You are on page 1of 54

T.C.

MLL ETM BAKANLII

MEGEP
(MESLEK ETM VE RETM SSTEMNN GLENDRLMES PROJES)

TESSAT TEKNOLOJS VE KLMLENDRME

KONDENSERLERN BAKIM VE MONTAJI

ANKARA 2008

Milli Eitim Bakanl tarafndan gelitirilen modller;


Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn 02.06.2006 tarih ve 269 sayl Karar ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda kademeli olarak yaygnlatrlan 42 alan ve 192 dala ait ereve retim programlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazandrmaya ynelik gelitirilmi retim materyalleridir (Ders Notlardr). Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeye rehberlik etmek amacyla renme materyali olarak hazrlanm, denenmek ve gelitirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda uygulanmaya balanmtr. Modller teknolojik gelimelere paralel olarak, amalanan yeterlii kazandrmak koulu ile eitim retim srasnda gelitirilebilir ve yaplmas nerilen deiiklikler Bakanlkta ilgili birime bildirilir. rgn ve yaygn eitim kurumlar, iletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerinden ulaabilirler. Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr. Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlnda satlamaz.

NDEKLER
AIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GR ....................................................................................................................................... 1 1. HAVA SOUTMALI KONDENSERLER ......................................................................... 3 1.1. Hava Soutmal Kondenserlerin Tanm ....................................................................... 3 1.1.2. Hava Soutmal Kondenserlerin Yaps ve Snflandrlmas................................. 4 1.2.Hava Soutmal Kondenserlerin eitleri ve Kullanld Yerler.................................. 4 1.3.1. Telli-borulu Tip Statik Kondenserler ..................................................................... 6 1.3.2. Plaka-Borulu Tip Statik Kondenserler ve Kullanm Alanlar ................................ 8 1.3.3. Kanatl-borulu Tip Tabi ekili (Statik) Kondenserler......................................... 8 1.4. Tabi ekili Hava Soutmal Kondenserler ve zelikleri ........................................... 9 1.5. Cebri ekili Hava Soutmal Kondenserler ve zellikleri.......................................... 9 1.5.1. Hava Soutmal Kondenserler Avantajlar ve Uygulama Alanlar ...................... 13 1.5.2. Hava Soutmal Kondenserlerde Soutucu Buharnn Younlatrlmas ........... 15 1.5.3. Hava Kullanmann Sebepleri................................................................................ 16 1.5.4. Kondenser Kapasitesine Ortam Scaklnn ve Basncnn Etkisi....................... 16 1.5.5. Ev ve Ticari Tip Soutucularda Kondenser Deiimi.......................................... 17 1.5.6. Kondenserde Havann Etkisi ................................................................................ 18 1.6.Kondenser Arzalar ..................................................................................................... 18 1.6.1. Borularda ve Kanatklarda Blokaj (Tkanma) .................................................... 18 1.6.2. Kondenser Yzeyinde Mekanik Deformasyon..................................................... 19 1.6.3. Korozyon .............................................................................................................. 19 1.7. Kondenserin Bakm ve Arzalarnda Kullanlan Takmlar.......................................... 20 UYGULAMA FAALYET............................................................................................... 22 LME VE DEERLENDRME..................................................................................... 24 RENME FAALYET -2 .................................................................................................. 27 2. SU SOUTMALI KONDENSERLER.............................................................................. 27 2.1. Su Soutmal Kondenserlerin Tanm ......................................................................... 27 2.2. Su Soutmal Kondenserlerin eitleri ve Kullanld Yerler ................................... 27 2.2.1. Su Soutmal Kondenser eitleri........................................................................ 28 2.2.2. Dik Tertipli Boru - D Zarf Tipi Kondenserler ................................................... 29 2.2.3.Yatk Tertipli Boru - D Zarf Tipi Kondenserler ................................................. 29 2.2.4. Helisel Serpantin - D Zarf Tipi Kondenserler.................................................... 30 2.2.6. Serpantin Tipi ift Cidarl Kondenserler ............................................................. 32 2.3. Suyun Soutma Ortam Olarak Kullanlmasnn Avantaj ve Dezavantajlar .............. 32 2.4. Kondenserin Mekanik Yntemle Temizlenmesi ......................................................... 33 2.5.Kondenserde Kazan Ta ve Yan Etkisi .................................................................... 33 2.6. Su Kirlilii................................................................................................................... 34 UYGULAMA FAALYET............................................................................................... 35 LME VE DEERLENDRME..................................................................................... 36 RENME FAALYET -3 .................................................................................................. 38 3. EVAPORATF KONDENSERLER .................................................................................. 38 3.1. Evaporatif Kondenserlerin Tanm .............................................................................. 38 3.2. Evaporatif Kondenserlerin Yaps ve Kullanm Alanlar ............................................ 39 3.3. Evaporatif Kondenserden Beklenen Grevler............................................................. 40 3.4. Evaporatif Kondenserin Bakm .................................................................................. 40

UYGULAMA FAALYET............................................................................................... 43 LME VE DEERLENDRME..................................................................................... 44 MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 46 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 46 KAYNAKA ......................................................................................................................... 48

ii

AIKLAMALAR AIKLAMALAR
MODLN KODU ALAN DAL/MESLEK MODLN ADI MODLN TANIMI 522EE0172 Tesisat Teknolojisi ve klimlendirme Alan Ortak Kondenserlerin Bakm ve Montaj Bu modl, renciye kondenserlerin tanm, eitleri, bakm ve montaj ile ilgili tekniklerini kazandracak retim materyalidir. 40/24 Yok Kondenserlerin bakm ve montajn yapmak. Genel Ama Bu modl ile kondenserlerin eitlerini, kullanldklar yerleri renecek ve farkl devreler zerine montajn yaparak bakmlarn yapabileceksiniz. Amalar MODLN AMACI 1.Gerekli donanm kullanarak kondenseri soutma devresi zerine kurabileceksiniz. 2.Kondenser eitlerini ve kullanld yerleri reneceksiniz. 3.Soutma devresinin byklne gre kondenser seimini yapabileceksiniz. 4.Kondenserlerin bakmn yapabileceksiniz. 5.Farkl soutma devrelerine deiik kondenserlerin montajn yapabileceksiniz. Snf, atlye, laboratuar, ktphane, bilgisayar, internet ortam, vb alma alanlar, eitli katalog ve teknik dokmanlar, fra ve temizleme gereleri, kondenser tara, kurbaack, akazl anahtar takm, el breyiz, tornavida takm vb. el takmlardr. Modln iinde yer alan her faaliyetlerin sonunda kazandnz bilgi ve becerileri lerek kendinizi deerlendireceksiniz. retmen, modln sonunda size btn uygulama faaliyetlerini ieren bir performans testi yaparak kazandnz bilgi ve becerileri lebilecektir.

SRE NKOUL YETERLK

ETM RETM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

LME VE DEERLENDRME

iii

iv

GR GR
Sevgili renci

Her geen gn gelien teknolojiye ayak uydurmak durumundayz. zellikle teknik bir alanda alacak bireyin bu konuda daha hassas olmas gerekmektedir. Sizlerde amzn en gelimeye ak ve insan hayatnda nemli yeri olan bir meslee adm atm bulunuyorsunuz. Tesisat ve klimlendirme blmmzde bu modlle, kondenserin tanm, eitleri, bakm ve montaj ile ilgili konularda temel bilgi sahibi olacaksnz. Buradaki konular, mesleki geliiminizin temelinin salam atlmasn salayacak ekilde hazrlanmtr. Ancak unutulmamaldr ki, mesleinizde ilerlemek, teknolojik gelimeleri yakndan takip ederek kavrayabilmek ve hatta uygulamalarnzla yeni ufuklar amak ancak temeli salam atlm birikimlerle olur. Bu modlde yer alan faaliyetler sizlere; uygulama yaparak renmeyi ve kullanlabilir bilginin sahibi olmanz salayacaktr. Bu noktadan hareketle modlde yer alan faaliyet konu ve uygulamalar sindirerek renmeniz gerekmektedir. renme konusunda gstereceiniz zen ayn zamanda uygulamalarn daha zevkli hale gelmesini de salayacaktr. En detayl iklimlendirme sistemi ile en basit soutma cihaznn, soutma (evrimi zerine kurulu temel) prensipleri ayndr. Bu tespitle; modlde yer alan faaliyetlerin dikkatlice, sindirilerek ve neden sonu ilikisine dayal bir muhakeme yrtlerek renilmesi; kullanlacak bilginin kalc ve kullanlabilir olmas asndan ok nemlidir. Sizleri kendi seiminiz olan mesleinizde baarl olmanz dileiyle

RENME FAALYET1
RENME FAALYET -1

AMA
Kondenserin temel alma prensiplerini renerek eitlerini grerek, bakm ve montajn yapabileceksiniz.

ARATIRMA
evrenizdeki soutma devreleri hakknda bilgi alnz. Kondenserin grevini ve eitlerini internet ortamnda aratrnz. Ticari ve endstriyel tip soutma sistemlerine ait kondenserleri inceleyiniz. Kondenserlerin bakmnn nasl yapldn soutma devreleri zerinde inceleyiniz.

1. HAVA SOUTMALI KONDENSERLER


1.1. Hava Soutmal Kondenserlerin Tanm
Kondenser, soutma evriminde kompresr tarafndan sktrlarak basnc ve scakl ykseltilmi olan soutucu buharndan, bu noktada s alarak d ortama brakan ve bylece buharn youmasn salayan cihazdr.

1.1.2. Hava Soutmal Kondenserlerin Yaps ve Snflandrlmas


Kondenserin devredeki temel ilevi, soutucu buharndan gizli youma ssn ekerek soutucu akkann svlamasn salamaktr. Uygun artlar salanrsa kondenserdeki snn al verii aamada gerekleir. Bunlar; Kzgnln alnmas, Soutucu akkann youmas ve ar soutma (subcooling). Kzgn soutucu buharn, kondenserde soutup youturmak iin sistemin byklne gre su ya da havann kullanlmas. Soutucu akkan buhar, evaporatr ve kompresrden ald sy, kondenserde su veya havaya verir.

Kondenserde youmann salkl bir ekilde gerekleebilmesi iin kondenserin birtakm teknik zellikleri tamas gerekir. Bu zellikler; Bu zelliklerden en nemlisi kondenserin yapsnda yer alan malzemelerin (boru, kanatk veya tellerin) s iletkenlii yksek metallerden seilmi olmas Kondenserin alma koullar ve korozif ortam artlar da dikkate alnarak, buna gre malzeme seimi yaplmas Verimli saylabilecek bir kondenserden, birim hacminde, birim zaman da, fazla miktarda s transferini gerekletirmesi. Bu sebeple s transferinin gerekletirildii yzeyin profil yaps ile bu yzeyde soutma amal kullanlan su veya hava gibi akkan tipi nem kazanr.

Yukarda saydmz bu nedenlerden tr, soutma devrelerinde kullanlan kondenserler eitlendirilmi olup, genel olarak deiik tip kondenser uygulamalarna rastlanr. Uygulamada hangi kondenser tipinin kullanlaca kurulu ve iletme masraflar dikkate alnarak belirlenir. Dier yandan hava soutmal kondenserlere gre su soutmal ve evaporatif kondenserlerde youma scaklnn daha dk seviyelerde olaca ve neticesinde veriminin de yksek olaca bir gerektir. Bu nedenle, kondenser seimi zerine yaplacak almalarda bu hususlarn da dikkate alnmas gerekir. Kondenserler, konstrksiyon (yap) zellikleri bir yana braklacak olursa genel olarak soutulduklar akkann ismiyle anlrlar: Hava ile soutmal kondenserler, Su soutmal kondenserler, Evaporatif, karma (su-hava soutmal) kondenserler.

1.2.Hava Soutmal Kondenserlerin eitleri ve Kullanld Yerler


Soutma sisteminde, soutucu akkan buharnn hava ile soutularak youmasnn saland kondenser tipine, hava soutmal kondenser ad verilir. Soutucu akkan buhar, evaporatr ve kompresrden ald sy, yksek basn ve scaklkta kondenser yzeyinden havaya verir.

Hava soutmal kondenserlerde snn al verii aamada gerekleir. Bunlar; kzgnln alnmas, soutucu akkann youmas ve ar soutmadr. Kzgnln alnmasnda kondenser alannn %5i bu ilem iin kullanlr. Kondenser alannn takriben % 85i youturma olayna hizmet eder ki kondenserin asl grevi de budur. Kondenser yapsna bal olarak ar soutmada (subcooling) kondenser alannn yaklak %10u kullanlr. Hava soutmal kondenserlerde youan soutucu akkan kondenserden almak ve depolamak zere genellikle bir sv deposu kullanlmas artk usul hline gelmitir. Bundan maksat kondenserin faydal alann sv depolamas iin harcamamaktr.

Hava soutmal kondenserler, uygulama biimine gre; Tabi ekili (statik) Cebr ekili (dinamik) kondenserler, olmak zere iki eittir.

Bunlardan tabi ekili hava soutmal kondenserler zellikle sessiz olmalar sebebiyle ev tipi buzdolaplarnda; cebr ekili, fanl tip hava soutmal kondenserler ise daha ok ticar amaca ynelik vitrin tipi, pastane ve arkteri dolaplar, kasap dolaplar, erbetlikler ve pencere tipi klimalarda vb. soutucularda kullanlr. Bilhassa 1 hpye kadar kapasitedeki gruplarda istisnasz denecek ekilde kullanlan bu tip kondenserlerin tercih nedenleri; basit olular, kurulu ve iletme masraflarnn dkl, bakm ve tamirlerinin kolayl eklinde saylabilir.

Ayrca her trl soutma uygulamasna uygulanabilecek karakterdedirler.

Ticar soutucular, souk odalar, pencere tipi klima cihazlar gibi baz uygulamalarda hava sirklasyon (dolam) fan ak tip kompresrn motor kasnana balanr ve ayr bir tahrik motoruna da ihtiya kalmaz.

1.3. Ev Tipi Hava Soutmal Kondenserler


Ev tipi soutucularda (buzdolaplar ve derin dondurucularda) drt deiik tip kondenser uygulamas grlr; fakat bunlardan en yaygn olarak kullanlan, telli-borulu statik (doal akl) tip kondenserlerdir. Telli-borulu statik tip kondenserler, Plaka-borulu statik tip kondenserler, Kanatl-borulu tip tabi ekili (statik) kondenserler, Kanatl-borulu tip cebr ekili (dinamik) kondenserlerdir.

1.3.1. Telli-borulu Tip Statik Kondenserler


Genellikle 3/16 veya 1/4 apnda ii ve d bakr kapl demir borulardan ve ekil itibaryla dik veya yatay tipte yaplr.

Kondenser imaltnda borular uygun boyda kesilip U eklinde bkldkten sonra bir kalba yerletirilir. Her iki tarafna, s transfer yzeyini artrmak amacyla teller yerletirilir. Sonra yine ayn kalp iinde punta kaynak makinesi kullanlarak, soutucu borular tellerle kaynatlr. Tellerin grevi s transfer (datma) yzeyini artrmaktr. Azot gaz ile basn kontrolnden geen kondenser, korozyona kar boyanr. Daha sonra azot gaz doldurularak her iki ucundan hava szdrmaz ekilde tapalanan kondenser, kullanma hazr ekilde piyasaya sevk edilir. Piyasada kompresrn anma gcne gre 1/8 hp, 1/6 hp 1/5 hp hava soutmal ve 1/5 hp, 1/4 hp hava ve ya soutmal kondenser tipleri mevcuttur. ekil 1.3te ev tipi soutucularda (Buzdolab, derin dondurucu vb.) kullanlan telliborulu tip statik kondensere rnek buzdolab grlmektedir.

Ev tipi telli-borulu tabi ekili kondenser zerindeki hava akm beraberinde toz vb. kirleticileri de tamaktadr. Zamanla kondenserin tel ve boru yzeylerinde biriken kirler s transferini nemli lde engeller. Bu; kompresrn ar s ykne maruz kalmas, verim kayb ve ayn zamanda fazla enerji tketimi demektir. Bunun nne gemek iin kondenser ylda bir defa fra ile temizlenmeli ve deterjanl su ile ykanmaldr. Baz derin donduruculu ift kapl buzdolaplarnda iki kap arasndaki yzeyde youmay nlemek iin elektrikli rezistans (stc) yerine kondenser ssndan yararlanlmas yoluna gidilir. Bunun iin kondenser bu blgeye boru eklinde girer ve kar. Bu uygulama sistemin verimini artracandan enerji ve verim snflandrlmasnda dolabnn bir st snfta yani daha az enerji tketen grupta yer almasn salar.

1.3.2. Plaka-Borulu Tip Statik Kondenserler ve Kullanm Alanlar


Kondenser borular, geni s transferi yzeyine sahip ince sac plaka zerine lehimlenerek kondenser gerekletirilir. Yaygn olarak sandk tipi derin dondurucularda kullanlan kondenser tipidir. Bu tip kondenserler bazen dolabn gvde arka veya yan i yzeyine ve izolasyon rts dna yerletirilir. Baz soutucularda kondenser, gvdeyle birlikte mono blok (birlemi) yapdadr. Bu yzden kondenser arzalarnn birounda gvdenin de deimesi gerekebilir. Konstrksiyon yaplar itibaryla dier tiplere gre s transfer yzeyleri daha azdr ve bu nedenle verimleri de dktr. Budan dolay geni yzey alan gerektiren uygulamalar dnda pek kullanlmazlar.

1.3.3. Kanatl-borulu Tip Tabi ekili (Statik) Kondenserler


Is transfer yzeyi ince sac kanatklar eklenerek artrlm ve kanatklarn iinden soutucu borularnn geirilmesiyle elde edilen kondenser tipidir. Kanatk ve borular akkann cinsine gre bakr veya elikten imal edilir.

Hava soutmal kondenserler, halokarbon (freon trevi) soutucu akkanlar iin genellikle bakr boru ve alminyum kanat tertibinde, bazen de bakr boru ve bakr kanat ve bakr veya elik boru ve elik kanat tertibinde imal edilirler. Alminyum alam boru ve kanat imaltlara da rastlamak mmkndr. Kanatl - borulu tip tabi ekili kondenser uygulamalarna zel uygulamalar hari pek rastlanmaz. zellikle sessiz almas sebebiyle, hlen lks otel odalar iin tercih edilen, soutucu olarak amonyan kullanld kk hacimli, absorpsiyonlu soutucularda kanatl - boru tipi tabi ekili kondenserler kullanlr.

1.4. Tabi ekili Hava Soutmal Kondenserler ve zelikleri


Statik hava soutmal kondenserlerde hava, kondenserin stnde konveksiyon (tanm) yoluyla hareket eder. Hava, lk kondenser yzeyine temas edince, sy sourur ve snarak younluu den hava ykselir. Bu, alttaki soutucu havaya ykselebildii kadar ykselme ve hava hareketiyle de kondenser ssn sourma imkn verir. Doal ekili hava soutmal kondenserler tipe ayrlr. Bunlar; Boru-kanatk tipi, Telli-borulu tip, Boru-plaka tip eklindeki kondenserlerdir.

Doal ekili hava soutmal kondenserlerin kstl uygulama imkn vardr. Hava ok yava hareket ettii iin kondenserden sy ok hzl bir ekilde souramaz. Bu yzden geni s transfer yzeyine ihtiya duyulur. En yaygn kullanlan yerlerden biri ev tipi buzdolaplardr. Bu kondenser tipi ucuzdur, imalt kolaydr ve ok az bakm gerektirir.

1.5. Cebri ekili Hava Soutmal Kondenserler ve zellikleri


Kondenser yzeyindeki hava hareketi artrlarak kondenser kapasitesi artrlabilir. Hava akmn artrmak iin fan eklenmitir. Bu tip kondenserler genellikle kanatl-borulu yapdadr ve birounda fan devir ayar termostatik olarak soutma ykne gre ayarlanabilmektedir. Tabi ekili kondenserlerden farkl olarak, cebr hava soutmal tip daha byk soutma ykleri iin daha kullanldr. Kullanmn kstlayc nedenlerin

banda, maliyetinin yksek oluu, fazla yer kaplamas ve grltl almas gelir. Hava soutmal kondenserlerde ya pervaneli tip fan ya da santrifj fan kullanlr. Fann seimi, hava direnci, ses dzeyi, yer gereksinmesi vb. gibi tasarm artlarna baldr. Kanatl - borulu tip statik kondenserde, birim yzeydeki s transferini artrmak amacyla, cebr hava hareketinin, fan kullanlarak gerekletirildii kondenser tipidir. Son yllarda ev tipi soutucularda da kullanlmakla beraber fann grlts nedeniyle ev ortamnda pek tercih edilmezler. Gnmzde, en sk rastlanan ve daha ok ticar uygulamalara ynelik, gc 5 hpye kadar olan btn soutma devrelerinde tercih edilerek kullanlan kondenser tipidir. Vitrin tipi soutucular ve ie tipi soutucular, erbetlikler, pencere ve split tip klimalar en ok uygulama alanlardr. Cebr hava ile soutmal kondenserler, halokarbon soutucu akkanlar iin genellikle bakr boru - alminyum kanat tertibinde, bazen de bakr boru - bakr kanat ve bakr veya elik boru - elik kanat tertibinde imal edilirler. Alminyum alam boru ve kanat imaltlara da rastlamak mmkndr. Kullanlan boru aplar 1/4 ile 3/4 arasnda deimektedir. Kanat says beher metrede 160 ile 1200 olarak 2,5 m/s hava arasnda deiir, fakat en ok kullanlan sklk snrlar 315 ile 710 arasnda kalmaktadr. Bu tip hava ile soutmal kondenserlerin s gei alan ihtiyac ortalama gei hznda, beher ton/frigo (3024 kcal/h) iin 9 ile 14 m2 arasnda deimektedir. ok kk, tabi hava akl kondenserler hari tutulursa hava ihtiyac ortalama beher kcal/h iin 0,35 ile 0,70 m3/h arasnda deimektedir.

Resim 1.6da ticari tip (Vitrin tipi, market tipi, erbetlik, sebil vb) uygulamalarda karmza ok kan fanl tip kondenserin kompresr ile grupland yap grlmektedir. eitli glerde ve farkl uygulamalarda (emme basnlarna gre) kullanlmak zere hazrlanan paket tipi bu gruplar piyasada bulunmaktadr.

10

Byk kapasiteli soutma sistemlerinde s yknn sistemden uzaklatrlabilmesi iin fazla miktarda hava hareketine ihtiya duyulur. Bu hava hareketini salayacak fan motor gc beher 1000 kcal/h iin 0,03 ile 0,06 hp civarnda olmaktadr. Fan devirleri 900 ile 1500 dev/d arasndadr. Kondenser fanlar genellikle aksiyal tip olup sessizlik istenen yerlerde radyal tip kullanlr.

Soutucu akkan youma scakl ise hava giri scaklnn 10 - 20 C zerindedir. Genelde borularn durumu, kanat aralklar, derinlik (boru sras) aln alan gibi dizayn zellikleri hava debisi ihtiyacn, hava direncini ve dolaysyla fan bykl, fan motor gcn ve hatta grubun ses seviyesiyle maliyetleri etkiler. Bugnk kondenser tasarm ekli scak soutucu akkann stten bir kolektrle birka devreye verilmesi, youtuka arl ile aa doru inmesi ve ar soutma salanarak yine bir kolektrden alnmas eklindedir. Resim 1.7de ak havaya, bir binann yanna veya terasna monte edilebilen fanl, kanatk - boru tipinde, hava soutmal kondenserler grlmektedir. Byle ak hava yerleimlerinde soutucu olarak havann, ak hava scaklnda yeterli miktarda salanmas mmkn olur. Bylece bina iinde arzu edilmeyen scaklklar nlenmi olur.

11

Serpantinden geen hava hareketi ya kay tahrikli santrifj bir fan ya da dorudan tahrikli pervane tip bir fanla gerekletirilir. Dk devirli geni kanatkl pervane, istenen hacimdeki havay, ar grlt yapmakszn serpantinin stne doru hareket ettirir. Hava soutmal kondenserler, kompresrlerle birlikte (Resim 1.6) gruplandrlabildii gibi kompresrden ayr, uzak bir mesafede tertiplenmi (split kondenserler) olarak da kullanlmaktadr (Resim 1.7). ekil 1.6da da d nite olarak adlandrlan yatay olarak montaj yaplm fanl tip hava soutmal kondenser grlmektedir.

Hava soutmal kondenserler kullanldklar devrenin zelliine ve sl ykne bal olarak (zel durumlar hari) standart llerde retilmektedirler. Kondenserlerden beklenen, geliebilecek ar ortam artlarnda da verimli alabilmeleridir. Bu nedenle kondenser seimi yaplrken sistemde kullanlacak soutucu akkann tr ve ar yk koullar da dikkate alnr. Dier taraftan birim hacimden daha fazla snn d ortama transferi,

12

kondenserin konstrksiyonu kadar kullanlan malzemeyle de yakndan ilgilidir. rnein; freon trevi soutucu akkanlar iin kondenserler bakr boru ve alminyum kanatl olarak imal edilmektedir. Soutucu akkann ksa srede youmasn salamak zere yksek verimli aksiyal fan veya fan gruplar, cihaz zerine monte edilir. Resim 1.8de R-22nin kullanld hava soutmal kondenser grubu grlmektedir. 32 C d ortam hava scaklnda kondenser 280 kW/h (240,000 kcal) s transfer gcne sahiptir. Bu artlarda kondenserde youma scakl 45 Cdir. Kaplama salar galvanizli elikten yaplmtr. Kondenser 30 bar basnta test edilmi giri ve k balantlar bakr boru olup azlar kapatlmtr. Fanlar aksiyal fan olup, 220V, 50Hz, 1500 dev/dk motorlara balanmlardr. Fanlar termostatik kontroll olup s ykne gre devirleri 900 1500 dev/dk aralnda ayarlanabilmektedir. Fanlar - 40 C, +70 C aralnda alabilirler ve ses (grlt) seviyeleri 67 75 dB arasndadr.

1.5.1. Hava Soutmal Kondenserler Avantajlar ve Uygulama Alanlar


Soutma evriminde, soutucu akkan buharnn hava ile soutularak youmasnn saland kondenser tipine hava soutmal kondenser ad verilir. Soutucu akkan buhar, evaporatr ve kompresrden ald sy, yksek basn ve scaklkta kondenser yzeyinden havaya verir. Genellikle gc 1 hp ye kadar olan soutma devrelerinin hemen hemen hepsinde, 5 hp ye kadar olan kompresr ve kompresr gruplar ile donatlm soutma devrelerinin byk ounluunda hava soutmal kondenserler kullanlr. Bu tip kondenserlerin tercih nedenleri (avantajlar); Basit olular, Kurulu ve iletme masraflarnn dkl, Bakm ve tamirlerinin kolayl eklinde saylabilir.

Ayrca her trl soutma uygulamasna uyarlanabilecek yapdadrlar. Ev tipi ve ticar soutucular, souk odalar, pencere tipi klima cihazlar, vb. balca uygulama alanlardr.

13

Hava soutmal kondenserler, grup tertip ekline gre, kompresr ile birlikte gruplanm ve kompresrden uzak bir mesafeye konulacak tarzda tertiplenmi (split kondenser) olmak zere iki snfa ayrlmaktadr. Kondenserden hava geii dey ve yatay ynde olacak tarzda tertiplenebilir. Dier yandan, hava fan, havay emici veya itici etkiyle hareketlendirecek ekilde konulabilir. Soutma evriminin verimli olabilmesi birim zamanda kondenser zerinden transfer edilen s miktar ile ilgilidir. Bu yzden zellikle frigorifik ara ve ara klimalarnda kondenserin hem malzeme hem de konstrksiyonu byk nem tar. ekil 1.7de otomobil klimalarnda kullanlan kondenser ve kondenser fan ve davlumbaz grlmektedir. Byle bir uygulamada davlumbaz, cebri hava hareketini kondenser zerinde younlatrarak kk hacimlerde oluan byk s yklerini karlamada yardmc olur.

Resim 1.10. Otomobil kondenseri ve fan grubu

14

1.5.2. Hava Soutmal Kondenserlerde Soutucu Buharnn Younlatrlmas


Hava soutmal kondenserlerde s transferi safhada gerekleir, bunlar srasyla; Kzgn soutucu buharndan kzgnln alnmas, Soutucu buharndan gizli youma ssn ekerek, youturma, Ar soutma (subcooling) dr.

Kondenser alannn yaklak % 85i youma olayna hizmet eder ki kondenserin asl grevi de budur. % 5 civarnda bir alan kzgnln alnmasnda ve % 10 ise ar soutmaya (subcooling) hizmet eder. Grafik 1.1de kondenserde s transferi (bc, cd ve de) grlmektedir.

Hava soutmal kondenserlerde youan soutucu akkan kondenserden almak ve depolamak zere genellikle bir sv deposu (receiver) kullanlr. Bunun amac, kondenserin faydal alann sv depolamak iin harcamamaktr. Haval soutmal kondenserler, freon trevi soutucu akkanlar iin genellikle bakr boru-alminyum kanat yapsnda, bazen de bakr boru-bakr kanat ve elik boru-elik kanat yapsnda retilirler. Son yllarda alminyum boru-alminyum kanat imaltlarna da rastlamak mmkndr. Hava soutmal kondenserlerde soutucu buharnn youma scakl, hava giri scaklnn 10 20 C zerinde gereklemektedir.

15

1.5.3. Hava Kullanmann Sebepleri


Hava, s alnabilen veya istendiinde de s verilebilen, korozif etkileri suya gre daha dk ve daha temiz ve her eyden nemlisi bol ve kullanmna bir bedel denmeyen srekli bir kaynaktr. Bu nedenlerden tr hava tercih edilerek kullanlr. zellikle soutma yk 5 hp ye kadar olan soutma devrelerinin byk ounluunda hava soutmal kondenserler kullanlr. Hatta gnmzde gerekli kondenser soutma hacmine uygun alann bulunduu yerlerde ok daha byk soutma kapasitesine sahip sistemlerde de uygulamalar grlmektedir. Bu tip kondenserlerin tercih nedenleri (avantajlar) basit olular, kurulu ve iletme masraflarnn dkl, temizlik, bakm ve tamirlerinin kolayl eklinde saylabilir. Dier taraftan her trl soutma uygulamasna uyarlanabilecek yapdadrlar. Ev tipi ve ticar soutucular, souk odalar, pencere tipi klima cihazlarndan byk kapasiteli klima sistemleri balca uygulama alanlardr.

ekil 1.8: Merkezi iklimlendirme sisteminde hava soutmal kondenser

1.5.4. Kondenser Kapasitesine Ortam Scaklnn ve Basncnn Etkisi


Bir soutma sisteminin bekleneni verebilmesi, byk lde youma basncnn ve scaklnn belirli snrlar arasnda tutulmasyla mmkn olur. Bu ise kondenserin alma rejimi ile ilgilidir. Ar youma ve scakln drlmesi, kondenserin yeterli soutma alanna sahip olmasyla ilgili olduu kadar hava devresinde yeterli debi ve scaklkta havann bulunmasyla da ilgilidir.

16

ekil 1.9: Yeterli hava debisini salamak amacyla tertiplenmi kondenser uygulamas

Kondenserde akkan soutucu buharnn younlatrlmas iin kullanlan havann scakl ve miktar, kondenserin verimli alabilmesi bakmndan nemlidir. Havann scakl dk, kondenser zerinden akan miktar ok, akma hz fazla olursa, younlatrlacak olan soutucu buharn, kompresrde fazla sktrmaya gerek kalmadan svlatrmak mmkn olacaktr. Bu da birim enerji iin soutma veriminin artmas demektir.

1.5.5. Ev ve Ticari Tip Soutucularda Kondenser Deiimi


altnz rnn enerji balantsn kesiniz. Boru kesici ile kompresrn servis borusunu kesiniz. Sistemdeki (varsa) tm soutucu maddenin boaltlmasn salaynz. Gaz toplama nitesine aktarnz. Kondenserin iki u balantsn keserek, kondenseri kabinden karnz. Yeni kondenseri kabinin arka ksmna taknz. Kondenser borularn kesmi olduunuz yere gre ayarlayarak birbirine lehimleyiniz. Kondenserin filtre-drayere balantsn yapmadan nce eski filtre-drayeri kartarak yenisini kullannz. Yeni filtre-drayerin ularnn kapal olmasna dikkat ediniz. Eer daha nceden alm ise bunu kullanmaynz. Boruyu drayer ierisine yerletirirken yeterli uzunlukta sokmaya, ancak drayer ierisindeki filtre elemanna temas ettirmemeye dikkat ediniz. Boru ucunun temiz olmasna dikkat ederek filtre-drayeri boruya kaynak yapnz. Hava ile soutma yaplan kondenserlerde en az 20 cm geniliinde bir boluk braklarak, iyi bir hava dolam salanmaldr. Bu zellikteki kondenserlerde gne nlarndan, scak ve tozlu ortamlardan kanlmal ve temizleme imkn olacak ekilde montaj yaplmaldr.

17

1.5.6. Kondenserde Havann Etkisi


Kompresrn srekli almas sonucu evaporatrden soutucu gaz ekmesi ve evaporatre genileme supabndan yeterli svnn akmamas durumunda, evaporatrde vakum meydana gelir. Bu nedenle sistemin ek yerlerinden sistem iine hava karabilir. Bundan baka boru sisteminin baz ksmlar deitirilirken de sistemde hava kalabilir. Kondenser borular iindeki havann sakncalar yle sralanabilir : Hava ok kk s iletkenlik kat saysna sahiptir. Kondenser borular evresini saran hava moleklleri, borularn iindeki scak gazdan soutma suyunun s akn nler. Bylece younlatrma gleir. Hava kompresrdeki makine yann viskozitesini deitirir. Hava iindeki oksijen, kondenser borularn oksitleyerek, dayanksz klar.Kompresrde soutucu gaz, younlama basncna kadar sktrlr. Ancak gaz iine hava karm ise havann ksm basncndan dolay soutucu gazn ksm basnc, younlama iin gerekli doygunluk basncna erimemi olur. Gaz younlaamaz. rnein; amonyan 30 C ta younlaabilecei basn 11,895 kg/cm dir. Soutucu gaz kompresrde sz konusu deere kadar sktrlr. Gaz iine 3 kg/cm lik hava karm ise amonyan ksm basnc 11,895 3 = 8,895 kg/cm olur. Bu basnta amonyak younlamaz. Amonyan younlaabilmesi iin 3 kg/cm lik ksm basnca sahip olan hava ile birlikte 11,895 + 3 = 14,895 lik basnca kadar sktrlmas gerekir. Bu deer ok yksek olduundan, kompresr fazla altrmak iin fazla enerji gerektirir. Ayrca yksek basn da sistem iin sakncal olabilir.

1.6. Kondenser Arzalar


1.6.1. Borularda ve Kanatklarda Blokaj (Tkanma)
Bir soutma nitesinin kondenseri, toz, toprak, bcekler, yapraklar, otlar ve baka maddelerle tkanrsa, kondenserin s transfer kapasitesi der. Bunun neticesinde kompresrn basma basnc artar, ektii akm ykselir ve devrenin soutma kapasitesi der. Bunlar, nite yeterince snp devre d kalana dek srer. Kondenser yava yava tkand iin, devrenin bir sre ar ykte, yksek basn devre kesmesi olmadan almas da mmkndr. Bu, yksek iletme maliyetine neden olacaktr.

ekil 1.10: Hava soutmal kondenser temizlii ve kanatklarn dzeltilmesi

18

Soutma ve iklimlendirme nitelerinin tam kapasitede alabilmesi iin her mevsiminin balangcnda, zellikle yksek scaklkl mevsime yaklaan ilkbaharda batan aa temizlenmelidir. Kondenser genelde sert bir fra ile veya yksek hava emili bir temizleyici ya da pskrtmeli bir sistemle temizlenebilir. Bu srada, kanatklarn eilmemesine dikkat edilmelidir. Sanayi blgelerinde bulunan soutma devrelerinin kondenserleri, baca gazlar ve dier havaya karan kir, ya ve benzeri maddelerle yzeysel olarak kaplanr. zellikle kondenser yzeyinde oluan kirli ya tabakas (filmi), havada uuan dier kirlerin kondenser yzeyine yapmasna neden olur. Bu ekildeki bir kondenserde s transferi nemli lde dmtr ve kondenserin vakit geirilmeden temizlenmesi gerekir. Byle bir durumda, kondenser iin korozif olmayan temizleyici kimyasallardan, rnein, sv deterjan ve sudan yararlanlr. ou temizleme ileminde ok hassas olan kanatklar mekanik deformasyona urayarak ezilirler. Ezilen kanatklar arasnda yeterli hava akm salanamayacandan kondenserin verimi der. Dolaysyla ezilen kanatklarn dzeltilmesi gerekir. Bu ilem iin kondenser kanat lsne uygun taraklar kullanlr.

1.6.2. Kondenser Yzeyinde Mekanik Deformasyon


Uan cisimlerin fan ile kondenser arasna girip srtnmesiyle kanata verdii zarar, ounlukla bir kanatk tara ile dzeltilebilir. Aksi takdirde kondenser yzeyinde kar basn oluaca ve yeterli havann kondenser zerinden istenilen sy ekemeyeceinden kondenser kapasitesi decek dolaysyla verim ve soutma kapasitesi de decektir. ou kondenser bir sac muhafaza iindedir ve hava hareketinden maksimum fayda salamak zere bir davlumbazla tehiz edilmitir. zellikle fan ve fan motorundan kaynaklanan vibrasyon zamanla davlumbazn sac muhafazadan ayrlmasna veya yrtlmasna neden olmaktadr. Bu da kondenser zerindeki hava hareketini azaltacandan kondenserin verimini drmektedir. Yllk bakm periyotlar iinde kondenser yapsnn ve balant noktalarnn kontrol edilmesinde fayda vardr.

1.6.3. Korozyon
Endstriyel alanda alan soutma devreleri, d ortam artlarnn yannda, bulunduu artlarn da korozif etkisi altndadr. Endstride kullanlan birok kimyasaln buhar ve zellikle baca gazlarnn birou korozif etkiye sahiptir. Baca gazlarnn, atmosferik ortamdaki rutubet iinde znerek, asit yamuru eklinde yzeyde youmas sonucu, zellikle d ortamda akta alan kondenser devreleri zerinde korozif etkisi grlr. Ayrca soutma devresinin bykl ve eitli metallerden tehiz edilmesinden dolay da, elektrokimyasal korozyon sz konusu olur. Bu tip korozyon metalik yap malzemesinin deiik cinsli olarak kullanlmas veya metallerin bir baka metalle kaplanmas hlinde grlr. (rnein; bakr borulu - alminyum kanatkl bir kondenserde farkl iki metal arasnda elektrokimyasal korozyon sz konusudur.)

19

Hava soutmal bakr boru - alminyum kanatl kondenserin mr, nlem alnmad takdirde, cihaz sac aksam kadar uzun mrl olamamaktadr. Korozif ve sl etkilerden tr en fazla 5 6 ylsonunda alminyum kanatklar hzla bakr borularn etrafndan ryerek dklmektedir (deniz st veya denize yakn konumlu meknlar veya endstriyel fabrika ortamlarnda ok daha ksa sre iinde). Azalan kondenser yzey alan sonucu cihazlar, daha yksek youma basnlarnda almak zorunda kalmaktadr.

Resim 1.10: Korozyona uram kondenser

Dolaysyla soutma kapasiteleri dmekte, ekilen elektrik enerjisi artmakta ve yksek basn problemleri neticesinde cihazlar sk sk arzalanmaktadr. Son yllarda korozyona nlem olarak alminyum borularda ve kanatklarda s transferini azaltmayacak ekilde kaplama teknikleri gelitirilmitir. Bunlardan biri de eloksall katosferik kaplama tekniidir.

1.7. Kondenserin Bakm ve Arzalarnda Kullanlan Takmlar


Kondenserlerin kanatk ve boru yzeyleri zellikle hava hareketi ile tanan kirleticilerin (Toz, ya, vb.) etkisinde kalr. Zamanla birikme eiliminde olan bu kirleticiler bir sre sonra kondenser kapasitesinin dmesine ve sonrasnda da sistemin gerekli s ykn karlayamamasna neden olur. Bu durumda kondenser, kondenser fan ve davlumbazn periyodik aralklarla temizlenmesi, bakma alnmas gerekir. te bu gibi ilerde sisteme zarar vermeden temizlik iin bir takm ara ve malzemeler kullanlr.

Resim 1.11: Bakr tp tip borulu kondenserlerin temizliinde kullanlan fralar

20

Resim 1.12: Amonyan kullanld kondenserlerin temizliinde kullanlan metal fralar

Resim 1.13: Konderser finlerinin dzeltilmesinde kullanlan tarak

21

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Hava Soutmal Kondenserlerin Bakm ve Montajn Yapmak

lem Basamaklar

neriler

Aada listesi verilen malzemeleri ev, i, okul ve piyasadan temin ediniz.

Malzemeler
o o o o o o Hava soutmal kondenser Azot tp Ak azl anahtar takm Tornavida takm Oksi-gaz kaynak takm Kaynak teli ve pastas

Hava soutmal kondenseri ve azot tpn hazrlaynz. Azot tpnn hortumunu hava soutmal kondensere balaynz.

Azot tpn aarak hava soutmal kondenseri temizleyiniz.

Azot tpn,kondenseri rahat ve gvenli alacagnz bir alana getiriniz. Azot tpnn hortumunu kondensere balanmas esnasnda hortumun,kondenserin ve kendinizin hasar grmemesi iin dikkatli almal ve uygun takm kullanmalsnz. Kondenserin azn bo bir alana tutarak azot tpn yava amal bylece zararl bir ortam olumasn engellemelisiniz.

22

Azot tpnn hortumunu hava soutmal kondenserden kartnz.

Hava soutmal kondenseri soutma devresi zerindeki yerine getirerek vidalarn tutturunuz.Ak azl anahtar takm ile vidalar sktrarak kondenseri sabitleyiniz.Oksi-gaz kayna ile kaynan yaparak hava ile kaak testini yapnz.

Azot tpnn hortumunu kondenserden kartrken dikkatli almal ve uygun takm kullanmalsnz. Soutma devresi zerine kondenseri getirerek vidalarn takn ve dzgnln gzlemleyiniz.Ak azl anahtar takm ile vidalarn sknz ve kondenserin salamln kontrol ediniz. Oksi-gaz kaynak takm ile kondenserin kaynan dikkatlice yapnz. Soutma devresini hava ile kaak testine tutarak kondenserin durumunu gzlemleyiniz.

23

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


1. Aadaki kondenserlerden hangisi ev tipi buzdolaplarnda bulunur? A)Fanl hava soutmal kondenser B)Telli borulu hava soutmal kondenser C) ie ift borulu kondenser D)Yatk tertipli boru d zarf tipi kondenser E) Dik tertipli boru d zarf tipi kondenser 2. Aadakilerden hangisi kondenserin grevlerinden deildir? A) Kzgnln alnmas B) Ar soutma C) Youturma D) Svlatrma E) Buharlatrma 3. Aadakilerden hangisi hava soutmal kondenser eitlerindendir? A) Kanatl borulu tabii ekili kondenser B) ie ift borulu kondenser C) Helisel serpantin-d zarf tipi kondenser D)Yatk tertipli boru d zarf tipi kondenser E) Dik tertipli boru d zarf tipi kondenser 4. Aadakilerden hangisi soutma devresinde youturucu olarak kullanlr? A) Kompresr B) Evaporatr C) Kondenser D) Genleme valfi E) Filtre kurutucu 5. Aadakilerden hangisi hava soutmal kondenserlerin temizliinde kullanlr? A) Sert bir fra B) Kondenser taraklar C) Yksek hava emili temizleyici (elektrik sprgesi) D) Temizleyici kimyasallar E) Hepsi

24

6.

Aadakilerden hangisi hava soutmal kondenser eitlerinden deildir? A) Boru-kanatk tipi kondenser B) Telli-borulu tip kondenser C) Boru-plaka tip kondenserler D) Fanl boru-kanatk tipi kondenserler E) Borulu serpantin d zarf tipi kondenser

DEERLENDRME Cevaplarnz cevap anahtaryla karlatrnz ve doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevapladnz konularla ilgili renme faaliyetlerini tekrarlaynz.

25

DEERLENDRME LE

Hava soutmal kondenserin montajn yapmak GZLENECEK DAVRANILAR Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Azot tpnn hortumunu kondensere balayabildiniz mi? Kondenseri azot ile temizleyebildiniz mi? Soutma devresi zerine kondenseri dzgn ekilde balayabildiniz mi? Kondenserin balant vidalarn skabildiniz mi? Soutma devresi zerine kondenserin kaynan dzgn ekilde yapabildiniz mi? Soutma devresini hava ile kaak testine tutarak kondenseri gzlemleyebildiniz mi? Deerlendirme Evet Hayr

DEERLENDRME

Kontrol listesindeki her Hayr cevab ilgili konuyu tekrar gzden geirmeniz anlamna gelir.

26

RENME FAALYET - 2 RENME FAALYET -2


AMA
Su soutmal kondenserin alma prensibini, eitlerini kullanld yerleri renerek bakm ve montajn yapabileceksiniz. .

ARATIRMA
Su soutmal kondenserleri piyasa ve internet ortamnda aratrarak teknik zelliklerini not alnz. Su soutmal kondenserlerde suyun grevini ve kullanlan suyun temizliinin nemini aratrnz.

2. SU SOUTMALI KONDENSERLER
2.1. Su Soutmal Kondenserlerin Tanm
Soutma evriminde, soutucu buharnn su ile soutularak youmasnn saland kondenser tipine su soutmal kondenser ad verilir. Soutucu akkan buhar, evaporatr ve kompresrden ald sy, yksek basn ve scaklkta kondenser yzeyinden suya verir.

2.2. Su Soutmal Kondenserlerin eitleri ve Kullanld Yerler


Su soutmal kondenserlerin yapl ve uygulamasnda boru malzemesinin sl geirgenlii, kanatl boru kullanldnda kanat verimi, soutma sisteminde kullanlan suyun kirlenme durumu, su devresinin basn kayb ve soutucu akkann ar soutulmasnn seviyesi gibi hususlar dikkate alnr. zellikle temiz suyun bol miktarda, ucuz ve dk scaklkta bulunabildii yerlerde gerek kurulu ve gerekse iletme masraflar ynnden en ekonomik kondenser tipi olarak kabul edilebilir. Byk kapasiteli soutma sistemlerinde genellikle tek seim olarak dnlr. zellikle byk miktarda buzun retildii soutma tesislerinde, byk hacimli souk depolarda, merkez tip klima santrallerinde tercih edilerek kullanlr; fakat gnmzde yksek s geirme zellii salanan hava soutmal kondenserlerin yaplmasyla 100 ton/frigori kapasitesine kadar bunlarn da kullanld grlmektedir. (Frigori: Atmosferik basnta ve 15 C scaklktaki 1 kg suyun scakln 1 C azaltmak veya artrmak iin gerekli s miktardr.)

27

Kondensere gnderilen suyun miktar, giren su scakl ile kondenserden kan su scakl llerek ayarlanr. llen iki deer arasndaki scaklk fark 3 C ile 6 C arasnda ise su miktar normaldir.

2.2.1. Su Soutmal Kondenser eitleri


Su soutmal kondenserin dizayn ve uygulamasnda, boru malzemesinin sl geirgenlii, kullanlan suyun kirlenme katsays, kanatl boru kullanldnda kanat verimi, su devresinin basn kayb, soutucu buharnn soutulmasnn seviyesi gibi hususlar gz nnde bulundurulur. Su soutmal kondenserler deiik ekillerde ve konstrksiyonda yaplmakta olup genel tipleri unlardr: Dik tertipli boru - d zarf tipi (shell and tube), Yatk tertipli boru - d zarf tipi (shell and tube), Helisel serpantin - d zarf tipi (dik ve yatk tipleri), ie ift boru (double pipe) tipi.

Bunlardan hangi tipin kullanlaca sl yk, soutucu akkan cinsi, soutma suyu scakl, debi, basn ve temizlik durumlaryla, yer durumuna, soutucu akkan ve su devrelerinin servis bakm artlarna gre deiebilir.

ekil 2.1: Dik boru-d zarf tipi su soutmal kondenser

28

2.2.2. Dik Tertipli Boru - D Zarf Tipi Kondenserler


zellikle yer gereksininin az olmas nedeniyle byk kapasiteli amonyak kondenseri uygulamalar iin tercih edilebilir. Ayrca, su datm ekli daha basit ve her tr su kayna (kule, ebeke, havuz, vb. gibi) ile kullanlabilir durumdadr. Svlaan soutucu akkan daha az bir ykseklik seviyesinde toplamak mmkndr. Su devresinin temizlenmesi basittir. Su basn kayplar daha dk tutulabilir. ekil 2.1de dik tertipli boru d zarf tipi kondenser grlyor. Su, kondenserin stnden datlr, her borudan geerek aa yzeye akar. Bu tip kondenserler, normalde orta boy veya byk boy amonyak tesislerinde kullanlr. Avantajlar, dk bakm maliyeti ve alma srasnda borulara ulalabilmesidir. Bu kondenser (su soutmal), drt tipin en dk verimlisidir. kolay

Uygulamada kullanlan ller 40 ile 150 cm ap ve 3 ile 5 m ykseklik snrlar arasnda olup su gei borular genellikle dikisiz, 2 in apta ve 20 ile 400 adet arasnda deimektedir.

2.2.3.Yatk Tertipli Boru - D Zarf Tipi Kondenserler

ekil 2.2: Yatk tertipli boru-d zarf tipi kondenser

ok geni kapasite snrlarnda yaplan ve uygulanan bu tip kondenserler bugn soutma sahasnda kullanlan, kondenser kapasitesi en yksek kondenserdir denilebilir. Genel tasarm eklinde, soutucu akkan d zarf tarafnda ve su boru demetinin iinden geecek ekilde tertiplenir. Bunun en ak nedeni, soutucu tarafndaki film katsaysnn su tarafna gre ok daha dk olmas ve bu nedenle soutucu akkan tarafnda daha geni s gei alanna ihtiya olmasdr. Bunun salanabilmesi iin boru demetini meydana getiren borularn d yzeyinde kanatklar oluturulur. Bu kanatklar borunun kendi bnyesinden zel bir ilemle karlabilecei gibi sonradan geirme veya sarma suretiyle de yaplabilir. Kondenser borular, kondenser aynalarna makineto ile sklarak szdrmazlk salanr. Kondenserler, tek aynal olarak, ekil 2.2de grld gibi U tipi firkete borular kullanlarak yaplabildii gibi (bu takdirde borularn su taraf mekanik yntemlerle

29

temizlenemez) ift aynal (ekil 2.6da), dz borular kullanlarak ve her iki taraftan makineto ekilerek de yaplmaktadr. Baz amonyakl tip kondenserlerde borularn aynalara kaynakl tespit edildii de grlr. Daha ok ticar ve endstriyel uygulamalar iin tercih edilen yatk tertipli boru-d zarf tipi su soutmal kondenser 8 kW dan 1000 kW standart kapasitelerde ve zerinde zel imaltlar yaplabilmektedir. Birim hacimlerindeki verimleri hava soutmal kondenserlere gre ok yksektir. Ancak ilk yatrm, iletme maliyetleri ve bakm masraflar yksektir.

ekil 2.3:Boru-d zarf tipi su soutmal kondenser

2.2.4. Helisel Serpantin - D Zarf Tipi Kondenserler

ekil 2.4: Helisel boru serpantin-d zarf tipi su soutmal kondenser

Bir elik d zarfn iine yerletirilmi tek veya ok saydaki helisel boru serpantin devresi ve d zarftan oluur. Su, helisel serpantin iinden geirilir. Soutucu akkan buharnn youturulmas d zarf tarafnda gerekletirilir. D zarf kaynakl elik imalt olup serpantin, bakr veya dikisiz elik borudan yaplr.

30

Resim 2.2: Borulu serpantin-d zarf tipi su soutmal kondenser

Bu tip kondenserler ounlukla kk kapasiteli (5 kW ile 100 kW arasndaki) uygulamalar iin kullanlmakta ve imalt kolayl sayesinde daha dk maliyet seviyelerinde yaplabilmektedir. ilikleri, aynalarn delinmesi, makineto ekilmesi gibi uygulamalar gerektirmez.

2.2.5. ift Cidarl ( e Borulu Tip) Kondenserler


Daha ziyade kk kapasiteler iin ve paket tipi cihazlarda kullanld grlen bu tr sulu kondenserler, hem klima hem de souk muhafaza uygulamalarnda olduka uzun zamandan beri kullanlmaktadr. Bu tr kondenserleri iki gruba ayrmak mmkndr: Serpantin tipi, Kolektrl tip.

ekil 2.5: Serpantin tipi ift cidarl su soutmal kondenser

Her iki trde de soutucu buharnn d zarftan geirilmesi, kondenserin hava ile temas eden d yzeyinden de tabi konveksiyon yoluyla ek bir soutma iin yararlanlmas nedeniyle tercih edilmektedir. Ayrca soutma suyunun ak yn ile soutucu akkann ak yn birbirine zt olacak tarzda tertiplenmek suretiyle kar (apraz) akml s deitirici durumu oluturup bylece daha geni bir scaklk fark ile yaplmas mmkn olur ki bu suretle daha kk ve ekonomik bir kondenserin (s gei yzeyinin) yeterli olmas salanr. Bu tr kondenserler bazen hava soutmal kondenserlerle birlikte ve ar soutma uygulamalarnda kullanlr.

31

ekil 2.5de serpantin tipi ift cidarl kondenserin yaps grlmektedir.

2.2.6. Serpantin Tipi ift Cidarl Kondenserler

Grafik 2.1: Serpantin tipi ift cidarl kondenserlerde apraz (kar) akml yzeylerde s transferi

ie iki borunun merkezlenmi ekilde birletirilip serpantin hlinde sarlmasyla elde edilmektedir. Uygulamann gereine gre serpantin, yuvarlak halka, dz boru veya dier bir ekilde olabilir. Bu tip kondenserlerin yaplar itibaryla mekanik yoldan temizlenememesi nemli bir engel tekil etmektedir. Grafik 2.1de apraz akml su soutmal kondenserde, akkanlara (su ve soutucu akkana) ait giri ve k scaklk deiimlerinin verildii grafik grlmektedir.

2.3. Suyun Soutma Ortam Olarak Kullanlmasnn Avantaj ve Dezavantajlar


Avantajlar: Byk kapasiteli soutma devrelerinde verimli ve ekonomik soutma salar. Birim kondenser hacminde hava soutmal kondenserlere gre daha fazla s transferi salad iin, sistem iin n grlen btn tehizat (kompresr, kondenser, soutucu akkan miktar ve devre) hava soutmal devreye gre daha kk seilebilir. Bu da, yatrm ve iletme giderlerinin dmesi anlamna gelir. Su scaklklarnda havaya kyasla an deiimler (Hava scaklklar baz yrelerde gn iinde 20 C ve stnde deiim gstermektedir.) grlmez. Neticede, soutma devresi an gerilmelere maruz kalmaz. Bu da devre iin daha az bakm tutum gerektirmekle birlikte devrenin yksek performansta uzun sre hizmet vermesini salar. Dezavantajlar: Su soutmal kondenserlerde, su devresi ve tehizat ayr bir yatrm gideri ve iletme masraf gerektirir. Su soutmal kondenserler periyodik aralklarla (sk sk) temizlik, bakm ve onarm gibi servis hizmetlerine ihtiya duyar. Hava soutmal kondenserlerde byle bir servis hizmetine uzun zaman gerek duyulmaz.

32

Su soutmal kondenserlerde periyodik aralklarla temizlik gerekli olduundan, soutma devresi de temizlik ve bakm sresince atl kalacaktr. Bu ya ek bir soutma sistemini ya da soutma ykne gre program dahilinde hareket etmeyi gerekli klar.

2.4. Kondenserin Mekanik Yntemle Temizlenmesi


Kondenserden su tahliye edilmelidir. Her iki bataki somunlar, su plkalar ve contalar karlmaldr. Not: Temizlik sadece bir taraftaki kapan karlmasyla da yaplabilir. Fakat bu daha zor olacaktr. Conta sklmelidir. Eer kondensere yapmsa yumuak bir ekile tklatn. Contann kondenserden ayrlmas gereklidir. Kanrtma yapmayn. Kondensere zarar verebilirsiniz. Boru plka yzeylerini ve su k plkalarn yumuak bir paavra ile veya yumuak frayla temizleyin. Tel fra kullanmayn. Borular, yumuak bir fra ile temizlenmeli ve su ile ykanmaldr. Parlak bir bakr yzeyi elde etmeye almayn. Bakr derhal rengini kaybedecektir. Eer ykama ve yumuak bir fra ile temizlemeden sonra hl borularn i ksmnda kaba bir rt kalrsa, zel temizlik takmlar kullanlabilir.

Eer herhangi baka tr bir alet kullanlrsa, nce bir bakr para zerinde test edilmelidir (kondenserde kullanlmayan bir bakr para gibi). Temizleme aletini kullanrken borular slak durumda tutarak aleti yavaa eviriniz (Borulara zarar verebilecei iin matkap gibi cihazlar kullanmaynz). Her bir borudaki bir veya iki geiten sonra ykayp kontrol ediniz. Temizlik tamamlandktan sonra, boru plkalarndaki ve cvatalarndaki yabanc maddeleri ykayarak silmek suretiyle temizleyiniz. Kullanlmakta olan conta ve u plkalarn tekrar monte ediniz. Yeni conta takld zaman, boru plkalarndaki szdrmazlk elemann temizleyiniz. Su ile soutma yaplan kondenserlerde, kondenser ve borularn srekli su ile dolu olmas salanarak korozyonun nne geilmeli, mmkn mertebe soutma suyu giri alt ve k da st ksmdan yaplmal, korozyon sakncas ynnden endstri artk sular kullanlmamal, su miktarn ayarlamak iin giri ksmna vana monte edilmelidir. Otomatik olan tesislerde su giri ve k borular ortalama 20 cm uzunluktaki lstik hortumlarla kondensere balanmaldr. Devreden su miktarnn tespit edilebilecei ve scaklklarn llebilecei montaj ekline dikkat edilmelidir.

2.5.Kondenserde Kazan Ta ve Yan Etkisi


Kondenserde kullanlan soutma suyu, sertlik veren iyonlar bulunduruyorsa kondenser borularnn zerinde kazan ta oluabilir. Ayrca, kompresrden bir miktar makine ya srkleyerek kan soutucu gaz, ya ayrcsndan geerek kondensere gelir. Ya ayrcsnn iyi almamas sonucu makine ya kondenser borularn ince bir film eklinde sarar. Kazan tann s iletkenlii, eliinkinin 1/40 i kadardr. Ya ise eliin 1/400 i kadar s iletme gcne sahiptir. Bu nedenle kondenserde, snn soutucu gazdan suya tam akmas

33

salanamaz ve younlama salkl olmaz. Kondenserde soutucu maddenin scakl drlemedii iin kompresrde boalan gazn basnc ve scakl da normal deerin stne kar.

Resim 2.3: Kondenser kazan ta temizlii

2.6. Su Kirlilii
Kondenseri besleyen soutma suyunda kir, amur ve suya sertlik veren iyonlar ok miktarda bulunuyorsa kondenser borularnn zerinde hzl bir kir birikmesi ve kazan ta oluumu grlr. Kazan tann s iletkenlii, eliin 1/40 kadardr. Bu nedenle kondenserde, snn soutucu buharndan suya istenilen ekilde akmas salanamaz ve youma salkl olmaz. Kondenserde soutucu buharnn scakl istenilen deerlere drlemedii iin, kompresr terk eden soutucu buharn basnc ve scakl da normal deerin zerine kar. Yukarda belirtilen kir ve kazan ta gibi oluumlarn meydana getirdii sakncalar nlemek zere, kondenser borularnda oluan kir ve kazan tann gerektiinde mekanik ve kimyasal yntemlerle temizlenmesi gerekir. Yzey kalntlar periyodik olarak temizlenmedii taktirde kirlenme olay gittike hzlanacaktr. Bundan dolay s geirme katsays git gide azalacak ve gerekli kondenser kapasitesi ancak daha yksek youma scaklnda salanabilecektir. Bu ise kirlenme olayna sebebiyet verecektir. Artan kirlenme ile su taraf direnci artacak ve bunun sonucu su debisi azalacaktr. Azalan su miktar kondenserden birim zamanda ekilen s miktarn azaltacandan bu artlarda soutucu buharn youma scakl daha da artacaktr.

ekil 2.6: Su soutmal boru-d zarf tipindeki ift aynal kondenserler hem mekanik hem de kimyasal yntemle temizlenebilir.

34

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Su Soutmal Kondenserin Bakm ve Temizliini Yapmak lem Basamaklar Aadaki malzemeleri temin ediniz Malzemeler o Anahtar takm o Kaldrma vinci (caraskal) o Boru temizleme fralar neriler

Soutucu akkan ve su borularn ayrn ve u kapaklarn sknz. Kondenseri kaldrma vinci ile askya alnz. Gvdeyi ve borularn i-d yzeylerini tm ya kalntlarndan arndrnz.

Soutucu akkan ve suyun boaldndan emin olunuz. Kapaklar skme ilemi esnasnda elemanlarnn hasar grmemesi iin dikkatli almal ve uygun takm kullanmalsnz. Kondenseri kaldrmadan nce halatlarn salamln kontrol etmelisiniz. Kondenseri emniyetli ekilde tadnzdan emin olunuz. Gvdeyi ve borularn d yzeylerini temizlerken temiz, sabunlu su kullanabilirsiniz. Borularn i ksmn asit kullanarak temizlemelisiniz Borularn i yzeyini boru fras ile fralamalsnz. Asit ile temizlediiniz ksmlar temiz su ile ykamalsnz

35

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


Bu faaliyet sonunda hangi bilgileri kazandnz aada verilen sorular cevaplayarak belirleyiniz. 1. Aadakilerden hangisi su soutmal kondenser olarak kullanlr? A) Boru-kanatk tipi kondenser B) Telli-borulu tip kondenser C) Boru-plaka tip kondenser D) Helisel serpantin d zarf tipi kondenser E) Fanl kanatk-boru tipi kondenser 2. Aadakilerden hangisi su soutmal kondenserin avantajlarndan deildir? A) Byk devrelerde verim yksektir B) Byk devrelerde ekonomiktir C) Su scaklnda ani deiimler grlmez D) Periyodik aralklarla temizlik gereklidir E) Hava soutmal devreye gre kk seilebilir 3. Aadakilerden hangisi su soutmal kondenserin dezavantajlarndandr? A) Periyodik aralklarla temizlik gereklidir B) Verim yksektir C) Ekonomiktir D) Kk ebatlarda seilebilir E) Su scaklnda ani deiimler olmaz 4. Su soutmal kondenserler hangi soutma devrelerinde kullanlr? A) Ev tipi soutucular B) Split klimalar C) Souk hava depolar D) Market tipi soutucular E) Dondurma dolaplar 5. Amonyakl soutma devrelerinde hangi su soutmal kondenser kullanlr? A) Dik tertipli boru-d zarf tipi kondenser B) Yatk tertipli boru-d zarf tipi kondenser C) Helisel boru-d zarf tipi kondenser D) Borulu serpantin-d zarf tipi kondenser E) ie ift borulu kondenser

36

DEERLENDRME LE Uygulama: Su Temizliini Yapmak Soutmal Kondenserin Bakm ve Deerlendirme Evet Hayr

GZLENECEK DAVRANILAR Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Soutucu akkan ve su borularn skebildiniz mi? Kondenseri askya alrken gvenlik nlemlerini aldnz m? Kondenserin d yzeyini temizlediniz mi? Kondenserin i yzeyini asit kullanarak temizlediniz mi? Asit kullandnz yzeyleri temiz su ile ykadnz m?

DEERLENDRME Performans deerlendirme sonucu Evet ve Hayr cevaplarnz deerlendiriniz. Yaplan deerlendirme sonunda Hayr eklindeki cevaplarnz tekrar gzden geiriniz. Cevaplarnzn tamam Evet ise bir sonraki faaliyete geiniz.

37

RENME FAALYET - 3 RENME FAALYET -3


AMA
Evaporatif kondenserin eitlerini ve alma prensibini renerek , farkl soutma devreleri zerine montaj ve bakmn yapabileceksiniz. .

ARATIRMA
Evaporatif kondenserlerin kullanld soutma devrelerini piyasa ortamnda aratrnz. Evaporatif kondenserlerin dier kondenserlere gre avantajlarn internet ve piyasa ortamndan aratrarak llerini, fiyatlarn not alnz. Evaporatif kondenser ile dier kondenserlerin verimlerini kyaslaynz.

3. EVAPORATF KONDENSERLER
3.1. Evaporatif Kondenserlerin Tanm
Soutma evriminde, soutucu akkan buharnn, su ile havann birlikte kullanlarak soutulup youmasnn saland kondenser tipine evaporatif kondenser ad verilir.

ekil 3.1: Evaporatif kondenser i yaps

Soutucu buhar, evaporatr ve kompresrden ald sy, yksek basn ve scaklkta, kondenser yzeyinden suya, havaya ve buharlamakta olan suya verir. Evaporatif kondenserlerde bakm ve servis glkleri, abuk kirlenmeleri, sk sk arzaya msait olmalar nedeniyle gn getike kullanmlar azalmaktadr.

38

ekil 3.2:Evaporatif kondenserin paralar

3.2. Evaporatif Kondenserlerin Yaps ve Kullanm Alanlar


ekil 3.1de tipik bir evaporatif kondenserin i yaps ile alma prensibi grlmektedir. Bu ekilden de grlecei zere, bir evaporatif kondenser ana ksmdan olumaktadr. Bunlar; Soutma serpantini, Su sirklasyon ve pskrtme sistemi, Hava sirklasyon sistemi. Soutma serpantininin iinden geen soutucu buhar, hava soutmal kondenserde olduu gibi youarak sv deposuna geer. Serpantinin d yzeyinden geirilen hava, ters ynden gelen atomize hldeki suyun bir ksmn buharlatrarak soutma etkisini meydana getirir. Kondenserin alt seviyesinde bulunan su toplanma haznesinden su devaml ekilde bir pompa ile alnp soutma serpantinin st tarafnda bulunan bir meme grubuna baslr ve memelerden pskrtlr. Bu suyun takriben %3-5 buharlaarak (takriben 6 ile 7,5 litre/h beher ton/frigo iin) havaya intikal ettiinden, su haznesine, flatrl valf araclyla devaml su verilir. Soutma kulelerinde olduu gibi evaporatif kondenserlerde de buharlama sebebiyle geride kalan suyun sertlii ve kirlilii gittike artacandan, su toplanma haznesinden bir miktar suyu srekli szdrmak gerekir. Su haznesinde verilen suyun yumuatlm su olmas hlinde bu miktar sfra indirilebilir ve bu tercih edilmelidir.

39

Evaporatif kondenserler genellikle binann dna ve atya konulur. Bina ii uygulamalarnda ise hava giri-klar iin galvanizli sacdan veya plastik hava kanallarndan yararlanlr. Bina dndaki cihazlarn kn da almas sz konusu ise donmaya kar tedbir alnmaldr. Evaporatif tip kondenser uygulamalar byk kapasiteli soutma sistemlerinde kullanlmakta ve soutma kulesi ad verilen sistemin iinde yer almaktadr.

ekil 3.3: Evaporatif kondenserin ksmlar

3.3. Evaporatif Kondenserden Beklenen Grevler


Ani yklerde yeterli s geiini salamal, Kondenserde herhangi bir sebeple sv soutucu akkan ylmas hlinde yeterli kondenser i hacmi bulunmal, Youan soutucu akkann rahata akna ve sistem durduunda da basn dengelenmesinin abuk olumasna imkn vermeli, Kondenserin d yzeyinde toplanan toz, elyaf, p vb. kolayca temizlenebilmeli, d.Basn ve d etkilere dayankl olmaldr.

3.4. Evaporatif Kondenserin Bakm


Kondenseri soutucu akkandan arndracak ekilde basnl gazla temizleyin ve arndrn. Su beslemesini kesin ve suyu tahliye edin. Fan ve pompa motoru besleme akm kablolarn kartn. Takviye ve sirklasyon su borularn skn ve karn. Hava fann muhafazasndan kartn, Pervaneyi kartn ve motorun genel bakmn yapn,

40

Motor mili zerine tekrar monte etmeden pervanenin hasar kontroln yapn. Pompay taban asesinden kartn, Motoru pompadan ayrn, Pompa ve motorun genel bakmn yapn. Su takviye amandra kontroll valf skn, Valfn genel bakmn yapn,amandrann delik olup olmadn kontrol edin. Sklebilir panelleri,koruma zgaralarn ve muhafazalar alarak temizlik iin kondenserin iine erime imkan salayn. Su pskrtme fskiyelerinin stndeki damla tutucular kartn. Su pskrtme fskiyelerinin tkal olup olmadklarn ve deliklerde ar genilemenin meydana gelip gelmediini kontrol edin.

ekil 3.4:ten elmeli evaporatif kondenser

41

ekil 3.5:e flemeli evaporatif kondenser

ekil 3.6:ten ekili paralel akl evaporatif kondenser

ekil 3.7: Evaporatif kondenser su balants

42

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Evaporatif Kondenserin Bakmn Yapmak lem Basamaklar neriler Elektrik balantlarn kesiniz. Su beslemesini kesiniz.

Aada listesi verilen malzemeleri ev, i, okul ve piyasadan temin ediniz. Malzemeler Tornavida takm Ak azl anahtar takm Kurback Azot tp ve reglatr

Su beslemesini kesiniz ve su dolam borularn rakorlarndan skp, kartnz. Not: Kondenseri devreden ayrarak basnl azot gazyla temizleyiniz. Fan ve pompa motorunun besleme akm kablolarn kartn, fan, pompay skn. Not: Besleme akm kablolarn karrken retmeninizden yardm alnz. Su pskrtme fskiyelerinin stndeki damla tutucular kartn ve fskiyelerin tkal olup olmadn kontrol edin.

Kondenseri basnl gaz ile temizleyerek arndrmalsnz. Su sirklasyon borularnn skme esnasnda hasar grmemesi iin dikkatli almal ve uygun takm kullanmalsnz. Hava fann muhafazasndan kartarak fan motorunun bakmn yapmalsnz. Pompa motorunun bakmn yapmalsnz. Koruma zgaralarn kartarak temizlik iin fskyelere ulamalsnz. Fskyelerin damla tutucularn temizlemeli ve azlarnn tkankln amalsnz.

43

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


1. Aadakilerden hangisi evaporatif kondenserin ksmlarndan deildir? A) Soutma serpantini B) Su sirklasyon ve pskrtme sistemi C) Hava sirklasyon sistemi D) Su haznesi E) Borulu serpantin-d zarf tipi 2. Evaporatif kondenserlerde youturucu olarak aadakilerden hangisi kullanlr? A) Su B) Hava C) Hava-su D) Ya E) Soutucu akkan 3. Aadakilerden hangi soutma devrelerine evaporatif kondenser taklmaz? A) Ev tipi soutucular B) Souk hava depolar C) Merkezi klima santralleri D) Orta lekli sanayi tipi soutucular E) Byk lekli sanayi tipi soutucular 4. Aadakilerden hangisi evaporatif kondenserin paralarndandr? A) Su damtma sistemi B) Su toplama kab C) Fan D) Damla tutucu kanatklar E) Hepsi 5. Evaporatif kondenserlerin dier kondenserlere gre avantajlar aadakilerden hangisi olamaz? A) Verim yksektir B) Bakm ve servis gerektirmez C) Isy d ortama daha abuk iletir D) Orta ve byk sistemlerde kullanlr E) Byk sistemler iin ekonomiktir

44

DEERLENDRME LE Uygulama : Evaporatif Kondenserin Bakmn Yapmak GZLENECEK DAVRANILAR Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Su besleme hattn kesebildiniz mi? Su sirklasyon borularn skebildiniz mi? Fan ve pompa grubunun besleme akm kablolarn kartabildiniz mi? Fan ve pompa grubunu skebildiniz mi? Su pskrtme fskiyelerinin stndeki damla tutucular kartabildiniz mi? Fskiyelerin tkal olup olmadn kontrol edebildiniz mi? Damla tutucularn ularnn tkal olup olmadn kontrol edebildiniz mi? Fskiye ve damla tutucularn ularn temizleyebildiniz mi?

Deerlendirme Evet Hayr

DEERLENDRME

Kontrol listesindeki her Hayr cevab ilgili konuyu tekrar gzden geirmeniz anlamna gelir.

45

MODL DEERLENDRME MODL DEERLENDRME


DEERLENDRME LTLER Hava soutmal kondenserin montajn yapmak a.in yapm iin gerekli takm ve malzemeleri ie balamadan nce hazr bulundurdunuz mu? b.Kondenseri soutma devresi zerine balayabildiniz mi? c.Kondenserin kaynan yapabildiniz mi? .Kondenseri kaak testine tutarak kondenseri gzlemleyebildiniz mi? Su soutmal kondenserlerin bakm ve temizliini yapmak a.in yapm iin gerekli takm ve malzemeleri ie balamadan nce hazr bulundurdunuz mu? b.Soutucu akkan ve su borularn skebildiniz mi? c.Kondenserin d yzeyini temizlediniz mi? .Kondenserin i yzeyini asit kullanarak temizlediniz mi? d.Asit kullandnz yzeyleri temiz su ile ykadnz m? Evaporatif kondenserin bakmn yapmak a. in yapm iin gerekli takm ve malzemeleri ie balamadan nce hazr bulundurdunuz mu? b.Su besleme hattn kesebildiniz mi? c.Su sirklasyon borularn skebildiniz mi? .Fan ve pompa grubunu skebildiniz mi? d.Fskiye ve damla tutucularn ularn temizleyebildiniz mi? Evet Hayr

DEERLENDRME Yaplan deerlendirmedeki davranlar srasyla doru olarak uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadnz davrantan dier davrana gemeniz mmkn olmayacandan, ilgili konuyu tekrar gzden geiriniz. Btn cevaplarnz Evet olduunda bir sonraki modle geebilirsiniz.

CEVAP ANAHTARLARI
46

CEVAP ANAHTARLARI

RENME FAALYET-1N CEVAP ANAHTARI


1. 2. 3. 4. 5. 6. B E A C E E

RENME FAALYET-2NN CEVAP ANAHTARI


1. 2. 3. 4. 5. D D A C A

RENME FAALYET-3N CEVAP ANAHTARI


1. 2. 3. 4. 5. E C A E B

47

KAYNAKA KAYNAKA
SAYAR Engin Deniz M.E. B Soutma ve klimlendirme Meslek Bilgisi Temel Ders Kitab, SAYAR Engin Deniz M.E. B.Endstriyel ve Ticari Soutma Sistemlerinin Bakm M.E. B.Soutma ve klimlendirme Cilt 1 ZKOL Nuri ,T.M.M.O.B.Uygulamal Soutma Teknii Ariston/Philco Yaynlar Hseyin BULGURCU .K.S.2 Thermo King Yaynlar A. Kemal Dasz ( Soutma Teknii ve Klima) SDT K.Altnkurt (Souk Depolama Teknii) N.zkol, KOSGEB Arelik Yaynlar

48