You are on page 1of 32

PERİYODİK CETVELİN BAZI GRUPLARI VE ÖZELLİKLERİ

Periyodik cetvel elementlerin artan atom numaralarına göre dizilimini gösteren bir tablodur.Bu tabloda belli kimyasal özellikleri birbirine yakın olan elementler,belli gruplarda toplanmıştır. Yatay sütun Periyot : 7 tane periyot vardır Düşey Sütun Grup : 8 tane a grubu ve 8 tanede b grubu vardır. “b” grubu elementlerine geçiş elementleri denir. Öncelikle inceleyelim: periyodik cetvelin bazı gruplarını

PERİYODİK CETVEL 1a 2a 3a 4a 5a 6a 7a 8a

3b 4b5b 6b 7b 8b 8b 8b 1b 2b

.

Ar . Ne .  Tümü elementler kararlı elementlerdir. Kr . Xe . Grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe erime ve kaynama noktaları yükselir.SOY GAZLAR  Periyodik cetvelin 8a grubu elementleridir.  Erime ve kaynama noktaları çok düşüktür. Rn bu grubun elementleridir. .  He .

 Doğada çok az bulunurlar. sıralarında.  İyonlaşma enerjileri. .  Yalnız Rn radyoaktif olup çekirdeği dayanaksızdır. en yüksek olan elementlerdir.SOY GAZLAR  Tümü tek atomlu renksiz gaz halindedir.

.

ALKALİ METALLER  Periyodik cetvelin 1a grubu elementleridir  Li . bıçakla kesilebilen. K .  Elektrik akımı ve ısıyı iyi iletirler.  En yüksek temel enerji düzeylerinde bir elektron vardır.  Bileşiklerinde ( +1 ) değerlik alırlar. Cs .  Yumuşak. hafif metallerdir. Rb . Fr bu grubun elementleridir. Na . .

 Özkütleleri düşük olan elementlerdir. en düşük olan elementlerdir.sıralarında.ALKALİ METALLER  Erime ve kaynama noktaları diğer metallerden düşüktür.  Doğada bileşikleri halinde bulunurlar. .  İyonlaşma enerjileri.  Tepkime verme yatkınlıkları çok fazladır.Grupta yukarıdan aşağıya doğru erime ve kaynama noktaları düşer.

2 M(k) +1/2 O2 ( g) M2O(k)  Halojenlerle birleşerek tuzları oluştururlar.ALKALİ METALLER  Alkali metaller.havanın oksijeni ile etkileşerek oksit oluştururlar. 2 M(k) + 2 H2O(s) 2 MOH (suda) + H2 (g) . 2 M(k) + X2 2 MX(k)  Su ile hızlı tepkimeye girerler ve hidrojen gazı (H2) oluştururlar.

.

Be . Ra bu grubun elementleridir. Ca . Isı ve elektrik akımını iyi iletirler. . Sr . Ba .TOPRAK ALKALİ METALLER  Periyodik cetveli 2a grubunda yer alan elementlere      toprak alkali metaller adı verilir. İyonlaşma enerjileri alkali metallerden daha yüksektir. Mg . Bileşiklerinde +2 değerliklidirler. Alkali metallerden daha sert erime ve kaynama noktaları daha yüksektir.

M (k) + ½ O2 (g)  MO(k)  Halojenlerle birleşerek tuzları oluştururlar. M (k) + Cl2 (g)  MCl2 (k)  Su ile tepkimeye girerek hidrojen gazı ( H2 ) oluştururlar.TOPRAK ALKALİ METALLER  Özkütleleri de alkali metallerden daha büyüktür  Oksijenle birleşerek oksitleri oluştururlar. M (k) + 2 H2O (s)  M(OH)2 (suda) + H2 (g) .

.

Cl . ▓ Bileşiklerinde -1 ile +7 arasında çeşitli değerlikler alabilirler. ▓ F . I . Br . At bu grubun elementleridir. .Ancak F bileşiklerinde sadece -1 değerlik alır. ▓ Erime ve kaynama noktaları grupta aşağıdan yukarıya doğru azalır.HALOJENLER ▓ Periyodik cetvelin 7a grubunda yer alan elementlerdir. ▓ Elektron alma istekleri en fazla olan elementlerdir.

HALOJENLER ▓ Tümü renklidir. I2 . . At2 ) ▓ At (astatin) doğada bulunmayan. ▓ Tümü zehirli ve tehlikelidir.Cl2 . (F2. Br sıvı. ▓ Element halinde 2 atomlu moleküllerden oluşurlar. ▓ Oda koşullarında F ve Cl gaz. Br2 .ancak radyoaktif olaylarla oluşan bir elementdir. I ise katı haldedir.

.

.Dolayısıyla da Fiziksel ve kimyasal özeliklerde önemli değişiklikler söz konusudur. Buradan sonuç olarak sodyumdan başlayarak argona kadar devam eden elementler birbirlerinden fiziksel ve kimyasal özellikleri bakımından ayrılmışlardır.özellikleride birbirine benzerdir.ÜÇÜNCÜ SIRA ELEMENTLERİ Periyodik cetvelin üçüncü sırası Na (sodyum) metali ile başlar Ar (argon) soygazı ile biter.Ancak bir sırada bulunan elementlerin başta değerlik elektron sayıları olmak üzere birçok özellikleri farklılık gösterir. Periyodik cetvelin aynı grubundaki elementlerin değerlik elektron sayıları aynı.

Ar Ж Üçüncü sıranın ilk üç elementi Na . S . Al .Yine soldan sağa doğru genel olarak iyonlaşma enerjileri arttığından metal özelliği azalıp ametal özelliği artar.ÜÇÜNCÜ SIRA ELEMENTLERİ Ж Üçüncü sıranın elementleri şunlardır: Na . Cl ve Ar elementleri ise ametaldir. .P .dördüncü element olan silisyum yarı metal. Cl ve Ar elementleri ısıyı ve elektriği iletmez.erime ve kaynama noktası gibi özeliklerde büyük farklılık vardır. Mg . Mg ve Al elektrik akımını ve ısıyı iyi iletir. Ж Na . S. Cl . Mg ve Al metal. Ж Soldan sağa doğru sırada özkütle. Si . S . P .daha sonra gelen P .

.

geçiş elementleri grubuna girer. Periyodik cetvelin 21 atom numaralı skandiyum ile başlayıp 30 atom numaralı çinko ile biten sıradaki elementler ile bunların altında kalan tüm elementler.Yani a gruplarındaydı. .DÖRDÜNCÜ SIRA GEÇİŞ ELEMENTLERİ Buraya kadar incelediğimiz gruplar ve sırada değerlik elektronları s ya da p orbitallerinde bulunuyordu.Geçiş elementlerindeyse değerlik elektronları d orbitallerinde bulunur ve bu elementler 2a ve 3a grubu arasında yer alır.

1a ve 2a grubu metallerinden farklı olup. Cu . Co . Ti .DÖRDÜNCÜ SIRA GEÇİŞ ELEMENTLERİ Ξ Dördüncü sıra geçiş elementleri:Se .sert ve özkütlesi büyük metallerdir. Elektrik akımı ve ısıyı iyi iletirler. Mn . Ξ Ξ Ξ Ξ Ξ Fe .Ni . Kimyasal tepkimelere yatkınlık bakımından aralarında çok büyük farklılık vardır. Tümü metaldir. Cr . . Zn . Erime ve kaynama noktaları çok yüksektir. V .

tam dolu olmayan d orbitalininde bileşik oluşturma ile ilgili olmalarıdır. Ξ Periyodik cetvelin altına iki sıra halinde yazılan elementlere İçgeçiş Elementleri ya da İçgeçiş Metalleri denir.DÖRDÜNCÜ SIRA GEÇİŞ ELEMENTLERİ Ξ 1a .Geçiş elementlerini diğer metalerden farklandıran özellik yalnız s orbitalinden değil. . 2a . 3a grubundaki metallerin yalnız bir tür değerliği söz konusuyken geçiş elementlerinin farklı değerlikli birçok bileşikleri vardır.

Verilen bu enerji bir büyüklüğe ulaşınca atomdan bir elektron kopar. Bir atomdan elektron koparmak için gerekli enerjiye İyonlaşma Enerjisi ( Ei )denir.İyonlaşma Enerjisi Bir atomdan elektron uzaklaştırmak için atoma enerji verilir.Kopan bu elektron çekirdek tarafından en zayıf kuvvetle çekilen yani atom çekirdeğinden en uzakta bulunan elektrondur.PERİYODİK CETVELİN ÖZELLİKLERİ 1. .

İyonlaşma enerjisi: Bir atomdan ilk elektronu koparmak için gerekli olan enerjiye Birinci İyonlaşma Enerjisi (Ei 1 )denir.1. X(g)+ Eİ 1 X+(g)+ e+1 yüklü iyondan. X+(g)+Eİ 2 X+2(g)+ e+2 yüklü iyondan bir elektron ( üçüncü elektron ) koparmak için gereken enerjiye de Üçüncü İyonlaşma Enerjisi denir. X+2(g)+Eİ 3 X+3(g)+ e- .bir elektron koparmak için gerekli enerjiye de İkinci İyonlaşma Enerjisi denir.

İkinci elektron +1 yükl.o kadar iyonlaşma enerjisi vardır.elektron koparmak güçleşmektedir.birinci iyonlaşma enerjisinden daha büyüktür. Atom çapı küçülmekte.1.Bunlardan en küçüğü birinci iyonlaşma enerjisidir.Çünkü ilk kopan elektron yüksüz bir elektrondan kopmaktadır. .ü bir iyondan koptuğu için bir elementin ikinci iyonlaşma enerjisi.İyonlaşma Enerjisi: Bir atomda kaç tane elektron bulunuyorsa.

Bunun nedeni çekim kuvvetinin artmasıdır. İyonlaşma enerjisi artar.İyonlaşma enerjisi artar.. İyonlaşma enerjisi artar.. Eİ 1<Eİ 2<Eİ 3<Eİ 4<. .1.Buna göre de. İyonlaşma enerjisi periyodik cetvelde aşağıdan yukarıya.İyonlaşma Enerjisi İyonun yükü arttıkça atom çapı küçülür.soldan sağa doğru artar.

2. .ortalama atomik yarıçap küçülür. Gruplarda ise yukarıdan aşağıya gidildikçe temel enerji seviyesi arttığından dıştaki elektronlar daha az çekilir.Ortalama Atomik Yarıçapı: Bir atomda en üst enerji seviyesindeki atomların atom çekirdeğine olan ortalama uzaklığına Ortalama Atomik Yarıçap denir.ortalama atomik yarıçap artar. Periyodik cetvelde soldan sağa doğru gittikçe atom numarası ( çekirdek yükü )arttığından en diştaki elektron daha çok çekilir.

2.  Elektron sayıları aynı olan atomlarda proton sayısı büyük olan atomun yarıçapı daha küçüktür.  Elektron veren atomun yarıçapı küçülür.  İzotop atomlarda (proton sayıları aynı olan atomlarda) kütle numarası büyük olan atomun yarıçapı daha küçüktür.Ortalama Atomik Yarıçap: Ortalama atomik yarıçap azalır. . Ortalama atomik yarıçap azalır.

Periyodik cetvelde soldan sağa .Elektron İlgisi (Elektron Aftinitesi): Gaz fazındaki 1 mol nötral atoma 1 mol elektron bağlandığı zaman açığa çıkan enerjinin miktarına elektron ilgisi ya da elektron aftinitesi ( Eaf ) denir.Çünkü çekim arttığı için elektronun bağlanması kolaylaşır. Elektron ilgisi artar. . yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe elektron ilgisi artar.3. Elektron ilgisi artar.

Metalik özellik azalır.İyonlaşma enerjisi düşük olan elementler metalik özelliğe sahip. Periyodik cetvelde soldan sağa. Metalik özellik azalır.yukarıdan aşağı gidildikçe metalik özellik azalır.Metallik Özelliği: Metalik özelliği elementlerin iyonlaşma enerjisi ile ilgilidir.iyonlaşma enerjisi yüksek olan elementler ise metalik özelliğe sahip değildir. .4.

Elektronegatiflik artar.Elektronegatiflik: Elektronegatiflik. .periyodik cetvelde soldan sağa.5.Elektron ilgisi arttıkça elektronegatiflik artar.Bilinen en elektronegatif element flordur (F). Elektronegatiflik.aşağıdan yukarıya doğru artar. elektronu çekme kapasitesine denir.Elektron ilgisi fazla olan elementler daha elektronegatiftir. Elektronegatiflik artar.