You are on page 1of 5

TCP protokol

TCP potie sa UNIKS mrea i postao je jedan od standard protokola kod komunikacije putem interneta. Ovo je protokol koji podrava usmjeravanje podataka, a samim tim moe se koristiti i u internet komunijaciji. TCP protokol vri prenos podataka, pakuje i raspakuje podatke, upravlja prenosom i vri kontrolu greaka.

Net BEUI
Net BEUI (BIOS EXTENDING USING INTERFACE) predstavlja noviju varijantu Net BIOS protokola. Ovo je brz i efikasan protokol koji funkcionie na transportnom nivou i prisutan je kod svih Microsoftovih proizvoda. Prednosti ovog protokola su te to zauzima malu koliinu memorije i moe se koristiti na svim mreama koje koriste Microsoftov softver. Glavni nedostatak mu je to ne podrava usmjeravanje podataka, pa se ne moe koristiti na velikim mreama, to jest Internetu.

IPX/SPX
Ovo je protokol za meumrenu/sekvencijalnu razmjenu paketa podataka. Ovo je standardni protokol koji se koristi na Novelovim mreama. Ovaj protokol podrava usmjeravanje podataka, samim tim moe se koristiti i na internetu i velikim mreama. Meu-mrena razmjena paketa definie emu adresiranja koja se koristi u NETWARE mrei, a sekvencijalna razmjena paketa obezbjeuje zatitu i pouzdanost. Ova grupa protokola instalira se na NETWARE serverima, esto i sa drugim protokolima kao to je TCP/IP.

Apple talk
Apple talk je orginalni protokol koji se koristi na Apple-ovim raunarima. Konstruisan je tako da raunaru Apple makeingtasku omogudi koritenje raunarske mree i njenih resursa (dijeljenje datoteka, podataka i ureaja u mrenom okruenju).

Mrea ravnopravnih raunara (P2P Pear to pear)


U mrenoj arhitekturi ravnopravnih raunara (P2P) svaki raunar ima podjednake mogudnosti i odgovornosti. Nema servera, a raunari su jednostavno povezani meusobno u radnoj grupi da bi se omogudilo dijeljenje fajlova, ureaja i drugih mrenih resursa. P2P raunarstvo obezbjeuje alternativu tradicionalnoj arhitekturi klijent-server i moe da se definie kao dijeljenje raunarskih resursa i usluga pomodu direktne razmjene. U P2P raunarstvu svaki uesnik, to jest raunar koji se naziva ravnopravnim ureajem (pear) djeluje kao klijent sa slojem serverske funkcionalnosti. To omogudava ureaju da djeluje istovremeno i kao klijent i kao server u sklopu odreene aplikacije. P2P raunarstvo daje mogudnost da se iroko koriste resursi na koje uesnici nisu direktno prikljueni. Jedna od najboljih karakteristika kod P2P raunarstva je u tome da se zaobilazi centralizovana kontrola, gdje su korisnici nezavisni (mogu da se odlue da li de da dijele podatke ili ne).

Klijent server mree

Razvojem raunarskih mrea dolazi do pojave klijent-server mrene arhitekture. Razvoj ovakve arhitekture zahtijeva razvoj aplikacija koje su prilagoene za ovakav mreni rad. Projektovanje ovih aplikacija zahtjeva da one budu podjeljene na dva dijela: Klijentski dio (prednji dio koje vide korisnici); Serverski dio (zadnji kraj aplikacije koji se odrauje na serveru).

Ovakva arhitektura raunarske mree posjeduje dvije vrste raunara: klijentske i serverske raunare. Klijentski raunari su raunari koji alju zahjev za odreenim mrenim resursima (koji se nalaze na serveru). Serverski raunari su raunari na kojima se nalaze mreni resursi i koji posluuju klijentena osnovu njihovog zahtjeva. To su najede raunari sa veoma dobrim pervformansama (velika koliina RAM-a , vie procesora, brz mreni pristup, posebni kontroleri ureaja diskova...). Pored ovih hardverskih resursa serverski raunari imaju najede i posebne softverske resurse. U vedini sluajeva na serverskom raunaru nije inplementiran operativni sistem za PC, ved se na njima nalazi takozvani mreni operativni sistem (Windows server, UNIX, NOVEL netware). Ovi mreni operativni sistemi omogudavaju funkcionisanje mree u ovakvom mrenom okruenju i dijeljenje mrenih resursa u njoj.

Dijeljenje mrenih resursa


Mreno okruenje omogudava dijeljenje razliitih resursa (datoteka i fajlova, ureaja, hardverskih komponenti, itd...). Potreba za razliitim resursima dovela je do razvoja samih raunarskih mrea i njihovog unapreenja. Za jedinice koje su mreno raspoloive obino se koriste termini (mreni tampa, mreni disk i sl.). Mreno okruenje omogudava koritenje razliitih servisa koji omogudavaju dijeljenje resursa, od koga su najznaajniji: Dijeljenje fajl sistema Dijeljenje razliitih ureaja

Dijeljenje fajl sistema obezbjeuje da se dio fajl sistema jednog raunara vidi kao dio lokalnog fajl sistema drugog raunara koji se nalazi u mrei. Gledano sa korisnike strane na raunaru B ne postoji razlika izmeu lokalnog ili dijeljenog fajl sistema, meutim postoje ogranienja koja su vezana uz raunarsku mreu.

Distribuirane baze podataka


Mreno okruenje omogudilo je promjenu u organizovanju baze podataka razliitih tipova. Vrlo je est sluaj da su podaci od interesa uglavnom znaajni za odreeni prostor i da se povremeno pojavljuje potreba za pretraivanjem baze vezane za druge prostorne oblasti.

Mreni operativni sistemi


Kao to raunar ne moe da funkcionie bez operativnog sistema tako ni mree ne mogu da funkcioniu bez mrenog operativnog sistema. U zavisnosti od proizvoaa mreni softver je ili dio operativnog sistema ili se dodaje operativnom sistemu. Windows server, XP,Vista,7 su primjeri operativnog sistema sa ugraenim mrenim funkcijama. NOVELL NETWARE je primjer mrenog operativnog sistema koji se dodaje postojedem operativnom sistemu. Operativni sistem usklauje rad raunara i aplikacija, kontrolie raspodjelu i koritenje memorije, nain troenja procesorskog vremena, prostora na disku i perifernih ureaja. Mreni softver omogudava raunarima koritenje

mrenih resursa. On povezuje sve raunara i periferne ureaje, usklauje funkcije raunara i perifernih ureaja i ostvaruje odreeni nivo bezbijednosti kontrolisanjem pristupa podacima i perifernim ureajima. Dvije osnovne komponente mrenog softvera su: Mreni softver instaliran kod klijenta, Mreni softver instaliran na serverima.

Klijentski softver
Kada se raunaru koji nije povezan u mreu zada neka instrukcija zahtijev se preko lokalne magistrale prosljeuje u procesor koji izvrava postavljeni zadatak. U mrenom okruenju kada se zada instrukcija koja zahtijeva resurse, zahtijev se sa lokalne magistrale preusmijerava kroz mreu do servera na kome se nalazi traeni resurs. Zahtijev prosljeuje preusmjeriva koji predstavlja mali dio programskog koda koji treba da: Peresretne zahtijev sa raunara Odredi da li de zahtijevi da nastave lokalnom magistralom ili kroz mreu do servera.

Operativni sistem obino omogudava nekoliko naina za pristupanje mrenim resursima. Ta mijesta se najede obiljeavaju sa My network places i Entire network. U ovom dijelu bide prikazani svi folderi i diskovi koji su dostupni na mrei. Aplikacioni softver Korisnik Operativni sistem i usluni softver Hardver

Serverski softver
Ovaj softver omogudava da korisnici grugih raunara koriste podatke sa servera kao i periferne ureaje. Resursima mree moe da pristupi bilo koji korisnik i to se naziva dijeljenje resursa. Mreni operativni sistem dodjeljuje korisnicima razliite nivoe pristupa i usklauje ih. Razliiti korisnici imaju razliite prioritete kada koriste neke resurse (read, write, execute, modify). Administrator preko mrenog operativnog sistema upravlja ovim pravima. Uobiajeno je da administrator formira grupe korisnika i da upravlja pravima grupa korisnika, a ne pravima svakog korisnika pojedinano.

NOWEL NETWARE mreni operativni sistem


NOWEL NETWARE sastoji se od serverskih i klijentskih aplikacija. Serverskim aplikacijama mogu da prisrupe korisnici i drugih operativnih sistema (Windows, Linuks...). NETWARE se esto primjenjuje u raunarskim okruenjima u kojima postoji vie razliitih operativnih sistema. NDS (NOWEL directorium service) je sistem za organizovanje i upravljanje podacima i korisnikim pravima pristupa.

Drugi mreni operativni sistemi obezbjeuju klijentski softver ijim se koritenjem dobijaju usluge NETWARE servera. U radu sa datotekama NDS omogudava pristup svim mrenim resursima kroz jedno inicijalno prijavljivanje korisnika na mreu. Korisnicima omogudava da vide sve resurse na isti nain bez obzira gdje se oni nalaze. Na primjer: korisnici mapiraju datoteke na server i vide ih kao jedinice na svom raunaru (dijelove fajl sistema). to se tie bezbijednosti NETWARE prua: Bezbijednost prijavljivanja (ime, lozinka, vremensko ogranienje) Prava korisnika (odreuje koje datoteke su dostupne pojedinim korisnicima i koje su operacije nad njima dozvoljene) Atributi direktorijuma i datoteka (odreuju ta je mogude uraditi sa datotekom: brisanje, kopiranje, modifikovanje...)

NETWARE omogudava da se koriste mreni tampai povezani preko servera za tampu, radnih stanica i preko mree.

Microsoft mreni operativni sistemi


Firma Microsoft ima vie mrenih operativnih sistema od kojih su najpoznatiji (Windows NT server, Windows server 2003 i Windows server 2008). Windows operativni sistemi objedinjuju standardni i mreni operativni sistem. Windows server konfigurie raunar za usluge servera. Ovi operativni sistemi funkcioniu na principu domena. Domeni su grupa raunara koji imaju zajedniku korisniku bazu i zajedniki definisana prava pristupa. Svaki domen ima jedinstveno ime i u svakom domenu postoji jedan server i primarni kontroler domena. Windows server 2008 predstavlja najkvalitetniju varijantu windows servera sa dosta poboljanja vezanih za sigurnost, funkcionalnost, stabilnost rada servera. Jedna od najvanijih karakteristika ovog servera je mogudnost instaliranje ovog mrenog operativnog sistema na dva naina: Instaliranje jezgra servera (instalira se grupa binarnih fajlova koji su neophodni za rad servera, administracija i sam rad na serveru vri se pomodu konzole); Potpuna instalacija servera (imamo grafiko okruenje i sve to ide uz Windows).

Linux
Linuks je jedan od najpoznatijih primjera slobodnog softvera i razvoja putem otvorenog koda. Linux predstavlja operativni sistem za raunare i za razliku od drugih operativnih sistema njegov kod je dostupan javnosti i svako ima pravo da ga mijenja i redistribuira. Rije linux se odnosi samo na kernel ali danas predstavlja sinonim za cijeli operativni sistem koji je baziran oko tog jezgra alata i biblioteka iz GNU projekta. U poetku Linux su razvijali i koristili entuzijasti i studenti. Od tada Linux je dobio podrku velikih kompanija, koristi se na razliitim platformama, to jest serverima i personalnim raunarima.

Linux kernel
Linuks kernel je napravljen kao i kod vedine drugih operativnih sistema po uzoru na Unix. To znai da se zasniva na potpunoj apstrakciji i virtualizaciji hardverskih komponenti i upreavo je to glavna funkcija kernela. Na samom poetku Linux kernel bio je monolitske grae, to znai da je sva

funkcionalnost zajedno sa drajverima implementidan u jednom kernel imidu. Danas se koristi hibridno monolitska graa, to znai da su drajveri realizovani kao moduli koji se mogu mijenjati.

Softver za linux
Za linux postoji veliki broj programa koji se najede izdaju pod GPL licencom. to se tie korisnikih aplikacija izdvajamo neke od vanijih: K mail thunderbird

Tekst

Naslov
Tekst

WAMP