Το δίλημμα του φυλακισμένου 

 
«Πόσο  κοστίζει  ο  εγωισμός;  Γιατί  εμείς  οι  άνθρωποι  αργά  ή  γρήγορα  πρέπει  να  μάθουμε  να  συνεργαζόμαστε; 
Ένα  μαθηματικό  παίγνιο  μπορεί  να  απαντήσει  σε  αυτά  τα  ερωτήματα;  Και  πως  σε  όλα  αυτά  εμπλέκονται  η 
οικονομία, το δίκαιο, η πολιτική επιστήμη και η βιολογία; 
 
 Καλιφόρνια 1950. Ο ψυχρός πόλεμος στα φόρτε του. Δύο Αμερικανοί μαθηματικοί, ο Merrill Meeks Flood και ο 
Melvin  Dresher  εργάζονται  στο  ερευνητικό  κέντρο  που  τροφοδοτεί  με  μελέτες  τις  Αμερικανικές  Ένοπλες 
δυνάμεις, τη RAND Corporation. Το ερευνητικό κέντρο ήθελε μελέτες στην θεωρία των παιγνίων με σκοπό την 
χρησιμοποίησή τους σε ενδεχόμενο πυρηνικό πόλεμο. Κατά την διάρκεια των ερευνών τους οι Flood και Dresher 
ανακαλύπτουν  ένα  απλό  μαθηματικό  μοντέλο  σε  μορφή  παιγνίου,  στο  οποίο  οι  δύο  παίκτες  μπορούν  είτε  να 
συνεργαστούν μεταξύ τους είτε να προδώσουν ο ένας τον άλλον. Τον ίδιο χρόνο, ο μαθηματικός Albert William 
Tucker  (1905‐1995),  καθηγητής  του  νομπελίστα  John  Nash  (1928‐  )  στο  Princeton,  απευθυνόμενος  σε 
ψυχολόγους  στο  πανεπιστήμιο  του  Stanford,  χρησιμοποιεί  ένα  παράδειγμα  με  φυλακισμένους  και  ποινές  με 
σκοπό  να  κάνει  πιο  κατανοητό  στο  κοινό  το  παίγνιο  των  Flood  και  Dresher.  Από  την  διάλεξη  του  Tucker  και 
έπειτα το παίγνιο ονομάζεται "Δίλημμα του Φυλακισμένου" και αποτελεί το πιο διάσημο πρόβλημα της θεωρίας 
των παιγνίων. 
Το δίλημμα του φυλακισμένου: 
 Το δίλημμα έχει ως εξής: Δύο άνθρωποι (εμείς θα τους αποκαλούμε Α και Β) είναι ύποπτοι για την τέλεση ενός 
εγκλήματος.  Όμως  η  αστυνομία  δεν  έχει  επαρκή  στοιχεία  για  την  ενοχή  τους.  Ο  ανακριτής  καλεί  τον  Α  στο 
γραφείο του και του λέει τα εξής:  Αν επιρρίψει την ευθύνη στον Β και ο Β δεν μιλήσει θα αφεθεί ελεύθερος ενώ 
ο Β θα κάνει 10 χρόνια φυλακή. Αν όμως και ο Β επιρρίψει την ευθύνη στον Α και οι δύο θα φυλακιστούν για 4 
χρόνια. Αν δεν μιλήσει και τον καρφώσει ο Β, οι όροι αντιστρέφονται. Ο Β θα αφεθεί ελεύθερος και ο Α θα μείνει 
στη  φυλακή  για  10  χρόνια.  Αν  όμως  και  οι  δύο  δεν  ομολογήσουν  θα  φυλακιστούν  μόνο  για  ένα  χρόνο,  λόγω 
έλλειψης  στοιχείων.  Την  ίδια  συζήτηση  κάνει  και  με  τον  Παίκτη  Β.  Ο  Α  και  ο  Β  δεν  συναντιούνται  και  δεν 
επικοινωνούν μεταξύ τους. 
 
Ας  έρθουμε  λοιπόν  στη  θέση  του  Παίκτη  Β.  Σκέπτεται:  "Αν  ο  Α  με  έχει  καρφώσει,  εμένα  με  συμφέρει  να  τον 
καρφώσω γιατί αν το κάνω θα φάω 4 χρόνια, ενώ αν δεν το κάνω θα κάτσω στην στενή 10 χρόνια. Αν δεν με έχει 
καρφώσει, πάλι με συμφέρει να τον καρφώσω γιατί θα αφεθώ ελεύθερος,  ενώ αν δεν το κάνω θα  κάτσω  ένα 
χρόνο στη φυλακή. Άρα ό,τι και να κάνει ο Α εμένα με συμφέρει να τον καρφώσω". 
 
Φωνάζει  τον  δεσμοφύλακα  και  του  λέει  ότι  θα  ομολογήσει  και  θα  ρίξει  την  ευθύνη  στον  Α.  Όμως  και  ο  Α 
σκέφτεται με τον ίδιο τρόπο και τον καρφώνει. Συνεπώς και οι δύο φίλοι μας θα κάτσουν 4 χρόνια στη φυλακή. 
 
Ήταν όμως λογική η επιλογή τους; Αν σκεφτούμε ότι και οι δύο σκέφτηκαν το συμφέρον τους, ναι. Και οι δύο 
έλπιζαν  ότι  ο  άλλος  δεν  θα  μιλούσε  και  θα  αφήνονταν  ελεύθεροι.  Τα  ήθελαν  όλα  για  τον  εαυτό  τους.  Να 
κερδίσουν  όσο  μπορούν  περισσότερα  ή  έστω  να  υποστούν  όσο  το  δυνατόν  λιγότερη  ζημιά.  Να  όμως  που  ο 
εγωισμός τους δεν έφερε το καλύτερο αποτέλεσμα και για τους δύο, δηλαδή να μην καρφώσει ο ένας τον άλλο 
και να τη γλιτώσουν φτηνά με ένα χρόνο φυλάκισης ο καθένας. 
 

 

 θα τον προδώσει κι εκείνος στον επόμενο  γύρο.  Για  να  απαντήσει  στο  ερώτημα  δημιούργησε το Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου.  Νικητής  του  διαγωνισμού  αναδεικνύεται  ο  Αμερικανοεβραίος μαθηματικός και ψυχολόγος Anatol Rapoport (1911‐ ) με τη στρατηγική Tit for Tat ή αλλιώς  «μία Σου και μία μου».  Πρόδωσε.  O  Axelrod  βάζει  τις  διάφορες  στρατηγικές  να  αναμετρηθούν  μεταξύ  τους. για να παίξουν το Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου. Όμως νικητής αναδείχθηκε και πάλι ο Rapoport    Το  1981 ο  Axelrod  μαζί  με  τον  Βρετανό  εξελικτικό  βιολόγο  William  Donald  Hamilton  (1936‐2000)  δημοσιεύουν  ένα άρθρο στο περιοδικό Science για την εξέλιξη της συνεργασίας. Το 1979 καλεί τους  σημαντικότερους  θεωρητικούς  των  παιγνίων  να  υποβάλλουν  στρατηγικές.  κοινωνιολόγους  και  πολιτικούς  επιστήμονες.  Η  πιο  πετυχημένη  παραλλαγή  ήταν  η  στρατηγική  Δυο  Σου  και  Μία  Μου  (Tit  for  Two  Tats)  του  Βρετανού  εξελικτικού  βιολόγου  και  γενετιστή  John  Maynard  Smith  (1920‐2004)  όπου  ο  παίκτης  προδίδει  μετά  από δύο συνεχόμενες προδοσίες.  Αυτή  τη  φορά  υποβλήθηκαν  63  στρατηγικές.  θα  συνεργαστεί.  .  Οι  ζωντανοί  οργανισμοί  που  συνεργάζονται  μεταξύ  τους  έχουν  περισσότερες  πιθανότητες  να  αναπαραχθούν και επομένως να περάσουν τα γονίδιά τους στην επόμενη γενιά».  την  ψυχολογία.  Πολύ  εντυπωσιακό για ένα απλό μαθηματικό παίγνιο.    Ο  Axelrod  διοργάνωσε  και  ένα  δεύτερο  τουρνουά  τον  επόμενο  χρόνο.  μαθηματικούς. Υποβάλλονται  14  στρατηγικές  από  ψυχολόγους. Στο Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου οι παίκτες έχουν τη δυνατότητα να μάθουν από τα  λάθη τους και να επανορθώσουν. Η στρατηγική αυτή είναι πολύ απλή: Ο παίκτης ξεκινά συνεργαζόμενος με τον αντίπαλο  και  κατόπιν  πράττει  ότι  έπραξε  και  ο  αντίπαλος  στον  προηγούμενο  γύρο. Πολλές από αυτές ήταν παραλλαγές του Μία Σου και  Μία  Μου.  Ο  Axelrod  βρήκε  στο  Δίλημμα του Φυλακισμένου μία πιθανή απάντηση στο ερώτημα που τον απασχολούσε: υπό ποιες συνθήκες δύο  θεμελιωδώς  εγωιστικά  όντα  μπορούν  να  επιλέξουν  να  συνεργαστούν. ανοίγοντας έτσι ένα παράθυρο στην αμοιβαία συνεργασία.  ακόμα  και  τη  βιολογία.  Συνεργάστηκε.    Ένας από τους επιστήμονες που εντυπωσιάστηκαν από το Δίλημμα του Φυλακισμένου στα τέλη της δεκαετίας  του  1970  ήταν  ο  Αμερικανός  μαθηματικός  και  πολιτικός  επιστήμονας  Robert  Axelrod. όπου το παίγνιο δεν παίζεται μια φορά αλλά  πολλές. Σε αυτό μεταφέρουν τις μελέτες του Axelrod  στην εξελικτική βιολογία και αποδεικνύουν ότι η συνεργασία είναι μια εξελικτικά σταθερή στρατηγική. Οι φιλόσοφοι ασχολήθηκαν με τα ηθικά διλήμματα των παικτών. 62 καινούριες και η Μία Σου και Μία Μου.  υπό  τη  μορφή  προγραμμάτων  ηλεκτρονικών υπολογιστών. δηλαδή  μια συμπεριφορά που επιτρέπει να διαχυθούν τα χαρακτηριστικά που κάνουν ένα είδος να επικρατήσει και να  επιβιώσει. τον άνθρωπο που συμπεριφέρεται έτσι ώστε να μεγιστοποιήσει  το κέρδος και να ελαχιστοποιήσει το κόστος.  Οι  οικονομολόγοι  είδαν  στα  πρόσωπα  των δύο φυλακισμένων τον homο economicus.  Το  Δίλημμα  του  Φυλακισμένου  έγινε  ευρέως  γνωστό  στους  επιστημονικούς  κύκλους  και  απασχόλησε  επιστήμονες  από  πολλούς  και  διαφορετικούς  επιστημονικούς  κλάδους.  Το  δίλημμα  του  φυλακισμένου  έχει  εφαρμογές  στο  δίκαιο.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful