Đại học Khoa Học Tự Nhiên Khoa Công Nghệ Thông Tin

PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN

Phần I

BM Hệ Thống Thông Tin Khoa Công Nghệ Thông Tin ĐH Khoa Học Tự Nhiên TPHCM GV. Ths. Nguyễn KHTN TPHCM Trần Minh Thư ©2007 Khoa CNTT - ĐH

1

Mô hình và Các phương pháp mô hình hóa

Nội dung chi tiết
  

Mô hình (Model) Mô hình hóa (Modelling) Phương pháp mô hình hóa (Methodology) Lịch sử các phương pháp mô hình hóa Một số mô hình tiêu biểu

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

3

Mô hình

Là một dạng thể hiện đơn giản hóa của thực tế (Efraim Turban) Các đặc điểm
Diễn đạt một mức trừu tượng hóa  Tuân theo một quan điểm  Có một hình thức biểu diễn

● Văn bản ● Đồ thị, biểu đồ, sơ đồ

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

4

Mô hình (tt)

Mô hình tĩnh

Biểu diễn thông số, cấu trúc của hệ thống
● Dữ liệu, thông tin

Mô hình động

Biểu diễn hành vi, thủ tục của hệ thống
● Sự tương tác giữa các đối tượng

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

5

Mô hình hóa

Biểu diễn thế giới thực sử dụng mô hình Mục đích
Làm sáng tỏ vần đề tiếp cận  Mô phỏng hình ảnh của hệ thống  Làm đơn giản hóa hệ thống  Gia tăng khả năng duy trì hệ thống

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

6

Phương pháp mô hình hóa

Là tập các quy tắc, thứ tự thực hiện khi tin học hóa một HTTT Còn gọi là phương pháp phân tích thiết kế Thành phần
Tập khái niệm, mô hình  Quy trình triển khai  Công cụ trợ giúp

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

7

Lịch sử
Xử lý Thế hệ III
OMT Sadt OODa OOSA 90 Remora Merise CRC UML/RUP 2K OOM OOA Tiếp cận đối tượng

Thời gian

Thế hệ II

Axial Sa/sd Ida Ssa Hipo Tiếp cận Descartes 70 Proteé Tiếp cận sơ đẳng 60 Arianne Corig 80

Tiếp cận hệ thống

Thế hệ I

Jsd

Niam

Dữ liệu
Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin ©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 8

Lịch sử (tt)

Thập niên 60

Chuẩn hóa các kỹ thuật của các nhà phát triển ứng dụng

Thập niên 70

Phân rã các chức năng của HTTT theo mô hình phân cấp
● Chia nhỏ công việc để xử lý

Áp dụng phương pháp lập trình cấu trúc và đơn thể
©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 9

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Lịch sử (tt)

Thập niên 80

Tiếp cận toàn diện
● Dữ liệu, xử lý, biến cố của HTTT ● Phân rã có kết hợp các thành phần con

Có áp dụng HQT CSDL

Thập niên 90
Tổng hợp phương pháp ở thập niên 70 và 80  Đối tượng: gom nhóm cấu trúc dữ liệu và xử lý

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

10

Nội dung chi tiết
   

Mô hình (Model) Mô hình hóa (Modelling) Phương pháp mô hình hóa (Method) Lịch sử các phương pháp mô hình hóa Một số mô hình tiêu biểu

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

11

Một số mô hình tiêu biểu
1 Mô hình tổ chức Mô hình phân cấp chức năng Mô hình luân chuyển Mô hình tương tác thông tin Mô hình dòng dữ liệu Mô hình Petri-net Mô hình 3 Mô hình động Mô hình trạng thái Mô hình Merise Mô hình quan hệ 4 Mô hình dữ liệu Mô hình mạng Mô hình thực thể kết hợp Mô hình hướng đối tượng Mô hình OOA Mô hình UML
©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 12

2

Mô hình dòng dữ liệu

5

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Mô hình phân cấp chức năng

Phân rã 1 chức năng tổng hợp thành các chức năng chi tiết
Hệ quản lý cửa hàng

Bán hàng

Kế toán

Quản lý tồn kho

Bán lẻ

Quản lý đơn hàng

Quản lý công nợ

Quản lý nhập hàng

Quản lý xuất hàng

Báo cáo tồn

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

13

Mô hình luân chuyển
Khách hàng BP bán hàng Kho Văn phòng

Diễn tả quá trình luân chuyển thông tin qua các không gian

Đặt mua NGK

ĐĐH

Kiểm tra ĐĐH

Lưu ĐĐH

ĐĐH không hợp lệ

ĐĐH hợp lệ

Kiểm tra tồn kho C SDL

Tồn kho Lên kế hoạch giao hàng Lập phiếu giao hàng

DS tồn kho

Tích hợp dữ liệu, xử lý, tổ chức Không thích hợp xử lý giao tác
Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Phiếu giao hàng

Phiếu giao hàng

Lưu phiếu giao Ghi nhận tồn kho mới 14

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

Mô hình tương tác thông tin

Diễn tả dòng dữ liệu giữa các tác nhân
Khác h hàng
Đơn đặt mua NGK Đơn đặt hàng bị từ chối Thông tin giao NGK

Phòng bán hàng
Thôn g tin giao NGK Đơn đặt mua NGK

Đơn đặt mua NGK

Tồn kho

Kho

Văn phòng

Diễn tả rõ việc truyền thông Không mô tả xử lý
Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Tác nhân Dòng dữ liệu, thông tin
©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 15

Mô hình dòng dữ liệu

Diễn tả dòng dữ liệu giữa các xử lý
Kiểm tra ĐĐH
ĐĐH hợp lệ

Đơn đặt mua NGK

Lưu ĐĐH

ĐĐH mới

Xử lý Dòng dữ liệu Đầu cuối Kho dữ liệu

Khách hàng
ĐĐH bị từ chối

Đơn đặt mua NGK
Đơn đặt mua NGK

ĐĐH không hợp lệ

Thông báo từ chối ĐĐH Lập đơn giao hàng

Tính tồn kho
ĐĐH đủ hàng giao Hóa đơn giao hàng

Thông tin tồn kho

Tồn kho NGK

NGK giao + hóa đơn

Hoá đơn giao hàng

Diễn tả rõ việc truyền thông Không mô tả tính đồng bộ

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

16

Mô hình Petri-net

Diễn tả biến cố và sự đồng bộ của biến cố Đơn đặt hàng
Đặt hàng Lên lịch giao hàng Trạng thái

Được tạo mới
Thanh toán

Đã lên lịch

Biến cố Trạng thái hiện hành

Giao hàng

Đã thanh toán

Đã giao Diễn tả rõ khái niệm động Không mô tả được các đối tượng

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

17

Mô hình trạng thái

Diễn tả biến cố và sự đồng bộ của Đơn đặt hàng biến cố
Đặt hàng Chấp nhận đặt hàng

ĐĐH mới
Từ chối do không hợp lệ

Hợp lệ
Lên lịch giao

Trạng thái Biến cố Trạng thái kết thúc Trạng thái bắt đầu

Bị từ chối
1 tháng

Đã lên lịch giao
Thanh toán

Đã thanh toán
Giao hàng 2 năm

Đã giao

Diễn tả rõ khái niệm động Không mô tả được các đối tượng

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

18

Mô hình Merise

Diễn tả các quan niệm xử lý
Đơn đặt hàng
Đặt hàng
Biến cố

Kiểm tra đơn hàng
Được Không

Đồng bộ Hành động

Thanh toán đơn hàng (a) a và b

Lên lịch giao hàng (b)

Từ chối đơn hàng

Giao hàng
Luôn luôn

Đơn hàng đã giao

Diễn tả tại sao Phân chia dữ liệu và xử lý
19

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

Mô hình quan hệ

Diễn tả quan niệm dữ liệu
Nước giải khát Mã_NG Tên_NG
K K Hiệu Loại Đơnv ị Đơngi á Quan hệ Ngàygia Trạngth o ái Kháchhàn g Khóa chính Khóa ngoại SL_Đặ t ĐG_Đặt

Đơn đặt hàng Ngàyđặ Số_ĐĐ
H t

Chitiết_ĐĐH
Mã_NG K Số_ĐĐ H

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

20

Mô hình mạng

Diễn tả quan niệm dữ liệu
NGK LOẠI_NGK
Loại thực thể Liên kết 1-1

CHITIẾT_ĐĐH

ĐĐH_NGK

KHÁCH_HÀNG Chỉ có 1 loại mối kết hợp Không có liên kết dạng n-p

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

21

Mô hình thực thể - kết hợp

Diễn tả dữ liệu ở mức trừu tượng
NGK
(0,n) (1,1) (0,n)

THUỘC

LOẠI_NGK
Thực thể

ĐẶT
(1,n) (1,1) (1,n)

Mối kết hợp

ĐĐH_NGK

CỦA

KHÁCH_HÀN G

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

22

Mô hình đối tượng OOA
NGK Đối tác Mã số Họ tên Địa chỉ Điện thoại Get maso() n n Mã số Tên ĐVT Đơn giá 1 n NGK đặt Số lượng đặt Đơn giá Trị giá() Tổng quát hoá Thành phần (Is – Part - Of) Thông điệp Lớp & đối tượng

Kết hợp

Nhà cung ứng Phương thức thanh

Khách hàng Công nợ tối đa Trị giá đặt 1

ĐĐH Mã số Ngày đặt Ngày giao Tổng trị giá Tính trị giá ĐĐH()
©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

n

Rõ ràng về ngữ nghĩa Phức tạp
23

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Mô hình đối tượng UML
State State Diagrams Lược đồ Diagrams lớp

Lược đồ hoạt động

Lược đồ Use-Case

State State Diagrams Lược đồ Diagrams đối tượng

Scenario Scenario Diagrams Lược đồ Diagrams tuần tự

Model

State State Diagrams Lược đồ Diagrams trạng thái

Scenario Scenario Diagrams Lược đồ Diagrams cộng tác

Lược đồ triển khai

Component Component Lược Diagrams đồ Diagrams thành

phần

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

Lược đồ Use-Case

Đăng nhập Nhân viên văn phòng Xuất hóa đơn bán hàng

Lập đơn đặt hàng Nhân viên bán hàng

Xuất đơn giao hàng

Thống kê tình hình bán hàng

Cập nhật tồn kho Thủ kho
Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

Hệ thống danh mục NGK

Đặt NGK

Nhà cung ứng

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

25

Lược đồ tuần tự

: NhanVien

: ManHinhDangNha

: DangNhapControll

: DanhSachNhanVie

: NhanVien

: ManHinhChin

1. // nhap ten va mat khau( ) 1.1. // lay ten va mat khau () 1.1.1. // lay nhan vien ()

1.1.1.1. // lay mat khau(idNhanVien)

1.2. // kiem tra tinh dung dan () 1.3. // xuat thong bao thanh cong ( )

1.4. // hien thi man hinh chinh ( )

Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin

©2007 Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM

26

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful