You are on page 1of 9

Hepimiz bir ekilde bu gne kadar Pomaklar hakknda pek ok bilgiye ulam ve okumutur.

Bu yazlanlar zaman zaman zaman Pomaklar meselesine samimi bir katk abas tamaktadr. Fakat ou zamanda art niyetli, kkrtc ve egemen-ulus milliyetisi kiilerin zihniyetini yanstmakta olduunu grmemi olamayz. Bu iddialeri biliyoruz aslnda,Bulgardan daha Bulgar, Hellenden daha Yunanl ve Trkten daha Trk olduumuz trnden iddialar. Fakat Pomaklar meselesine bakarken iyi niyet yetersiz kalmakta ve yetmemektedir, ya da eski bir deyile `Cehenneme giden yol iyi niyet talar ile denmitir Biraz kuman-kpak benzetirmelerine ksaca deinmekte fayda olacan dnyorum.Bu tarzda yazlm makaleler yannda yaynlanm 2-3 kitap ta mevcut[1].Fakat bu almalar ilk bata akademik gibi grnmesinin altndaki bir dizi yanlg, varsaym, yoksaym ve inkarc yaklama dikkat ekmek gerekiyor. Bu durumda genelleme yapmak yerine rnekler verip onlar zerinde konumak galiba daha iyi olacaktr. 1)- Bir an iin Pomaklarn Kumak-Kpak Trkleri olduklarn varsayalm.Ayn ekilde Bulgarlar da Orta Asya kavimlerinden gelmekte ama biz u anda Bulgarlara Trktr demiyoruz. Anadoludaki Trk kavimlerinden ok daha nce gelmi olmalar sadece daha nce Hristiyanlatklarn ve Bulgarlatklarna iaret eder. Mademki Bulgar Trk diyorsunuz, niye o zaman Pomaklar Bulgardr diyemiyorsunuz.Ortada ciddi bir eliki sizce de yokmu? Grne baklrsa ok yakn zaman dilimleri iinde ve ayn yollardan gelmiler.Oysa gerek Kumanlar gerekse Protobulgar denilen kesimler balkanlarda slav varl zerine gelmilerdir.Bulgarlar burda eriyerek ama isimlerini koruyarak kendi oluumunu slavlatrmlar ve gnmze bu ekilde yansmas gereklemitir.Bu bize Trkiyedeki Pomakm ama zbe z trkm diyenlerin Pomak ismini korumas ama hereyiyle Trklemesi arasnda ciddi benzemelerin olduunu gstermektedir. Ayrca Pomaklarn Rodop Slav gurubu olmas ve Protubulgarlar la arasnda karm bir ba olmamasndan kaynaklda bugn Bulgar devletinin resmi tezlerinde Pomaklara siz temiz ,ari bulgarlarsnz eklinde ki tanmlamalar dikkati ekmektedir.Yani iine baka karmlarn girmedii saf slav guruplar olarak ta bu tespiti yorumlamak tam yerinde olacaktr. 2)- Trk resmi tezlerinin(aslnda Pomak halkn iskitlere dayandran[2] tez kendi aralarnda bile elikili ve birbirinin tam ztt bir tezdir,o konuyu ayr balk altnda incelemek daha doru olacaktr) ana omurgasn oluturan forml ele alarak deerlendirmek gerekiyor.ne srlenlerin zcesi u ekildedir; 860 li yllardan itibaren Ukrayna ve Romanya zerinden Balkanlara gelen Kuman-Kpak Trklerinin soyundan gelen Pomaklar , Pomaklarn atas olan Peenek ve Kuman Trkleri, nce Bizansn, ardndan da Bulgarlarn egemenliine girmilerse de yok edilememilerdir. Yukardaki iddia sadece dier slavlasm guruplar gibi ve ayn tarihlerde geldiini, farkl hareket etmediklerini, guruplamadklarn gstermektedir. egemenliine girmilerse de yok edilememilerdir ifadesi `Yenildik ama ezilmedik gibi kahvehane muhabbeti ya da milliyeti gaz vermek deil de nedir?

3)- Bu tarz Kumanllk iddialarnn iine iyice dalnca konunun nasl bir yerde samaln dikalas na doru geldiini gryoruz: Gnlk hayatlarnda, hemen hi bir lkede konuulmayan Pomaka adi verdikleri Trk lehesini konuurlar.. Bu tezi yazan ya hayatnda hi Pomaka duymam, ya da ne sylediinin farknda deil. Bugnk Pomakcann ar asimile edilmi haline ramen Slav dil gurubunun bir dialekti olduunu grmemek ciddi bir krlk olduunun varlna iaret olacaktr. Pomaka %70 ve daha yksek oranlarda Slavca, belki %20 civarnda Trke ( balkanlardaki pek ok devlettin dilinde trke kelime oran bu orana yakndr ,uzun yzyllar boyunca Osmanl idaresinde yaamaktan kaynakl) ve daha kk oranlarda Grek ve blgedeki dier dil ve diyalektlerden olutuunu sylemek okta yanl olmayacaktr(Buradaki oranlar genel bir referans olarak veriyorum. Ltfen kat ve kesin olarak almayn). Bunun da ok anlalr bir aklamas vardr. Esas itibar ile Slavcann bir dialekti olan Pomakcann 4 ar akn Osmanl ynetiminde Trkeden bir ok kelimeyi almasndan daha doal birey olamaz,heleki dinsel inanta Trk kesimiyle ayn olunca ,bu etkileim ve al veri ok daha fazla olmaktadr. Nitekim ayn eyi Bulgaristan,Bosna&Herzingovine,Msr, srail, Fas ve Yunanistanda grmek mmkndr. Birok Trke kelime hala geni bir ekilde gnlk kullanmda. Pomakcann Gramer yaps tamamen ve kesinlikle Slavcadr. Ayn Feminin-Masklin ve Ntr cmle formlar vardr ve bu zellik Trkede hi bir ekilde yoktur. Bir dili incelerken, o dilin dardan ald kelimelere bakmak yerine o kelimelerin nasl kullanldna bakmak gerekmektedir.Eerki dilin dardan ald kelimelere bakarak bir hkm verecek olursak byk bir hataya deriz. Her dilde baka dillerden gelmi binlerce kelime kartlabilir.rnein Trkeye bakarsak arapa ve farsalardan tutalm, firanszcalara, ingilizcelere kadar ka bin kelime artk trkenin gnlk kullanmna girdiini ok rahat grebiliriz. Bundan dolay ierisinde barndrd yabanc kelimelerin meneine gre kimlik tayininde bulunmaya almak hangi akl selimin kafasna yatar akas merak etmekteyim. Vicdanl ve adil dnceli bir insan u unsurlar gz nne almaldr: a) Pomaklar dalk yerlerde yaayan, ehir yaamndan uzak guruplardr(Gnmzdeki ehilere zorunlu g olgusu gz nne alnmamtr). Dolays ile dillerinin daha kylce, basit olmas kanlmazdr. Ayn sebeple de teknik terimleri, yaamlarnda kullanmadklar ifadeleri baka dillerden dn almalar da ok doaldr. Trkiyede bir araba ya da bilgisayar reklamna bakn, ne dediimi daha iyi anlarsnz. b) Ayn ekilde, Trkiyede konuulan (en azndan bizim konutuumuz Pomaka) Bulgaristandan geldiimiz 130 yl ncesinin slavcasdr.Kendisini gelitirememi, teknik ve ekonomik yaama girmemi olmasndan kaynakl 130 yllk bir dondurulmuluk yaam ve buda gnmze uyarlanmasnda zorluklara yol amaktadr. Bunun da epey basit bir aklamas var. Baka bir dini benimsemi ve epey izole yaayan bir gurubun o dinle gelen bir sr terim ve kavram zmsemesinden daha doal ne olabilir? O sebeple bir dizi Trke ve Arapa ifade Pomakaya kolaylkla girmitir. Bunu daha sonra gelenekler ksmnda baka bir ekilde ele almak konuyu daha iyi aklayacaktr. Bugaristandaki Pomaklar zellikle bulgarcann etkisinde kalm ve Pomakann retim dili olarak kullanlmamasndan kaynakl da her yeni retilen ey gnmzde Bulgarca kkenli

kelimelerin Pomaka ierisinde oalmasna sebebiyet vermitir. c) Trkiyedeki dier Pomak guruplarnn farkl diyalektler kullanmas Balkanlarn hangi yresinden geldikleri ile ilgili olmakla beraber, Pomakann ortak bir eitim dili gelememi olmas ilede yakndan ilgilidir. Yunanistandan gelenler daha Yunanllam bir dil kullanmakta iken, Makedonyadan gelenlerin daha sert yapl bir slavca konutuklarn-en azndan yazl metinlerden grebiliriz. Her tartmada dil faktr srekli gzard edilen ya da tartmann amacna uygun biimlerde arptlan bir unsur olmaktadr. Sz konusu makalelerde u ekilde olay yanstlmaktadr ; .Pomaklarn konutuu ve Pomaka olarak ifade edilen dil Pomak Trk Lehesi(diyalekti) olarak adlandrlmaktadr.Pomakada %60 orannda Trke kelime bulunmaktadr. te size yukardaki samaln baka trden bir tekrar. Bu lehe nereden geliyor? Trke kelimeler dnda gramer yaps, aksan, grtla, kendine zg sesleri ile neden hi bir ortak zellik tamyor? Moldovadaki Gagavuzlar dinlerinin farkllna ramen dillerini koruyorlar da Pomaklar niye Trkeden vazgeiyor? 4)- Tam da bu unsura deinmi olmam beni takip eden noktaya getiriyor. oka ortaya yler szlerde atlmaktadr..Yunanistann, Slav kaynakl olarak belirttii Pomak dilini ve kltrn kendi menfaatleri dorultusunda gelitirme abalar ve Pomaklarn Trklk ile ilgilerini kesmeye ynelik yasaklamalar yannda Bulgar ynetimi de Yunanllarn Pomaklar Helenletirme abas baka bir sama iddia. Oysa Yunanistan ,Pomaklarn Yunanl olduunu iddia etmekten ok Trk olmadklarn iddia ediyor. Bulgarlar da Yunanistandaki Pomakann dahi ne kadar ok Bulgaraya benzediini iaret ederek kendi tezlerini glendirmeye alyor. Konu bundan ibaret. skender, Makedonluk vb. de on yllardr rastladmz pehlivan tefrikalar gibi dayanaktan yoksun samalklardan baka bir ey deil. Her zaman, her toplumda bu trden ar milliyeti, tarih anlayn nalnc keseri gibi kendine yontan evreler vardr ve bu zellik sadece Trkiyedeki milliyetilerin tekelinde deildir. ngiltere, Fransa gibi greli olarak ulusal sorunlarn nispeten zm toplumlarda dahi byle beyni yapa dolu szm ona milliyeti kuramclar vardr. 5)- Pomak Trkleri arasnda Peenek, Kuman, Avc,Kahraman, Pehlivan, Zeybek, Yrk avu, Onba, Yzba, Binba, Paa, Kahya, Karaday, Haseki, Oru, Suba vb. soyadlar yaygn olarak kullanlmaktadr imdi, yukardaki iddiay iki blmde almak gerekir kanaatindeyim. lki: Balkanlarda varl inkar edilmeyen Trklerin bu trden isimler almasndan daha doal bir ey yoktur. Ama Pomak Trk deyip aslnda olmayan bir ulamay kurallatrmak baka bir hezeyan. Haa bu arada sormadan edemiyeceim,bu soyadlar ne zamanki soyad kanunlarna gre bu isimler alnm? nki 1934 tarihli Soyad Kanunu Layhas, soyadnn milli kimliin bir nianesi olduunu belirterek, soyadnn varln bir medenilik iareti olarak deerlendirmektedir. Genel kuruldaki grmelerde en ok vurgulanan husus, soyadlarnn Trkln gstergesi olmas lzumudur.Kanun her Trkn bir soyad sahibi olmasn zorunlu klmakta, mevki, resmi makam, airet ve yabanc rka gnderme yapan soy adlarnn kullanmn yasaklamaktayd.

Bakanlar Kurulu tarafndan karlan Soyad Nizamnamesi, Arnavutolu, Kurtolu gibi baka bir milliyete delalet eden, erkes Hasanolu, Bonak brahimolu gibi baka bir milliyetle ilikili olan soyadlarnn kullanmna yasak getirmekteydi. Ayn ekilde, yan, of, ef, vic, i, i, d, pulos, ak, zade, mahdumu, veled ve bin gibi taklarn kullanm da yasaklanmaktayd.[3] Ek olarak ta Osmanl ynetimine ok yakn olan Pomaklara verilen grevler, iler nezdinde tabii ki Trke nvanlar verilecektir. Soyad zorunluluu ortaya ktnda birok kiinin meslei ve unvann soyadna dntrd evrensel bir gerektir. Buraya kadar olan ksm ilk k. kinci skka gelince: u anda dahi pek ok Pomak kymde, Bulgaristandan ayrldktan 130 yl sonra bile, birok ailenin Srakuvtsi [Yetimoullar], Temnitsi [Karanlkoullar] Pilekvtsi [Pilioullar] Gegvi [Gega arnavutu] lakaplar ile tannmalarna ne diyeceiz? 6)- Yine Pomak Trkleri yazsndan alnt yaparak dncelerimizi aklamaya devam edelim.Cin fkirli yazarmz aynen syle devam ediyor: Ancak, ilgin olan husus, Pomak adnn, XX nc yzylda ortaya atlm olmasdr. Ayn dnemde, doudaki soydalarmza Krt ad ile hitap edilerek Trkler arasnda blcln yaplmas, Osmanl Devletini paralayabilmek maksadyla batllar tarafndan icat edilmilerdir.. Bu kadarna da pes demiyen kacakmdr acaba merak ediyorum.Onca ilerlemeye, adalamaya ramen, btn Dnyay Trklere dman ve tuzak hazrlamaya alyor gren ad bir zihniyet. Devletin dahi Krt etnisitesini kabul ettii ve Trkiyedeki etnik uluslarn varln kabul ettii bir dnemde post-kapitalist ada feodal etnik birlik safsatasndan baka birey deildir.Ayrca Krt vardr yoktur, konusuna ok fazla yer ayrmak bile yazdaki iddiaya haketmedii deeri vermek olacaktr. Bizi asl ilgilendiren konu Pomaklar olduuna gre yazara batl kaynaklardan deilde,direk Osmanl kaynaklarndan alntlar yaparak cevap vermek en doru tavr olacaktr. Alntlar: l-) Gmlcineye bal Koukavak ve Ahielebi Pomaklar Hristiyanlatrlmaktan kurtulmak isteyince, snrlar ald ve gelenler uygun yerlere nakledilerek iskn edildiler [4] ll-) 93 Harbinden sonra hicrete mecbur kalan Pomaklar, Trkiyede eitli mahallelerde iskn edilir edilmez, gnll olarak askere alnmak istemiler ve hemen Orduya katlmlerdr [5] lll-) .Bu basklar zerine, harp bittikten sonra da Pomaklar kendi belki de bin yldr yaadklar Anavatanlarndan Mslman kalmak iin hicret etmek istemilerdir. [6] lV-) .Istanmak Sanca Pomaklar hududu gemek isteyince, buradaki Osmanl Askerleri ate aarak gelmelerini engellemek istemitir[7] Aslnda bu tr alntlar bulup aktarmak ok fazla zor deil.Yeterki gzlerimiz gerekleri grmek istesin.Ayrca bu alntlardan sonra, kalkpta Pomak isimlendirmesinin batllarn Osmanly paralamak iin ortaya att bir yalandan ibaret olmadn ,Osmanlnn bizzat kendisinin tuttuu kaytlarda Pomaklar tandn ok net grebiliyoruz. 7)- Bu konularda srekli stlp stlp ortaya srlen dier bir konuda:

..Pomaklar aslnda yzyllar nce Osmanl tarafndan ve Konya blgesinden balkanlara gnderdii yrklerin torunlardr.. tezleri . Bu konuya u ekilde bir aklama getirilebilir diye dnyorum. Bildiimiz kadar ile Pomaklar Balkanlarn yerlileridir. ok dank yaarlar ve Konya dan ya da Karamanolu olarak Balkanlara gelen insanlarn [Osmanl ynetimi altnda gelmilerse] dalara yerleip ok fakir bir yaam srmeyi kabul etmelerini destekleyecek hi bir gereke yoktur. Hani gelip yerletikleri yreleri ynetmek iin yerletirildiler dense, o zaman anlarm, ama o zaman da baka sorunlar kar: rnein: Kendi dillerini yaygnlatrmalar ya da yaatmalar?? Byle bir durumda da ileri gleri yokmu gibi Trke ya da Karamanl dilini [ki Rumca konuan Trkler idi] brakp Slav dilini uyarlamalar ve konumalarnn aklanmas ok zor bir konudur. Zaten mali adan da Osmanllar iin makul bir ey deil: Verimli olan Balkan topraklarna niye Trkiyeden nfus yerletirsinler ki? O zaman gayrimslimlerden daha yksek r ve zeamet alnyordu ve Osmanllar Balkan Topraklarnda Mslman olmak isteyen nfuslar dahi caydrc davranyorlard [8]

Ayrca sanrm eski TTK Bakan Y. Halaolunun 16.yy ortalarnda Balkanlardaki yrk guruplarnn ocak ocak dalmlarn gsterdii harita yeterli bir referans olmaktadr.Zira bu haritaya gre Pomaklarn, gnmzde Bulgaristanda ounlukta olduu blgelere herhangi bir yrk yerleiminin yaplmad ok net bir ekilde grlmektedir. Tabiki yrklerin olduu blgelerde de Pomaklar da vard ,bu durumda imdiki Pomakaya girmi Trke kelimelerin hangi yollarla Pomakaya girdii noktasna aklk getirmektedir.Gnmzde de bu blgelerin Pomakas ierisinde daha fazla trke kelime barndrrken Yusuf Hallaolunun haritalarna gre yrk Trkmenlerinin yerletirilmedii blgelerde yaayan Pomaklarnn Pomakas ok duru bir ekilde kendini gnmze dek koruduunu grlmektedir. 8)- Pomaklarn (yunanistanda) Trklere yakn olan kesimlerinde ve Trkiyenin meri ipsala ileleri arasnda 2-3 ky Aren Pomaklar olarak adlandrlr.Yunanllar bu ismin antik grek kavimlerinden Agriyani kavminden geldiini iddia etti.Buna karlk(bu gne kadar tabiki trk tarafnn byle bir tezi yoktu) Trk taraf eer Pomaklarn kkleri Agriyanilere dayanyorsa, bu kavim antik grek kavmi deil skit kavimlerinden birisidir,iskitlerde trk boylarndandr ( ?) ,dolaysyla Pomaklar Trk kkenlidir diye bir mantk(szlk) silsilesini Arkeolog Ercan OKBANKR ortaya att.Olay tamamen Yunan agriyani tezlerine cevaben smarlama olarak hazrland apak ortadadr.Yani tarihi bakyla tarafszlk ierisinde deil,Yunanistan iddialarn nasl rtrm dncesiyle kaleme alnm dnceler olarak

karmza kmatadr.Buda yazlanlarn hite bilimsel ve gereklerle rtmeyecei sonucunu dourmaktadr. Gelelim gereklie.Pomaklarn genel nfusu ierisinde Aren Pomaklar denilen kesim %10 u ancak temsil ediyor.Bu temsiliyet Battrakyann ovalarnda yerlemi kesimler ve dediim gibi ordan mbadele ile gelip Edirnenin ilelerine yerletirilmi 2-3 kyden ibarettir.Genel Pomak kitlesi rodoplular ve lofallar olarak (Torbshleri ve Goranlar unutmamak lazm) byk iki ana kola sahiptirler.imdi Battrakyadaki Aren isimlendirmesini ele alp (Aren isimlendirmesinin nereden geldiide yaplm aratrmalarlada ayrca netlik kazanmtr.Baka bir balk altnda bu konuyu ilemekte fayda var diye dnyoruz) tm Pomak kitlesi Aren Pomaklarna dayanr demek hite akl selim bir davran ekli deildir. Aslnda bu tezin bir an doru olduunu dnsek bile ,bu sefer kumanllk tezinin savunucusu sayn H.Memiolunun tezini rten bir tez haline geliyor. yle ki ,H.Memiolu gibiler ve devletin resmi tezi Kuman Peenek guruplardr.Oysa arkeolog okbankir bey iskitlere dayandryor, yani farkl bir boy,iki farkl kken karmza kyor. Herey gn gibi ortadayken hala Pomak Trkleri diyenler nedense Memiolu ve okbankir n Pomaklar zerine yazd, ama tamamen birbirinin ztt olan iddialar ieren yazlrn ,hi okumadan referans gstermek cahillie dmeyede devam etmektedirler. imdi sonu itibariyle Trkler desek bile ,Pomaklarn kkeni nedir? skit kkenlimi?,Kuman kkenlimi? yada Konyadan Osmanlnn balkanlara yerletirdii KonyaKaraman Trklerimi? Trk taraf nce bu elikilerini ortadan kaldrsn ,sonra karmza kp Pomaklarn kkenine ilikin kimlik tespitinde bulunsun. 9) Son olarak ta Pomaklarn dini kutlamalar, ve bunlara bal dier geleneklerin ne kadar Trklerle ayn olduundan dem vurulup bundan dolayda Pomaklarn Trklnn ispat olarak kullanma eilimi olduka yksek. Aslnda olay ok basit olmakla beraber ,ksaca durumu u ekilde aabiliriz.: Bir toplum bir dini benimsedii zaman onu bir btn olarak benimser. Tabii kendine gre de yorumlayabilir ama bunun iin saysal olarak kalabalk, etnik olarak bamsz, iklimsel olarak farkl bir doaya sahip olabilmelidir ki bamsz ve kendine zg bir yorum yapabilsin(asya lkelerindeki yorum ile,afrikadaki mslmanlarn yada araplarnn yorumlarndaki farklar gibi). Bulgaristanda, Bulgarlarn altnda yaayan bir aznlk, Trklerin ynetimi altnda bir yre insan olmas bunlara izin vermez. Trkleri ve Trk-slam adetlerini adapte etmekten baka seeneiniz kalmaz.Buna birde eskiden beridir balkanlarda islamiyete geen kesimlere hristiyan topluluklar tarafndan Trkletiler gzyle baklmas ve bunun kafalarda oluturaca dnsel ekillemeyi siz dnn.Heleki bu kesim pomaklar gbi,blge topluluklarnn dnemin milliyetilik akmlarnn etkisine girip bu dalgay ykseltmesine rahmen, kendilerinin dini yanlarna sarlm olmalar ve akabinde tabiki islami anlamda kendilerine yakn olan guruba benzeme eilimi douracaktr. Ayn zamanda u gereklikte varki ,Pomaklarn kendi islam yorumunu yaratma koullarnn olmamas doal olarak islam getiren kesimin getirdii haliyle aynsn kabul etmesi sonucunu douracaktr.Buda dini adet ,grenek vb her konuda banzemeleri beraberinde getirecektir.

Aslnda benzeilen taraf ortak islam kltrdr,trklk vb. deildir. nk Osmanlda etnik snflama din birlii iinde olan guruplar arasnda ok belirgin bir ekilde yoktu.Sonradan ortaya kp ykselen bir milliyetilik bilinci meyadana gelmi ve bunuda herkez biliyorki Osmanlnn dalmasna sebebiyet vermitir. Dolaysyla Bulgaristanda Pomak halknn zorla isim deitirme kampanyalarna kar direni gstermelerini ,isimlerini vermemelerini yada geri almak istemelerini Pomaklar Trk isimlerini geri istiyor gibi s bir anlayla deerlendirmemek gerekiyor.Ali,aye,fatma,ibrahim vb. oaltabileceimiz isimler Trk isimleri deil ,islamiyetle birlikte mslman toplumlarda ortaklam isimlerdir.Pomaklar isimlerini korumaya alrken ,aslnda dinini koruma kavgas veriyordu.Bundan farkl anlamlar karmak abes-i itikaldir.Olay bu kadar basit iken ,yaplan ey ok ak ve net olarak bilinli arptmadr. Bu arada baka bir yazda bir Bulgar milliyetisi de Pomaklarda hala kullanmda olan baz Hristiyan kkenli adetlerden bahsetmiti. Buyrun buradan yakn. Hem Snni, ama Alevi adetleri de var, hem de baz hristiyan adetleri var ,ama-Maallah, te yandan Orta asyal Samanist olduu iin lezzet katsn diye bir tutam da Samanizm katalm. Bu durum mantklm sizlerce? Trk taraf ve Bulgar taraf yllardr ayn hatalar yapp duruyorlar.Bir taraftan sahip kyormu gibi grnen, ama te yandan da kmseyen, kendi glgesinin dna kmasna izin vermeyen yaklam en tehlikelisi ve acmaszdr. Bulgar taraf sizler Bulgar mslmanlarsnz ,ayr kimlik deilsiniz derken ,dier yandan hristiyanlatrma faalliyetlerine ve zorla isim deitirme saldrlarna hi son vermiyor.Aksine gemi yllarda uygulanan bask politikalarn hepimiz grdk. Bumu kardelik? Trk taraf ayn ekilde kardeiz diyor ama yllardr Bulgaristanda yaplan bask ve katliamlarn sadece Trklere yapldn byk bir pikinlikle sylemekten ekinmiyor.Ve daha da teye giderek pomak yok hepimiz Trkz demeye olay getiriyor. Yani sen kardeimsin ama senin hibir hakkn olmayacak,sen kardeimsin ama sen dilini konumayacaksn,sen kardeimsin ama senin isminde benimle ayn olacak,sen kardeimsin ama ben neyi yapyorsam sende onu yapacaksn,kendine ait hibireyin olmayacak,sen kardeimsin ama senin adn hibiryerde gemiyecek. Bumu kardelik? Bu durum,bir mao erkein kadn haklar konusunda nutuk ekip sonra da eve gidip karsn dvmesi gibi bir ey olsa gerek. kr ki gnmzn ortalama insanlar dahi byle dogmatik samalklar igdleri ile seziyor ve pey vermiyor. Aslnda tm bu yazlardan sonra Pomaklar iki kelimede zetlemek gerekirse. Pomaklar: zel bir etnik kkenden olmayan slav etnik kkeninden olan, inan,dil, ve kreltrel olarak( Tpk Srp-Hrvat-Bonak-Sloven ayrmalar gibi ) birlikte yaad slavik guruplardan ayrlarak kendi kimliini bulmu ,kk bir halk gurubu.Yani iinde yetitikleri toplumlardan zaruret ya da tercih sonucu- u yada bu lde bakalam bir halk.

Nasl, byle bir tez okmu absrt kayor Pomaklar anlatmaya? Pan-Trkist deil! Panslamist deil, Trk dmanl heyulasndan eser yok! Toplumsal olgularn ve deiimlerin evre, koullar, ilerleme, sanayileme, iletiim, eitim, bamszlk hareketleri gibi unsurlardan etkilendiini hesaba katarak ,tarih ierisinde kendi yolunu cizmi ( yaklak bin yldan fazla bir sre) uyumlu zn yaamak isteyen bir halk. Asl soru u:Bu halk hala cebinizde cerez olarak grmekten ne zaman vazgeeceksiniz? Beni en ok rahatsz eden ey: Egemen uluslarn `Patronising bir hava iinde bizim ne olduumuzu bize dikte etmeleri ve kendi ad-dar kafal milliyetilikleri adna bir skor yapmak iin kullanmalar. Bu meyanda da kr gzm parmana rnei, plak gerekleri maniple etmeleri. Ondan sonrada hi birey olmam gibi kardelik senaryolar izmeleri. Son szmn u olmasn diliyorum: Osmanl Toplumunun yeleri idik. Btn dini kimlik tayan ok uluslu imparatorluklarda olduu gibi Osmanllarda da dzineler dolusu ulus, etnik ve sosyal gurup vard. Onlarn ou hala var! Mesele onlar grp takdir edebilmekte. stlerini rtp, inkar edip, tek tipletirmekte deil. Yaplmas gereken varolan bir Pomak varln tanyp, takdir etmek, yaadklar yrelerde topluma kattklar zenginliin tadna varmaktr Ltfen artk unun farkna varn: Pomaklar dnyann en yce, en aalk ulusu, gurubu, dini ya da milliyeti deildir. Pomaklar dnyann nispeten ansl bir yresinde yerleip ,zuhur etmi, kendi halinde, kalender, yaam seven ve `ala-i kllihal[9] yaamlarna bal kendi halinde bir halktr.Onca yaatlan aclara ,srgnlere rahmen bile kimseye kin tutmayacak kadar erdemli bir halktr. Brakn da biz kendimiz olalm! brahim Kenar / 2011

[1]=Balkanlarda Pomak Turkleri/ Huseyin MemisogluBalkanlarda Pomak Turkleri / Halim Cavusoglu/ POMAK TRKLER (KUMANLAR-KIPAKLAR) /lker ALP [2]=Arkeolog Ercan OKBANKRin tezleri. [3] =Yldz, Ahmet. [2001] 2007. Ne Mutlu Trkm Diyebilene: Trk Ulusal Kimliinin EtnoSekler Snrlar (1919-1938). stanbul: letiim Yaynlar. 236. [4]-BOA. DH. D. dosya: 85, gmlek: 44 [5]-BOA. A. AMKT.MHM.dosya:763 ,gmlek:13 [6]-BOA. DH. MKT. dosya: 421 gmlek: 105 25 Receb 1319 (07.11.1901) [7]-BOA. DH .MKT. dosya: 2565, glek:1, 23 aban (04-12-1901) [8]-Azgelismislik surecinde Turkiye, Yazar: Stefanos Yerasimos [9]=her durumda allaha hamd olsun anlamnda bir sz.http://www.eksisozluk.com