P. 1
Prirodata Na Jazicniot Znak, F. de Sosir

Prirodata Na Jazicniot Znak, F. de Sosir

|Views: 60|Likes:

More info:

Published by: Ката Сида Блажевска on Mar 05, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/05/2012

pdf

text

original

За nekoi, јазикот е номенклатура, односно список на изрази кои одговараат на

исто толкав број предмети. На пример:
Таквото сфаќање е спорно во многу погледи. Тoа
претпоставува готови идеи кои постоеле пред зборовите.
Тоа нам не ни кажува дали зборот има гласовна или пси
!и"ка природа, бидејќи ar arbor bor може да се разгледува и од
едниот и од другиот аспект. #су$ност, ваквото сфаќање ни
дозволува да помислиме дека врската која ги поврзува
името и предметот е премногу едноставна опера%ија, $то е
далеку од вистината. &епак, тоа премногу едноставно
сфаќање може да н' доближи до вистината, покажувајќи
ни дека jazi~noto единство е двострано и е создадено со
зближување на два термина.
(д кружниот пат на говорот можеме да забележиме дека термините кои се
содржат во јази"ниот знак, и едниот и другиот, имаат пси!и"ка природа, а во
на$иот мозок се ме)усебно поврзани по пат на асо%ија%ија. *а се задржиме на оваа
то"ка.
+ази"ниот знак не го поврзува предметот со името, туку поимот со zvu"ната
слика
,
. (ваа слика не е материјален звук, "исто физи"ко не$то, туку пси!и"ки
отпе"аток на тој звук, претстава која ни -. даваат сведо$твата на на$ите сетила.
Таа е сетилна, а /материјална/ можеме да ја наре"еме само во ситуа%ија кога ја
спротивставуваме со друг "лен од таа спојка 0 со поим кој$то нај"есто е
апстрактен.
1си!и"киот карактер на на$ите zvu"ни слики јасно се забележува кога го
наб2удуваме сопствениот говор. Ние можеме да си зборуваме самите со себе или
самите себеsi да си ре%итираме сти!ови притоа без да ги движиме усните или
јазикот. Затоа $то за нас зборовите во јазикот се зву"на слика, треба да
избегнуваме да зборуваме за /фонемите/ од кои тие се составени. Тој термин ја
подразбира идејата за гласовниот "ин и 3 служи само на говорната ре", односно на
беседите 0 за остварување на внатре$ната слика. Недоразбирањето ќе биде избег
нато ако зборуваме за звуците звуците и за слоговите слоговите на зборовите, под услов да не
заборавиме дека станува збор за акусти"на
слика.
+ази"ниот знак е пси!и"ки ентитет со две ли%а
кој$то можеме да го претставиме на следниов на"ин:
Тие два елемента се тесно поврзани и не се појавуваат еден без друг. 4ез
разлика дали ја бараме смислата на латинскиот збор arbor arbor или збор
,
Терминот zvu"на слика може да ни изгледа премногу, затоа $то покрај зву"на претстава на еден
збор, постои и артикула%иска претстава 0 мускулаtuрна слика на фонетскиот "ин. Но, за 5ердинанд
де &осир јазикот е едно склади$те, не$то $то е примено однадвор. 6кусти"ната слика е пред с'
природна претстава на зборот во вид на виртуелеn јази"ен "ин, надвор од секое остварување во жи
виот говор. 7оторниот вид на јазикот е подреден во однос на zvu"ната слика.
,
: : A R B O R A R B O R
: E Q U O S : E Q U O S
п о и м п о и м
звучн звучна а
слика слика

со кој се озна"ува латинскиот поим /дрво/, јасно ни е дека само јази"ните споредби
изгледаат согласни со реалноста и дека ја отфрламе секоја друга која би можеле да
ја замислиме.
(ваа дефини%ија н' води кон едно важно пра$ање во врска со терминологијата.
Ние под знак знак подразбираме комбина%ија од поим и зву"на слика, но во секојдневна
употреба овој термин ја озна"ува само зву"ната слика, на пример, на еден збор
8arbor, итн.9. &е заборава дека, кога arbor arbor се нарекува знак, тоа е само затоа $то тој
го содржи поимот дрво, така $то идејата за слу$натиот дел ја импли%ира идејата
за %елината.
Таа повеќезна"ност ќе се отстрани ако тукаприсутните три поима ги обележиме
со имиња кои упатуваат едно на друго спротивставувајќи се истовремено.
1редлагаме да се употребува терминот знак знак (signe) (signe) за озна"ување на %елината, а
термините поим поим (concept) (concept) и звучна сли звучна слика ка (image acoustique) (image acoustique) да се заменат со
термините означеник означеник (signifié) (signifié) и означувач означувач (signifiant) (signifiant). (вие два последни термини
имаат предност затоа $то ја истакнуваат спротивноста која ги разликува ме)усебно
и од %елината на која 3 припа)аат. :то се однесува до знакот знакот се задоволуваме со
тој термин затоа $то не знаеме со кој друг би го замениле, бидејќи јазикот кој во
моментот се користи не ни сугерира некој друг.
Така дефинираниот јази"ен знак има две важни карактеристики. 1ретставувајќи
ги нив ние ќе ги поставиме и прин%ипите на секое истражување од ваков тип.
#рската која ги поврзува ознаката и озна"еното е произволна, или, затоа $то
ние под знак подразбираме %елина која произлегува од врската на ознаката и
озна"еното, можеме да кажеме и дека: азичниот знак е п!оизволен азичниот знак е п!оизволен" На пример,
идејата /сестра/ не е поврзана со никаков внатре$ен однос со низата зву%и сест
ра кои на овој збор му користат како озна"ува". Тој, исто така, може да биде
претставен со некоја друга низа. *оказ за тоа се разликите поме)у јази%ите, па и
самото постоење на разли"ни јази%и: озна"еното /;o<=<>/ /;o<=<>/, односно /вол/, /вол/, како оз
нака ги има ;?> ;?> од едната страна на фран%ускогерманската грани%а, а на другиот
нејзин крај o@A o@A (Ochs) (Ochs). .
Никој не ја оспорува произволноста на јази"ниот знак, но полесно е да се
открие една вистина, отколку да се определи местото каде $то таа припа)а. Тој
прин%ип владее со сета лингвистика на јазикот, а неговите последи%и се безбројни.
#истина е дека тие не се јавуваат на по"етокот со иста о"игледност, нив "овекот ги
B

a r b o r a r b o r
#$!во% #$!во%
a r b o r a r b o r
открива преку други заобиколни пати$та, а со нив го открива и су$тинското
зна"ење на на"елото.
Cдна забеле$ка: кога семиологијата ќе биде организирана, таа ќе мора да се
запра$а дали со право 3 припа)аат на"ините на изразување во "ија основа се
нао)аат природните зна%и, како на пример 0 пантомимата. 1од претпоставка дека и
тие ќе 3 припаднат, нејзин основен предмет ќе бидат група системи кои се
засноваат на произволноста на знакот. #су$ност, ваквото изразно средство
прифатено од едно оп$тество се заснова врз навиката на колективот или на
конвен%ија. На пример, зна%ите на у"тивост, кои$то "есто имаат природна
изразност, сепак се утврдени со определено правилоD тоа $то ги прави задолжител
ни, тоа е правилото, а не нивната природна изразна вредност. Зна"и, може да се
каже дека сосема произволните зна%и, подобро од сите други, го остваруваат
идеалот на семиоло$ката постапка. (ттука јазикот е најсложен и најраспространет
од сите изразни системи. Затоа лингвистиката може да 3 стане оп$т образе% на
семиологијата, иако тој е само еден од нејзините системи.
Зборот &сим'ол& &сим'ол& се употребува како назив за јази"ниот знак, или пото"но за
тоа $то ние го нарекуваме озна"ува". 1остојат определени поте$котии во
прифаќањето на овој збор, токму поради на$иот прв прин%ип. Eарактерот на
симболите е таков $то тој никога$ не може да биде сосема произволенD тој не е
празен, постои трага од природната врска поме)у ознаката и озна"еното. &имболот
на правдата, на терезиите, не би можел да биде заменет со кој било друг, на пример
со симболот на ко"иите.
Зборот &п!оизволен& п!оизволен&, исто така бара определени забеле$ки. Тој не треба да н'
наведе на мислата дека озна"ува"от зависи од слободниот избор на говорното ли%е
8ќе видиме дека единката нема моќ да промени $то било на знакот кој$то е веќе
една$ утврден во јази"ната група9. &акаме да кажеме дека ознаката е
немотивирана, односно произволна во однос на озна"еното со кое нема никаква
природна врска во реалноста.
F на крајот можеме да споменеме два приговора кои можат да послужат како
вовед во овој прв прин%ип.
1отпирајќи се на ономатопеите можеме да кажеме дека изборот на озна"ува"от
не е секога$ произволен. Но, ономатопеите никога$ не се органски елементи на
еден јази"ен систем. Нивниот број е многу помал од бројот $то се мисли дека
постои. Зборовите како (o)*+ (o)*+ (б!) (б!) и ,-a. ,-a. ("о#$%тно &'оно) ("о#$%тно &'оно) можат да остават
впе"аток со својата сугестивна зву"ност. Но, сосема доволно е да се вратиме
наназад до нивниот латински облик 8fouet fouet доа)а од fagus fagus $то зна"и /буква/, а g(as g(as
од c(assi c(assicum cum9 9. Eвалитетот на нивните дене$ни зву%и, пото"но квалитетот кој им се
припи$ува, е слу"аен резултат на фонетската еволу%ија.
:то се однесува на вистинските ономатопеи 8од типот )*+,)*+, тк,тк, )*+,)*+, тк,тк, ...9, тие
не само $то се малубројни, туку и нивниот избор е во определена мера произволен,
затоа $то се само приближна имита%ија, ре"иси конвен%ионална, на $умовите
8споредете го фран%уското ouaoua ouaoua со германското -au-au -au-au9. (свен тоа, кога веќе
една$ ќе навлезат во јазикот, ономатопеите се помалку или повеќе вовле"ени во
фонетскиот, морофоло$киот и други промени на кои подлежат и другите зборови
8фран%ускиот збор pigeon pigeon /гулаб/ потекнува од вулгаролатинскиот збор p.pi/ p.pi/
G
кој$то е изведен од ономатопеја9, $то е јасен доказ дека тие загубиле дел од својот
правописен карактер за да добијат карактер на јази"ен знак кој е немотивиран.
Fзви%ите, кои се многу блиски со ономатопеите и кои не се помалку опасни за
на$ата теза, подлежат на истите забеле$ки. Hовекот во нив гледа спонтани изрази
на реалноста, кои природата ги диктира. Но, за повеќето од нив може да се каже
дека не постои неоп!одната врска поме)у ознаката и озна"еното. *оволно е да се
споредат два јазика за да се забележи колку тие изрази се разли"ни 8на пример,
фран%уското a0e1 a0e1 соодветствува на германското au1 au19. 7е)у другото, познато е дека
многу изви%и прво биле зборови со определена смисла 82iab(e1 mor2i 2iab(e1 mor2ieu1 3 mort eu1 3 mort
4ieu 4ieu, итн.9.
Накусо кажано, ономатопеите и изви%ите немаат примарно зна"ење, а нивното
симболи"ко потекло, делумно, е спорно.
Затоа $то озна"ува"от има аудитивна природа, таа се одвива само во времето и
добива карактеристики од времето:
0 претставува просторност, која$то се мери само во една димензија: тоа е
линијата.
(ва прин%ип е о"игледен, но изгледа како никој никога$ да не се обидел да го
искаже, веројатно затоа $то изгледало премногу едноставно. &епак, тоа е
фундаментално и последи%ите од него се безбројни. (ва на"ело е исто толку
зна"ајно како и првото. (д него зависи %елиот јази"ен ме!анизам. Наспроти
визуелните ознаки 8поморските сигнали и сл.9 кои$то можат да ги покажат
симултаните комплика%ии во неколку димензии, акусти"ните ознаки располагаат
само со временската линија. Нивните елементи се појавуваат еден по друг, односно
прават лане%. Тој нивни карактер се забележува ведна$ $том се претстават со пис
мото, $том редоследот во времето се замени со просторната линија на графи"ките
зна%и.
#о определени слу"аи, тоа не е о"игледно. На пример, ако ак%ентирам еден слог
изгледа како да натрупувам разли"ни зна"енски елементи на исто место. Но, тоа е
илузуја. &логот и неговиот ак%ент заедно со"инуваат еден фонетски "ин. #о
внатре$носта на тој "ин нема двојност, има само разли"ни спротивности со тоа
$то се нао)а надвор од него.

I
6ко ознаката се јавува како слободно избрана, во однос на идејата која ја
претставува, таа не е слободна, односно е наметната, во однос на заедни%ата која ја
употребува. Jу)ето во оп$теството не се консултирани и ознаката која$то јазикот
ја избрал не може да биде заменета со некоја друга. (вој факт како во себе да
содржи една контрадик%ија која фамилијарно може да се наре"е /принудна карта/.
#о јазикот му се вели: /4ирајтеK/ 0 но се додава: /Тоа ќе биде овој знак, а не некој
друг/. Не само $то ли"носта, и кога би сакала, би била немоќна $то било да
измени во веќе направениот избор, туку и народот не би можел да има совр$ена
власт над ниеден збор: и тие му се пот"инети на јазикот онаков каков $то е.
+азикот не може да биде спореден со едноставен договор, и затоа јази"ниот знак
е посебно интересен за проу"ување: ако сакаме да докажеме дека законот е
прифатен од една заедни%а, односно дека тој е не$то на кое таа му е пот"инета, а
не е слободно прифатено правило, тога$ јазикот е најдобар доказ.
*а видиме како јази"ниот знак не зависи од на$ата волја, а потоа да ги
извле"еме најважните последи%и кои произлегуваат од тој феномен.
#о кое било време, без разлика колку се враќаме назад во минатото, јазикот
секога$ се јавува како наследство од прет!одниот период. Hинот, во кој во еден
момент биле именувани предметите, во кој била утврдена врската ме)у поимите и
акусти"ните слики можеме само да го замислиме, затоа $то тој никога$ не бил
утврден.
#су$ност, ниедно оп$тество не го знаело јазикот на друг на"ин од на"инот на
кој тој бил наследен од прет!одните генера%ии, производ кој$то морал да се
прифати онаков каков $то е. Затоа и пра$ањето за потеклото на јазикот ја нема таа
важност која$то нај"есто му се припи$ува. Тоа пра$ање вооп$то и не се
поставува. Cдинствен предмет на лингвистиката е нормалниот, моменталниот
живот на еден веќе утврден јазик. &екоја дадена состојба на јазикот секога$ е
производ на историски факти кои$то даваат објаснување зо$то знакот е непромен
лив, односно зо$то се спротивставува на секоја произволна замена.
Но, тврдењето дека јазикот е наследство не објаснува ни$то, ако не се отиде
понатаму. Зарем веќе постое"ките и наследените закони не можат во секој момент
да се променатL
(ваа забеле$ка н' наведува јазикот да го ставиме во неговата оп$тествена
рамка и да го поставиме пра$ањето на тој на"ин како $то би го поставиле за
другите оп$тествени установи. Eако тие се преобразуваатL Тоа е оп$то пра$ање
кое$то го опфаќа и пра$ањето за непроменливоста. Најпрво треба да се про%ени
дали постои поголема или помала слобода со која располагаат другите установи. Mе
видиме дека во секоја од нив постои посебна рамнотежа поме)у наметнатата
N
тради%ија и слободното дејствување на оп$теството. 1отоа ќе провериме зо$то, во
определена категорија, првиот вид фактори се повеќе или помалку моќни од
вторите. F, најпосле, враќајќи му се на јазикот, ќе се запра$аме зо$то историскиот
фактор на трансмисија управува со јазикот и ја исклу"ува секоја оп$та и нагла
промена.
За да се одговори на тоа пра$ање, можат да се изнесат многу аргументи. 7оже,
на пример, да се каже дека промените не се поврзани со промената на генера%иите,
кои не стојат една над друга како фиоки на комода, туку ме)усебно се ме$аат и се
составени од ли%а од сите возрасти. Mе го споменеме и напорот кој$то се вложува
при у"ењето на еден јазик, за од тоа да заклу"име колку оп$тата промена е
невозможна. Mе додадеме дека расудувањето не у"ествува во примената на јазикот,
односно говорителите се, во голема мера, несвесни за јази"ните закони. 1а, како би
ги промениле, кога не ги познаваатL *ури и кога би биле свесни за тие закони, би
требало да се досетат дека јази"ните факти не се крити"ки, затоа $то секој народ е
задоволен со јазикот $то го има.
(вие размислувања се важни, но се нетипи"ни. Ние ги претполагаме следниве,
кои се важни и од кои зависат другите.
1. 0 /!оизволниот ка!акте! на знакот" /!оизволниот ка!акте! на знакот" 1редмалку моравме да ја прифатиме
теориската можност за промени. 1родлабо"увајќи го проблемот, забележавме дека
самата произволност на знакот го за$титува јазикот од секаков обид за промена.
*ури и кога лу)ето би биле посвесни, не би можеле да го стават во пра$ање. Затоа
$то, за некоја работа да биде ставена во пра$ање, мора да се потпира на една
разумна норма. Така, може да се дискутира дали моногамијата е поразумна од по
лигамијата, притоа нагласувајќи ги при"ините за едната или другата ситуа%ија.
Fсто така, може да се дискутира за системот на симболи, затоа $то симболот има
ра%ионален однос кон озна"ениот предмет. Но, во јазикот, во системот на
произволност на зна%ите, таква основа не постои, па нема некоја %врста основа за
дискусија. Нема никаква при"ина да се претполага soeur soeur наместо sister, Ochs sister, Ochs
наместо boeuf boeuf, итн.
2. 0 1олем '!о знаци се пот!е'ни за $а се соз$а$е е$ен азик" 1олем '!о знаци се пот!е'ни за $а се соз$а$е е$ен азик" #ажноста на
овој факт е огромна. &истемот на писмото составен од дваесет до "етириесет букви
може, по потреба ако е неоп!одно, да биде заменет со некој друг. F јазикот би се
на$ол во иста ситуа%ија кога би бил составен од ограни"ен број елементи. Но,
јази"ни зна%и има безброј.
3. 0 /!емногу сло2ен ка!акте! на системот /!емногу сло2ен ка!акте! на системот" Cден јазик формира систем.
6ко е таа, како $то ќе видиме поматаму, една негова карактеристика по која тој е
сосема произволен и во која владее релативната ра%ионалност, таа е исто така и
то"ка во која се изразува неможноста на лу)ето да го менуваат јазикот. Затоа $то
тој систем е сложен ме!анизам, може да се сфати само преку рефлексијаD дури и
тие кои$то секојдневно го употребуваат не го познаваат во потполност. 1ромената
на еден систем може да биде сфатена само како интервен%ија од страна на
спе%ијалисти, грамати"ари, логи"ари и сл. Но, искуството покажува дека таквите
интервен%ии, до денас, се покажале како безуспе$ни.
4. 0 3тпо! на колективната ине!циа кон секо азичен новитет" 3тпо! на колективната ине!циа кон секо азичен новитет" +азикот е, а
оваа при"ина е најважна од сите, во секој момент е се"иј предмет. Oаспространет и
употребуван ме)у лу)ето, тој е не$то со кое секој "овек се служи преку %елиот ден.
P
Затоа јазикот не може да се спореди со дргите установи. За прописите на еден
закон, за оби"аите на една вера, за поморските зна%и и сл., се интересира само
определен број лу)е. Наспроти ова, секој, во секој момент, у"ествува во јазикот и
затоа јазикот е под се"ие влијание. Тој важен фактор е доволен за да ја покаже
неможноста на револу%ијата. (д сите оп$тествени установи јазикот е таа која$то е
најмалку подлежна на ини%ијативите. Таа е тесно поврзана со оп$тествениот
живот на лу)ето кои се инертни по природа и се јавуваат како фактор за
конзерва%ијата.
Но, не е доволно да се каже дека јазикот е производ на оп$тествените сили, за
да ни биде јасно дека тој не е слободен. Треба да дополниме, присетувајќи се дека
тој е наследство од прет!одниот период, дека оп$тествените сили дејствуваат во
функ%ија на времето. Тие два факта се неразделни. #о секој момент, солидарноста
за минатото ја уни$тува слободата на избор. Ние велиме човек човек и куче куче, затоа $то и
пред нас велеле човек4 куче човек4 куче" Тоа не спре"ува, во севкупниот феномен, да постои
врска поме)у тие два спротивни вр$ители: произволна конвен%ија врз основа на
која изборот е слободен, и времето благодарејќи на кое изборот е фиксиран. Знакот
не познава друг закон поради кој е произволен, освен тради%ијата, но не може да
биде произволен затоа $то се потпира на тради%ијата.

#ремето, кое му обезбедува континуитет на јазикот, има и друга функ%ија, на
прв поглед спротивна на првата: побавно или побрзо да ги менува јази"ните зна%и.
#о определена смисла можеме да зборуваме и за непроменливост, односно
променливост на јази"ниот знак
B
.
#о краен слу"ај, тие два факта се солидарни: знакот се менува затоа $то се
продолжува. Тоа $то провладува при секоја промена е постојаноста на стариот
материјал. Неверноста кон минатото е релативна. Токму затоа на"елото на промена
се заснова врз на"елото на континуитетот.
1ромената низ времето има разли"ни обли%и и секој од нив би можел да биде
предмет на еден важен дел од лингвистиката. Cве $то би можеле да нагласиме,
притоа не навлегувајќи во детали.
1ред с', не треба погре$но да биде сфатена смислата не терминот п!омена п!омена. 4и
можело да се помисли дека станува збор за фонетски промени на кои подлежи
ознаката или промена на смислата на озна"ениот поим. Таквото сфаќање би било
недоволно. 4ез разлика какви биле при"ините на промената, без разлика дали
дејствуваат секоја одделно или се комбинираат, тие секога$ водат до на%+5+'а67 на%+5+'а67
на о8но#от "о на о8но#от "о$79+ ознаката озна!7ното. $79+ ознаката озна!7ното.
B
4и било погре$но ако на 5ердинанд де &осир му се забележи дека е нелоги"ен и парадоксален ко
га на јазикот му припи$ува две противре"ни карактеристики. &о противставувањето на два посебно
впе"атливи изрази тој само сакал да ја нагласи вистината дека јазикот се менува и дека говорители
те не можат да го променат. 7оже, исто така, да се ре"е дека јазикот е неприкосновен, но не и не
променлив.
Q
Cве неколку примери. Jатинскиот збор 5*67r* 5*67r*, кој зна"и /да убие/, во
фран%ускиот јазик преминал во обликот 5o8*r 5o8*r кој зна"и /да потопи/. 1роменети се
и акусти"ната слика и поимот. Но, бескорисно е да се разликуваат двата дела од
феноменот. *оволно < да констатираме дека, глобално, врската поме)у идејата и
знакот е разлабавена и дека до$ло до промена на нивниот однос. 6ко фран%ускиот
облик 5o8*r 5o8*r го споредиме, наместо со 5*67r* 5*67r* од класи"ниот латински јазик, со
5*6ar* 5*6ar* од вулгарниот латински јазик од RS и S век кој$то исто така зна"и /да пото
пи/, ситуа%ијата би била поинаква. Fако нема битни промени на ознаката, сепак
постои промена на односот поме)у идејата и знакот.
&тарогерманскиот збор 9r:++*:- 9r:++*:- /третина/, во современиот германски јазик
преминал во ;r:++*- ;r:++*-. #о овој слу"ај, иако поимот останал ист, односот е променет на
два на"ина: на ознаката 3 е изменет и материјалниот и грамати"киот облик: таа
веќе не ја импли%ира идејата на <*:- <*:- 8/дел од %елина/9, туку станала прост збор. На
еден или друг на"ин, секога$ во пра$ање е поместувањето на односите.
6нглосаксонскиот преткнижевен облик (=+ (=+ /стапало/ останал (=+ (=+ 8во
современиот англиски јазик: (oo+ (oo+9, додека множинската форма (=+: (=+: добила облик (>+ (>+
8во современиот англиски јазик: (**+ (**+9. 4ез разлика какви биле промените кои се
претпоставуваат, едно е сигурно: се слу"ила промена во односите, односно се
појавиле други врски поме)у фонетската материја и идејата.
+азикот е сосема немоќен да се брани од при"инителите кои секој момент ја
поместуваат грани%ата поме)у ознаката и озна"еното. Тоа е една од последи%ите
кои се предизвикани од произволноста на знакот.
*ругите "ове"ки установи: оби"аи, закони итн., се засновани, во разли"на мера,
врз природните односи на предметите. Eај нив постои неоп!одна согласност
поме)у употребените средства и %елта кон која се стремат. *ури и модата, која го
определува на"инот на облекување, не е сосема произволна: невозможно е
премногу да се оддале"и од условите кои ги наметува "ове"кото тело. Наспроти
неа, јазикот со ни$то не е ограни"ен во изборот на средствата, затоа $то нема
не$то $то може да го спре"и поврзувањето на некоја идеја со некоја низа зву%и.
За да се по"увствува дека јазикот е "иста установа, #итни, сосема правилно, го
нагласил произволниот карактер на зна%ите. &о тоа ја поставил лингвистиката на
нејзината вистинска оска. Но тој не одел докрај, односно не забележал дека
произволниот карактер ја прави лингвистиката %елосно разли"на од другите
установи. Тоа јасно се забележува од на"инот на кој таа се развива. Нема ни$то
посложено: поставена истовремено и во оп$тествените кругови и во времето, неа
никој не може да ја измени, додека, од друга страна, произволноста на нејзините
зна%и подразбира, теориски, слобода во определувањето на каков било однос
поме)у фонетската материја и идејата. (д тоа произлегува дека двата елемента
поврзани во зна%и живеат сопствен живот кој на другите не им е познатD и дека
јазикот се менува, или пото"но, се равива под влијание на сите фактори кои можат
да влијаат врз звукот или смислата. Тој развој е фатален и нема јазик кој успеал да
му се спротивстави. 1о определен временски период можат да се констатираат
забележливи промени.
(ва на"ело е то"но во толкава мера $то може да се провери дури и кај
ве$та"ките јази%и. Тој $то ќе создаде еден таков јазик е негов господар с' додека
тој не запо"не да се употребува. :том запо"не да ја вр$и својата мисија и стане
T
предмет кој секому му припа)а, контролата се губи. Cсперантото е таков обидD дали
ќе успее да го избегне фаталниот законL :том поминат неколку моменти, тој јазик,
најверојатно, ќе запо"не да го живее својот семиоло$ки живот. Тој ќе се пренесува
преку законите кои$то немаат ни$то заедни"ко со законите на замисленото
создавање, и тога$ веќе не ќе може да се врати назад. Hовек кој претендира да
создаде јазик кој нема да се менува, кој следните генера%ии би го примиле во тој
облик во кој бил создаден, би ли"ел на ква"ка која ква"и јај%е од патка. +азикот
кој$то тој го создал би бил,сакајќи или не, понесен од струјата која ги носи сите
јази%и.
#ременскиот континуитет на јазикот, поврзан со промената на знакот низ
времето, е на "ело на оп$тата семиологија. За тоа може да се најде потврда во
системите на писма, во говорот на глувонемите итн.
Но во $то се состои неоп!односта од променаL 7оже да ни се префрли дека за
тоа не бевме експли%итни во онаа мера во која бевме за на"елото на
непроменливост: тоа е така затоа $то не направивме разлика поме)у разли"ните
при"инители на промената. 4и требало да ги разгледаме во нивната разли"ност за
да видиме во колкава мера се неоп!одни.
1ри"инителите на континуитетот се априори достапни за наб2удува"от. (ва не
се однесува и за при"инителите на промената низ време. 1одобро е привремено да
се откажеме од обидот то"но да ги прикажеме и да се ограни"име да зборуваме
само за помесувањето на односите. #ремето ги менува сите не$та. Нема при"ина
јазикот да биде одбегнат од страна на овој универзален закон.
Накратко да ги изложиме фазите на на$ето излагање, повикувајќи се на
на"елата кои ги утврдивме во воведот.
1) Fзбегнувајќи ги јаловите дефини%ии за зборот, ние осознавме, во
апсолутниот феномен $то е )о'о% )о'о%, два фактор: азик азик и гово! гово!" За нас јазикот е говор,
а помалку жива ре". Тој е збир од јази"ни навики кои му дозволуваат на едно ли%е
да разбира и да биде разбрано од другите.
2) 7е)утоа, таа дефини%ија с' у$те го остава јазикот надвор од неговата
оп$тествена реалност. Таа прави од него не$то нереално, затоа $то подразбира
само еден вид реалност, а тоа е индивидуалниот вид. За да има јазик потребни се
говорители. #о ниту еден момент јазикот не постои надвор од оп$тетствените
факти, затоа $то тој е семиоло$ки феномен. (п$тетсвената природа на јазикот е
една од неговите интерни карактеристики. Неговата потполна дефини%ија н'
поставува пред две неразделни не$та кои$то ги покажува следнава $ема:
+азикот под тие услови е способен за живот, но не е
:' :'. Ние водевме сметка за оп$тествената реалност, но
не и за историскиот факт.
1) Затоа $то јазикот е произволен, изгледа дека
такадефиниран би бил слободен систем зависен само
од ра%ионалното на"ело. Неговиот карактер, самиот по
себе, не се спротивставува премногу на таквото
гледи$те.
Навистина, колективната пси!ологија не оперира само со логи"ка материја. Треба
да зедеме предвид и с' $то прави разумот да у"ествува во практи"ните односи
U
?азик
@'о!увачи
поме)у лу)ето. &епак, тоа не е тоа $то н' спре"ува јазикот да го гледаме само како
оби"на конвен%ија која дозволува да биде изменета од заинтересираните.
Eога би го зеле јазикот во времето, без зборува"и 8да замислиме единка која
живее неколку векови9 можеби и не би воо"иле никаква промена, односно времето
не би влијаело врз јазикот.
F обратно, ако ги земеме зборува"ите без
времето, не би го виделе дејството на оп
$тествените сили врз јазикот. За да 3 останеме
верни на реалноста, треба на на$ата $ема да 3
додадеме знак кој го покажува времето:
F тога$ јазикот не е слободен, затоа $то
времето ќе им дозволи на оп$тествените сили да
дејствуваат на него, да развијат нови дејства.
На тој на"ин доа)аме до прин%ипот на континуитетот кое ја исклу"ува
слободата. Но, континуитетот неоп!одно импли%ира промена, односно поголемо
или помало поместување на односите.
,V
?азик
@'о!увачи
в!еме

може да биде претставен со некоја друга низа. а неговите последици се безбројни. а термините поим (concept) и звучна слика (image acoustique) да се заменат со слика термините означеник (signifié) и означувач (signifiant). (Ochs). Врската која ги поврзува ознаката и означеното е произволна. Ние под знак подразбираме комбинација од поим и звучна слика. кога arbor се нарекува знак. исто така. На пример. или. Тој принцип владее со сета лингвистика на јазикот. Вистина е дека тие не се јавуваат на почетокот со иста очигледност.). Доказ за тоа се разликите помеѓу јазиците. на пример. отколку да се определи местото каде што таа припаѓа. Никој не ја оспорува произволноста на јазичниот знак. така што идејата за слушнатиот дел ја имплицира идејата за целината. Таа повеќезначност ќе се отстрани ако тукаприсутните три поима ги обележиме со имиња кои упатуваат едно на друго спротивставувајќи се истовремено. Така дефинираниот јазичен знак има две важни карактеристики. односно "вол". произволен идејата "сестра" не е поврзана со никаков внатрешен однос со низата звуци с-е-с-тр-а кои на овој збор му користат како означувач. а на другиот нејзин крај o-k-s (Ochs). на еден збор (arbor. но полесно е да се открие една вистина. тоа е само затоа што тој го содржи поимот дрво. Тој. Оваа дефиниција нè води кон едно важно прашање во врска со терминологијата. јасно ни е дека само јазичните споредби изгледаат согласни со реалноста и дека ја отфрламе секоја друга која би можеле да ја замислиме. Што се однесува до знакот се задоволуваме со тој термин затоа што не знаеме со кој друг би го замениле. но во секојдневна употреба овој термин ја означува само звучната слика. затоа што ние под знак подразбираме целина која произлегува од врската на ознаката и означеното. како оз"boeuef" нака ги има b-ö-f од едната страна на француско-германската граница. бидејќи јазикот кој во моментот се користи не ни сугерира некој друг. па и самото постоење на различни јазици: означеното "boeuef". Се заборава дека. Овие два последни термини (signifiant) имаат предност затоа што ја истакнуваат спротивноста која ги разликува меѓусебно и од целината на која ù припаѓаат. нив човекот ги 2 . можеме да кажеме и дека: јазичниот знак е произволен. итн. Претставувајќи ги нив ние ќе ги поставиме и принципите на секое истражување од ваков тип.“дрво” arbor arbor со кој се означува латинскиот поим "дрво". Предлагаме да се употребува терминот знак (signe) за означување на целината.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->