ΕΠΩΝΥΜΩΣ

Διέλε Τξνβά

Τα ηειεπηαία ρξόληα, εθηόο από ηελ επαγγεικαηηθή θαη
ζπγγξαθηθή κνπ δξαζηεξηόηεηα, γξάθσ θαη εγώ ζην δηαδίθηπν
ζε ηζηνρώξν λνκηθνύ ελδηαθέξνληνο, ηα Ννκηθά Νέα, πνπ
αλήθεη ζηε δηθεγνξηθή καο εηαηξία: επσλύκσο!
Η ζπγθεθξηκέλε επηινγή πξνήιζε κεηά από έλα πξώην πέξαζκα
ζην blogging αλώλπκα θαη κηα δηάζεζε εμεξεύλεζεο ηνπ ρώξνπ
απηνύ θαη ησλ απόςεσλ πνπ δηαθηλνύληαη. Η πξώηε κνπ απηή
εκπεηξία κέρξη ην ηέινο ηνπ 2006, κε νδήγεζε ζην ζπκπέξαζκα
όηη ην επσλύκσο εθθξάδεζζαη απνηειεί επηινγή ηελ νπνία
νθείισ ζηνλ απηνζεβαζκό κνπ: δελ επηζπκώ λα απεηιήζσ, δελ
επηζπκώ λα βξίζσ, δελ επηζπκώ λα εμαπαηώ, δελ θνβάκαη ηνλ
εαπηό κνπ νύηε ηνπο άιινπο, ζέβνκαη ην όλνκά κνπ, άξα
επώλπκα. Τίπνηε θαη θαλείο δελ θξύβεηαη πίζσ από εκέλα,
παξεθηόο από ην ζθύιν πνπ θάζεηαη ζηα πόδηα κνπ ηελ ώξα πνπ

1

γξάθσ1. Ε λαη ινηπόλ! Σην ίληεξλεη ν ζθύινο δελ είκαη εγώ!2
Υπάξρνπλ όκσο θάπνηνη πνπ κέζσ ηεο αλσλπκίαο ηνπο
ππνζηεξίδνπλ όηη δηεθδηθνύλ θάπνηα ππέξηεξε ειεπζεξία ηνπ
ιόγνπ, ελώ άιινη κέζσ ηεο persona πνπ ρηίδνπλ κε ην avatar
πνπ επηιέγνπλ απειεπζεξώλνπλ ην θαηαπηεζκέλν ηνπο
δπλακηθό. Σεβαζηή επηινγή.
Η δηθή κνπ επηινγή κε δηθαίσζε κε πςειή domain authority
πνπ αλεβάδεη ηνλ εξαζηηερληθό καο ηζηνρώξν ζηελ πξώηε ζέζε
όισλ ησλ κεραλώλ αλαδήηεζεο. Τα Ννκηθά Νέα καο δελ
γξάθνπλ θίηξηλα, δελ πεξηγξάθνπλ όξγηα, αιιά κόλνλ ειεύζεξα
ζπιινγηνύληαη. Λέμε θιεηδί: ζνβαξόηεηα θαη επζύλε. Δελ
πιεξώλνπκε νύηε έλα επξώ ζε θαλέλα «βνεζό», δελ
αγνξάδνπκε “like” δελ θνιαθεύνπκε αλαγλώζηεο θαη δελ
επηζηξαηεύνπκε followers. Γξάθνπκε επσλύκσο: κε ρηνύκνξ, κε
θέθη, κε άπνςε θαη ζπλαίζζεκα, ρσξίο ινγνθξηζία. Οη
πξνζσπηθόηεηεο δηαθέξνπλ, νη ππνγξαθέο ραξαθηεξίδνπλ. Ίζσο
βέβαηα θάπνηε λα κεηαλνήζσ γη΄απηό εθόζνλ νη απόςεηο κνπ
ζεσξεζνύλ σο ζηνηρεία γηα λα κε θπιαθίζνπλ, ηαπεηλώζνπλ ή
ζπθνθαληήζνπλ. Τέινο πάλησλ, αλ κνπ ζπκβνύλ απηά ηα θαθά
ζα μέξεηε όζνη πξνζέιζεηε ζηελ θεδεία κνπ γηαηί πέζαλα. Εγώ
ζεσξώ όηη έηζη θαη αιιηώο θάπνηε κεηά βεβαηόηεηνο ζα πεζάλσ
νπόηε πξνο ην παξόλ δσ.
Τν ξίζθν είλαη ζεκαληηθό. Ιδίσο όηαλ ε δηθεγνξηθή ζνπ
ηδηόηεηα θαη ε επηζηεκνληθή ζνπ εγθπξόηεηα επηπιέεη ζηα
1

Μεηαμύ άιιωλ βι. The War on Web Anonymity, Marcel Rosenbach and Hilmar
Schmundt http://www.spiegel.de/international/spiegel/0,1518,778138,00.html και
αναλυτικότερα Jonathan R. Mayer, Any person... a pamphleteer"Internet
Anonymity in the Age of Web 2.0,
http://www.stanford.edu/~jmayer/papers/thesis09.pdf με αναλυτική βιβλιογραφία.
2

KM Christopherson - Computers in Human Behavior, 2007 – Elsevier, The positive
and negative implications of anonymity in Internet social interactions:on the internet
nobody knows you are a dog.
2

θύκαηα ηνπ δηαδηθηύνπ ην νπνίν έρεη δηθνύο ηνπ θαλόλεο. Όκσο
θαη ε ηθαλνπνίεζε είλαη κεγάιε. Ιδίσο ζε ζρέζε κε ηε λέα γεληά
ε νπνία ρξεζηκνπνηεί ηα κέζα θαη ηα αμηνινγεί. Η ίδηα γεληά
πνπ μέξεη πνηόλ λα δηαβάζεη αιιά θαη πνηόλ λα κνπηδώζεη. Η
αμηνπηζηία ηεο domain authority δελ κειεηήζεθε από εηδηθνύο
ηνπ δηαδηθηύνπ. Καηαθηήζεθε από ην επσλύκσο αλαθέξεζζαη
ζηελ επαγγεικαηηθή θαη επηζηεκνληθή καο θνηλόηεηα. Φσξίο
ππνζηήξημε από παξέεο (όπσο ζπρλά ζπκβαίλεη ζε
επηζηεκνληθά πεξηνδηθά), ρσξίο θνκκαηηθή ηαπηόηεηα (πνπ
δηαζθαιίδεη θνηλό), ρσξίο ηελ αλάγθε γηα θνηλσληθά ή άιια
δεθαλίθηα.
Μα ζπλήζσο νη ζπλάδειθνη γξάθνπλ κε ςεπδώλπκα, κνπ ιέλε
πνιινί αθόκε θαη όηαλ μέξνπκε πνηνη είλαη! Ξερλάο ηνλ
Παπηληαλό ή ηνλ Τηπνύθηην ζηνλ εκεξήζην ηύπν? Όρη δελ ηνπο
μερλώ! Επηιέγσ όκσο ζην δηαδίθηπν πνπ πξνζθέξεηαη γηα
ςεπδσλπκία ή αλσλπκία ην επσλύκσο εθθξάδεζζαη.
Υπάξρεη αθόκε έλα ξίζθν γηα ηελ δηθεγνξηθή καο
ζνβαξνθάλεηα, όζνη ηπρόλ ηελ ππνζηεξίδνπκε. Σ’απηό
ζπκθσλώ. Αιιά ε ζνβαξνθάλεηα δελ κε ραξαθηεξίδεη.
Γηα ηελ αλσλπκία ζην δηαδίθηπν έρνπλ γξαθζεί πνιιά3. Πνιινί
ηελ πηζηεύνπλ σο ζηνηρείν ηεο ειεπζεξίαο ηεο έθθξαζεο θαη ηελ
ππνζηεξίδνπλ ζπζηεκαηηθά. Δηαδίδνπλ θόιπα κε εληνπηζκνύ κε
θέθη. Άιινη πάιη ηε ζεσξνύλ αλέθηθηε ηερληθά. Δηθαζηήξηα θαη
ζεσξία4 ζπρλά ζπλαηλνύλ. Δηαθσλίεο έρνπλ γίλεη γλσζηέο θαη
3

Ian Lloyd, Privacy, Anonymity and the Internet, vol. 13.1 ELECTRONIC JOURNAL
OF COMPARATIVE LAW, (March 2009), <http://www.ejcl.osrg/131/art131-3.pdf>.
4

Αλωλπκία ζην δηαδίθηπν: Ορη ζηελ θαηαρξεζηηθή άζθεζε, Γξεγόξεο Τζόιηαο,
Διεπζεξνηππία ηεο 27-8-2011, Η αλωλπκία ζην Γηαδίθηπν, Γηαλλε Κηηζηάθη,
Καζεκεληθή 11/8/11, Ιωάλλεο Γ. Ιγγιεδάθεο, Διεπζεξία έθθξαζεο θαη αλωλπκία ζην
δηαδίθηπν : ην παξάδεηγκα ηωλ ηζηνινγίωλ, ΓΙΜΔΔ 2011,ζ. 317 θαη εθεί παξαπνκπέο
θιπ

3

αληηκεησπίδνληαη κε πεξηθξόλεζε. Υπάξρεη θαη λνκνινγία θαη
λνκνζεζία ληόπηα θαη δηεζλήο. Καη θπζηθά νη δηάινγνη κε ηνλ
Άξεην Πάγν.
Σηηο λνκηθέο κνπ απόςεηο απνθεύγσ ηνλ πνδνζθαηξηθό ιόγν:
δελ πηζηεύσ ζην δίθαην ησλ κελ θαη ην άδηθν ησλ δε. Θεσξώ όηη
νη θαλόλεο ηνπ παηρληδηνύ γξάθνληαη ζην λνκνζεηηθό πιαίζην
πνπ δηέπεη θάζε ζρέζε ζε ζπγθεθξηκέλν πιαίζην θαη θνηλσλία
θαη θαιό είλαη λα παίδεηο κε απηό, αλ θπζηθά ην γλσξίδεηο. Τν
λα γξάθεηο ινηπόλ επώλπκα δελ απαγνξεύεηαη. Επηπρώο.
Σπδεηείηαη ε νξζόηεηα, λνκηθή θαη θηινζνθηθή, ηεο αλσλπκίαο
κόλνλ. Ιδίσο αλ είζαη ν "John Doe"5.
Όκσο ηειηθά ε ειεπζεξία ηεο έθθξαζεο πόζν δηαθνξνπνηείηαη
αλάινγα κε ην κέζνλ εθθνξάο ηεο? Ο ιόγνο θαη ε έθθξαζε δελ
αθνξνύλ πξόζσπα θαη νληόηεηεο πνπ δειώλνπλ κέζσ απηήο
ηελ άπνςή ηνπο? Μήπσο δελ είλαη ζπγθεθξηκέλα ηα πξόζσπα
πνπ κπνξνύλ λα αιιάμνπλ ηνλ θόζκν κε ιέμεηο? Πνην ην
όθεινο ηεο αλσλπκίαο αλ δελ ππάξρεη επαπεηινύκελε θύξσζε
γηα ηνλ αλσλύκσο εθθξαδόκελν? Καη αλ ηίζεηαη δήηεκα
θύξσζεο πνην ην δηαθύβεπκα ηεο ειεπζεξίαο ηνπ ιόγνπ πνπ κε

5

Βι. κεηαμύ άιιωλ ζε http://epic.org/privacy/anonymity/ θαη
http://epic.org/privacy/anonymity/#legal θαη Jonathan D. Wallace, Nameless in
Cyberspace: Anonymity on the Internet Καζώο θαη http://www.spectacle.org/, and is
coauthor of Sex, Laws and Cyberspace (New York: Henry Holt, 1996).
Βι. επίζεο De-anonymizing Social Networks Arvind Narayanan, Vitaly Shmatikov in
2009 30th IEEE Symposium on Security and Privacy (2009)
Broken Promises of Privacy: Responding to the Surprising Failure of Anonymization
Paul Ohm in Social Science Research Network (2009)

4

δήιν ππνζηεξίδεη ην Supreme Court ζεσξώληαο ηελ αλσλπκία
σο αζπίδα από ηελ ηπξαλλία ηεο πιεηνςεθίαο6?
Αγαπεηέ κνπ Troll ζε ξσηώ ινηπόλ: Τν δηαδίθηπν καο
ινγνθξίλεη? Μαο απαγνξεύεη λα ζέηνπκε δεκνζίσο ηηο απόςεηο
καο? Πνηεο είλαη νη ζπλέπεηεο ηεο δηαδηθηπαθήο
θνκπνξξεκνζύλεο αθόκε θαη αλ ππνηεζεί όηη ζα ειέγρεη ηηο
ηζηνζειίδεο καο ν αξκόδηνο δηθεγνξηθόο
ζύιινγνο? Τν
δηαδίθηπν παξέρεη ηελ επρέξεηα ζε θάζε θνληό λα δειώλεη
ςειόο κπαζθεηκπνιίζηαο, ζε θάζε «Μαξία Άζρεκε» λα
κεηακνξθώλεηαη ζε Μαηξηιηλ Μνλξν. Όκσο απηό δελ
επαιεζεύεη ηνλ δηαδηθηπαθώο ςεπδνινγνύληα! Αθξηβώο ινηπόλ
γηα ην ιόγν απηό ε αλσλπκία δελ σθειεί θαλέλαλ ηδηαίηεξα. Σε
αληίζεζε κε ηνλ Τύπν θαη ηελ Τειεόξαζε ην δηαδίθηπν είλαη ην
θαη’εμνρήλ κέζν πνπ θαη αλ ήκνπλ ηξνκνθξάηεο ζα ελεξγνύζα
επσλύκσο. Δηόηη θαλείο δελ ζα κε εκπόδηδε. Σηνλ Τύπν όπνπ
όινη γλσξίδνπκε όηη ειέγρεηαη αληίζεηα ε θάζε αξάδα από ηε
δηεύζπλζε ηεο εθεκεξίδαο, ε αλσλπκία ή ε ςεπδσλπκία
ηνπιάρηζηνλ ππάξρεη κηα θάπνηα καγθηά ή θαη ζεκλόηεηα. Έηζη
ζεσξώ όηη νη πξναλαθεξζέληεο Τηπνύθεηηνο θαη Παπηληαλόο
θαιώο έπξαμαλ γξάθνληαο ςεπδώλπκα ζε εθεκεξίδεο.
Τν δηαδίθηπν όκσο είλαη ειεύζεξν πξνο ην παξόλ ζηε ρώξα καο
θαη πξνο ηελ θαηεύζπλζε απηή κπνξνύκε λα θηλνύκαζηε
επσλύκσο. Σαο δηαβεβαηώ κάιηζηα όηη αλ ππάξμνπλ
6

"The decision in favor of anonymity may be motivated by fear of economic or official
retaliation, by concern about social ostracism, or merely by a desire to preserve as
much of one's privacy as possible. ...
Anonymity is a shield from the tyranny of the majority. It thus exemplifies the purpose
behind the Bill of Rights, and of the First Amendment in particular: to protect
unpopular individuals from retaliation -- and their ideas from suppression -- at the
hand of an intolerant society."
- McIntyre v. Ohio Elections Commission, 514 U.S. 334 (1995)

5

απαγνξεύζεηο ηόηε ζα νθείινπκε όινη, αλώλπκα, λα ην
ζακπνηάξνπκε. Αιιά κόλνλ ηόηε. Δηαθνξεηηθά ε πξνάζπηζε
ηεο αλσλπκίαο ζε έλαλ απόιπηα ειεύζεξν ρώξν κνηάδεη θαη
αθαηαλόεηε ινγηθά θαη ηζηνξηθά αζπλάξηεηε. Απηό βέβαηα
είλαη εληειώο δηαθνξεηηθό από ηελ πξνζηαζία ησλ πξνζσπηθώλ
δεδνκέλσλ πνπ δηαζέηνπλ ηα ειεθηξνληθά κέζα ιόγσ ηεο
πεξηήγεζήο καο ζην δηαδίθηπν. Τν απόξξεην πνπ νθείινπλ λα
καο παξέρνπλ είλαη εληειώο δηαθνξεηηθό ζέκα θαη αθνξά ηνπο
θαλόλεο πξνζηαζίαο ησλ πξνζσπηθώλ δεδνκέλσλ.
Οη λνκηθνί ηέινο έρνπκε έλαλ πξόζζεην ιόγν (αλ δελ είκαζηε
δηθαζηέο νπόηε έρνπκε ίζσο ιόγνπο λα θξπβόκαζηε) λα
δειώλνπκε ηηο απόςεηο καο επσλύκσο από ζπλέπεηα πξνο ηελ
ηδηόηεηά καο θαη γηα λα κπνξνύκε λα θξηλόκαζηε ζε ζρέζε κε
ηηο πξάμεηο καο. Δελ κπνξώ λα θαληαζηώ θαλέλα λνκηθό πνπ
έρεη άπνςε λα επηζπκεί λα θπθινθνξεί αλώλπκα ζην δηαδίθηπν.
Αθόκε θαη γηα ηνπο δηθαζηέο, αγώλαο δόζεθε γηα επώλπκεο
κεηνςεθίεο ζηηο δηθαζηηθέο απνθάζεηο. Απηό πνπ δήισζε ε
κεραλή πνπ δελ θαηαλνώ ηε ιεηηνπξγία ηεο σο domain
authority, ην θαηαιαβαίλεη ν θάζε ζπλάδειθνο ππνγξάθνληαο ην
έξγν ηνπ. Έζησ θαη αλ άιινη ζθάλε από ην θαθό ηνπο ή
ριεπάδνπλ!
Επσλύκσο ινηπόλ εθθξάδεζζαη ζην δηαδίθηπν θαη παληνύ! Απηή
είλαη ε ζέζε κνπ θαη δελ έρσ θαλέλα ιόγν λα θξύβσ ην
πξόζσπό κνπ. Όκσο δειώλσ από ηώξα όηη αλ ην δηαδίθηπν
ινγνθξηζεί, αλ γίλνπκε ιηγάθη αζηάηεο όπσο ζπρλά θνβάκαη,
ηόηε ζα ην μαλαζθεθζώ. Πξνο ην παξόλ ραίξνκαη ηελ ππνγξαθή
κνπ θαη όπνηνο δηαθσλεί μέξεη πνηόλ λα κνπηδώζεη!

6

Ελένη Τροβά
Δν δικηγόρος
http://www.justar.gr/gr/partners.htm
ΝΟΜΙΚΑ ΝΕΑ -Law Blog, blog id: eleni trova
http://justar-lawblog.blogspot.com/

7

Related Interests