You are on page 1of 245
NACIONALNI STANDARDI U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE Y Y PEER PEER Srbija i Crna Gora
NACIONALNI STANDARDI
U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE
Y
Y
PEER
PEER
Srbija i Crna Gora
Original copyright
Original copyright ©2006
©2006Original
copyright ©2006

NACIONALNI STANDARDI U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE

PRILOZI Original copyright © 2006
PRILOZI
Original copyright © 2006

Original Copyright ©2006.

Beograd, 2006

©2006

NACIONALNI STANDARDI U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE

NACIONALNI STANDARDI U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE PRILOZI ISBN 86-908549-0-8 Prvo izdanje knjige Nacionalni

PRILOZI

ISBN 86-908549-0-8

Prvo izdanje knjige

Nacionalni standardi u vršnjačkoj edukaciji za mlade®.

AUTORI:

grupa autora

IZDAVAČ:

YuMSIC (IFMSA-Serbia and Montenegro) Dr Subotića 8, 11129 Beograd 102 phone/fax: +381 11 36 10 776 http://www.yumsic.org.yu yumsic@eunet.yu

DIZAJN:

Nikola Pajčić

ŠTAMPA:

Štamparija BOBO, Šumadijska 6, Sopot-Ralja

TIRAŽ:

2000

Beograd, 2006.

Ova publikacija deo je programa „Jačanje vršnjačke edukacije u Srbiji kroz Mrežu mladih vršnjačkih edukatora Srbije i Crne Gore” realizovanog kroz partnerstvo između USAID-a, UNICEF-a, UNFPA-a i nacionalne mreže vršnjačkih edukatora Y-PEER za Srbiju i Crnu Goru. Štampanje ove publikacije realizovano je zahvaljujući građanima SAD u okviru programa

„Revitalizacija zajednice kroz demokratsku akciju” (CRDA) Američke agencije za međunarodni razvoj

izneti u ovoj publikaciji pripadaju autorima i ne predstavljaju apriori zvanične stavove USAID-a, UNICEF-a i UNFPA-a.

This publication is part of the program “Strengthening peer education in Serbia through the Youth Peer Education Network Serbia and Montenegro“ done in the partnership established between USAID, UNICEF, UNFPA and national peer education network Y-PEER Serbia and Montenegro. This publication was made possible thanks to the people of the USA through the United States Agency for International Development (USAID) “Community Revitalization through Democratic Action”(CRDA) program in Serbia. The opinions expressed herein are those of author(s) and do not necessarily reflect the views of the the views of the USAID, UNICEF and UNFPA.

(USAID). Stavovi

Original Copyright ©2006.

NACIONALNI STANDARDI U VRŠNJAČKOJ EDUKACIJI ZA MLADE

Y -PEER mreža Srbije i Crne Gore, od svog osnivanja 15. novembra 2003. godine, u saradnji sa

ostalim nacionalnim Y-PEER mrežama u Regionu Istočne Evrope i Centralne Azije, a uz podršku

UNFPA i UNICEF-ove kancelarije u Beogradu, intenzivno radi na promociji, osnaživanju, širenju i

podizanju kapaciteta i kvaliteta programa vršnjačke edukacije među mladima, kroz usavršavanje

i

nivoa znanja i veština vršnjačkih edukatora, trenera vršnjačkih edukatora i kordinatora programa, umrežavanje i davanje podrške pre svega organizacijama i institucijama sa manje iskustva u oblasti

vršnjačke edukacije.

Radeći u zemlji u kojoj je vršnjačka edukacija veoma razvijena i u kojoj desetine organizacija i institucija sprovode zdravstveno preventivne programe zasnovane na vršnjačkom pristupu, Y-PEER mreža Srbije i Crne Gore doživela je najbrži rast i razvoj u regionu, što potvrđuje knjiga koja je pred nama a predstavlja nacionalne standarde u vršnjačkoj edukaciji za mlade i veliko partnerstvo između nevladinih organizacija, državnih institucija i razvojnih partnera, stavljajući time Y-PEER mrežu Srbije i Crne Gore na mesto jedine mreže koja ima nacionalne standarde u vršnjačkoj edukaciji.

Raznolikost i raznovrsnost programa vršnjačke edukacije, širok dijapazon tema koje programi edukacije zasnovani na vršnjačkom principu obrađuju, kao i različitost tehnika i metoda koje uključuju, predstavljali su, i dalje ostaju najveći izazov sa kojim se ovaj proces izgradnje standarda suočio.

Kao prvi dokumenat ove vrste, dokument Nacionalnih standarda u vršnjačkoj edukaciji za mlade obrađuje opšte i osnovne teme vezane za reproduktivno zdravlje, prevenciju HIV/ SIDE, polno prenosivih infekcija i prevenciju upotrebu psihoaktivnih supstanci. Važne druge oblasti za zdravlje mladih, one koje se odnose na mentalnu higijenu, prevencije nasilja itd. ostaju neobrađene kao teme za nastavak rada na unapređenju nacionalnih standarda vršnjačke edukacije, ukazujući istovremeno na manjak programa u ovim oblastima na terenu.

Rad na navedenim temama, stavljen je takođe u okvire segmenata koji se odnose na informacije, stavove i zablude kao sastavnim delovima svake edukacije, kao i razvijanju motivacije neophodne da bi se ponašanje koje vodi ka očuvanju zdravlja usvojilo. Za potrebe ovog dokumenta obrađena je detaljno i samo jedna životna veština, dok ostale životne veštine, navedene uz svaku temu, iako podjednako važne ostaju za dalju obradu u nekom sličnom dokumentu.

Predstavljeni standardi donose sigurno značajnu osnovu i dobar vodič za osmišljavanje i primenu uspešnih programa vršnjačke edukacije na terenu, za šta nam je sigurnost stotine vršnjačkih edukatora, kao i institucije, organizacije, kordinatori, treneri, eksperti i donatori koji su učestvovali u njihovoj izgradnji, iako je sigurno da će dalji rad na dokumentu i tek sistematična primena na terenu, evaluacija i dodatne revizije doneti dokument koji će biti od praktičnog značaja, a time i većeg kvaliteta i sveobuhvatnosti.

Dokument je namenjen svima koji se, na različitim nivoima, bave programima vršnjačke edukacije, od edukatora, nastavnika u školama, kordinatora programa u organizacijama ili savetovalištima za mlade, trenerima i donatorima, kao oslonac u proceni i unapređenju kvaliteta programa u koji su uključeni.

Radeći dalje na podizanju kvaliteta vršnjačke edukacije, pozivamo sve koji ovu knjigu smatraju značajnom, posebno misleći na standarde koji su u njoj dati i koji će je koristiti u svom radu, da kroz forume na adresi www.y-peer.net i www.youthpeer.org podele svoja iskustva u primeni standarda, sugestije, primere dobre prakse ili pak ukažu na mogućnosti za dalje upotpunjavanje i poboljšanje samog dokumenta.

U ime tima koji je radio na projektu izgradnje Nacionalnih standarda vršnjačke edukacije Kordinatorka Y-PEER mreže Srbije i Crne Gore Jelena Ćurčić

ii

Predgovori izdanju

M inistartsvo prosvete i sporta Republike Srbije podržava predlog Nacionalnih standarda u vr- šnjačkoj edukaciji za mlade i smatra da će njihova upotreba bitno doprineti obezbeđivanju kvaliteta vršnjačke edukacije među decom i mladima u školskom okruženju i van njega.

Iz pisma podrške Ministarstva prosvete i sporta Republike Srbije

U SAID, UNICEF i UNFPA (Partneri) saglasni su da podrže rad Y-PEER mreže i zajedno rade na jačanju vršnjačke edukacije u Srbiji kao efikasnog metoda u osnaživanju svesti mladih ljudi da izaberu zdrav život, aktivno učestvuju u sopstvenom razvoju, kao i da obezbede kvalitet programa za mlade i sa mladima kroz standardizaciju vršnjačke edukacije.

Vršnjačku edukaciju sprovode edukatori istog uzrasta ili obrazovanja koji prenose obrazovne poruke određenoj ciljnoj grupi. Partneri vršnjačku edukaciju posmatraju kao najefikasniji metod pristupa mla- dima, obrazovanja i uključivanja mladih ljudi u proces pružanja informacija vezanih za reproduktivno zdravlje, HIV/AIDS, seksualnost i druga pitanja koja se odnose na ovu starosnu grupu. Iskustva drugih zemalja pokazala su da je vršnjačka edukacija izvanredan način širenja informacija, razvijanja znanja i veština, podizanja svesti, ali i promovisanja pozitivnih stavova i delovanja među mladima, posebno kada je reč o ovako osetljivim temama.

Jedan od specifičnih ciljeva ovog sporazuma je sledeći:

1. Izrada nacionalnih standarda za vršnjačku edukaciju u Srbiji, zasnovanih na opštim preporukama UNFPA, prilagođenim nacionalnim potrebama i prilikama, imajući u vidu kulturološke i etničke specifi- čnosti i razlike među regionima i zajednicama u Srbiji.

Iz prevoda Memoranduma o razumevanju potpisanom između USAID, UNICEF i UNFPA-a

I

POGLAVJE

OPŠTI STANDARDI U VRŠNJČKOJ EDUKACIJI