Hollanda daki Yakma Tesisi (GAVI-VAM WIJSTER

)
Prof. Dr. Ertugrul ERDIN

Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Cevre Mühendisligi Bölümü Eylü Fakü 3160 BUCA- IZMIR TURKIYE BUCA0090.232. 4127120; Fax: 0090.232. 3887864; 0090.232. 4531143 E-Mail: eerdin@deu.edu.tr; eerdin@deu.edu.tr; ertugrul.erdin@deu.edu.tr;eerdin@izmir.eng.deu.edu.tr ;erdin@itu104.ut.tu-berlin.de ;erdin@itu104.ut.tuWEB : http://web.deu.edu.tr/erdin http://web.deu.edu.tr/erdin

.

.

fırının yapısı aynı yönde akım . 3 hat halinde ve her hat için besleme debisi ise 3x 40 ton/h.180 mm. 40 mm den küçük olanlar inert ve organik karışımı deponiye. Eylül 1997 e kadar da garanti süresi vardı. Tesisin boyutlandırılması için esas alınan çöp analizinin değerleri tablo da verilmiştir.14000 kJ/kg ortalama 12 MJ/kg. Ø yakma sistemi karşı akım ızgara sistemi . Tesisin ana işlem kısımları ise : katı atık hazırlama üniteleri ( eleme. destek ateşleme 3x2. atığın ısıl değeri 9000 . Ø Ø . parçalama. elde edilen yakıt frarksiyonu 40 . 1 temmuz 1993 de temeli atılmış ve 3 yılda da tamamlanmıştır. homojenleştirme). 3x 18-24 ton/h beslemeli .Hollanda GAVI-VAM WIJSTER Yakma Tesisi 735 000 ton/yıl kapasiteli bir yakma tesisidir. 22 nisan 1996 da da faaliyete geçmişti.

8 bar: fazla buharın basıncı 0. bez filtre. atıkgaz sıcaklığı da 210 derece. : duman gazı debisi : 3x 124 500 m 3 /h enerji eldesi: sistemin tümü: jeneratörlü kondenzasyon türbinleri.5 ton/h. besleme suyu sıcaklığı 150 derece. alınan buharın basıncı 17/7/0. atık gaz arıtılması: toplam sistem : elektrofiltre. iki kademeli oksidasyon katalizatörü. iki kademeli yıkama. yatay emişli kazan .5 MVA . buhar miktarı 3x69. .0 bar: alınan buhar miktarı 55 kg/saniye. püskürtmeli kurutucu .4 kg/kWh: buhar basıncı 2. 095 bar: jenartaör verimi 67.Ø Ø Ø Ø Ø Buhar özellikleri : kazan tasarımı. sıcak buhar basıncı 44 bar. enstelasyon verimi 54. sıcak buhar sıcaklığı 405 derece.0 MW spesifik buhar tüketimi 4.

0 0.3 3.Evsel çöplerin fraksiyonu (Hollanda da ) Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Tablo : Evsel çöplerin fraksiyonu (Hollanda da ) çöplerin Bileşenleri önişlem öncesi işelem sonrası 40 mm den küçük Bileş niş sonrası küçük % % % organik 34.3 taşlar 5.0 0.9 4.7 kağıt/karton 19.6 2.6 taş ahşaplar 5.6 0.0 9.8 1.9 2.8 3.0 selüloz 2.9 43.5 0.5 0.8 0.0 ahş tetrapak 1.3 cam 3.9 0.0 diğerleri 2.2 demir 2.9 0.4 kağıt/karton plastik folyeler 4.0 2.4 1.2 3.4 2.0 sert plastik 3.9 0.8 18.3 8.3 0.1 tekstil 3.0 .6 25.3 diğ 100.6 5.5 0.0 selü kum/toprak 9.0 54.6 0.5 0.1 0.1 hurda % 2.0 3.7 0.2 2.5 demir olmayan metaller 0.

150 derece olarak gelen besleme suyu sonra 405 derece sıcak su buharı oluşturmaktdır. 139 yerleşim yerinden 3 milyon nufusa hizmet vermektedir. Ø . Büyükler değirmene gitmekte parçalandıktan sonra da YDKA (yakıta dönüştürülmüş katı atık) bunkerine gitmektedir. Ø 45 m 3 lük kamyonlarla gelmekte ve 32 000 m 3 hacmi olana bunkerlere boşaltılmaktadır. Bu bunkerde de 9.5 m 3 veya 15 ton kapasiteli ahtopot viçler tarafından yanma odalarına /fırına) beslemeler yapılmaktadır. Toplam alan 150 ha dır. Nihai yakma 850 derece de 2 sn olarak gerçekleşmektedir.Tesisin boyu 400 m eni ise 100 m dir. 180 den büyük ve 40 dan küçükler ayrılmaktadır. KAIM de kompost tesisi ve deponi de vardır. 40-180 mm fraksiyonu. 850 milyon DM mal olmuştur. Hamçöp ahtapot vinçleri ile ayıklama tamburuna verilmektedir. Her bir ahtapotun kapasitesi 18 ton veya 11 m 3 tür. 3-5 gün gibi bir tamponlama görevi üstlenmektedir. 3x 40 ton/h besleme yapılmaktadır. Izgaralı yanma odasında yakılmaktadır.

Sonra diğerleri arka arkaya devreye geşmeketdir.Ön yıkama da HCl. . Atıkgazın sıcaklığı bu ara 170 e düşürülmektedir.Ø Gaz kontrol ünitelerinin ilk elemanı elektrofiltredir. Kireç kaymağı ile püskürtüldüğünde alçı taşı elde edilmektedir. HF elimine edilmekte ana yıkama da ise SO2 elimine edilmektedir.

Az çöp alınması ya da çöpün bileşimin iyileşmesi durumda ki bu az çöp alınacak demektir. Yılda 735 000 ton çöpten elde edilecek girdiler de işletme masraflarını karşılayacak şekilde planlamıştır. BU ham çöpün %55 YDKA olursa bu da 430 000 ton/yıl yakma ünitesine gelen hammadde demektir. Girdiler işletme masrafını karşılamaya yetmemektedir. .Ø VAM işletmekte ve tesise gelen katı atıklardan da 180 DM/ton almaktadır.

Bu da işletmenin iflası demektir. 12 000 kJ/kg boyutlandırılmış olan bir tesisi çöpün ısıl değerini iyileşmesi sonucunda bu değerini 14 000 kJ/kg veya daha fazla olması halinde eşitliği sağlamak için katı atık miktarının azalması gerekmektedir.Ø Kütle debisi x ısıl değeri-= MW/h verdiğine göre . .

Bir Örnek : Yakma Kazanları ve Verimi Ø Ø Ø Ø Ø Ø Kağıt Sanayiinde Akışkan Yataklı Yakma Tesisleri Bu akışkan yataklı yakma tesisleri uygulamasındaki amaç.Üretim sırasında oluşan artıkların bertarafı ve aynı zamanda buhar elde edilmesi . bu sırada içerdiği enerjinin değerlendirilmesini. kağıt sanayiinde oluşan her türlü artıkların yakılmasını. hurda kağıt ve üretim artıkları yakılmaktadır. .Sıkı olan emisyon sınır değerlerine uyumu sağlamak Bu tesisde ağaç kabuğu. ve emisyon sınır değerlerine uyulmasını sağlamaktır. .Birincil enerjiden tasarruf .

balmumu ve kül bulunmaktadır. . Kül miktarı %2-5 arasındadır.Ø Ø Ø Ø Atıklar Ağaç Kabuğu Ağaç kabuğunun asıl bileşeninde seluloz. Toprak. Ağaç kabuğunun ısıl değerinin odun türüne ve içerdiği rutubete göre değiştiği bilinmektedir. lignin ve az miktarda da reçine. kum ve taş gibi balast maddelerin depolandıkları yerlerde ve taşınmaları sırasında bulaşması halinde bu oran artmaktadır. hemiseluloz.

08 Toplam kükürt % ağır. 50 .19 ----------------------------------------------------- .0. 1.Çizelge 1 'de reject'in özellikleri görülmektedir.0 Klor % ağır.85 Yanan kükürt % ağır.Bunun bileşimi çeşitli oranlarda olabilmektedir. 10 Isıl değeri MJ/kg 16 . Çizelge 1 : Reject'in özellikleri ----------------------------------------------------H2O % ağır.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Reject (Kusurlu. 0. Iskarta Mal) Özellikle hurda kağıtların geri kazanılması sırasında ıskarta kısımlar oluşmakta ve atılması gerekmektedir. 1-3 Kül % ağır.06 .

300 ---------------------------------------------------- . Çizelge 2 : Kuru Deinking çamurunun metal içeriği ---------------------------------------------------Cu mg/kg 250 .5-2 arasındadır.300 Mo mg/kg 10 .100 kg Deinking çamuru oluşmaktadır.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Deinking Çamuru Deinking aslında içinde baskı boyası bulunan eski kağıtların temizlenmesi için uygulanan bir prosestir. Bu çamurun bileşimi Çizelge 2 de verilmiştir.100 Co mg/kg iz miktarda Pb mg/kg 100 . Bir ton hazırlanmış ürün başına 50 . Kullanılmış kağıtlardaki boya maddesi miktarı % 0.400 Mn mg/kg 200 .50 Ni mg/kg 10 .

5 3. Kostiğin bileşimi ve özelliği çözelti yöntemlerine göre değişmektedir.0 Ca % 5.1 Hu KJ/kg 14600 16000 17000 ----------------------------------------------------------- .9 5.1 5.6 43. Çizelge 3 : Selüloz kostiğinin bileşimi Kostik Magnefit Magnezyum.0 H % 4.2 41.0 4.Kalsiyumbisülfit bisülfit ----------------------------------------------------------------------C % 38.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Selüloz Üretimi Kostik Artığı Pişirme ve selüloz yıkama sırasında kostik atıkları oluşmaktadır. Bu atıklar yoğunlaştırılıp.0 5.7 44.0 N.O. yakılabilir.3 Mg % 5. Bu özellikler Çizelge 3' de verilmiştir.0 43.6 S % 10.kalıntı % 41.

arıtma çamurlarının katı madde içeriğinin %30-35 civarında olması halinde söz arı amurları katı eriğ %30. Ayrıca bu yolla elektrik enerjisi elde mkündü Ayrı edilmektedir. o zaman akışkan yataklar-daki bu fazla değ geçmesi. . mkündü Eğer atıkların ısıl değeri çok yüksek ise ve yanma odası için müsaade edilen sıcaklık atıkları değ odası caklı değerlerinin geçmesi. yüzeylerinin kullanılması ile mümkün olur. ması ise. Çeşitli yakıtların ısıl yanı artıkları kseltmekdir. yakıtları değerlerine bağımlı olarak hava gereksinimleri de değişmektedir. . havası lması yakı mümkündür. Düşük Akışkan yanmanı olması 750ihtiyaç vardı sıcaklıklarda yanma iyi olmamakta ve CO miktarı artmaktadır. aşması söz konusu ise. değ bağımlı değ mektedir. Diğ gazları resirkulasyonu ile yanıcak artıkların entalpisini yükseltmekdir.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Akışkan Yataklı Yakma Tesisinde Yakılması İçin İstenen Koşullar Akışkan Yataklı Yakı lması Koş Aslında yukarda sözü edilen atıkların akışkan yataklı yakma tesislerinde yakılması Aslı atıkları akışkan yataklı yakılması buhar ve sıcak su üretilmesi mümkündür. değ mkündü Akışkan yatakta yanmanın olması için 750-9500 C 'ye ihtiyaç vardır. akışkan yataklarısı enerjisinin uzaklaştırılması gerekmektedir. Bu ise yanma havasının ön ısıtılması veya yakıtın ilave edlmesi ile konusudur. Diğer bir yöntem de duman gazlarının kullanılması mkü olur. kazanı sarması konusudur. ısı dönüşüm uzaklaş lması gerekmektedir. Yüksek sıcaklıklar da ı ı artmaktadı cakl miktar caklı ise küllerin erimesi ve kazanı sarması söz konusudur. edilmektedir Isıl Değeri Isı Değ Yakıtların ısıl değerine bağımlı olarak teorik yanma sıcaklıkları farklı farklıdır.civarı olması konusudur. Bu da dalgıç eşanjörlerin. Bu durum özellikle değ yakı gerekmektedir. dalgı anjörlerin. Eğer yakıtların ısıl değerleri kendi kendine yanmayı sağlayacak düzeyde ve yakıtları değ yanmayı sağ yeterlilikde değilse o zaman ilave yakıt kullanmak gerekmektedir. Yakıtlar Yakıtları değ bağımlı caklıkları farklı farklı Yakı yanabilirliklerini ısıl değerlerine göre çok güzel ifade etmek de mümkündür.

Eğer bu da yetmezse o zaman bölmeli akışkan yataklar yapmakta yarar vardır. Kısmi Yük Davranışı Akışkan yataklı kazanlarda yakmanın kısmı yüklenmesi akışkan yatak havasının ve asgari yanma sıcaklığının ayarlanması ile mümkündür. . Kostik gibi sıvı yakıtlar ise yanma odasna püskürtülerek verilmektedir. Bu şekilde %50-100 ayarlama sahası oluşmaktadır. Ağaç kabuğu kömür ve arıtma çamuru gibi artıklar besleme ağzından akışkan yatağa boşaltılmaktadır. Akışkan yatağa gelmeden bu tür atıkların yanması sağlanmaktadır.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Dane Büyüklüğü Yakıtların maksimum dane büyüklüğü 50 mm civarındadır. ihtiyaç fazlası kapatılır.

Bir çok yakıt için bu değer 200 ile 400mg/Nm3 arasıdadır. Çünkü klor bağlanması genelde düşük sıcaklarda gerçekleşmektedir. Konvensiyonel yakma tesislerine göre yakma sıcaklıkları düşük olduğundan NOX emisyonları düşüktür. Bu sırada klor bağlanması az olmaktadır. . Kükürtdioksit ve flor gazı bu şekilde bağlanmaktadır. %90 kükürt arıtılmasına göre değişmektedir.Ø Ø Ø Ø Emisyonları Akışkan yataklı yakma tesislerinin en büyük avantajı kireç veya dolomit vererek zararlı maddelerin bağlanması olanağının olmasıdır. Yakıtın ısıl değerine ve kükürt miktarına bağlı olarak dumanda oluşabilecek kükürtdioksit miktarı.

kağıt sanayii arıtma çamurları v. kabuğ kağıt artığı olarak).b.Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Bazı İşletme Sonuçları Bazı İşletme Sonuçları Aşağıdaki Çizelge 4 'de Avusturya'da kurulu. alışan sonuçları lmektedir. gibi maddeler yakılmaktadır.12 Isı değ Yanma oranı % 99.19 5 .5 oranı Randıman % 89 81 . biriketlenmiş linyit. Bu kazanlarda her türlü katı yakıt yakılmaktadır.83 Randı --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------işletmeye alınış alı tarihi Nisan 1984 Aralık 1985 Aralı --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Bu kazan kağıt fabrikasının buhar ihtiyacını tamamen karşılamaktadır.Deinking Yakı kabuğ biriketi çamuru. kağıt arı amurları v. olarak).5 99. Çöpyakıt Çöpyakı ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Isıl değeri MJ/kg 14 . yakılmaktadı Çizelge 4 : İki akışkan yataklı kazanın işletme verileri akışkan yataklı kazanı ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Tesisin adı : W. Linyit amuru. Mevcut fuel oil kazanları ise yedek kazan olarak durmaktadır. kağıt fabrikası ihtiyacı karşılamaktadı kazanları durmaktadı .b. Evsel çöplerden üretilen çöpyakıt.Hamburger Leykam-Mürztaler adı Leykam----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Buhar ton/h 70 16 bar a 62 42 oC 500 450 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Yakıt DDR Linyit Ağaç kabuğu. ğıdaki kurulu. ağaç kabuğu (kağıt sanayii artığı rlü katı yakı yakılmaktadı çöplerden çöpyakı biriketlenmiş linyit. çalışan iki kazan tesisinin işletme sonuçları görülmektedir.

Teşekkürler .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful