiv. javiti . množina 3. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere .obavestiti. Način : a) indikativ. essere nominato ( biti postavljen. Ostao sam iznanađen. diventare (postati). N. U ovim primerima glagoli cantiamo. Postavljen je za direktora. Il vento soffia. N. To su takozvani kopulativni glagoli. Il film sembra interessante. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. Sembri allegra. Predavanje je interesantno.jahati . Deca spavaju. L’Europa è un continente. Noi cantiamo.trebati nešto . Vetar duva. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Broj : jednina . Film deluje interesantno. Postoje i brojni glagoski izrazi. N. poručiti . Lice: prvo. stanje. Sei diventata pallida. E’ stato nominato direttore. imperativ (određeni glagolski način) 24 . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . chiamarsi (zvati se). La lezione è interessante. Evropa je kontinent. pr. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje.

Pročitala sam interesantnu knjigu. Livade se zelene. (Lo temono) Plaše ga se. futur I (prosta vremena) b) perfekt. Ho letto un libro interessante. imperfekt. kao i glagoli kretanja.pr. (Il treno ha attraversato il ponte). Hanno paura di lui. može da se zameni akuzativom. Partiamo tra due ore.neprelazne glagole . particip. Giovanna è arrivata poco fa. pretprošlo složeno vreme II. Jovana je stigla malo pre. pr. 25 . Dalji objekat. Sreli smo njega. Naleteli smo na njega. Aktiv se deli na : .pr. Vreme: a) prezent. (imbattersi – sresti. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. pretprošlo složeno vreme I. N. On je došao juče kod mene. N. aorist.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. Egli è venuto ieri da me. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui.direktno prelazne glagole . gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. pr. Il treno è passato per il ponte. Ci siamo imbattuti in lui. Polazimo za dva sata. N. po pravilu. Kupili smo (neke) knjige. futur egzaktni (složena vremena) 5. Voz je prešao preko mosta. (Sreli smo ga). (Voz je prešao most).indirektno prelazne glagole . I prati verdeggiano. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. Abbiamo comprato dei libri. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni.b) infinitiv.

opaziti. ere. te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. Ja radim u knjižari. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . primetiti nešto .ire Shodno tome. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . odbijemo karakteristične nastavke –are. ire.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . 26 .braniti Lavare – prati Alzare .umivati se Alzarsi – ustati Difendere . N. s tim što se tada menja njihovo značenje. Io lavoro in una libreria. da bismo dobili glagolsku osnovu. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati).sramiti se . koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima . ali može da se koristi i za blisku budućnost.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije.Abbiamo cantato una canzone .braniti se Lavarsi . za građenje raznih vremena. GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). Oggi parto per la Svizzera. Danas putujem za Švajcarsku. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. na koju se dodaju lični nastavci. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. što se u srpskom iskazuje futurom . koji potiču direktno iz latinskog oblika. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). u smislu da su neki glagoli u infinitivu. u sažetoj formi. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. Pr.

N. esse. Io sono a casa. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Primeri: . Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). Sono a casa. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju.. ma essi possono restare. Kod kuće sam. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. pr. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n.lei. sedersi = sesti). dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. sedersi.essa) (noi) (voi) (essi.lei. Mi žurimo. a mama i tata su izašli.. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. njih).essa) si lava . Ja sam kod kuće. ali oni mogu da ostanu. ti se umivaš . te se. Takođe. esso. mamma e papà sono usciti. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. oni se umivaju.pr. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. esso..vas. nas.

loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. Ribadire (ponoviti. rasturiti . disfare – razložiti. CAPIRE finisco . potvrditi) i drugi. soddisfare – ispuniti. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. . dicere) II konj. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. . facere) II konj. Io Tu dico dici . io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. capite finisce. Capire (razumeti). Preferire (više voleti.činiti. preraditi . capisce essi/esse finiscono . capisci voi finite. esse. Primer: io tu Lui/lei FINIRE.Prezent: Finire (završiti). capisco noi fniamo.savladati .(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. bevere) II konj. Primeri . rifare – ponovo uraditi. kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. capiamo finisci. preferirati) Tradire (izdati). zadovoljiti Dare I konj. sopraffare . io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći.

. addurre – izneti. ponere) II konj..sastaviti.ponoviti. ponovo reći . indukovati . tradisci.. pokazati . izneveriti.lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. dedurre – izvesti ( zaključak) . predisporre – preraspodeliti. riprodurre – reprodukovati. – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. preneti. indurre – navesti.ribadire . comporre . supporre – pretpostaviti .. izvući Io traggo Noi traiamo 29 .. introdurre – uvesti. ardisco. deporre – odložiti..) .disdire – otkazati . trasporre – pomeriti. indisporre ..predire –predskazati . ardire . komponovati . . contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). tradisce . apporre – položiti. upoznati . koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco. navesti . .. deponovati . rasporediti . proporre – predložiti ..smanjiti . imporre – nametnuti . transponovati .indire – zakazati .. sottoporre – podneti (na uvid). nagovoriti. sedurre – zavesti . disporre . staviti . ARDIRE – smeti. tradurre – prevesti .oneraspoložiti .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. ridurre .rasporediti . ardisci.

Ja hoću (želim) kafu. . Ona želi da krene (da otputuje). DOVERE (moći. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. protrarre – produžiti. estrarre – izvaditi. sottrarre – oduzeti . Oni žele da gledaju televiziju. Voi dovete andare a casa. 30 .Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io so l’inglese. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. Ja znam da sviram. detrarre – oduzeti . Io so suonare. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. želja ili neki podsticaj. One moraju da se pojave na konkursu. Voi potete andare. Vi morate da idete kući. VOLERE. distrarre – odvući pažnju . Vi možete da idete. contrarre – sklopiti . izvući . ritrarre – naslikati . Esse devono presentarsi al concorso. Tu devi studiare. morati) koji su nepravilni. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. ali se koristi na sličan način. Mi možemo da vozimo auto. Noi possiamo guidare la macchina. Ja mogu da ostanem. astrarre – abstrahovati . Lei vuole partire. Io voglio un caffè. kojim se objašnjava radnja. Ja znam engleski. hteti ili ùeleti . iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba.trarre. Essi vogliono guardare la televisione. Ti moraš da učiš. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare.

s tim što ne postoji oblik za 1. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. Giorgio (tu) . Neka P. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. (noi) studiamo ! 3. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. ne uzme knjige. voi finite ! 3. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). (tu) studia ! 3. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. lui/lei finisca! 1. Ragazzi. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. Paolo (egli) non prenda i libri. Neka M. Io ///// 2. (voi) studiate ! 4. Lei signore 31 . (tu) finisci! 3. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. -ere. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Lui/lei studi ! 1. noi finiamo ! 2. Maria (lei) non scriva il compito. /// 2. lice jednine. (ona) ne piše zadatak. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU.

non dica questo. vadano a casa! Gospodo .(Lei) Signora. izvolite( raskomotite se)! Signore. U množini III lice: Signori (essi). Gospodine nemojte da dođete sutra. prenda il caffe’! Gospodine. si accomodi ! Gospođo. si siedano! Gospođe. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). non venga domani. sedite! 32 . uzmite kafu! Signora (Lei). idite kući! Signore (esse). venga. dođite.

33 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->