You are on page 1of 24

ALKOLLER

1. ALKOLLER
1.1. Alkollerin Genel Yapıları Hidrokarbonlarda hidrojenlerden biri veya birkaçının yerine hidroksil grubunun (-OH ) geçmesiyle oluşan bileşiklere alkol denir. CH4 CH3OH Metan Metanol Hidrokarbon Alkol Başka bir deyişle alkol, suyun hidrojenlerinden birinin yerine alkil grubunun geçmesiyle oluşan bileşikler olarak da tanımlanabilir. H─OH R─OH Su Alkol Alkollerde oksijen atomu sp3 hibritleşmesi yapmıştır. Bağlı olduğu C ve H atomları ile yaklaşık 109,5°C’lik açı oluşturur.

1: Metil alkolün molekül yapısı .Resim 1.

sp2 hibritleşmesi yapmış ise.Bir bileşiğin alkol olması için bir karbon atomuna yalnız bir – OH grubu bağlanmalıdır. Ancak hidroksitler farklı karbon atomlarına bağlı ise alkol özelliği gösterir. Aşağıdaki bileşiklerden alkol değildir: . -OH grubu sayısı birden fazla ise veya –OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu sp. yani karbon atomu pi bağı içeriyor ise bileşik alkol değildir. Eğer.

bu bileşikler alkol değildir . Aşağıdaki bileşikte ise aynı karbona bir tane OH grubu bağlı olduğundan alkoldür. Alkollerin genel formülleri CnH2n+1OH veya CnH2n+2 şeklindedir. (d) bileşiğinde ise – OH’in bağlı olduğu karbon ikili bağ yaptığı için.(a). (c) bileşiklerinde aynı karbona birden fazla –OH bağlı olduğundan. . (b).

CH3─OH metil alkol C2H5─OH etil alkol . Bileşikler özel adlandırma yapılırken alkolü oluşturan alkil gurubu adının sonuna alkol sözcüğü getirilerek adlandırılır.Alkolleri IUPAC sistemine göre ya da özel isimleri ile adlandırmak mümkündür.

.

IUPAC Sistemine Göre Adlandırma:  -OH grubunu içeren en uzun karbon zinciri seçilir.-triol gibi son ekler getirilir.  Yapısında birden fazla –OH varsa –diol.  Ana zincirde yer alan –OH grubun dışındaki atomların ve grupların zincirdeki yerleri belirlenir. .  -OH grubunu taşıyan karbon atomunun numarası ve ana zincirle aynı sayıda karbon atomu içeren alkanın adı yazılıp –ol son eki getirilir. C atomlarını numaralamaya –OH grubunun yakın olduğu uçtan başlanır.

.

3.3. . Mono Alkoller Molekülündebirtane─Ohgrububulunduran alkollere mono alkoller adı verilir. Alkollerin Sınıflandırılması Alkoller yapısındaki – OH grubu sayısına göre mono alkoller ve poli alkoller olmak üzere ikiye ayrılır. Mono alkoller üç grupta incelenebilir. 1) Birincil (Primer) Alkol Birincil alkollerde –OH grubunun bağlı olduğu C atomuna bir tane alkil grubu bağlıdır. 1.1.1.

Aşağıdaki bileşikler primer alkollere örnek olarak verilebilir. 1)CH3─CH2─CH2─OH 2) CH3─CH2─CH2─CH2─OH 1)1-propanol (primer propanol) 2) 1-bütanol (primer bütanol) .

2)İkincil (Sekonder) Alkol İkincil alkollerde –OH grubunun bağlı olduğu C atomuna iki tane alkil grubu bağlıdır. . Alkil grupları aynı veya farklı olabilir .

3)Üçüncül (Tersiyer) Alkol Tersiyer alkollerde –OH grubunun bağlı olduğu C atomuna üç alkil grubu bağlıdır. . Alkil grupları aynı veya farklı olabilir.

Alkil Halejenürlerin Hidroliziyle : Alkil halojenürlerin.4.1. Alkollerin Elde Edilme Yolları  1. 1. KOH veya NaOH’ın seyreltik çözeltileriyle tepkimesinden alkol elde edilir.4. .

 1. .2.4. Alkenlere Su Katılmasıyla : Oda koşullarında seyreltik H2SO4’in katalizörlüğünde alkenlere H2O katılmasıyla alkoller elde edilir.

.3. 1.4. Grignard Bileşiklerinden Grignard bileşiklerinin formaldehit ile tepkimesinden birincil alkol elde edilir.

4. Aldehit ve Ketonların İndirgenmesinden  Aldehitlerin indirgenmesiyle birincil alkoller elde edilir. 1. . Ni katalizörlüğünde) kullanılır.NaBH4 ve H2 (Pt.4.  Ketonların indirgenmesiyle ikincil alkoller elde edilir. İndirgen madde olarak LiAlH4.

.

Düşük karbon sayılı olanları renksiz sıvılardır. alkollerin kaynama noktaları çok daha yüksektir. C2H5OH’ün kaynama noktası ise 78. Aynı sayıda C atomu içeren hidrokarbonlara ve eterlere kıyasla.6°C dir. 1. aynı molekül kütlesine sahip dimetil eterin kaynama noktası ─ 23. Büyük karbonlu üyeleri katı halde bulunur. CH3OH’ün kaynama noktası 65 °C. Karakteristik kokuları ve yakıcı tatları vardır.  Mono alkollerde molekül kütlesi artıkça. Van der Waalls kuvvetleri artar ve kaynama noktaları yükselir.5°C °C. . Yapılarında -OH bağı olduğundan molekülleri arasında hidrojen bağı içerirler. C2H5OH’ün kaynama noktası ise 78. Karbon sayısı artıkça kıvamı artar.5.  Alkoller polar maddelerdir.5°C dir. mol kütlesi metil alkolden büyük olduğu için kaynama noktası daha yüksektir. Etil alkolün. İlk üç üyesi su ile her oranda karışır. Alkollerin Fiziksel Özellikleri Fiziksel özellikleri C atomu sayısına bağlıdır.

Bunun nedeni alkol molekülünde farklı iki grubun bulunmasıdır. Bunlardan birisi alkil grubu (suyu sevmeyen) hidrofob. Ancak molekül kütlesi artıkça. . alkollerin sudaki çözünürlüğü azalır. diğeri hidroksil grubu (suyu seven) hidrofil’ dir. Bunun nedeni molekül dallandıkça moleküllerin değme yüzeylerinin azalması.  Aynı karbon sayısına sahip birincil alkole göre ikincil. Alkol molekülü büyüdükçe hidrofob grup da büyüyeceğinden alkolün sudaki çözünürlüğü azalır. ikincil alkole göre üçüncül alkolün kaynama noktası daha düşüktür. van der Waals kuvvetlerinin küçülmesidir. Alkoller su ile hidrojen bağı oluşturduğundan suda iyi çözünürler.

Ayrıca C-O-H grubunun karbonuna birincil alkollerde 2 tane .1. Kimyasal değişimler bu grup üzerinde olur. ikincil alkollerde 1 tane H bağlıdır.6.Reaksiyonlar bu bağlardaki değişimlere göre sınıflandırılır.Hepsinde C-O-H grubu bulunur. Alkollerin Kimyasal Özellikleri Alkollerin kimyasal özelliklerinde –OH grubu etkilidir. Alkollerin kimyasal özellikleri yapılarından doğar. .

BAZI ALKOLLER VE ÖZELLİKLERİ .

Metanol (Metil Alkol) .

aseton.asetik asit. . Bu nedenle metanole odun ruhu da denir.  Metil alkol. Alkollerin genel elde edilme yöntemleri ile elde edilebileceği gibi. CH3COOH ve başka organik bileşikler de bulunur. Çok zehirlidir. endüstride odunun kuru kuruya damıtılmasıyla da elde edilir. basınç altında katalizör (ZnO + Cr2O3) yardımı ile tepkimeye sokulmasından elde edilir.Odunun damıtılmasından elde edilen sıvı içerisinde metil alkol dışında.C6H6.CH3COCH3. metil alkol ham odundan ayrımsal damıtlarak ile ayrılır. bugün teknikte karbonmonooksit ve hidrojen gazlarının 400􀋃 C ve 150 atm. kireçle nötürleştirildikten sonra.Asetik asit. Metil alkol mono alkollerin ilk üyesidir. benzen.