You are on page 1of 46

‫بهنامآنكهجانرافكرتآموخت‬

‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬

‫آمادگیالکترونيکی‪،‬مفاهيمو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫كاربردها‬
‫محمدفتحيان‬
‫‪‬‬
‫علموصنعتايران‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫دانشگاه‬‫استاديار‪‬‬
‫تير ‪ ‬ماه ‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫فهرستمطالب‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬
‫تعاريفآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫∀‬
‫‪‬‬
‫اهدافومزايایآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫•‪ ‬‬
‫•‪  ‬فرايند توسعه آمادگی الکترونيکی‬
‫مدلهایارزيابیآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫•‪ ‬‬
‫مقايسهودستهبندیمدلهایارزيابیآمادگی‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫•‪ ‬‬
‫الکترونيکی‬
‫ارزيابیآمادگیالکترونيکیبنگاههایکوچکومتوسط‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫فنّاوري اطلعات محور تشکيل جوامع اطلعاتی‬

‫فنّاوري ‪‬اطلعات ‪‬شاخكككه ‪‬اي ‪‬ازفنّاوري ‪‬اسكت ‪‬ككه ‪‬‬


‫با ‪‬استفاده ‪‬ازسخت ‪‬افزار‪ ،‬نرم ‪‬افزارو ‪ ‬شبككككككه‬
‫‪ ‬افكككزار‪،‬مطالعكه ‪‬وكاربكرد ‪‬داده ‪‬وپردازش ‪‬آن ‪‬را‬
‫ازي ‪  ،  ‬دس تكاري‪ ،‬‬ ‫ذخيره س ‪  ‬‬ ‫درزمينك ككه هاي‬
‫كنترل‪،‬ودادهآماييخودكارامكانپذير‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫مديريت ‪،‬‬
‫‪ ‬‬ ‫انتقككال ‪،‬‬
‫ميسازد‪‬‬
‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫اورياطلعاتوارتباطات‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫فن ّ‬
‫‪‬‬ ‫اورياطلعاتوارتباطات‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫اورياطلعات‪ ‬و فن ّ‬
‫‪‬‬ ‫دوواژككككككة ‪‬فن ّ‬‫‪‬‬
‫‌جاييكديگككرنيزاسككتفاده‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ازيكككمفهومبرخورداربودهومعمولً‪‬به‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫آمريككا‬
‫‪‬‬ ‫‌شونكداگرچكهدرمنابكعاطلعاتكيمتعلكككككقبكهكشور‪‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫مي‬
‫ككككعاروپايكككككي‪‬ازفنّاوري‪‬‬
‫‪‬‬ ‫اورياطلعاتو‪‬درمنابك‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫معمول‪ً‬ازفن ّ‬
‫اطلعاتوارتباطاتاستفادهمي‌شود‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫ويژگيهايجامعهاطلعاتي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫جامعه اطلعاتي ارائه كننده مدلي نوين از جامعه است كه در آن‬
‫‪:‬‬
‫‪‬‬
‫ميگردد‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫كشاورزي‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬ ‫‪‬‬
‫مقايسه فناوري مولد و فناوري اطلعات‬

‫فناوري مولد‬

‫جامعه صنعتي‬

‫فناوري اطلعات‬

‫جامعه اطلعاتي‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫ويژگيهاي فناوري مولد (‪ ) )Productive Technology‬جامعه‬
‫صنعتي(‬

‫‪‬ازمواد خام طبيعي استفاده مي كند‪.‬‬


‫‪‬موتور محّركه آن ماشينهاي منبعث ازموتور بخار است‪.‬‬
‫‪‬محصولهاي نهايي آن محصولي تجسمي است‪.‬‬
‫‪‬محدود به موقعيت مكاني است‪.‬‬
‫‪‬آثار زيست ‪ -‬محيطي آن حيات كره زمين را تهديد مي‬
‫كند‪.‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫)‬ ‫(‪)Information Technology‬‬ ‫ويژگيهاي فنّاوري اطلعات‬
‫جامعه اطلعاتي(‬

‫‪ ‬ما ّده اوليه آن اطلعات ( ما ّده خام ذهني) است‪.‬‬


‫‪‬موتور محّركه آن كامپيوتر است‪.‬‬
‫‪‬محدود به موقعيت مكاني نيست‪.‬‬
‫‪‬تأثير مخّرب زيست محيطي ندارد‪.‬‬
‫‪‬محصولهاي نهايي آن محصولي تجريدي (غير قابل تجسم)‬
‫است‪.‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫آمادگیالکترونيکیو‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬

‫ارزيابیآن‬
‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬


‫درسطحجامعه‬

‫‪ ‬‬
‫درسطحسازمان‪‬‬
‫‪‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫يک جامعه آماده از لحاظ الکترونيکي داراي‬
‫تعاريفآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫سرعت بالي دسترسي به شبکه در يک‬
‫بازار كرقابتكي‪ ,‬دسكترسي كو كاستفاده كپايدار كاز‬
‫‪ ICT‬در ككمدارس‪ ,‬ادارات ككدولتي‪ ,‬بنگاههای‬
‫اقتصادی‪ ,‬خانه ‌ها و مراکز بهداشتي است‪ .‬در‬
‫چنين جامعه‌اي امنيت و حريم خصوصي افراد‬
‫در ارتباطات برخط تامين است‪ .‬و سياستهاي‬
‫دولتي حامی استفاده از شبکه های رايانه ای‬
‫اسكت‪ .‬ايكن كتعريكف كنفوذ ك ك‪ ICT‬در كخانه‌ها‪،‬‬
‫بنگاه ها‪ ،‬مرا کز بهداشتي و درماني‪ ،‬و‬
‫ادارات كككدولتكككي كككرا كككمبناي كككآمادگي‬
‫قرار كمي‌دهد‪.‬‬ ‫الکترونيکكي كيكک كجامعه‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫تعاريفآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬
‫الکترونيکي مجهز به زير‬ ‫‪‬‬
‫لحاظ‬ ‫يک جامعه ‪‬‬
‫آماده از‬
‫ساختهاي فيزيکي و ضروري ‪ ICT‬مانند پهناي باند‬
‫وسيع‪ ،‬و دسترسي مطمئن و با قيمت مناسب‪،‬‬
‫مي‌باشد‪ ICT .‬در جوانب مختلف چنين جامعه‌اي در آميخته‬
‫است‪ .‬مثل در زمينه تجارت‪ ,‬کسب و کار وتجارت الکترونيک‬
‫شکل گرفته و داراي بازار ‪ ICT‬مناسبي مي‌باشد؛ در زمينه‌هاي‬
‫اجتماعي و فرهنگي‪ ،‬داراي محتويات بومي‌و غني برخط‪،‬‬
‫سازمانهاي برخط مي‌باشد ‪ ICT .‬در زندگي روزمره به کار‬
‫مي‌رود؛ و در مدارس تدريس مي‌شود؛ در زمينه‌هاي دولتي‪ ،‬از‬
‫خدمات دولت الکترونيک بهره مي‌برد؛ داراي مخابرات رقابتي‬
‫قوي است؛ داراي قوانين مستقل و متعهد به دسترسي جهاني‬
‫و فاقد محدوديتهايي در زمينه تجارت و سرمايه گذاري خارجي‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫تعاريفآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫کشوري براي تجارت الکترونيکي آماده است که‬


‫داراي تجارت آزاد‪ ،‬صنعت قانونمند‪ ،‬سهولت در‬
‫صادرات‪ ،‬هماهنگ با استانداردهاي دولتي و‬
‫توافقنامه‌هاي تجاري باشد (‪)APEC‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫تعاريفآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اعتمادمشترياندرامنيتو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫يککشورآمادهنيازمند‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫امن ‪، ‬‬ ‫‪‬‬ ‫محرمانگيتجارتالکترونيکي تکنولوژي‬
‫‪،‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫کاربرانآموزشديدهبيشتروهزينههايآموزشيکمتر‪،‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫مدلهايکسبوکارجديد‪‬و‪‬‬
‫‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫سياستهايمحدودکنندهکمتر‪،‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫هزينههايکمتربرايتجارتالکترونيکاست‪WITSA‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫چهارمحوراصلیآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫چهارمحوراصلیآمادگیالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫موارد اقتصادي‪ :‬مواردي از قبيل ميزان رشد در ‪،GDP‬‬
‫رشد در سرمايه‌گذاري خارجي‪ ،‬رشد در درآمد سرانه‬
‫افراد و‪....‬‬
‫موارد حقوقي‪ :‬اين موارد شامل سياست ملي ‪، ICT‬‬
‫قوانين حاکم بر فضاي ديجيتال‪ ،‬سياست کاربرد و آموزش ‪IT‬‬
‫در همه بخشهاي کليدي يک اقتصاد و‪...‬‬

‫موارد اجتماعي‪ :‬فاکتورهاي اجتماعي نظيرسطح سواد و تحصيلت‬


‫پايه‪ ،‬زيرساختار فرهنگي جامعه نظير گرايش به پذيرش ‪ ،ICT‬آگاهي‬
‫از کاربرد ‪ ICT‬براي افزايش بهره‌وري و بازده کاري‬

‫موارد فني‪ :‬زير ساختهای مخابراتی‪ ،‬شبکه های رايانه ای ‪،‬‬


‫اينترنت و ‪..‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫آمادگیالکترونيکی‪، ‬اهداف‬
‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫آمادگیالکترونيکی ‪،‬مزايا‬
‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫چراارزيابیآمادگیالکترونيکی؟‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫شناسايیوارزيابیوضعيتموجودازنظرآمادگی‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪‬‬ ‫الکترونيکیدرهرکشورمقدمهبرنامهريزیبرای‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪  ‬‬
‫نيلبهوضعيتمطلوبمیباشدبهويژهبرای‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪‬‬ ‫کشورهایآغازگرودرحالتوسعه‬
‫‪‬‬ ‫‪  ‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫فرايندتوسعهآمادگیالکترونيکیدريک‬
‫‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫کشور‬
‫ملي‬ ‫• تعيين اهداف توسعه ‪ ICT‬در سطح‬
‫• گزينش مدل ارزيابي آمادگی الکترونيکی با‬
‫توجه به اهداف‬
‫• انجام ارزيابي آمادگي الکترونيکي‬

‫• تهيه و تدوين راهبرد يا استراتژی و برنامه‬

‫اجرايی مبتنی بر نتايج‬

‫• اجرای برنامه‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫مدلهايارزيابيآمادگي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫الکترونيکي‬
‫مدلهایمختلفكككككیبرایارزيابكككككیآمادگكككككي‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫هايمشاوره‌ ‪ ‬‬
‫ايو‬ ‫‪‬‬ ‫كطشرکت‌‬ ‫كيتوسك ‪‬‬
‫الکترونيکك ‪‬‬
‫هاعرضهوبهکارگرفتهشدهاست‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪   ‬‬ ‫دانشگاه‌ ‪‬‬
‫ميزانآمادگييک‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫درنگاهسطحي‪،‬هرکدامازاينمدلها‬
‫‪  ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫اطلعاتو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫ازفناوری‪‬‬ ‫ه‌برداری‪ ‬‬‫جامعكككككككككهرادربهر ‪‬‬
‫‪  ‬‬
‫دهنكددرنگاهكيدقيقتكر‪،‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫نشانمي‌‬
‫‪‬‬ ‫تجارتالکترونيكک‪‬‬
‫‪‬‬
‫ككتردهومتنوعو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫ككيارگسك‬
‫ككفبسك ‪‬‬
‫ككاازتعاريك ‪‬‬ ‫ككنمدلهك ‪ ‬‬
‫ايك ‪‬‬
‫‪‬‬ ‫برخوردارند‬ ‫روشهايسنجشمتفاوتي‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫مدلهايارزيابيآمادگي‬
  
‫الکترونيکي‬
CSPP(Computer System Policy making Project)
CID(Center for International Development at Harvard University)
APEC(Asia and Pacific Economic Cooperation group)
ITU
USAID
CDG
SIDA
ASEAN
McConnel International Risk e-Business
Crenshaw & Robinson

‫ دكتر فتحيان‬. ‫آمادگي الکترونيکی‬


‫مدلهايارزيابيآمادگي‬
  
‫الکترونيکي‬
CIDCM) Center for International Development and Conflict
Management(
SIBIS )Statistical Indicators Benchmarking the Information Society(
KAM) Knowledge Assessment Methodology(
NRI) Network Readiness Index (
III) Information Infrastructure Indicators(
GI)Globalization Index(
WTI )World Telecommunication Indicators(
EIU
Metric-Net
IDC
Mosaic
DAI

‫ دكتر فتحيان‬. ‫آمادگي الکترونيکی‬


‫مدل ‪CSPP‬‬
‫اين راهنما در سال ‪ 1998‬توسط گروه ‪ CSPP‬که شامل مديران‬
‫شركتهاي تكنولوژي اطلعات آمريكا بود منتشر شد‬
‫‪ ‬هدف‬
‫“روشی برای خود‌سنجي است که به جوامع کمک‬ ‫‪‬‬
‫مي‌کند تا ميزان آمادگي و مشارکت خود را درجهان‬
‫شبکه‌اي شده تعيين کنند‪".‬‬
‫سنجهها‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫دسترسي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫زيرساخت ‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪   ‬‬
‫کاربردهاوخدماتشبکهای ‪  ‬اقتصاد‪‬‬
‫توانمندسازهاسياست‪،‬حريمخصوصي‪،‬امنيت‪،‬فراگيري‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫مدل ‪CSPP‬‬

‫روش اجرا‬

‫راهنماي كآمادگي ‪ CSPP‬مجموعكه اي كاز ك ‪ 23‬سوال را كبه‬


‫اعضاي جامعه در مورد خود جامعه‪ ،‬مطرح ميكند‪ .‬براي‬
‫هر سوال‪ ،‬كاربران از چهار گزينه كه بصورت افزايشي‬
‫مراحكل كتوسكعه كو كگسكترش كرا كدر كجامعكه كنشان كميدهند‬
‫يكي را انتخاب ميكنند‪ .‬اين ‪ 23‬سوال در پنج دسته گروه‬
‫بندی ميشوند‪ .‬اطلعات بيشتر در آدرس ذيل‪:‬‬
‫‪http://206.183.2.91/projects/readiness/assessments.htm‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫موسسه مک‌کنل اينترنشنال اين مدل را در آگوست ‪2000‬‬
‫مدل ‪McConnel International‬‬
‫منتشر نمود‬
‫هدف‬
‫ارزيابي آمادگي الکترونيکي اقتصاد ملي و توانايي حضور‬
‫در يك اقتصاد جهاني ديجيتال‬

‫سنجه ها ) شامل ‪ 5‬حوزه(‬


‫• قابليت اتصال ‪:‬زير ساخت‪ ،‬دسترسي و قيمت‬
‫اتصال به شبکه جهاني‬
‫رهبري الکترونيکي‪ :‬مقررات و سياستهاي‬ ‫•‬
‫دولتي‬
‫امنيت اطلعات‪ :‬مالکيت معنوي‪ ،‬حفظ حريم‬ ‫•‬
‫خصوصي‪ ،‬امضاء الکترونيکي‬
‫نيروي انساني‪ :‬آموزش ‪ ،ICT‬نيروي کار ماهر و‬ ‫•‬
‫در دسترس‬
‫رقابت‪ ،‬پايداري مالي‬
‫‪ :‬فتحيان‬ ‫الکترونيک‬
‫دكتر‬ ‫محيط کسب و کار آمادگي الکترونيکی ‪.‬‬ ‫•‬
‫مدل‪(2005)McConnel‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫مدل ‪CID‬‬
‫بينالمللی‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫دردانشگاههاروارداينراهنمارادرسال‬
‫‪  ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫مركزتوسعه‬
‫‪  ‬‬
‫ارائهكردهاست‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫هدف‬ ‫‪‬‬

‫مند‪،‬بهارزيابيفاکتورهايمتعددي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫اينظام‌‬ ‫اينراهنما‪،‬بهشيوه‌ ‪‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫کهدرتعيينآمادگيبرايپيوستنبهشبکهجهاني‪،‬دخيل‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪‬‬ ‫طراحي‬ ‫کشورهايدرحالتوسعه‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫پردازدبراي‬
‫‪‬‬ ‫هستند‪،‬مي‌‬
‫‪‬‬
‫تواندمبناييبرايتحليلوبرنامهريزيهاي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫شدهاستومي‌‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫آيندهقرارگيرد‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫مدل ‪CID‬‬
‫سنجه ها‬
‫اين راهنما به اندازه‌گيري ‪ 19‬گروه از فاکتورهاي مختلف (در ‪ 5‬دسته) شامل موارد‬
‫ذيل می پردازد‪:‬‬
‫دسترسي به شبکه‪:‬‬
‫زير ساخت اطلعاتي‪ :‬اين فاکتور توسط شاخصهايي چون نسب خطوط تلفن ثابت‬
‫يا همراه به کل جمعيت و ساير شاخصهايي از اين دست سنجيده مي‌شود‬
‫در دسترس بودن اينترنت ‪:‬اين فاکتور توسط نسبت ‪ ISP‬ها به کل جمعيت‬
‫اندازه‌گيري مي‌شود‪.‬‬
‫قيمتمناسبدسترسيبهاينترنت‪‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫اينفاکتورتوسطشاخصهاييچونکيفيتصوتي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫سرعتوکيفيتدسترسيبهشبکه‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫هاياطلعاتيو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ارتباطاتتعدادمتوسطارتباطاتناموفقميزانگمشدنبسته‌‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫اندازهگيریمیشود‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫افزارها‬ ‫افزارهاوسخت‌‬
‫‪ ‬‬ ‫ميزاندسترسيبهنرم‌‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫اينفاکتورنيزتوسطموارديچونميانگينزمانانتظاربرايگرفتن‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫خدماتوپشتيباني‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫خطتلفنتعدادطراحانوبسايتوياتوليدکنندگاننرمافزار‬
‫‪‬‬ ‫الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان ‪ ‬‬
‫‪  ‬آمادگي ‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫مدل ‪CID‬‬
‫ادامه سنجه ها‬
‫آموزش از طريق شبکه‌‪:‬‬
‫دسترس مدارس به ‪ :ICT‬استفاده از ‪ ICT‬براي ارتقاء آموزش‪:‬‬
‫نيروي انساني آموزش ديده‪:‬‬
‫استفاده از‪ ICT‬در جامعه‪:‬‬
‫افراد و سازمانهاي برخط‪:‬محتواي بومي‌الکترونيکي موجود‪:‬ميزان‬
‫استفاده از ‪ ICT‬در زندگي روزمره‪:‬استفاده از ‪ ICT‬در محل‬
‫کار‬
‫استفاده از ‪ ICT‬در اقتصاد‪:‬‬
‫اشتغال در زمينه ‪ :ICT‬تجارت الکترونيک مدل ‪ : B2C‬تجارت‬
‫الکترونيک مدل‪ : B2B‬دولت الکترونيکي‬
‫قوانين و مقررات در زمينه شبکه‪:‬‬
‫قوانين مخابراتي و ارتباطي‪:‬قوانين تجاري مرتبط با ‪ICT‬‬
‫‪http://www.readinessguide.org/examples.html‬‬ ‫اطلعات بيشتر‪:‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫مدل ‪APEC‬‬
‫گروه همكاريهاي اقتصادي آسيا و اقيانوسيه )‪ (APEC‬اين‬
‫راهنما را در سال ‪ 2000‬منتشر کرد‬
‫‪ ‬هدف‬
‫كمك به دولتها براي توسعه سياستهاي متمركز مطابق با‬
‫محيط و جو كشور خود تا توسعه تجارت الکترونيکي‬
‫بصورتي سالم و درست در جامعه انجام شود‪.‬‬
‫سنجه ها‬
‫اين مدل‪ 6‬دسته مختلف از فاکتورها ي لزم براي آمادگي‬
‫الکترونيکي را اندازه گيري مي‌کند شبیه ‪ :‬فنآوري‬
‫پايه و زير ساخت‪ ،‬دسترسي به خدمات شبکه‬
‫استفاده از اينترنت و ‪...‬‬
‫اجرا‬
‫اين مدل از يک پرسشنامه با ‪ 100‬سوال چند گزينه‌اي‬
‫تشکيل شده است که درگروههاي ‪ 6‬گانه بال‬
‫دستهبندي شده‌اند‪ .‬اطلعات بيشتر‪:‬‬‫‌‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫‪http://www.ecommerce.gov/apec./docs/readiness_background.html‬‬
‫مدل ‪EIU‬‬
‫گروه اقتصادی ‪Economist Intelligence Unit‬‬

‫‪ 100‬معيار کيفي و کمي که در ‪ 6‬گروه متمايز تقسيم‌بندي شده‌اند و‬


‫نهايتأ عددي بين ‪ 1‬تا ‪ 10‬را به هر کشور اختصاص مي‌دهد‬

‫‪ .‬زيرساختار فني و اتصال(‪)%25‬‬ ‫‪‬‬


‫محيط کسب و کار ( سياستهای رقابتی ‪ ،‬ماليات و ‪)%20()..‬‬ ‫‪‬‬
‫پذيرش مصرف کنندگان و بنگاههای تجارت الکترونيکي(‪)%20‬‬ ‫‪‬‬
‫زيرساختار حقوقي و قانوني(‪)%15‬‬ ‫‪‬‬
‫زيرساخت فرهنگي و سياسي (‪)%51‬‬ ‫‪‬‬
‫سرويسهاي الکترونيکي پشتيبان)‪)%5‬‬ ‫‪‬‬

‫‪www.eiu.com‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫دسته بندی مدلهای آمادگی الکترونيکی‬
‫اقتصاد الکترونيکي‬ ‫جامعه الکترونيکي‬
‫•مدل "مميزي تجارت الکترونيکي ‪WISTA‬‬ ‫•راهنماي ارزيابي آمادگي الکترونيکي ‪CID‬‬
‫•مدل"ارزيابي تجارت الکترونيکي‬ ‫•راهنماي ارزيابي آمادگي الکترونيکي‬
‫‪CSPP‬‬
‫‪APEC‬‬
‫•مدل ‪CIDCM‬‬
‫•گزارش آمادگي الکترونيکي‬ ‫•‪SIDA‬‬
‫الکترونيکي مک کونل اينترنشنال‬ ‫•‪SIBIS‬‬
‫ت‬
‫•چارچوب نفوذ جهاني اينترن ِ‬ ‫•‪ASEAN‬‬
‫موزاييک"‬ ‫•‪KAM‬‬
‫•‪ISI‬‬
‫•آناليز کرنشا و رابينسون‬
‫•‪NRI‬‬
‫•مطالعه موردي ‪USAID‬‬ ‫•‪ORBICOM‬‬
‫•مدل رتبه‌بندي ‪EIU‬‬ ‫•‪ITU‬‬
‫•‪III‬‬ ‫•‪ISI‬‬
‫•‪Kenny‬‬ ‫•‪CDG‬‬
‫•‪GI‬‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫متدولوژيمورداستفادهبرايارزيابيآمادگي‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫الکترونيکي‬
‫‪‬‬
‫روش‬ ‫تجربيات‬ ‫تحليل وقايع و‬
‫مدل‬ ‫پرسشنامه‬
‫آماري‬ ‫موفق‬ ‫سوابق گذشته‬
‫‪CSPP‬‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪CID‬‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪APEC‬‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪WITSA‬‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪McConnell‬‬ ‫√‬ ‫√‬ ‫√‬


‫‪Crenshaw & Robinson‬‬ ‫√‬

‫‪CIDCM‬‬ ‫√‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪Mosaic‬‬ ‫√‬ ‫√‬ ‫√‬ ‫√‬


‫‪USAID‬‬ ‫√‬ ‫√‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫نتايجارزيابيآمادگيالکترونيکي‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫ابزار‬ ‫تشريح‬ ‫تشخيص‬ ‫تجويز‬


‫‪CSPP‬‬ ‫√‬

‫‪CID/NRI‬‬ ‫√‬

‫‪APEC‬‬ ‫√‬ ‫√‬


‫‪WITSA‬‬ ‫√‬

‫‪McConnell‬‬ ‫√‬ ‫√‬

‫‪Crenshaw & Robinson‬‬ ‫√‬

‫‪CIDCM‬‬ ‫√‬

‫‪Mosaic‬‬ ‫√‬

‫‪USAID‬‬ ‫√‬ ‫√‬


‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫آمادگيالکترونيکيدربنگاههایکوچکو‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫متوسط‬

‫تعاريف‬
‫‪SME‬‬
‫تعاريفمختلف‪‬برخوردار‪‬‬
‫‪‬‬ ‫دركشورهايمختلف‪ ‬‬
‫از‬ ‫‪‬‬ ‫بنگاههايكوچكومتوسط‪ SME ‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬
‫است‬

‫صنايعكوچكومتوسطبرحسبتعدادكاركنانومبلغ‪‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫اتحاديهاروپا‪،‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫براساسمعيارهاي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‌شوندبرايناساس‪،‬بنگاهيكوچكيامتوسطناميده‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪  ‬‬ ‫گردشسرمايهسالنهتعريفمي‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫گردشماليسالنهآنهماز ‪‬‬
‫‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ميزان‬ ‫باشدو‬
‫‪ ‬‬ ‫نفر‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‌شودكهتعدادكاركنانآن ‪‬‬
‫كمتراز ‪ ‬‬
‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫مي‬
‫ميليكونيوروتجاوزنكند‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫معيار دسته بندي‬ ‫تعريف ‪SME‬‬ ‫نام کشور‬

‫تعداد کارکنان‬ ‫توليد‪ :‬کمتر از ‪ 100‬کارمند‬ ‫استراليا‬


‫خدمات‪ :‬کمتر از ‪ 20‬کارمند‬

‫تعداد کارکنان‬ ‫توليد‪ :‬کمتر از ‪ 500‬کارمند خدمات‪ :‬کمتر از ‪ 50‬کارمند‬ ‫کانادا‬

‫تعداد کارکنان‬ ‫کمتر از ‪ 100‬کارمند‬ ‫اندونزي‬

‫تعداد کارکنان‬ ‫کمتر از ‪ 300‬کارمند يا کمتر از ‪ 10‬ميليون ين دارايي)حدود ‪ 83‬هزار‬ ‫ژاپن‬


‫ارزش داراييها‬ ‫دلر(‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫ويژگي‌هاي ‪ SME‬ها‬

‫گزارش شده توسط‬ ‫ويژگي هاي منحصربه ‪ SME‬ها‬


‫بونكر و مك گرگور ( ‪ ) 2000‬ولش و وايت‬ ‫‪ SME‬ها داراي مديريت كوچك و متمركز با يك‬
‫( ‪) 1981‬‬ ‫ديدگاه كوتاه مدت مي باشند‬
‫‪ SME‬ها داراي مهارت هاي مديريتي ضعيفي مي بيلي و رايموند ( ‪‌) 1993‬‬
‫باشند‬
‫دنيس (‌ ‪) 2000‬‬ ‫‪ SME‬ها تمايل شديدي به استقلل را نشان مي‬
‫دينوكوز و ديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫دهند از خطرات و ابتكارت تجاري جلوگيري مي‬
‫كنند تا روي استقلل شان تأثير گذارند‪.‬‬

‫دنيس ( ‪) 2000‬‬ ‫صاحبان ‪ SME‬ها غالباً از دادن اطلعات به‬


‫همكاران خودداري مي كنند ‪.‬‬
‫رنيولوز وديگران ( ‪ ، ) 1994‬بونكر و مك گرنور‬ ‫مي‬ ‫فرآيند تصميم گيري در ‪ SME‬ها شهودي‬
‫( ‪) 2000‬‬ ‫باشند نه بر اساس برنامه ريزي مفصل و مطالعه‬
‫وسيع‬
‫رنيولزو و ديگران ( ‪ ) 1994‬بونكر و مك گرگور‬ ‫صاحب ( صاحبان )‌ ‪ SME‬ها داراي تأثير قوي‬
‫( ‪) 2000‬‬ ‫روي فرآيند تصميم گيري مي باشد (‌مي باشند )‬
‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬
‫ويژگي‌هاي‬
‫‪ SME‬ها‬
‫تته و بردن ( ‪) 2001‬‬ ‫‪ SME‬ها داراي فرآيند هاي غير رسمي و‬
‫ميلر و نبر ( ‪) 2000‬‬ ‫نامناسب براي برنامه ريزي و ثبت مي باشند ‪.‬‬

‫گاسكيل و گينر ( ‪) 1994‬‬ ‫‪ SME‬ها با مشكلت دستيابي به منابع مالي و‬


‫رينولوز وديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫منابع ديگر مواجه مي باشند و بنابراين داراي‬
‫منابع كمتري مي باشند ‪.‬‬
‫والژولچ وديگران ( ‪) 2000‬‬ ‫‪ SME‬ها تمايلي به صرف هزينه روي‬
‫دنيس ( ‪) 2000‬‬ ‫تكنولوژي اطلعات ندارند و بنابراين از‬
‫تكنولوژي استفاده زيادي نمي كنند ‪.‬‬
‫مارتين و ماتلي ( ‪) 2001‬‬ ‫‪ SME‬ها فاقد دانش فني و پرسنل كارشناس و‬
‫متخصص مي باشند و آموزش كافي را در مورد بونكر و مك گرگور ( ‪) 2000‬‬
‫بيلي و رايموند (‪‌ ) 1993‬‬ ‫‪ IT‬براي كارمندان مهيا نمي كنند ‪.‬‬

‫بونكر و مك گرگور ( ‪) 2000‬‬ ‫‪ SME‬ها داراي يك محصول ‪ /‬خدمات محدود‬


‫راينولوز وديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫مي باشند‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫ويژگي‌هاي‬
‫‪ SME‬ها‬
‫كوايل ( ‪) 2002‬‬ ‫‪ SME‬ها داراي سهم بازار محدود مي باشند‬
‫رانيولوز وديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫( غالباً بطرف يك بازار مناسب محدود شده اند ) و‬
‫بنابراين شديداً به چند مشتري متكي مي باشند‬
‫رانيولوز وديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫‪ SME‬ها مبتني بر محصول مي باشند ولي‬
‫بونكر و مك گرگور ( ‪) 2000‬‬ ‫شرکتهای تجاري بزرگ مبتني بر مشتري مي باشند‬
‫مك گرگور وديگران ( ‪) 1998‬‬
‫رانيولوز وديگران ( ‪) 1994‬‬ ‫‪ SME‬ها به سهم هاي زياد بازار علقه اي ندارند‬
‫مك گرگور وديگران ( ‪) 1998‬‬
‫لورني ( ‪) 1997‬‬ ‫‪ SME‬ها نمي توانند با همتاهاي بزرگترشان رقابت‬
‫كنند‬
‫وست هد و استوري (‪) 1996‬‬ ‫‪ SME‬ها كنترل زيادي روي محيط خارجي نظير‬
‫مشاغل تجاري ديگر ندارند و بنابراين با عدم قطعيت هيل و استوارت ( ‪) 2000‬‬
‫بيشتري مواجه مي باشند‬
‫بريگام و اميت ( ‪) 1967‬‬ ‫‪ SME‬ها بيش از مشاغل تجاري بزرگ با خطرات‬
‫دلون ( ‪) 1988‬‬ ‫مواجه مي باشند ‪ .‬زيرا نرخ هاي شكست ‪ SME‬ها‬
‫گوگران ( ‪) 1981‬‬ ‫بيشتر هستند ‪.‬‬
‫دالژوچ وديگران ( ‪) 2000‬‬ ‫‪ SME‬ها تمايلي به خطر كردن ندارند‬
‫فتحيان‪) 2000‬‬ ‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر‬
‫دنيس (‬
‫علل پذيرش تجارت الکترونيکی توسط ‪ SME‬ها‬
‫گزارش شده توسط‬ ‫معيارها ) محرك ها (‬
‫پاور ورهال ( ‪) 2002‬‬ ‫تقاضا ‪ /‬فشار از سوي مشتريان‬
‫رامين اسكانايور و ميتيكتين ( ‪) 2000‬‬
‫رايخ ( ‪) 2001‬‬ ‫فشار رقابت‬
‫پون و استروم ( ‪) 1997‬‬
‫رايموند (‪) ‌2001‬‬ ‫فشار از سوی تأمين كنندگان‬
‫رامين اسكنايور و ميتيكين ( ‪) 2000‬‬
‫رايخ ( ‪) 2000‬‬ ‫كاهش هزينه ها‬
‫آئوگر و گالئوگر ( ‪) 1997‬‬
‫پاور و سوهال ( ‪) 2002‬‬ ‫بهبود خدمات به مشتري‬
‫آئوگر و گالئوگر ( ‪) 1997‬‬
‫پورتر( ‪) 2001‬‬ ‫بهبود در بازده و كارايي داخلي‬
‫رايموند ( ‪) 2001‬‬ ‫تقويت روابط با شركاي تجاري‬
‫ايوانز و ورستو ( ‪) 1997‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫علل پذيرش تجارت الکترونيکی توسط ‪ SME‬ها‬

‫پاور و سوهال ( ‪) 2002‬‬ ‫دستيابي به مشتريان و بازار هاي جديد‬


‫رامين اسكانايور و ميتيكتين ( ‪) 2000‬‬

‫رايموند ( ‪) 2001‬‬ ‫بهبود رقابت‬


‫توربان و ديگران ( ‪) 2000‬‬

‫آبل و ليم ( ‪) 1996‬‬ ‫پشتيباني فني خارجي‬

‫پاور و سوهال ( ‪) 2002‬‬ ‫بهبود بازاريابي‬


‫پون واسواتمن ( ‪) 1997‬‬

‫دو مكه – دامونته ولوس ( ‪) 2002‬‬ ‫بهبود كنترل و پيگيري‬


‫پون و ژوزف ( ‪) 2001‬‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫آمادگيالکترونيکيدربنگاههایکوچکومتوسط‬
‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬

‫آمادگیبرایورودبهعصراطلعاتواستفادهاز‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫روشهایجديدکسبوکاروتجارتالکترونيکی‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫مدلارزيابیآمادگیالکترونيکیبرای‪ SME‬ها چگونه‬


‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫است؟‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬


‫پايان‬

‫آمادگي الکترونيکی ‪ .‬دكتر فتحيان‬