ι

(3η έκδοση)

Ο

βιβλιοπώλης της Καμπούλ
�Όσνε

Σέιερσταντ

ΡΙΤΙΚΗ

ΠΑΓΚΟΣΜ10

BEST

SELLER

Η

Όσνε Σέιερσταντ είναι η μόνη σκανδινα­
βή δημοσιογράφος που βρισκόταν στην
Καμπούλ στη διάρκεια του πολέμου.
Όταν η παγκόσμια κοινότητα έχει πια

χάσει το ενδιαφέρον της για το Αφγανιστάν, εκείνη
παραμένει στην ερειπωμένη από τον πόλεμο πρωτεύ­
ουσα, που επιστρέφει σε μια καθημερινότητα γεμάτη
σκόνη και αβεβαιότητα, με την ελπίδα να δει έναν
καινούργιο κόσμο να γεννιέται.
Φιλοξενείται στο διαμέρισμα του Σουλτάν Χαν,
στο κέντρο της Καμπούλ, και μοιράζεται τα τρία δω­
μάτια με τη δεκαμελή οικογένειά του.
Κρύβοντας τα βόρεια χαρακτηριστικά της πίσω
από την παραδοσιακή μπούρκα, κινείται απαρατήρη­
τη και καταγράφει τις ζωές και τις σχέσεις των αν­
θρώπων, τα συναισθήματα και τα όνειρά τους, με όση
αμεροληψία διαθέτει χάρη στη δυτική της κουλτούρα.
Ο προοδευτικός βιβλιοπώλης οραματίζεται ένα
σύγχρονο νέο Αφγανιστάν που πρέπει πια ν' αναδυθεί
σ' αυτό το κομμάτι του κόσμου ύστερα από τα εικοσι­
πέντε χρόνια οπισθοδρόμησης που επέφεραν οι πόλε­
μοι και η θεοκρατική διακυβέρνηση των Ταλιμπάν.
Ωστόσο, στο όραμά του αυτό δεν χωράνε τα μέλη της
μεγάλης του οικογένειας.
Οι εικόνες μιας μουδιασμένης από τις αντιξοότη­
τες κοινωνίας παρουσιάζονται ανάγλυφες, ρεαλιστι­
κές και συγκινητικές καθώς η συγγραφέας σηκώνει το
πέπλο μιας βαθιά ριζωμένης παράδοσης και μπαίνει
στη ζωή των απλών ανθρώπων του Αφγανιστάν.

ISBN

www.kritiki.gr

Ι

9bO-2L8-322-S

Η

υσνε Σέιερσταντ πήρε πτυχίο στη

ρωσική γλώσσα και στην ιστορία της φιλο­
σοφίας από το Πανεπιστήμιο του υσλο.
Από το 1993 ως το 1996 ήταν ανταποκρί­
τρια νορβηγικών εφημερίδων στη Ρωσία.
Το 1997 είναι ανταποκρίτρια στην Κίνα.
Το 1998 αναλαμβάνει για τη νορβηγική τη­
λεόραση και το ραδιόφωνο να καλύψει τον
πόλεμο στο Κόσσοβο. Στην Καμπούλ βρι­
σκόταν από τον Φεβρουάριο ως τον Απρί­
λιο του 2002, στέλνοντας ανταποκρίσεις σε
νορβηγικούς, σουηδικούς και δανέζικους τη­
λεοπτικούς σταθμούς, και πολλές διεθνείς
εφημερίδες. Από τον Ιανουάριο ως τον
Απρίλιο του 2003 στέλνει από τη Βαγδάτη
τις ανταποκρίσεις της στις οποίες βασίστη­
κε το τελευταίο βιβλίο της Εκατό και μία μέ­
ρεςπου θα κυκλοφορήσει στη Νορβηγία τον
Οκτώβριο του 2003. Το πρώτο της βιβλίο
Με T,lY πλdτ,l στον τοίΧο: πορτραίτα από τ'!
Σερβία απέσπασε εξαιρετικά σχόλια. Έχει
κατ' επανάληψη βραβευτεί ως δημοσιογρά­
φος, αλλά και ως συγγραφέας.

www.krίtίkί.gr

3-CΟSΜΟΣ-3

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ
ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

Μετάφραση
Άννα Παπαφίγκου

Επιμέλεια
Θέμις Μίνογλου

ΚΡΙΤΙΚΗ

100/1975) απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η ανα­ παραγωγή του παρόντος έργου. Asne Seierstad Published by agreement with L eonhardt & Ηφier Literary Agency aps.kritiki. 210 38 03730. 2121/1993 και τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (που έχει κυρω­ θεί με τον Ν. Bokhαndleren ί Kαbul. 210 34 69 302 e-mail: biblia@kritiki. τμηματικά ή περι­ ληπτικά. στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή. ΚΦbenhavn.Η μετάφραση του βιβλίου ε πιδοτήθηκε από τον οργανισμό NORLA 1Ύj έχοοσΎ]: Οχτώ6ριος 2003 Asne Seierstad. Γραφεία: Τσαμαδού 1-3. με οποιονδήποτε τρόπο. 11855 Αθήνα.et fαmiliedrαmα Asne Seierstad. Εκδόσεις Κριτιχ-η ΑΕ Κατά τον Ν. 106 83 Αθήνα. Ο βιβλιοπώλης της Καμπούλ © 2002. © 2003. fax 210 38 03 7 40 Βιβλιοπωλείο: Νευροκοπίου 8. χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη. τηλ. τηλ.gr ISBN 960-218-322-5 .gr www.

Στους γονείς μου .

.

. . . . . . . . . . 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Περιεχόμενα Πρόλογος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Το κάλεσμα του Αλί . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Οι πειρασμοί . . . . . . . . . . . . κα μπυλωτή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 Κυματιστή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Ένας γάμος τρίτης κ ατηγορίας Η μητριάρχης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Θέλεις ν α με στ ενοχωρήσεις . . . . . . . . . . . . 145 Μυρωδιά σκόνης . . . . . . η Ο σάμα . . . . 274 Ραγισμένη καρδιά . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Επαγγελματικό ταξίδι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 Ο ξυλουργός . . . . . . . . . . . 41 Αυτοκτονία κα ι τραγούδι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Η μητέρα μου. . . . . . . . . . . . . . 83 Απ αγορεύετα ι η ε ίσοδος στον Π αράδεισο . . . . 27 Έγκλη μα και τιμωρία . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Η προσπάθεια 205 Μπορε ί ο Θ εός να πεθάνει. . . . . . . . . . . . . . . . . . . αεράτη. 290 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Επίλογος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Πρόταση γάμου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Το κελί 214 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Το κάψιμο των βιβλίων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.

Σ' ένα βιβλιοπωλείο συνάντησα έ ναν γκριζο­ μάλλη καλοστεκο ύμενο άντρα. Τον επισκεπτόμουν όσο πιο συχνά μπορούσα για να ρίξω μια ματιά στα βιβλία του και να κουβ εντιάσω μ' αυτό τον ενδιαφέ­ ροντα βιβλιοπώλη. ξανά και ξανά. στην κοιλάδα του Παντζίρ. αφγανικούς μύθους. Έζησα τις επιθέσεις τους κατά των Ταλιμπάν. σε καλύβες από λάσπη. κοντά στα σύ νορα του Τατζικιστ ά ν. με στρατιωτικά οχήματα. Είχα περάσει έξι βδομάδες με τους πολέμαρχους της Βόρειας Συμ­ μαχίας στην έρημο. Μετά από βδομάδες μέσα στους καπνούς και τα συντρίμμια. «Πρώτα μου έκαψαν τα βιβλία οι κομμουνιστές. Ταξίδευα με μεταγωγικά αεροπλάνα. μου είπε. Ήταν καλός έμπορος. στο μέτωπο. όπου οι συζητήσεις περιορίζονταν σε θέματα που αφορού σαν την τακτική του πολέμου και τις στρατιωτικές νίκες. μετά την πρώτη μου επίσκεψη. στις στέ­ πες βόρεια από την Κ αμπούλ. Dec. Ποι­ ητικές συλλογές. είχα αγοράσει εφτά βιβλία. στα βουνά του Ινδοκαυκάσου. ένιωσα μεγάλη ανακούφιση ξεφυλλίζοντας τα βιβλία και συζητώντας για λογοτεχνία και ιστορία. με άλογο και με τα πόδια. 2009 .Πρόλογος Ο Σουλτάν Χαν ήταν από τους πρώτους ανθρώπους που γνώρι­ σα όταν έφτασα στην Καμπούλ. Φεύγοντας από το βιβλιοπω­ λείο. ιστορικές μελέτες. τον Αφγανό πατριώτη που έ νιωθε απογοή­ τευση για όσα συνέβαιναν στον τό πο του. έπειτα μου τα λεηλάτησαν οι Μουτζαχεντίν. και μου τα ξαναέκαψαν πάλι οι Ταλιμπάν». Digitized by 10uk1s. Ο Σουλ­ τάν είχε ολόκληρα ράφια με βιβλία σε διάφορες γλώσσες. κοιμό μουν σε πέτρινα πατ ώματα. πήγα στην Κ αμπούλ με τη Βό­ ρεια Συμμαχία. Όταν ηττήθηκαν οι Ταλιμπάν. τον Νοέ μβριο του 2001 . μυθι­ στορήματα.

Στο πά­ τωμα. Οι άλ­ λες απαντούσαν απλώς σε ερωτήσεις. καθόταν η οικογέ­ νειά του: μία από τις γυναίκες του. οι αδερφές. η μητέρα και κάποια ξαδέρφια του. Την άλλη μέρα ξαναπήγα στο βιβλιοπωλείο και εί πα στον Σουλτάν τη σκέψη μου. Ο Σουλτάν διηγόταν ιστορίες. Δ εν άρ θρωσε ού τε μία λέξ η. Μια μέρα με κάλεσε σπίτι του σε βραδινό τραπέζι. «Καλώς να ορίσεις».12 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Πέρασα ώρες ακούγοντας τις ιστορίες του βιβλιοπώλη. Θα ήθε λ α να γράψω έ να βι βλίο γι' αυτή την οικογένεια». πώς πάσχιζε να σώσει την τέχνη και τη λογοτεχνία του τόπου του. οι γιοι του γελούσαν και έλε­ γαν αστεία. με το μωρ ό της αγκα λιά. «Καλώς να ορίσεις». είπε μόνο. «Να σ' ακολουθώ. Με τις γυναίκες. δανείζοντάς τα σε άλλους ανθρώ­ πους. τη στιγμή που οι δικτατορίες στη σειρά έβ αζαν τα δυνατά τους για να τις αφανίσουν. να ζω τη ζωή σου. οι γιοι. τις δ α ερφές. δέχονταν συγχαρητήρια για τη μαγειρική τους. γύ ρω από πλ ουσιοπάροχα φαγητά. επανέλαβε. Ο τόνος της συζήτησης ήταν άνετος και χαλαρός και τα φαγητά δεν συγκρίνονταν με τα λιτά γεύματα που πρόσφε­ ραν οι πολέμαρχοι στα βουνά. Κατάλαβα ότι αυτός ο ίδιος ήταν ένα ζωντανό κομμάτι αφγανικής κουλτούρας: έ να βιβλίο ιστορίας σε δύο πόστα. Η όμορφη έφηβη γυναίκα του Σουλτάν καθόταν σιωπηλή κοντά στην πόρ­ τα. «Αυτό σημαίνει όμως ότι πρέπει να μείνω στο σπίτι σας». ο αδερ­ φός. πώς έκανε τον προσωπικό του αγώνα. κρύβοντας βιβλία από την αστυνομία. Digitized by 10uk1s. Ωστόσο γρήγορα κατάλαβα πως οι γυναίκες δεν συμμετείχαν και πολύ στη συζήτηση. Η πρώτη γυναίκα του δεν ήταν παρούσα εκείνο το βράδυ. Όταν βγήκα από το σπίτι είπα στον εαυτό μου: «Αυτό είναι Α το φγανιστά ν. αλλά δεν άνοιγαν καμιά συζήτηση. Dec. 2009 . «Χίλια ευχαριστώ». τους γιους σου». για τους αγώνες του ενάντια στα διάφορα καθεστώτα και τις λογο­ κρισίες τους.

Πο λλοί αναγνώ στες μ' έχουν ρωτ ήσει: « Μα πώς μπορείς να ξέρεις τι συμβ αί νει στο μυαλό του καθενός. Όλη τη μέρα μού πρόσφεραν τσάι και φαγητ ό. Μου μιλούσαν όποτε είχαν διάθεση.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 13 Μια συννεφιασμένη μέρα του Φεβρουαρίου μετακόμισα στην οικογένεια Χαν. Τότε. Digitized by 10uk1s. Dec. 2009 . το κινητό μου τηλέφω­ νο και τα ρούχα που φορούσα. σημειωματάρια. Έδωσα στο κείμενό μου λ ογοτεχνική μορφή. Μ ού ά νοιγαν την καρ διά τους ό ταν πηγαί ναμε βόλτα στο παζάρι. Σιγά σιγά εξοικειώθηκα με τη ζωή της οικογένειας. όχι όταν τις ρωτούσα. τη μικρότερη αδερφή του Σουλτάν. αλλά βασίζεται σε αληθινές ιστορίες που τις έζησα ή μου τις αφηγήθηκαν αυ­ τοί που τις έζησαν. Αργότερα έμαθα ότι τους είχε πει πως θα τιμωρούσε όποιον δεν σεβόταν την εντολή του. Κι ούτε όταν κρατούσα το σημειωματ ά ρι ό μου ήταν κατ' αν ά γκη ομι λ ητικ έ ς. Ο Σ ου λτά ν τους είχε δ ιατ άξ ει να ικανοποιούν κάθ ε μου επιθυμία. Τα υπόλοιπα είχαν χαθεί στο ταξίδι κάπου στο Ουζμπεκιστάν. και της ανέθεσαν να με φροντίζει ώστε να νιώσω βολικά. με δ ια β ε β αί ωσε . Όταν καταγράφω τι σκέφτονται ή τι νιώ­ θουν οι άνθρωποι αυτοί. μου είπε η δεκαεννιάχρονη κο­ πέλα την πρώτη βραδιά. στ ηρίζομαι στις σκέψεις και τα συναι­ σθήματα που οι ίδιοι μου μετέ φεραν στη διάρκεια της κοινής μας διαβί ωσης. Μου άπλωσαν ένα στρώ μα δίπλα στη Λέιλα. Απαντού σαν σε ερωτήσεις που δεν θα φανταζόμουν ποτέ να τους κάνω.». « Θα σε περιποιο ύ μαι». οι απαντ ήσεις έρχονταν αυ θό ρμητα. Τα μόνα πρά γματα που είχα μαζί μου ήταν ο υπολογιστής. « Θα είσαι το μωράκι μου». μολύβια. Με υποδέχτηκαν θερμά και θα έλ εγα πως έ νιωσα ά νετα με τις αφγανικέ ς φορεσιές που μου δάνεισαν. και τινα ζόταν ά επ νω κάθε φορά που σηκωνόμουν από τη θέση μου. καθόμασταν στο λεωφορείο ή μέ ναμε ξύπνιες αργά τη νύχτα.

στο υπουργείο Παιδεί ­ ας. Ναι . στο σχολείο. σε ψώνια στο παζάρι. τους έρωτές του. ο αδερφός και η Σαρίφα. τις συνομιλίες του με τον Θεό. σαν τέταρτη αθέατη συνταξιδιώτισσά του. στη φυλακή. Α συν ήθι στο. Η οι κογέ νεια ενό ς βι βλιοπώλη εί ναι ασυνήθιστη σε μια χώ ρα όπου τα 3/4 του πληθυσμού δεν γνωρίζουν καν γραφή και ανάγνωση. Αυτά τα έμαθα από τα πρόσωπα που πήραν μέρος σ' αυτή την ιστορία: ο Σουλτάν. στο χαμάμ. Ο Σου λτ άν είχε μάθει αγγλι κά από έναν δι πλωμάτη όταν του μάθαινε τη δική του διάλεκτο ντορί. στο κυνήγι της Αλ Κάιντα. αλλά ήμουνα τυχερή επειδή τα περισσότερα μέλη της οι κογέ νει ας μ ι λο ύσαν αγγλι κά . στον γάμο και στις γαμήλιες προετοιμασίες. Κι ο μεγάλος γιος του. Ο Σου λτάν δεν επέτρεπε σε κανέναν εκτός της στενής οι­ κογέ νειας να έρχεται στο σπίτι. η Σόνια. Έτσι χρέη διερμηνέα ανέλαDigitized by 10uk1s. Πήγαινε κι αυτό ς πολλά χρό νια σε πακιστανι κό σχολείο. ο Μανσούρ. οι γονείς της. οι αδερφές. Είχε τόσο καλές γνώ­ σεις ώστε μπορούσε να συζητήσει για τις αμφιβολίες του.14 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Φυσικά και δεν είμαι παντογνώ στης. Dec. Έτσι κι αλλιώς όμως η ιστορία από την Καμπούλ είναι η ιστο­ ρία μιας ασυνήθιστης αφγανι κής οικογέ νειας. Μου εκμυσ τηρεύτη­ κε πόσο ήθελε να εξαγνιστεί σε μια θρησκευτική τελετή και μ' άφησε να τον ακολουθήσω στο προσκύ νημά του. Δεν πρόλαβα να μάθω την περσική διάλεκτο που μιλούσε η οικογένεια Χ αν. 2009 . Χειριζόταν τη γλώσσα με ευχέρεια κι είχε πλούσιο λεξιλόγιο. όπως το δράμα της Τζαμί­ λα ή τις περιπέτειες του Ραχιμουλά χ. μιλούσε άπταιστα αγγλικά γιατί είχε πάει σε πακιστανικό σχο­ λείο όταν ήταν πρόσφυγες και έκανε βραδι νά μαθή ματα αγ­ γλικών όταν γύρισαν στο Αφγανιστάν. στο αστυνομικό τμήμα. η Λέιλα. Άκουσα πως ο Σουλτά ν έκανε πρόταση στη Σόνια. Συμμετείχα επίσης. εί ναι επειδή μου τις εκμυστηρεύτηκαν. η μητέρα του. στα εμπορι­ κά ταξίδια στην Πεσάουαρ και στη Λαχόρη. μι λούσε άπταιστα τα αγγλικά . Όταν αποδίδω εσωτερι­ κού ς μονολό γους ή περι γρά φω κ άποιες σκ έψεις τους. Η αδερφή του. Άλλα πάλι γεγονότα δεν τα έζησα.

υπήρχε ακόμη λίγο ζεστό νερό. Με περιποιήθηκαν αφά­ νταστα.τι πρέ πει για τό νωση. μου το έλεγαν. Κα θόμουν στη ν ουρά. Η οικογένεια ήταν γενναιόδωρη και ανοιχτόκαρδη. αυτό τους έδινε περιθώριο για διάφορες εκδοχές της οικογενειακής ιστορίας. Ξυπνού σα πρωί πρωί από τις φωνές των παι διώ ν και τις προσταγές των αντρών. Το βράδυ μοιραζόμουν το φαγητό της οικογένειας και έπινα πρά­ σινο τσάι ώσπου να πάω για ύπνο. Φυσικά. αλλά γρήγορα αισθάνθηκα στο σπίτι μου. Ως γυναίκα από τη Δύση είχα το δικαίωμα να συναναστρέφομαι Digitized by 10uk1s. Αν ήταν κάτι που ήθελ αν να το γράψω. Η υπεροχή των αντρών ήταν τόσο αυτονόητη. που αντι­ προσώπευαν τις μεγαλύτερες αντιθέσεις στην οικογένεια. Το μεγαλύτερο μέρος του χρό νου μου το περνούσα στο σπίτι με τις γυναίκες. ο Μανσούρ και η Λέιλα. αλλά ποτέ στη ζωή μου δεν εξορ­ γίστηκα �όσo όσο με την οικογένεια Χαν. Εμένα νομίζω με θεωρούσαν έ να είδος «ερμαφρόδιτου». ή χωνόμουν μέσα σαν κλέφτης όταν όλοι είχαν τελειώ­ σει. Ήμουν φιλοξενούμενη. Όλη η οικογένεια γνώριζε πολύ καλά ότι ο λόγος που έμε­ να στο σπίτι τους ήταν για να γράψω ένα βιβλίο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 15 βαν ο ίδιος ο Σουλτάν. Πρώτη φορά αισθάνθηκα τόσο έντονα την ανάγκη να χτυπή­ σω κάποιον. Ένα πράγμα με προκαλούσε διαρκώς: ο τρόπος που φέρονταν οι άντρες στις γυναίκες. κάνο­ ντας τη ν ίδι α ερώτησ η και στους τρει ς διερμ η νείς. επισκεπτόμουν συγγενείς και πήγαινα στο παζάρι. αλλά σύ­ ντομα έμαθα πως μια χούφτα κρύο νερό στο πρόσωπο είναι ό. που κανείς δεν μπορούσε να την αμφισβητήσει. Ε ντούτοι ς επέλεξα να μη χρησιμοποιήσω τα πραγματικά ονόματα της οικογένειας Χ αν ή και των άλλων προσώ πων. 2009 . ωστόσο εγώ θεώρησα πως έτσι ήταν το σωστό. Κ ανε ίς δ εν το απαίτ η σε. Οι μέρες μου κυλούσαν. όπως και της υπόλοιπης οικογένει­ α ς. για να μπω στο μπάνιο. Dec. Αν ήμουν τυχερή. Πε­ ράσαμε πολύ ευχάριστα μαζί. και με τον Σουλτάν και τους γιους του στο βιβλιοπωλείο ή τους συνόδευα στη ν πόλη ή στα ταξίδια. και σπάνια έχω τσα­ κωθεί τόσο πολύ όσο εκεί. Ε γώ ωστόσο διασταύρωσα αυτές τις εκδοχές.

πόσο λίγος αέρας μπαίνει μέσα στο ρούχο και πόσο γρήγορα αρχίζεις να ιδ ρώνεις. Απ ό την άλλη. ούτε θα μπορούσα να ζή­ σω τόσο κοντά στις γυναίκες του σπιτιού του Σουλτάν.16 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ γυναίκες και άντρες. στους δρόμους της Κ αμπούλ. τραβάει πά νω της την περιέργεια του κόσμου. 2009 . Η ανωνυμ ία μού έδινε μια ξεχωριστή ελευθερία. Αν ήμσυν άντρας. που προορίζονταν μό νο για γυναίκες. όταν μάλιστα το όχημα είναι σχεδόν άδειο. μπορούσα να περιεργάζομαι τα μέλη της οι­ κογέ νειας Χ αν. Δεν ήμουν υποχρεωμένη να υπακούω αυστηρά τον ενδυμα­ τολογικό κώδικα των γυναικών του Αφγανιστά ν. Η μπούρκα ήταν το μονα­ δικό μου καταφύγιο. επει δή στο πίσω κάθ ισμα κάθ εται έ νας άντρας. Τι σημαίνει να στριμώχνε­ σαι στο λεωφορείο. Στην Κ αμπούλ δεν υπάρχουν πολλά μέρη για να μείνεις μόνος. ήμουν η μόνη που μπορούσα να κυ­ κλοφορώ ελεύθερα στσυς χώρσυς πσυ γλεντούσαν τα δύο φύλα. Dec. Ω στ ό σο. δεν θα με δέχονταν φυ­ σικά στους κόλπους της οικογένειας. πόσο πρ έπει να προσέχεις πού πατάς. χωρί ς να με αντι λ αμβά νονται. αφού δεν βλέπεις τα πόδια σου. Πίσω από την μπούρκα είχα την ευχέ­ ρεια να χαζεύω όποιον θέλω χωρίς να με βλέπουν. Όταν στις γιορτές χωρίζονταν άντρες και γυναί­ κες σε χωριστά δωμάτια. επ έλ εγα την μπούρκα για να μ' αφήνουν στην ησυχία μου· μια γυναίκα από τη Δύση. δεν αντιμετώπισα κανένα πρόβλημα ως γυναίκα σ' έναν κόσμο αντρών. Μπορούσα να φορ ώ ό . Τι σημαί νει να σε κοιτάζουν σαν ψηλή και ελκυστική μπο ύ ρκα και π ώ ς νι ώθ εις ό ταν στον δ ρ ό μο σο ύ κ ά νουν το πρώτο κομπλιμέντο για μπούρκα! Πόσο άρχισα σιγ ά σιγά να μισώ αυτ ή την μπούρκα! Πώ ς πιέζει το κεφάλι και φέρνει πονοκέφαλο! Πόσο δύσκολα βλέ­ πεις μέσα από το πλέγμα των κλ ωστών! Πόσο σε εγκλωβίζει. στις τελευτα ίες σειρ έ ς των καθισμάτων. Τι σημαίνει να κουλ ουριάζεσαι στο πορτ μπαγκ άζ ενό ς τα ξί. πο λλέ ς φορ έ ς. Φόρεσα την μπούρκα για έναν ακόμη λόγο: για να νιώσω τι σημαίνει να είσαι Αφγανή γυναίκα. πόση βρό μα μαζεύ ει το ύφαDigitized by 10uk1s. Όταν βγαί­ ναμε για ψώνια.τι θέλ ω.

Αν ήθελα να ζήσω σε μια αντιπροσωπευτική αφγανική οι­ κογ έ νεια. Είχαν οικονομι­ κή άνεση και δεν είχαν πεινάσει ποτέ. Η δική μου οικογένεια δεν είναι σ υνηθισμέ νη οικογένεια. πόσο λερώνεται και πόσο εμποδίζει τις κινήσεις. μετά από μια σχετικά ειρηνι­ κή περίο δο. Ε κείνη την ά νοιξη φυσού σε ένας άνεμος ελπίδας. Καθώς η άνοιξη προχωρούσε. σε μια αγράμματη οικογένεια. Προέρχε­ ται από τη μεσαία τάξη. να σπουδάσουν. Ένας στην οικογένεια ήταν μορφωμένος και οι υπόλοιποι γνώριζαν γραφή και ανάγνωση. όπου η καθημερινότητα θα ήταν αγώ­ νας επιβίωσης. 2009 . Επέλε ξα τη συγκεκριμένη οικογένεια. Ο κόσμος γιόρταζε την πτώ ση των Τ αλιμπάν. Δεν χρειαζόταν πια να φοβού νται ότι θα τους κυνηγούσε στον δρό μο η θρη­ σκευτική αστυνομία. οι πρόσφυγες επέστρεφαν. Οι Αφγανές γυναίκες δεν ταξιδεύουν συνήθως με ένα μά­ τσο δολάρια και έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή στις αποσκευές τους. έ πρεπε να εγκαταστα θώ στην ύ παι θ ρο. Οι γυναί κες μπορούσαν πάλι να κυκλ ο­ φορήσουν ασυνόδευτες. ο κόσμος έ νιωθε αισι όδ οξος και έκανε σχ έδια. αλλά επειδή με ενέπνευσε. Έμεινα στην Κ αμπούλ την πρώτη άνοιξη μετά την πτώση των Ταλιμπάν. οπότε δεν τις πειράζουν οι ληστές! Πρέ πει να τονίσω ότι αυτή η ιστορία είναι η ιστορία μιας αφγανικής οικογένειας. κάποιες άρχισαν να εργάζονται. Υπάρχουν εκατομμύρια άλλες. Όλο και περισσότερες γυναίκες άφηναν την μπούρκα στο σπί­ τι. Dec. Φορούσα την μπούρκα και για λόγους ασφάλειας. Και τε­ λικά με τι ανακούφιση την πετάς από πάνω σου όταν φτάνεις στο σπίτι. Όταν έπρεπε να διανυκτερεύσουμε σ' έναν βρόμι­ κο συνοριακό σταθμό ή όταν κυκλοφορούσαμε αργά τα βρά­ δια.Ο Β/ΒΛ/ΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 17 σμα. όταν τα­ ξίδευα με τον Σουλτά ν στους επικίνδυνους δρόμους της Τζα­ λαλαμπάντ. μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς αυ­ τή την έκφραση. Digitized by 10uk1s. τα κορίτσια να ξανα­ γυρίσουν στο σχολείο. όχι γιατί είναι αντιπροσωπευτική.

2009 .τι ά κ ο υσα πρ ο σπαθώντας να καταγράψω τις εντυπώσεις μου από μια άνοιξη στην Καμπούλ.τι έβλ επα και ό . αν ξ έσει κανείς τη δολοφονία δύο υπουργών και την απόπει­ αιρ ε ρα εναντίον ενός άλλου. σε μια χώρα που λύγιζε κάτω από το βάρ ος των όπλων και των αντιμαχόμενων παρατάξεων. Ανάμεσα στους πολέμαρχους και τους ντό­ πιους αρχηγούς των φυλών. 1 Αυγούστου 2002 Digitized by 10uk1s.18 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ κυβέρνηση ταλαντευόταν ανάμεσα στη σύγχρονη και την παραδοσιακή ζωή. έλεγαν. Ήταν δημοφιλής χωρίς όμως να έχει ούτε στρατό ούτε κόμμα. Ο ι συν θ ή κες στην Κ αμπ ο ύλ ήταν σχετικ ά ειρηνικ έ ς . ό πως θα 'λεγε η Λέιλα. και για άλλ ους π ου έ νιωθ αν καταδικασμέ νο ι εσαεί « να τρώ νε σκό νη». Και ο λαός βέβαια εξακολουθούσε να υφίσταται κακοποιήσεις. Dec. Η Όσνε Σέιερσταντ Όσλο. Μέσα σ' αυτό το χάος ο ηγέτης Χα­ μίντ Κ αρζάι πρ οσπάθησε να ισορροπήσει και να χαράξει μια νέα πολιτική πορεία. Έ γραφα ό. « Χ ωρίς αυτούς θα ξαναρχίσει ο πόλεμος». Πολλοί εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στ ον ξέ νο στρατό πο υ περιπ ολ ο ύσε στο υς δρ ό μο υς. για κάποιους που πρ οσπάθησαν να πετάξουν από πάνω τους την κά πα τ ου χειμώνα και να ανθήσ ουν.

2009 .Migozαrαd! (Θα περάσει) Σύνθημα στον τοίχο καφενείου της Καμπούλ Digitized by 10uk1s. Dec.

2009 . Dec.Digitized by 10uk1s.

Έτσι έλεγαν. του απάντησε. κα λ οανα θρεμμένη και κατάλληλ η για να γίνει καλ ή σύζυγος. Ο Σουλτάν χρειαζόταν βοήθεια. Το θεω­ ρούσαν πιο ασφαλές να παντρεύ εται κανείς συγγενή του και κατά προτίμηση ξάδερφο ή ξα δέρφη του.Πρόταση γάμου Όταν ο Σουλτ άν Χ αν ένιωσε πως είχε φτάσει η ώ ρα να βρει καινούργια γυναίκα. Ο Σουλτάν είχε στον νου του τρεις νεαρές κοπέλες που θα μπορούσαν να γίνουν οι καινούργιες του σύζυγοι. του είπε. το σημαντικότερο. κα λοαν α θρεμμένη και εργατι κή. Είναι το αφγανι κό έθ ιμο να κ άνουν οι γυναί κες της οικογένειας την πρόταση στη νύφη και να φέρνουν τις πληροφορίες για το αν είναι έξυπνη. τουλάχιστον. γεμάτες φρεσκάδα και. Την ίδια απάντηση πήρε και από τις άλλες αδερφές του. Ο γαμπρός δεν επιτρέπε­ ται να ζητήσει μόνος του το χέρι της μέλλουσας νύφης. Αλλά καμιά από τις γυναίκες στην οικογένεια του Σουλτάν δεν ήθελε να ανακατευτεί σ' αυτό τον αρραβώνα. Digitized by 10uk1s. «Είναι ντροπή για τη Σαρίφω>. 2009 . Στην οικογένεια του Σουλτάν παντρεύονταν μόνο κατ' εξαίρεση κάποιον που δεν ήταν της οικογένειας. Ξεκίνησε την αναζήτησή του απ' τη δεκαεξάχρονη Σόνια. «Συμπαθώ τόσο πολύ την πρώτη σου γυναίκα». Η προγια­ γιά της και η προγιαγιά του Σουλτάν ήταν αδερφές. Πρώτα απευθύνθηκε στη μητέρα του. Είχε σκούρα αμυγδα λωτά μά τια και γυαλιστερά μαύρα μαλ­ λιά . Ή ταν παχου λή . «Σου φτάνει αυτή που έχεις». ήταν συγ­ γενείς του. Μετά πήγε στη μεγαλύτερη αδερφή του. κανείς δεν φάνηκε πρόθυμος να τον βοη­ θήσει. του είπε η θεία του. Dec. Η οικογένειά της ήταν φτωχή. Ήταν όλες όμορφες.

Πήγαινε μόνος σου». Όπως και ο Σουλτάν. Μπορούσε να ζητήσει πολλά για να δεχτεί να παντρέψει την όμορφη κόρη του. ο Σου λτά ν συνει δητοποίησε ότι αυτή ήταν η μό νη λύ σ η. Α φού το σκέφτηκε λίγο. «Είναι πλούσιος». είχε περάσει τα πενήντα και του είχε χα­ ρίσει τρεις γιους και μια κόρη. Ο πατέρας της Σόνια είχε μεί νει ανά πηρος μετά από έναν καβγ ά . Κάθισαν σε μαξι­ λάρες που ήταν aπλωμένες στους τοίχους της χωμάτινης καλύ­ βας.22 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ε νώ ο Σου λτ ά ν σκεφτόταν με ποιον τρ όπο θα ζητήσει το χέρι της κοπέλας χωρίς την υποστήριξη των γυναικών της οι­ κογένειας. αλλά η γυναίκα του άρχισε να γερνάει». του είπε ο αδερ­ ό φ ς του. «Έ χω έ να φίλο που θέλ ει να παντρευτεί τη Σόνια». άρχισε να λέει ο Σουλτάν. Οι γονείς της τον υποδέ­ χτηκαν με χαρ ά . 2009 . « Κάνουμε το ίδιο επάγγελμα. εί πε στους γονείς τ ης. Κά ποιος τον μαχαίρωσε και πειράχτηκαν κάποια νεύρα της σπονδυλι­ κής του στήλης. Ένα πρωί ξεκίνησε μό νος του για το σπίτι της δ εκαεξάχρονης κοπέλας. Οι γονείς περίμεναν καλύτερες προσφορές aπό αυτές που τους είχαν ήδη γίνει. Dec. Δ εν ήταν η πρώτη φορά που κάποιος ζητούσε το χέρι της κόρης τους. Γ ια έναν άντρα της ηλικίας του και της θέσης του είχε έρθει η στιγμή να βρει νέα σύζυγο. Η Σ αρ ί φα εί χε αρχ ί σει να γερν ά ει. Η μητέρα της Σόνια έβρασε νερό για το τσάι. «Τι κάθεσαι. Δεν μπορούσε πια να δουλέψει. Αντ άλλαξαν φιλοφρονήσεις και ευχές μέχρι που ο Σουλ­ τάν aποφάσισε ν' ανακοινώσει τον λόγο της επίσκεψής του. Θ εωρο ύ σαν τον Σ ου λ τ ά ν γενναι όδ ωρο άντρα και οι επισκέψεις του ήταν πάντα καλοδεχούμενες. Είναι μορφωμένος και έχει τρεις γιους. απασχολούσε τώρα το μυα λό του ά ντρα της. Digitized by 10uk1s. Ήταν όμορφη και εργατική. η γυναίκα του ήταν ανυποψίαστη και δεν μπορούσε να φανταστε ί ότι μια κοπελίτσα. λοιπόν. γεννημέ νη την ίδ ια χρονι ά που εκείνη παντρευόταν τον Σουλτάν. αλλά οι γονείς της πί­ στευαν πως ήταν ακόμη πολύ μικρή για γάμο.

Όσο πιο μεγάλος ο γαμπρός.» ρώτησαν οι γονείς πονηρά για να καταλάβουν την ηλικία του φίλου του. σκουλ αρίκια. Dec. σκέφτηκαν οι γονείς. Digitized by 10uk1s. 3 00 κιλά ρύζι. Εκείνη κοίταξε το πάτωμα. Πά­ ντως. η ίδια απάντηση. τι λες. «Σου βρήκα έναν πλούσιο άντρα.» τη ρώτησε. θα σήμαινε ότι περ ι φρονού σε όλ ου ς του ς φραγμο ύ ς. Α ν απαντούσε. Η τιμή της νύφης υπολογίζεται σύμφωνα με την ηλικία.όλα ό απ κό κκι νο χρυσό. Ένα δαχτ υλίδι. Αλλιώς θα την πουλούσαν φτηνά σ' αυτό τον πλούσιο άγνω­ στο για τον οποίο τόσο καλά λόγια τους είχε πει ο Σουλτάν. Ήξεραν ότι ο Σουλ­ τάν θα επανερχόταν. του εί­ παν κάτι που περίμενε: « Μα. εκείνη του φίλησε το χέρι και αυτός της έδωσε την ευλογία του φιλώντας τη στ α μαλλιά. είναι πολύ νέα». την ομορφιά και την κα­ τάστ αση της οικογένειας. Απ ό σε β ασμ ό στον μεγα λύ τερο σε η λ ι κ ί α συγγεν ή της. δεν έπρεπε να φανούν ανυπόμονοι. Μεγάλος. τους ανακοί­ νωσε την προσφορά του γαμπρού . Η Σόνια ένιωθε τη φορτισμένη ατμό­ σφαιρα και ανατρ ίχιασε κάτω απ' το εξεταστικό βλέμμα του θείου Σουλτάν. Μ ια ν έ α κοπέλα δεν μπορεί να έχει γνώμη για τον υποψήφιο γαμπρό. Όσα ρούχα επιθυμεί. 150 κιλά λάδι. Η ίδια συζήτηση. που εί­ χε να τη δει από τότε που ήταν μικρό κοριτσάκι. μια αγελάδα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 23 «Πώς είναι τα δόντια του. 2009 . Αλλ' α υτ ό δεν ήταν απα­ ραίτητα μειονέκτημα. «Περίπου σαν τα δικά μου». Την επόμενη μέρα ο Σουλτάν ήταν πάλι εκεί και τους έκα­ νε ξανά την ίδια πρόταση. Όταν ο Σουλτάν Χαν ολοκλήρωσε την πρότασή του. απάντησε. γιατί η Σόνια ήταν νέα και όμορφη. έ να κολιέ . τόσο μεγα­ λύτερη τιμή θα ζητούσαν για την κόρη τους. Όταν ο Σουλτάν επέστρεψ ε για τρίτη φορά. βραχιόλια . Με τη διαφορά ότι αυ τήν τη φορά συνάντησε τη Σόνια. μερι κά πρόβατα και 1 5 εκατομμύ ρια αβγανί (περίπου 500 ευρώ).

και τα δάκρ υα κυλούσαν στα μάτια της. « Είνα ι ο θ είος Σουλτ ά ν που σου κά νει πρ ό ταση γά μου». τη θέση του και τα χρήματα. θα βοηθούσαν τους αδερφούς της ν' αγοράσουν καλές συζύγους. Dec. μπορεί και όχι. «Αυτή είναι η μοναδική σου ευκαιρία να πεις κι εσύ τη γνώμη σου». Πήρε μαζί της μια φωτογραφία του και τους μετέφερε το αυστηρό του μήνυ­ μα: « Σ ε μί α ώρα πρ έπε ι να αποφασ ίσετε ». της είπε. παράλυτη από τον φόβ ο.. τους είπε. αλλά ήξερε ότι έπρεπε να υπακούσει τους γο­ νείς της. Όταν το μυστ ήριο γύρω από το όνομα του γαμπρού λύθηκε και οι γονείς της τον αποδέχτηκαν. Καθόταν με το κεφάλ σκυμμένο. «Αύριο».» Η κοπέλα έμεινε άφωνη. ο αδερφός του πατέρα της ανέβηκε στη σοφίτα για να τη δει. Digitized by 10uk1s. ». Ο Σουλτάν τους είχε διαβεβαιώσει ότι ο άντρας ανήκε στη φάρα τους. Δεν τον ήθελε.. Η Σόνια περ ί μενε στη σοφίτα. «θα σας δείξω και τη φωτογραφία του». Την επόμενη μέρα η θεία του Σουλτά ν. μολονότι εκείνοι δεν μπο­ ρούσαν να θυμηθούν πού και πότε τον είχαν συναντήσει. Η προίκα που θα έπαιρνε από τον γαμπρό θα έλυ­ νε πολλά από τα προβλήματα της οικογένειας. μ' έ να μπαξίσι από τον ανι ψ ιό της. Αν γινό ταν γυναίκα του Σουλτά ν Χαν.. π ήγε να δει τους γονε ίς της κοπέλας για να τους αποκαλύψει την ταυτότητα του γαμπρού . Α ν απαντού σαν ναι. 2009 . Είχε πετρώ σει. ι κρυμμένο κάτω από το μακρύ σάλι. δεν υπήρχε λόγος να χαλάσουν τις καρδιές τους. « Δέχεσαι. θα τους ήταν ευγνώμων. θα αναβαθμιζόταν κοινωνικά. Εκτιμούσαν τον Σουλτάν. Με τα μετρητά που θα έπαιρ ναν οι γονείς της. Οι γονείς έδωσαν τη συγκατάθεσή τους πριν περάσει μία ώρα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 24 Ο πατέρας της Σόνια ήταν παραπάνω από ευχαριστημένος με την πρ οσφο ρ ά και ζήτησε να γνωρ ί σει τον μυστηρ ιώδ η ά ντρα που ήταν διατεθειμένος να προσφέρει τόσα πολλά για να αποκτήσει την κόρη του.. αλλά ακόμη και αν απαντούσαν όχι. Το μόνο που δεν επιθυμούσε ήταν διαπραγματεύσεις του τύ που: «Μπο­ ρεί ναι.

Η Σαρίφα έ κλαιγε για είκοσι μέρες. Η Σαρίφα ήταν πάDigitized by 10uk1s. Ωστόσο. Dec. τη Σ αρ ίφα. « Θέλω όλοι να δουν ότι συμφωνείς μαζί μου και με υποστη­ ρίζεις. Ο Σου λτάν έκανε πως δεν έβλεπε τα δάκρυα της γυναί κας του. Ο Σουλτά ν π ήγε σπί τι για ν' ανακοινώσει το μεγ άλο νέο στην οικογέ νει ά του. Ο ι α δ ερφές του τον κοί τα ζαν άφωνες. Στο μέλλον θα ζούμε όλοι μαζί και πρέπει να δείξεις ότι η Σόνια εί ναι ευπρόσδεκτη». Μέ χρι τη στιγμ ή που τους έδ ειξε την απόδειξη του αρραβώ να. Η ίδια ήταν πτυχιούχος .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 25 Σόνια σώπαινε. που δεν είχε τελειώσει ούτε την πρώτη δημοτικού. γε­ λ ούσε και του απαντού σε με αστεία. Β ρ ήκε τη γυνα ί κα του. Α ν σωπα ί νει ς . σημα ί νει πω ς συμφωνεί ς . Τ ην πετσέτα με τα γλυκίσματα που δίνουν τα πεθερικά στον γαμπρό για τ' αρρα­ βωνιάσματα. Τι ντροπή! Γιατί δεν είναι ευχαριστημένος από μένα.» ρωτούσε μέσα στ' αναφιλητά της. Κ ανε ίς δ εν ήθελε να τον πιστέ ψει. Α υτό που τη ς στοί χισε πε­ ρισσότερο ήταν το γεγονός ότι ο άντρας της διάλεξε μια αναλ­ φάβητη. δασκάλα περσικών. η ημερομηνία του γάμου είχε οριστεί. Ποιο ήταν το σφάλμα μου. Οι επιθυμίες του Σουλτάν έπρεπε πάντα να ικανοποιούνται. Κανείς δεν ήθελε να πάει στη γιορτή του αρραβώνα. αλλά η Σαρίφα έπρεπε να κρύψει την ντροπή της και να γίνει όμορ­ φη για την περίσταση. Η Σαρίφα νόμιζε πως της έκανε πλάκα. Η συμφωνία είχε κλείσει. Ο Σουλτά ν την παρακάλεσε να ηρεμήσει. κανείς δεν τολμούσε και να του φέρει αντίρρηση. «Τι έ χει αυτή που δεν το έχω εγώ . τη διέ ταξε. 2009 . Α πό εκεί νη τη στιγμή η μοίρα της είχε προ διαγραφε ί . Η μάνα του γελούσε κι εκεί νη. Ούτε καν οι γιοι του. τη μητέρα και τις αδερφές του να κάθονται γύρω από ένα δίσκο με σπανακόρυζο. Κ ανείς στην οι­ κογέ νεια δ εν τον υποστήριζε. Δ εν μπορούσε να φανταστεί ότι είχε κά νει πρόταση γά μου χωρ ίς την έ γκρισ ή της. Η Σαρ ίφα ήταν απαρηγόρητη.

θα μοιράζονταν όλοι την ίδια στέγη μέχρι να τους χωρίσει ο θάνατος. 2009 . Dec. Θα πρέπει να εί­ σαι πολύ δυστυχισμένη .τι μπορούσαν για να την ταράξουν.. που δεν θα μοιραζό ταν πια το ίδιο κρεβάτι με τον Σουλτά ν Χ αν. όπως συνηθίζεται στους γάμους. Καμιά δεν αγόρασε καινούργιο φόρεμα.από σεβασμό στην πληγωμένη σύζυγο. Είκοσι μέρες μετά την πρότασ η γάμου ακολούθησε ο μεγα­ λοπρεπής αρραβώνας.. είπε στον άν τρα της.. «Πόσο άδικο εί ναι για σένα». Ακόμη και τώρα. ». ανήμερα Πρωτοχρονιά των μουσουλμάνων. υπέκυψε. Είχαν απλά χτ ενίσματα και παγω­ μέ να χαμόγελα . έγινε ο γάμος. Ο Σουλτάν είχε και την απαί τηση να τους αλλάξει η Σαρίφα τις βέρες. της έλεγαν. Οι γυναί κες της οικογένειας έκαναν ό.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 26 ν τα πισtή στον άντρα της. Digitized by 10uk1s. Αυτήν τη φορά η Σαρίφα αρνή­ θηκε να παρευρεθεί. Οι γυναίκες της οικογένειας της συμπαραστάθηκαν. ούτε βάφτηκε έντονα.. που έπρεπε να τον παραχωρήσει σε κάποια άλλη. Η Σαρίφα βρήκε τη δύναμη και αποφά­ σισε να δείξει γενναία. Τώρα το κρεβάτι περίμενε να υποδεχτεί τη νεαρή. έντρομη νύ­ φη. « Δεν το αντέχω». «Τι κακό εκ μέρους του. Ωστόσο. Δύο μήνες μετά τον αρραβώνα.

Ό πως στάχτη έγιναν και τα ά σπρα καλ οσ χ ηματισμέ να μπρ ά τσα της και το σοβ αρ ό της πρόσωπο. Τα πιτσιρίκια του δρόμου χοροπη­ δούσαν μπροστά στις φλόγες που φώτιζαν τα βρόμικα και ξα­ ναμμέ να τους πρ όσωπα. Ήταν πιο ασφα­ λείς έτσι. με όλα του τα παράσημα. Οι αστυνομικοί έβγαλαν βίαια από τα ράφια όλα τα βι­ βλία που είχ αν φωτογραφί ες με ανθ ρώπους ή ζώα. η πλατεία Σαράι-ε-Σανταράτ στην Κ αμπούλ φωτίστηκε από μια μεγάλη φωτιά που έκαιγε για ώρες. Μαζί με τη Σορά για κάηκε και ο άντρας της. Digitized by 10uk1s. και τα πέταξαν στην πυρά . Dec. Οι μεγάλοι έριχναν κλεφτές ματιές προς το μέρος των παιδιών και μετά aπομακρύνονταν βιαστικά. Όλη η βασιλική οι­ κογένεια έ γινε στ άχτη . Ήξεραν όλοι ότι αυτήν τη φωτιά δεν την είχαν ανά­ ψει οι φύλακες για να ζεστάνουν τα χέρια τους . ο βασι­ λιάς Αμανουλάχ.η πυρά ήταν στην υπηρεσία του Θεού. Έ β αζ αν στοι χή ματα . Μαζί με τους β ασιλιάδ ες καί γονταν και φωτογραφίες μικρών κοριτσι ών που ήταν ντυμένα με τις παραδοσιακές τους στολές. αθώες καρτ-ποστάλ και μεγάλα βιβλία αναφοράς ρί­ χτηκαν στις φλόγες. έφιπποι στρατιώτες των Μουτζα­ χεντίν και αγρότες σε κάποια αγορά της Κανταχάρ.Το κάψιμο των βιβλίων Ένα τσουχτερό aπόγευμα' τον Νοέμβριο του 1 999. Αυτό το απόγευμα του Νοεμβρίου η θρησκευτικ ή αστυνο­ μία έκανε ευσυνείδητη δουλειά στο βιβλιοπωλείο του Σουλτάν Χ αν.νικητ ής θ α έ βγαινε αυτός που θα τολμούσε να πλησι άσει πιο κοντά στη φωτιά. οτιδήποτε ζωντανό. Η φωτογραφ ία της πριγκ ίπισσας Σορά για με το αμά νικο ό φ ρεμα ανέμιζε πριν γίνει στάχτη. Ξε θωριασμένες σελίδες βιβλίων. 2009 .

Τα αιρετικά κείμενα δεν τους ενδιέφεραν τόσο.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 28 Γύρω από τη φωτιά. Digitized by 10uk1s. τον απειλούσαν. τον καλούσαν συχνά στο υπουργείο Πο­ λιτισμού για να τον πείσουν να συνεργαστεί για τον σκοπό τους. 2009 . Dec. στέκονταν και στρα­ τι ώτες της θρησκευτικής αστυνομίας με τις μακριές τους κά­ πες. Οι στρατιώτες ήταν αγρά μματοι και δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν τα θρη­ σκευτικά βιβλία των Ταλιμπά ν από τα αιρετικά κείμενα. Ε κείνη τη μέρα την είχαν αφιερώσει στις φωτογραφίες. Μπο­ ρούσαν όμως να ξεχωρίσουν τις εικόνες από το κείμενο και τα έμβια όντα από τα άψυχα αντικείμενα. μαζί με τα παιδιά. τα μαστίγια και τα Καλάσνικοφ. Είχε δεχτεί απειλές κι από την ανώτερη αρ­ χή των Ταλιμπάν. Στην προσπάθειά τους να προσηλυτίσουν τον δραστήριο βιβλιοπώλη. Τα εμφάνιζε μόνο σε περίπτωση που τα ζητούσε κάποιος πελάτης και μόνο αν ένιωθε ότι μπορούσε να εμπιστευτεί τον ενδιαφερόμενο. Στο τέλος είχε μείνει μόνο στάχτη που τη σκόρπιζε ο αέρας στους δρόμους της Καμπούλ. μπροστά στα μάτια τους. Αυτοί οι άντρες αντιμε­ τώπιζ αν ό σους αγαπούσαν τα βιβ λία ή τις φωτογραφί ες. Εδώ και πολλά χρό νια πουλούσε απαγορευμένα βιβλία. Ο Σουλτάν ήταν προετοιμα­ σμέ νος γι' αυτό που συνέβη. Οι στρατιώτες τον επισκέπτονταν συχνά. Είχε φτιάξει ένα πολύ έξυπνο σύστημα για να κρύβει εκεί τα απαγορευμένα βιβλία. του έπαιρναν κάποια βιβλία και έφευγαν. φωτογραφίες και κείμενα. παρό λο που βρί­ σκονταν στα ράφια. Σ τον δρό μο γ ια τη φυλακή σκεφτόταν πόσο τυχερό ς ήταν που αυτοί οι ένοπλοι βλάκες δεν είχαν κοιτάξει πίσω από τα ρά­ φια. εί χαν βάλει λουκέτο στο βι­ βλιοπωλείο και τον είχαν κλείσει στη φυλακή κατηγορώντας τον για αντιισλαμική δράση. Μέ σα σε λίγα λεπτά τον είχαν ρίξει στο αυτοκί νητο. την ανακάτευε με τις βρομιές και τη σκόνη πριν να καταλήξει στους υπονόμους. Ο βιβλιοπώλης στεκόταν εκεί μ' έναν στρατιώτη σε κάθε πλευρά του. αποχω­ ρισμένος από τα αγαπημένα του βιβλία. τον κινηματογράφο ή την ελεύ­ θερη σκέψη ως εχθρούς του λαού. τον χορό. τα γλυπτά ή τη μουσική.

Το μανιφέστο τους συνέθεταν. μερικές πενιχρές οδηγίες στους ανθρώπους για τον τρόπο που έπρεπε να ντύνονται. έδιωξαν από τα υπου ργεία όλους τους ει δήμονες και τους αντικατέστησαν με μουλάδ ες. στην αραβική χερσό­ νησο το 600 μ. ιδεολογικές μελέτες του Ισλάμ και. μυθιστορήματα και ποίηση. Ο Σουλτάν Χαν κάθισε στο αυτοκίνητο στριμωγμένος ανά­ μεσα στους άξεστους Ταλιμπά ν. βρίζοντας που τη χώρα του θα Digitized by 10uk1s. Ο ποια δ ή ποτε πηγ ή γνώσης άλλη από τη μελέτη του Κ ορανίου ήταν γι' αυτούς όχι απλώς άχρησ τη αλλά και επικίνδυνη. Απεχ θάνονταν κάθε επιστημονική συζήτηση. Ελά χιστα γν ώ ρι ζαν για την ιστορ ία του Ι σλά μ και το υ Αφγανιστάν και δεν τους ενδιέφερε να μάθουν. επιστημονικές μελέτες. να σκεπάζονται. Ακόμη και τις συναλλαγές με τις ξένες εται­ ρίες πετρελαίων τις έκαναν αγράμματοι μουλάδες. σε πρώτη φάση. είτε γινόταν στον μουσουλμανικό κόσμο. ε ίτε αυτή διεξαγόταν στη Δύση. Οι αρχές αρνού­ ντ αν τον εκσυγχρονισμό' δεν είχαν καμία απολύτως επιθυμία ούτε να καταλάβο υν. το φ θινόπωρο του 1 996. 2009 . Dec. Ο Σουλτάν πίστευε ότι με τους Ταλιμπάν η χώρα είχε γίνει φτωχότερη. Μαζί με τις σκοτεινές διδαχές των Ταλιμπάν ήθελε όμως να πουλάει και βιβλία ιστο­ ρίας. για τον σεβασμό που έπρεπε να δείχνουν οι άντρες τις ώρες της προσευχής και για το πώς οι γυναίκες έπρεπε να διαχωρ ίζονται από την υπόλοιπη κοινω­ ν ί α. Ήταν ανοιχτό μ υ αλος και υποστ ήρι ζε ότι όλες οι απόψεις έπρεπε να ακούγονται. Όταν οι Ταλιμπά ν πήραν την ε ξ ουσί α στην Κ αμπούλ. σκοτεινή.Ο Β/ΒΛ/ΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 29 Ο Σουλτάν Χαν πουλούσε ηθελημένα κάποια από τα κείμε­ να των Τ αλ ιμπά ν. Τ α πάντα. Αλλά οι Ταλιμπάν θε­ ωρούσαν ότι η δημόσια συζήτηση ισοδυναμούσε με δογματι­ σμ ό και η αμφισ βήτηση ή ταν αμαρτί α. και ακόμη πιο κλειστή. Στόχος τους ήταν να αναβιώσουν την κοινωνία στην οποία έζησε ο προφήτης Μωάμεθ. από την κεντρική τράπεζα μέχρι τα πανεπιστή μια. φυσικά. ελέγχονταν από μουλάδες. χ. ούτε να δεχτού ν τις καινού ργιες ιδέες που θα ο δηγού σαν τη χώ ρα στην πρ όο δο ή την οικονομικ ή ανάπτ υξη.

γνωστό και ως υπουργείο Ηθικής. Ο αρχη­ γός των Ταλιμπάν καταγόταν από το πιο φτωχό και συντηρητι­ κό κομμάτι της χώρας. Κ αι οι δύο του γονείς ήταν αναλφά βητοι. Από τότε που απέκτησε το πρώτο του βιβλίο στο σχολείο. 2009 . α λλά μετριοπα θής. Τα βιβλία ήταν η ζωή του Σουλτάν. και δεν έτρωγε στη διάρκεια του ραμαζανιού μεταξύ ανατολής και δύσης του ηλίου. λίγο έξω απ' την Καμπούλ. Το υπουργείο για την Π ροάσπιση της Αρετή ς και την Εξά­ λειψη της Αμαρτίας. Διόρ θωσε το σαλβάρι του. Ήταν ο μεγαDigitized by 10uk1s. Στη διάρκεια της ανάκρι­ σης ο Σουλτά ν χάιδευε τα γέ νια του που ήταν στο μήκος μιας γροθιά ς.άχ κάθε πρωί και συνήθως προσπερνούσε τα επόμενα τέσ­ σερα καλέσματα προσευχής. αλλά μάζευαν λεφτά για να τον στείλουν στο σχολείο. τη δεκαετία του '50. Το μ ό νο που έ νιω θε για τους Τ αλιμπά ν ήταν περιφρό νηση και τους θεωρούσε αγράμματους παπάδες από το χωριό. Π ροσευχό ταν στον Αλλ. κι αυτό σύμφωνα με τους κανόνες των Ταλιμπάν: η κελε­ μπία έπρεπε να φτά νει κάτω από το γόνατο και το παντελόνι κάτω από τους αστραγάλους. στο χωριό Ντεχ Κ ουντα·ίντά τ. Dec. εκεί όπου υπήρχε το μεγαλύτερο πρό­ βλημα αναλφαβητισμού. μπορείτε να καταστρέψε­ τε τη ζωή μου ή και να με σκοτώσετε. ό πως τα ήθελαν οι Ταλιμπάν. Στις ερωτήσεις τους απάντησε: « Μπορείτε να κάψετε τα βιβλία μου. αλλά ποτέ δεν θα μπορέ­ σετε να σβήσετε την ιστορία του Αφγανιστάν».ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 30 την κυβερνούσαν ή πολέμαρχοι ή μουλάδες. και παρατυπούσε μόνο όταν δεν τον έβλεπαν. Σεβόταν τη νηστεία. ευθυ­ νόταν για τη φυ λάκιση του Σουλτάν. αφιερώθηκε στα βιβλία και τις ιστορί ες. εκτός κι αν η θρησκευτική αστυ­ νομία τον έ β αζ ε μέ σα στο κοντινό τερο τζαμί μαζί με όλο υς τους άλλους που μάζευε στον δρόμο. Ο ίδιος ήταν μου­ σου λ μ ά νος πιστ ό ς. Το υς μ άθαινε πώς να γί νουν καλοί άν­ θρωποι και να σέβονται τον Θεό σαν καλοί μουσουλμάνοι. Ήταν πιστό ς στις δύο γ υναί κες του και μεγάλωνε τα παι διά του με αυστηρότητα. Γ εννή θηκε και μεγάλωσε σε φτωχή οικογέ νεια.

και του έδωσε μια σφαλιάρα.ο μικρός αρνιόταν να πάει σχολείο γιατί δεν είχε παπούτσια. Το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν να την παντρέψουν. Ε κεί βρ ήκε όλα τα βιβλία που έψαχνε. Σπούδαζε μηχανικός και ήταν δύσκο­ λο να βρει τα βιβλία που χρειαζόταν για τη σχολή του. Γι' άλ­ λ η μια φορά οι αγορ ές βιβ λίων στην Τεχερά νη τον είχαν ξε­ μυαλίσει. Ο β ιβλιοπώλης εί χε πια γεννη θ εί · εί χε βρει τη δουλειά της ζωής του. Και βέβαια μπορείς». βιβ λία τέχνης. «Πώς δεν μπορείς να πας. Digitized by 10uk1s. Το πρώ­ το εμπόδιο ήταν ο δρόμος για το σχολείο . Ε κεί βρήκε βι­ βλία που ποτέ δεν μπορούσε να φανταστεί ότι υπήρχαν. Ξεκινούσε τη δουλειά το πρωί πριν από το σχολείο και το απόγευμα μέχρι να σκοτεινι άσει έψηνε πλίνθους για να βγάζει λεφτά για την οικογέ νεια. Τη δουλειά του πλασιέ βιβλίων την είχε ήδη ξεκινήσει από τα εφηβικά του χρόνια. ιστορίας και.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 31 λύτερος γιος της οικογένειας και όλες οι οικονομίες πήγαιναν σ' αυτόν. Α ργ ό τερα έ πιασε δ ου λει ά σ ' έ να κατ ά στημα. Στους γονείς του είχε πει ότι έπαιρνε τον μισό μισθό. Αγό­ ρασε βιβλία με περσική ποίηση. Στα σχολικά του χρόνια ο Σουλτά ν δούλευε σκληρά. Τώρα έχει απλώς μάθει να διαβάζει την ώρα. Dec. 2009 . Ως μηχανικός ο Σουλτά ν είχε ασχοληθεί με το χτίσιμο δύο ό μ νο οικοδομών στην Κ αμπούλ καθώς η μανία του για τα βι­ βλία τον απομάκρυνε από τις οικοδομικές επιχειρήσεις. Σύ ντομα είχε μα ζέ ψει ο ίδιος λεφτά για παπο ύτσια. Η μεγαλύτερη αδερφή του δεν πάτησε ποτέ το πόδι της στο σχολείο και ποτέ δεν έμαθε ούτε να διαβάζει ούτε να γράφει. Τ ο χωριατόπαι δο κ υκ λοφορούσε στην περσική μη­ τρόπολη ανάμεσα στο παλιό και το καινούργιο. Α γόρασε αρκετά αντίτ υπα και τα πούλησε στους συμφοιτητές του στην Κ αμπούλ στη δι­ πλάσια τιμή . Ο Σουλτάν όμως προοριζόταν να γίνει σπουδαίος. Σ' ένα ταξίδι με τον θείο του στην Τεχεράνη βρέθηκε συμπτωματικά σε μία από τις μεγαλύτερες αγορέ ς βιβλίων της πόλης. Τον άλλο μισό τον φύλαγε για ν' αγοράζει βιβλία. Η μητέρα του όμως τον έσπρωξε.

Οι διαφορετικές αυτές ομά ­ δες άρχισαν να συγκρούονται και στη χώρα εξαπλώθηκε αυτή η ανασφαλής ατμόσφαιρα. Όταν κα­ μιά δεκαριά μουλάδες διαμαρτυρήθηκαν γιατί οι γυναίκες της βασιλικής οικογένειας δεν φοράνε μπούρκες στις δημόσιες εμ­ φανίσεις τους. τότε που η κοινωνία ταλαντευόταν ανά­ μεσα στο παραδοσιακ ό και το μοντέρνο. Αυτό συνέβη στη δεκαετία του ' 70. Το μοναδικό του πρόβλημα ήταν η συνεχής γκρίνια της μάνας του που ή θ ελε να τον παντρ έψει. καταργώντας παράλληλα τον θεσμό της βασιλείας. ήταν μια περίοδος άνθησης πολλών παρα­ τάξεων και πολιτικών κό μματων. στο κ έ ντρο της π όλ ης . Αυτές καταπνίγηκαν ά γρια από τις αρχέ ς και πο λλοί φοιτητές σκοτ ώθηκαν. την ε ξουσία κατέλαβε με πρα ξικό πημα ο ξάδερφός του Νταούντ. όταν ο Ζαχίρ Σάχης έλειπε για λόγους υγείας στην Ιτα­ λία. Η οικονομία έμεινε στ άσιμη από τρία χρόνια ανομβρίας και μετά από έναν καταστροφικό λιμό. Έ μενε με του ς δικού ς του έξω από την πόλη και πήγαινε στο κέντρο της Κ αμπούλ με το ποδήλατο. Π ουλού σε βιβλία και πε­ ριοδικά όλων των πολιτικών κομμάτων. Τ ην ε ξουσί α εί χε αναλάβει ο φιλελεύθερος και οκνηρός Ζαχίρ Σάχης. όμως παρ' όλα αυτά το βιβλιοπω λείο του Σουλτ ά ν εξακολουθού σε να ανθεί .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 32 για τις αν ά γκες τη ς δ ου λ ει ά ς . από άκρος αριστερά μέχρι θρησκευτικά φονταμενταλιστικά. Η κυβ έρνηση Ν ταού ντ ήταν πιο καταπιεστικ ή απ' αυτ ήν του ξα δέρφου του. Η άτολμη προσπάθειά του να εκσυγχρονίσει τη χώρα προκάλεσε έ ντο­ νες αντιδράσεις στους κύκλους των θρησκευόμενων. Τα πανεπιστή μια και ο αριθμός των καθηγητών της χώρας αυ ξήθηκαν. Επιστρέφοντας στην Κ αμπούλ άνοιξε το πρώτο του μικρό β ι β λ ιοπω λ εί ο. γεγονός που οδήγησε στο ξέσπασμα φοιτητικών διαδηλώσεων. αν ά μεσα σε πω λ ητές μπαχαρικών και σε στενά μαγαζιά με κεμπά π. τους έκλεισαν στη φυλακή. 2009 . Του έβρισκε συνέ χεια υποψήDigitized by 10uk1s. το 1973. Π αρόλο που δ εν έγιναν ποτέ ελεύθερες εκλογές. Dec. αγ όρασε και β ιβλί α για του ς μελλοντικούς μηχανικούς. από μαρξιστικά μέχρι φονταμενταλιστικ ά.

Ο ι κομμουνιστέ ς ήθε λαν να έ χουν μεγα λύ τερο πο λιτικ ό έλεγχο σε όλη τη χώρα και αντιμάχονταν τις ισλαμικές ομάδες. Dec. το 1 979 . 2009 . ακόμη και τα βρέφη. είχε πάρει την εξουσία στην Καμπούλ. Οι Μουτζαχεντίν εκπροσωπούσαν πληθώρα διαφορετικών ιδεολογιών και κατευθύνσεων. Δεν πέρασε πολύς καιρός για να τον στριμώξουν. Λίγους μήνες πριν από τη σοβιετική εισβολή στη χώ ρα. Οι Μουτζαχεντίν. Ο Σουλτάν πουλούσε και τα κείμενα των Μουτζαχεντίν αλ­ λά και των κομμουνιστών. άλλοτε γειτόνισσα. οι ιεροί πολεμιστές. στην Τασκένδη και τη Μόσχα. Είχε συλ­ ληφθεί ένας πελάτης του με βιβλία που είχε αγοράσει από τον Digitized by 10uk1s. Ήθε λε να είναι ελεύ­ θερος να ταξιδεύει κυρίως για επαγγελματικούς λόγους στην Τεχεράνη. στον αγώνα τους εναντίον της άπιστης κυβέρνησης και για τη διάδοση του ισλα­ μισμού στη χ ώ ρα . τη Λουντμίλα. Ο Σουλτά ν πίστευε ότι είχε χρέος να βρίσκει ό. Στο πραξικόπημα αυτό σκο­ τώθηκε ο πρόεδρος Νταού ντ και ολόκληρη η οικογένει ά του. Τα πιο απαγο­ ρευμένα δημοσιεύματα τα έκρυβε κάτω από τον πάγκο.τι ήθε λε ο κόσμος. Στη Μόσχα είχε και μια φιλενάδα. χιλιάδες αντιστα­ σιακοί φυλακίστηκαν. άλλοτε ξαδέρφη. ξεκίνησαν έναν ένοπλο αγώνα που εξελίχθηκε σε ανελέητο αντάρτικο κατά της Σοβιε­ τικής Ένωσης. Ήταν επ ίσης μανιώδης συλλέκτης και δεν μπορούσε να μην αγοράζει μερικά αντίτυπα από όλα τα βιβλία και τα κείμενα που έβρισκε μπροστά του. Η κυβέ ρνηση έλ αβε αυστηρ ά μέ τρα για όσους συνεργάζονταν με τους Μουτζαχεντίν και απαγόρεψε να τυπώνονται και να διανέμονται κείμενά τους ιδεολογικού περιεχομένου. για να τα πουλήσει στη συνέχεια πολύ ακριβότερα. Οι φυλακές ξεχείλισαν. Οι διάφορες ομάδες εξέδιδαν κεί μενα για να υποστηρίξουν την Τζιχά ντ. βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν.Ο Β/ΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 33 φιες νύφες. Είχε διάφο­ ρα σχέδια και δεν είχε καμιά βιασύνη. ο σκλ ηρός κομμουνιστής Νουρ Μοχάμεντ Ταράκι. Αλλά ο Σουλ­ τάν δεν ήταν ακόμη έτοιμος να κάνει οικογένεια.

που η κομμου­ νιστική κυβέρνηση στο Αφγανιστά ν προσπαθ ούσε να καταρ­ γήσει την « κοι νωνία των φυλών» και να ε δραιώ σει τον «χα­ ρούμενο» κομμουνισμό. στη μέση του πολέμου. με τη διαφορά ότι τώρα ήταν πιο προ­ σεκτικός. Η προσπάθειά τους για κολεκτιβοποί­ ηση ο δήγησε σε μεγάλες στερήσεις. Μέ σα στο ψυχρό κελί. έπαιρνε στη ζούλα και μερι κά βι βλί α κάθε βδομάδα. μαζί με το φαγητό που του έστελνε η μητέρα του. Η πρώτη πυρά άναψε. Ήταν μια περίοδος. Dec. Οι αρχές τον παρακολουθούσαν και. Ο Σουλτάν πέ­ ρασε από ανακρί σε ι ς και έ φαγε τό σο ξύλ ο που με λά νι ασε ολόκληρος. τον έκλεισαν και πάλι φυλακή. τα χαρτιά και τα βιβλία. Στη διάρκεια μιας εφόδου. Όταν αποφυλακίστηκε ήταν ακόμη πιο σίγουρος για την επιλογή του .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 34 Σουλτάν. Γιατί το να καλλιεργείς κ λεμμένη γη ήταν αντίθετο στο Ισλάμ. το ενδιαφέρον του Σουλτά ν για την αφγανική κουλτούρα και λογοτεχνία μεγάλωσε.αποφάσισε να παλέψει για τη διάδοση της αφγανικής κουλ­ τούρας και ιστορίας. Οι κάτοι κοι της υπαίθρου ξ εσηDigitized by 10uk1s. Χάθηκε μέσα στην περ­ σι κή ποίηση και τη δραματι κή ιστορία του τό που του. μετά από πέντε χρόνια. Ο Σου λτ ά ν για μήνες ο λόκ λ ηρους κοιτούσε το ταβά νι. Τον πή γανε στην πτέρυγα των πολιτικών κρατουμένων. Π ο λλοί φτωχοί αγρότες αρνήθηκαν να δεχτού ν τη γη που τους παραχώρησαν υποχρε­ ωτικά πλ ούσιοι κτηματίες. όπου απαγορεύονταν αυστηρά τα μολύβια. 2009 . η αστυνομία βρήκε πολλά απαγορευμένα κείμενα. ότι ήταν μι κροαστός. αλλά κάποια στι γμή κατάφερε να δωροδοκήσει έ ναν από τους φύ­ λακες. από τις χειρότερες ίσως βρισιές των κομμουνιστών. Έτσι. Η κατηγορία αυτή συνδεόταν με το γεγονός ότι έβγαζε λεφτά με καπιταλιστικό τρόπο. Αυτήν τη φορά του είχαν προσθέσει μια νέα κατηγορία. Συνέχισε να πουλάει απαγορευμένα κεί­ μενα του ισλαμικού αντάρτικου καθώς και κείμενα της φιλοκι­ νεζικής αντιπολίτευσης. Στο τέλος καταδικάστηκε σ' έναν χρόνο φυλάκιση. Έτσι του δόθηκε ξανά η ευκαι­ ρία να αναστοχαστεί πίσω από τα κάγκελα με τη βοήθεια της περσικής φιλοσοφίας.

την κόρη ενός στρατηγού. Του είχε βρει τη Σαρί­ φα. Παντρεύτηκαν και έκαναν τρεις γιους και μια κόρη. Βιβλία αξίας πουλήθηκαν σε συλλέκτες σε ε ξευτελιστικές τιμές ή ανταλλάχτηκαν με τανκς. Η αγορ ά του αυτή απο δείχτηκε θησαυρός. λεη λάτησαν το β ιβλ ιοπω λείο του. Στη συνέχεια οι αρχές παραιτήθηκαν. 2009 . και ο Σουλτάν αποφάσισε να μεταφέρει την οικογένειά του στο Πακιστάν.5 εκατομμύριο ζωές Αφγανών. Οι άνθρωποι στ ην πρωτεύουσα ήταν απασχολημέ νοι με τις καθημερινές τους έγνοιες. ο πόλε­ μος ε ξά ντλ ησε τ ις δυνά μεις όλων. Το διαμέρισμα που αγόρασε η οικογένεια στο συγκρότημα της οδού Μικρορα­ γι όν. όμως. Ε νώ έλ ειπε στο Π ακιστά ν. αλλά έκλεψαν και τις συλλογές βιβλίων που υπήρχαν στην εθνική βιβλιοθήκη. Η Σο βιετικ ή Έ νωση αποσύ ρ θηκε απ ό το Α φγανιστά ν το 1989 και οι άνθρωποι ήλπιζαν ότι επιτέλους θα χαίρονταν την ει­ ρήνη. Τον Μάιο του 1992. επιστρ έφοντας από το Πακιστ άν. είχε κλείσει τα τριάντα πέντε του χρόνια. Έ νας πόλ εμος που δέ κα χρόνια μετά είχε αφαιρέσει 1 . Η οικογένεια για να προστατευτεί από τα συνεχόμενα πυρά είχε μείνει ξαπλωμέ­ νη στο πάτωμα για μια εβδομάδα. βρισκόταν στα σύ νορα των δύο αντίπαλ ων πλευρών. μια όμορφη και έξυπνη γυναίκα. Τελικά. ένα παιδί κάθε δύο χρόνια. οι σφαίρες περνούσαν μέσα από τα τζάμια και τα τανκς διέλυσαν την αυλή. Οι ρουκέτες έσκαγαν στ ους τοίχους. σφαίρες και χειροβομβίδες.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 35 κώθηκαν και τα κοινωνικά σχ έδια των κομμουνιστώ ν απέτυ­ χαν παταγωδώς. το χαλάζι από κάλυκες σταμάτησε για λίγες ώρες. Digitized by 10uk1s. Οι Μουτζαχεντίν. Dec. Η Καμπούλ δεν είχε αλλάξει πολύ αφού ο πόλεμος με τη Σοβιετική Ένωση είχε γί­ νει ουσιαστ ικά στ ην ύπαιθρο. η μητέρα του τον έπεισε να παντρευτεί. Ακόμη και ο Σουλτάν. δεν παρέδωσαν τα όπλα. Κάποια στιγμή. αγόρασε αρκετά από τα κλεμμένα βιβλία της εθνι­ κής βιβλιοθήκης. οι Μουτζαχεντίν κατέλαβαν την Κ αμπούλ και ξέ σπασε εμφύλιος πόλεμος. Όταν ο «μικροαστ ός καπιταλισ τής» βγήκε από τη φυλακή. επειδή η κυβέρνηση στην Καμπούλ είχε ακόμη την υποστήριξη της Σοβιε­ τικής Ένωσης.

000 εχθ ρών της κοινω­ ν ίας. Έξω απ ό το προε δ ρικό παλάτι ήταν κρεμασμ έ νοι δύ ο άντρες. Μεταξύ 1986 και 1992 ήταν πρό ε δ ρος της χώρας. Dec. Το προηγού μενο απόγευμα ο Αχμάντ Σά­ χης Μ ασούντ το ε ίχε σκάσει με τους στρατιώτες του για την κοιλάδ α του Π αντζίρ . Βρήκε ένα αντίτυπο από την προσωπική συλλογή του Ζαχίρ Σάχη με ποιήματα του επι­ κού ποιητή Φ ερντούσι που ήταν ο αγαπημένος του. Μ ετά από π έ ντε χρ ό νια μαχών και καταστροφής η Κα­ μπούλ ε ίχε καταντήσει ένας σωρό ς από ερε ίπια και ε ίχε χάσει 50 . Όταν κατέλα βαν την ε ξουσία οι Μου­ τζαχεντ ίν με πρό ε δρο τον Μ πουρχανουντ ίν Ρ αμπαν ί και τον Μασούντ ως υπουργό ά μυνας. Έτσι αγόρασε πολλά βιβλία αξίας σε ε ξ ευτελιστικ ές τιμές από τους κλέφτες που δεν ήξεραν να δια­ βάσουν ούτε τους τίτλους. Digitized by 10uk1s. Οι άντρες αυτο ί ήταν ο πρώην πρό ε δρος Μοχά μεντ Ναζιμπου­ λάχ και ο αδ ερφό ς του. Όταν η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στο Αφγανιστάν. το κορμί και το πρό σωπό του ήταν χτυπημένα και στο μέτωπο ε ίχε μια τρύπα από σφα ίρα . Ο ι τσέπες του ήταν γεμάτες αφγα­ ν ί. Η κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν τού πρόσφερε 25 . Τον άλλο τον ε ίχαν πυροβολή σει και στη συνέχεια τον ε ίχαν κρεμάσει. τώρα ό μως επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Τον ε ίχανε ευνουχίσει. Το β ιβλίο έχει τίτλο «Σαχ Ναμάχ». Όσο ε ίχε την εξουσία. λέγε­ ται πως ε ίχε δ ιατάξ ει την εκτέλεση 80 . σημάδι περιφρόνησης των δολοφόνων. το τοπικό νό μισμα. του ε ίχαν πολτοποιήσει τα δάχτυλα. 000 δολάρια για να το πάρει π ίσω. 000 κατο ίκους. Ο ψηλότερος από τους δύο κολυμπούσε στο α ίμα. με την υποστήριξη των Ρώσων. ήταν αρχηγός της μυστικής αστυνομίας. Το πρω ί της 27ης Σ επτεμβ ρ ίου του 1996 οι μάχες σταμάτησαν. 000 ρουκ έτες την ημέ ρα στην αφγανική πρωτεύ ουσα. Ο Ναζιμπουλάχ ήταν μισητό ς άν θ ρω­ πος. ο Ναζιμπουλάχ ήταν υπό κράτη­ ση στο κτίριο όπου στεγάζονταν τα Ηνωμένα Έθνη. Στη δ ιά ρκεια του ε μφυ λίου έ πεφταν 1 .36 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Για μερικά δο λάρια αγό ρασε κε ί μενα η λικ ίας εκατοντάδων χρόνων και ανά μεσά τους ένα χειρόγραφο 500 χρόνων από το Ουζμπεκιστάν. 2009 .

μπροστά στα μάτια του ίδ ιου του υπουργού Πολιτισμού . Καχύ ποπτοι οι κάτοικοι της Καμπούλ μαζε ύτηκαν γύ ρω από τον στύλο που βρισκόταν στην πλατε ία Αριάνα. Τα μόνα αντικε ίμενα που έχουν απομε ίνει ε ίναι τα τερά ­ στια αγάλματα Αφγανών βασιλιάδων και πριγκ ίπων μαζί με αγ άλ ματα του Βούδα και κά ποιες τοιχογραφ ίες. Η κυβ έρνησή τους έκαψε τα βιβλία του Σουλτάν και μπήκε στο μουσε ίο της Καμπούλ με τσεκού ρια. Ν ωρ ίς το επό μενο πρω ί όλοι οι φρουρο ί ε ίχαν ε ξ αφανιστε ί. και η κυβ έρνηση των Μουτζαχεντ ίν αποφάσισε να δραπετεύ σει από τη χώρα. περσικέ ς μινιατού ρες και χρυσά νομίσματα ε ί­ χαν όλα κλαπε ί. Τα περισσότερα τώ ρα βρ ίσκονται στα χ έρια ανώνυμων συλλεκτών σε όλο τον κό σμο. Ο Ν αζ ιμπου λάχ φο βήθηκε ότι θ α έχανε τη ζωή του αν έβγαινε έξω από την πρωτεύ ουσα και προτ ί μησε να με ίνει με τους φρουρού ς στο κτίριο των Ηνωμένων Εθνών. Dec. Ελάχιστα αντικε ίμε­ να σώθηκαν πριν ξ εκινήσει η μεγάλη λεηλασία. Στο μουσε ίο δ εν ε ίχαν απομε ίνει πολλά πρ άγματα όταν έ φτασαν. ο Μ ασούντ πρότεινε στον επι­ φανή κρατού μενό του να τον ακολου θή σει. Ο ι σημαίες με το ιερό χρώ μα των Ταλιμπάν. η λικ ίας χιDigitized by 10uk1s. κυμάτιζαν πάνω από τα τζαμιά. το λευκό. Ξ εκινού σε ό μως ένας καινούργιος πόλεμος. σπαθ ιά που μάλλον ε ίχαν χρησιμοποι­ η θ ε ί στον πόλεμο ενάντια στον τζένγκις Χαν και στις μογγολι­ κ έ ς ορδές του. 2009 . Όλα τα κινητά αντικε ίμενα ε ίχαν κλαπε ί στη δ ιάρ­ κεια του εμφυλίου : αγγε ία από την εποχή της κατάκτησης του Μ εγάλου Αλε ξάνδρου. ένας πόλεμος που θα ποδοπατούσε κάθ ε ευτυχία. Ο πόλε μος ε ίχε τε λειώσει. Κο ίταξαν τους δύο άντρες που κρ έ μονταν εκε ί και επέστρεψαν σιωπηλο ί στα σπ ίτια τους .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 37 Όταν οι Ταλιμπάν κατευ θύν θηκαν στο ανατολικό τμήμα της Καμπούλ. Ο ι Ταλ ιμπ άν αποκατ έ στησαν τον ν ό μο και την τάξη και συγχρόνως έδωσαν στην αφγανική τέχνη και κουλτούρα τη χα­ ριστική βολή . Εξάλλου σκεφτόταν ότι επειδή ήταν Παστούνος θ α μπορού σε να κάνει δ ιαπραγματεύ σεις με τους Παστούνους Ταλιμπάν.

Καλύτερα να τα μουτζουρώνει ο Digitized by 10uk1s. Μ ε μαρκαδόρο μουτζού­ ρωσε όλες τις ζωντανέ ς υπά ρξ εις στα β ιβλία που δεν ε ίχε πά­ ρει το μάτι των στρατιωτών. γυμνέ ς. Τα αγάλματα ήταν σχε δόν δύο χιλιάδων χρόνων κι αποτελούσαν τη σημαντικότερη πολιτιστική κληρονομιά του Αφγανιστάν. Ο ι στρατιώτες δούλεψαν με τον ίδ ιο τρόπο που λεη λάτησαν το βιβλιοπωλε ίο του Σ ου λτάν. Ό ρ θ ιος έ κλαιγε π άνω από τα απομεινάρια των β ιβλίων του. Χρειάστηκαν μονάχα μισή μέρα για να εκμη δενίσουν χ ίλια χρόνια ιστορ ίας. 2009 . Το μόνο που διατηρή θηκε μετά την επέλαση των βανδάλων ήταν μια πέτρι­ νη πλάκα με μια φράση από το Κοράνι. κι αυτό γιατί ο υπουρ­ γός Πολιτισμού θ ε ώρησε προτιμότερο να μην την πειράξουν. Όταν οι δή μιοι Ταλ ιμπάν εγκατέλ ειψαν το λεη λατημ ένο μουσε ίο. Μ ισό χρόνο πριν από την πτώ ση των Ταλιμπάν. που κι αυτό βρισκόταν στα σύνορα των δύο παρατά­ ξ εων στη δ ιάρκεια του εμφυλίου. Κάτω από αυτ έ ς τις συν θήκες και μ ' αυτή την κυβ έ ρνηση ο Σουλτάν Χαν προσπαθού σε να περισώσει τα απομεινάρια της αφγανική ς κουλτούρας. Ο ι φύλακες του μουσε ίου έκλαιγαν. όταν ε ίδαν τους Ταλιμπάν να κομματιά ­ ζουν τα αντικε ίμενα τ έχνης που ε ίχαν απομε ίνει. Τα κουτιά στοιβά­ χτηκαν στην αποθήκη με την ε λπ ίδ α ότι κ άποια στιγμή στο μέλλον θα επανορθώνονταν. Dec. καλυμ­ μένες από σκόνη και θ ραύσματα. Μο ίρασαν τα θ ραύ σματα σε κουτιά και τα κατέγραψαν. Π ε λέκισαν τα αγάλματα μέχρι που έ μειναν μόνο οι βάσεις. Μ ετά από την πυρά των βιβλίων στην πλατε ία βγήκε από τη φυλακή με δωροδοκία και την ίδια μέρα μπή κε στο σφραγισμ ένο μαγαζί του. Ο δυναμίτης ήταν τόσο ισχυρό ς ώστε δεν έ μειναν ούτε θραύ σμα­ τα για να μαζευτούν. οι φύλακες άρχισαν να μα­ ζεύ ουν με προσοχή τα κομμάτια και να σκουπ ίζουν τη σκόνη.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 38 λίων χρόνων . Μ ερι­ κά από αυτά ήταν ακό μη αναγνωρ ίσιμα: το χέ ρι ενός αγάλμα­ τος κι η μπούκλα από τα μαλλιά ενό ς άλλου. τα τερ ά­ στια βουδ ιστικά αγάλματα στην Μπαμιάν ανατινάχτηκαν.

«Κάποιοι σε κυνηγούν». τους γιους του και την κόρη του. Έκανε αίτηση για την έκδοση βί­ ζας. το καλοκαίρι του 2001 . Στα ράφια υπήρχε μόνο ένα ελάχιστο μέρος των βιβλίων του. εκεί όπου κάποτε στα ράφια υπήρχαν εκατοντάδες χιλιάδες βιβλία. Παράλληλα. 2009 . Τα περισσότερα. παρά να του τα καίνε. σε διάφορα σημεία της Καμπούλ. «Κι εγώ δεν μπορώ να σε προστατέψω» . Ακόμη μία φορά ο υπουργός Π ο λ ιτισμού κάλεσε τον Σουλτάν. Dec. Ήταν τότε. είχε κι ένα μυ­ στικό σχέδιο. θ α δώριζε τη συλ­ λογή του στη λεηλατημένη εθνική βιβλιοθήκη της πόλης. να πάει χαμένη . που ο Σουλτάν aποφάσι­ σε να εγκαταλείψει τη χώρα. Μ ετά του ήρθε μια καλύτερη ιδέα. του είπε. και το τρίτο ο ίδιος. Ο Σουλτάν όμως ήξερε ότι δ εν μπορούσε να εγκαταλείψει τα βι­ βλία του. το άλλο ο δεκαεξάχρονος γιος του. μ ' αυτό τον τρόπο έβαζε στα βιβλία και τη σφραγίδα του. γύρω στις δέκα χιλιάδες. Το ένα το δ ιαχειριζόταν ο μικρότερος αδερφός του. Μ ε τα χρόνια ακολουθού σε ακόμη πιο πουριτανική γραμμή. Εκτός αυτού . Ήταν ιδ ιοκτήτης τριών βιβλιοπωλείων στην Καμπούλ. Το καθ εστώς όμως γινόταν ολοένα και πιο άγριο. βρίσκονταν κρυμμέ­ να σε πατάρια. για να πάει στον Καναδά με τις δύο γυναίκες του. Την εποχή εκείνη οι γυναίκες του έμεναν με τα παιδιά στο Πακιστάν κι aπεχθάνονταν την προσφυγιά. ο Μανσού ρ. Δεν μπορούσε να αφήσει τη συλλογή του. Κόλλησε τις κάρτες με το όνομά του πάνω aπό τις φωτο­ γραφίες.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 39 ίδ ιος. έχοντας τη δυνατότητα να τις αποκαλύψ ει πάλι. που χρειάστηκε πάνω από τριάντα χρόνια για να τη φτιάξει. Ίσως μια μέ­ ρα να είχε την ευκαιρία να αφαιρέσει τις κάρτες. και είχε βάλει στόχο να ακολουθούνται οι κανόνες της εποχής του Μω­ ά μεθ. ένα όνειρο για τη συλλογή του. Δ εν θ α επέτρεπε στους Ταλιμπάν ή σε άλλους εισβολείς να καταστρέψουν ακόμη ένα κομμάτι της αφγανικής ψυχής. Είχε υποσχεθεί στον εαυτό του ότι όταν θα έφευγαν οι Ταλιμπάν και το Αφγανι­ στάν θα aπoκτoύσε μια αξιόπιστη κυβέρνηση. Digitized by 10uk1s. Με αυτό τον τρόπο κάλυψε τις φωτογραφίες.

Εν ώ σκεφτόταν π ώ ς θα πραγματοποιούσε το όνειρό του. 2009 . Μπορού σε να βγάλει τις κάρτες που ε ίχε κολλήσει πάνω στις φωτογραφίες των έμβιων όντων. Digitized by 10uk1s.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 40 Ο Σουλτάν Χαν πήρε τη βίζα για τον Καναδά γιατί ε ίχε δ ε ­ χτεί απ ειλές γ ια τη ζωή του. κι άλλες φορές αρ­ νί». Ενώ οι γυ ­ ναίκες του μάζευαν τα πράγ ματά τους για το ταξίδ ι. ότι κινδύνευε το βιβλιοπωλε ίο. ο Σουλτάν έβρισκε δ ικαιολογ ίες να το καθυστερεί. Dec. έναν από τους μικρότερους ανύπ αντρου ς α δ ερφού ς του. Μπορούσε να πουλήσει στους ξένους τα βιβλία ιστορίας με τις φωτογραφίες μουτζουρωμένες με μαρκαδόρο ως αξιοπερίερ­ γα. «Για να π ετύ ­ χεις πρέπ ει άλλες φορές να γ ίνεσαι λύκος. Επ ιτέλους ήταν ε λ ε ύθ ερος να γ ε μ ίσε ι τα ρ ά φια με ό. Συνέχεια έβρισκε κάτι καινούργιο. ότι πέθανε κά­ ποιος συγγενής του. Έλε γ ε ότι π ερίμενε κάποια βιβλία.τι β ιβ λ ία ήθε λ ε . ο Σουλτάν πήρε τους δ ικούς του και πήγε στο Πακιστάν. Δύ ο μήνες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στις Ηνωμένες Πο λ ιτε ίες ήρθε η πτώ ση των Ταλ ιμπάν. και κο ίταζ ε την Καμπ ο ύ λ να ξυ πν ά ει. και ο Σ ουλτάν ήταν από τους πρ ώτους που ε π έστρεψαν στην Καμπού λ. Ήρθε η ώρα να γ ίνω λύκος. Ύστερα συνέβη η Ι Ιη Σ ε πτεμβρ ίου. Όταν άρχισαν να π έ­ φτουν βροχή οι βόμβες πάνω στο Αφγανιστάν. Αλλά δεν έφυγ ε ποτέ. Διέταξε τον Γιουνού ς. Ένα πρωινό που ήταν στο μαγαζί. Μπορού σε να δ είξει ξα­ νά τα άσπρα μπράτσα της πριγκίπισσας Σοράγ ια και το δ ιακο­ σμημένο με παράσημα στήθος του βασιλιά Αμανουλάχ. σκέφτηκε ο Σουλτάν. τού ήρθε στο μυαλό μια φρά­ ση από τον αγαπημένο του ποιητή Φ ερντούσι. να μείνει στην Καμπούλ και να φροντίζει τα β ι βλιοπωλε ία. έπ ινε αχνιστό τσά ι.

Ένας δυνατός άντρας είχε βρει μια πολύ καλή πέτρα. Michenes. 2009 . αναστενάζει και Digitized by 10uk1s. Η Σαρ ίφα σκουπίζει το πάτω μα. κάθ εται. και τη χτύπησε τόσο δυνατά στην κοιλιά που γρήγορα το πρώτο αίμα του απογεύματος φάνηκε στο ρούχο τη ς. σπανάκι που του αρέσει. το σπανάκι μπο­ ρε ί να το ξαναζεστάν ει κα ι τη σάλτσα τη βάζει στο ντουλάπι. κι έτσι η Σαρ ίφα τον περιμένει να έρ­ θ ει κάθε στιγμή για μέρε ς ατελείωτε ς .�Eγκλημα και τιμωρ ία «Από παντού οι πέτρες σφύριζαν προς τον στόχο και οι περισσό­ τερε ς τον χτυπούσαν. James Α. στοχεύοντας προσεκτικά το σώμα της. αλλά ένας αλαλαγ μός ακούστηκε από το πλή θο ς . κάθετα ι ανήσυχη στο σπ ίτι τη ς στη ν Πε σάουαρ. Ξέρει ότι ο Σουλτάν θ α έρθε ι μ ία από αυτέ ς τις μέρε ς . και την πράσινη σπιτική σάλτσα από τσίλι. Dec. ε ίναι ακουμπισμένα πάνω στο κρεβάτι. Προκάλεσε αίμα και αλαλαγμούς». αλλά ποτέ δ εν τη ς λέει ποτέ ακριβώ ς θα φύγει από την Κα μπούλ. ξεσκονί­ ζει καθη μερινά για ν ' απασχοληθε ί. Τα γράμματά του τακτοποιημένα σ' ένα συρτάρι. πλατιά κι ακονισμένη. Οι ώρε ς περνούν. και την πέταξε με δύναμη. Ετοιμάζει όλα τα γεύ ματα. Μ αζεύ ει το κοτόπουλο. Καραβάνια Η Σαρ ίφα. Η γυναίκα αρνιόταν να φωνάξει. πλέν ει τις κουρτίνε ς. η συνταξιοδοτημένη σύ ζυγος. σε περίπτωση που ο άντρας τη ς εμφαν ιστε ί. Αυτό είχε προκαλέσει τον αλαλαγμό. Άλλη μια πέτρα στο ίδιο μέγεθος χτύπησε τον ώμο της γυναίκας. Ένα νόστιμο κοτόπουλο. Τα ρούχα του πλυ­ μένα κα ι σιδερωμένα.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 42 χύν ε ι λίγα δάκρυα. Αλλά ο ένας μετά τον άλλο επέστρεψαν στην Καμπούλ. εκεί όπου εννιά στους δέκα κατο ίκους είναι Αφγανοί. Γιατί εκεί τίπο­ τε απ' όλα αυτά δε ν λειτουργεί. Εκείνη μένει στο Πακ ιστάν γιατί βολεύ ει τον Σουλτάν. οι γιοι του. Μερικές φορές τον μισεί που της κατέστρεψε τη ζωή. Απο­ τελεί ντ ροπή για την οικογέν εια. που της πήρε τα παιδιά και την ταπείνωσε στα μάτια του κόσμου . αρχές της δεκαετίας του '90 και λί­ γα χρόνια υπό το καθεστώς των Ταλιμπάν όλη η ο ικογένεια εί­ χε μετακομίσει στην Πεσάουαρ. ο Σουλτάν. 2009 . με τά ο Ά ιμαλ. Της λείπει η ζωή που ζούσε άλλοτε ως σύζυγος ενός δραστήρ ιου βιβλιοπώ­ λη. Dec.να κάνει όλα αυ­ τά που είναι αδύνατο να κάνει στην Καμπούλ. αλλά χωρίς την ελευθερία της χωρισμένης γυναίκας. εξοστρακίζεται κα ι όλα τα περ ιουσιακά στοιχεία πηγαίνουν στον άντρα. Η Σαρίφα θα αναγκαζόταν να μετακομ ίσει στο σπίτ ι ενός από τους αδερ­ φού ς της. Ο Σουλ­ τάν εξακολουθεί να αποφασίζει για κείνη. ως μητέρα των παιδιών του . Η επίσημη θρησκευτικά γυναίκα του. Εκεί έχει τον υπολογιστή του και το τηλέφωνο. Η Σαρίφα ζει σαν να ήταν χωρισμένη. και τέλος ο Digitized by 10uk1s. Πρώτος ο δεκαεξά­ χρονος Μ ανσού ρ. χάνει όλα τα δ ικαιώμα­ τα κα ι τα προνόμια. από κει μπορεί να στέλνει δέματα με τα βιβλία στους πελάτες του. Στη διάρκεια του ε μφυλίου. Αν μια γυναίκα ζητήσει διαζύγιο. 1 2 χρονών. σεβαστή απ' όλους. ο ι αδερφο ί. Όχι γ ιατί της λείπει εκείνος. η Σόνια. οι αδερφές. Το διαζύγιο δεν ήταν ποτέ εναλλακτ ική λύση για τη Σαρί­ φα. Αποφάσισε ότ ι η Σαρίφα θα ζε ι στο Πακιστάν γ ια να φροντίζε ι το σπίτ ι όπου φυλάει τα πιο πολύτ ιμα βιβλία του. να δέχεται e-mail . στο προάστιο Χαγιαταμπάντ. Τ α παιδιά ακολουθού ν τον άντρα και αυτός μπορεί να της αρνηθεί το δ ικα ίωμα να τα βλέπει. Έχουν περάσει δεκαοχτώ χρόνια από τον γάμο του Σουλ­ τάν και της Σαρίφα και μόλις δύο από την ημέρα που παντρεύ­ τηκε τη δεύτερη σύζυγο.

έπλενε και έ στρωνε τα κρεβάτια. ποτέ δ εν μάλωνε με τη Σόνια . Digitized by 10uk1s. έμειναν π ίσω.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 43 Έκμπαλ στα 14. η Σ αρ ίφα ζούσε μαζί του και με τη νέα του σύζυγο. σ έρβιρε . Όταν πέρασε ο μήνας του μέλιτος. Στα μάτια της Σαρ ίφα η Σόνια ήταν όχι απλώς ηλίθια αλλά και τεμπέλα . Από το δωμάτιο η Σαρ ίφα άκουγε ψιθύ­ ρους και γέλια και καμιά φορά ήχους που τη ς πλήγωναν την καρδ ιά. Ελπίζουν ο Σουλτάν να τις πάρει μαζί του στην Καμπούλ. Dec. τους φ ίλους τους. οι δύο γυναίκες άρχισαν να ανακατεύονται η μία στα πόδια της άλλης. Αναλάμ βανε τις πιο δύσκολες δουλειές και μάθαινε στη Σόνια πώς να μαγειρεύ ει τα αγαπημένα φαγητά του Σουλτάν . ούτε την έφερνε σε δύσκολη θέση. Μπορε ί να μην ήταν τεμπέλα . Τό ­ τε . αλλά ο Σουλτάν δ εν την άφηνε να κουνή σ ε ι ο ύτε το δ αχτυλάκι της. 2009 . Ποτέ δ εν παραπονιόταν . Και τους το υπόσχεται συνεχώς . παραγγέλνοντας πού και πού τσάι ή νερό. έγινε τώρα φυλακή. Τον πρώτο καιρό ο Σουλτάν μπορούσε να κλε ίνεται στο δωμάτιο με τη Σόνια και να μένει κλεισμένος εκε ί για μέρες. Τον πρώτο χρόνο μετά τον δ ε ύτερο γάμο του Σουλτάν . Κατάπινε τη ζήλια της και συμπεριφερόταν ως ιδανική σύ­ ζυγος. στους συγγενε ίς . Η Σ αρ ίφα μαγε ίρευε . η Σαμπνάμ. ενώ η Σ αρ ίφα της έδ ινε μαμαδίστικες συμβου ­ λές. Το ετοιμόρροπο σπ ίτι στην Π ε σάουαρ. πόσο ζεστό ήθελε να ε ίναι το νερό όταν έκανε μπάνιο και όσα μια σύζυγος έπρεπε να γνω­ ρ ίζει για τον άντρα της. Η Σόνια έβαζε πούδρα και δοκίμαζε το ένα φόρεμα μετά το άλλο . Οι συγγενε ίς και οι φ ίλες της της έλεγαν πως έπρεπε να κερδίσει το πρώτο βραβε ίο της υποδειγματικής συζύγου. πώς να τακτοποιε ί τα ρούχα του . αλλά στο μεταξύ πάντα κάτι συμ­ βα ίνει. ο Σουλτάν εγκατέλειψε την κρε βατοκάμαρα για να επιστρέψει στις δουλειές του. Δεν μπορε ί να φύγει χωρ ίς την άδεια του άντρα της. Μόνο η Σαρ ίφα και η μικρότερη κόρη της. που ήταν μόνο ένα προσωρινό καταφύγιο από τις σφα ίρες και τους όλμους της Καμπούλ.

Τους έλεγε ότι αυτή προέτρ εψε τον Σουλτάν να βρει μια και­ νούργια γυναίκα και ότι αυτή είχε διαλέξει τη Σόνια . Όταν η Σαρ ίφα υπε ρ έβαλε . Ο Σουλτάν είχε απλώς ακολουθήσει τη συ μβουλή του γιατρού. Όσοι τη ρωτού σαν. αφού ο άντρας της έδειχνε ανοιχτά ότι προτιμούσε τη νεαρότερη σύζυγο . οι άντρ ες που έχουν πάνω από μία γυναίκα. δεν ήταν καλή πια. η πρώτη γυναίκα αισθάνεται ότι δεν αξίζει τίποτα πια. Ο γιατρός τής είχε πει ότι θ α επιζού σε μόνο αν δ ιέκοπτε την επαφή με τον άντρα της . Πολλές από αυτές τις «πολλαπλές» συζύ­ γους μισούν η μία την άλλη με πάθος και δεν μιλιούνται μετα­ ξύ τους . η μητέ ρα των παιδιών του. τους εξηγούσε ότι είχε έναν πολύποδα στη μήτρα και είχε κάνει εγχείρηση. η Digitized by 10uk1s. Σε αντίθεση με τον Σουλτάν. Έπρεπε να σκεφτεί κάτι για να δείξει ότι δεν έφταιγε αυτή. Η Σα ρ ίφα . Dec. Όπως και να 'χει το πράγμα. Το ένα βράδυ το περνούν με τη μία και το επόμενο με την άλλη. τουλάχιστον . τη ρούν μια αυστη ρή ισορροπία στις σχέσεις μαζί τους. είναι παρ ' όλα αυτά ταπεινωτικό . τους δ ιηγούταν με λαμπε ρό βλέμμα πως αγαπούσε τη Σόνια σαν αδ ε ρφή της και την κόρη της. Λατίφα. κι αυτό συνεχίζεται για δεκαετίες. έλεγε . Η Σαρ ίφα ήταν υποχρ εωμένη να βρ ει μια δ ικαιολογία για τον δ εύτε ρο γάμο του άντρα της . σαν δικό της παιδί. Οι μητέρ ες πα­ ρακολουθούν με μάτι αετού τα παιδιά τους μην τυχόν και ο πα­ τ έ ρ ας δ ε ίχνε ι πρ οτ ίμηση σε κάποιο μπρ οστά στα υπόλοιπα παιδιά. 2009 . αλλά εξωτε ρ ικοί παράγοντες την είχαν απομακρύνει από τον άντρα της.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 44 ταπείνωση ήταν ταπείνωση ! Παρόλο πσυ δεν συμβαί­ νει συχνά ένας άντρας να παντρεύ εται μια δεύτε ρη ή μια τρίτη σύζυγο. Κάνουν παιδ ιά που μεγαλώνουν σαν αδέρφια και προ ­ σπαθούν να παίρνουν την ίδια ποσότητα ρούχων και δώρων με τις άλλες συζύγους. Στ:ο μυαλό της Σα ρ ίφα η φανταστική ασθένεια την έ κανε να νιώθει πολύ λιγότε ρο ντροπιασμένη . απ ' το να θ εωρούν οι άλλοι ότ ι αυτή. αισθανόταν ακ ρ ιβώς έτσι. Άντρας ήταν κι αυτός. Άλλ ες απο δέχονται το δ ικαίωμα του άντρα τους να AλλfJ.

τη λυπημένη ό μως έκφρασή της δύσκολα τη δ ιώχνει . Περπατάε ι βαριά. Η Σαρίφα πάντα έδινε μάχη γ ια να φα ίνεται νέα. Εξάλλου . Από τον δεύτερο ό ροφο βλέπει όλα ό σα συ μβαίνουν στις αυλές των άλλων σπιτιών. κοίταζαν το κεν ό . Τα χαλιά τα έχε ι ήδη σκουπίσει. Η Σαρίφα παρακολουθεί με αφοσίωση παρό λο που οι δ ιάλογ οι είναι στα αγγλικά. συχνά παρά τη θέλησή της . το πιθανότερο είναι ότι η αντ ίπαλος πα­ ντρεύτηκε με συνοικέσιο. Στη Χαγ ιαταμπάντ δεν χρειάζεται να δε ις γ ια να καταλά­ βεις. ένα θρ ίλε ρ όπου οι δυνατο ί και ό μορφοι ήρωες παλεύουν με δράκους. το φαγ ητό είναι έτοιμο. Το ωραίο άσπρο δέρμα της πάντα αντιστάθ μιζε τα κοντά της πό ­ δ ια . 2009 . Το απαλό δέρμα έ χει λεκέδες που τους καλύ πτε ι δ ιακριτικά με μέικ . Μετά σηκώνεται και πη γαίνει στο παράθυρο . ενώ στη δεύτερη σύζυγο τυχαίνουν τα γ εράματα . Τα γκρ ίζα μαλλιά της τα βάφε ι στο σπίτι.απ. αυτά τα μάτια που ο Σουλτάν κάποτε είπε ότι είναι τα ομορφότερα της Κα μπούλ. Τα ό μορφα καστανά μάτια της Σαρίφα. τα περι­ βάλλουν βαριά βλέφαρα και μικρές ρυτ ίδες . Ελάχιστα νεαρ ά κορίτσια ονειρε ύ ονται να γ ίνουν η δεύτ ερη γυνα ίκα ενό ς ηλικιωμένου άντρα. Dec. Το ύψ ος και το ανοιχτό δέρμα ε ίναι τα σημαντικότερα προσόντα γ ια τους Αφγανού ς. Όταν τελειώ­ νει το έργο τηλεφωνεί στην κουνιάδα της . όπως και ο δ ικό ς της . Με κλειστά τα μάτια καταλαβαίνεις ότι ο γ είτονας παίζει Digitized by 10uk1s. Οι αυλές περι­ στοιχίζονται από ψηλούς μαντρ ότοιχους που είναι γ εμάτοι με πλυμένα ρούχα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 45 παντρεύ εται πολλές συζύγ ους και μερικές φορές γ ίνονται κα­ λές φίλες . Έχουν χάσει πια τη λά μψη τους. φρόντιζε να κρύβε ι το γ ε γονό ς ότι περνάει τον άντρα της μερικά χρόνια. Η πρώτη του γυναίκα έχει ζήσει τη νε ότητά του. δεν της μένουν και πολλά να κάνει από ό τ τε που ο άντρας της πήρε τους τρεις γ ιους της μαζί του στην Κ αμπούλ . μια γλώσσα που δεν γνωρίζει. Μερικές φορές καμία από τις συζύγους δεν τον θέλει στο κρε­ βάτι της κάθε βράδυ και με χαρά τον αποχωρίζεται. Ανο ίγ ε ι την τηλε ό ραση και βλέπει ένα αμερικάνικο φιλμ. τέρατα και σκελετούς και στο τέλος τους νικούν.

46 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ πακιστανική ποπ μου σ ική στη δ ιαπασών. ακούγονται αμέ σως δυνατές φλύαρες φωνές . ότι μια νοικοκυρά τινάζει τα χαλιά της. οι επόμενες παίρνουν θέση. Το τραπε ζομάντιλο στο πάτωμα ε ίναι γεμάτο με Digitized by 10uk1s. βγάζουν τα χα­ λάκια τη ς προ σ ευχής να κοιτάζουν προς τη Μέκκα. Δ όξα τον Αλλάχ. μια θρη σκευτική γιορτή . Οι γυναίκες κάθονται στα μαξ ιλάρια. ανοιγο ­ κλείνοντας μόνο τα χείλη . προσεύχονται. ότι το φαγητό μιας γειτόνισσας κάηκε και ότι μια άλλη τσιγαρίζει κρεμμύδια. γονατί­ ζουν. ότι τα παιδ ιά παί­ ζουν και ουρλιάζουν. ότι μια μάνα φωνάζει. Στ ' όνομα του Αλλάχ. Γ ια να προσευχη­ θούν και να κουτσομπολέψουν. Όταν ο Σουλτάν δεν εμφαν ίζεται. αφέντη του κόσμου. όπου όλοι είναι σε εγρήγορση και σχολιάζουν την ηθική των άλλων. Σιωπηλά λένε την προ σευχή τους στον Θεό. Εκεί μαζεύονται όλες οι γυναίκες του κτιρίου και κάποιες άλλες από τις γύρω αυλές. Ό . εκείνη πηγαίνει κάτω στις γειτόνισ­ σες. σηκώνονται. παντοδύναμε και ελεήμονα τη μέρα της κρίσης Σε λατρεύουμε και σε επικαλούμαστε Οδήγησέ μας στον σωστό δρόμο Τον δρόμο των εκλεκτών σου Δ ει'ξε μας ευσπλαχνία Προστάτεψέ μας από το κακό Όταν η ψιθυριστή προ σ ευχή ο λοκληρωθ ε ί. Κάθε Πέμπτη απόγευμα μαζεύο­ νται για τη ναζάρ. Dec. του ελεήμονα. Σφιχτο δένουν το σάλι χαμηλά στο κεφάλι. τέ σσερις φορές.τι δ εν μαρτυρούν οι ήχοι και οι μυρωδ ιές. Όταν τα χαλιά ελευθερωθούν. συμπληρώνε­ ται από τα κουτσομπολιά που ε ξαπλώνονται με την ταχύτητα της φωτιάς που καίει τα αγριόχορτα σ' αυτό το κομμάτι της πό­ λης. του παντοδύναμου. σκύβουν και πάλι. 2009 . Η Σαρίφα μοιράζεται το παλιό ετοιμόρροπο σπίτι και τη μικρή τσιμεντένια αυλίτσα με τρεις οικογένειες.

Dec. γεμάτη με λανι ές. Ένα απόγευμα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 47 φλιτζάνια και πιατάκια. η Σαμπνάμ. συνθέτοντας μια ψιθυριστή χορωδία γύρω από το φαγητό «Λα Ελάχα Ελαλαχού Μοχάμεντ-ου -Ρασουλουλάχ ­ Ένας είναι ο Αλλάχ και προφήτης του ο Μωάμεθ» . Αχνιστό τσά ι με κάρ δαμο σερβίρεται μαζί με ένα στεγνό γλυκό από μπισκότο και ζάχαρη. Η Σαλίκα βρίσκεται κλειδωμένη σ' ένα από τα πίσω δωμά­ τια. μετά από ένα ασυγχώρητο έγκλημα που διέπραξε δύο μέ­ ρες πριν. Από μάνα σε κόρη έχουν μάθει ότι οι προσευχές που κάνουν στη ναζάρ θα εισα­ κουστούν αν το αξίζουν. Τώρα πρωτα­ γωνιστικό ρόλο στα κουτσομπολιά έχει η δ εκαεξάχρονη Σαλί­ κα. περνούν τα χέρια μπρο­ στά από το πρόσωπο. πίνουν τσάι με κάρδαμο και διηγούνται η μία στην άλλη τα τε­ λ ευτα ία νέα. Έχει περά­ σει πολύς καιρός από τότε που το δραματικό τρίγωνο αποτε­ λούσε το πιο καυτό νέο στην οδό Χαγιαταμπάντ. αίματα στο πρόσωπο και πρησμένες φουσκάλες στην πλάτη . ξαναμμένη από ενθουσιασμό για τη δύDigitized by 10uk1s. Όταν τελειώσουν την παράκληση. Ξαπλώνει στο στρώμα της. τη συνάντησε μυστικά και της έδωσε ένα ραβασάκι. 2009 . που αποφασίζει αν θα τις ακούσει ή όχι. η κόρη της Σαρ ίφα. πάντως ε ί­ ναι αγόρι» . Η Σαρίφα προσεύχεται να πάρει μαζί του ο Σουλτάν στην Κα­ μπούλ αυτήν και την Σαμπνάμ. Τρώνε γλυκό. κάτω στα μάγουλα και στο σαγόνι πριν καταλήξουν στα χείλη. Η Σαρίφα ψελλίζει ότι περιμένει τον Σουλτάν από στιγμή σε στιγμή. Αυτές οι προσευχές πηγαίνουν κατευ­ θείαν στον Αλλάχ. Οι γυναίκες που δεν ξέρουν όλες τις λεπτομέρειες της ιστο­ ί ρ ας ακούνε με μάτια ορθάνοιχτα. προς τα έξω. Όλες κρατούν το πρόσωπο με τα χέρια τους και προσεύχονται ακό­ μη μία φορά. της είπε. μπορεί επιτέλους να ξε­ κινήσει η κανονική τελετουργία της Πέμπτης . από τη μύτη προς το μέτωπο. Όταν η προσευχή ολοκληρώνεται. να έχει όλα τα παιδιά κοντά της. « Υποσχέθηκα να μην πω ποιος σου το στέλνει. σαν να τρώνε την προσευχή τους. αλλά κανείς δ εν την ακούει. Τ ο έγκλη μα τη ς Σ αλίκα ξ εκινάει πριν από μισό χρόνο.

του είχε απαντήσει. Για πολλού ς μή­ ν ες αντάλλασσαν χαρτάκια και κλεφτές ματιές. Πήγε μαζί με τη φίλη της κα ι πέρασε δειλά δίπλα από το λεπτό αγόρ ι με την κόκκ ινη μπλούζα. και πόσο όμορφη είναι. Εγώ.48 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ σκολη αποστολή που αν έλαβε. Θεός φυλάξο ι . αλλά ήταν αυ­ τός. Δεν ήταν ιδιαίτερα όμο ρφο ς . Η αγωνία είχε μετατραπεί σε ερωτική εμμονή. στ ις τέσσερις . 2009 . Κι άλλα εγκλήματα προστέθηκαν σ' αυτό το πρώτο . που ως καλή με ­ σολαβήτρ ια εκτελούσε τις παραγγελίες. Dec. του έγραψε και έδωσε το χαρτάκι στη Σαμπνάμ. τα μαλλιά της να δείχνουν πάντα καθαρά και λαμπερά κι έβριζε τον θείο της που την ανάγκαζε να φορά τη μαντίλα. Αλλά ούτε αυτήν τη φορά δεν γύρισε. δεν είχε λεφτά και προ ερχόταν Digitized by 10uk1s. Μ ια μέρα το ρα βασάκι έγραφε ότι το αγόρι θ α στέκεται μπρο στά από μια κο λόνα λίγα σπίτια παρακάτω από το δ ικό της . που έγραφαν « Ι love you». Είχε φτια­ χτεί και ήταν ιδια ίτερα όμορφη με τη γαλάζια βελούδινη στολή της και με τα αγαπημένα της κο σμήματα. Η Σ αλίκα ένιωσε την καρδιά της ν α χτυπάει δυνατά. Τώρα είχε ερωτευτεί κάπο ιον που δεν τον ε ίχαν επιλέξε ι ο ι γ ον ε ίς της . αλλά συν έχισε τον δρόμο της. ρα βασάκια γεμάτα καρδ ιές με βέλη. και θα φο ρ ού σε μια κόκκινη μπλούζα. Η Σ αλίκα άρχισε ν α φαντασιών ε ται ότι βλέπε ι τον μυστικό θαυμαστή της στα πρόσωπα όλων των αγοριών που συναντού­ σε . χρυσό βραχιόλι κα ι βαριές αλυσίδες. Την τρ ίτη φορά γύρισε βιαστικά προς το μέ­ ρο ς της. Δεν είχε τελειώσε ι το σχολείο. όμως ξέρω πο ιος είναι». Μετά από αυτό . Πρόσεχε το ντύσιμό της .ότι εί­ χε δεχτ ε ί ση μειώματα από έν α αγόρι και ότι. «Αύριο πρέπει να γυρίσεις για να σε δω» . Η Σαλίκα έτρεμε από αγων ία φεύγοντας από το σπίτι. Ήξερε ότι δεν θ α του ς άρεσε. Στεκόταν με την πλάτη γυρισμένη και δεν κουνήθηκε. η κο πέλα πήρε την πρωτοβου λία ν α του γράψει κι αυτή. ο θαυμαστής που τη ς έγραφε ραβασάκια. γραμμένα με άτσαλα γράμματα. Η Σαμπνά μ της πήγαιν ε συν έχεια ραβασάκια από το αγό­ ρ ι. «Δεν έχει το θάρρο ς να αποκα­ λύψε ι την ταυτότητά του .

Είχε ερω­ τευτεί κάποιον άλλο από αυτόν που της είχαν διαλέξει οι γο­ νείς της. Ο θε ίος της ήταν αρχηγός της οικογένε ιας όσο ο πατέρας της έμενε σ' ένα κέντρο υ ποδοχής προσφύγων στο Βέλγιο. όπου γίνεται κόλα­ ση. θ α αγοράσει ένα κατάστημα ή θα πουλάει χαλιά. Η Σαλίκα τρέ­ μει μήπως τους δ ει κανείς. Μόνο η γυναίκα του ήταν στο σπίτι. Κάθονται σχεδόν μισή ώρα σ' ένα παγκάκ ι στο πάρκο για να μιλήσουν. επιστρέφει στο σπίτι της. Η μητέρα της θα πήγαινε για το Σαββατοκύ ριακο σε κάποιου ς συγγενείς της στο Ισλαμαμπάντ και ο θείος της θα έλειπε όλη την ημέρα. Η Σαμπνάμ είχε δει τον Ναντίμ να τη βάζει μέσα στο ταξ ί Digitized by 10uk1s. Σε λιγότερο από μισή ώρα. «Εδώ δεν μπορού με να μιλήσου με». είπε ψέματα η Σαλίκα. κι αρνιόταν να τον αφήσει. Εκεί περ ίμενε την άδ εια παραμονής για να μπορέσε ι να βρει δ ου λ ε ιά και να στέλνει λεφτά στου ς δ ικούς του ή. Μια μέρα η τύχη έφερε κοντά τη Σαλίκα και τον Ναντίμ. «Η μαμά είπε ότι μπορώ να πάω όταν θα έχω τελειώσει με δ τις ουλειές του σπιτιού ». να πάρει κοντά του όλη την οικογένε ια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 49 από κατώτερη οικογένε ια. Του ς έτρεξαν βιαστικά στο νοσοκομείο για πλύ ση στομάχου . Dec. 2009 . Στη Χαγιαταμπάντ μόνο η θέληση των γονιών μετράει. Κάνει σήμα σ' ένα τα­ ξί και τη σπρώχνε ι μέσα. Η μάχη έληξε με του ς δύο ερωτευ μένου ς να έχουν αδ ειάσει από ένα μπου κάλι χάπια ο καθένας. Η Σαλίκα της είπε ότι θα πήγαινε σε μια φίλη της. ακόμη καλύτερα. Σταματάνε σ' ένα πάρκο στην Π εσάουαρ. πήγε να συναντήσει τον Ναντίμ. από την ώρα που έφυγε. είπε στα γρήγορα όταν συναντήθηκαν δήθεν τυχαία στη γωνία. Η αδ ερφή της Σαλίκα παντρεύτηκε μετά από πέντε χρόνια μάχης ενάντια στον πατέρα της. όπου επιτρέπεται οι γυναίκες κι ο ι άντρες να περπατούν μαζί. « Έχε ις πάρει άδ εια . Μόνο τότε έδωσαν οι γονε ίς τη συγκατάθεσή του ς. Δεν πήγε στη φίλη της. » τη ρώτησε η θεία της . Η Σαλίκα δ εν είχε μπει ποτέ μ' ένα άγνωστο αγόρι σε ταξί κα ι η καρδιά της κόντευ ε να σπάσει. Ο Ναντίμ κάνε ι μεγάλα σχέδια για το μέλλον.

πουτάνα ! » . Εκεί προσεύ­ χετα ι στον Αλλάχ. « Τ ι έ κανες . οι γονείς της να της δώσουν άδεια να τον παντρευτ εί. λέει η Νασρίν . Digitized by 10uk1s. Τη χτυπάει στο πρόσωπο . λέει η Σαρίφα. που κοιτάζει υπεροπτ ικά τη μητέρα της Σαλίκα . Σύντομα όλοι γνώριζαν το έγκλη μα τη ς Σαλίκα . για το παγκάκι. Dec. 2009 . και το στόμα κι η μύτη της ματώνουν. συνέχισε . Η θεία χτυπάει τη Σαλίκα δυνατά στο στό μα. «Αν δ εν τον στα ματού σαμε . Μέσα στην αϋπνία της είδε το δυστυχισμένο κορίτσι. που είναι γιατρός. μπορεί σίγουρα να κάνει κι άλλα πράγματα» . στο Ισλαμαμπάντ. την κλειδώνει σ' ένα δωμάτιο και τηλεφωνεί στη μητέρα της. μια φίλη της θείας . δ εν ήταν ανάγκη να τη χτυπήσει αλύπητα γι' αυτό» .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 50 και το είχε πει στη Σαρίφα που πληροφόρησε τη γυναίκα του θείου της. για το πάρκο . «Αφού μπόρεσε να καθίσει στο ταξί μ' ένα αγόρι. πρόσθεσε . Η Νασρίν γεμίζει το στόμα της γλυκό μ' ένα μεγάλο κουτάλι. «Είσαι η ντροπή της οικογένειας . «Έ μεινε ξάγρυπνη όλη νύχτα στην αυλή και προσευχόταν». πε­ ριμένοντας απάντηση στη δήλωσή της. Τ ι κάνατ ε . λέει η Σιρίν . φωνάζει ο θείος της. Ο θ είος της τρ έ­ μει από την οργή του όταν ακούει για το ταξί. θα αναγκαζόμασταν να την πάμε στο νοσοκομείο». όλη η οικογένεια μπαίνει στο δωμάτιο και απα ιτεί να τους πει τι είχε κάνει. Η φωνή του θείου της αντηχεί σε όλο το σπίτ ι και μπαίνει από τ' ανοιχτά παράθυρα στα σπίτια των γειτόνων . Όταν επιστρ έ φει ο θείος της . μια μαύ ρη κηλίδα. ο Ναντίμ να βρει δουλειά σ' ένα κατάστημα με χαλιά και να σηκωθεί να φύγει από δω. «Έ μεινε εκεί μέ χρι το πρωινό κάλεσμα για προσευχή τα χαράματα» . «Στο πάρκο είχε πάε ι . Το έ γκλη μα για το οποίο βρίσκεται τώρα κλειδωμένη στο δωμάτιο. Βρίσκει ένα κομμένο καλώδιο και τη χτυπάει αλύπητα στην πλάτη . ενώ η θεία την κρατάει. εύχετα ι ο Ναντίμ να τη ζητήσει σε γάμο. ένα άρ­ ρωστο κλαρί» .

Dec. Μ ια μεγαλύτερη γυναίκα θυμάται τη γιαγιά του Ναντίμ. «Το σπίτι του ς είναι βρόμικο και ακατάστα­ το. υποστηρίζει μία από τις γυναίκες. δ εν έχε ι σπουδάσει κα ι τις περισσότερες ώρες του γυρνάει στον δρόμο. Θ α μείνει κλ εισμένη εκεί μέχρι ν' αποφασίσε ι η ο ικογένεια πο ια θα ε ίναι η τιμωρία της. και δεν ήταν συγγενείς». «Με όλο τον σεβασμό που νιώθω για σένα». Είναι από φτωχή οι­ κογένε ια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 51 Ο ι γυναίκες αναστενάζουν. Η μάνα της Σαλίκα. παραπονιέται η μάνα της Σαλίκα. θα πρέπει να μείνει στο σπίτι των γονιών του . τι ντροπή» . όμως. η ντροπή μπορεί να ξεχαστεί. διηγείται και προσθέτει συνωμοτικά « άντρες έμπαιναν στο δ ιαμέρισμά της ακόμη κι όταν ήταν μό­ νη της. « Πώς μπόρεσα να γεννήσω μια τέτοια κόρη . Θα έπρεπε να είχες καταλάβ ει ότι έκανε βρόμικες σκέψεις» . αλλά δ ιαφωνούν ως προς το αν έκα­ νε έγκλημα ή ήταν απλώς ανυπάκουη. Ποτέ δεν θα έχουν αρκετά χρήματα να μείνουν σε δικό τους σπίτι. βαμμένη και ντυ μένη στην τρίχα. Η μόνη δουλειά που είχε ποτέ ήταν σ' ένα εργοστάσιο χαλιών. « Όταν έμεναν στην Κα μπούλ . μια τους ψιθυρίζει μια προσευ­ χή. Digitized by 10uk1s. Π ροσπερνάε ι το δωμάτιο που ε ίναι κλειδωμένη η Σαλίκα. «Τι ντροπή . Είναι τεμπέλα και δ εν μένει στο σπίτι της». λέει προς τη μά­ να της μια από τις γυναίκες. Η Σαρ ίφα ανεβαίνει τη σκάλα για να φτάσει στο τριάρι της. Έχε ι φτάσε ι η ώρα του βρ αδι­ νού φαγητού . 2009 . Για λίγα λεπτά δ εν μιλάει κανείς . «πρέπει να παραδεχτώ ότι έβλεπα τη Σαλίκα πάντα φτιαγμένη . Αν τη ζητή­ σει σε γάμο. » Οι γυναίκες συζητούν για το τι πρέπει να γίνει. αλλά κι αυτή την έχασε. δεν θέλει για γαμπρό της τον Ναντίμ. Αν τον παντρευτε ί η Σαλίκα. «Η μάνα του δεν είναι καλή νοικοκυ ρά» . Όλες συ μφωνούν ότι η Σαλίκα έκανε λάθος που συνάντη­ σε τον Ναντίμ στο πάρκο . δ εχόντου σαν επ ισκέψε ις από τον οποιοδήποτε» . σαν να αποφάσισαν μο­ νομιάς να δείξουν συ μπόνια στη μητ έρα της Σαλίκα. Μια γυ ­ ναίκα σκουπίζε ι το στόμα της. Οι υπόλοιπες σηκώνοντα ι η μία μετά την άλλη .

έλεγαν. Όλα είχαν κανονιστεί aπό τους γονείς της . με καθαρή υπόληψη κι όμορφη σαν λουλούδι. Μετά από τρε ις μ έ ρες ο α δ ερφός της Τζαμίλα πήγε στο σπίτι της Σ αρίφα κα ι της ε ίπε ότι η αδερφή του είχ ε πε θάνε ι aπό βραχυκύκλωμα του ανεμιστήρα. ήρθαν πεντακόσιο ι καλεσμένο ι. «και η κηδεία ήταν θαυμάσια». Dec. Την επόμενη μέρα έγινε η κη δεία. είχε έ ρ θ ε ι aπό τον Κα­ ναδά μόνο και μόνο γ ια να παντρευτεί με το αφγαν ικό έθι μο . ήταν πλούσια. Η αναφορά της αστυ­ νομίας έγραφε ότι είχαν δ ε ι έναν άντρα να μπαίνε ι aπό το πα­ ράθυρό της. τ' α δέ ρφ ια της Σ αρίφα όμως βρήκαν το κινητό του τηλέφωνο στο δωμάτιο της Τζαμί­ λα . γύρω στα σαράντα. Η Digitized by 10uk1s. 2009 . την Τζαμίλα. «Όπως κι ο γάμος». ώστε να μπορ έ σε ι κι εκείνη να τον ακολουθήσει. γιατ ί εκείνος έπρεπε να επ ιστρέψε ι στον Καναδά κα ι να πάρε ι βίζα. Όλο ι θ ρηνούσαν τη σύντομη ζωή της Τζαμίλα . και τη δική της τιμωρία. Στη διάρκε ια της απουσίας του η Τζαμίλα έ μενε με τους αδ ερφούς της Σ αρίφα και τις γυναίκες τους . Η ο ικογ ένε ια της Σα­ ρ ίφα διέλυσε αμέσως τον γάμο κα ι την έ στε ιλε στο σπίτι της . Εκε ί την κλείδωσαν σ' ένα δωμάτιο κα ι έ καναν ο ικογενε ιακό συμβούλιο.52 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Σ αρ ίφα αναστ ενάζε ι. Ο γαμπρός. Ο γάμος ήταν μοναδικός . Μ ετά aπό τρε ις μήνες την τσάκωσαν. Η Τζαμ ίλα συνάντησε για πρ ώτη φορά τον αδ ερφό της Σαρίφα την ημέ ρα του γάμου τους. ένας ψηλός και λεπτός άντρας. σκέφτετα ι την κουν ιάδα της . Η μητέρα και η αδερφή της ήταν aπαρη­ γόρητες. ως aπoδεικτικό στοιχείο της σχέσης. Τον άντρα δ εν τον έπ ιασαν ποτέ. Έ με ιναν μαζί δ εκατέσσερ ις μέ ρες νιόπαντρο ι. Πολλά λουλούδια. Η Τζαμίλα ήταν από πολύ καλή ο ικογένε ια. τα φαγητά έξοχα κα ι η νύφη έλαμπε.τι είχαν υπολογίσε ι. Ο αδ ερφός της Σαρίφα είχε βγάλει αρκετά χρήματα στον Καναδά κ ι έτσι μπο­ ρούσε να κάνε ι δική του τη δεκαοκτάχρονη καλλονή . πολ­ λά σοβαρά πρόσωπα. Η έκδοση της βίζας όμως πήρε περ ισσό­ τερο καιρό aπό ό.

Η τιμή Η Digitized by 10uk1s. τα μαύρα μαλλιά και τα κόκκινα χείλη της.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 53 της οικογένειας είχε δ ιασωθεί. μουρ­ μουρίζει και ψιθυρίζει μια προσευχή. αλλά ο Αλλάχ αποφασίζει. Η Τζαμίλα είναι ανέ κφραστη και υπέ ροχη με το παρθενικό άσπρο φόρεμα και το π έπλο. αλλά το δανείστη­ κε ο αδ ερφός της Τζαμίλα. 2009 . όπου η μάνα της Τζαμί­ λα. Δ εν το επέ στρεψε ποτέ . Η Σαρίφα αναστενάζει. συμφώνησε να τη σκοτώσουν. αλλά περισσότερο από αθωότητα παρά από ατιμία. Μετά επέ στρεψαν στη μητέρα τους. Υπάρχει όμως ένα πράγμα που δ εν μπορεί να καταλάβει : το δ ιήμερο οικογενειακό συμβ ούλ ιο. Δ εν είχε μείνει τίποτα που να δείχνε ι ότι ε ίχε γίνει αυτός ο γάμος. Dec. μαζί το π ίεσαν δυνατά. Η Τζαμίλα δ ιέ πραξε ένα μεγάλο έγκλημα. Η μάνα ήταν εκείνη που στο τέλος έστειλε τους τρεις γιους της να σκο­ τώσουν την κόρη της . Η Σαρίφα όμως κρύβει τις λίγες φωτογραφίες που έχει. η ίδ ια της η μάνα. Τα πρό­ σωπα του ζευγαριού όταν κόβουν την τούρτα ε ίναι παγωμένα και σοβαρά. Όλοι μαζί τής έβαλαν ένα μαξιλάρι πάνω στο πρόσωπο. ακόμη πιο δυνατά μέχρι που ξεψύχησε. Τα αγόρια μπήκαν μαζί στο δωμάτιο της α δ ερφής τους. Δεν της άξιζε να πεθάνει. Σαρίφα είχε ένα βίντεο από τον γάμο.

τους σκοτώνουν εν ψυχρώ . αλ­ λά ο απόηχός τους αργοδιαβαίνε ι στα βουνά και στην έρημο. Ο ι νέοι άνθρω­ ποι δεν έχουν το δ ικαίωμα να συναντιούνται. στον δρόμο για το χωράφι. όσο και από τους μουλάδες. Τα συναισθή ματα σπάνια υπολογίζονται. να διαλέγουν. Αιώνες τώρα ο ι Αφγανές είναι υποχρεωμένες να ζουν με την άδικη με­ ταχείριση που υφίστανται. Τα ποιή ματα και ο ι στίχο ι ζουν μέσα στους λα"ίκούς μύθους και τραγου δούν γύρω στο πηγάδι. Αλλά υπάρχουν μαρτυρίες των ίδιων των γυναικών μέσα από τραγούδια και πο ιήματα . να αγαπιούντα ι. «Διαμαρτύρονται με την αυτοκτονία και το τραγούδι» γράφει ο Αφγανός ποιητής Σα"ιντ Βαχουντίν Μαζρούχ σ' ένα βιβλίο με πο ιήματα των γυναικών της φυλής των Παστούνων. μιλάνε και για το μ ίσο ς Η Digitized by 10uk1s. Ο έρωτας δεν είναι κάτι ρο μαντικό. Τον πο ιητή δο­ λοφόνη σαν ο ι φονταμενταλιστές το 1988 στην Πεσάουαρ . αντίθ ετα θε­ ωρείται σο βαρό παράπτωμα που τιμωρείται με θάνατο. δίπλα στον φού ρν ο του σπιτ ιού. Αυτά τα τραγούδια δεν γράφτηκαν για να δημοσιευτούν . Είναι απαγορευμένη τόσο από τη φυλή . Τα ποιήματα τα συγκέντρωσε με τη βοήθ εια της κουνιάδας του . Dec.Αυτοκτον ία και τραγούδι επιθυμία της γυναίκας για έρωτα είναι ταμπού στο Αφγανι­ στάν . Μιλάνε για απαγ ο ρευμένη αγάπη όπου ο αγαπημένος χωρίς εξαίρεση είναι άλλος από αυ­ τόν που είναι παντρεμένη η γυναίκα. Σημασία έχει να ωφελείται από τη συμ­ φωνία η φυλή . από το πώς η φυ­ λή εννο ε ί την τιμή. θα είναι σίγουρα η γυναίκα. Τα νε αρά κορ ίτσια πρώτα απ' όλα είναι αντικείμενο αγοράς ή ανταλλαγής. Ο γάμος είναι μια συμφωνία μεταξύ ο ικογενειών ή εντός τη ς οικογένειας. Αν πρόκε ιτα ι ν α εκτελεστεί ένας από τους δύο. 2009 . Όσοι δ εν υπακούουν.

κι ας κρυφτούμε στο λιβάδι για να αγαπηθούμε ή να πεθάνουμε μαζίμαχαιρωμένοι. Wλά το ρεύμα δεν με τραβάει. είναι σύντομα και ρυθμικά.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 55 προς τον μεγαλύτερο. Dec. αντιθέτως μιλάει για απογοήτευση . 2009 . που σημαίνει σύντομο. τις περισσότερες φορές. Βουτώ στο ποτάμι. Αλλά οι γυναίκες στα ποιήματα ε παναστατούν κιόλας. Μην πεις πως δεν με αγάπησες. «σαν μια κραυγή ή μια μαχαιριά». Digitized by 10uk1s. Οι στίχοι π ιά­ νουν μονάχα μερικές γραμμές. Η γυναίκα προσεύ­ χεται στον Θεό στην ε πόμενη ζωή της να την κάνει π έτρα παρά γυναίκα. Ο άντρας μου είναι τυχερός. Άδικοι άνθρωποι. τα νιάτα της.σε μια κοινωνία όπου το πάθος είναι απ αγορευμένο και η τιμωρία απάνθρωπη. τη χαρά του έρωτα. Το νερό με πετάει στην όχθη ξανά. Για τη γυναίκα που δεν έζησε αρκετά. Τα ποιήματα λέγονται λαντάι. Εκφρά­ ζουν όμως και την περηφάνια και το θάρρος των γυναικών. σύζυγο. Α ύριο το πρωί θα με σκοτώσουν εξαιτίας σου. γράφει ο Μαζρούχ. αφού βλέπετε ότι ένας γέρος με σέρνει στο κρεβάτι του ρωτάτε γιατί κλαίω και τραβάω τα μWλιά μου. δ ια­ κ ινδυνεύουν τη ζωή τους για τον έρωτα . δεν χά­ ρηκε καθόλου την ομορφιά της. αγαπημένε μου. Οι π ερισσότερες «κραυγές» των γυναικών μαρτυρούν απογοή­ τευση και μιλούν για τη ζωή που δεν έζησαν. Ω Θεέ μου! Πάλι μου στέλνεις τη μαύρη νύχτα και πάλι τρέμω απ' την κορφή ως τα νύχια που πρέπει να ξαπλώσω στο κρεβάτι που μισώ. Κανένα ποίημα δεν μιλάει για ελπίδα. Δώσ' μου το χέρι σου.

νιώσε τη γεύση του. Πάρε με πρώτα στην αγκαλιά σου. Στα ποιήματα υπάρχει και τρυφερότητα. Γι ' αυτό ψήλωσα. Το στόμα μου είναι δικό σου.ω. Είμαι κιόλας υγρή. Δ εν ήξερα τι θα πει πόνος. κράτησέ με! Μετά τυλι�oυ σφιχτά γύρω στα μεταξένια μου πόδια. Αλλά γιατίμε ανάβεις. 2009 . Αλλά άσε τη γλώσσα μου ελεύθερη για να μπορεί να σου μιλάει για έρωτα. Με ωμή ειλ ικρ ί­ νεια. μη φοβάσαι! Δ εν είναι από ζάχαρη. Α κούμπησε τα χει'λη σου πάνω στα δικά μου. Digitized by 10uk1s. σαν το έλατο. η γυναίκα εξυμνε ί το σώμα της . Το στόμα μου.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 56 Ήμουν όμορφη σαν τριαντάφυλλο. Dec.σαν να θέλει να σοκάρε ι τον άντρα. Σε μεταμορφώνω σε στάχτη Α ν στρέψω και μόνο το βλέμμα μου σε σένα. να λιώσει να χαθεί. τον αισθησιακό έρωτα και τον απαγορευμένο καρπό . να προκαλέσει τον ανδρ ισμό του . δικό σου. στο χαρι'ζ. Μαζί σου κιτρίνισα και στέγνωσα σαν τη φλούδα πορτοκαλισύ.

χαλίκια και κομμάτια λάσπης τρί­ ζουν κάτω από τα πέταλα των αλόγων. Μετά τα είκοσι μέτρα βασιλεύει ο νόμος της φυλής. Αυτά τα μονοπάτια ακολούθη­ σαν οι Ταλιμπάν και οι πολεμι<πές της Αλ Κάιντα όταν διαπί<πω­ σαν ότι η μάχη του Αφγανιστάν είχε χαθεί και κατευθύνθηκαν στις περιοχές που ζούσαν οι φυλές του Πακισtάν. Ο ήλιος δ εν έχει στείλει ακόμη τις πρώτες αχτ ίδ ες του στις απότομες .Επαγγελματικό ταξ ίδι Εξακολουθεί να κάνει κρύ ο. απ' όπου περνάει όλο το παράνομο εμπόριο. Dec. αλλά η ανο­ μία είναι εγγεγραμμένη στην πακιστανική νομοθ εσία. από όπλα και όπιο μέ­ χρι τσιγάρα και κιβώτια με κόκα-κόλα. Το τοπ ίο ε ίναι αχνό καφετί με γκρίζες πινελιές. των μεταναστών και των πολεμιστών που αποσκιρ­ τούν. Τα αγκάθια που φυ­ τρώνουν ανά μεσα στις πέτρες ματώνουν τα πόδια των λαθρε­ μπόρων. Αυτός είναι ο δρόμος μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν. Χ ιλ ιάδ ες μονοπάτια περνάνε το ένα μέσα από το άλλο και εξαφανίζονται πίσω από τα βράχια και τους λόφους. Τα μονοπάτια περπατού­ νται εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Οι πλα­ γιές του βουνού είναι όλο πέτρα. 2009 . Είναι παράλογο. Digitized by 10uk1s. Αυτά τα μονο­ πάτια θα ακολουθήσουν όταν επισtρέψoυν για να νικήσουν τους Αμερικανούς στρατιώτες . Οι φυλές των Πα<πούνων έχουν τον έλεγχο των περιοχών τους σε κάθε πλευρά των συνόρων. Από την πακιστανική πλευρά οι αρχές έχουν το δικαίωμα να δρουν <πους ασφαλτοστρωμένους δρόμους και για είκοσι μέτρα από κάθε πλευρά.τους άπισtoυς που κατέλαβαν το ιερό μουσουλμανικό έδαφος. βραχώδ εις β ουνοκορ­ φές. μεγάλα βράχια που απειλούν να κυλήσουν με ταχύτητα. Τις περιοχές γύρω από τα σύνορα δεν μπορούν να τις ελέγξουν ούτε οι αφγανικές ούτε οι πακισtανικές αρχές.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

58

Αυτ ό τ ο πρω ινό ο βιβλιοπώλης Σουλτάν Χ αν περνάε ι
μπροστά από τους Π ακιστανού ς φρουρού ς των συνόρων . Σε
απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων βρίσκεται η πακιστανική
αστυνομία . Όσο οι άνθρωποι, τα άλογα και τα φορτωμένα
γα'ίδού ρ ια περνούν αρκετά μακριά από τον δ ρόμο, δ εν μπο­
ρούν να τους πε ιράξουν.
Παρόλο που οι αρχές δεν μπορούν να ελέγξουν τα κύ ματα
των ταξιδιωτών, πολλοί από τους ταξιδ ιώτες εμποδίζονται και
«φορολογούντα ι» από ενόπλους που συνήθως είναι χωρικοί.
Ο Σουλτάν έχει πάρει τα μέτρα του . Η Σόνια έχε ι ράψει τα λε­
φτά του στα μανίκ ια του πουκαμίσου του και μεταφέρει τα
υπάρχοντά του σ' ένα βρόμικο σακί από ζάχαρη. Έχει φορέ­
σε ι το παλαιότερο σαλβάρ καμίζ του.
Τα σύνορα προς το Πακιστάν είναι κλε ιστά για τον Σουλ­
τάν, όπως άλλωστ ε και για όλους τους Αφγανού ς . Δ εν παίζε ι
ρόλο ότι έχει την οικογένειά του, το σπίτι του και τις δουλειές
του στη χώρα και το ότ ι η κόρη του πηγαίνε ι εκε ί σχολε ίο δεν είναι ευπρόσδεκτος . Το Πακιστάν έκλεισε τα σύνορά του
μετά από τις πιέσε ις που δέχτηκε από τη δ ιεθνή κοινότητα
για να μην μπορούν οι τρομοκράτες και οι Ταλιμπάν να κρύ ­
βοντα ι στη χώρα. Άδ ικος κόπος έτσι κι αλλιώς οι τρομοκρά­
τες και οι στρατ ιώτες δ εν φτάνουν στα σύνορα με το δ ια βατή ­
ριο στο χέρι. Ακολουθούν τα ίδ ια μονοπάτ ια που παίρνει κι ο
Σουλτάν όταν πηγαίνει σε επαγγελματ ικό ταξίδι. Χιλιάδ ες
άνθρωποι μπαίνουν στο Π ακιστάν καθημερινά με αυτό τον
τρόπο .
Τα άλογα ανεβαίνουν αγκομαχώντας την απότομη πλαγιά .
Ο Σουλτάν, παχουλός όπως είναι, κάθεται στη ρ άχη του ασέ­
λωτου αλόγου. Αν και φοράει τα παλιά του ρούχα, μοιάζε ι κα­
λοντυμένος, το μούσι του είναι, ως συνήθως, περιπο ιημένο, το
μικρό του φέσι κάθετα ι ωραία στο κεφάλι του. Μοιάζει με
αριστοκράτη που κάνει ιππασία στο βουνό για να απολαύσει
τη θέα, ακόμη και όταν τρομαγμένος τραβάε ι τα γκέμια. Αλλά
δεν ν ιώθει σιγουριά. Ένα στραβοπάτημα και θα πέσουν στον
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

59

αβυσσαλέο γκρεμό. Το άλογο όμως βαδίζει ήρεμα και χωρίς
προσπάθεια στα γνωστά του μονοπάτια, χωρ ίς να ενοχλείται
από τον αναβάτη του. Ο Σουλτάν έχει δέσει σφιχτά το πολύτι­
μο σακ ί της ζάχαρης γύ ρω από το χέρι του. Μέσα έχει βάλει
βιβλία που σκέφτεται να τυπώσει παράνομα για το βιβλιοπω­
λείο του και το χειρόγραφο που ελπίζει ότι θα ε ίναι το έργο
της ζωής του.
Γύρω του πεζοπορούν κι άλλοι Αφγανοί που θέλουν να πε­
ράσουν τα κλειστά σύνορα της χώρας . Οι γυναίκες με μπού ρ­
κα ιππεύουν με τα δύο πόδια στο πλάι πηγαίνοντας να επισκε­
φθούν τους συγγενείς τους . Ανάμεσά τους καβάλα στα άλογα
και πολλο ί φοιτητές που επιστρέφουν στο Πανεπιστή μιο της
Π εσάουαρ αφού γιόρτασαν με την οικογένειά τους την ειντ,
μια θρησκευτική γιορτή. Μ αζί τους μπορε ί να συνταξιδ εύ ουν
και λα θρέμποροι ή απλοί έμποροι. Ο Σουλτάν δ εν ρωτάει.
Σκέφτεται το συμβόλαιό του, συγκεντρώνεται στα γκέμια και
καταριέται τις πακιστανικές αρχές. Στην αρχή, μια μέρα από
την Καμπούλ στα σύνορα με αυτοκίνητο, στη συνέχεια διανυ ­
κτέρευση σε έναν απαίσιο συνοριακό στα θ μό και τέλος μια
ολόκληρη μέρα στη ράχη του αλόγου, με τα πόδια και μ' ένα
αγροτικό αυτοκίνητο. Η δ ιαδρομή από τα σύνορα μέχρι την
Π εσάουαρ από τον κεντρικό δ ρόμο δ ιαρκεί μόνο μ ία ώρα. Ο
Σουλτάν το θεωρεί υποτιμητικό να περνάς λαθραία στο Πακι­
στάν, να σου φέρονται σαν να ε ίσαι υποανάπτυκτος. Μετά
από όλα όσα έχουν κάνει οι Π ακιστανο ί για την κυβέρνηση
των Ταλιμπάν, την οικονομική βοήθεια που τους προσέφεραν,
τα όπλα και την πολιτική υποστήριξη, πιστεύ ει ότι είναι κορο·ί­
δία να γίνονται ξαφνικά τσιράκ ια των Αμερικανών και να
κλείνουν τα σύνορα για τους Αφγανού ς .
Το Πακιστάν ήταν η μόνη χώρα, εκτός από τη Σαουδική Αραβία
και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που αναγνώρισε επίσημα
την κυβέρνηση των Ταλιμπάν. Οι αρχές του Πακιστάν ήθ ελαν
να δ ιατηρήσουν οι Παστούνοι τον έλεγχο στο Αφγανιστάν επειDigitized by 10uk1s, Dec. 2009

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

60

δή ζουν και στις δύο πλευρές των συνόρων και ε ίναι στην επιρ­
ροή τους. Σχε δόν όλοι οι Ταλιμπάν ήταν Παστούνοι, που ε ίναι η
μεγαλύτερη φυ λή του Αφγανιστάν και αποτε λε ί το 40% του
πλη θυσμού . Στα βόρεια, η μεγαλύτερη φυλή ε ίναι οι Τατζίκοι.
Περ ίπου το ένα τέταρτο των Αφγανών ε ίναι Τατζίκοι. Η Βόρεια
Συμμαχία, που πολεμούσε σκληρά τους Ταλιμπάν και μετά την
Ι Ι η Σ επτεμβ ρ ίου δέχτηκαν την υποστήριξη των Α μερικανών ,
στην πλειονότητά της αποτελε ίται από Τατζίκους, μια φυλή που
οι Πακιστανο ί αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφύλαξη. Μετά την
πτώση των Ταλιμπάν και την άνοδο στην ε ξουσία των Τατζίκων,
οι Π ακιστανο ί πιστε ύ ουν ότι ε ίναι περικυκλωμ έ νοι από
εχθρούς : τ ην Ινδία στα ανατολικά, το Αφγανιστάν στα δυτικά.
Αλλά γενικά μεταξύ των φυλών του Αφγανιστάν δ εν έχει
δημιουργη θ ε ί ε θνικιστικό μ ίσος. Ο ι δ ιαμάχες οφε ίλονται κυ ­
ρ ίως στον αγ ώνα ε ξ ουσίας μεταξύ των δ ιαφό ρων αρχηγών ,
που αναγκάζουν τη φυ λή τους να πολε μά ε ι άλλες φυ λές . Ο ι
Τατζίκοι φοβούνται ότι αν οι Παστούνοι αποκτήσουν μεγάλη
ε ξουσία, θα τους σφάξουν αν ξαναγ ίνει πόλεμος. Ο ι Παστού ­
νοι για τον ίδιο λόγο φοβούνται τους Τατζίκους. Η κατάσταση
ε ίναι ίδια και μεταξύ Ουζμπέκων και Χαζάρων στη βορειοδυ­
τική πλευρά της χώρας. Συχνά, αρχηγοί της ίδιας φυλής μάχο­
νται μεταξύ τους.
Τον Σ ου λτάν δεν τον ενδ ιαφ έ ρει καθόλου τι α ίμα κυ λάε ι
στις φ λέβ ες του και στις φ λέβ ες των άλλων. Ό πως πο λλο ί
Αφγανο ί, έχει δ ιαφορετικέ ς ρ ίζες : η μητέ ρα του ε ίναι της φυ­
λή ς των Παστούνων και ο πατέρας του ε ίναι Τατζίκος. Η πρώ­
τη του γυναίκα ανήκει στους Παστούνους και η δεύτερη στους
Τατζίκους. Επίσημα ε ίναι Τατζίκος, αφού η ε θνικότητα κληρο­
νομε ίται από τον πατέ ρα . Μ ιλάει τη γλώσσα και των δύο φυ­
λών , παστού και ντάρι - μια περσική διάλεκτο που μιλούν οι
Τατζίκοι. Ο Σουλτάν πιστεύ ει ότι ε ίναι πια καιρός οι Αφγανοί
να ξ εχάσουν τον πόλεμο και να ενωθ ούν για να ξαναχτίσουν
τη χώ ρα. Το όνειρό του ε ίναι μια μέ ρα να π ά ρουν π ίσω ό,τι
έ χασαν από τις γε ιτονικ έ ς χ ώ ρες. Αλλά ε ίναι δύ σκο λο . Ο
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

61

Σ ουλτάν έχει απογοητευτε ί από τους συμπατριώτες του . Ενώ
δουλεύ ει σκληρά και με πε ίσμα για να μεγαλώσει την επιχε ί­
ρησή του, ε ξ οργ ίζεται από αυτού ς που σπαταλούν τα λεφτά
για να ταξ ιδέψουν στη Μέκκα.
Λ ίγο πριν φύγει για το Πακιστάν ε ίχε μια συζήτηση με τον
ξάδ ερφό του, Βαχίντ, που με το ζό ρι τα φ έ ρνει βόλτα μ ' ένα
μαγαζάκι με ανταλλακτικά αυτοκινήτων. Όταν ο Βαχίντ πριν
από μερικές μέρες πήγε στο β ι βλιοπωλε ίο του Σουλτάν, του ε ί­
πε πως ε ίχε επιτέλους μαζέψει αρκετά χρήματα για να πά ει
στη Μέκκα.
« Π ιστεύ εις ότι η προσευχή θα σε βοηθήσει; » τον ρώτησε ο
Σουλτάν κορο·ίδ ευτικά. «Το Κοράνι λέ ει ότι πρέπει να δουλεύ­
ουμε και μόνοι μας να δίνουμε λύση στα προβλή ματά μας, πρέ­
πει να ιδρ ώνουμε και να παλε ύουμε. Αλλά εμε ίς οι Αφγανο ί
ε ί μαστε τεμπ έλη δ ες, ζητά με βοήθ εια από τους άλλους, ε ίτε
από τη Δύση ε ίτε από τον Αλλάχ».
«Το Κοράνι ό μως λέ ει, επ ίσης, ότι πρ έπει να τιμού με τον
Θε ό », του απάντησε ο Βαχίντ.
« ο προφήτης Μ ω ά με θ θα έκλαιγε αν άκουγε όλες αυτέ ς
τις φωνέ ς, τις κραυγ έ ς και τις προσευχέ ς στο όνομά του», συ­
ν έχισε ο Σουλτάν. «Δ εν ωφε λε ί να χτυπάς το κεφάλι σου στο
χώ μα, αν θέλεις αυτή η χώ ρα να ορ θ οπο δή σει. Το μόνο που
κάνουμε ε ίναι να φωνάζουμε, να προσευχό μαστε και να πολε­
μάμε. Ο ι προσευχέ ς ό μως δ εν αξίζουν τίποτα αν οι άν θρωποι
δεν δουλεύουν. Δεν μπορού με να περιμένουμε τη βοήθεια του
Θ εού », φώναζε τώ ρα ο Σουλτάν, ξαναμμένος από τον χε ίμαρ­
ρο των λέξε ών του . «Ψάχνουμε στα τυφλά για έναν άγιο, αλλά
το μόνο που βρ ίσκουμε ε ίναι α έρας κοπανιστός ! »
Ήξερε ότι ε ίχε προκαλέσει τον ξάδερφό του, αλλά για τον
Σουλτάν η δουλειά ήταν το σημαντικότερο στη ζωή . Αυτό προ­
σπαθ ε ί να δ ιδάξ ει και στους γιους του, και να το εφαρμόζει ο
ίδ ιος . Γ ι ' αυτό σταμάτησε τους γιους του από το σχολε ίο και
τους έβαλε στα μαγαζιά , για να τον βοηθήσουν να χτίσει την
αυτοκρατορ ία που ονειρεύ εται.
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

62

« Το να πας στη Μέκκα ε ίναι ό μως μία από τις πέντε στήλες
του Ι σλάμ}} , υποστήριξ ε ο ξάδερφος. «Γ ια να ε ίσαι καλός μου­
σου λμάνος πρ έπει να αναγνωρ ίζεις τη δύναμη του Θ εού , να
προσεύχεσαι, να νηστεύ εις, να δίνεις ε λεημοσύνη και να πη­
γαίνεις στη Μέκκα» .
« Μπορε ί να πάμε όλοι στη Μέκκω} , ε ίπε ο Σ ουλτάν στο τέ­
λος. «Αλλά θα πρέπει να το αξίζουμε . Θα πάμε για να ευχαρι­
στήσουμε τον Θε ό , όχι για να προσευχη θού με }}.
Τώρα ο Βαχίντ θα ε ίναι καθ ' οδόν για τη Μέκκα, φορώντας τα
άσπρα φαρδ ιά ρούχα του προσκυνητή, σκ έφτεται ο Σουλτάν .
Ξ ε φυσά ε ι και σκουπ ίζ ε ι τον ι δρ ώτα από το μ έτωπ ό του . Ο
ήλιος β ρ ίσκεται στο ψηλότερο σημε ίο . Επιτέλους, το μονοπάτι
ά ρχισε να γ ίνεται πάλι κατηφορικ ό . Σ ' έναν καρόδρομο, σε
μια μικρή πε δ ιάδα περιμένουν μερικά αγροτικά αυτοκ ίνητα.
Αυτά ε ίναι τα ταξί για το π έ ρασμα του Κιμπέ ρ και οι ιδιοκτή­
τες ζητάνε πολλά λεφτά για να μεταφ έ ρουν τους ανεπιθύ μη­
τους στη χώρα.
Από ε δώ περνούσε κάποτε ο δρό μος του μεταξ ιού , ο εμπο­
ρικός δρό μος μεταξύ των δύο μεγάλων πολιτισμών εκε ίνης της
εποχής, της Κίνας και της Ρώμης. Το μετάξ ι μεταφερόταν προς
τη Δύ ση, ενώ ο χρυσό ς, το ασή μι και το μαλλί έ παιρναν τον
δρό μο της Ανατολή ς .
Πάνω από δύ ο χιλιετ ίες πολλο ί ανεπιθύ μητοι κατάφεραν
να δ ιασχ ίσουν το δύ σκο λο π έ ρασμα του Κ ιμπ έ ρ . Π έ ρσες,
Έλληνες, Μογγόλοι, Αφγανο ί και Βρετανοί προσπάθησαν να
κατακτήσουν την Ιν δία, ο δηγώντας τα στρατεύ ματά τους απ '
αυτό το π έρασμα. Τον 60 π. χ. αιώνα ο Πέρσης βασιλιάς Δα­
ρε ίος κατέ κτησε μεγάλο τμή μα του Αφγανιστάν και περνώ ­
ντας από το Κιμπ έρ εκστράτευσε κατά της Ιν δίας . Μ ετά από
δύ ο αιώνες, σειρ ά ε ίχαν οι στρατηγο ί του Αλέξανδρου που
ο δήγησαν τον στρατό τους από το πέ ρασμα. Στο πιο δύσκολο
σημε ίο του δ εν χωράει να περάσει παρά μια φορτωμένη καμή­
λα ή δύο άλογα, το ένα δίπλα στο άλλο. Ο τζένγκις Χαν κατέ Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ούτε στον κεντρικό δρόDigitized by 10uk1s. Ο ι ομάδ ες αυτές έχουν αναλάβει την προστασία μεγ άλης περιουσίας . οι κατακτητές συ­ ναντούσαν μεγ άλη αντ ίσταση από τις φυλέ ς των Π αστούνων από τις γύρω ορειν έ ς περιοχέ ς. Dec. Τα ό π λα ε ξ ακο λου θ ού ν να ε ίναι το πρώτο πρ άγμα που συναντάε ι κανε ίς μόλις περάσει τα σύνορα. το 1 947. Khyber Rifles ε ίναι τ ο όνομα μιας εταιρ ί ας κατασκευής ό πλων. Μ ετά την εποχή του Δαρε ίου και μέχρι την εποχή που οι Βρετανοί κατέκτησαν το πέρασμα. Κατά μήκος του δ ρ ό μου στην πακιστανική π λ ευρ ά βλέ πουμε συν έ χεια την επιγραφή Κhyber Rifles. τον έλεγχο του περάσματος και της περιοχής μέχρι την Π εσάουαρ τον έχουν πάλι οι φυλές των Παστούνων. αλλά αν έχεις όπλο μαζί σου στο πακιστανι­ κό έδαφος ρισκάρεις πολλά χρόνια φυλάκιση. Ο ι μικρο ί πέτρινοι πύργοι και τα παραδοσια­ κά σπ ίτια των Π αστούνων με τους ψη λού ς το ίχους ε ίναι δ ι ά­ σπαρτα κατά μήκος της πλαγιά ς. χτισμ ένα με παράνομο χρήμα. όπου αγοράζεις φτηνά χασίσι και όπλα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 63 στρεψε κομμάτι από τον δρό μο του μεταξιού. τα λ εγ ό μενα δόντια του δράκου. που ε ίναι ξακουστο ί για τους φοβερού ς πολε μιστές της. Το χωριό πά­ νω από τα σύ νορα ε ίναι γνωστό για την αγορ ά λα θ ρα ίων. Ανά μεσα στα χωμάτινα σπ ίτια ορ θώνονται λαμπερ ά παλάτια. σκαλ ισμένη στο βουνό ή γραμμένη με μπογι ά π άνω σε β ρ ό μικες πινακ ίδ ες στο έ ρη μο τοπ ίο . Αφότου υποχώρησαν οι Β ρε­ τανο ί. Εδώ κανε ίς δεν ζητάει άδεια οπλοφορ ίας. απλώς ακολούθησαν τα ίχνη των καραβανιών προς την Ανατολή . Η πιο ισχυρή από αυτές ε ίναι η φυλή των Αφρ ίδ ων. αλλά και τοπικών οπλ ισμ ένων ομάδ ων που φροντ ί­ ζουν για την ασφάλεια στην περιοχή. Συχνά οι ξένοι επισκέπτες π έφτουν θύ ματα απαγωγής σ' αυτές τις απομακρυσμένες περιοχές. όπως ο Μάρκο Πόλο. 2009 . ενώ πιο ειρηνι­ κο ί ταξιδ ιώτες. στα 1800. Γ ι' αυτό και οι αρχές έχουν λάβει αυστηρά μέτρα. Εδώ κι εκε ί μέ σα στο τοπίο δ ιακρ ίνονται οι το ίχοι από μπετό ν. που οι Βρετανοί έχτισαν από φόβο μην εισβάλλουν οι Γ ερμανοί με τα τανκς τους κατά τη δ ιάρκεια του Δ εύτερου Πα­ γκοσμίου πολέ μου.

κουρασμέ­ νος και βρό μικος. Μ ετά από δύο ώρες δρό μο με τ' άλογο στα στενά μονοπάτια. Η Σ αρ ίφα τα πα ίρνει και φέρνει την πορσε λάνη.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 64 μο για την Π εσάουαρ.» «Ό μορφη φύση ». λέ ει. έχουν απομε ίνει στον Σουλτάν ακό μη μερικές ώρες στη ράχη του αλόγου πριν φτάσει επιτέλους στον κά μπο και αγναντέψ ει την Π εσάουαρ. Μ ιλάνε για τα παιδ ιά και τους συγγενε ίς και κανον ίζουν το πρόγραμμα των Digitized by 10uk1s. Είναι εκε ί μπροστά της. Π εριεργάζεται απαξιωτικά τα γυάλινα πιάτα που διάλεξε η Σαρίφα. που φρουρε ίται από πακιστανικέ ς δυνά­ μεις. «Αυτά ε ίναι καλύτερα. Εν ώ εκε ίνος π λένετ αι. Πα ίρνει ταξί για την πόλη. Κι εκε ίνη από την Χαγιαταμπάντ. Ο Σ ουλτάν βγα ίνει από το μπάνιο φορώντας κα θαρ ά και φρεσκοσιδ ερωμένα ρούχα. πηγαίνει στην ο δό 103 στη συνοικία που λέγεται Χαγιαταμπάντ. Dec. της απαντάει ο Σουλτάν. της λέ ει. με το βουνό από τη μια πλ ευρά και τον γκρεμό από την άλλη. Έχουν περάσει μήνες πολ­ λο ί από την τε λευτα ία φορά που συναντήθηκαν. Στρώνει το τραπεζομάντιλο στο πάτωμα με τις μαξιλάρες γύ ρω γύ ρω. Ο Σ ουλτάν δ ιηγε ίται τα τ ε λευτα ία ν έ α από την Καμπούλ. μοιάζουν φτηνά». «Δ εν μου αρέσουν τα γυάλινα πιάτα. Έχει αρχ ίσει να σκοτ ε ινιάζει όταν η Σ αρ ίφα ακού ε ι το χτύπημα στην πό ρτα. τώρα το φαγητό ε ίναι πιο νόστιμο». «Υπέροχο ηλιο­ βασίλε μα». Χωρ ίς τα απαιτούμενα έγγραφα και χωρ ίς τη συνοδ ε ία ένοπλου φρουρού δεν επιτρέπεται οι ξένοι να φύγουν από την Πεσάουαρ προς τα αφγανικά σύνορα. Ήρθ ε επιτέλους. Κατε βα ίνει τρ έχοντας τη σκάλα και του ανο ίγει. η Σ αρ ίφα ε τοιμ άζ ε ι το δ ε ίπνο. 2009 . δ εν επιτρέπεται στους ξένους να ταξιδεύουν χωρίς φρου­ ρού ς. Της δίνει το σακ ί της ζάχαρης κι αυτή το παίρνει και ανεβαίνει μπροστά απ' αυτόν τη σκάλα. «Πήγε καλά το ταξίδι. «Σαν να τ' αγόρασες από το παζάρι».

Dec. Ο πατέρας λε ίπει. «Η νοοτροπ ία τη ς. Η Σαρ ίφα δ ιαμαρτύ ρεται. τσούλα » . «Παρόλο που δ εν ε ίναι τώρα πουτάνα. ξ εραμ ένα φύλλα » . βρομιές. ξαπλωμένος σαν Ρωμαίο ς αυ­ τοκράτορας πάνω στις μαξιλάρε ς. Κάθε φορά που ο Σουλτάν έρχεται στο Πα­ κιστάν. τα πε θ ερικά των αδερφών και τα ξαδέρφια της Σ αρ ίφα. Πρώτα πρ έπει να επισκεφτε ί ό σου ς ε ίχαν πρό σφατο π έν θος. απαντάει ο Σουλ­ τάν. «Αυτό ε ίναι. Όταν το πρόγραμμα των επισκέψεων έχει συμφωνη θ ε ί. έντομα. Η Σ αλίκα δ εν έ μεινε καν μόνη ς τη μ' εκε ίνο το αγό ρι. χώ ­ μα. τα πάντα μπορε ί να πέ σουν μέ σα. Δεν μπο­ ρε ί να κρατήσει μυστική την άφιξή του. Τώρα που διάλεξε αυτό το άχρηστο αγόρι. Ύστερα πρ έπει να πάει στους πιο κοντινούς συγγενε ίς του και στη συνέχεια να δει όσους προλάβει στις μέρε ς που του απομένουν στην πόλη. Όλα τα σκα­ τά έχουν π έσει πάνω τους. Εξάλλου αυτές οι επισκέψεις ε ίναι το μόνο που έχει απομε ίνει στη Σ αρ ίφα από την έγγαμη ζωή του ς . όλοι τα μαθα ίνουν όλα σ' αυτή την πόλη.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 65 επό μενων ημερών. Η μόνη απαίτηση που μπορε ί να έχει από εκε ίνον τώρα ε ίναι να ε ίναι φιλικός με τους συγγενε ίς τη ς και να της συμπεριφέ ρεται σαν σύζυγο όταν πηγαίνουν στα σπίτια. πρ έπει από ευγ ένεια να επισκεφτε ί ό σου ς συγγενε ίς δ εν έχουν επιστρ έψει ακό μη στο Αφγανιστάν. τους α δ ερφούς. κι ακό μη δεν έχει καταφέ­ ρει να τακτοποιήσει τα χαρτ ιά για να μπορ έσει να τον ακολουDigitized by 10uk1s. σκόνη. που δεν πρό­ κειται ποτέ να βρει δουλ ειά . κοσμήματα κι ωραία ρούχα. Όταν μια χύτρα βράζει χωρ ίς καπάκι. 2009 . «Τι τσούλα ! » λέ ει ο Σουλτάν. τ ις κουνιάδ ε ς . χωρ ίς καπάκι. πού θ α βρει λεφτά γι ' αυτά που επιθυμε ί. περ ί αυτού πρόκειται» . Ο Σ ουλτάν αναστενάζει γιατί ε ίναι υποχρεωμένος να επι­ σκεφτε ί όλε ς τ ις αδ ερφ ές . συνεχ ίζ ει ο Σ ου λτάν. αλλά κι όταν ζού­ σε με την οικογ ένειά του ποτ έ δ εν ήταν σπ ίτ ι. Εδώ και τρ ία χρόνια ε ίναι πρόσφυγας στο Βέλγιο. «Έτσι ζει η οικογένεια τη ς Σαλίκα. η Σαρ ίφα του δ ιηγε ίται τα τε λευτα ία ν έ α από τον κάτω ό ροφο: τ ις ερωτοδουλειές της Σαλίκα . μπορε ί εύκολα να γ ίνει.

«Τ ι κάνει η ξαδέρφη σου. Όταν π έθαναν ήταν 45 χρονών κι οι αδερ­ φο ί της την πάντρ εψαν μ' έναν χήρο που χρειαζόταν μάνα για τα παιδ ιά του. ούτε ηρε μία. έχε ι συνε χώς ορέξε ις». Επιτέλους έγιν ε γυναί­ κα». « Θυμάσαι πόσο κοκαλ ιά­ ρα και στεγνή ήταν πριν από τον γάμο. το παιδί έ πρεπε να σπου δάσε ι . « Αλλά δ εν έκαν ε παιδ ιά.» Ο βιβλιοπώλης είχε π έσε ι κι αυτός στην παγ ίδα του κουτσομπολιού. Μια ξαδέρφη της Σαρίφα αφιέρωσε τη ζωή της στη φροντί­ δα των γονιών της. Dec. ήρθ ε στην Π ε σάουαρ.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 66 θήσει κι η οικογ ένειά του». Όταν ο αδ ε ρφό ς σου. ήταν μια φαντασμένη κι αν ίκανη γυνα ίκα. « Και η μάνα της ήταν στο κόλπο». Από τότε που η Σαλίκα έ μαθ ε να π ε ρπατάει άρχι­ σε να ψάχνει κι άντρα για να παντρευτε ί. Τώρα έχει αλλάξε ι τε ­ λε ίως. Το ζευγάρι έχει αρκ ε­ τούς συγγ ενε ίς να κουτσο μπολέψει. και της έτυχε ο φτω­ χός και αν ίκανος Ναντίμ. το θυμάσαι. « Μ ε ρωτού σ ε συνεχώ ς αν ε ίχ ε έ ρ θ ε ι η ώρα να βρού με γυνα ίκα στον Μ ανσούρ. Εγώ πάντα της έδ ινα την ίδ ια απάντηση. ψιθυρίζει η Σ αρ ίφα. Ο Σουλτάν ξε φυσά ε ι. λέε ι γελώντας. του έκανε τις ίδιες ερωτήσεις αλλά ούτε κι ε κείνος δ εν θα έπαιρν ε ποτέ μια τό σο φτηνή κο­ πέλα σαν τη Σαλίκα». » της λέε ι ο Σουλτάν γε λώντας. ο Γιουνού ς. 2009 . Στην αρχή προσπάθησε με τον δ ικό μας τον Μανσού ρ. θυμάται η Σαρ ίφα. Βάζε ι το χέρι της μπρο στά από το στόμα της και ξ ε καρδ ίζ ε ται στα γ έλια π ου Digitized by 10uk1s. «Είναι χαμέ­ νος κι αυτός. που σημα ίνει ότι η περ ίοδός της ε ίχε σταματή­ σει πριν από τον γά μο . Ο Σου λτάν δ εν κουρ άζεται ποτέ να λέ ε ι αυτή την ιστορ ία. ξαναγ έλασ ε μ ε την ιστο ρ ία της ξα δέ ρφης. «Άλλαξ ε εντε λώς μ ε τά τον γά μο . Το έγκλημα της Σ αλίκα συζητιέται ε ξαντλητικά μέχρι που δ εν μένει τίποτα πια να προσθέσουν. « Μπορε ί». Η μόνη π ου δ εν επιθυμού σα για γυναίκα του Μανσού ρ. σαν τη Σ αλίκα. Μ ε άλλα λόγια ούτε δ ιάλε ιμμα. ο φουκαράς θ α το κάν ε ι κάθ ε βράδυ !» σκά ε ι στα γ έ­ λια ο Σουλτάν. ότι ήταν νωρίς.

Ο Β/ΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 67 τόλμησε να ξεστομίσει τέτοια πράγματα. Αλλά κάτω από την επιφάνεια ο έρωτας βράζει. άντρες και γυνα ίκες χορεύουν και γιορτάζουν χωριστά . οι άνθ ρωποι στο Αφγανιστάν έχουν εραστές κι ερωμένες. « Μ ια χήρα ε ίχε ένα γά ιδαρο που τον αγαπούσε πολύ . Στις πόλεις υπάρχουν πόρνες που νεαρά αγόρια και άντρες επισκέπτονται μέχρι να βρουν νύ φη. Ο ι γυνα ίκες κρύβ ονται π ίσω από την μπούρκα κι από κάτω τα ρούχα τους ε ίναι φαρδιά και άνετα. Φα ίνεται πως η οι­ κειότητα ε ίχε αποκατασταθ ε ί ξαφνικά ανά μεσα στο ζευγάρι όπως ήταν ξαπλωμένοι. Φαινομενικά δεν υπάρχει ερωτική ζωή στο Αφγανιστάν. Ο ι άντρες και οι γυνα ίκες που δ εν ανή­ κουν στην ίδ ια οικογ ένεια δ εν επιτρ έπεται να κάθ ονται στο ίδ ιο δωμάτιο. 2009 . ούτε να μιλάνε ή να τρώνε μαζί. χωμένοι στα μαξιλάρια δίπλα από τα αποφάγια. ακό μη και στους γά μους. Ο Σουλτάν λατρεύ ει τις ιστορ ίες που ο ποιητής Ρουμί έγραψε πριν από οκτακό σια χρόνια στο έ ργο του Mαnsαvi. Φοράνε μακριά παντελό­ νια κάτω από τις φούστες και ακό μη και μέσα στο σπίτι το ντε­ κολτέ ε ίναι σπάνιο. Ο γάι­ δαρος την πήγαινε πάντα εκε ί που ήθε λε και δεχόταν τις προ­ σταγ έ ς της. Digitized by 10uk1s. «Θυμάσαι τη θ ε ία σου που την κρυφοκο ίταζες μ έ σα από την κλειδαρότρυπα. Η σεξουαλ ικότητα έχει τη θέση της στους αφγανικούς μύ ­ θους και στις ιστορ ίες. Εκε ίνη τον έτρεφε καλά και τον περιποι όταν . Η μια ιστορ ία φ έ ρνει την άλλη. Στην επαρχία. Παρόλο που δ ιακινδυνεύουν να τιμωρη θ ούν με την ποινή του θ ανάτου. Χρησιμοπο ίησε τη σεξουαλικότητα ως προειδο­ πο ίηση για να μην αντιγράφει κανε ίς στα τυφλά αυτό που κά­ νουν οι άλλοι. Ο Σ ουλτάν γ έλασε. Dec. Ξαπλωμένοι σαν μι­ κρά παιδ ιά στο πάτωμα ο Σουλτάν και η Σ αρ ίφα ξ εκαρδίζο­ νται στα γ έλια με τη σεξουαλική ζωή των συγγενών τους. Μ ε τον καιρό καμπού ριασε εντελώς για­ τί ο άντρας της ήθ ε λε να την πα ίρνει από π ίσω».

Τώρα που δ εν έχει πια τους Ταλιμπάν μέσ' στα πόδ ια του μπο­ ρε ί να πουλάει ό .τι θέλει· όλα του πάνε καλά. δ ιορθώνει την πουκαμ ίσα του και πηγαίνει να διαβάσει τα e-mail του. ερευνητές ζητούν παλ ιά χειρόγραφα και το τυπογραφε ίο στη Λαχώρη του στέλνει έναν προϋπολογισμό για τις καρτ-ποστάλ που προτ ίθ εται να τυπώ­ σει με τις ν έ ες τιμές χαρτιού . ήταν κάποτε μηχανικός αεροσκαφών της Ariana Air. ο Σα'ίντ. Στον στάβλο βρήκε την υπηρέτρια ξαπλωμ ένη στον σωρό με τ' άχυρα και τον γά ιδαρο από πάνω της. Η χήρα αναρω­ τιόταν τι του έλειπε κι ένα β ράδυ πήγε στον γά ιδαρο για να δει αν κοιμάται. Μ ετά την κουβεντούλα και τα γέλια ο Σουλτάν σηκώνεται από τις μαξιλάρες. Απ ό περιέργεια η χήρα αποφάσισε να δοκιμά σει κι αυτή. Dec. Ο Σα'ίντ σκέφτε Digitized by 10uk1s. 2009 .να περάσει μια κολοκύθα στο όργανο του γάιδαρου πριν να αφε θ ε ί στην απόλαυση. Η άκρη του για κε ίνη ήταν υπεραρκετή».ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 68 Αλλά το ζώο άρχισε να χάνει τις δυνά μεις του και κουραζό ­ ταν πιο εύ κολα. Του στοιχίζει ένα δολάριο να τυπώσει εξήντα κάρτες και πουλάει τρεις για ένα δολάριο. Έδ ιωξε λο ιπ όν την υπηρέτρια για μερικές μέρες και ξά­ πλωσε στο άχυρο με τον γάιδαρο πάνω της. Την επό μενη μέρα την αφιερώνει στο διάβασμα επιστολών . Όταν η υπηρέτρια επ έ στρεψε βρήκε τη χήρα νεκρή. Πρώτα μια συλλυπητήρια επίσκεψη σε μια ξαδέρφη που έχασε τον άντρα της από καρκίνο. Αμερικανικά πανεπιστήμια του ζητάνε περιοδ ικά από τη δ εκαετ ία του '70. Ύστερα μια ευχάριστη επ ίσκεψη σ' έναν ξάδ ερφο που γύρισε από τη Γερμαν ία όπου δούλεψε πιτσαδόρος. Έντρομη ανακάλυψε πως η χήρα δ εν το ε ίχε κάνει σωστά . στέλνει και παρα­ λαμβάνει πακέτα και αρχίζει τις καθ ιερωμένες κοινωνικές του επισκέψεις. Ο ξάδ ερφος του Σουλτάν. ά π ει στα βιβλιοπωλεία και στο ταχυδρομε ίο . Αυτό γινόταν κάθε βράδυ . την άλλοτε ευυ­ πόληπτη αεροπορική εταιρ ία του Αφγανιστάν. Ο ι καρτ-ποστάλ ε ίναι η μεγαλύ­ τερη πηγή εσόδων για τον Σ ουλτάν. Είχε χάσει και την όρεξή του.

2009 . Στην Π εσάουαρ τον περ ιμένουν η γυναίκα και τα παιδιά του . Σ' έναν συγγενή έκαναν έξωση. Κανονικά αυτο ί δεν ήταν στη λί­ στα των κο ινων ικ ών του ς υ ποχρε ώσεων. Η πρώτη του γυναίκα δεν θέλε ι να ξέρε ι για τη δεύτερη σύζυγο. Η δ ι ανομή π ίτσας στη Γ ερμαν ία άφηνε πολύ περ ισσότερα χρήματα απ' ό. Ένα απόγευ μα η Σαρίφα στολίζεται για να επισκεφτε ί κάπο ι­ ους μακρ ινούς συγγενε ίς της. Dec. κι ένας τρ ίτος ζητά ε ι δανε ικά. Αλλά πρώτα πρ έπε ι να απο­ ταμ ι εύ σε ι κ ι άλλα χρήματα. Ο Σουλτάν σπάνια δανε ίζε ι χρή­ ματα σε συγγενε ίς. Όταν ό μως ο Σουλτάν λέ ε ι κοφτά ότι ήρθε η ώρα να φύγουν. Πού και πού λέ ε ι κά­ τ ι γ ια τι ς δο υ λ ε ι έ ς του κα ι γ ι α την εργασ ι ακή η θ ι κή . Επε ιδή ο Σουλτάν τα έχε ι καταφέρε ι τόσο κα­ λά. το ζευ ­ γάρ ι πηγαίνε ι σπίτι με την Σαμπνά μ να του ς ακολου θ ε ί. Μ ε ζωντάν ια αφηγε ίται ιστορ ίες σκορπ ίζοντας χα­ μόγελα. Ο Σουλτάν περ ισσότερο ακού ε ι . ένας άλλος θέλε ι βοήθε ια για ν' ανο ίξε ι μαγαζί.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 69 τα ι να επιστρέψε ι με την ο ικογ ένε ιά του στην Καμπούλ κα ι να ξανακάνε ι την παλιά του δουλε ιά . θ α πρ έ πε ι να ζή ­ σουν όλο ι μαζί. Αν ό μως με ίνουν όλο ι μαζί. η Σαρ ίφα κρατάε ι τη συζήτηση. Δεν τη συναντάε ι ποτέ. Αν επ ιστρέψε ι στην Καμπού λ. κι αυτός στέλνε ι τα χρήματα που πρ έπε ι σαν καλό ς σύζυγος. Οι μέρες στην Πεσάουαρ ε ίναι κουραστικές. Πιστεύε ι ότι οι περ ισσότεροι ε ίναι τεμπέ­ ληδες και θα 'πρεπε να τα βγάζουν πέρα μόνο ι τους. σκοντάφτοντας πάνω σε σκουπ ίδια καθώς τα πλ εμόν ια τους γεμίζουν με τ ις έντονες μυ ρωδ ιές των σοκακιών. Π ερ­ πατούν σιωπη λο ί στου ς σκον ισμέ νου ς δρό μου ς της Χαγ ιατα­ μπάντ. αλλά λέε ι σχεδόν πάντα όχι. Θα πρέπε ι να του αποδε ίξουν πως κάτι αξίζουν πρ ιν τους δώσε ι τα λεφτά. Δεν αντέχε ι ούτε να το σκεφτε ί. Όταν το ζευγάρι πηγαίνε ι επίσκεψη.τι η επισκευή αεροσκα­ φών. παρόλο που μένουν Digitized by 10uk1s. πάντα στις επισκέψε ις τού ζητάνε ο ικονομική βοήθε ια. κα ι στα μάτ ι α του Σ ουλτάν λίγο ι πληρούν τ ις προϋ πο θέ σε ις. Στη Γερμανία ζούσε με τη δεύτερη γυνα ίκα του . δεν έχε ι βρε ι ακό μη λύση στο πρόβλημα που θα αντι μετωπ ίσε ι επιστρέφοντας. Εξάλλου . Αυτό το τρέ με ι .

Ανταλλάσσουν ευγένειες και λένε τα τε λευταία ν έα τους. από τότε που ζούσε πρόσφυγας στο Πα­ κιστάν πριν από μερικά χρόνια. 2009 . φιστίκια. για να δώσει κύρος στην πε­ ρίσταση. πράγμα που για τον Γιουνούς σήμαινε πως δεν ήταν καλό κορ ίτσι. Το ένα παιδί λε ίπει. Ερωτεύτηκε την Μπελκ ίσα. Ο ι γονε ίς ό μως έ σπρωχναν τη μεγάλη κό ρη. ότι ε ίναι πο­ λύ μικρή. Αλλά ο Γ ιουνούς δεν τη θέλει. Η Σ αρ ίφα λ ικν ίζεται πάνω στα ψηλοτάκουνά της. αυτό το συζητού σαν. Αυτήν τη φορά ο Σουλτάν την ακολουθ ε ί με το ζόρι. Τα μάτια του ε ίχαν με ίνει στην Μπε λκ ίσα και δεν άλλαζε γνώ μη. οι γονε ίς της πήγαν στον Σουλτάν και του πρότειναν για τε λ ευτα ία φορά να την π ά ρει ο Γ ιουνούς. Η απάντηση που πα ίρνουν ε ίναι πάντα η ίδ ια. που ε ίναι ε ίκοσι χρονών. Αποφεύγει να εμφανιστε ί γιατί γνωρίζει τον λόγο της επίσκεψης. τον ε ίχε αφήσει να της κρατήσει το χέρι για αρκετή ώρα. τη Σ ιρ ίν. ίσα ίσα που έδειχνε τη σοβαρότητα της πρότασης. Αν ήθ ε λαν τη μεγαλύτερη κό ρη. Αυτό δεν φαινόταν αγένεια.του μικρότερου αδερφού του Σουλτάν. δεν ε ίναι τόσο ό μορφη όσο η Μπελκίσα η οπο ία έδειχνε μεγάλο ενδ ιαφ έ ρον γι ' αυτόν. Τα παιδ ιά ακούνε τις συζητή­ σεις των γονιών τους. Τους υποδέχονται θ ερμά. ενώ ο Σουλτάν και η Σαμπνά μ την ακο­ λουθούν πιασμένοι χέρι χέρι. Αυτός δεν της έχει μιλήσει ποτέ. Έχουν πάει εκε ί για λογαριασμό του Γιουνούς . γλυκά και τσά ι. δ εν τό ' βαζε κάτω και εξακολου θ ού σε να ζητά ει την Μπελκίσα. Εκε ίνος ό μως δεν ήθ ε λ ε τη Σ ιρ ίν. Σ ε μ ία από τις επισκέψεις του τον περιτριγύριζε συνεχώ ς. γιατί ο Γ ιου­ ύ νο ς ήταν καλή περ ίπτωση. όταν ήταν παιδί ακό μη. Όταν έγιναν κι άλλες προτάσεις στη Σ ιρίν. Μ ια άλλη φορά . Μ ια παλ ιά παροιμία λέ ει ότι η μητέDigitized by 10uk1s. Dec. Ο ι οικοδεσπότες προσφέρουν ξε­ ά ρ φρούτα. Παρακάλεσε τη Σαρ ίφα να τη ζητήσει εκ μέρους του. η δ εκατριάχρονη Μ πε λκ ίσα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 70 μόνο δύ ο τετρ άγωνα παρακάτω. Η Σαμπνά μ σπάει φιστίκια και βαριέται. Παρόλο που οι απαντήσεις που έπαιρνε η Σ αρ ίφα ήταν αρ­ νητικές. Η Σ αρ ίφα έχει ξαναπάει για τον ίδ ιο λόγο.

Η μάνα της Μπελκίσα ενδ ιαφερόταν για κάποιο άλλο αγό­ ρι της οικογ ένειας Χαν. Τους μίλησε για όλες τις αρετές του Γ ιουνούς. ήταν στην Καμπούλ έπρεπε η κουνιάδα του. δ εχό μαστε αμέ ­ σως». Μ ετά από μερικά λεπτά η Μπελκίσα σηκώνεται και φεύγει από το δωμάτιο. Η Μπελκ ίσα κάθ εται εκε ί ανά­ μεσά τους και κοιτάζει το πάτωμα. 2009 . σε λίγο καιρό ο Γιουνούς θα έκλεινε τα τριάντα. «Είμαι σίγουρη πως ε ίναι το λιγότερο δεκαπέντε». της ε ίπε. Αλλά τώρα ε ίναι η σειρά του Σ ουλτάν. Ό μως. « Αν μας δίνεις τον Μ ανσού ρ. Αλλά η μέλλουDigitized by 10uk1s. τον Μ ανσούρ. Πολύ μεγάλος για την Μπελκ ίσα. Η Μπε λκ ίσα μπα ίνει για λίγο στο δωμάτιο για να τη δ ει ο Σ ου λτάν. τον δ εκαεξάχρονο γιο του Σ ουλτάν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 71 ρα του γαμπρού πρ έ πει να πηγα ίνει στο σπ ίτι της μέλλουσας νύφης μέχρι οι σόλες των παπουτσιών της να γίνουν λεπτές σαν τη φλούδα του σκόρδου. Είναι καλό σημάδι το ότι η νύφη δ εν θέ­ λει. Πρώτα πρ έ­ πει να σπουδάσει. η Μπί­ μπι Γκουλ. λένε οι δύο μεγαλύτερες αδερφ ές της στον Σουλτάν και στη Σαρ ίφα. ότι δούλευε μαζί με τον Σ ουλτάν στο βιβλιοπωλείο και ότι στην κόρη τους δεν θα έλει­ πε ποτέ τίποτα. δεν θέλει». γιατί την επομέ­ νη η κόρη της έχει διαγώνισμα στα μαθηματικά. δε ίχνει αγνή καρδιά . Dec. ε ίπε μετά η Σ αρ ίφα στις φ ίλες της. « Εξάλλου η Μπε λκίσα δ εν ε ίναι δ εκατριών». να παίξει τον ρόλο της. Ο Μανσού ρ ε ίναι μόνο μερικά χρόνια μεγαλύτερος από την Μπε λκ ίσα και δ εν έχει συναντήσει κοπέλα ποτέ στη ζωή του. Επειδή η μητέρα του Γ ιουνούς. « Κλα ίει. Ξέρει πολύ καλά τι ε ίναι όλα αυτά και αισθάνεται άβολα. Είναι ψη λή και λ επτή και δ ε ίχνε ι μεγαλύτερη από δ εκατρ ία. Η Σαρ ίφα πιστεύ ει πως ε ίναι πολύ νωρ ίς ακό μη να σκεφτε ί για γάμο. Φορά ε ι μια σκού ρα μπλε βε λούδ ινη φορεσιά και κάθ εται αδέξια και ντροπαλά δίπλα στη μάνα της. ότι μιλούσε τέλεια αγγλ ικά. Η Σαρ ίφα γελάει. να γνωρ ίσει τον κό σμο. Η μητέρα της ζητάει συγνώμη. πίστευαν οι γονε ίς. η Σαρί­ φα.

Αυτή που αντιπαθ ε ί περισσότερο ε ίναι η μητέ ρα της Μπελ­ κίσα. Όταν αυτός ε ίδ ε ότι η πρώτη του γυνα ίκα δ εν μπορούσε να κάνει παιδ ιά. Ο ι δρό μοι ε ίναι ήσυχοι. συνεχώ ς γκρ ίνιαζε ότι το φαγητό δ εν ήταν αρκετό και τα στολίδια πολύ φτωχά . «Το μήλο κάτω απ' τη μηλιά θα πέσει. ο Σουλτάν μπορε ί επιτέλους να ασχοληθ ε ί με τη δουλειά που έχει στο Πακιστάν: να τυπώσει βιβλία. τη Λαχώρη. Πρώτα κουβεντιάζουν γενικά και μετά αρχίζει η συζήτηση για τα οικονομικά. Πόσο θα κο­ στίσει η τε λετή. ζηλιάρα και φιλοχρήματη. Λέγονται ά σχημα πρ άγματα για τη μητ έ ρα της Μπε λκ ίσα. Η μικρή βαδίζει στα χνάρια της μάνας της». θα κάνει ό . Η οι­ κογένειά μας παραε ίναι καλή για να την απορρ ίψουν». Η παρουσία του Σουλτάν προσδίδει κύρος στη συζήτηση. λέει ο Σουλτάν.τι περνά ει από το χέρι του. Η με­ γαλύτερη κό ρη της έχει παντρευτε ί έναν συγγενή του Σουλτάν που τους ε ίπε ότι η μάνα ήταν σκέτος εφιάλτης την ημέρα του γά μου. Όλα τα έξοδα τα καλύπτει η οικογ ένεια του γαμπρού. 2009 . Digitized by 10uk1s. Είναι εγω ίστρια. «Δυστυχώς. ε ίμαι σίγουρος ότι στο τέλος θ α δεχτούν. Η επ ίσκεψη έχει πια τε λειώσει και τίποτα δ εν έχει κανονι­ στε ί. «Δεν μ' αρ έσει αυτή η οικογ ένεια » .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 72 σα νύφη δ εν πρέπει να ε ίναι παρούσα στις δ ιαπραγματεύσεις. Νωρ ίς ένα πρωινό ετοιμάζε­ ται για τον επό μενο σταθ μό του ταξιδ ιού του. το φόρεμα και τα λουλούδια. Βγαίνουν έξω στο δροσερό μαρτιάτικο βράδυ. Και δυσανασχετώντας προσθέτει ότι αν αυτή θέλει ο Γιου­ νούς. «ε ίναι άπληστοι». λέ ει ο Σουλτάν. των βιβλιοδετών και των εκδοτών. Πόσα λεφτά θα πάρουν οι γονε ίς. Είναι η δεύτερη γυναίκα του άντρα. αυτός έχει τα χρήματα. Dec. που την ανάγκασε να μετακομίσε ι στον α δ ερφό της. Όταν οι οικογενε ιακές υποχρε ώ σεις έ χουν εκπληρω θ ε ί . ξαναπα­ ντρεύτηκε και η καινού ργια νύφη βασάνιζε τόσο σκληρά την πρώτη του γυνα ίκα. την πόλη των τυπογράφων.

Κάθ εται στριμωγμένος ανάμεσα στους άλλους στο π ίσω κά­ θ ισμα του λεωφορε ίου. Τ για τους Ταλιμπάν . τσιπς. αλλά οι Πακιστανοί ζητιάνοι βρ ίσκονται πολύ χαμηλά στη λίστα· το Πα­ κιστάν πρέπει να φροντίσει για τους δ ικού ς του ζητιάνους. έπειτα για την οικογένεια. Ο σταθ μό ς των λεωφορε ίων στην Π ε­ σάουαρ ε ίναι γεμάτος κόσμο που θα ταξιδέψει. Εκε ί μέσα βρ ίσκεται το μεγαλύτερο σχέδ ιο της ζωής του. Κ για το Καλάσνικοφ. Τα λεφτά του τα έχει ράψει στα μαν ί­ κια του πουκά μισου. τα λεωφορε ία φεύγουν μόλις γεμίσουν. Π ιθανόν να δώ­ σει μερικά αφγαν ί σε κάποιον ζητιάνο στην Καμπούλ. Λα­ χώρη ! » Δ εν υπάρχουν συγκεκριμένες ώ ρες αναχώ ρησης. Τα βιβλία που τύπωσε η κυβέρνηση των Μ ου­ τζαχεντίν και των Ταλιμπάν ε ίναι άχρηστα. Θέλει να τυπώσει τα καινούργια σχολικά βιβλία του Αφγανι­ στάν. Έτσι μάθαιναν τα παιδ ιά της πρ ώτης τάξης την αλφαβήτα: Τζ για την Τζιχάντ. που ε ίναι ο σκοπό ς της ζωής μας.Ο ΒΙΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 73 Ετοιμάζει μια μικρή βαλίτσα με έξι βιβλία. Ακολου θ ε ί τη συμβουλή του προφήτη Μωά με θ για την ε λεημοσύνη. ένα ημερολόγιο και μια αλλαξιά ρούχα. Dec. Ο ι πράκτορες φωνάζουν ο ένας πιο δυνατά από τον άλλο: « Ι σλαμαμπάντ. εφημερ ίδες και περιο­ δ ικά . με τη βαλίτσα του κάτω από τα πόδ ια του. έπειτα για τους υπολο ίπους συγγενε ίς. Καράτσι. όπως το συνη θίζει όταν ταξιδ εύ ει. θα νικήσουμε. Ακό μη και τα βιβλία της αριθ μητ ική ς ε ίχαν κεντρικό θέ μα τους τον πόλεμο. Μ για τους Μουτζαχεντίν. Ο ι ζη τι άνοι αρκούνται να χώνουν τα χ έ ρια τους μέ σα στα ανοιχτά παράθυρα. Δίπλα σε κάθ ε λ εωφορε ίο στέ κεται ένας άντρας . τους ήρωες μας. Τα αγόρια που πήγαιναν στο σχολε ίο -οι ΤαDigitized by 10uk1s. μετά για τους γε ίτονες και τέλος για τους άγνωστους.. Η μέ ­ ρα προμηνύεται ζεστή.. Ο Σουλτάν δ εν δίνει σημασία. που της δίνει την παρα­ κάτω ερμηνε ία: Πρώτα θα φροντίσεις για τον εαυτό σου. Δεν θα υπάρχουν βιβλία με τη ν έναρξη των σχολε ίων αυ­ τή την άνοιξη. μπισκότα. Ι για το Ι σραή λ. Πριν από την αναχώρηση ανεβα ίνουν στα λεωφορε ία μικροπωλητέ ς με φιστ ίκια και πα­ σατέ μπο σε χωνάκια. που ε ίναι ο εχθ ρό ς μας. 2009 .

Ο Σουλτάν ευχαριστημένος κάθ εται και σκέφτεται πόσο μεγάλο ποσοστό μπορε ί να ζητήσει από τα δύο εκατομμύρια. Ο Σουλτάν έχει βρει παλιά βιβλία που θα μπορούσε να ξανατυ­ πώσει: ιστορ ίες και μύθους για το μάθημα των περσικών. Χρησιμοποίησε τα δύο τρίτα από τις σφαί­ ρες του για να σκοτώ σει εξήντα άπιστους. Πόσους άπιστους σκότωσε με κάθ ε σφα ίρα. Η Ουνέ σκο έχει αναλάβ ει να χρηματοδοτήσει τα καινούρ­ για σχολικά βιβλία της χώρας. Χαρού μενοι αγρότες της κολεκτίβας με κό κκινες σημα ίες αναλάμβ αναν να μυήσουν τα παιδ ιά στον κομμουνισμό . μ έ χρι που κα θ αιρ έθ ηκε το 1 973. Ω ς ένας από τους μεγαλύτερους εκδότες της Καμπούλ. Ένα πρό ­ βλη μα θ α μπορού σε να ε ίναι το εξής: «ο μικρ ό ς Ο μάρ ε ίχε ένα Καλάσνικοφ με τρεις γεμιστήρες. και βιβλία ιστορ ίας χωρ ίς ιδ εολογικό περιεχό μενο. Αν πάDigitized by 10uk1s. Ο ι ασκήσεις της αριθ μητικής σ' αυτά τα βιβλία μιλούσαν για την κατανομή της γης και για το ιδ ε ώδες της ισότητας. Μετά θα επιστρ έψει στην Καμπούλ για να χτυπη θ ε ί με τους άλλους για τα χρυσά συμβόλαια. του βασιλιά που κυβέρνησε για σαράντα σχε­ τικά ε ιρηνικά χρ όνια. 2009 . Κάθ ε γεμιστήρας παίρ­ νει ε ίκοσι σφαίρες.» Ούτε και τα βιβλία από την εποχή του κομμουνισμού μπο­ ρούσαν να χρησιμοποιη θούν.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 74 λιμπάν έφτιαχναν βιβλία μόνο για αγό ρια. Σ ' ένα χαρτάκι που έβαλε στην τσέπη του γιλέκου του έχει γράψει τον αριθμό των σελίδων και το σχή­ μα 113 σχολικών βιβλίων. ο Σουλτάν συναντήθηκε μαζί τους και θα τους ανακοινώσει την προσφορά του μόλις επιστρ έψει από το ταξίδι του στη Λαχώρη. Ο πρσϋπολογισμό ς ε ίναι 2 εκατομμύ­ ρια δο λάρια. βι­ βλία μα θ η ματικών όπου ένα κι ένα κάνουν δύ ο . Στη Λαχώρη θα ψάξ ει να βρει τα τυπογραφε ία που μπορούν να του κάνουν την καλύτερη προσφορά. Ο Σ ου λτάν θέλ ει να γυρ ίσει π ίσω στα βιβλία της εποχής του Ζαχίρ Σάχη. Αποφασίζει να μη φανε ί πολύ άπληστος. Dec.δεν μετρούσαν με μήλα και τόπια αλλά με σφα ίρες και Καλάσνικοφ . μονάχα λίγο αθώο ε θνικισμό .

Στο μπεστ σέλερ Ταλιμπάν του Αχμέντ Ρασίντ έχει ήδη κά­ ν ε ι πο λλές ανατυπ ώ σε ι ς . Ο Σουλτάν ιδρώνει με τα υφασμένα στο σπίτι ρούχα του από το αφγανικό οροπέδ ιο. με τα ελάχιστα μαλλιά που του έχουν απομε ίνει. Όσο πλη­ σιάζουν στη Λαχώρη τόσο πιο πολλή ζέστη κάνει.επανεκδόσεις και καινού ργια βιβλία. μια αγχώδη ς. Η ζέ­ στη τον χτυπά ει. ΑπροDigitized by 10uk1s. Σκουπίζει το κεφάλι του.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 75 ρει αυτήν τη σύ μβαση . Το λεωφορε ίο τσουλάε ι στον σταθ μό τη ς Λαχώρη ς. Από τότε που πολλο ί δημοσιογράφοι. στα αγγλικά. Αυτή ήταν μια πραγματικότητα δ ιαμετρικά αντ ίθ ετη απ ' αυτή των δ ιε θνών ειρηνευτικών δυνά μεων σήμερα. Εκε ί δ εν γ ίνεται κανένας έλεγχος και ελάχιστοι ε ίναι εκε ί­ νοι που σέβονται τα δ ικαιώ ματα πνευματικής ιδ ιοκτησίας . δημιούργησαν μια καλή αγορά για βιβλία σχετικά με τη χώρα. Ο Σ ουλτάν πληρώνει ένα δολάριο για να τυπώσει ένα βιβλίο που μετά θα πουλήσει για ε ίκοσι ή τριάντα. Η Λαχώρη ε ίναι το πολιτιστικό και καλλιτεχνικό κέντρο του Πα­ κιστάν. θα έχει σίγουρη δουλειά για πολλά χρό­ νια . 2009 . Το Π ακιστάν ε ίναι ο παράδ εισος των πειρατικών εκδόσε­ ων. Εκτός από το χαρτί που έχει γράψει τα 1 13 σχολικά βιβλία ο Σουλτάν έχει πάρει μαζί του και τα βιβλία που θέλει να τυπώσει για το βιβλιοπωλείο του. μολυσμένη και μπερδεμένη πόλη. Dec. βιβλίο γραμμένο από έναν Ρώσο δημοσιογράφο με θέ μα την καταστροφική ρω­ σική κατοχή του Αφγανιστάν μεταξύ 1979 και 1989. και το πρόσωπό του μ' ένα χαρτομάντιλο. που περι­ πολούν στους δρό μους τη ς Καμπούλ και καμιά φορά σταματά­ νε για να αγορά σουν κά ρτε ς και παλ ιά πολεμικά βιβλία από το βιβλιοπωλείο του Σ ουλτάν. Ο Σουλτάν δ εν εισάγει βιβλία από εκδοτι­ κούς ο ίκους του εξωτερικού . Το αγαπη μ ένο βιβλίο των ξένων στρατιωτών ε ίναι Ο κρυφός μ ου πόλεμ ος. τα τυπώνει μόνος του. Ο σταθ μός πλημμυρ ίζει από ανθ ρώπους. Σκ έφτεται καθώς αγροί και πεδιάδε ς γλιστρούν κατά μήκος του δρό μου που ε ίναι η κεντρική αρτηρία μεταξύ Καμπούλ και Καλκούτας. υπάλληλοι της ξένης βοήθειας και διπλωμάτε ς ήρθαν στο Αφγα­ νιστάν.

Πηγαίνει κατευθε ίαν στο τυπογραφε ίο που εμπιστεύεται περισσότερο. Έτσι η πόλη έγινε η πόλη των βιβλίων και των τεχνών. Εκε ί συναντά ει τον Τάλχα . Ενώ ο θόρυβος των μηχανών περνάει μέσα από τους λεπτού ς τοίχους του γραDigitized by 10uk1s. τα μυ θ ι­ στορήματα. Η προθεσμία του Σουλτάν ε ίναι δύο μήνες. Dec. Ελάχιστα πράγματα του δί­ νουν μεγαλύτερη χαρά από το να βρ ίσκει ένα βιβλίο αξ ίας σ' ένα σκονισμένο παζάρι και να το αγοράζει πενταροδ εκάρες. αλλά 1 13 τίτλοι ! Θ α μας πάρει ένα χρόνο για να τα τυπώσουμε » .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 76 στάτευτη. Αλλά πολλο ί απ' τους κατακτητές μεταξύ των εισβο­ λών και των καταστροφών προσκαλούσαν στην πόλη σημαντι­ κού ς ποιητές και συγγραφε ίς. ζαρώνει τα χε ίλια του και δε ίχνει προβληματισμένος. Έχει μπροστά του μια άγια αποστολή: να τυπώσει τα καινούργια σχολικά βι­ βλία για τα παιδιά του Αφγανιστάν. Ο νεαρό ς άντρας ε ίναι εκδότης τρ ίτης γενιάς και δε ίχνει συγκρατημένο ενδ ιαφέρον για το σχέδιο του Σουλτάν. οι παλιο ί μύθοι και οι ιστορ ίες. χτενίζει το μούσι του και στερε ώνει το φέσι του. η πό­ λη κατακτήθηκε. χωρίς φυσικά οχυρά. οι βιογραφίες. Τον ενδ ιαφ έ ρουν τα πάντα. Ε ίναι απλούστατα πολύ μεγάλο. τα νεότερα πολιτικά κε ίμενα καθώς και τα λεξικά και οι εγκυκλοπα ίδ ειες. 2009 . παρά το γεγονός ότι ακό μη και τα πα­ λάτια όπου έ μεναν αυτο ί οι προσκεκλημένοι συνεχώς γκρεμί­ ζονταν από τα θ εμέλια. Ο Σουλτάν λατρεύει τις αγορ έ ς βιβλίων στη Λαχώρη · εκε ί βρίσκει πολλές καλέ ς ευκαιρ ίες. «Αναλαμβάνω ευχαρίστως κάποια βιβλία. ξαναχτ ίστηκε και πάλι από την αρχή. στο μέσο μιας πε διάδας. μια συλλογή με οχτώ ή εννιά χιλ ιάδ ες τό μους. Το πρό σωπό του φωτί­ ζεται όταν βλέπει ένα βιβλίο που δεν το έχει ή δεν το ξέρει. καταστρ άφηκε. η πο ίηση των παλαιότερων χρόνων. Αυτήν τη φορά ό μως δεν έχει τον χρόνο να χτεν ίσει τα πα­ ζάρια. Ο Σουλτάν πιστεύει ότι έχει τη μεγαλύτερη συλλογή στον κό ­ σμο βιβλίων για το Αφγανιστάν. φοράει την καθ αρή αλλαξιά του. Ο Τάλχα προσφέρει στον Σουλτάν ένα ποτήρι τσά ι με παχύ γάλα. Σηκώνεται το χάραμα.

Παρ' όλ' αυτά κάνει έναν πρόχειρο υπολογι­ σμό και βγάζει ότι τα βιβλία μπορούν να τυπωθούν για περ ίπου τρ ία λεπτά το βιβλίο . Κίτρινα ποτά μια ωτό οξύ κυλάνε στο πάτωμα και καταλήγουν στην ωτοχέτευση. ρίχνουν διάλυ­ μα τσίγκου πάνω στις μεταλλικ ές πλάκες και τις αφήνουν στον ήλιο για σωστά χρώ ματα. το καταλαβαίνεις. «Να θυμάσαι. δολάρια. ο Σ ουλτάν προσπα θ ε ί να πε ίσει τον Τάλχα ν ' αφή σει όλες τις υπόλοιπες δουλειές στην άκρη. Έχει υπερ βάλει λίγο στην προθ ε σ μία για να κάνει τον Τάλχα να βιαστε ί και να παραμερ ίσει τις άλλες δουλειές. Από μέσα του κά­ νει υπολογισ μού ς σ ε ρουπ ίες. θ α μου χαλάσεις τη δουλ ειά. έχει κι άλ­ λες υποχρεώσεις. Τα βιβλία που έχει μαζί του ο Σουλτάν ανατυπώνονται κατευθ ε ίαν ωτό το πρωτότυπο. Ο Τάλχα υπολογ ί­ ζει όλες τις ποιότητες και όλα τα μεγέθη και φτιάχνει μια μεγά­ λη λίστα. Ένας εργάτης τροφοδοτε ί το μηχάνημα με τυπογραφικά φύλλα.Ο Β/ΒΛ/ΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 77 φε ίου. του λέ ει. δύο μήνες» . αρχίζει δ η ιαπραγμάτευση για τα καινού ργια βιβλία που χρειάζεται ο Σουλτάν για το βιβλιοπωλε ίο. Από το βάθος ακούγεται το ραδιόφωνο που μετα δίδ ει έναν αγώνα κρ ίκετ με­ ταξύ Πακιστάν και Σρι Λάνκα. 2009 . Όταν τυπώνουν χρωματιστά εξώφυλλα. λέ ει ο Τάλχα. « Αδύνατον » . Τα μάτια του Σουλτάν μικραίνουν. ημέ ρες κι εβδομάδες. Η τιμή εξαρτάται από την ποιότητα του χαρτιού . » Μόλις τελειώνει η συζήτηση για τα σχολικά βιβλία. Digitized by 10uk1s. Dec. Στον το ίχο η ωταραίτητη φωτο­ γραφία από τη Μέκκα και από το τα βάνι κρ έ μεται μια λά μπα γεμάτη με ψόφιες μύγες. των χρωμάτων και του δ ε σίματος. αντίτυπα και ημερομηνίες. Όλα γ ίνονται με τα παλ ιά ημι­ αυτό ματα μηχανήματα. Ύστερα η πλάκα μπαίνει στο πιεστή­ ριο και οι σε λίδ ες τυπώνονται. Ο ι σε­ λίδ ες αντ ιγράφονται και χαράσσονται σε μεγάλες μεταλλικ έ ς πλάκες. Αρχίζουν πάλι να συζητούν για τιμές. Π αρόλο που ο Σ ουλτάν ε ίναι σημαντικό ς πε λάτης και το τύπωμα των σχολικών βιβλίων για τα παιδιά του Αφγανιστάν ε ίναι μια άγια ωτοστολή. «Αν δεν τηρή σεις τους χρόνους. ενώ ένας άλλος στην άλλη μεριά κάθ ε­ ται οκλαδόν και ξεχωρίζει αυτά που τυπώνονται.

Σ ε πέντε λεπτά έχουν σχεδ ιάσει έξι εξώφυλλα. Δ εν θ α μπορού σες πια ο ύτε ν ' ακού σεις μουσική ούτ ε και να χορ έψεις. Όλα τα β ιβλία που περιέχουν εικόνες θ α έπρεπε να κα­ ούν και το ίδιο θ α συν έβαινε και με όλο σας το κινη ματογρα­ φικό και μουσικό αρχε ίο.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 78 Μ ετά τον πρώτο γύ ρο της συζήτησης ο Τάλχα κι ο Σουλτάν θ ά κ ονται κάτω στο πάτω μα και συζητούν για τα εξώφυλλα. Όλα τα Ίντερνετ καφέ θ α ε ί­ χαν κλε ίσει και οι τηλεοράσεις θα απαγορεύονταν και θ α κα­ τάσχονταν. Dec. Το ραδιόφωνο θα μετέδ ιδε μόνο θ ρησκευτικά προ­ γράμματα. ανατινάζουν σπηλιές στα σύνορα με το Πακιστάν. λέει. ουρλιάζει ο Σουλτάν. « Κο ίτα γύ ­ ρω σου: όλες οι ταμπέλες με τις διαφη μίσεις θ α έπρεπε να ξη ­ λωθούν και μονάχα σ' αυτό τον δρό μο υπάρχουν τουλάχιστον χίλιες. Ο Χ α μ ίντ Καρζάι ισορροπε ί ανάμ εσα σε δ ιάφορους πολε μοχαρε ίς κυρ ίους και ο μάδ ε ς στρατιωτών της Αλ Κά ιντα που έχουν επιτε θ ε ί στο ανατολικό κομμάτι της χώρας. έτσι για να καθαρ ίσουν λίγο τον τόπο». Είναι Πακιστανο ί εκδότες και ιδ ιοκτήτες τυπογραφε ίων που δου­ λεύουν όλοι στις πειρατικές αγορ ές που κινε ίται και ο Σουλ­ τάν. Δ ιαλέγει μερικ ές και συνθέτει τις σελίδες. 2009 . Σ ε μια γων ία μερικο ί άντρες κάθονται και π ίνουν τσά ι. Ο Σουλτάν έχει δ ιαλέξει θέ ματα από τις καρτ-ποστάλ του. Τα κορίτσια θ α σταματούσαν το σχολε ίο και οι γυDigitized by 10uk1s. Ανταλλάσσουν χαιρετισμού ς και η κουβέντα για τα τελευ­ τα ία γεγονότα στο Αφγανιστάν ξ εκινά ε ι. Μην έχεις ψευ δαισθήσεις». Δ εν έχεις ιδέα τι ε ίναι οι Ταλιμπάν. «Θ α έπρεπε να εξουσιάζουν και ε δώ στο Πακιστάν μερικοί Ταλιμπάν. Όλα τα μουσικά όργανα θα έπρεπε να καταστραφούν. Το Πα­ κιστάν θ α κατέρρεε αν οι Ταλιμπάν αν έ βαιναν στην εξουσία. «Έτσι λες ε σύ. Έχει π ά ρ ε ι μαζ ί τ ου φ ά σες για μπορντούρα που του φα ίνονται ό μορφες για φόντο. Ένας από τους άντρες που κάθο­ νται στο χαλί λέ ει ότι ε ίναι κρ ίμα που δ ιώξανε τους Ταλιμπάν από τη χώ ρα. Ο ι ειδικές δυνά μεις των Αμερι­ κανών που έχουν έρθ ει να τους σώσουν.

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 79 ναίκες θα γύ ριζαν στα σπ ίτια τους γιατί δ εν θα 'πρεπε να ερ­ γάζονται. « Ο ι Ταλιμπάν δεν αντιμάχονται την κουλτούρα μας. 2009 . « Δεν έχεις καμιά η θ ική αναστολή. Βρήκε μια μεταχειρισμένη εκτυπωτική μηχανή από την Ιταλία και τους την πούλησε φτηνά. Ο Τάλχα σκέφτεται. αλλά επιμένει. «Εντάξει. » λέει γελώντας ο Σ ουλτάν. θα μπορούσες να τυπώ­ σεις βιβλία και για τον δ ιάβολο » . « Για παράδ ε ιγμα τους Στίχους του σατανά ή κάποιο άλλο έ ργο του Σ αλ μάν Ρούσντι. Στη συνέχεια τούς βοή­ θ ησε ν ' ανοίξουν το δ ικό τους τυπογραφε ίο στην Καμπούλ . «Σαν τι δηλαδή . Και ο Τάλχα υποστήριζε τους Ταλ ιμπάν αφού τύπωνε τα φυ λλάδ ια τους. Π οτέ δ εν θα υποστήριζα κάτι που θα ήταν ενάντια στο Ισλάμ» . ίσως όχι όλοι οι Ταλιμπάν. Η χώρα θα χάσει χι­ λ ιάδες θέσεις εργασίας και θα βυ θ ιστε ί σε βαθιά κρ ίση. Dec. Σέβο­ νται το Κορ άνι. τον πειράζει ο Σουλτάν κα­ λοπροα ίρετα. Digitized by 10uk1s. Για κά μποσα χρόνια τύπωνε και κάποια από τα διδακτικά τους βιβλία για το Ι σλάμ. Οι υπόλο ιποι άντρες που κάθονται στο χαλί παίρνουν θάρ­ ρος καθώ ς μιλούν για το επίμαχο βιβλίο. Πώς θ α ήταν τότε το Πακιστάν. Όπως και οι περισσότεροι Πα­ κιστανο ί. εντάξει. Εκτό ς αυτού τους βρήκε το χαρτί και όλο τον τεχνικό εξοπλισμό . ένα βιβλίο που κα­ νε ίς τους δεν έχει δ ιαβάσει. Ο άντρας σηκώνει τους ώμους. αφού έχει βγάλει το άχτι του και έχει εκφράσει την απέχθ ειά του για τους Ταλ ιμπάν. ένιωθ ε ασφάλεια με μια κυβέρνηση Παστούνων στη γειτονική χώρα. Τι θα συ μβε ί τότε με τους χιλιάδες ανθρώπους που θα με ίνουν άνερ­ γοι αν το Πακιστάν πάψει να ε ίναι μια σύγχρονη χώρα. Ο Τάλχα στριφογυρ ίζει λίγο. Μή­ πως όλοι αυτοί θα γίνουν πολεμιστές. τον Προφήτη και τις παραδόσεις μας. » ρωτάει ο Σουλτάν φρε­ νιασμένος. Μακάρι ο Αλλάχ να ο δηγήσει κά­ ποιον αγωνιστή στην κρυψώνα του » . ίσως μερικο ί» .

ινσαλλάχ». σαν να μην μπορούν να διώξουν το σκοτάδι που ο προδότης Ρούσντι έριξε πάνω στα κεφάλια τους. Μέ­ σα σε δύ ο ε βδομάδ ες έχει μοιρά σει όλα τα σχο λ ικά βιβλία. Στην έξοδο δεν γίνεται έλεγχος διαβατηρ ίων κι έτσι ο βι­ βλιοπώλης μπορε ί να φύγει ε λεύθ ερα από το Πακιστάν. Dec. Βρέχει με τη γλώσσα τα χε ί­ λια του και υπολογίζει στα γρήγορα τα περιθώρια κέρδους. 2009 . Digitized by 10uk1s. χωμένα στα πιο απ ίθανα σημε ία. σε απο­ θήκες και σε σοκάκια. Τις επόμενες μέρες ο Σουλτάν τις πέρασε στα τυπογραφε ία της Λαχώρης. Σ ε αυλές. λέ ε ι ο Τάλχα. Για να πετύχει τον σκοπό του πρέπει να μοιράσει την παραγγελία σε καμιά δεκαριά τυπογραφε ία. Κι ύστερα έχεις αυτές τις κτηνωδίες από κάποιον που θέλει να ονομάζει τον εαυτό του μουσουλμάνο ! ». Θα τον φ άνε στο τέ ­ λος». Έχει προδώσει το Ισλάμ». «Εγώ ποτέ δ εν θα τύπω­ να τα βιβλία του ακό μη κι αν μου πρό σφεραν όλο το τσά ι της Κίνας. Όλοι κάθονται σιωπηλο ί. « Θ α τον φάνε στο τέλος. Θ α 'πρεπε να θανατωθούν όλοι αυτο ί που τον βοη θούν και που τυ­ πώνουν τα βιβλία του». κρατά ει σημειώσεις και κάνει υπολογισμού ς.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 80 « Θ α ' πρεπε να θ ανατω θ ε ί . Υπόσχεται να ενημερώσει τα τυπογραφε ία μόλις έχει νεότερα. « Μας έχει ταπεινώσει και μας έχει πληγώσει β αθ ιά. «Προσπάθησε να καταστρέψει την ψυ­ χή μας και πρέπει να τον σταματήσουν πριν καταφέρει να πάρει και άλλους με το μέρος του. Μας φέρονταν με κάποιο σεβασμό και δεν σπί­ λωναν τη θρησκεία μας. λέ ει ο Τάλχα. Μας έχει μαχαιρώσε ι με κοφτερά μαχα ίρια. Αυτήν τη φορά δεν θα χρειαστε ί να περάσει τα σύνορα πάνω στη ράχη του αλόγου. Τώρα μπορε ί επιτέλους να επιστρέψει στην Καμπούλ. Ο Σουλτάν συμφωνε ί. Αλλά πάντα τη γλ ιτώνει. Τα μάτια του λά μπουν περισσότερο όταν ακούει μια καλή προσφορά. Π ε­ ριγράφει το σχέδ ιο. Μόνο η ε ίσοδος ε ίναι απαγορευμένη στους Αφγα­ νούς. συνεχίζει ένας από τους άντρες. παίρνει προσφορέ ς. Ούτε ο κομμουνισμός έφτασε μέχρι αυτό το σημε ίο. θ α το δ ε ίτε.

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

81

Ο Σουλτάν ταρακουνιέται σ' ένα παλιό λεωφορε ίο στις από­
το μες στροφ έ ς του δ ρό μου από την Τζαλαλαμπάντ στην Κα­
μπούλ. Μ εγάλες π έτρες απειλούν να π έ σουν από το βουνό . Σ'
ένα σημε ίο βλέπει δύο λεωφορε ία να έχουν αναποδογυρίσει και
ένα καμιόνι να έχει βγει απ' τον δρό μο. Οι νεκροί απομακρύνο­
νται από τα συντρίμμια. Ανάμεσά τους ε ίναι και δύο μικρά παι­
διά. Προσεύχεται για τις ψυχές τους και για τον εαυτό του.
Αυτός ο δρό μος του Αφγανιστάν δεν ε ίναι γνωστός μόνο για
τα πολύνεκρα δυστυχή ματα και τις κατολισθήσεις. Είναι γνωστός
γιατί επικρατε ί ανομία. Εκε ί έχουν πληρώσει τους τρομοκράτες
με τη ζωή τους πολλοί ξένοι δημοσιογράφοι, εθ ελοντές και Αφγα­
νοί. Αμέσως μετά την πτώση των Ταλιμπάν δολοφονήθηκαν τέσ­
σερις δημοσιογράφοι. Πρώτα κακοπο ιήθηκαν και μετά τους απο­
τέλειωσαν με μια σφα ίρα στον σβέρκο. Ο οδηγός επέζησε γιατί
μπορού σε να απαγγε ίλει το Κοράνι. Στη συνέχεια, σταμάτησαν
ένα λεωφορε ίο με Αφγανούς και όσοι ε ίχαν κόψει το μούσι τους,
το πλήρωσαν ακριβά. Τους έκοψαν τα αυτιά και τις μύτες. Μ' αυ­
τό τον τρόπο οι τρομοκράτες ήθελαν να δε ίξουν πώς θα ' θελαν να
κυβερνιέται η χώ ρα τους. Ο Σουλτάν προσεύχεται στο σημε ίο
όπου δολοφονήθηκαν οι δημοσιογράφοι. Για λόγους ασφάλειας
δεν έχει κόψει το μούσι του και φορά ει τα παραδοσιακά ρούχα.
Μόνο το τουρμπάνι έχει αντικαταστήσει μ' ένα μικρό φέσι.
Πλησιάζει στην Καμπούλ. Η Σόνια θα ε ίναι σίγουρα θυμω­
μένη, σκέφτεται και χαμογελάει. Της ε ίχε υποσχε θε ί ότι θα γυρ­
νούσε μέσα στη βδομάδα. Της ε ίχε εξηγήσει ότι δεν ήταν δυνα­
τόν να προλάβει να πάει στην Π εσάουαρ και στη Λαχώρη μέσα
σε μια βδο μάδα. Αλλ' αυτή δεν ήθελε να το καταλάβει. «Τότε κι
εγώ δεν θα π ίνω το γάλα μου», του ε ίχε πει. Γ ε λάει μόνος του.
Χαίρεται που θα την ξαναδε ί. Στη Σόνια δεν αρέσει το γάλα, αλ­
λά επειδή ακό μη θη λάζει τη Λατίφα, ο Σουλτάν τη βάζει με το
ζόρι να π ίνει ένα π οτήρι κάθ ε πρω ί. Αυτό το ποτήρι ε ίναι το
όπλο της στη διαπραγμάτευση.
Της λε ίπει πολύ ο άντρας της όταν ε ίναι μακριά . Η υπόλο ι­
πη ο ικογένεια δεν της φέ ρονται και τόσο καλά όταν ο Σουλτάν
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

82

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

δεν ε ίναι εκε ί. Γι' αυτούς παύ ει να ε ίναι η αφέντρα του σπιτι­
ού, γ ίνεται το κορ ίτσι που τυχα ίνει να μ ένει στο σπ ίτι του ς.
Ξαφνικά άλλοι αποκτούν την εξουσία και κάνουν ό ,τι θέλουν.
Την αποκαλούν χωριάτισσα και χαζή ! Αλλά δ εν τολ μούν να
την πειράξουν περισσότερο, γιατί τότε θ α παραπονε θ ε ί στον
Σουλτάν και κανε ίς δ εν θέλει να τα βάλει μαζί του.
Κι εκε ίνος έχει επιθυμήσει τη Σόνια όσο δ εν πε θύ μησε πο­
τέ τη Σαρίφα. Καμιά φορά σκ έφτεται ότι ε ίναι πολύ μικρή γι'
αυτόν, ότι ε ίναι σαν παιδ ί. Πρέπει να τη φροντίζει, να την ξε­
γελάει για να π ίνει το γάλα τη ς και να τη ς κάνει δωράκια.
Σ κ έφτεται τις δ ιαφορ ές των δύ ο γυναικών. Όταν ε ίναι με
τη Σαρ ίφα, αυτή φροντίζει για όλα. Θυμάται τις δουλειές του,
οργανώνει και κανονίζει τα πάντα. Η Σαρ ίφα βάζει πρώτα τον
Σ ουλτάν, τις ανάγκε ς και τις επιθυ μ ίε ς του. Η Σόνια κ άνει
πρόθυμα ό,τι της ζητιέται, αλλά ποτέ δ εν πα ίρνει την πρωτο­
βουλία.
Μόνο ένα πράγμα τον ενοχλε ί και αυτό ε ίναι τα διαφορετι­
ά
κ του ς ωρ άρια. Ο Σουλτάν σηκώνεται πάντα στις π έντε και
κάνει την προσευχή του φατζίρ (της αυγής) . Είναι η μοναδ ική
ώρα προσευχής που τηρε ί. Η Σαρ ίφα ξυπνούσε πάντοτε μαζί
του , έβραζε νερό, έ φτιαχνε το τσά ι και του έβγαζ ε καθ αρ ά
ρούχα για να φορέσει. Η Σόνια ε ίναι σαν παιδ ί, αδύνατο να
την ξυπνήσεις .
Καμιά φορά ο Σουλτάν σκέφτεται ότι παραε ίναι μεγάλο ς
'
, ότι δ εν ε ίναι ο κατάλλη λος . Αλλά τότε θυμίζει στον
αυτή
γι
εαυτό του ότι η κοπέλα ποτέ δεν θ α έβρισκε καλύτερο άντρα
από αυτόν. Κανένας συνομήλικός της δ εν θα της πρόσφερε την
ποιότητα ζωής που έχει τώρα. Θα 'ταν καν ένα φτωχό παιδο ,
γιατί όλα τα αγό ρια στο χωριό της ε ίναι φτωχά . Έχουμε του­
λάχιστον ε ίκοσι ευτυχισμένα χρόνια μπροστά μας, σκέφτεται ο
Σ ουλτάν , και στο πρόσωπό του χαράζεται η ικανοπο ίηση. Εί­
ναι ευτυχισμένος, ήταν τυχερός.
Γ ε λάε ι μό νο ς του. Είναι ενθ ουσιασμ ένο ς . Πλησιάζε ι στη
Μικροραγιόν και στην υπέροχη νεαρή του σύζυγο.
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Θέλεις να με στενοχωρήσεις;
γιορτή έχει τε λειώσει. Κόκαλα από αρνί και από κοτόπουλο
ε ίναι σκορπισμένα <ΥτΌ πάτωμα. Το τραπεζο μάντιλο γεμάτο με
ρύζια, κόκκινους λεκέδ ες από τη σάλτσα με το τσίλι και στά­
μπες από γιαού ρτι. Ο τόπος έχει γεμίσει ψ ίχουλα και φλούδες
πορτοκαλ ιού , σαν κάπο ιος να τα π έταξ ε κάτω στο τέλος του
γεύματος.
Στα μαξιλάρια, γύρω στον το ίχο, κάθονται τρεις άντρες και
μια γυνα ίκα. Στη γωνία κοντά στην πό ρτα κάθονται σιωπη λά
δύο γυνα ίκες. Αυτ ές δεν συμμετε ίχαν στο γεύ μα, κο ιτούν ευ­
θ ε ία μπροστ ά τους κάτω από το σάλι τους, αποφεύγοντας να
κο ιτάξουν τους άλλους στα μάτια.
Ο ι τέσσερις που ε ίναι καθ ισμένοι στο πάτωμα απολαμβά­
νουν με την ησυχία τους το τσά ι και ε ίναι σκεπτικο ί, σαν να πέ­
ρασαν μόλις μια σκληρή δοκιμασία. Ο ι σημαντικές αποφάσεις
έχουν παρθ ε ί. Ο Βακίλ θα πάρει τη Σ ακίλα και ο Ρασούλ θ α
πάρει την Μπουλμπούλα. Το μόνο που τους απομένει ε ίναι να
ορ ίσουν τ ις προσφορές για τ ις νύ φες και την ημερο μην ία του
γά μου.
Πίνοντας τσά ι και τρώγοντας καραμε λωμ ένα αμύ γδ αλα
συμφων ού ν ότ ι η τ ιμή της Σ ακ ίλα ε ίναι εκατό δ ο λά ρια ' η
Μπου λμπούλα ε ίναι δωρε άν. Ο Β ακ ίλ έχει τα λ εφτά έτοιμα'
βγάζει ένα χαρτονό μισμα από την τσέπη του και το δίνει στον
Σ ου λτάν. Ο Σ ου λτάν, α δ ιάφορος και υπερόπτης, πα ίρνει τα
χρήματα για την αδ ερφή του. Δ εν πήρε και σπου δα ία τ ιμή. Ο
Ρασούλ παίρνει μια βαθ ιά ανάσα, έχει ξαλαφρώσει. Θα χρει­
αζόταν πολλά χρόνια για να μαζέψει λεφτά αρκετά για τη νύ ­
φη και τον γά μο.
Η

Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

84

Ο Σου λτάν ε ίναι αρκετά ευχαριστημένος για τις αδ ε ρφ ές
του. Σκ έφτεται ότι με την παραξενιά τους έχασαν χρόνο και
πολλού ς γαμπρού ς. Πρ ιν από δ εκαπ έντε χρόν ια θ α μπορού ­
σαν να έχουν πάρ ει ν έους και πλούσιους συζύγους.
Παραήταν aπαιτητικές.
Τον πρώτο λόγο ό μως για τα κορίτσια δεν τον ε ίχε ο Σουλτάν,
τον είχε η μητέρα του , η Μπίμπι Γκουλ. Αυτή σφράγισε την τύ ­
χη των κορ ιτσιών . Τώρα ε ίναι ικανοποιημένη. Κάθ εται σταυ­
ροπόδ ι και κουνιέται π έρα δώθ ε. Η λάμπα του γκαζιού aπλώ­
νει μια ειρηνική λάμψη πάνω στο ρυτιδ ιασμένο της πρόσωπο .
Τα χέρια της είναι ακουμπισμένα βαρ ιά στα γόνατα και χαμο­
γελάει ευτυχισμένη. Μοιάζει σαν να έπαψε να ακού ει τη συζή­
τηση. Εκείνη την παντρέψανε όταν ήταν έντεκα χρονών, με
έναν άντρα ε ίκοσι χρόν ια μεγαλύτε ρό της. Την παντρέψανε
για να τη ρη θ ε ί η συμφωνία που ε ίχανε κάνει οι δύο οικογ ένει­
ες. Ο ι γονείς της ε ίχαν ε ζητήσει μια γε ιτονοπούλα για τον
αδε ρφό της, αλλά οι γείτονες θ α δεχόντουσαν μόνο αν έδ ιναν
την Μπίμπι Γκουλ στον μεγαλύτε ρο ανύπαντρο γιο τους. Την
είχε δ ει στον κήπο.
Μ ετά aπό ένα πολύχρονο γάμο, τρεις πολέ μους, π έντε πρα­
ξικοπήματα και δεκατρ ε ίς γ έννες, η χήρα άφησε επιτέλους τις
δύ ο κόρ ες της ε λευθ ε ρ ες - της έ μεινε μόνο η μικρή . Τις κρα ­
τούσε κοντά της για καιρό , είναι και οι δύο πάνω από τρ ιάντα
κι έχουν χάσει αρκετές ευκαιρ ίες στο νυφοπάζαρο. Έτσι τώρα
παίρνουν μεταχειρισμένους άντρες. Ο άντρας που βγαίνει aπό ­
ψε aπό την πόρτα ως αρραβωνιαστικό ς της Σ ακίλα είναι ένας
χή ρος πενήντα χρονών με δέκα παιδιά . Και ο αρραβωνιαστ ι­
κό ς της Μπουλμπούλα είναι χήρος, αλλά άτεκνος.
Η Μπ ίμπι Γκουλ ε ίχε τους λόγους της που κρατού σε τις κό­
ρ ες της κοντά της για τόσο καιρό, παρόλο που πολλο ί ισχυρ ί­
ζονται πως αυτό ήτανε λάθος. Πε ρ ιγράφει την Μπουλμπούλα
ως χαζούλα και μάλλον ανίκανη. Το λέ ει και δυνατά, χωρίς να
ντρέπεται, ακό μη και όταν είναι μπροστά η κόρη της. Το χέρ ι
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

85

της Μπου λ μπούλα ε ίνα ι π ιασμ ένο κα ι δύ σκαμπτο, κα ι κου­
τσα ίνε ι από το ένα της πόδι.
«Ποτέ δεν τά ' βγαζε πέρα με μια μεγάλη οικογένε ια», λέ ε ι.
Η Μπου λ μπούλα αρρ ώστησε ξαφν ικά όταν ήταν έξ ι χρο­
ν ών, κα ι όταν έ γ ινε καλά , της ήταν δύ σκο λο να κ ινη θ ε ί . Ο
α δ ερφός της λέ ε ι ότ ι π έ ρασε πο λ ιομυε λίτ ιδ α, ο γ ιατρός δ εν
ήξερε τι ήτανε, και η μητέρα της π ιστεύε ι ότι αρρώστησε από τη
στενοχώρ ια της. Θυ μάται ότι η Μπουλμπούλα αρρώστησε όταν
ο πατέρας της μπήκε στη φυλακή. Τον πιάσανε και τον κατηγο­
ρήσανε ότι έκλεβε από την αποθήκη όπου δούλευε. Η Μπ ίμπι
Γκουλ υποστηρίζε ι ότι ήταν αθώος. Σ ε λίγους μήνες βγήκε από
τη φυλακή, αλλά η Μπουλμπούλα δεν επανήλθε ποτέ .
«Τιμωρήθηκε εκε ίνη αντί για τον πατέρα της», λέε ι η μητέρα.
Η Μπου λ μπούλα δ εν πήγε ποτέ σχολ ε ίο γ ατ ί η αρρ ώστ ια
ι
πε ίραξε και το μυαλό της. Δεν μπορε ί να σκεφτε ί σωστά, υπο­
στήριζαν ο ι γονε ίς της. Όλη την παιδική της ηλικία την πέρασε
δίπλα στη μητέρα της. Δ εν έ κανε κα ι πολλά πρ άγματα λόγω
αυτής της μυστήρ ιας αρρώστιας. Έτσι όμως την απέφυγε και η
ζωή. Κανε ίς δ εν ασχολ ιόταν μαζί της, κανε ίς δ εν την έ πα ιζε,
κανε ίς δεν ζητούσε τη βοήθε ιά της.
Λίγο ι ε ίναι αυτο ί που έχουν κάτι να πουν μαζί της. Η τρ ια­
ά
ντ χρονη γυναίκα έχε ι μια παράξενη βραδύτητα, σαν να σέρ­
νετα ι με κόπο στη ζωή ή έξω απ ' αυτήν. Έχε ι μεγάλα, άδ ε ια
μάτια και τ ις περ ισσότερες φορ έ ς κάθ εται με το στόμα μισά­
νο ιχτο, με το κάτω χε ίλος να κρ έ μεται σαν να ε ίναι έτο ιμη να
αποκο ιμη θ ε ί. Στην καλύτερη περ ίπτωση παρακολου θ ε ί τις συ­
ζητήσε ις των άλλων, τις ζωές των άλλων, αλλά κι αυτό το κάνε ι
χωρ ίς ιδ ιαίτερο ενδ ιαφ έρον. Η Μ π ίμπ ι Γκουλ ε ίχε συμφιλιω­
θ ε ί με την ιδέα ότι η Μπουλμπούλα θ α τριγυρνού σε στα πόδ ια
της και θ α κο ι μόταν πλάι της για την υπόλο ιπη ζωή της. Αλλά
αργότερα συνέβη κάτι που την έκανε ν ' αλλάξε ι γνώ μη.
Μ ια μέ ρα η Μπ ίμπ ι Γκουλ φόρεσε την μπούρκα της, πήρε
μαζί της την Μπου λ μπούλα, σταμάτησε ένα ταξί και πήγε να
επισκεφτε ί την αδερφή της στο χωρ ιό. Συνήθως πήγαινε με τα
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

86

πόδ ια αλλά ε ίχε παχύνει τόσο τε λευταία που την πονούσαν τα
γόνατά της και έτσι δεν άντ εχε να περπατήσει μέχρι το χωριό .
Μετά τη μεγάλη π ε ίνα και τη φτώχεια που π έρασε στα παιδικά
της χρόνια και τη δυστυχία ως νε αρή σύζυγος, η Μπ ίμπι Γκουλ
απέκτησε μια εμμονή, το φαγητό - έτρωγε ασταμάτητα μέχρι
ν ' αδε ιάσει όλα τα πιάτα.
Ο οδηγό ς που σταμάτησε μπροστά στη χοντρή μπού ρκα και
την κόρη της ήταν μακριν ό ς συγγενής τους. Ο καλοσυνάτος
Ρασούλ πριν από λίγα χρόνια ε ίχε χάσει τη γυνα ίκα του στη
γέννα.
« Βρήκ ες άλλη γυνα ίκα;» τον ρώτησε η Μπ ίμπι Γκουλ στο
ταξί.
«Όχι», της απάντησε.
« Κ ρ ί μα. Ι νσαλλάχ -αν θέλ ε ι ο Θ ε ό ς- σύντομα θ α βρ ε ις
καινούργια γυνα ίκα», του ε ίπ ε η Μπ ίμπι Γκουλ, πριν αρχίσει
να του δ ιηγ ε ίται τα τε λε υτα ία ν έ α της δ ικής της οικογ ένειας
για τους γιους, τις κόρε ς και τα εγγόνια της.
Ο Ρασούλ έπιασε το νόη μα. Λίγ ε ς βδομάδ ε ς μετά ήρ θ ε η
αδε ρφή του για να ζητήσε ι το χέρι της Μπουλμπούλας.
« Σίγουρα θ α τα καταφ έ ρ ε ι να έχ ε ι άντρα τον Ρ ασούλ»,
σκέφτηκε η Μπ ίμπι Γκουλ.
Δ έχτηκ ε χωρ ίς δ ισταγμού ς, πράγμα σπάνιο. Ν α δίνεις την
ό
κ ρη σου μ ε την πρώτη σημα ίν ε ι ότι δεν αξίζε ι και πολλά, ότι
ξαλάφρωσε ς που την ξ ε φορτώθηκες. Η αναμονή και η αμφι­
σβήτηση ανεβάζουν την αξ ία της κοπέλας. Η οικογ ένεια του
αγοριού πρ έπ ε ι να έ ρθ ε ι πολλέ ς φορ έ ς, να παρακαλέσε ι και
να φ έ ρν ε ι μαζί της δώρα. Γ ια την Μπουλ μπούλα δ εν έγιναν
πολλές προσπάθε ι ε ς, ούτε πήρε δώρα.
Η Μπουλμπούλα με το άδε ιο βλέμμα της κοιτάζε ι το κενό , λε ς
και δ εν γ ίνεται λόγος γι' αυτήν, ενώ η αδ ε ρφή της, η Σακ ίλα,
ε ίναι συγκεντρωμένη κι ακού ε ι.
Ο ι δυο τους ε ίναι τε λ ε ίως δ ιαφορ ε τικ έ ς. Η Σ ακ ίλα ε ίναι
υπερκινητική και φωνακλού και τρα βά ει όλο το ενδ ιαφέ ρον
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

87

της οικογ ένειάς της. Έχει όρ ε ξη για ζωή και είναι παχιά και
ό μορφη, όπως πρέπει να ε ίναι οι Αφγανές.
Τα τε λευταία δεκαπέντε χρόνια έχουν έρθ ει ένα σωρό γα­
ρ
μπ οί για τη Σακίλα' από τότε που ήταν ένα κοκαλ ιάρ ικο κο­
ρ ιτσάκι μέχρ ι σήμε ρα που ε ίναι μια στρογγυλ εμένη γυναίκα.
Κάθεται αμίλητη στη γωνιά πίσω από την κουζίνα ακούγοντας
τη συζήτηση που έχει η μητέρα της και ο αδ ε ρφό ς της για την
τιμή που θα ζητήσουν.
Η Σακ ίλα είχε απαιτήσεις από τους υποψήφιους γαμπρούς.
Όταν οι μανάδες τους ε ρχόντουσαν στην Μπίμπι Γκουλ για να
τη ζητήσουν, εκείνη δ εν της ρώταγε αυτό που συνη θ ίζεται να
ρωτάνε, αν είναι πλούσιος.
« Θα της επιτρέψετε να συνεχίσει τ ις σπουδέ ς της; » ήταν η
ρώ
π τη ε ρώτηση. Η απάντηση ήταν πάντα όχι, κι έτσι δεν γινό ­
τ αν λόγος για γ ά μο. Η Σ ακίλα ή θ ε λ ε να σπου δάσει και να
αποκτήσει γνώ σεις. Κανε ίς από τους υποψήφιους γαμπρού ς
δ εν έβλεπε τη χρησιμότητα μιας σπουδαγμένης και ατίθ αση ς
συζύγου. Πολλο ί από αυτού ς ήταν οι ίδ ιοι αναλφάβητοι. Η Σα­
κίλα τ ε λείωσε τ ις σπου δές της και έγινε δασκάλα μαθη ματι­
κών και βιολογίας. Ύστε ρα, που ο λο ένα πε ρ ισσότε ρ ες μανά­
δ ες κατέφθ αναν για να ζητήσουν την ό μορφη Σακίλα για τους
γιους τους, η Μπ ίμπι Γκουλ ρωτούσε:
«Θα της επιτρέψετε να συνεχίσει να δουλεύ ει; »
Όχι, αυτό δεν το ήθ ε λαν κι έτσι η Σ ακίλα έ μεινε γε ροντο­
κόρη.
Η Σ ακίλα έπιασε δουλ ειά σαν δασκάλα για π ρώτη φορά
όταν ξ έσπασε ο πόλεμος με τη Σοβιετική Ένωση. Κάθ ε πρω ί
έφευγε βιαστικά για το χωρ ιό Ντεχ Κουντα'ίντάτ που βρίσκε­
ται έξω από την Καμπούλ, φορώντας ψηλά τακούνια και φού­
στα μέχρι το γόνατο , όπως όρ ιζε η μόδα της δεκαετίας του '80.
Ε κε ί δ εν έφταναν σφα ίρ ες και οβίδες. Το μόνο που ξέσπασε
εκε ί για τη Σακίλα ήταν ένας έρωτας.
Δυστυχώ ς ο Μ αχμούντ ή ταν ήδη παντρ ε μ ένος. Είχε πα­
ντρ ευτε ί με προξενιό και ήταν δυ στυχισμένος με τον γάμο του.
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Δ εν μπορούσε να αρνηDigitized by 10uk1s. και ο Μαχμούντ δ εν ε ίχε το θάρρος να ζητήσει από τ ις γυνα ίκες στην οικογ ένειά του να π άνε στο σπίτι της κοπ έ ­ λας. Αλλά δεν μπορούσε να πά ει στη μητέ ρα της ο ίδ ιος και να ζητήσει το χέ ρι της. Κατάφεραν να μη δ ε ίχνουν τα αισθήματά τους στους άλλους και πήγαιναν εκε ί όπου κανε ίς δεν θα μπορούσε να τους δ ει. Ο Μαχμούντ π ίστευε ότ ι μόνο η Σακ ίλα μπορούσε να πε ί­ σει τη μητέρα του να τη ζητήσει από τη μητέρα της. Και η Σακ ίλα μάταια προσπάθησε να συζητήσει το θέ μα με τη μητέρα της. για να σώσουν τη ζωή των παιδιών τους. « Δεν θα το κάνουν ποτέ » . Μάλλον επέλεξε να το παίρνει γι' αστε ίο όταν η Σακίλα έλεγε ότι ήθε­ λε να παντρευτε ί έναν συνάδ ε λφό της με τρία παιδιά . Ο Μ αχμούντ και η Σακ ίλα συναντ ιόντουσαν για τέ σσερα χρόνια μόνο στο σχολ ε ίο του χωριού . Όταν οι δύο συνάδε λφοι συναντήθηκαν για πρώτη φορά. Της πρότει­ νε να προσποιη θ ε ί ότι ε ίναι απελπισμένη· να απειλήσει ότι θα αυτοκτονήσει αν δεν παντρευόταν τον Μαχμούντ.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 88 Την περνούσε λίγα χρόνια και ε ίχε τρ ία μικρά παιδ ιά. η Μ π ίμπι Γκουλ ν ό μιζ ε ότ ι της έκανε πλάκα. Δεν ε ίχανε βρε θ ε ί ποτέ εκτός σχολε ίου. έλεγε. Έπρεπε να π έ σει στα πόδ ια των γονιών της και να τους πει ότ ι π έθ αινε από έ ρωτα. μέχρι που ο Μαχμούντ πήρε προαγωγή και άλλαξ ε σχολε ίο. Σ ε μια από τις μυστικέ ς τους συναντήσεις έκαναν σχέδια για το πώς θα κατά­ φερναν να ε ίναι μαζί. 2009 . έλεγε αναστενά­ ζοντας η Σακίλα. ερωτεύτηκαν κεραυνο βόλα. Ο Μαχμούντ θα έπαιρνε τη Σακ ίλα για δεύτερη γυναίκα του. και φυσικά δ εν μπορούσε να αναφέ ρει τίποτα για τη Σα­ κ ίλα στη γυναίκα του. Έλεγαν γλυκόλογα ο ένας στον άλλον στο τη λέ­ φωνο. « Ούτε η μητέρα μου πρό κειται να δεχτε ί». Η Σ ακ ίλα ό μως δ εν ε ίχε το κουράγιο να σπαράζει και να φωνάζει. Κάθ ε φορά που αν έφερε κάτ ι. Dec. Τότε οι γονε ίς του ίσως να δεχόντουσαν τον γά μο. Έπρεπε να ζητήσει από τη μητέρα του ή τις αδ ερφές του να το κάνουν γι' αυτόν.

Δ εν υπήρχαν αρκετο ί άντρες με τα απαι­ τούμενα προσόντα για να τα κρατήσουν ανοιχτά. «Ήταν ξαπλωμένη και παραμιλούσε χωρίς να μας αναγνω­ ρ ίζει. Τα παιδ ιά χρειάζονται μάνα. Ε ίναι κα λό ς . αλλά δ εν έπρεπε να το μάθ ει κανε ίς. ε ίπε η αδ ερφή του . Η Σ ακ ίλα ήταν πολύ δυστυχισμένη και νοσταλγούσε τον αγαπη­ μένο της. ύστερα από πέντε χρόνια κλεισμένη στη φυ λακή του σπιτιού που ε ίχαν επιβάλει οι Ταλιμπάν. Ύστερα ήρθ ε ο εμφύλιος. επειδή ε ίχαν γυναίκες δασκάλ ες. Τα σχο λ ε ία θ η λέ ων έκλεισαν και. η αδερφή του Βακίλ. το σχο λε ίο ό που δούλε υ ε η Σ ακ ίλα δ εν ξανάνοιξ ε . παρόλο που επικράτησε ειρήνη στην Κα­ μπούλ κ αι οι ρου κ έτες σταμάτησαν να π έ φτου ν. Η ζωή ε ίχε χάσει τη λάμψη της ε δώ κ αι καιρό . Ήταν τρομερό για τα παιδ ιά». Μ ετά ψιθύρισε ότι η γυνα ίκ α του τρελάθηκε ξαφνικά και πέθανε. αναγκαστικά και πολλά σχολε ία αρρ ένων. η Σακ ίλα έχασε τη δυνατότη­ τα να βρει άλλη δουλειά.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 89 θ ε ί την προαγωγή και έτσι ε ίχαν μόνο τη λεφωνική επαφή . Έκλ εισαν. Digitized by 10uk1s. Η Σ ακ ίλα κα θόταν στο σπ ίτι με τις άλλες γυνα ίκες. Μ ια μέρα. Ήταν άσεμνο να αγαπάς κάποιον που δεν μπορε ίς να αποκτήσεις. Μ ετά από τέσσερα χρόνια πολέμου ήρ­ θαν οι Ταλιμπάν και. έπρεπε να κρύβεται κάτω απ' την μπού ρκα. Έχει κάποια χρήματα. δ εν έχει κάνει ποτέ κάτι παράνομο. Ο Μ αχμούντ σταμάτησε να δ ίνει σημε ία ζωής όταν κόπηκαν οι τη λεφωνικ έ ς γραμμέ ς των τηλε­ φώνων στη δ ιάρκε ια του ε μφυ λ ίου . 2009 . μέσα σε μια νύχτα. Ήταν και εκε ίνη στα δύο τρ ίτα των δασκά­ λων της Καμπούλ που έχασαν τη δουλειά τους. Τα χρ όνια περνού σαν. δ εν μπορούσε να βγει έξω μόνη της. για να ζητήσει το χέρι τη ς. «Η γυνα ίκα του π έθανε ξαφνικά. επί­ σης. Dec. ε ίναι ειλ ικρινής και υγιής». Δ εν μπορούσε να δου λέψει. Δ εν ήταν στον στρατό . όπως εξάλλου και οι υπόλοιπες γυνα ί­ κες στην Καμπούλ. το σχολε ίο έκλεισε και η Σακ ίλα διέφυγε στο Πακιστάν. ήρθ ε μια μακρινή συγγενής. Όταν έφτασε τριάντα χρονών οι υποψήφιοι γαμπροί σταμάτη­ σαν να έρχονται.

που κάθονται στα μαDigitized by 10uk1s. μετά τον αδ ερφό του και ξανά την αδ ερφή του. Έστειλε την αδ ερφή του μια φο ρά . κι αφού ο ι Ταλιμπάν ε ίχαν απαγορ έψει στις γυναί­ κες να εργάζονται. Οι τέσσερις. ο Βακίλ επέστρε­ ψ ε . Έτσι έβγαλ ε το συμπ έ ρασμα ότι ε ίναι εργατικό ς και τίμιος άνθρωπος. Εκτό ς αυτού και η Σακ ίλα β ιαζόταν. Τ α σχο λ ε ία δ εν ε ίχαν ανο ίξε ι ακ ό μη κι έτσι η Μπ ί μπι Γκουλ δεν σκέφτηκε να τον ρωτήσει αν θ α άφηνε τη Σακ ίλα να δουλέψ ει. ε ίπε ο Σουλτάν. Ο Βακ ίλ ήταν οδηγό ς φορτηγού και έλε ιπε συνέχεια σε ταξ ίδ ι. Dec. έτσι ο αρραβώνας καθυστερού σε. 2009 . ενώ το σπίτι κατέρρεε. αλλά ποτέ δεν πήγε ο ίδιος. Τώρα τα μεγαλύτερα φρόντιζαν τα μικρότερα. Συνήθως ο γά μος κανον ίζεται μέσω των γονιών. Η Μπ ίμπι Γκουλ ε ίπε ότι θα το σκεφτε ί. Τότε εμφανίστηκε ο Βακίλ. «Το έγραφε στο κούτε λο ότι ήταν πια η ώ ρα της να φύγει απ' αυτό το σπίτι». «Θα το συζητήσουμε όταν ηρεμήσουν τα πράγματα». Δύο μήνες μετά που έφυγαν ο ι Ταλιμπάν. η Μπ ίμπι Γκουλ δ εν ρώτησε καν αν θα την άφηνε να δουλέψει. Ακολούθησε η Ι Ιη Σ επτεμβρ ίου και ο Σ ουλτάν έστειλε ξα­ νά τις αδερφές του και τα παιδιά του στο Πακιστάν για να τους προστατέψει από τις βό μβ ες που ήξ ερε ότι θ α π έ σουν. έπρεπε και αυτή κά­ ποτε να αποκτήσει δικά της παιδ ιά . Παρακάλεσε τον Βακ ίλ να έρθ ει ο ίδ ιος. και στο μεταξύ μάζεψε πληροφορ ίες για τον άντρα από φίλους και συγγενε ίς. Από μια γωνιά π ίσω από την κουζίνα η Σακίλα παρακολου θ ε ί τους άλλους να κανον ίζουν το μέλλον της και να ορ ίζουν την ημερομηνία του γάμου της.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 90 Ήταν επε ίγον να βρε θ ε ί σύζυγος για τον πατέρα με τα δέ­ κα παιδιά. αλλά επειδή ο άντρας πλησίαζε τα πενήντα η Μπ ίμπι Γκουλ ήθελε να τον δει με τα ίδια της τα μάτια. έλεγε η Μπ ίμπι Γκου λ σε ό σους ήθ ελαν ν ' ακούσουν.

παρ ' όλα αυτά ό μως πρέπει και η νύ φη να συνεισφέρει στον γάμο. Μπορε ί να περάσουν αρκετά χρό­ νια μέχρι να μαζέψει ο Ρασούλ τα λεφτά που χρειάζονται για τον γά μο. Σκέψου να Digitized by 10uk1s. τα αποφασίζουν όλα πριν καν οι αρραβ ωνιασμένοι προλάβουν ν' ανταλλάξουν ένα βλέμμα. Δ εν έχει φτάσει ακό μη η σειρά της. Επειδή ο Βακίλ ε ίναι χήρος. που ε ί­ ναι η δουλειά της. Ούτε όταν οι άντρες τις αποχαιρέτησαν δεν γύ ρισαν να κοιτάξουν. «Σε τρεις βδομάδ ες ! Πρέπει να βιαστε ίς». Λίγο αργό ­ τερα βγαίνει από το δωμάτιο. Η Σακίλα φαίνεται μουδιασμένη . Η Σ ακ ίλα κοκκιν ίζει όταν όλες οι αδ ερφ έ ς π έ φτουν επά­ νω της. «Είναι κοντός. λέ ει στις αδερφ ές της. Βάζει μερικά ξύλα στο τζάκι. Σ ε λίγο ξ εκιν ά ε ι η απαγό ρευση της κυκλοφορ ίας . Ό μως αυτό φα ίνεται να μην την ενδ ιαφέ ρει.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 91 ξιλάρια. παραπονιέται. παρόλο που έχει διαλέ­ ξει το ύφασμα για το νυφικό της και το μόνο που απομένει ε ί­ ναι να το αφήσει στον ράφτη. «Είναι φαλακρό ς και θ α μπορούσε να ε ίναι μερικά χρόνια νεότερος ». « Είμαι τό σο χαρού μενος που τη β ρήκα». τα περισσότερα πράγματα τα έχει. λέ ε ι προς τον Σ ουλτάν καρφώνοντας ό μως το βλέ μμα του στη νέα αρραβω­ νιαστικιά του. Ο Βακίλ ρίχνει κλεφτές ματιές στη Σακίλα. έξω στο σκοτάδ ι. και οι δύο άντρες αποχαιρετούν ο ένας τον άλλο β ιαστικά. Ασπρό ρουχα και σερ βίτσιο. Είναι απλώς μια παρουσία ανάμεσά τους. Αλλά πρ έπει να αγοράσει κι όλο τον υπόλοιπο ε ξοπλ ισμό. σέρνοντας τα πόδ ια της για να πά ει να μαζέψει τα άπλυτα πιάτα και να σφουγγαρ ίσει. « Δεν θ α προλάβω» . Κοιτάζουν επ ίμονα το κενό . Εκε ίνη κοιτάζει ίσια μπροστά τον το ίχο. 2009 . όπως πάντοτε. λέ ει αναστενάζοντας. Η Μπουλμπούλα σηκώνεται βαριά και αναστενάζει. Κανε ίς δεν της κάνει ερωτήσεις. το κενό . Στο σπίτι έχουν με ίνει οι δύο γυναίκες που σύντομα πρόκειται να παντρευτούν. Ε μ ένα μου αρ έ σουν οι ψη λο ί άντρες» . Dec.

σκέψου να με χτυπάει». Όταν οι πιο μεγ άλοι στην οικογέν ε ια ε ίναι παρόντες. Digitized by 10uk1s. » τη ρωτά ει. μιλάνε μεταξύ τους ψιθυριστά. Στη μια άκρη κάθ εται η Σακ ίλα και ο Βακίλ. «Τι έχεις να πεις γι' αυτό .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 92 μου βγει τύραννος. Η Σακίλα δεν αντιδρά. Η Σακίλα μι­ λάε ι στον α έρα. κάνει γιορτή για τον αρραβώνα. χωρ ίς να δίνουν σημασ ία στους άλλους. Δ εν μπορώ ν α περιμένω δ εκαπέντε μέρες ώσπου να γίνεις δ ικιά μου». Η με λαγχολία της Σακ ίλα και των αδερφών της μεγαλών ει ολο ένα και περισσότερο όταν σκέφτονται τον γά μο. Σύ μφωνα με την παράδοση δεν επιτρέπεται να κοιτάξει τον γαμπρό στα μάτια πριν aπό τον γάμο. Η Σακίλα κοκκινί­ ζει δ ιατηρώντας πάντα το aπλανές της βλέ μμα. Ευτυχώς αυτήν τη φορά λε ίπει και ο Σουλτάν και η Μπ ίμπι Γκουλ . να μη μ' αφή­ νει να βγαίνω έξω. μέχρι που η Μπ ίμπι Γκουλ τους λέ ει να σωπάσουν. ξαπλώνω και σκ έφτο­ μαι εσένα». Σκέψου να μην ε ίναι καλός. Η συζήτησή τους δεν ε ίναι ιδιαίτερα ερωτική. Dec. «Είναι πολύ καλός για σένα». η αδερφή της Σακίλα. ενώ αυ­ τός την κοιτάζει συνέχεια. « Για σκέψου να μη μ' αφήνει να σας επισκεφτώ. Ο ι α δ ερφ έ ς της σωπα ίνουν γιατί κάνουν τις ίδ ιες μαύ ρες σκέψεις. που προσπαθούν όλο πε­ ριέργεια ν ' ακούσουν τι λέν ε. της λέ ει. Τώρα ετοιμάζεται να γεννή­ σει το πέμπτο της παιδί. « Δ εν μπορώ να κοιμη θώ τις νύχτες. Δύο μέ ρες μετά τη συμφωνία η Μαριάμ. Ο πρώτος της άντρας σκοτώθηκε στον εμφύλιο. « Σ ' έ χω επιθυμήσει. Έχει στρ ώσει ένα μεγ άλο τραπε ζομάντιλο στο πάτωμα. 2009 . επιμένει. δ ε ν μπορούν να έχουν πιο κοντινή επαφή. συλλογ ίζεται. Τώρα ό μως που βρ ίσκονται ανάμε­ σα στα νεότερα αδέρφια. Η Μαριάμ ε ίναι ε ίκοσι εννιά χρονών και ε ίναι παντρεμένη για δεύτερη φορά .

Ο Βακ ίλ της λέ ει ναι. « Γ ιατ ί . «Δεν πρόκειται να με ίνω ξανά μόνος μου». ονειρεύ εται ο Β ακ ίλ. «Ποιο ε ίναι για μένα. ο δηγε ί την κου βέντα σε πιο ασφαλή μονοπάτια. όταν θα γυρίζω σπίτι. Φλιτζάνια. Αρκε ί να προσέχει τα παιδιά και το σπ ίτι του. αυτός δ εν έχει αντίρρηση. Τη διαβεβαιώνει ότι αν της αρέσει να δουλεύει. σκ εύη. « Γ ιατ ί . «Ένα μπλε και ένα καφέ». Dec. δι­ κούς του και δικού ς της. Αυτό ς πληρώνει κι εκε ίνη αγοράζει. αγοράζοντας τα πράγματα που θα χρειαστε ί για τον γά μο και μερικά δώρα για τους συγγενε ίς. «Τώ ρα ασχή μυνες». Βγάζει το καπέλο του. Του μιλάει για τα ψών ια της κι εκε ίνος τη ρωτάει τι χρώμα υφάσματα διάλεξε. εγώ ε ίμαι ο άντρας σου ! » Digitized by 10uk1s. πετσέ­ τες και υφάσματα για πουκαμ ίσες. του λέ ε ι η Σ ακ ίλα. που συνήθως φορά­ νε οι οπαδο ί του δολοφονημένου αρχηγού της Νότιας Συμμα­ χίας. μαχαιροπίρουνα. «Σκέψου όταν θ α ε ίμαστε παντρεμένοι και εσύ θ α ετοιμά­ ζεις το φαγητό . Αυτή θα ε ίναι η ευγενική χειρονομία του προς αυτούς που θ α την αποχωριστούν. Είναι τώρα η σειρά του Βακίλ να νιώσει αμήχανα. Θα ε ίσαι πάντα στο σπίτι και θ α με περιμένεις». Ο Βακίλ θα προσφέρει τα δώρα στην οικογένειά της. Τον ρωτάει αν θ α την αφήσει να συνεχίσει να δουλεύει όταν θα παντρευτούν. Η Σακίλα πέρασε τη μέρα της στην αγορά της Καμπούλ. « Δ ε ν ξέ ρω γ ιατ ί υποσχ έθ ηκα στον Ρ ασούλ να δ ιαλέξε ι πρώτος». για κε ίνον και για τον Ρα­ σούλ. Μ πορε ί μόλ ις παντρευτούν ν ' αλλάξει γνώμη. Αχμάντ Σαχ Μασούντ. Η Σ ακ ίλα σωπα ίνει. Εγώ θ α έ πρεπε να διαλέξω πρώτος. αμήχανα.» τη ρωτάει. αλλά η Σακ ίλα δεν τον ε μπιστεύ εται. σεντόνια. το καφ έ πακόλ. του απαντάει. Δ εν απα­ ντάει στην προσβολή της μέλλουσας συζύγου του. « Δ εν έχεις καθόλου μαλλιά» . ώσπου να βρει το θάρρος να μιλή σει. τον αρραβωνιαστικό της Μπουλμπούλα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 93 Σακίλα συνεχίζει να τρώ ει. 2009 .» εκρήγνυται ο Β ακ ίλ .

του λ έ ει κοιτάζο­ ντας το κενό . αλλά αν δ εν φοράς την μπούρκα σου θα στενοχωρη θώ. αυτή θ α τη φυλάς δ ίπλα στην καρδιά σου ». Τη ρωτάει πόσα χρήματα χρειάζεται για τις υπόλο ιπες αγορές της.τι νομίζεις. της λ έ ει ο Βακ ίλ . κάνει έναν υπολο­ γισμό . Οπότε αν καπνίζεις δεν μου αρέσεις ούτε εσύ » . Του λέει. συνεχίζει η Σακίλα. « Και πρέπει να φοράς μπούρκα. « Πρ έπει να είσαι ευγενική ». Η Σ ακ ίλα έχει υψώ σει τη φωνή της και έτσι όλο ι ακούνε την προσβολή της. » ρωτάει ο Βακίλ σχε δόν απειλητικά . της λέ ει. Η Σ ακ ίλα σωπαίνει. Θ έλεις να με στενο­ χωρήσεις. της δ ίνει μερικά χαρτονο μίσματα και τα υπόλο ιπα τα ξαναβάζει στο πορτοφόλι του . » Digitized by 10uk1s. Είναι το καθήκον της γυ­ ναίκας να φορά ει μπού ρκα. « Δ εν θ α φο ρά ς μοντέ ρνα ρούχα. «Από τη στιγμή που το ξε κ ίνησα. Πάντως και τα δύο είναι πολύ ωραία ». Ο Βακ ίλ βγάζει από το πορτοφόλι του μερικέ ς φωτογρα­ φίες ταυτότητας. Ο Βακ ίλ πρ έπει να φύγει. Μ ετράε ι τα χρήματα. Dec. Θ έλ ε ις να με στενοχω­ ρήσεις. 2009 . Η Σ ακίλα δ εν αντιδρά και δειλά παίρ­ νει τη φωτογραφία. απαντάει η Σ ακ ίλα. Ο Βακ ίλ ανάβει τσιγάρο . μου είναι δύσκολο να το ό ψω ». του λέει η Σακ ίλα. « Δεν μου αρ έσει ο καπνός». της λέει ο Βακίλ δειλά. «Φτάνουν αυτά. «μπορείς να διαλέξεις πρώ­ τος. τις κο ιτάε ι για αρκετή ώρα και δ ίνει μία στη Σ ακ ίλα. Κάνε ό . κ « Μυρίζει άσχημα». λέει η Σακ ίλα. τότε θα ντύνο μαι κι εγώ έτσι». «Αν ό μως η Καμπούλ αλλάξει και επιτρ έπεται στ ις γυναί­ κες να φοράνε μοντέρνα ρούχα. » Η Σακίλα δεν απαντάει.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 94 «Εντάξει». «Αυτή είναι για σένα. Σ ε λίγο θ α απαγορευτ εί η κυκλο­ φορία. «Δεν μου αρ έσουν ο ι άνθ ρωπο ι που καπνίζουν.

Σκέψου να με κλειδώσει μέσα». της απαντά ε ι . Σ κέψου να μη μ' αφήσει να δουλέψω τώρα που επιτρ έπεται.» « Ση μα ίνει μμμ» . Λυπά μαι. Το π έ ρασε το τεστ .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 95 Η Σακ ίλα γν έ φει καταφατικά . «Είσαι ερωτευμένη. που αντί να του πάρουν την ό μορφη κούκλα που μιλάει. Ο Βακ ίλ φεύγει και η Σ ακ ίλα ξαπλώνει στα κό κκινα μαξιλάρια. Αυτό δ ε ίχνει ευγ ένεια προς την οικογένειά της που την αποχωρ ίζεται. « Ούτε ναι. Digitized by 10uk1s. Θα ήταν καλύτερα όλα αυτά να τα ε ίχαν σκεφτε ί νωρ ίτερα. ούτε ό χι. Αποχαιρετούν ο ένας τον άλλον. Dec.» «Μ μμ». Θ α μπορούσε να ε ίναι νεότερος και ομορφότερος» λέ ει και σου­ φρώνει τη μύτη της. Σκέψου να μη μ ' αφήνει να σας επι­ σκ έ πτομαι. «Σ' αρέσει. Ξεφυσά ει ανακουφισμένη και τσιμπολογά ει λίγο αρν ί. Μ οιάζει σαν παραπονεμ ένο παιδί.» ρωτάει η αδερφή της η Μάριαμ.έ πρεπε να δε ίχνει κρύ α και να τον κρατάει σε από σταση ώσπου να γ ίνει ο γά μος. Στενοχωριέ μαι που αφή­ νω την οικογ ένειά μου. Ο ι αδ ερφέ ς κάνουν πάλι σκοτεινέ ς σκέψεις. «Έτσι κι έτσι». Η λάμπα παραφ ίνης που ε ίναι ακουμπισμένη στο πάτωμα τρεμοσβήνει. του πήραν μια πάνινη. «Τι σημαίνει μμμ. 2009 . « Είμαι στενοχωρημένη.

Αν οι γυναί­ κες φορούν προκλητικά ρούχα και δ εν συνοδ ε ύονται από άντρα συγγενή τους. Η προσευχή θ α πραγματοποιε ίται σε συγκεκριμένες ώρες σε όλες τις περιοχές. Αν βρε θ ε ί κασέτα σε κάποιο όχημα. Κασέτες με μουσική απαγορεύονται σε μαγαζιά . αλλιώ ς θα συλλαμβάνονται. θ α γίνεται έ φοδ ος στα σπ ίτια τους και οι άντρες τους θα τιμωρούνται. ο ιδ ιοκτήτης θα συλλαμβάνεται και το μαγαζί θα κλε ίνει. το όχημα θα κατάσχεται και ο οδηγός θα συλλαμβάνεται. ξενοδο­ χε ία. Dec. 4. Απαγορεύεται στις γυναίκες να εκθέτουν το σώμ α τους. τον Σ επτέμβριο του 1996. 3. το ράδ ιο Σαρία μετέδ ιδε δεκαέξι εντολές. Απαγορεύεται το ξύρισμα. απαγορεύ εται στον ο δηγό να τις επι­ βιβάσει στο αυτοκίνητο. 2. Απαγορεύ εται οι οδηγο ί να παίρνουν γυναίκες που δεν φο­ ρούν μπούρκα. Απαγορεύεται η μουσική. Ο ι ακριβε ίς ώρες των προσευχών θα Digitized by 10uk1s. Αν τέτοιες γυ­ να ίκες ε μφανιστούν στον δρ ό μο. Αν σε κάποιο κατά­ στημα βρε θούν κασέτες. Υποχρεωτική προσευχή. Όποιος ξυρ ίσει ή κόψει τα γένια του θα φυλακίζεται μέχρι τα γένια του να φτάσουν στο μάκρος μιας γροθ ιάς.Απαγορεύεται η ε ί σοδος στον Παράδεισο Όταν οι Ταλιμπάν μπήκαν στην Καμπούλ. 1. Μ ια ν έα επο­ χή ξεκινούσε. 2009 . οχήματα και δημό σιους χώρους.

Εξάλειψη των ναρκωτικών και των χρηστών. ξενοδοχε ία και σε άλλα μέρη αποσύρονται.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 97 ανακοινωθούν από το υπουργείο Προστασίας της Αρετής και Καταπολέ μηση ς τη ς Αμαρτίας . Ο ι χρήστε ς ναρκωτικών θα συλλαμβάνονται και οι έ μποροι και τα μαγαζιά τους θα κλείνονται. 6. Ο ι ιδιοκτήτε ς πρέπει να κα­ ταστρ έψουν όλε ς τις φωτογραφίε ς στα ανωτέρω μέρη. ο ιδ ιοκτήτης και ο χρήστη ς. Και οι δύο. Ο ι φωτογραφίε ς σε οχήματα. μαγαζιά. 8. Απαγορεύεται η απεικόνιση. Τα μ έ ρη που πουλάνε αετούς κα­ ταργούνται. Οχή­ ματα με φωτογραφίε ς έ μβ ιων όντων θα ακινητοποιούνται. 7. οι θάνατοι παιδ ιών και οι α δικαιολόγητ ε ς απου­ σίες από τα μαθήματα. Ν έ οι άντρε ς που θα εντοπίζο­ νται στα μαγαζιά. 5. Dec. θ εωρούνται εγκληματίε ς και θα συλλαμβά­ νονται και θ α τιμωρούνται. όπως τα στοι­ χήματα. Η κυκλοφορ ία πρ έ πει να σταματά ει δ εκαπ έντε λεπτά πριν από την ώρα τη ς προ­ σευχής. Απαγορεύονται οι περιστερώνες και οι κοκορομ αχίες. Απαγορεύονται τα τυχερά παιχνίδι α. Ε ίναι υποχρεωτικό να επισκέπτεται κανε ίς τα τζα­ μιά την ώρα τη ς προσευχής. Τα περιστέρια και τα πουλιά που θα χρησιμοποιούνται για αγώνε ς θα θανατώνο­ νται. Αυτή η συνή θ ε ια θ α κατ αργη θ ε ί. Τα κέντρα θα ανιχνεύονται και οι παίκτε ς θα φυλακίζονται για έναν μήνα. θα φυλακίζονται. Το π έταγμα του αετού έχει κακές συν έπειε ς. σπ ίτ ια. 9. Απαγορεύεται το πέταγμα του αετού. 2009 . Digitized by 10uk1s.

Όλα τα σχετικά βιβλία θα καίγονται και ο μάγος θα φυλα­ κίζεται μέχρι να μετανοήσει. Αν βρε θούν περιοδικά μόδας στο μαγαζί. τότε ο αρχηγός τη ς οι­ κογένειας θα συλλαμβάνεται και θα τιμωρε ίται. Αν κάποιος παραβε ί αυτόν τον νόμο. θα παραπέ μπεται στο θρησκευ­ τικό δικαστήριο. 14. Απαγορεύεται η μαγεία. Digitized by 10uk1s. Dec. Αν κάποιος παίζει τύμπανα. Απαγορεύεται το πλύσιμο των ρούχων στα ποτάμια. Απαγορεύονται τα τύμπανα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 98 10. Ο ι άντρες με μακριά μαλλιά θα συλλαμβάνονται και θα με­ ταφέ ρονται στο υπουργε ίο Προστασίας της Αρετής και Κα­ ταπολέ μηση ς τη ς Αμαρτίας για κού ρεμα. Όποιος παραβε ί τους κανόνε ς θ α φυλακ ίζεται για μεγάλο διάστη μα. 12. Αυτές οι μορφές συναλλαγών ε ίναι απαγορευμένε ς από το Ι σλάμ. 13. Ο ι γυναίκ ε ς που παραβα ίνουν αυτόν τον νόμο θα μεταφέ ­ ρονται με τον απαιτού μενο σεβασμό του Ι σλάμ στα σπίτια τους και οι άντρε ς τους θα τιμωρούνται αυστηρά. Απαγορεύονται τα αγγλικά και τα αμερικάνικα κουρέματα. 15. Α παγορεύονται ο ι δ ανει στικοί τόκο ι. Α παγορεύεται η μουσική και ο χορός στις γαμήλιες τελετές. ο ράφτη ς θα συλ­ λαμβάνεται. οι προμ ήθειες στην αγορά ξένου συναλλάγματος και οι τόκοι συναλλαγών. 16.Απαγορεύεται οι ράφτες να ράβουν γυναικεία ρούχα και να παίρνουν μέτρα σε γυναίκες. που θα αποφασίζει για την τιμωρία του. 11. Ο παραβάτη ς θα πληρώνει τον κουρέα. 2009 .

Απαγορεύ εται στις γυναίκες να τραβούν την προσοχή των αντρών που τις κο ιτάζουν με λαγνε ία. Η θ ρησκευτική αστυ ­ νο μ ία έχει χρ έ ο ς και ε υ θύνη να καταπολ εμήσει αυτά τα κο ινωνικά προβλήματα και θ α συνεχίσει το έ ργο της μέχρι να ξεριζωθ ε ί το κακό. Dec. Θ α επιπλήττονται. Ο ι γυνα ίκες έχουν την ευ θύνη για την ανατροφή των παιδιών τους. θ α ανακρ ίνονται και θ α τιμωρούνται σκληρά από τη θ ρησκευτική αστυνομ ία. Αν ο ι γυνα ίκες φορούν μοντέρνα ρούχα. στολισμένα. πριν το Ι σλά μ κυ ριαρχήσει στη χώρα. θα τιμωρούνται από τον ισλαμι­ κό Σαρ ία και δεν πρ έπει να περιμένουν ότι κάποτε θα πάνε στον Παράδ ε ισο . 2009 . Digitized by 10uk1s. δεν θα βγαίνετε όπως οι γυναίκες που κυκλοφορούσαν με μο­ ντέρνα ρούχα. θα πρ έπει να καλύ­ πτονται σύμφωνα με τον νό μο του Σ αρ ία.ο Θεός ε ίναι μεγάλος. Το Ι σλάμ ε ίναι μια λυτρωτική θρησκε ία και έχει αποφα­ σίσει ότι ο ι γυνα ίκες θ α έχουν αξιοπρ έπεια. τη φροντίδα της ο ικογένει­ ά ς του ς και τη μ έ ριμνα του φαγητού και των ρού χων. Αν το κάνετε. μια συγκεκριμένη προ ει­ δοπο ίηση απευ θυνόταν στις γυναίκες της Καμπούλ: Γυναίκες. στενά και προκλητι­ κά για να επιδ εικνύ ονται. που βάφονταν έντονα και ήταν εκτε θειμένες σε όλου ς του ς άντρες. δεν θα βγα ίνετε από τα σπ ίτια σας.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 99 Εκτός απ' αυτέ ς τις δεκαέξι εντολές. Αν χρειαστε ί να βγουν από τα σπίτια τους. Αλλάχου ακμπάρ . το ίδ ιο και ο αρχηγός της ο ικογ ένειας.

Μ ια εγκυμονού σα μπού ρκα την ακο λου θ ε ί λαχανιασμ ένη. Τα ψηλαφ ίζει κ αι προσπαθ ε ί να δ ιαλέξει χρώ ματα μέ σα από το διχτυωτό της παρα(}υράκι. αποφασίζει. Ο πωλητής μετρά ει το άσπρο σεντόνι με τα γαλάζια λουλούδια. Τ ε λι­ κά. Το βλέμμα της καρφώνεται στο έδαφος. τα χνώτα και τη δυνατή μυρωδ ιά του σαπουνιού. Τα χέρια της ανεβο κ ατεβα ί­ νουν κ αι η μύτη της εξέχει από το ύφασμα σαν ράμφος. αεράτη. σκό ρδο. Βλέπει την άκρη του άσπρου παντελονιού της και ξεχωρίζει το στρίφωμα του βα(}υκόκκινου φουστανιού που φο­ ρά ει πάνω από το παντελόνι της. Η μπού ρκα κ άνει παζά ρια. Το νά ιλον ύφασμα ε ίναι τόσο πυκνό και κοντά στο πρόσωπο που νιώθ εις τη μυρωδιά της ίδ ιας σου της ανάσας. Μέσα στη λάσπη ξεχω­ ρίζει τα λερωμένα παπούτσια της από τα λερωμένα παπούτσια των άλλων. Digitized by 10uk1s. Η κυματιστή μπού ρκα μπερδεύ εται με οποιαδήποτε άλλη κυματιστή μπούρκα. ψάχνει την τσάντα της και δίνει μερικά μπλε χαρτονομίσματα. Π ροσπα θ ε ί να κρατήσει το ίδ ιο γρήγορο βή μα με τις δύ ο μπούρκες που προχωρούν μπροστά της. Dec. Κοιτάζοντας πάντα κάτω τρι­ γυρνάει στο παζάρι ακολου θώντας την μπού ρκα που ανεμίζει. Το ύφασμα χάνεται στην τσάντα κάτω από την μπού ρκα. Δ ιαπραγματεύεται μέσα απ' τις κλωστές με το στό μα κρυμμένο και με τα μάτια της να φαί­ νονται αμυδρά σαν σκιές π ίσω από το δίχτυ. Μυρωδιέ ς από σαφράνι. ξ ερό πιπέ ρι και φρέ σκια πακόρα δ ιαπερνούν το σκληρό ύφασμα και ανακατεύονται με τον ιδρώτα. Η μπούρκα που πά ει μπροστά έχει σταματήσει στα σεντό ­ νια. Μπλε γαλάζιο παντού .Κυματιστή. καμπυλωτή Τη χάνει όλη την ώρα. 2009 .

αλλά ε ίνα ι δύσκολο να κρ ίνε ι ς τ ι ς δαντ έλες π ίσω από το δίχτυ. Π ροχωρούν π ι ο κάτω κα ι γυρίζουν συνεχώς τα κεφάλ ια τους γ ια να κο ιτάξουν τρ ιγύ ρω. βουDigitized by 10uk1s. συνθετικές δα­ ντέλες σαν άκρες από σοβ ιε τικές κουρτίνες.Ο ΒIΒΛIΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 101 Π ροχωρούν πλέοντας παρακάτω. Εκε ί όπου τα μάτια στενεύουν. τσεκάρε ι το λάστιχο κα ι εκτ ι μώντας με το μάτ ι καταλήγε ι σ' ένα πράγμα που μοιάζε ι με ολόσωμο κορσέ. Αφ ι ερώνε ι πολύ χρόνο στα τελε ιώ ματα των κουρτινών. Υπάρχε ι χώρος και γ ια την τσα­ γ ι έ ρα κ άτ ω απ ό την μπού ρκα που έ χε ι γ ε μ ί σε ι φλ ιτζάν ι α. Αυτό ε ίναι άλλο ένα από τα κόλ­ πα του εφευρ έτη της μπούρκας: ο άντρας πρ έ πε ι να ξέρε ι τι ακολουθ ε ί η γυνα ίκα του με το βλέμμα της. Μόνο ο πωλητής βλέπε ι το πρό σωπό της. βούρτσες και που ολοένα μεγαλώνε ι. Η μπού ρκα τα π ιάνε ι και τα μετρά ε ι με το χέρ ι . σκεύη. Εξετάζε ι τις δαντ έλες. μπορούν να κο ιτάξουν μόνο προς μια κατεύθυνση. Είναι άσπρα. Χοντρέ ς. εντόπ ισαν τ ελικά την αρχηγό μπούρκα στα μικρά σοκάκ ια στην καρ δ ιά του παζαρ ιού . ανο ιχτά κίτρινα ή ροζ με παράξενο κόψ ιμο. Παρότι φυσά ε ι ο κρύος. Π ρ έπε ι να στρ ίψε ι ολόκληρο το κεφάλι . Ο ι γυναίκες με τ ις μπού ρκες ε ίνα ι σαν άλογα με παρωπ ίδ ες. Dec. προς τον πάγκο με τ ι ς ηνές ρώσικες τσαγι έρες από αλουμίνιο. να αγγίξουν τις πλαστικές αγκρά­ φες κα ι τα χρυσά βραχιόλι α πρ ιν προσπαθήσουν να εντοπ ί­ σουν την μπούρκα που ε ίνα ι αρχηγό ς τους. Αφού έστρ ιψαν το κεφάλι τους αρκετέ ς φορέ ς. χαλιά. Τις ψηλαφίζουν. Πίσω από την πρώτη ακολου θούν δύο π ιο αναποφάσιστες μπούρκες που σταματούν για να μυρ ίσουν. κά­ φτ νουν παζάρ ια και επι μένουν. 2009 . Εκε ίνη σταματά ε ι σε ένα καρότσι με χ ιλιάδ ες σουτ ι έν που ε ίνα ι όλα άνω κάτω σχηματίζοντας ένα βουνό . παραβαίνοντας την εντολή που της έδωσε ο μελλοντικό ς της σύζυγος να μη φαίν ετα ι. αυτή η αγορά ε ίναι τό ­ σο σημαντική που σηκώνε ι μέχρ ι κα ι το ύ φασμα από το πρό ­ σωπο γ ια να δε ι καλύτερα. Κάπο ια ε ίναι κρεμασμένα σ' ένα κοντά­ ρ ι κα ι αν ε μ ίζουν ξε δ ι άντροπα σαν σημα ί ες. το δίχτυ σταματά ε ι κα ι δ εν επ ιτρ έπε ι πλάγ ι α βλέμματα. βγάζε ι και τα δυο της χέρ ια.

Ο ι πε ρισσότεροι μοιάζουν να είναι απασχολημένοι. με μια κίνηση του χε ρ ιού. κου­ τσομπολ εύ ουν με του ς γείτονες ή ξαπλώνουν στα σακιά με το αλεύρι ή σε σωρούς χαλιών. Στα ετοιμόρ­ ροπα καρότσια βλέπει κανείς μια διασταύρωση λεμονιού και πικρολέ μονου που τρώγεται όπως είναι. είναι ιδρωμένο. Η συμ­ φωνία κλείνεται. Και οι πωλητές μπορούν ε ύκολα να ξ εχωρ ίσουν τα αισθήματα μιας κυ ματιστής. η Σακίλα χαμο­ γελάει και οι δαντέλες εξαφανίζονται μέσα στην τσάντα κάτω από την μπούρκα που την αφήνει να π έσει πάλι κάτω στο έδα­ φος.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 102 νίσιος αέρας της Καμπούλ. Η Σακίλα πε ρνάει τις δαντέλες μπροστά από το πρόσωπό της και ξαφνικά δ εν είναι πια τελείωμα για κουρτίνες αλλά δαντέλες για το βέλο . αε ρά­ της και καμπυλωτή ς μπούρκας. ακολουθώντας τη ζωή του παζαρ ι­ ού αντί να δ ιαφημίζουν τα εμπορ εύ ματά του ς. Ν αι. Ο ι πε λάτες θ ' αγοράσουν αυτά που έχουν προγραμματίσει. Ανακατεύ ονται και μπε ρδ ε ύ ονται από απαιτητικά δάχτυλα. Η Σ ακίλα γ έρνει το κεφάλι. Σπάνια κάποιος πωλητής διαλαλεί τα εμπορεύμα­ τά του. με το πόδ ι. Ένας άλλος πουλάει μπαDigitized by 10uk1s. Μπο ρ εί και φλ ε ρτάρ ει με το μικρό της δαχτυλάκι. Ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει στο παζάρ ι της Κα­ μπούλ. κάνει παζάρ ια. Φιστίκια . το 500 π. αυτό που λείπει ακό μη από το νυφικό της. Αυτό το κάνει πάντα. Τα εμπορ εύ ματα είναι τα ίδια από την εποχή που ο Δα­ ρείος ο Πέρσης πε ρνούσε απ' αυτά τα μέρη . επειδή έχει τόσο λεπτή φλούδα. Στον π άγκο ενό ς πωλητή υπ άρχουν σακιά με κότες που στρ ιμώχνονται και κακαρ ίζουν. Ακούγονται φωνές μπερδεμένες που καταλήγουν σ' ένα συ­ νεχές βουητό. φλε ρτά­ ρει. έτσι κι αλλιώς. χ. αποξη ραμ ένα βε ρ ίκοκα και πράσινη σταφίδα στοιβάζονται σε μεγάλα σακιά . Dec. 2009 . χαμογελάει πονη ρά. εκεί όπου τα σοκάκια γίνονται όλο και πιο στενά . ο πωλητής παίρνει τα μέτρα. Κάτω από τη γαλάζια μπούρκα καταλα β αίνει κανείς την κοκεταρ ία της. Σ ε μι­ κρ ού ς στεγασμ ένου ς πάγκους ή σε φα ρδ ιά χαλ ιά κάτω από τον ουρανό είναι τοποθ ετημένα πλάι πλάι τα λού σα και τα εί­ δη π ρώτης ανάγκης. Ο ι αδε ρφές περπατούν στο παζάρι.

φτυάρια και σκαλιστήρια. σκ ό ρ δ ο. παπούτσια που κάποτε ήταν ωρα ία και ροζ πλαστικά παπούτσια με τριαντάφυλλα. το ό πιο κ αι το χασίσι. βρό μικα παπούτσια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 103 χαρικά. βαμβάκι σε μπάλες. οι περισσότεροι προτιμούν τις συμ­ βατικέ ς σκούπες. Εδώ και εκε ί βρ ίσκεις και πράγματα που δ εν ήταν γνωστά την εποχή του Δ αρε ίου. Wave ή Pine. τα αφγανί. Ο ι αργυραμοιβοί. ρ ίζες. από τις πιο απλές μέχρι τις πιο μυστήριες αρρώστιες. στέκο­ νται σε μεγάλη ουρά. όπως Pleasure. Μ ερικά εμπορεύ ματα με γα·ίδούρια και άλλα με φορτη­ γά. τσίλι. κρατώντας τα μάτσα με τα μπλ ε χαρτο­ νομίσματα. 2009 . Μ ε την ασταθή η λε­ κτροδότηση της Καμπούλ. με μακριές πουκαμίσες και τουρμπάνια. μαχα ίρια. και πειρατική κόκα-κόλα από το Πακι­ στάν. Αυτός που που λάει τα μπαχαρικά εκτε λ ε ί και χρ έη γιατρού. δ έ ρμα κ αι κάρ δαμο. τη βρομερή και ξεραμένη αρτηρ ία που μοιράζει το παζά­ ρι στα δύο. 35. Μ ερικά από αυτά ε ίναι και άσπρα. Γύ ­ ρω τους κυκ λοφορού ν καφ έ σανδ άλ ια. Ο άντρας που στ έκ εται δίπλα του πουλάει ηλ εκτρι­ κ έ ς σκούπες μάρκας Nautionl στην ίδια τιμή. Τα παπούτσια συνεχίζουν την πορε ία τους στη σκ όνη. Αλλά ούτε η αυ­ θ εντική ούτε η απομίμηση πουλάνε καλά. μαύρα παπούτσια. Στις γέ φυρες πάνω από το ποτάμι πουλάνε παντό­ φλες από χοντρό προβατίσιο δέρμα. κάρυ και ρ ίζες σε λοφάκια. φρούτα και τσάι. Ο ι δρό μοι των λαθ ρεμπ όρων δεν άλλαξαν στους αιώνες: απ ό το Π ακιστάν μέ σω Κίμπερ ή από το Ι ράν πάνω από το βουνό . πιπεριές. Dec. Φ ρ έ σκο κ όλ ιαντρο. Όλα ανακατεύονται με τη μυρωδ ιά βόθρου που έρχεται από το πο­ τάμι. Ένας άντρας που λ άει η λ εκτρικ έ ς σκο ύ πες μάρκας National . Π ροτε ίνει στους πελάτες να αγοράσουν βότανα. απ ' τα ίδ ια μονοπάτια που περνούν λαθ ρα ία η ηρω ίνη. υφά­ σματα σε μεγάλη ποικ ιλία χρωμάτων και σχε δίων. Τσιγάρα με ε ξωτικά ονό ματα.000 αφγαν ί προς ένα δολάριο. ένα χρώ μα που οι Ταλιμπάν το απαγόρεψαν για τα Digitized by 10uk1s. που με σιγουριά γιατρού τους εξηγε ί ότι θ εραπεύουν τα πάντα. Τα χαρτονομ ίσματα ε ίναι σύγχρονα.

ένα ακόμη μικρό ση­ μάδ ι ε λευ θ ερίας. Αρκετο ί γυναικε ίοι σύλλογοι έχουν δημιουργη θ ε ί μετά την αποχώρηση των Ταλι μπ άν. Καμιά φορά μπορε ίς να δ εις βαμμένα νύχια στην άκρη της μπούρκας. Διατή­ ρησε τους κανονισμού ς γυναικε ίας ιατρικής και κατάφερε να ξανανο ίξει το γυναικε ίο τμήμα του νοσοκομε ίου όπου δούλευε. 2009 . Τότε κατέ­ βαζαν τα μπαστούνια και μ' άφηναν να φύγω». Ορισμένοι ήταν δραστήριοι. Ο ι Ταλ ι­ μπάν απαγόρεψαν και τα παπούτσια με σκληρ έ ς σόλες . Όχι πως δεν προσπάθησαν. Dec. Ο ι Ταλιμπάν ε ίχαν απαγορέψει τα μανό και απαγόρευαν την εισαγωγή τους στη χώρα. Έλεγε: «Όταν ερχόταν η θρησκευτική αστυνομία με τα μπαστούνια και σήκωνε χέρι για να με χτυπήσει. θ α αντηχούσαν προκλητι­ κά κλ ικ-κλακ σ' όλο το παζάρι. και αν μπορού σαν να ακουστούν τα τακούνια στη λάσπη.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 104 παπούτσια. δίδασκαν στις γυναί­ κες πώς να φροντίζουν την υγιεινή του σώματός τους και παρέ­ διδαν μαθήματα σε αναλφάβητους. Η μεγάλη ηρω ίδα της επο­ χής των Ταλιμπάν ε ίναι η Σουχάιλα Σ εντίκε. Σ ε κάποιες άτυχες γυναίκες έκοψαν την άκρη του δαχτύλου τους ή ένα δάχτυ λο του ποδ ιού επειδή ε ίχαν παραβιάσει τον νόμο. δ εν έχει προχωρήσει π έ ρα από τη λ ερωμένη άκρη της μπούρκας. η υπουργός Υγε ίας του Καρζάι. Τώρα όμως ήρθ αν ν έ οι καιρο ί. σήκωνα κι εγώ το δ ικό μου για ν ' ανταποδώσω το χτύπημα. Την πήγαιναν με το αυτοDigitized by 10uk1s. επειδή άσπρη ήταν και η σημα ία τους.ο ήχος των γυναικε ίων παπουτσιών δ ιασπά την προσοχή των αντρών. που το ε ίχαν κλ ε ίσει οι Ταλιμπάν. η μόνη γυναίκα στρατηγός του Αφγανιστάν. Δημι­ ού ργησαν μυστικά σχολε ία για κορ ίτσια. Φέτος που ε ί­ ναι η πρώτη άνοιξη μετά την αποχώρηση των Ταλιμπ άν. ακόμη κι όταν εξουσίαζαν οι Ταλιμπάν. Ήταν μια από τ ις λίγες γυ­ ναίκες που υπό το καθ εστώς των Ταλι μπ άν αρνιόταν να φορέ­ σει μπούρκα. Αλλ ' ακόμη και η Σ ουχά ιλα σπάνια έβγαινε από το σπ ίτι της όσο κυβερνούσαν οι Ταλιμπάν. η απε­ λευθέρωση των γυναικών έχει περιοριστε ί στα παπούτσια και στα μανό.

Υποχρέ ωσε τις 200 γυναί­ κες που αποτε λού σαν το χαρ έ μι του να φοράνε την μπούρκα για να μην προκαλούν άλλους άντρες με τα ό μορφα πρόσωπά Digitized by 10uk1s. Ελάχιστες γυνα ίκες στην Καμπούλ έχουν βγάλει την μπού ρκα την πρώτη ε λεύ θ ερη άνοιξη. τις σταματούσαν. και πλή θη γυναικών κατακλύζουν το πανεπιστήμιο. προκαλώντας έντονο γιουχάρισμα. δ εν γν ώριζαν αυτό το έ νδυμα. Η μπού ρκα καθ ιερώ θ ηκε την εποχή της β ασιλ ε ίας του Χαμπι­ μπουλάχ. Αρκετές γυναίκες ξ εχώρισαν στη δ ιάρκεια της συν έλευσης Λόγ ια Ζίργκα. Αυτέ ς που ε ξέ φρασαν ε λεύ θ ερα τη γνώ μη τους. Μ ε παντόφλες και τακούνια μαζεύτηκαν σε μια γων ία στη Μ ικρο­ ραγιόν για να προχωρήσουν προς την πόλη. Τα σχολε ία για τα κορ ίτσια έχουν ανο ίξει πάλι. το θ έ μα της παράδοσης ε ίναι μείζον. λέει με πικρία μετά την πτώση των Ταλιμπάν. την εβδομάδα μετά την αποχώρηση των Ταλιμπάν. Κυκλοφόρησε κι ένα περιοδ ι­ κό από γυναίκες για γυνα ίκες και ο Χαμίντ Καρζάι δ εν χάνει ευκαιρία να μιλάει για τα δ ικαιώματα των γυναικών. Ο άντρας αποφασίζει. Μ ια από τις γυναίκες απα ίτησε υπουργό ς Άμυ­ νας να ε ίναι γυναίκα. Μ ια γυναικεία οργάνωση προσπάθησε να κάνει μια δ ιαδή ­ λωση. Μ ερικ έ ς γυναίκες επέστρεψαν στις δουλ ειέ ς τους. 2009 . Dec. από το 1901 μέχρι το 1919. γελοιοποιήθηκαν από τους άντρες με τα τουρμπάνια που β ρ ίσκονταν στην α ίθ ουσα. τον Ι ο ύνιο του 2002. τόνισε. « Ο ι Αφγανέ ς έχασαν το θάρρος τους». «Στη Γαλλία ό μως συμβα ίνει». αλλά δ εν το έβαλαν κάτω.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 105 κ ίνητο κάθ ε πρωί στο νοσοκομείο τυλ ιγμ ένη σε έ να μεγάλο σάλι και το βράδυ τη γύριζαν σπίτι. Στις οικογ ένειες. Αλλά για τις περισ­ σότερες τα πράγματα δ εν έχουν αλλάξε ι και πάρα πολύ . αλλά η δ ιαδήλωση εμποδίστηκε από τις αρχέ ς με τη δ ικαιολογ ία ότι δεν μπορούσαν να εγγυη θούν για την ασφάλεια των γυναικών. οι Αφγαν ές γυναίκες του προηγούμενου αιώνα. Ο ι περισσότερες ε ίχαν ρ ίξ ει την μπού ρκα αν έ με λα π ίσω στους ώ μους. Κάθ ε φορά που μαζευόντουσαν. και οι περισσότερες δ εν γνωρίζουν ότι οι προγιαγιάδες τους.

πρ ίγκιπας Νταούντ.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 106 τους. μόνο η άρχουσα τάξη των Παστούνων κάλυπτε τις γυναίκες με την μπού ρκα. 2009 . Στη δεκαετία του '50 το έθ ιμο είχε διαδοθ ε ί σε όλη τη χώρα. αλλά στη συν έχεια και άλλες ε θνικές φυλές απέκτησαν αυτό το έθ ιμο. Dec. Υπήρχαν ό μως και αντιστάσεις στη χρήση της μπού ρκας. Εί­ χε πε ίσει και τον αδ ερφό του να κάνει το ίδ ιο. Τις προέτρεπαν να ντύνονται με δυτικό τρόπο. η ανώτερη τάξη ήταν αυτή που πρώτη την κατάργησε. προκάλεσε το κοινό αίσθημα όταν επέτρεψε στη γυναίκα του να εμφανιστεί δίπλα του. Ήδη από την επό μενη μέ ρα πολλές γυναίκες κυκλοφο­ ρούσαν στους δρό μους της Καμπούλ με μακριέ ς κάπες. ο πρίγκιπας Νταούντ ήθε λε να καταργήσει ολοκληρω­ τικά τη χρήση της μπούρκας στο Αφγανιστάν. γυαλιά η λ ίου κι έ να μικρ ό καπ έλο στο κεφάλ ι . όταν βρίσκονταν έξω από τις πόρτες του χαρεμιού. Πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι να εφαρμο­ στεί ο νό μος. Το 1961 . Το 1959. Ό μως. Αρχικά. αλλά η χρήση του κυριαρ­ χούσε στους πλούσιους. ο πρωθυπουργός. Αυτά τα π έπλα που κάλυπταν τα πρόσωπα του χαρεμιού ήταν φτιαγ­ μένα από μετάξι και είχαν επάνω τους ό μορφα κεντήματα. αλλά στη δεκαετία του '70 δεν υπήρχε δασκάλα ή γραμματέ ας σε δημόσια υπηρεσία που να μη φορούσε φούστα και μπλούζα.οι άντρες φορούσαν κοστούμι. Αλλά αυτ έ ς οι Digitized by 10uk1s. για να προστατεύ ει τις γυναίκες από τα βλέ μματα του λαού . χωρίς μπούρκα. και ενθάρρυνε και τους υπουργούς να πετάξουν τις μπούρκες των γυναικών τους. την ημέρα της ε θνικής επετείου. Ε πειδή η χρήση της μπούρκας ε ίχε ξ εκινήσει από τα ανώτερα στρώ μα­ τα. βγήκε ένας νό μος που απαγόρευε τη χρήση της μπούρκας σε όσες γυ­ ναίκες δούλευαν στο Δημό σιο. Μ ' αυτό τον τρόπο η μπούρκα καθιε ­ ρώθηκε ως ένδυμα της αστικής τάξης. Ο ι πριγκίπισσες του Χαμπιμπουλάχ φορούσαν μπού ρκες κεντη­ μένες με χρυσή κλωστή. Αυτό το ύ φασμα ε ίχε τώρα πια γίνει σύ μβ ο λο κύρους μεταξύ των φτωχών και πολλές υπηρέτριες πήρανε τις μεταξωτές μπού ρ­ κες των εργοδοτριών τους.γυναίκες που λ ίγο καιρ ό πριν κυκλοφορούσαν εντε λώ ς καλυμμ ένες.

ένα αλη θ ινό κατάστημα με βι­ τρίνα και πάγκους στην άκρη του παζαριού . Μ ε τους Ταλιμπάν εξαφανίστηκαν όλα τα γυναικεία πρόσωπα από τους δρό μους της Καμπούλ. Dec. Όλα είναι πακεταρισμένα σε μια τσάντα από σκληρό διαφανές πλαστικό . και ακό μη πιο δύσκολο να σταματάς και να γυρνάς στο π λά ι. καρ­ δ ιές και λουλούδια. Αυτό είναι το π άπλωμα που η μπούρκα θέλει να στρώσει στο νυφικό της κρεβάτι. Στην άλλη άκρη τρεις μπού ρκες ψάχνουν η μία την άλλη. Λ ίγο πιο πίσω. Ο ι μπούρκες ε μπο δ ίζονται από άλλ ες μπού ρκες και άντρες που κουβαλούν εμπορεύ ματα στο κεφάλι. Όταν βρίσκει η μία την άλλη. 2009 . Το κρε βάτι που ακόμη ούτε το έ χει Digitized by 10uk1s. άσπρο παντε λόνι και η άκρη του φορ έ ματός της είναι κό κκινη. Ακολου θ ούν αναγκαστικά τον ρυ θ μό του κοπαδ ιού. Συνήθως τις πυροβολού σαν στον μηρό ή τους έ ριχναν οξύ στο πρό σωπο. φου σκωτό ροζ πάπλωμα που το λένε «Παρίσι». Αδύνατον να ψ άχνεις για τα παπούτσια μιας άλλης. η άλλη φορά ει καφ έ πλαστικά σανδάλια και η άκρη του φορέματός της είναι μαύρη. Η αρχη­ γός τις οδηγεί σ' ένα κατάστημα. Όταν ξέσπασε ο εμφύλιος και κυριάρχησε ο ισλαμικός νό μος. στην πλάτη ή στα χέρια. Το πάπλωμα συνοδεύεται από ασορτί μαξιλάρια με φρίλια. Τα παπούτσια της προπορευό μενης μπού ρκας χάνονται ανά­ μεσα σε άλλα παπούτσια στη μικρή γέφυρα πάνω από τον ξε­ ροπόταμο. Κάτω από το «Παρίσι» υπάρ­ χει η ένδειξη «Product of Pakistan)) και από πάνω είναι κολλη­ μένη μια φωτογραφία του πύργου του Άιφελ. όλο και περισσότερες γυναίκες άρχισαν πάλι να καλύπτονται. ενώνουν τα βλέ μματά τους για να συσκεφθούν. τα σανδάλ ια των αδ ερφών έχουν κολλήσει στο πλήθ ος. Θέλει να αγοράσει ένα πάπλωμα για το κρε βάτι και η προσοχή της π έφτει σε ένα γυαλιστερό. μοβ παντελόνι και φό ρεμα. η τε λευ­ ταία μπούρκα με τη λεπτή σιλουέτα φορά ει ροζ πλαστικά πα­ πούτσια. Δ εν μπορούν πλέον να δουν το έδαφος.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 107 γυναίκες κινδύνευαν από τους φονταμενταλιστές. Η μία φορά ει μαύρα παπούτσια.

2009 . ούτε το έχει δοκιμάσει και που. Ο πωλητής τής το τυ λίγει και της χαρ ίζε ι ένα κό κκινο κραγιόν. και δ ε ίχνει σαν να προσπάθησε να ασπρ ίσει το πρό σωπό της με παχιά στρώση κρ έ μας ψευ δαργύρου. ε ίδη μακιγιάζ και σαμπου άν . Εξωφρενικό ποσό ! Κάνει παζά ρια γι ' αυτό τ ο λού σο. οι υπόλοιποι πε λάτες στο μαγαζί ε ίναι γυναίκες ! Έτσι και η Λέ ιλα και η Μαριάμ παίρνουν κουράγιο. Η Σακίλα νιώθει ήδη αρκετά οι­ κε ία με τον πωλητή ρούχων και καλλυντικών. Ο υπάλληλος ζητάει μερικά εκατομμύ­ ρια αφγανί για το πάπλωμα και τα μαξιλάρια. ούτε πρόκειται να το δ ει πριν από την πρώτη νύχτα του γάμου. Εκτός από αυτόν.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 108 δει. α λλά κ άτω απ ό την κρ έ μα φα ίνεται το πραγματικ ό χρώ μα του δέρματος το αποτέλεσμα ε ίναι ένα ανό μοιο μπε ζ χρώ μα. Βάζει τη θ αυματουργή κρ έ μα στην ήδη γεμάτη τσάντα. Dec. Ετοιμάζεται να φύγει και τότε ο υπάλλη λος υποχω­ ρε ί . Digitized by 10uk1s. Κάνει παζάρια. Πρέ ­ πει να δοκιμάσει το κραγιόν. Η Σ ακ ίλα ψ άχνει μια κρ έ μα που να ασπρ ίζε ι το πρόσωπο. αλλά ο πωλητής ε ίναι σκληρό ς. Ο πωλητής της προτε ίνει μια που λέγεται Perfact. θέλει ένα κατακόκ­ κινο . Η χλομάδα ε ίναι ένα από τα σημαντικότερα δε ίγμα­ τα αφγανικής ομορφιάς. Η αεράτη μπού ρκα αγοράζει το π άπλωμα για λ ιγότερο από το ένα τρ ίτο της αρχικής τιμής. Τον ευχαριστε ί όλο γλύκα και σηκώνει την μπούρκα. Στο κου­ τ άκι γρ ά φ ε ι Aloe White Block Cream . σηκώνουν την μπούρ­ κα και τα τρ ία χλομά χε ίλη μεταμορφώνονται. Η νύφη πρέπει να ε ίναι χλομή. επειδή ο Θ ε ό ς το απαγο­ ρεύ ει. Κρ έ μες. Το δέ ρμα γ ίνεται πιο χλο μό . Η Σακ ίλα δοκιμάζει λίγη κρ έ μα. τα υπόλοιπα ε ίναι γραμμένα στα κινέζικα. αλλά μόλις του δίνει τα χρήματα αλλάζει γνώ μη. Ο ι τρεις αδερφέ ς γελάνε και υπόσχονται να επιστρέψουν στο μα­ γαζί όταν πρόκειται κι αυτές να παντρευτούν. Δεν θέλει το ροζ. Κοιτάζονται στον καθρ έφτη και με δίψα στο βλέ μμα περιεργάζονται όλα αυτά τα λούσα κάτω από το τζάμι. επειδή θα παντρευτε ί.

για να μπορούν να κοιτάζουν γύ ρω τους χωρ ίς να πιέζεται το κεφάλι τους προς τα κάτω. οι τρεις α δ ερφ έ ς αποκα μω μένες πη δάνε κάτω μαζί με τις σακούλες τους. Digitized by 10uk1s. βγά­ ζουν την μπού ρκα. Δ εν υπάρχουν και πολ­ λές θέσεις για τις γυναίκες και επειδή συνεχώς το λεωφορε ίο γε μίζει. Τα πρόσωπα που η μπούρκα τούς ε ίχε στερήσει. Αποκτούν πάλι τα κανονικά τους πρό σωπα. Μπαίνουν σ' ένα λεωφορε ίο και στρι μώχνονται ανά μεσα στον κόσμο. και χέρια. στη γαλαρ ία και στα κα­ θίσματα π ίσω από μ ια κουρτ ίνα. τα μικρά παιδ ιά και τις τσάντες των γυναικών. πατιού­ νται. Dec. μαγκώνονται. Μέσα στο λεωφορε ίο οι μπούρκες τραβιούνται προς όλες τις κατευ θύνσεις.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 109 Σακίλα ε ίναι ευχαριστη μένη και θέλει να πάει στο σπίτι για να δείξ ει τις αγορέ ς της. Μόλ ις το λ εωφορε ίο φτάνει έξω από το βο μ βαρδ ισ μένο σπ ίτι. Ο ι γυναίκες πρέπει να τις σηκώνουν λίγο όταν κάθονται. Ο ι π ίσω θέσεις του λ εωφο­ ρε ίου ε ίναι κρατη μένες για τις μπούρκες. και παπούτσια. και σακούλες. 2009 . Στριμώχνονται η καθ ε μιά στο κάθ ι­ σμά της με τις τσάντες στα πόδ ια τους. Μπα ίνουν στο δροσερό δ ια μέ ρισμα. την κρε μάνε στο καρφ ί της και ξεφυσάνε με ανακούφιση. οι μπού ρκες στριμώχνονται ανάμεσα σε άλλες μπού ρ­ κες και κορ μιά.

Ό μως. λένε. Το πορτοκαλ ί σχέδ ιο που αφήνει. στις παλάμες και στις πατού σες. πρ έ πει να κοιτάζει σταθ ερά μπροστά Digitized by 10uk1s. έναν καναπέ. εγγυ άται έναν ευτυχισμένο γά μο. δεν πρ έπει να γυρίζει το κεφάλι και να κοιτάζει τις γυναίκες γύ ρω της. Η νύφη πρέπει να ε ίναι ανέκφραστη. Δ εν υπάρχε ι ούτε μια γωνίτσα που να μην είναι πιασμένη από γυναικεία σώ ματα που τρώνε. 2009 . που τον έχουν μεταφέρει εκεί ειδ ικά για την πε­ ρίσταση. χορεύουν ή μιλούν. αλλά δεν έχουν πια τη δύναμη να βγάλουν πέρα τον χορό . πιάνουν η μία τα στήθη της άλλης και όταν χορεύουν η μία για την άλλη. Τα μικρά κορίτσια χορεύ ­ ουν σαν να έχουν γεννη θ ε ί ξ ε λογιάστρες και κυλιούνται στο π άτωμα με προκλητικ ό βλέμμα και ανασηκωμένα φρύδ ια. Ακό μη και οι γιαγιάδ ες δοκιμάζουν . Σήμερα είναι η μέ ρα της χένας. Η χαρά της θ α πλήγωνε τη μάνα της που την αποχωρίζεται. Παρακολου θ εί από απόσταση και δ εν επιτρ έπεται ούτε να χορεύει αλλά ούτε και να χαμογε λά . Ο ι άντρες το γιορτάζουν μόνοι τους και οι γυναίκες.Ένας γάμος τρίτης κατηγορ ίας Έφτασε το απόγευμα πριν από τη μεγάλη μέ ρα. Απόψε πρέπει να αλεί­ ψουνε τη νύφη και τον γαμπρό με χένα. Τσι­ μπά ει η μία τον πισινό της άλλης. αλλά συνήθως τα παρα­ τάνε στα μισά του χορού . Δ ιατηρούν ακό μη τη μαγεία. Το δωμάτιο είναι γεμάτο κόσμο. Dec. επίση ς. κουνάνε τα χέρια τους σαν φίδ ια και τους γοφού ς τους όπως οι χορεύτριες από την Ανατολή στον χορό της κοιλιάς. η νύ φη και ο γαμπρό ς δεν είναι μαζί. Όταν είναι μό­ νες τους οι γυναίκες εκδηλώνουν μια τρομερή εν έ ργεια. και η λύπη της θα ε ξόργιζε τη μέλλουσα πε θ ερ ά της. Η Σ ακίλα κ άθ εται στο μονα δ ικ ό έ πιπ λο του δ ωματίου.

Το σου­ τιέν που αγόρασε μετρώντας το με το μάτι. σαν κούκλες. Στα αφγανικά η λέ­ ξη για τη νύφη και για την κούκλα ε ίναι η ίδια. Η Σακίλα τα καταφέρνει περ ίφημα. σαν να ε ίχε προπονη­ θ ε ί όλη της τη ζωή γι' αυτήν τη νύχτα..Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 111 της. Είναι οι γυναίκες από το σπίτι του Βακίλ. τύμπανα και φανάρια. άρους. οι αδερφέ ς του. Κάνε τα δύσκολα να γίνουν εύκολα!» Ο ι γυναίκες του Βακ ίλ χορεύουν έναν αισθησιακό χορό με πέπλα και εσάρπες που αφήνουν να δ ιαγράφονται τα πρόσω­ πα και τα σώ ματά τους. του πράσινου. απεσr:αλμένε του Θεού.μια τιμή που όλες τη δι­ καιούνται. Κάτω από τη φούστα ο κορσές ε ίναι σφιχτο δ ε μ ένος. Μέ­ σα στην κατά μαυρη νύχτα τραγουδούν. Κάθ εται με το κορμί στη­ τό. του μαύ ρου και του κ ίτρινου. πρέπει να ευχαρισr:είς τον Θεό. Μοιάζει σαν να ε ίναι τυλιγμένη στην αφγανική σημαία που την πασπάλισαν με χρυ­ σόσκονη. μη χύνεις πικρά δάκρυα. χορεύουν και χτυπάνε παλαμάκια: «Θα έρθουμε να την πάρουμε αυτή την κοπέλα και θα την πάμε νύφη σr:o σπίτι μας. Το δωμάτιο ε ίναι υγρό και μυρ ίζε ι Digitized by 10uk1s. της ταιριάζει γάντι. Έχει απλώσει ένα παχύ στρώ μα Perfact στο πρόσωπό της. Σ ε εμφάνιση ε ίναι η τέλεια νύφη. σαν πριγκίπισσα και συζητά ήρεμα μ' αυτήν που κάθ ε φο­ ρά βρ ίσκεται δίπλα της στον καναπέ . Η φορεσιά της ε ίναι στις αποχρ ώ σεις του κόκκινου. Ο ι νύφες πρέπει να δε ίχνουν ψεύτικες. μη σκύβεις το κεφάλι. Τα στήθη της προβάλλουν σαν βουνοκορφές. Dec. Α υτό είναι το θέλημα του Θεού. Μόνο τα χε ίλη της κουνιούνται όταν απαντά στ ις ερωτήσεις της καλεσμένης που κάθ εται δίπλα τη ς. δώσε λύση σr:α προβλή­ ματά της. Λίγο αργότερα μπαίνει στο σπίτι μια ακολου θία από ντέ ­ φια. Αχ. Μωάμεθ. οι κουνιάδες του και οι κόρες του. τα μάτια της ε ίναι β αμμέ να με κάτζαλ και έχει βάλει στα χε ίλη της το καινούργιο κραγιόν. 2009 .

Μόνο όταν φτάνουν τα γ ε μάτα πιάτα με το πιλάφι κάνουν άλ δ ι ειμμα από τον χορό . 2009 . η μικρότερη αδε ρφή της Σ ακ ίλα. Μόνο οι μεγαλύτε ρ ε ς κάθονται στα μαξιλάρια. Οι γυναίκε ς κάθονται σε κύ­ κλο γύρω από τα φαγητά . και άλλες ε ίναι ξαπλωμένες ή κά­ θονται γύρω από τη Σ ακ ίλα και παρακολου θ ούν την αδε ρφή του Βακ ίλ να απλών ε ι την πηχτή πράσινη μάζα στα χέρια και στα πό δ ια της Σακ ίλα. Η Λέ ιλα. το ανοιξιάτικο αγιάζι δεν καταφέ ρνει να δροσίσε ι αιrτές τις γυναίκες. έτσι ώστε να αποτυπωθ εί ένα σχήμα κ ι ύστερα τα τυλίγει σ' ένα μαλακό πανί για να μη λε ρώσει τα ρούχα της και τα σε ­ ντόνια. μελιτζάνες με σάλ­ τσα από γιαού ρτι. στο ση­ με ίο όπου στέκονταν ή χόρ ευαν πριν έρθ ε ι το φαγητό. Το φαγητό το απολαμβάνει κανείς στη σιωπή. δεν το χρησιμο­ ποιούν ούτε βοηθητικά . που ε ίναι ένα μακρύ β αμ β ακ ερό παντε λόνι κ αι μια μακριά πουκαμίσα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 112 γλυ κό ιδ ρ ώτα. Η μόνη φορά που σπάνε τη σιωπή ε ίναι όταν πιέζε ι η μία την άλλη να φάε ι πε ρισσότε ρο. Το αριστε ρό . Στη συνέχεια τη γδύνει και την αφήνει με τα εσώρουχα. τραγου δώντας το τραγού δ ι της χ ένας. Dec. Τώρα το μόνο που ακούγεται ε ίναι οι γυνα ίκ ες που τρ ώνε. πάντα με το δεξ ί χέ ρι. μεγάλα κομμάτια αρνιού. Π αρ όλο που απόψ ε όλα τα παρ άθυρα ε ίναι ανοιχτά και οι κουρτίνες ανεμίζουν. Είναι ευγενικό να δίν ε ις τα καλύτερα κομμάτια του φαγητού στη διπλανή σου. Την ξαπλώνει στο πάτωμα σε ένα μικρό χαλάκι στη Digitized by 10uk1s. κρ έπες με σπανάκ ι και πατάτες με σάλτσα π ιπε ριάς απλώνονται στο πάτωμα. Το κρ έας και τη σάλτσα τα σαρώνουν με κομμάτια ψωμιού που κόβουν από μεγάλες φρατζόλες. Μ ε το δεξί χέρι ζουλάν ε το ρύζι και το βάζουν στο στό μα. Κάποιες έχουν αποκοιμη θ ε ί. Π ιατέλες με ρύζι. Αφού απλώσε ι τη χένα και στα δύο χέρια. το βρό μικο χέρι. καν ε ίς δεν χορεύ ε ι πια. πρ έπ ε ι να τα δ έσε ι. Η νύχτα έχ ε ι προχωρήσει. Κάθονται όλες στο πάτωμα. που το μαγε ίρεψαν σε μεγάλες χύτρες έξω στον κήπο. και οι μικρότερες ξαδ έ ρφ ε ς φ έ ρνουν το φαγητό. Τώρα που όλοι έχουν χορτάσε ι. Η μέλλουσα κουνιάδα δένει το κάθ ε χέρι μ' ένα κομμάτι ύφα­ σμα. μπορε ί να αρχίσε ι η τε λετή της χένας.

μια γλυκιά κρέ μα και τσά ι. η μικρή της αδ ερφή. ενώ οι άλλες την παρηγορούν ότι η Σακίλα θα ε ίναι ευτυχισμένη. Η αισθητικός έχει έναν καθρ έφτη.Ο Β/ΒΛfOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 1 13 μ έ ση του δωματ ίου και της βάζει ένα μεγ άλο μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι. και μια ξαδ έρφη μπαί­ νουν βιαστικ έ ς σ' ένα δ ιαμέρισμα στη Μ ικροραγιόν. Εκε ί ε ί­ ναι το σαλόνι ομορφιάς . παρόλο που ήταν απαγο­ ρευμένο. ψωμί. να χτενιστε ί και να στο λ ιστε ί. η δ εύτερη γυνα ίκα του Σουλτάν. τη­ γανητό συκώτ ι και ξερό κρεμμύ δ ι. που ετο ίμασαν οι αδ ερφ ές της ειδικά γι' αυτήν που φεύγει και αφήνει την οικογένεια. Τώ ρα αρχ ίζ ει να δ ιακρ ίνεται ένα έντονο πορτοκαλί σχέ δ ιο. Στους το ίχους ε ίχε κρεμάσει αφίσες με σταρ του ινδικού Digitized by 10uk1s. Τους ευνοού σε ωστόσο ότ ι έ μπαιναν στο διαμέρισμα με την μπού ρκα και έ φευγαν με την μπού ρκα. Η επό μενη ανήκει στον άντρα που θα παντρευτε ί. που από την εμφάνιση και το σχήμα τους καταλαβαίνει κανε ίς ότ ι ε ίναι εκε ί πάνω από δέκα χρόνια. ένα γε­ ρό πρωινό : τηγανητό κρ έας. η Σόνια. Η Σ ακ ίλα.ένα σαλόνι που λ ειτουργού σε και ό σο υπήρχαν οι Ταλιμπάν. Είναι η τ ε λευτα ία νύχτα που περνά ει στην αγκαλιά της. Dec. μια καρέκλα κι ένα ράφι με μπουκαλάκια και σωληνάρια. Στ ις εννέ α ε ίναι έτοιμη για να μακιγιαριστε ί. Η Μπ ίμπι Γκουλ κάθ εται και κοιτάζει την κό ρη της. Πο­ τέ στη ζωή της δεν έχει κοιμη θ ε ί σε άλλο δωμάτιο χωρ ίς τη μη­ τ έ ρα της . Μόλις η Σ ακ ίλα τε λειώνει το φαγητό της. στ ις παλά μες και στις πατού σες της. Μ ετά βάζει τα κλάματα. Της δ ίνει να φά ει μεγάλα κομμάτια κρ έας. α λλά με και­ νούργιο πρόσωπο από κάτω. Λίγες ώρες μετά την ξυπνάνε οι αδ ερφές της και ξεκολλάνε το παχύ στρώ μα της χ ένας από τα χ έ ρια της. 2009 . Η Σακ ίλα ξεπλένει το κουκλίστικο πρόσω­ πο από το προηγούμενο βράδυ και τρώ ει. η Λέ ιλα. όπως πάντα. Ακό μη και τότε οι νύφες ήθ ελαν να στολ ιστούν και να μακιγιαριστούν. Παρα­ κολου θ ε ί το καθ ετ ί που οι αδ ερφ έ ς της βάζουν στο στό μα της Σακ ίλα. πηγα ίνει και ξα­ λώ π νει δίπλα στην Μπ ίμπι Γκουλ στη στάση του εμβρύου.

Πριν παντρευτούν οι γυναίκες δεν επιτρ έπεται να βγά­ ζουν τα φρύδ ια τους. της ε ίχε πει ο Βα­ κίλ εκε ίνο το βράδυ που τον ε ίχανε καλέσει στο σπίτι της Μα­ ριά μ. Το δέρμα της ε ίναι τραχύ και τα μάτια της πρησμένα. Στέκεται δίπλα της φορώντας ένα τούλινο φόρεμα σε ανοιχτό γαλάζιο. Αρχικά της τυλίγει τη μελαχρινή χαίτη σε μικρά ξύλινα ρόλε"ί. τη δεύτερη γυναίκα του Σουλ­ τάν. * Το ινδ ικό ανάλογο του Χόλιγουντ (σ.τ. Μετά αλε ίφει το πρόσωπο της Σ ακ ίλα με Perfact. Το παιχνιδιάρικο βλέ μμα της έχει εξαφανιστε ί. της λέ ει η γυνα ίκα. Dec. λέ ε ι η Σ ακ ίλα στη Σόνια. γυαλ ιστερά μαλλιά και πονηρό βλέ μμα. και στα μάτια της βάζει μια βαριά σκιά κόκκινο με κ ίτρινο χρώ μα. Μετά της βγάζει τα φρύδ ια. Digitized by 10uk1s. «Ό . Της τον ίζει τα μάτια με ένα χοντρό μολύβι κάτζαλ και διαλέγει ένα καφεκόκκινο κραγιόν. « Δ εν ξ έρω γιατί μ' αρ έσεις τόσο πολύ» . «Αν ε ίχες έρθ ει νωρ ίτερα θα σου ξάνοιγα και το χνούδι στο πάνω χε ίλος». η αισθητικός συνεχί­ ζει. Αυτό της το ε ίχε πει τρυφερά και η Σακ ίλα το πήρε ως κομπλιμέντο. Αυτό ε ίναι ένα πρώτο σημάδ ι ότι πρόκειται να γ ίνε ι κυρ ία. ) . Αναδε ίχτηκε περισσότε­ ρο το βλέμμα της. 2009 .τι και να κάνω δ εν πρόκειται να γίνω ό μορφη σαν εσέ­ να». ώστε σμίγουν στη μέση. Τα φρύδια της γίνονται ό μορφα μισοφέγγαρα και η Σακίλα θαυμάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη . ανησυχε ί μήπως δ εν ε ίναι αρκετά ό μορφη. Αλλά έχει πολύ ό μορφα και κάτασπρα δόντια. Ο γά­ μος ε ίναι πολύ σοβαρή υπόθεση. Ήταν η πιο περιζήτητη από όλες τις κόρες της Μπίμπι Γκουλ. Η Σόνια χαμογε λά και ψελλίζει κάτι. «Ό μως τώρα δεν προλαβαίνουμε». Το πρόσωπό της ε ίναι πλατύ με έντονα ζυγωματικά . Η Σακίλα ουρλιάζει. Τώρα ό μως έχει αγωνία. Κανε ίς δ εν μπορε ί να πει ότι η Σ ακ ίλα ε ίναι ό μορφη . ε. που ε ίναι τόσο πυκνά.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 14 Μπόλιγουντ: Ο ι καλλονές της αφίσας με τα βαθιά ντεκολτέ χα­ μογελούν με χάρη στη Σακίλα που θρονιάζεται στην καρέκλα. « Δ εν ε ίσαι καν ό μορφη». Της δε ίχνει ένα μυστήριο σωληνάκι που γράφει: Cream bleach for unwanted hair.

«Αχ όχι ! » . Το φό ρεμα ε ίναι δ ιαπεραστικό πράσινο. Τα μαλλιά της έχουν κατσαρώσει και της τα δένουν σφιχτά μ' ένα τσιμπιδάκι ψη λά στο κεφάλι. Η κομμώτρια της βγάζει τα ρόλ ε·ί. Η Λέιλα σηκώνεται και φε ύγει τρ έχοντας. Γ ια να τη στολίσουν περισσότερο. Δ εν την τραβάει βίαια όταν την περνά ει aπό το κεφάλι. Τώρα αρχίζει να μοιάζει στις σταρ του Μπόλιγουντ που κρ έ μονται στον το ίχο. αφού πρ ώτα οι κοπ έλ ες βεβαιώθηκαν ότι το φό ρεμα κάθ εται τέλεια στο σώ μα της και τα πόδ ια έχουν μπει στις άσπρες ψη λοτάκουνες γόβ ες με τις χρυσές αγκράφες. Η αφέλεια με πολύ λακ μετατρ έπεται σε κυματιστή φράντζα. Στη συνέχεια πρ έπει να της φορέσουν την πράσινη μαντίλα. «Αχ. στο πλάι του προσώπου. Κολλάνε τα αυτοκόλλητα στα μαλλιά τους και στα μά­ γουλα και φοράνε τις μπούρκες τους. έ ρχεται η σει­ ρά της Σόνια να φρεσκαριστε ί. γαλάζι α αστέρια με χρυσές άκρες. κρόσσια και χρυσαφιές άκρες. Φαντάσου να ξέχναγε το ύφασμα. όπως συνη θίζε ι. . Η Λέ ιλα τής έχει δανε ίσει μια ζώνη για την κοιλιά. Η Σ ακίλα προσπαθ ε ί να φορ έσει τη δ ική της χωρ ίς να χαλάσει το νυφικό της χτένισμα. 2009 . το χρώ μα της ευτυχίας και του Ισλάμ. Αυτό ση μα ίν ε ι ότι το δίχτυ δ εν στέκεται εκε ί που πρ έ π ε ι.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 1 15 Όταν το μακιγιάζ της Σακίλα έχει τελειώσει. ενώ οι άλλες βοη θούν τη Σακ ί­ λα με το φό ρεμά της. την ακουμπά μαλακά π άνω στα κατσαρά μαλλιά . της κολλάνε μικρά αυτοκό λλητα στα φρεσκοχτενισμ έ να μαλλ ι ά της. Digitized by 10uk1s. «Αχ όχι ! » ξεσπάει και η Σόνια κοιτάζοντας τη Σακίλα που κάθ εται aπαθής. . με συνθ ετικές δαντέλες. Στα μάγου λα από τρ ία ασημ ένια αστέρια. το ύ φασμα. Το φό ρεμα πρ έ πει να ε ίναι πράσινο. ένα φαρδύ ε λαστικό επ ίδεσμο που θα της κάνει λε­ πτή μέση. το ύ φασμα ! » φωνάζει ξαφνικά η Λέ ιλα. γυαλιστε­ ρό . Ευτυχώ ς που το σπ ίτι δ εν ε ίναι μακριά . Dec. το πιο σημαντικό aπό όλα . ανεπηρ έαστες από τον πανικό της Λέ ιλα. Ο ι άλλες μ ένουν εκε ί.

εκείνη φόρεσε το άσπρο φόρεμα. Η Σα­ κίλα κάθεται μαζί με τις αδερφές της στο σπίτι της Μαριάμ. πα­ ρακολουθώντας τα πάντα πίσω από την κουρτίνα. 35 κιλά καρότα. 2 κιλά καρύδια. διάφορα μπαχαρικά. Η Σόνια και η ξαδέρφη αναλαμβάνουν να την οδηγήσουν. Έχουν καλέ­ σει εκατοντάδες συγγενείς. αλλά βρίσκεται στο κεφάλι. 20 αυγά. 42 κιλά πατάτες. φαγητό και στέγη. Ο Βακίλ δεν έχει έρθει ακό­ μη. μαγειρεύουν και ανακατεύουν από τα χαράματα. Για το γαμήλιο γεύμα έχουν αγοραστεί 150 κιλά ρύζι. 14 κιλά μοσχαρίσιο. Ο Βακίλ πρέπει να ορίσει ένα ποσό σε περίπτω­ ση που θα χωρίσει χωρίς λόγο τη Σακίλα και πρέπει να υπο­ σχεθεί ότι θα τη συντηρεί και θα φροντίζει να έχει πάντα ρού­ χα. εκεί που κάθεται ο Βακίλ. 2 κιλά μαύρο τσάι. σαν να είναι τυφλή. 50 κιλά σπανάκι. 2 κιλά πράσινο τσάι. Οι καλεσμένοι τρέχουν καταπάνω της μόλις τη βλέπουν να μπαίνει. Όση ώρα οι άντρες έκαναν τις διαπραγματεύσεις. Μετά από τόση ώρα τα μαλλιά της έχουν πατικωθεί. Η ρώσικη δαντελωτή κουρτίνα καλύπτει το πρόσωπό της. 30 κιλά κρεμμύ­ δια. και το συμβόλαιο υπο­ γράφεται από τους άντρες των δύο οικογενειών. Η Σακίλα προτιμάει να κα­ τρακυλήσει παρά να τη δει κάποιος χωρίς μπούρκα. 2 κιλά αλεύρι. Η αυλή έχει γεμίσει χαρούμενους ανθρώπους που έχουν αρχίσει να τρώνε πιλάφι. Dec. Την μπούρκα τη βγάζει όταν έχει πια φτάσει στην αυλή της Μαριάμ. Ο μεγάλος αδερφός. για να κατέ­ βει τη σκάλα. Τώρα κάθεται και περιμένει να της φέρουν τον Βακίλ για Digitized by 10uk1s. 8 κιλά σταφίδες. 32 κιλά λάδι. 1 κιλό σκόρδα. Τώρα θα γίνουν οι τελευταίες διαπραγματεύσεις. κάνει τις διαπραγματεύσεις για την αδερφή του. φεύγουν από το γειτονικό σπίτι.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 16 μπροστά από τα μάτια. 2009 . 14 κιλά γλυκίσματα και 3 κιλά καραμέλες. Πρέπει να γίνει λεπτομερής συ­ ζήτηση για τα λεφτά και ο γαμπρός πρέπει να δώσει εγγυήσεις για το μέλλον. 56 κιλά αρνίσιο κρέας. Ο μάγειρας και ο γιος του ψιλοκό­ βουν. Μετά το φαγητό μια ντουζίνα άντρες εξαφανίζονται στο γειτονικό σπίτι. Σουλτάν. 14 κιλά ζάχαρη. κεμπάπ και κεφτέδες. Αφού συμφώνησαν. εκεί που θα γίνει ο γάμος.

Εάν ο γαμπρός καθίσει πρώτος. όπως όφειλε να κάνει. Αυτός που θα το καταφέρει. Με σκυμμένο το κεφάλι δέχονται τις ευλογίες του Θεού. όπως οφείλουν να κάνουν. ΤαΊζουν ο ένας το άλλον με το κουτάλι και όλος ο κόσμος τους χειροκροτεί. σημαίνει ότι η νύφη θα κυριαρχεί σε όλες τις αποφάσεις. Χαιρε­ τιούνται με χαμηλωμένο βλέμμα . Στο τέλος. τότε που και η σαμπάνια και το κρασί σερβίρονταν στους γά­ μους. Μετά τους φέρνουν ένα πιάτο με μια πίτα φτιαγμένη από τρίμμα μπισκότου. απλώνει μια κουβέρτα μέχρι τη μέση του ζευγαριού και κρατάει έναν κα­ θρέφτη μπροστά από τα πρόσωπά τους. λάδι και κάρδαμο. Ο Βακίλ και η Σακίλα καρφώνουν το βλέμμα τους στον καθρέ­ φτη.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 117 να φύγουνε μαζί. Στον κήπο έχουν τοποθετηθεί δύο καρέκλες για το ζευγάρι. ο Σουλτάν πηγαίνει πίσω από την πλάτη τους και τους καθίζει ταυτόχρονα ενώ όλοι χειροκροτούν. όπως πρέπει. Η μεγαλύτερη αδερφή της Σακίλα. αυτή είναι η πρώτη φορά που τα βλέμματά τους συναντιούνται. Κανείς από τους δύο δεν θέλει να καθί­ σει. σαν να κοιτάζονται για πρώτη φορά. Δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνει εξουσίες που δεν της ανήκουν δικαιωματικά. θα πρέπει ο ένας να βάλει το πόδι του πά­ νω στο πόδι του άλλου. Θα πρέπει να πιουν και από το ίδιο ποτήρι για να δείξουν ότι εύχονται ο ένας στον άλλο μια καλή ζωή. Πρέπει και οι δύο να κοιταχτούν στον καθρέφτη. Ο Βακίλ κέρδισε ή μάλλον η Σακίλα τον άφη σε να κερδίσει. 2009 . ζάχαρη. Σύμφωνα με την παράδοση. Αλλά δεν χαίρονται όλοι που το ποτό είναι λεμονάδα. Η Φερόζα κρατάει το Κοράνι πάνω από τα κεφάλια τους και ένας μουλάς διαβάζει ευχές. θα έχει και το πάνω χέρι στον γάμο. Εκείνος μπαίνει στο σπίτι με συστολή. αναστενάDigitized by 10uk1s. Dec. και φεύγουν περπατώντας ο ένας πλάι στον άλλο χωρίς να κοιτάζονται. «Τον παλιό καλό καιρό η πρόποση γινόταν με σαμπάνια». Είναι σημαντικό να προλάβουν να καθίσουν ταυτόχρονα. Όταν σταματήσουν. η Φερόζα. «Πάντως αυτές οι εποχές δεν θα ξανάρθουν». ψιθυρίζει μια θεία που θυμάται τις πιο φιλελεύθερες εποχές.

ΤαΙζει ο ένας τον άλλο. Μετά την τούρτα ακολουθε ί μουσική και χορός. «Μάλλον θα παντρευτώ στο εξωτερικό».ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 18 ζει. Η γ ιορτή του Βακίλ και της Σακίλα γίνεται στο πλινθόκτιστο σπίτι της Μαριάμ. Όλοι πρέπει να είναι στα σπίτια τους στις δέκα το βράδυ. Dec. Όταν αρχίζει να πέφτει το σκοτάδι. ψιθυρίζει ο μεγάλος γιος του Σ ουλτάν. φτηνά ρούχα. ο Μανσούρ. είναι πια ανάμνηση. το ζευγάρι φεύγει. «Ένας γάμος τρίτης κατηγορίας». που κάθεται στις καρέκλες κοιτάζοντας. Η έλλειψη χαμόγελου και οι τρύπες από τις σφαίρες στον τοίχο προσδίδουν στις φωτογρα­ φίες ένα τραγικό φόντο. σε μι­ σόκλειστα στόματα. Έφτασε η ώρα της τούρτας. συ­ νοδευόμενο από κορναρίσματα και φωνές. σαν να μη θέλουν να τ' ανοίξουν τελείως. Μπαίνουν σ' ένα Digitized by 10uk1s. πουκαμίσες και σάλι. Είναι γ ι' αυ­ τούς ο πρώτος γάμος με μουσική και χορό. Κρατάνε το μαχαίρι μαζί και κόβουν πολύ συγκεντρωμέν οι. των δυτικών φορεμάτων. Τώρα όλοι χορεύουν εκτός από το ζευγάρι. και τότε όλοι θα είναι ντυμένοι με μοντέρνα ρούχα και θα σερβί­ ρουμε το καλύτερο φαγητό. Εξαιτίας της απαγόρευση ς της κυκλοφορίας. aπαγορεύο­ ντας τη μουσική. Είναι αργά το aπόγε­ μα. στην αυλή. Οι εποχές του καλσόν. θα κάνω τον γάμο μου στο '' Ιντερκοντινένταλ''. «Χάλια φαγητό. Εγώ όταν θα πα­ ντρευτώ. τονίζει. Οι Ταλιμπάν έκλε­ βαν aπό τους ανθρώπους τη μισή χαρά του γάμου. οι εορτασμοί των γάμων αντί να γίνονται βράδυ. εισαγόμενο». γίνονται την ημέρα. Ο τοίχος που χρ'l' ισιμοποιούν ως φόντο έχει τρύπες από σφαί­ ρες και ση μάδια aπό οβίδες. προσθέτει. όπου τίποτα δεν φυτρώνει. οι εποχές που τα μπράτσα ήταν ακάλυπτα. Για πολ­ λούς aπό τους καλεσμένους αυτή είναι η πρώτη γαμήλια τελετή αφότου οι Ταλιμπάν εγκατέλειψαν την Καμπούλ. Με σκληρό βλέμμα οι νεόνυμφοι ποζάρουν στους φωτογράφους. Στις φωτογραφίες του γάμου υπάρχει μια παράξενη ατμόσφαιρα. 2009 . ρίχνοντας ψίχουλα ο ένας πάνω στον άλλο. κε­ φτεδάκια και ρύζι.

Digitized by 10uk1s. Αυτή η βόλτα συμβολίζει τον αποχωρισμό και την υποταγή' η Σακίλα φεύγει από την οι­ κογένειά της και μπαίνει στην οικογένεια του άντρα της. Περήφανα η Σα­ κίλα μπαίνει στο καινούργιο της σπίτι. με χοντρά δοκάρια στο ταβάνι. Στο αυτοκίνητο του Βακίλ και της Σακίλα έχουν στριμωχτεί οχτώ άνθρωποι. οι πιο κοντινοί συγγενείς. Η μουσική δεν ακούγεται πια και οι δυνατές φωνές έχουν σταματήσει. πηγαίνουν στην κρεβατοκάμαρα. Κάτι μυξιάρικα παιδιά κοιτά­ ζουν με περιέργεια τη γυναίκα που είναι η καινούργια τους μη­ τέρα. Ο Βακίλ δεν μπορεί να πι­ στέψει ότι έχουν σταματήσει να πέφτουν βόμβες. Ένα τεράστιο. Όλοι βγάζουνε τα παπούτσια τους και μπαίνουν ήσυχα στο σπίτι. αλλά κανείς δεν τραυματίζεται σοβαρά. τους ακολουθούν. θα πλένουν τα ρού­ χα και θα ταιζουν τα κοτόπουλα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 119 αυτοκίνητο στολισμένο με λουλούδια για να πάνε στο σπίτι του Βακίλ. Κρύβονται στα φουστάνια των θειάδων τους και κοιτά­ ζουν με θαυμασμό τη λαμπερή νύφη. Dec. Τα παρά­ θυρα είναι καλυμμένα με πλαστικό. Δύο αυτοκίνητα τρακάρουν και έτσι χαλάει λίγο η γιορτινή ατμόσφαιρα. Τα αυτο­ κίνητα με σπασμένα φώτα και στραπατσαρισμένες λαμαρίνες κατευθύνονται στο σπίτι του Βακίλ. προσπαθώντας να μπουν επικεφαλής της πομπής. Όσοι από τους καλεσμένους έχουν απομείνει. οι δρόμοι είναι άδειοι και τα αυτοκίνητα μπαίνουν στις πλατείες με εκατό χιλιόμετρα την ώρα. Είναι αρκετά μεγάλο και ψηλοτάβανο. σε άλ­ λα ακόμη περισσότεροι. όπου τους περιμένουν οι αδερφές του για τσάι. γι' αυτό και δεν βγάζει ακόμη τα πλαστικά από τα παράθυρα. Όπως όλα τα σπίτια στο χωριό είναι κι αυτό χτισμένο από λάσπη. Οι πιο κοντινοί συγγενείς μπορούν ν' ακολουθήσουν τον Βακίλ στο σπίτι. 2009 . Εκεί θα συναντιούνται στο πηγάδι. άσπρες ψηλοτάκου­ νες γόβες της. Τα πόδια της Σακίλα είναι κόκκινα και πρησμένα μετά από μια δύσκολη μέρα μέσα στ ις στενές. Όσοι χωράνε. Κάνουν ένα γύρω στους δρόμους της Καμπούλ. διπλό κρεβάτι πιάνει σχεδόν όλο το δωμάτιο. Μ' αυτές τις γυναίκες η Σακίλα θα μοιράζεται την αυλή του σπιτιού. Επειδή γιορτάζουν την έιντ.

Το καρφί συμβολίζει το γερό κάρφωμα της μοίρας της σ' αυτό το σπίτι. Καρφώνει το καρφί στο πάνω μέρος και όλοι χειροκροτούν. πήγε την προη­ γούμενη μέρα και τακτοποίησε το δωμάτιο. Η Μπίμπι Γκουλ την ευχαριστεί και χαμογελάει με δάκρυα στα μάτια. Σ' όλη τη διάρκεια του γάμου κανείς δεν είδε το ζευγάρι να ανταλλάζει ένα χαμόγελο. Απομένει μόνο η τελευταία τελετουργική πράξη. η Μαριάμ. Για πρώτη φορά στη ζωή της θα κοιμηθεί σε κρεβάτι. Τώρα που η Σακίλα βρίσκεται στο καινούργιο της σπίτι δεν μπορεί να κρύψει τη χαρά της. θα έστελναν πίσω στην οικογένεια τη Σακίλα αντί για το ύφασμα. λέει στη Μαριάμ. Αν δεν ήταν ματωμένο. 2009 . της μητέρας της Σακίλα. «Τι όμορφα που τα έφτιαξες». Έχε ι κηλίδες από αίμα. θα είναι το βασίλειό της. κατευθύνεται ήρεμα προς την πόρτα της κρεβατοκάμαρας. Η Σακίλα μπαίνει για πρώτη φορά σ' αυτό το σπίτι· από εδώ και πέρα. για την υπόλοιπη ζωή της. το σημαντικότερο από όλα. Dec. Την επόμενη μέρα. Μαζί της φέρνει και το κομμάτι ύφασμα που η Λέιλα παραλί­ γο να ξεχάσει. Για πρώτη φορά στη ζωή της έχει το δικό της υπνοδωμάτιο. Ξαπλώ­ νει πάνω στο μαλακό πώ]:λωμα δίπλα στον Βακίλ. Digitized by 10uk1s. Ακόμη και στις μικρές κόρες της Μαριάμ δείχνει το ματωμένο ύφασμα. η θεία του Βακίλ πηγαίνει στο σπίτι της Μπίμπι Γκουλ. κρέμασε τις κουρ­ τίνες. Όλες οι γυ­ ναίκες του σπιτιού μπαίνουν τρέχοντας μέσα στο δωμάτιο για να το δουν και η Μπίμπι Γκουλ τους το δείχνει. Μία από τις αδερφές του Βακίλ δίνει στη Σακίλα ένα μεγάλο καρφί και ένα σφυρί. Βιαστικά λέει μια ευχαριστήρια προσευχή. Η ηλικιωμένη γυ­ ναίκα βγάζει από την τσάντα της το ύφασμα με ευλάβεια και το δίνει στη μητέρα της Σακίλα. Η Μπίμπι Γκουλ κλαίει με αναφιλητά. και τις καινούργιες κουρτίνες που έραψε μόνη της. έστρωσε το πάπλωμα και στόλισε το σπίτι για τον γάμο. πριν από το πρωινό.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 20 Η Σακίλα περήφανη κοιτάζει το γυαλιστερό κόκκινο πάπλωμα με τα μαξιλάρια που αγόρασε. Η αδερφή της. Amή ξέρει τι πρέπει να κάνει.

Σ' ένα διαμέρισμα στο κτίριο 3 7 της Μικροραγιόν μια μητέ­ ρα κάθεται και θρηνεί για την κόρη που έχασε. το ίδιο κάνει. ο αποχωρισμός είναι το ίδιο δυσβάσταχτος. Dec. που βρίσκεται λίγο έξω από την Καμπούλ. μόνο αν πάρει άδεια από τον άντρα της. 2009 . Μετά τον γάμο η κόρη χάνεται. λες και πρόκειται για κηδεία. Δεν μπορεί να πάει επίσκεψη στο πατρικό της όποτε θέλει. Η Μπίμπι Γκουλ σπάει ακόμη ένα αμύγδαλο τα κρύβει κάτω από το στρώμα. ήξεραν πού πήγαιναν. είτε βρίσκεται σε ξένη χώρα. Ούτε και η οικογένειά της μπορεί να πάει στο καινούργιο σπίτι της κόρης τη ς απρόσκλητη. η οποία μένει τώρα μια ώρα ποδαρόδρομο από το πατρικό της. ποιους συναντούσαν. δεν πίνουν πια μαζί το τσάι και δεν τρώνε καραμελωμένα αμύγδαλα. μαζί καθάριζαν το σπίτι κι έφτιαχναν το φαγητό. πηγαίνει από τη μια οικογένεια στην άλλη κι αυτό είναι οριστικό. για να μην τα βρει η Λέιλα.Η μητριάρχης Κάθε γάμος είναι σαν ένα μικρό θάνατο. Έχουν χάσει την κόρη τους ή την έχουν δώσει σε κάποιον ή την έχουν πουλήσει. Της απαγορεύει τη ζάχαρη και το λίπος κι αν βουτήξει Digitized by 10uk1s. Αυτές που θρηνούν περισσότερο από όλους εί­ ναι οι μάνες. Η οικογένεια της νύ­ φης θρηνεί τις πρώτες μέρες. χιλιάδες μίλια μακριά. Περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος της μέ­ ρας μαζί. Από τη στιγμή που δεν ξαπλώνει πια στο στρώμα πλάι στη μάνα της. γιατί μέχρι τώρα είχανε τον απόλυτο έλεγχο στις κόρες τους. Η μικρότερη κόρη της. ξυπνούσαν μαζί. σαν να είναι νοσοκόμα σε κλινική αδυνατί­ σματος. τι φο­ ρούσαν και τι έτρωγαν. Αλλά είτε η Σακίλα μένει στο χωριό Ντεχ Κουντα"ίντάτ. η Λέιλα. την προσέχει γ ια να μην πεθάνει από το υπερβολικό πάχος.

Παντού έχει δημιουργήσει κρυφούς αποθηκευτικούς χώρους. και τρελαίνεται να ρουφάει το μεδούλι από τα κόκαλα. που έχουν χάσει το χρώμα τους. Εκεί έχει καραμέλες γάλακτος. αντίθετα. πίσω από κάποιο ντουλάπι ή στην τσάντα της. δεν θα αφήσω κανέναν να μου πάρει τη Λέιλα » . έχουν και τη φωτο­ γραφία της αγελάδας στο χαρτί τους. Η Μπίμπι Γκουλ. Δεν θα μείνει πια κανείς να τη φροντίζει.1 22 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ κάτι από τ' απαγορευμένα. αντιθέτως κάθε χρόνο παίρνει κιλά. κάτω από χαλιά. Λατρεύει το μαγειρεμένο λάδι. που συμβουλεύει. Κοιτάζει σαν χαμένη. το ζεστό λίπος από το αρνί και την τηγανητή πατσόρα. είναι ικανή να σηκωθεί τη νύχτα και να γλείψει τα ταψιά και τις κατσαρό­ λες. Της την έχουν ζητήσει πολλοί. Παρά τις προσπάθειες της Λέιλα. όταν η Λέιλα δεν τη βλέπει. Η Σακίλα έφυγε και η Μπουλμπούλα ετοι­ μάζεται κι αυτή. Όταν δεν νιώθει χορτάτη από το βραδινό γεύμα. μπαγιάτικες. Τώρα πια η Μπίμπ ι Γκουλ κάθεται στη γωνιά της. Καραμέλες. πίνει τσάι και σκέφτεται. Όταν φύγει και η Λέιλα. η Μπίμπι Γκουλ ποτέ δεν χάνε ι βάρος. περιχύνει το φαγητό της με τα λάδια από τα πιάτα των άλλων. 2009 . μαγειρεύει ειδικά άπαχα φαγητά για τη μητέρα της. Γιατί κανείς δεν πρόκειται να τη φροντίσει όπως η Λέιλα. Dec. κανονίζει τους γάμους Digitized by 10uk1s. η Λέιλα της το αρπάζει από το χέ­ ρι. Όταν μια γυναίκα έχει μεγάλες κόρες γίνεται κατά κάποιον τρόπο η αφέντρα του σπιτιού. Είναι μόνη της στο δω­ μάτιο. Η Μπίμπι Γκουλ λυπάται τον εαυτό της. Από την κου­ ζίνα ακούγονται οι κατσαρόλες που πλένονται. Όταν έχει τον χρόνο. πρέπει να τα σπάε ι σιγανά. Κάθεται στο χαλί και κουνιέται μπρος πίσω κρατώντας στο ένα χέρι τα αμύγδαλα. δεν θα ξέρει τι να κάνει. Τα αμύγδαλα. όμως. Γι' αυτήν το φαγητό είναι παρηγοριά. αλλά η Μπίμπι Γκουλ πάντα αρνιέται. από το Πακιστάν. μέσα σε παλιά μπαούλα. λέει για τη δεκαεννιάχρονη κόρη της. «Μέχρι να πεθάνω. Δεν έχει το κουράγιο να δουλέψει. Πάντως είναι καραμέλες γάλακτος. και κανείς δεν την ακού­ ει όταν μασουλάει. Σε λίγο όλες οι κόρες θα φύγουν .

Μετά τον Σουλτάν. γιος της Μαριάμ. ο Φαζίλ. Φροντίζει να μη βγαίνουν έξω μόνες τους. κάποιο κατεστραμμένο κουτί. όπου φυλάνε βιβλία. Τη φαντάζεται να σηκώνει κουβάδες γεμάτους με νερό από το πηγάδι της αυ­ λής της. που τώρα βρίσκεται πίσω από ψηλά τείχη· τα ξένα τείχη του σπιτιού της. καρτ-ποστάλ. ένα ψεύτικο τριαντάφυλλο. ο Μανσούρ. Στο ένα δωμάτιο κοιμάται ο Σουλ­ τάν. η Μπουλμπούλα και η Λέιλα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 123 και προστατεύει την οικογένεια. αδερφός του Σουλτάν. τριγυρισμένη απ' τα κοτόπουλα και τα δέκα ορφανά παιδάκια. και ο ξάδερφός τους και εγγονός της. μια τσαλαπατημένη τσάντα. να εί­ ναι υπάκουες κι ευγενικές. Τα ρούχα της οικογένειας είναι φυλαγμένα σε μεγάλες κούτες γιατί σε κανέ­ να από τα δωμάτια δεν υπάρχουν ντουλάπες. οι γυναίκες τη ς οικογένειας εξετάζουν τα ρούχα. τ ο μικρό διαμέρισμα ελάχιστα άδειασε αφότου έφυγε η κόρη της. κι όταν βγαίνουν να καλύπτονται όπως πρέπει. Η ευγένεια είναι για την Μπίμπι Γκουλ η ση μαντικότερη αρετή . Οι γυναίκες είτε κρίνουν ότι τα πράγματα είναι κατάλληλα να χρησιμοποιηθούν. τα πα­ πούτσια. την ηθική της . οι δύο ανύπαντρες κόρες της. Το τέταρτο δωμάτιο το χρησιμοποιούν ως αποθήκη. είτε απλώς τα επεξεργάζονται και μετά τα Digitized by 10uk1s. ένα ψαλίδι ή μια πετσέτα. η Σόνια και η κόρη τους. 2009 .ιδιαίτερα την ηθική των κοριτσιών. ρύζι. τα χειμωνιάτικα ρού­ χα το καλοκαίρι και τα καλοκαιρινά τον χειμώνα. αυτή έχει το πρόσταγμα στην οικογένεια. Πάντως. Dec. το διαμέρισμα εί­ ναι τόσο άδειο χωρίς τη Σακίλα . μένουν τώρα έντεκα άτο­ μα στα τέσσερα δωμάτια. οι δύο μικρότεροι γιοι του Σουλτάν. χώρια απ' αυτό. Στο άλλο κοιμάται ο Γιουνούς. Σκέ­ ψου να μην είναι καλός και. και ο μεγάλος του γιος. Όρθιες ή σταυρο­ πόδι. ενός έτους. Στο τρίτο δωμάτιο οι υπόλοιποι: η Μπίμπι Γκουλ. Η Μπίμπι Γκουλ φοβάται μήπως έκανε λάθος. Το ψάξιμο των ρούχων τούς τρώει πολύ χρόνο κάθε μέρα. . να μη συ­ ναντούν ανθρώπους που δεν ανήκουν στην οικογένεια. Η σκέψη της τρέχει στη Σακίλα. . ψωμί. ο Εκμπάλ και ο Αίμάλ. Αντί για δώδεκα.

να φάε ι το βραδινό του και να πάρει τις αποφάσεις του αν έχει συμβεί κάτι στην οικογέ­ νεια όσο έλειπε. Εκεί υπάρχουν οι ποιητικές συλλογές του Χαφέζ και του Ρουμί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 24 βάζουν πίσω στη θέση τους. Βγάζουν κάποιο κόσμημα. β ιβλία με αφιέ­ ρωση. όταν του μείνει ελεύ­ θερος χρόνος. ταξιδιωτικά β ιβλία του πε­ ρασμένου αιώνα και παλιοί άτλαντες. Καμιπ φορά τις βλέπεις να κοιτάζουν τη φωτογραφία κάποιου ξ αδέρφου τους και να χάνονται σ' ένα όνειρο ή. Πολύ σπάνια πετάνε κάτι. το δοκιμάζουν. Ο Σουλτάν έχει ένα ντουλάπι που κλειδώνει. γιατί η ζωή των γυναικών που μένουν σπίτι κυλάει ήρεμα και με τις με­ ταξύ τους ίντριγκες ο Σουλτάν δεν ασχολείται. Αλλά τώρα το μεγαλύτερο μέρος της μέρας το περνάει στο βιβλιοπωλείο· φεύγει από το σπίτι πριν τις οχτώ και επιστρέφει στις οχτώ το βράδυ. όπως κάνει η Μπίμπι Γκουλ. Το μπαούλο είναι το μόνο προσωπικό τους αντικείμενο κι είναι συνηθισμέ­ νη η ε ικόνα των γυναικών που κάθονται σκυμμένες πάνω από το μπαούλο. Οι γυναίκες κυκλο­ φορούν με τα κλε ιδιά κρεμασμένα στη μέση τους. β ιβλία που σκοπεύει να διαβάσει. Σε μυστικές κρυψώνες ανάμεσα στις σελίδες κρύβει και λεφτά. με τζάμι για να φαίνονται οι ράχες των β ιβλίων. Πολύ σπάνια συμβαίνει κάτι σοβαρό. Το επίπεδό του δεν του επιτρέπει να επεμβαίνει σε τόσο ασή μαντα πράγματα. Digitized by 10uk1s. το κάθε μέλος της οικογένειας έχε ι ένα δικό του μπαουλάκι που κλε ιδώνει με λουκέτο. Κάθε μέρα γίνεται μια ανα­ κατανομή στην αποθήκη· όλα αλλάζουν θέση αν κάποιος ψά­ χνει για κάτι που βρίσκεται στον πάτο μιας κούτας. κι έτσι οι κούτες ολοένα και πληθαίνουν. γιατί οι τράπεζες στο Αφγανιστάν δεν είναι άξιες ε μπιστοσύνης. Σ' αυτό το ντουλάπι ο Σουλτάν έχει βάλει τα αγαπημένα του έργα. 2009 . Dec. το ξα­ να βάζουν στη θέση του. να βγάζουν καρα­ μέλες γάλακτος ή κάποιο μπισκότο που έχουν κρύψει. Τότε του μένει λίγος χρό­ νος να παίξει με τη μικρή Λατίφα. Εκτός από τις μεγάλες κούτες με τα ρούχα της οικογένειας και τη σαβούρα. αλε ίφονται με κάποια κρέμα που έχουν ξ εχάσει ότι είχαν ή μυρίζουν κάποιο άρωμα που κάποι­ ος τους χάρισε κάποτε.

Στα ράφια οι κουρτίνες προστατεύουν τα σερβίτσια από τη σκόνη και τον καπνό της κουζίνας. Δ εν είναι παρά μι� τρύπα στο τσιμεντένιο πάτωμα και Digitized by 10uk1s.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 125 Στο κάτω μέρος του ντουλαπιού η Σόνια φυλάει τα δικά της πράγματα. θεωρεί ότι είναι μικρή ακόμη για να παίζει. Το μπάνιο είναι μια εσοχή μέσα στην κουζίνα και χωρίζε­ ται απ' αυτήν μ' έναν τοίχο που έχει έναν φεγγίτη στο πάνω μέρος. μια κουζίνα γκαζιού και μια μαντεμένια πλάκα στο πάτωμα. κοσμήματα. όλα τα σκαμνιά. Μερικά όμορφα σάλια. απομίμηση της Μπάρμπι. Τα μόνα που ντύνουν τα γυμνά δωμάτια είναι τα λε­ πτά στρώματα στις άκρες των τοίχων με τα μεγάλα. Οι πόρτες έχουν σκεβρώσει και δεν κλείνουν καλά. Οι τοίχοι έχουν ξεφτίσει. Αυτό το ντουλάπι είναι και το μοναδικό έπιπλο μέσα στο διαμέρισμα. απλώνουν στο πάτωμα έναν μουσαμά. Κάποια δωμάτια χωρίζονται μεταξύ τους μόνο μ' ένα σεντόνι. Τα στρώματα τη νύχτα τα χρησιμοποιούν για να κοιμούνται και την η μέρα για να κάθονται. που έφεραν δώ­ ρο στη Λατίφα στα πρώτα της γενέθλια. καλύπτεται από μεγάλα χα­ λιά. που προέρ­ χεται από φτωχή οικογένεια. Τα μαξ ιλάρια το βράδυ χρησιμεύουν για τον ύπνο και την ημέρα για να στηρί­ ζουν την πλάτη. 2009 . Μετά το φαγητό ο μουσαμάς πλένεται και τυλίγε­ ται σε ρολό. Αλλά όσο κι αν προσπα­ θούν να κρατήσουν το σπίτι καθαρό. Πάνω από το ντουλάπι στέκεται τυλιγμένη μέσα σε σελοφάν η κούκλα. Στα περβάζια ε ίναι ακου μπισμένα λαχανικά και τα υπολείμματα της προηγούμενης μέρας. Την ώρα του φαγητού. γύρω του κάθονται όλοι σταυροπόδι και τρώνε με τα χέρια. Dec. λίγα χρήματα και τα παιχνίδια της Λατίφα που η νεαρή μητέρα. Η οικογένεια δεν έχει ούτε ραδιόφωνο. τα ράφια και τα περβάζια είναι πάντα καλυμμένα από ένα στρώμα λί­ πους ανακατεμένο με την αιώνια σκόνη της Καμπούλ. Οι τρύπες στα παράθυρα ε ίναι κλεισμέ­ νες με παλιές πετσέτες. Το δάπεδο. σκληρά μαξ ιλάρια. ούτε τη­ λεόραση . Στην κουζίνα υπάρχει ένας νεροχύτης. πέτρινο και κρύο.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 126 μια βρύση. Πολλά παράθυρα αντί για τζάμι έχουν πλα­ στικό. που πάντα είναι μαύρο. Μασούντ. κι ένα κινέζικο σωληνάριο οδοντόκρεμας με κόκκους και μια απροσδιόριστη χημική γεύση . και των αντρών του μισητού Γκουλμπουντίν Χεκματιάρ. το σαπούνι. Το παλιότερο κομμάτι της οδού Μικροραγιόν. Αυτοί οι πολέμαρ­ χοι πολεμούσαν από τους λόφους τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Ο Μα­ σούντ ε ίχε καταλάβει μεγάλα κομμάτια της Καμπούλ και ο Χεκματιάρ κρυβόταν σ' ένα ύψωμα. μερικές οδοντόβουρ­ τσες. εκεί όπου μένει η οικογένεια Χαν. ζωγραφιές στους τοί­ χους. Μερικές από τις Digitized by 10uk1s. Σ' έναν άλλο λόφο στρατο­ πέδευε ο Ουζμπέκος Αμπντούλ Ρασίντ Ντοστούμ και σ' έναν τρίτο ο φονταμενταλιστής Αμπντούλ Ρασούλ Σαγιάφ. Όταν η οικογένεια επέστρεψε. Είχαμε νερό. Τα μέτωπα μεταφέρονταν από δρόμο σε δρόμο. Πάνω από τη δεξαμενή κρέμεται ένα ράφι για το σαμπου­ άν. λίγο έξω από την πόλη. ήταν εντελώς κα­ τεστραμμένο. ρεύμα. Τα ταβάνια έχουν ρωγμές και τα διαμερίσματα των τελευ­ ταίων ορόφων μοιάζουν με ανοιχτές πληγές. Έξι χρόνια μετά το τέλος των εχθροπραξιών η Μικροραγιόν μοιάζει ακόμη με πεδίο μάχης. βρισκόταν ακριβώς στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των δυνάμεων του ήρωα των Μουτζαχεντίν. Έπρεπε να τα βολέψουν όπως μπορούσαν. πολλές από τις οποίες προσγ ειώνονταν στη Μικροραγιόν. 2009 . Τα κτίρια είναι διάτρητα από σφαίρες και οβίδες. Υπάρχει μια μεγά­ λη δεξαμενή νερού που γεμίζει όταν υπάρχει νερό στον αγω­ γό. Dec. θυμάται ο Σουλτάν. Οι δικές τους ρουκέτες προσγειώνονταν σε άλλα τμήματα της πόλης. Μια φορά κι έναν καιρό αυτό ήταν ένα όμορφο διαμέρισμα. και οι πολέμαρ­ χοι άφησαν το πεδίο στους θρησκευόμενους. μέχρι που έφτασαν οι Ταλιμπάν στην Καμπούλ. Σε μια γωνία ένας φούρνος με ξύλα χρησιμοποιεί­ ται για να βράζουν το νερό για το πλύσιμο. Έριχναν ο ένας στον άλλον ρουκέτες. Αλλά στη διάρκεια του εμφυλίου το διαμέρισμα κάηκε και λεηλατήθηκε. τα πάντα.

Dec. Πλησιάζοντας κανείς βλέπει ότι η άθλια εντύπωση δεν οφείλεται στη σοβιετική παρακμή. Κάποιος προ­ σπάθησε να ενώσει τα κομμάτια έτσι ώστε να μπορείς να μαντέ­ ψεις τι έγραφαν τα αποσπάσματα από το Κοράνι. σε απόσταση. κανείς δεν έχει καθαρίσει το έδαφος μετά τον εμφύλιο. Βάσεις από ρουκέτες. Εκεί βρί­ σκεται και ο τάφος του Ναντίρ Σάχη. Στις δεκαετίες του ' 50 και ' 60 Σοβιετι­ κοί μηχανικοί ήρθαν στο Αφγανιστάν για να χτίσουν τις λεγό­ μενες πολυκατοικίες του Χρουτσόφ με τις οποίες ήταν γεμάτη η Σοβιετική Ένωση και ήταν ίδιες παντού όπου χτίστηκαν στην Καμπούλ όπως και στο Κίεβο και στο Καλίνινγκραντ. Το λιτότερο μνημείο της συζύγου του βρίσκεται ακριβώς δίπλα και είναι σε χειρότερη κατάσταση. Αυτός ο λόφος ήταν κάποτε ένα αγαπημένο μέρος για πικνίκ. αλλά στις σφαίρες και στον Digitized by 10uk1s. Όλη η πλαγιά είναι ένα ναρκοπέδιο. Τα κτίρια είναι δώρο των Ρώσων. Και στον λόφο του Μαραντζάν. την ξηρασία και τους Ταλιμπάν. τριών ή τεσσάρων δωματίων. Μέσα σ' έναν κύκλο από στρογγυλές πέτρες φυτρώνουν κατακίτρινες καλέντουλες που επέζησαν από τον εμφύλιο. Πενταώροφα σπίτια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 127 σκληρότερες μάχες στη διάρκεια του εμφυλίου έγιναν στη Μι­ κροραγιόν και οι περισσότεροι κάτοικοι αναγκάστηκαν να με­ τακομίσουν. Ορθώνεται σαν σκελετός σ' ένα πλάτωμα πάνω από την πόλη και οι πέτρες του τάφου έχουν γίνει θρύψαλα. πατέρα του Ζαχίρ Σάχη. Ο θόλος είναι γεμάτος τρύπες και οι κολόνες έχουν σπάσει. με μικρά διαμερίσματα των δύο. αλλά ανάμεσα στους κάλυκες των ρουκετών και στα παλιοσίδερα μπορεί κανείς να διακρίνει τα σημάδια που μαρτυρούν ότι βρισκόμαστε σε πε­ ρίοδο ειρήνης. μόνο ένα τέ­ ταρτο ποδαρόδρομο από το σπίτι της οικογένειας Χαν. η Μικροραγιόν μοιάζει με οποιοδήποτε μέρος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. 2009 . που δολοφονήθηκε το 1933 . Τώρα έχουν απομείνει μόνο ερεί­ πια από το ταφικό μνημείο. βομβαρδισμέ­ να οχήματα και τανκς βρίσκονται εγκαταλειμμένα. Από το ύψωμα. εκεί όπου μαζεύο­ νταν οι δυνάμεις του Χεκματιάρ.

Έναν όροφο πιο πάνω. Στο ισόγειο υπάρχει κρύο νερό στον αγωγό μόνο για μερικές ώρες το πρωί. υπάρχει νερό πού και πού. Κάθονται κάτω από τα ελάχιστα δέντρα που έχουν απομείνει και τους χαρί­ ζουν τη σκιά τους. Ακόμη και τα τσιμεντένια παγκάκια που ήταν χτισμέ­ να μπροστά στις εξώπορτες των σπιτιών είναι διαλυμένα και κείτονται σαν αναποδογυρισμένα σαπιοκάραβα στο μαύρο χώμα που κάποτε ήταν άσφαλτος. Σ ' αυτά τα διαμερίσματα μετακόμισαν μηχανικοί. Αν και η ιδέα αυτής της κατασκευής ήταν σπίτια που δεν θα ανήκαν σε συγκεκριμένη κοινωνική τά­ ξη. Στη Μικρο­ ραγιόν. Στη Ρωσία. Όμως. Σπάνια βΜπει κανείς γυ­ ναίκα να σταματάει για να μιλήσει με τον γείτονα. το να μετακομίσει κανείς από τα χωμάτινα καλύβια των χωριών έξω από την Καμπούλ σε διαμέρισμα με τρεχούμενο νερό προσέδιδε κύρος. ιδιοκτήτες μικρών μαγα­ ζιών και οδηγοί φορτηγών. ο όρος μεσαία τάξη δεν ση­ μαίνει πολλά σε μια χώρα όπου οι περισσότεροι έχουν χάσει όλα τους τα υπάρχοντα και όπου τα πράγματα πήγαν πίσω. όταν οι γυναίκες θέλουν να μιλήσουν. Όταν χτίστηκαν. 2009 . Μετά αδειάζει. μουστάκι και μαντίλες που παρακολουθούν το καθετί που συμβαίνει γύρω από το σπίτι. Το περιβόητο άλλοτε τρεχούμενο νερό δεν υπάρχει ούτε γι' αστείο τα τελευταία δέκα χρόνια.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 128 πόλεμο. αφού βεβαιωθούν ότι κανένας άντρας εκτός της οικογενείας δεν τις βλέπει. δάσκαλοι. πηγαίνουν επί­ σκεψη στη γειτόνισσα. η Μικρο­ ραγιόν θ ε ωρήθηκε περιοχή κατοικιών της μεσαίας τάξης. αλλά θα αντιπροσώπευαν μια αταξική κοινωνία. ηλικιωμένες γυναίκες με μπαστούνια. καμιά ισότητα δεν υπάρχει μέσα στους τέσσερις τοίχους. Στη Μικροραγιόν μόνο ηλικιωμένοι άντρες κάθονται έξω από τα σπίτια και κουτσομπολεύουν γλιστρώντας στα χέ­ ρια τους τις χάντρες του κομπολογιού τους. Dec. και στους άλλους Digitized by 10uk1s. Παρόλο που τα διαμερίσματα σχεδιάστηκαν με βάση τη σο­ βιετική αρχή της ισότητας. σ' αυτά τα παγκάκια κάθονται οι μπάμπουσκες. Οι γυναίκες περνούν βιαστικές με τις σα­ κούλες κάτω από την μπούρκα τους.

κάποια άλλη βυθίζεται στο σκοτάδι. κοντά στο ξερό ποτάμι της Καμπούλ. Κάθε δεύτερη μέρα. Το μόνο που απομένει στους κατοίκους είναι να βγάλουν τις λάμπες πετρελαίου. προσπαθεί να ελέγξει και τα υπόλοιπα αδέρφια που ζουν σε δικό τους σπίτι. καμία περιοχή δεν έχει ρεύμα. αυστηρός αλλά δίκαιος άντρας. η πίε ση είναι πολύ χαμηλή. Πηγάδια ανοίχτηκαν έξω από τα σπίτια. Ο Σουλτάν έχει τους λό­ γους του που επιμένει σ' αυτή την αυστηρή συμπεριφορά. Άλλοτε πάλι. η Μπίμπι Γκουλ εί­ ναι δυστυχισμένη. μακριά από το χωριό που μεγάλωσε. όταν τον συναντά του φιλάει το χέρι. μπουκάλια και κατσαρόλες στα χέρια. Από τότε που πέθανε ο άντρας της. τα διαμερίσματα έχουν ρεύμα για τέσσε­ ρις ώρες. με τα μάτια τους να τσού­ ζουν και να δακρύζουν από τις αναθυμιάσεις. ακόμη χε ιρότερα. Αν οι οικογένειες δεν είναι πειθαρχημέν �ς και σκληρά εργαζόμε Digitized by 10uk1s. βαθιά θρησκευόμενος. Τώρα ο λόγος του ε ίναι νόμος. Σύμφωνα με τα όσα λένε οι συγγενείς του ήταν ένας εργατικός.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 129 ορόφους το νερό δεν φτάνει ποτέ. Και ο ηλεκτρισμός ήταν η περηφάνια αυτών των σπιτιών. Σ' ένα από τα παλιότερα κτίρια. Ο αδερφός του που είναι δύο χρόνια μικρότε­ ρος. ανάμεσα στις 6 και στις 10 το βράδυ. Ο Σουλτάν ήταν αυτός που κληρονόμησε τον θρόνο όταν πέθανε ο πατέρας του. Πρέπει όλοι να δείχνουν σεβα­ σμό στον μεγαλύτερο. να ανάψει τσιγάρο μπροστά του. και κάθε μέρα ένας χείμαρρος από παιδιά ανεβοκατεβαίνει τις σκάλες με κουβά­ δες. Dec. κλεισμένη σε μια ραγισμένη τσιμεντένια έρημο. 2009 . Κι αλίμονο αν τολ­ μήσει να αντιμιλήσει στον Σουλτάν ή. να καθίσουν τριγύρω στο μισοσκόταδο. Εξαιτίας της ξηρασίας το ρεύμα έχει περιοριστεί δραστικά. Δεν ασκεί εξουσία μόνο σ' αυτούς που μένουν μαζί του στο σπίτι. με κάθε τρόπο. κατοικεί η οικογένεια Χαν. Τώρα τις περισσότερες ώ ρες ε ίναι τυλιγμένα στο σκοτάδι. Εκεί κάθεται η Μπίμπι Γκουλ και κάνει μαύρες σκέψεις για τη ζωή. Όταν μια πε­ ριοχή έχει ρεύμα.

Όταν ο Σουλτάν πη­ γαίνει στο βιβλιοπωλείο.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 130 νες. Ούτε και στους άλλους μιλάει γι' αυτόν. τις θείες και τους θείους δεν θέλει να τα χα­ λάσει με τον Σουλτάν' αυτό θα ήταν δυσάρεστο και δεν τους συμφέρει. Ο Σουλτάν γιατί πιστεύει ότι ο μικρότερος πρέπει να ζητάει συγνώμη και ο Φαρίντ γιατί θεωρεί πως το λάθος είναι του Σουλτάν. δεν θα υπάρξει ποτέ ένα νέο. η Σακίλα δέχτηκε την πρόσκληση του Φαρίντ πριν από τον γάμο της και πέρασε στο σπίτι του ένα ολόκληρο βράδυ. η Μπίμπι Γκουλ επισκέπτεται με ευ­ χαρίστηση τον Φαρίντ και την οικογένειά του. 2009 . Η Μπίμπι Γκουλ τους παρακαλάει να τα ξαναβρούν. Σε τέτοιες γιορτές πηγαίνει ο Σουλτάν αλλά όχι ο αδερφός του. αλλά και οι δύο σηκώνουν τους ώμους. Και ο Φαρίντ ζει σ' ένα από τα βομβαρδισμένα δ ιαμερί­ σματα της Μικροραγιόν. λίγο πιο κάτω. Σταμάτησε να του μιλάει από τότε που ο Φαρίντ αρνήθηκε να δουλέψει στο βιβλιοπωλείο του Σουλτάν και άνοιξε δικό του βιβλιοπωλείο και τυπογραφείο. Ο Σουλτάν έχει απαγορέψει και στους υπόλοιπους στην οικογένεια να του μιλάνε. κρυφά από τον Σουλτάν. Συνηθίζεται πριν από τον γάμο να καλούν οι συγγενε ίς για φαγητό την κοπέλα για να την αποχαιρετήσουν. Digitized by 10uk1s. ενώ ο Σουλτάν ούρλιαζε πίσω του ότι κάθε σχέση πια είχε διακοπεί για πάντα μεταξύ τους. τον Φαρίντ. Για τον Σουλτάν έχει πάψει να είναι αδερφός του. Ο Σουλτάν δεν μιλάει μ' έναν από τους μικρότερους αδερ­ φούς του. η απόρριψη. Το μόνο που θυμούνται είναι ότι ο Φαρίντ. Κανε ίς από τα ξαδέρφια. Το ίδιο κάνουν και τα αδέρφια του. όμως. Στον Σουλτάν είχε πει ότι θα πήγαινε σε μια θεία της. υπάρχει κι άλλη τιμωρία. είναι ο αγαπημένος τους. Ο Φαρίντ. ανερχόμενο Αφγανιστάν. Κανείς δεν θυμάται πια τι ήταν αυτό που συνέβη ανάμεσα στον Σουλτάν και στον Φαρίντ. αγανακτισμένος εγκατέλειψε τον μεγάλο αδερ­ φό του. Όπου οι φωνές και το ξύλο δεν φέρνουν αποτέλεσμα. Παραβλέποντας την απαγόρευση . Dec. Δεν αναφέρουν ποτέ το όνομα του Φαρίντ.

την πάντρεψαν με έναν άντρα σαράντα χρονών. ανέβηκε στην εκτίμηση της οικογένειας του άντρα της. Η αξία της νύφης είναι ο παρθενικός της υμένας. Πιστεύουν ότι μ' αυτό τον τρόπο στεγνώνουν την αρ­ ρώστια. Οι γονείς νομίζουν ότι δεν πρέπει να δίνουν τίποτα στα παιδιά τους όταν έχουν διάρροια. λέει. Τα παιδιά πεθαίνουν από ιλαρά. Η οικογένεια ήταν φτωχή και η Φερόζα κου­ βαλούσε νερό. Ήταν πλούσιος και η Μπίμπι Γκουλ πίστευε ότι ο πλούτος φέρνει και ευτυχία. Τα πρώτα χρόνια του γάμου της. Dec. Τώρα η ζωή της έγινε καλύτερη. έκλαιγε συνέχεια. γιατί έτσι κι αλλιώς θα το βγάλουν. ο αγαπημένος και σεβαστός Σουλτάν. κρυολογήματα.Ο ΒΙΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 131 Μπίμπι Γκουλ έκανε δεκατρία παιδιά. και αυτή η παρεξήγηση έχει κοστίσει τις ζωές χιλιά­ δων παιδιών. Η αξία της συζύγου το πόσους γιους θα γεννήσει. Ως μεγαλύτερος γιος τού ανήκαν όλα. Δ εν έγινε ποτέ συζήτηση να πάει η μεγαλύτε­ ρη κόρη σχολείο. Όταν η Μπίμπι Γκουλ επιτέλους απέκτησε έναν γιο που ενηλικιώθηκε.000 αφγανί για να την παντρέ­ ψουν. Τα λεφτά που τους έδωσαν για τη Φερόζα τα χρησιμοποίησαν για να πάει ο Σουλτάν στο σχολείο. αλλά κυρίως πεθαίνουν από διάρ­ ροια. Η Μπίμπι Γκουλ δεν θυμάται καν από τι πέθα­ ναν · «απλώς πέθαναν». μα­ γουλάδες. Όταν ήταν δεκατεσ­ σάρων γέννησε την πρώτη της κόρη. 2009 . Μετά γεννήθηκε ο Σουλτάν. που ήταν ακόμη παιδί. Digitized by 10uk1s. καθάριζε και πρόσεχε τα μικρότερα αδέρφια της. Η χώρα έχει τη μεγαλύτερη παιδική θνησιμότητα στον κόσμο. Επιτέλους η ζωή της άρχισε να αποκτά νόημα. Σ' αυτόν εμπιστευόταν ο πατέρας υπεύθυνες αποστολές. τη Φερόζα. Το ένα τέταρτο των παιδιών στο Αφγανιστάν πεθαίνουν πριν κλείσουν τα πέντε. Τα δύο επόμενα παιδιά της πέθαναν όσο ήταν ακόμη βρέ­ φη. Όταν έκλε ισε τα δεκαπέντε. μόλο που η οικογέ­ νεια ήταν φτωχή. Από τότε που ήταν μικρός του έδωσαν ηγετικό ρόλο μέσα στην οικογέ­ νεια. Η Φερόζα ήταν γλυ­ κό κορίτσι και έτσι πήραν 20.

Η Μπίμπι Γκουλ του βρήκε γυναίκα και τώρα είναι παντρεμένος και έχει δύο κόρες κι ένα γιο. και όταν δεν ήταν θυμωμένος ήταν η προσωποποίηση της καλοσύνης. Η Μπίμπι Γκουλ δακρύζει. Μπορεί να έπαθε αμνησία. πονόψυχος και καλός μαθητής. Όταν η σκέψη της πηγαίνει σ' εκείνον τα δάκρυα τρέχουν στα μάγουλά της. Οι συμμαθητές του είπαν ότι η στρατιωτική αστυνομία είχε επιλέ­ ξει τα πιο γεροδεμένα αγόρια της τάξης και τα είχε στρατολο­ γήσει με το ζόρι. από το κτίριο 37 της Μ ικροραγιόν είναι aπoκλεισμένoς. Λίγα χρόνια μετά από τον Σουλτάν γεννήθηκε ο Φαρίντ. Εκεί περίμεναν τους Ρώσους και τους Αφγανούς συμμάχους τους να στριμωχτούν στα ορεινά πε­ ράσματα. η χαρούμενη. όπως ο Σουλτάν. Βλέπει ξανά μπρο­ στά της την κόρη της να κουβαλάει τους κουβάδες με το νερό. Αυτό συνέβη την περίοδο της ρώσικης κατο­ χής. Η Μπίμπι Γκουλ αναστε­ νάζει. Μια μέρα όμως δεν επέστρεψε σπίτι. Ίσως να τον κρατάνε αιχμάλωτο. Τους έστειλαν στην πρώτη γραμ­ μή ενάντια στους Μουτζαχεντίν. φυσικά χωρίς να το ξέρουν οι γονε ίς του. Έπινε και κάπνιζε. Πάντως. Η καρδιά της πάει να σπάσει από την έχθρα τω� δύο αδερφών. Πή­ γαινε στο γυμνάσιο της Καμπούλ και σκεφτόταν να γίνει μηχα­ νικός. Ο Νε­ σάρ Αχμάντ ήταν ήσυχος. παράλ­ ληλα με το σχολείο. Dec. Digitized by 10uk1s. «Να μην μπορούν να τα βρουν ! Μετά τον Φαρίντ γεννήθηκε η Σακίλα. Σ' ένα aπ ' αυτά τα καρτέρια εξαφανίστηκε ο Ν εσάρ Αχμάντ. σκληρή και δυνατή Σακίλα. Η Μπίμπι Γκουλ εξακολουθεί να πιστεύει πως είναι ζωντανός. ένας ταραξίας που πάντα μπλεκότανε σε καβγάδες. Γύριζε στο σπίτι με σκισμένα ρούχα και ματωμένη μύτη. 2009 . να είναι κάπου ζωντανός και να περνάει καλά. Αλλά οι Μουτζαχεντίν είχαν καλύτερους στρατιώτες.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 132 Από τα εφτά του χρόνια δούλευε σε κανονική δουλειά. Μετά ήρθε στον κόσμο ο Ν εσάρ Αχμάντ. γνώριζαν καλύτερα την περιοχή και ήταν μαθημένοι στα βουνά. Κάθε μέρα προσεύχεται στον Αλλάχ να επιστρέψει. οπότε οι αφγανικές κυβερνητικές δυνάμεις λειτουργούσαν ως πεζικάριοι των Σοβιετικών.

Ο ΒΙΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 133 Μετά από τον Ν εσάρ Αχμάντ ήρθε η Μπουλμπούλα που αρρώστησε από πίκρα για τη φυλάκιση του πατέρα της και τώ­ ρα κάθεται σπίτι όλη μέρα. Μετά γεννήθηκε ο Γιουνούς. μέχρι που άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος. που γεννήθηκε λίγα χρόνια αργότερα. Η Μαριάμ. Ο άντρας της. Κουβα­ λάει κούτες και πουλάει βιβλία σ' ένα από τα μαγαζιά του Σουλ­ τάν και μένει μαζί του για να μην επιβαρύνει τη Μαριάμ. έχει ήδη μόνιμη δουλειά. ενθουσιώδης και ατσίδα στο σχο­ λείο. έπεσε θύμα διασταυρωμένων πυρών. Η Μαριάμ μετακόμισε στο σπί­ τι του όπου έμεναν ο αδερφός του και η μητέρα του. Είχε δικό του μαγαζί και η Μπίμπι Γκουλ θεώρησε ότι ήταν πολύ καλή τύχη . της αγοράζει μιDigitized by 10uk1s. θα έμενε στην Καμπούλ για να προσέχει το μαγαζί. παρόλο που οι δρόμοι ήταν ανα­ σφαλείς. Αλλά μια μέρα που πήγε να το ανοίξει. Η Μαριάμ ένιωθε ευτυχισμένη στο καινούργιο της σπίτι. Η Μαριάμ έκλαιγε για τρία χρόνια. Είναι ο μόνος που τη χα·ίδολογάει. ήταν πολύ πιο ζωηρή. Της λείπουν κάποια δάχτυλα και τα άλλα είναι πα­ ραμορφωμένα. Ήταν προκομμένη. Τώρα είναι έγκυος στο πέ μπτο παιδί της. κοιτάζοντας το κενό. η οικογένεια πήρε το ρίσκο να ταξιδέψει. 2009 . Έχει δύο μισούς αντίχειρες. Ο μεγάλος της γιος. Μεγαλώνοντας έγινε πολύ όμορφη και σύντομα πολλοί άντρες ήρθαν να τη ζητήσουν. Προσέχει τα παιδιά και κουβαλάει πράγματα που τα σφίγγει πάνω στο σώμα της. Στο τέλος η Μπίμπι Γκουλ και η μητέρα του Καριμουλάχ αποφάσισαν να την πα­ ντρέψουν με τον αδερφό του νεκρού άντρα της. Δεκαοχτώ χρονών την πάντρεψαν μ' έναν συγχωριανό της. Dec. Απέ­ κτησε νέα οικογένεια και ξαναβρήκε τον εαυτό της για χάρη του άντρα και των παιδιών της. ο δεκάχρονος Φαζίλ. Εκεί της έπε­ σε πολλή δουλειά. ο Καριμουλάχ. γιατί η μητέρα του είχε κάψει τα χέρια της σ' έναν φούρνο. Μια σφαίρα καρφώθηκε στην καρδιά του και πέθανε επιτόπου. ο αγαπημένος γιος της Μπί­ μπι Γκουλ. αλλά μπορεί να φάει μόνη της και κάνει μερικές εύκολες δουλειές. Επειδή παντρευόταν μια ξαδέρφη της Μαριάμ στην Τζαλαλαμπάντ. από τον γάμο της με τον Καρι­ μουλάχ. τον Χαζίμ.

Το χειρότερο στη ζωή της είναι να βρίσκε­ ται μακριά από τα παιδιά της. τον δεύτερο και τον τρίτο πόλε μο κατα­ λήγει ότι είναι λίγο περισσότερο από πενήντα χρονών. τον πρώτο. Στα χαρτιά του Σουλτάν η χρονολογία κυ μαίνε ­ ται μ εταξύ 1 947 και 1 955 . Ο υστερότοκος φταίει που η Μπίμπι Γκουλ άρχισε να τρώει τόσο πολύ. Ζει στον Καναδά από τότε που η μάνα του κανόνισε να τον παντρέψει μ ε μ ια συγγενή που μ ένει εκεί. 2009 . Digitized by 10uk1s. ιδίως αγοριών. Μετά τον Γιουνούς γεννήθηκε ο Μπαζίρ. δοκίμαζε κάθε γιατρικό και βότανο. Το στήθος ήταν γε μάτο γάλα και η Μπίμπι Γκουλ έκλαιγε. που είναι ό. Με τον ίδιο τρόπο υπολογίζουν και οι άλλοι την ηλικία τους και επει­ δή κανείς δεν την ξέρει ακριβώς. Dec. όταν όλοι ξαπλώνουν στα στρώ ματα για να ξε­ κουραστούν. Κανείς από τους υπόλοιπους δεν έχει ούτε γενέθλια ούτε έτος γέννησης.τι ση μ αντικότερο έχει σ' αυτήν τη ζωή. απελπιζόταν. στις 17 Ιου­ λίου του 1 973 . τη ρωτάει αν χρειάζεται κάτι και που τα βράδια μ ε­ τά το φαγητό. εκείνος ακου μπάει το κεφάλι του στην ποδιά της. Μ ια γυναίκα απο­ κτά κύρος όταν γίνεται μητέρα. Έχε ι να τον δει και να του μ ιλήσει δύο χρόνια που είναι παντρε μ ένος. Όταν ο Σ ουλτάν υπολογίζει τα παιδικά. Έτσι η Σακίλα λέει πως είναι τριάντα. γιατί γεννήθηκε τη μ έρα που ο Ζαχίρ Σάχης έχασε την εξουσία μετά από πραξικόπη μα. Λίγες μέρες μετά τη γέννησή του τον έδωσε σε μ ια συγγενή που δεν μπορούσε να κάνει παιδιά. μετά τα καραμ ελωμένα α μύγδαλα που τα έχει κρυ μμένα στο μπαούλο της. Η Μπίμ πι Γκουλ χύνε ι ακό μη ένα δάκρυ. Η στείρα γυναί­ κα παραγκωνίζεται. προσευχόταν στον Θεό. της ζήτησε να το πάρει. ανάλογα μ ε το έγγραφο. Η μ οναδική η μ ερο μηνία γενεθλίων που η Μπίμπι Γκουλ θυ μά­ ται είναι του Γιουνούς. παρόλο που μπο­ ρεί να είναι πέντε ή έξι χρόνια μεγαλύτερη. μπορεί να είναι όσο θέλει να είναι. τα σχολικά και τα φοιτητικά του χρόνια. Η συγγενής της Μπίμπι Γκουλ δεκαπέντε χρόνια δεν έκανε παιδί. και όταν η Μπίμπι Γκουλ περίμενε το δωδέκατο παιδί της.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 34 κρά δώρα.

κλαψούρισε. Dec. Η συγγενής συνέχισε να παρακαλάει. 2009 . αυτό το έχει υποσχε­ θεί στη θετή του μητέρα. Ξ έρει ότι είναι σε καλά χέρια. και μετά τις συμφωνημέ­ νες είκοσι μέρες τον έδωσε στη συγγενή και. η Μπίμπι Γκουλ υποχώρησε και της έταξ ε το παιδί.λά κράτησε την υπόσχεσή της. Αυ­ τά όμως δεν τα σκέφτεται πια. «Δεν μπορώ να δώσω το παι­ δί μου». όσα μπορούσε να κά­ νει. δεν μπο­ ρώ να ζήσω χωρίς παιδιά». Στο τέλος. να κλαί­ ει. δεν μπορούσε πια να τον θηλάσει. Τον θήλασε. Οι δεσμοί της μητρότητας είχαν κοπεί απότομα' από τότε και μετά ήταν μόνο ένας συγγενής της. αλλά ε ξακολουθεί να κλαίει που έχασε τον γιο της. Η Μπίμπι Γκουλ ήταν αξιοσέβαστη γυναίκα λόγω των παιδιών της.). Η Λέιλα είναι η μικρότερη κόρη της. «Λέιλα». Όταν η Μπίμπι Γκουλ ήταν στην ηλικία της είχε ήδη γεννή­ σει τέσσερα παιδιά' δύο που πέθαναν και δύο που έζησαν. εγώ δεν έχω καμία. μόλο που το γάλα έτρεχε μπόλικο. Α. Αυτή είναι τώρα η έγνοια τη ς δεκαεννιά χρονών. που θα τον απο­ χωριζόταν. να ικετεύει.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 135 Μπίμπι Γκουλ αρνήθηκε. «έχεις πια μια μεγάλη οικογένεια. Όταν γεννήθηκε ο γιος της. Τώρα σκέφτεται ότι το τσάι έχει κρυώσει και ότι κι η ίδια κρυώνει. «Λυπήσου με». Η Λέιλα παρατάει τις κατσαρόλες της. σε παρακαλώ. Η έξυπνη και εργατι­ κή Λέιλα που κάνει και τις περισσότερες δουλειές του σπιτιού. Ήθελε πολλά παιδιά. Δώσ' μου το αυτό.. Όταν τον συνα­ ντάει είναι αναγκασμένη να υποκρίνεται. τον κράτησε είκοσι μέρες. φωνάζει. Digitized by 10uk1s. της είπε. τον νανούρισε και τον έκλαψε. Κρύβει τα αμύγδαλα κάτω από το στρώμα και θέλει κάποιος να της φέρει το μάλλινο σάλι της. ανύπαντρη και κορίτσι.

«Έχετε τη χημεία για προχωρημένους. 2009 .» Ο Μανσούρ παίρνει το πιο επαγγελματικό του ύφος. που τις νύχτες προστατεύουν τα ραγισμένα τζάμια. Δεν έχει βρει το βιβλίο της χημείας. τα πόδια της. » Αμέσως καταλαβαίνει ότι μπροστά του στέκεται μια όμορ­ φη νέα γυναίκα. Το καταλαβαίνει από τη στάση του κορμιού της. τα χέρια της. Τεντώ­ νεται και σκύβει. το μυαλό του ταξιδεύει. ψάχνει στα ράφια. από τον τρόπο που κρατάε ι την τσάντα της. «Δυστυ­ χώς μας έχει τελειώσει. έχει όμως ένα πολύ καλό σχέδιο. Dec.Οι πειρασμο ί Έρχεται με τη λιακάδα. Όλη την επόμενη μέρα περιμένει να συμβεί το θαύμα. Δεν έχει ιδέα για ποιο βιβλίο πρόκειται. Πού και πού γυρίζει το κε­ φάλι του προς το μέρος της και προσπαθεί να πιάσει μια φευγα­ λέα ματιά της. Το δωμάτιο είναι μισοσκότεινο γιατί δεν Digitized by 10uk1s. Απογοητευμένος κατεβάζει με δύνα­ μη τα σιδερένια ρολά. Την επόμενη μέρα κάθεται πίσω από τον πάγκο κακοδιάθε­ τος και αναστενάζει. «Μπορώ να εξυπηρετήσω . Ο Μανσούρ ξυπνάει από τον λήθαργο μόλις αντιλαμβάνεται την οπτασία να γλιστράει ανάμεσα στα ράφια. Μέχρι που σκοτει­ νιάζει και κλείνει το μαγαζί. Έχοντάς την κοντά του. και προσπαθεί να μη δείχνει νυσταγμένος. Μια κυματιστή γοητεία μπαίνει μέσα στο σκοτεινό δωμάτιο. Μπορείς να έρθεις πάλι αύριο. Θα το έχω εδώ». Νομίζω όμως πως έχω μερικά αντίτυπα στο σπίτι μου. αλλά την παρακαλεί να τον ακολουθήσει στο βάθος του καταστήματος για να το ψάξει. Το άρωμά της του γαργαλάει τη μύτη. Έχει μακριά. Όση ώρα περιμένει. άσπρα δάχτυλα. Ξέρει ότι δεν έχει το βιβλίο. κάνοντας ότι ψάχνει.

δεν τον αφή­ νει να βλέπει τους φίλους του. όπως την πρώτη φορά. Η σιωπή ση μαίνει ότι δέχε­ ται. 2009 . Μένουν αμίλητοι για λίγη ώρα. Κουνάει την τσά­ ντα της με αμηχανία. «Στο σπίτι σου . Πάνω της πέφτει μια ηλιαχτίδα που τρελαίνει τη σκόνη που αιωρείται γύρω της. τι ήθελες να πληρώσεις. Η πρό­ ταση που μόλις της είχε κάνει παραήταν τολμηρή. » Η μπούρκα τον κοιτάζει παραξενεμένη. Και. Ελαφριά βήματα και ένα θρόισμα από βαρύ ύφασμα τον βγάζουν αμέσως από τη μελαγχολική του διάθεση. Μήπως μπορείς να έρθεις μαζί μου στο σπίτι να διαλέξεις αυτή που θέλεις . Digitized by 10uk1s. «Σε περίμενα χτες » . Αυτό το βιβλίο κυκλοφορεί σε τόσες εκδόσεις και δεν μπορούσα να τις κουβαλήσω όλες. Ο Μανσούρ. ». επειδή δεν έχει ελεύθερη ούτε την Παρασκευή. προσπαθεί να πιάσει αυτό που νομίζει ότι είναι το βλέμμα της. αν και τρέμει από αγωνία. της λέει καλοπροαίρετα. Οι ηλιαχτίδες που μπαίνουν μέσα κάνουν τη σκό­ νη να χορεύει και το περιβάλλον γίνεται ακόμη πιο θλιβερό. «Έχω το βι­ βλίο στο σπίτι.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 137 έχουν ρεύμα. Όταν μπαίνουν μέσα πελάτες και ρωτάνε τον Μανσούρ για κάποιο βιβλίο. δεν έχει διαβάσει ούτε ένα. ω του θαύματος. Ο Μανσούρ προσπαθεί να κρύψει τη χαρά του και ξαναπαίρ­ νει το σοβαρό ύφος του βιβλιοπώλη. τον ακολουθεί. Στέκεται όρθια μπροστά του. επειδή ο πατέρας του δεν τον αφήνει να σπουδάσει. «Το χρειάζεσαι το βιβλίο. έτσι δεν είναι. Γενικά μισεί τα βιβλία. Τα έχει βάλει με τον εαυτό του που είναι φυλακισμένος στο βιβλιοπωλείο του πατέρα του. Dec. εκείνος τους απαντάει απότομα ότι δεν το έχει. Από τότε που σταμάτησε το σχολείο. σκέφτεται ο Μανσούρ. Μισεί τα σκονισμένα βιβλία στα ράφια. παρόλο που το βιβλίο βρίσκεται σε κάποιο ράφι ίσια μπροστά του. έτσι που να βλέπει το πρόσωπό του από τον καθρέφτη. πάντα τα μισούσε. δεν τον αφήνει ν' αγοράσει ποδήλατο.» της λέει στο τέλος. όση ώρα μιλάνε. Η κοπέλα κάθεται στο πίσω κάθισμα. αλλά δεν ήξερα ποια έκδοση ήθελες.

ώσπου σηκώνει το μπροστινό μέρος της μπούρκας. «Δικό σου είναι. κατάφερε να την κάνει να ξεχάσει το βιβλίο της χη­ με ίας και της προτείνει να την κεράσε ι φαγητό σε κάποιο εστιατόριο. Του μιλάει για τη ζωή της. κε­ μπάπ. Στη διάρκεια του φαγητού προσπαθεί να την κάνει να γε­ λάσει. μαντού -αφγανικό ζυμαρικό με σάλτσα κρέατος. να του δείξει το πρόσωπό της. αλλά δεν ε ίναι και κανένα σπουδαίο». Έτσι το αυτοκίνητο θα της φανεί ακόμη πιο ωραίο και εκείνος ακόμη πιο πλούσιος. Ακριβώς όπως την είχε φανταστεί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 138 «Ωραίο αυτοκίνητο». σκούρα μάτια. βαμμένα. αμήχανα. απαντάει ο Μανσούρ αδιάφορα. κα ι καρφώνει το βλέμμα του στον καθρέφτη. » « Ν αι. τρώει με τα χέρια. για την οικογένειά της και τις σπουδές της. Από το φουστάνι της καταλαβαίνει ότι δεν Digitized by 10uk1s. το πρώτο του απαγορευμένο ραντεβού. Για δευτερόλεπτα εκείνη κάθεται ακί­ νητη. Ο Μανσούρ παραγγέλνει όλο το μενού: ψητό κοτόπουλο. Παρκάρει το αυτοκίνητο και εκείνη γλιστράει έξω κι ανεβαίνει τα σκαλοπάτια του εστιατορίου Μάρκο Πόλο. Φεύγοντας αφή­ νει στους σερβιτόρους γερό φιλοδώρημα και η φοιτήτρια τον κοιτάει με απορία. την επίμονη γοητεία και με το ταλέντο που έχει να πείθει. Αρχίζει να αγχώνεται και να εξάπτεται που είναι στο ίδιο αυ­ τοκίνητο με μια άγνωστη. Κάθεται σε μια γωνιά του εστιατορίου. Πανέμορφη. είναι τόσο χαρούμενος που δεν μπορεί να συγκεντρωθεί.αρνί με πιλάφι και πουτίγκα με φιστίκι για επιδόρπιο. όπως οι περισσότεροι Αφγανοί. Δεν έχει το βιβλίο κι έτσι κι αλλιώς στο σπίτι του είναι οι γιαγιάδες και οι θείες . 2009 . Οδηγε ί στην τύχη . Είναι το πρώτο του ραντε­ βού. αλ­ λά ο Μανσούρ δεν την παρακολουθεί. Με τα κόλπα που σκαρφίστηκε. Dec. να νιώσε ι ξεχωριστή και να φάει περισσότερο. λίγα χρόνια μεγαλύτερή του . με την μπούρκα τραβηγμένη πά­ νω από το πρόσωπό της και με την πλάτη γυρισμένη στα άλλα τραπέζια. Το πιρούνι και το μαχαίρι δεν τα χρησιμοποιεί και. Την παρακαλάει. στους δρόμους της Καμπούλ με μια μπούρκα καθισμένη στο πίσω κάθισμα . με υπέροχα μεγάλα. του λέει.

Είσαι το πεπρωμένο μου ! » Αυτό θα της αρέσει να το ακούσει. Θα πρέπει να αλλάξει τακτική. στην προδοσία και την απογοήτευση και τελειώνει με ρόδινα λόγια για αιώνια αγάπη . Υπάρχει βέβαια και η πιο συγκρατημένη εκδοχή : «Δεν ζητάω πολλά. Dec. αλλά ίσως μία φορά την εβδομάδα. Digitized by 10uk1s. Η μόνη γνώση του Μανσούρ για τη γλώσσα της αγάπης προέρχεται από ινδικές και πακιστανικές ταινίες. το καταλαβαίνω. Της υπόσχεται να της φέρει το βι­ βλίο την άλλη μέρα. θέλω να βυθιστώ στο βλέμμα σου » . » Ή θα μπορούσε να προσπαθήσει με υποσχέσεις : «Όταν γίνω δεκαοχτώ θα παντρευτούμε » . Πίσω από τον πάγκο. οδηγείται στο μίσος. Θα μπορούσες να περνάς από εδώ όταν δεν έχεις κάτι άλλο να κάνεις . ευτυχώς για τον Μανσούρ. μπο­ ρούσε να καταλήξει σε μαστίγωμα και φυλάκιση για κείνη και τον οδηγό. Μια γυναίκα κι ένας άντρας που δεν είναι συγγενείς δεν θα μπορούσαν να περπατήσουν ο ένας πλάι στον άλλο. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. ανάμεσα στα στοιβαγμένα βιβλία. όπου η μια δραματική ατάκα ξεπερνάει την προηγού­ μενη. Θέλω να σε χορτάσω με τα μάτια μου. Αν δεν θέλεις. ο Μανσούρ ονειρεύεται πώς θα ξετυλιχτεί η συζήτηση με τη φοιτήτρια: « Σ ε σκεφτόμουνα συνεχώς από τη στιγμή που μ' άφησες χτες. και στη συνέχεια θα την κοιτάξει στα μάτια και ίσως να της πιάσει το χέρι: «Πρέπει να μείνουμε μόνοι. Το έργο ξεκινάει με μια συνάντηση . Όλη την επόμενη μέρα σκέφτεται τι να της πει όταν την ξα­ ναδεί. θα της πει. αλλά ούτε και φτωχή. Ήξερα ότι έχεις κάτι το ιδιαίτερο. από βιβλιοπώλης να γί­ νει καρδιοκατακτητής. 2009 . Αν αυτό συνέβαινε την εποχή των Ταλιμπάν.αυτό είναι καλό σχολείο για έναν νέο εραστή. ότι είσαι φτιαγμένη για μένα.Ο ΒIΒΛIΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 139 είναι πλούσια. Η συνάντηση στο εστιατόριο θα ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθεί. και θα ήταν σίγουρα αδιανόητο να βγάλε ι την μπούρκα της σε δημόσιο χώρο. Ο Μανσούρ πρέπει να επιστρέψει γρήγορα στο μαγαζί και η μπούρκα επιβιβάζεται σε ένα ταξί.

που δέ­ νουν β ιβλία και που βγάζουν αντίγραφα εγγράφων. Εκνευρισμένος ο Μανσούρ βρίσκει το βιβλίο και το πετάει στον πάγκο. Ένας άντρας με μπαστούνι και τουρμπάνι διακόπτει τον συλλογισμό του. ο Μανσούρ με το δυτικό ντύσιμο. ούτε την επόμενη. αλλά σύ­ ντομα χάνει το κουράγιο του. Θα τη δελεάσει με τη ζωή που πρόκειται να ζήσει μαζί του : «Θα έχουμε ένα μεγάλο σπίτι με κήπο και πολ­ λούς υπηρέτες και θα πηγαίνουμε διακοπές στο εξωτερικό». Ο Μανσούρ εξακολουθεί να ετοιμάζει τις ατάκες του. ούτε την άλλη. κάποιος συγγενής . Μήπως της είχε πει καμιά βλακεία. Αυτήν τη Digitized by 10uk1s. Υποφέρω κάθε λε­ πτό που δεν σε βλέπω». Δεν εί­ ναι πια ο Μανσούρ ο εραστής. Μήπως οι γονείς της κατάλαβαν τι είχε κάνει. θα την παρακαλέσει και θα γίνει πιο δραματικός : «Αν μ' αφήσεις. Οι μέρες του στο μαγαζί έχουν γίνει αφόρητες. Dec. ο Μανσούρ με τα φιλοδωρήματα. Αν εκείνη ακόμη δεν έχει πειστεί. Σ' ένα από αυτά δουλεύει και ο Ραχιμουλάχ. Θα την κάνει να αισθανθεί ξεχωριστή και θα της δείξει πόσα σημαίνει γι' αυτόν: «Μόνο εσένα αγαπώ. με το ωραίο μαγαζί. καλύτερα να με σκο­ τώσεις ! Αλλιώς θα βάλω φωτιά και θα κάψω όλο τον κόσμο ! » Αλλά η φοιτήτρια δεν εμφανίζεται τη μέρα μετά από τη συ­ νάντηση στο εστιατόριο. Στον ίδιο δρόμο με το βιβλιοπωλείο του Σουλτάν υπάρχουν κι άλλα βιβλιοπωλεία και μαγαζιά που πουλάνε χαρτικά. Κάποιος γείτονας. Μήπως δεν της άρεσε . Μήπως τους είχε δει κανείς και το είχε καρ­ φώσει. Την περιμένει κάθε μέρα. είναι μόνο ο Μανσούρ ο γιος του βιβλιοπώλη με τα ρόδινα όνειρα. Έρχεται συχνά στο μα­ γαζί του Μανσούρ για να πιει τσάι και να μιλήσουν.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 40 Θα είναι ο Μανσούρ με το ακριβό αυτοκίνητο. Κάθε βράδυ κατεβάζει τα ρολά χωρίς να την έχε ι δει. Χαιρετάει τον Μανσούρ μέσα από τα δόντια του και του ζητάει ένα θρησκευτικό βιβλίο. Μήπως την είχαν περιορι­ σμένη στο σπίτι. 2009 .

"Αν έρθεις στο μαγαζί μου. φεύγουν με την μπούρκα. Εκεί πηγαίνουν πολλές νεαρές χήρες». δικό της θα είναι το φταίξιμο. είναι αργά για να το μετανιώσουνε. Dec. αυτές παραεί­ ναι ενάρετες. Digitized by 10uk1s. 2009 . Ή πήγαινε εκεί που ο ΟΗΕ μοιράζε ι αλεύρι και λάδι. Έρχονται με την μπούρκα. θα σε βοηθήσω στο μέλλον". Προσπάθησε με κάποια που έχει ανάγκη από λεφτά. Διαφορετικά. Ο Μανσούρ κοιτάζει τον Ραχιμουλάχ με καχυποψία. Ο Μανσούρ τον ακούει έκπληκτος. όποιος έρθει για να τη σώσει. Με τις χήρες το πράγμα πάει καλά. «Δεν πρέπει να προσπαθείς με φοιτήτριες. Το σκάνδαλο θα της κατέστρεφε τη ζωή . το παντελόνι και τα εσώρουχα. Αλλά αν είναι μικρά κορίτσια. Όταν έρχονται. κυρίως στις χή­ ρες του πολέμου που έχουν μικρά παιδιά. ξέρεις. Παίρνουν μια καθο­ ρισμένη ποσότητα κάθε μήνα και μερικές στέκονται εκεί και προσπαθούν να πουλήσουν τα τρόφιμα για να εξοικονομή­ σουν λίγα χρήματα. τους λέω συνήθως. «Πήγαινε εκεί και ψάξε να βρεις μια που θα σου φαίνεται νέα. Τ ι κ ι αν φωνάξουν. Ο Ραχιμουλάχ γελάει. το φουστάνι. Αγόρασε ένα μπουκάλι λάδι και μετά φέρ' την εδώ. τους δίνω λίγα χρήματα και τις πη­ γαίνω στο πίσω δωμάτιο. Εκεί­ νος του ανοίγει την πόρτα του πίσω δωματίου που είναι μόλις ένα τετραγωνικό. Στο πάτωμα είναι στρωμένα χαρτοκιβώτια με σκούρους λεκέδες. Μερικές απ' αυτές δεν ε ίναι τόσο χάλια. από πίσω» . Όταν πια βρίσκονται στο δωμά­ τιο. Το ξέρει αυτό το ση­ μείο όπου μοιράζουν τρόφιμα στους φτωχούς. Οι ζητιάνες είναι οι πιο εύκολες. απλώς τους ζητάω να κρα­ τάνε τα μπούτια τους σφιχτά ενωμένα. παρθένες. «Της βγάζω λοιπόν το πέπλο. κανείς δεν πρόκειται να υποψιαστεί κάτι. Εγώ παίρνω αυτό που θέλω και αυτές παίρνουν λεφτά για τα παιδιά τους». τα σανδάλια. τους το κάνω ανάμεσα στα μπούτια. τους το κάνω. λέει ο έμπορος.Ο ΒIΒΛIΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 141 φορά πηγαίνει ο Μανσούρ σ' αυτόν για να του πει τον πόνο του.

Καμιά φορά τον αφήνει να την πιάνει κάτω από την μπούρκα· αυτό μεγα­ λώνει μοναχά τον πόθο του. Είναι όμορφη και γλυ­ κιά. «Αναρωτιέμαι γιατί είναι τόσο πληκτικές». Μια άλλη φορά μάζεψε μια κοπέλα από τον δρόμο. Το ίδιο από­ γευμα όταν βρίσκεται ανάμεσα στην μπλε μάζα από μπούρκες. 2009 . Digitized by 10uk1s. εκμυστηρεύεται στον μικρότε ­ ρο αδερφό του. Πώς μπορεί και μι­ λάει για τέτοια πράγματα με τόσο κυνικό τρόπο . Στεκό­ ταν και περίμενε στη στάση του λεωφορείου έξω από το μαγα­ ζί. Πετάει το μπουκάλι με το λάδι στο πίσω κάθισμα του αυτοκι­ νήτου και φεύγει. Αλλά μια μέρα σκέφτεται ότι μπορεί να του φανούν χρήσιμες. Dec. μια αναλφάβητη που ποτέ στη ζωή της δεν είχε δει βιβλίο. Ξέρει ότι δεν πρέπει να σκέφτεται τις κοπέλες. της υπόσχεται κι αυτής ένα μέλλον στρωμένο με ροδοπέταλα. Εκείνη εξαφανίζεται και δεν ξαναγυρίζει.142 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ο Μανσούρ τον κοιτάει σοκαρισμένος. με όρκους για γάμο και αιώνια αγάπη. του λέει ο Ραχι­ μουλάχ μια μέρα που ο Μανσούρ τον επισκέπτεται για να πι­ ουν ένα φλιτζάνι τσάι. και τη φώναξε για να της δείξει κάτι. Ο Μανσούρ παίρνει το πιο χαριτωμένο ύφος του. «Είμαι βρόμικος στην ψυχή». Βαρέθηκε να προβάρει ατάκες από το Μπόλιγουντ. να σ' εξετάζω στα αγγλικά». μαθαίνει ότι η κοπέλα μόλις άρχισε να παρακολουθεί αγγλικά για αρχά­ ριους. Ο ευγενικός βιβλιοπώλης προσφέρεται να τη βοηθήσει. Μια μικρή κοπέλα μπαίνει στο κατάστημα και του ζητάει ένα αγγλικό λεξι­ κό. Μερικές φορές που περνάει από το μαγαζί. Αγοράζει ένα μπουκάλι λάδι. Αλλά τα χέρια που του το δίνουν είναι σκασμέ­ να και τραχιά. Το μόνο που βλέπει γύρω του ε ίνα ι φτώχεια. πού και πού. «Σπάνια μπαίνουν πελάτες κι έτσι μπορώ. τα πράγματα δεν φαίνονται και τόσο εύκολα. Κάποια στιγμή της σηκώνει την μπούρκα και τη φυλάει. Η βοήθεια που της προσφέρει ξεκινάει από τον καναπέ και συνεχίζει πίσω από μια βιβλιοθήκη.

» ρωτάει ο Μανσούρ. Γυρίζει αμίλητη και φεύγει. το χέρι του Ραχιμου­ λάχ κάνει έναν κύκλο στον αέρα με το βλέμμα στυλωμένο πά­ νω της. λέει ο Ραχιμουλάχ. λέει αναστενάζοντας. Βάζει γρήγορα τα λεφτά στην τσέπη του φορέματός της και κρύβει το πρόσωπό της πίσω από το βρόμικο λουλουδάτο σάλι.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 143 «Τι εννοείς πληκτικές. Το χέρι της κοπέλας παγώνει. Στο ένα της μάγουλο έχει σημά­ δια από ανεμοβλογιά και μύγες της άμμου της έχουν σκάψει το μέτωπο. Μπαίνουν συχνά ζητιάνοι στο μαγαζί. Πάνω στο κεφάλι της πέφτει ένα βρό­ μικο άσπρο σάλι με κόκκινα λουλούδια. Απλώνει το βρόμικο χέρι της και τους κοιτάζει ικετευτικά. παρόλο που φοράει τα ίδια βρόμικα ρούχα. «Μήπως οι Αφγανές είναι διαφορετικές . Τον παρατηρεί με το ένα μάτι. Αλλά πριν προλάβει να τα πάρει. αλλά δεν το κάνουν ». του εξηγεί ο Ραχιμουλάχ ως μεγαλύτερος άντρας. Ο Μανσούρ συνή­ θως τους διώχνει. πλύσου κι όταν επιστρέψεις θα σου δώσω και τα υπόλοιπα». Απλώς ξαπλώνουν». Ο Ραχιμουλάχ της δίνει δύο χαρτονομίσματα. Dec. φρεσκοπλυμένη. Πρέπει να είναι γύρω στα δώδεκα με δεκατέσσερα. λέει. Είναι πολύ μικρή για να φορέσει μπούρκα. αυτήν τη φορά όμως ο Ραχιμουλάχ στέκεται και κοιτάζει το παιδικό οβάλ πρόσωπο καθώς βγάζει δέκα χαρτονομίσματα από την τσέπη του. Η λεπτή φιγούρα εξαφα­ νίζεται στους δρόμους της Καμπούλ. Ένα κορίτσι μπαίνει στο κατάστημα. Η ζητιάνα κοιτάζει τα χρήματα με γουρλωμένα μάτια και κάνει να τα αρπάξει πεινα­ σμένη. 2009 . Digitized by 10uk1s. συνήθως τη φοράνε μετά την εφηβεία. Μένουν τελείως ακίνητες. Προσπαθώ να τους εξηγήσω τι πρέπει να κάνουν. «Οι γυναίκες εδώ δεν είναι σαν τις γυναίκες που βλέπουμε στα έργα. «Ας είναι». «Τίποτα δεν είναι τζάμπα σ' αυτήν τη ζωή». Λίγο αργότερα επιστρέφει. «Πήγαινε σ' ένα χαμάμ.

Ο Μανσούρ νιώθει αμήχανα μόνος του στο ξένο μαγαζί ίσως πρέπει να φύγει. λέει στον Μανσούρ. λέει στον Μανσούρ. Dec. 2009 . Ο Μανσούρ τον κοιτάζει άφωνος. της λέει χαμογελώντας. ρίχνει μια κλεφτή ματιά στο πίσω δωμάτιο και βγαίνει τρέχοντας από το μαγαζί. Digitized by 10uk1s. Ξαφνικά. ο έμπορος προβάλλει από το πίσω δωμάτιο.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 144 «Έλα μαζί μου στο πίσω δωμάτιο και θα σου δώσω τα υπό­ λοιπα χρήματα». «Εσύ να μου προσέ­ χεις το μαγαζί». «Είναι δική σου».

αλλά αισθάνεται βρόμικος. αλλ' αυτό δεν βοηθάει. τα βιβλία του Ισλάμ που μιλάνε για τον προφήτη Μω­ άμεθ. Είναι θυμω­ μένος με τον πατέρα του που τον κρατάει σκλαβωμένο στο μα­ γαζί. Ο Θεός θα με τιμωρήσει. Αυτό που έκανα είναι ασυγ­ χώρητο. Προσεύχεται. Dec. με τους αγκώνες ακουμπισμένους στο τραπέζι και το κεφάλι χωμένο στα χέρια του. Είμαι δεκαεφτά χρονών. σκέφτεται. ενώ η ζωή κυλάει χωρίς αυτόν. η ανάμνηση της ζητιάνας ξεθωριάζει. Κάθεται σκυφτός πίσω από τον σκονισμένο πάγκο. Φη μισμένα βιβλία που ερμηνεύουν το Κοράνι. Digitized by 10uk1s. τη ρουτίνα. πο­ λύ βρόμικος.Το κάλεσμα του Αλί Για μέρες αισθάνεται άρρωστος. Με τόσο βρόμικες σκέψεις που έκανε τις τελευ­ ταίες μέρες. Αισθάνεται κουρασμένος από τη ζωή. 2009 . ό. βιβλία με παραδοσιακά κεντήματα και δεμέ­ νες φωτοτυπημένες σελίδες με τα αφγανικά ήθη και έθιμα. ύστερα από λίγο. τις βιογραφίες Αφγανών βα­ σιλιάδων και κατακτητών. Ν ιώθει άβολα. αισθάνεται κακός μουσουλμάνος. ούτε αυτό βοηθάει. Μελετάει το Κοράνι. Η ναυτία γίνεται εγκόσμια κόπωση όταν. Τον άφησα να το κακοποιήσει' δεν τον σταμάτησα. Είναι κακόκεφος και φέρεται απότομα σε όλους. πηγαίνει στο τζαμί. το άγχος. Κοιτάζει τα βιβλία με αφγανικά παραμύθια. Ένα μικρό παιδί. σκέ­ φτεται το αγόρι. Αμάρτησα απέναντι σ' ένα παιδί. υπέροχα λευκώματα για τις πολύτιμες πέτρες του Αφγανιστάν.τι κάνουμε στους άλλους πέφτει πάνω μας. τα χοντρά βιβλία για τον πόλεμο με τους Βρετανούς. και η ζωή μου τελε ιώ­ νει πριν καλά καλά αρχίσει. Σηκώνει το κεφάλι και κοιτάζει γύρω του. σκέφτεται ο Μανσούρ. ασυγχώρητο ! Πλένεται.

Ν α σέβεσαι το ένα. Λίγες ακόμη μέρες μένουν για την αφγανική Πρωτοχρονιά. φαγητό και καθαρά ρούχα. Digitized by 10uk1s. Τον Σουλτάν το μόνο που τον νοιάζει είναι να με­ τράει τα λεφτά από τις πωλήσεις. «Ας βάλει τα βιβλία του εκεί πού ξέρει» . Θ εωρούσαν τη ναβρόζ ειδωλολατρική γιορτή. να σέβεσαι το άλλο. δουλεύω όλη μου τη ζωή για στέγη. Dec. Μισώ τον εαυτό μου που είμαι Αφγανός. Να τον παρακού ­ σεις είναι αδύνατον ακόμη και για κάποιον τόσο περήφανο όσο ο Μανσούρ. δεν έχω καμία ελευθερία. που σύμφωνα με το αφγανικό ημερολόγιο αρχίζει στις 21 Μαρτίου. 2009 . τ' αδέρφια του. δεν θέλει να τον ξαναδεί. τη μητέρα του. σκέφτεται. Για εκατοντάδες χρόνια προσκυνητές κατέφταναν στον τάφο του Αλί για να πάρουν άφεση αμαρτιών. Γιατί γεννήθηκα Αφγανός . αλλά πο­ τέ τον πατέρα του.που ξεκίνησε στην Περ­ σία. Κάτι σαν λατρεία του ήλιου. τον Ραχιμουλάχ. Ελπίζει να μην τον άκουσε κανείς. τον 60 αιώνα π Χ. λέει ψιθυριστά. Του λείπει η ζωή και οι φίλοι που είχε στο Πακιστάν. τότε που μέρα και νύχτα έχουν την ίδια διάρκεια. Τα τε­ λευταία πέντε χρόνια οι Ταλιμπάν είχαν απαγορέψει τους εορ­ τασμούς. Στην αφγανική κοινωνία. την εαρινή ισημερία. το ση μαντικότερο πρόσωπο είναι ο πατέρας. Τσακώνεται και ποδοπατάει όλους τους υπό­ λοιπους. Στη συνέχεια απαγόρεψαν και το παρα­ δοσιακό προσκύνημα στον τάφο του Αλί στη Μαζάρ-ε-Σαρίφ. να γιατρευτούν από τις αρρώστιες και να υποδεχτούν το νέο έτος. τη ναβρόζ. να ζητήσουν συγχώρε­ ση. τις θείες του. Τώρα δεν του μένει χρόνος για φιλίες και τον μοναδικό φίλο που είχε. Σ' όλη τη χώρα ετοιμάζονται μεγάλοι εορτασμοί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 146 Τα κοιτάζει επίμονα και χτυπάει τη γροθιά του στο τραπέζι. δεν μπορώ να αποφασίσω τίποτα μόνος μου. Αυτό που θέλει περισσότερο από καθετί άλλο είναι να σπουδάσει. μετά τον Αλλάχ και τους προφήτες. επειδή έχει τις ρίζες τη ς στη Ζωροαστρι­ κή θρησκεία -τη λατρεία της φωτιάς. Μ' όλα αυτά τα ξεπερασμένα έθιμα και τις παραδό­ σεις αργοπεθαίνω. Είμαι σκλάβος.

Ένας γεννα ίος πολεμιστής που π έθανε με το σπαθί στο χ έρι. Ε κε ί ό που το σώ μα θα σωριαζόταν. Το σκέφτεται ε δώ και καιρό . Αυτό ς ο τύ μβος -και το τζαμί που χτίστηκε λίγο πιο π έρα. Dec. Οι Αφγανο ί. Ο Μανσούρ ε ίναι aπoφασισμένoς να κάνει τη διαδρομή των προσκυνητών. Το μέ ρος αυτό . έναν Ι ρανό δημοσιογράφο που συχνά αγοράζει βιβλία aπό το μαγαζί. το 661 μ. υποστηρίζουν ότι ξ ε θάφτηκε aπό τους οπαδούς του που φοβό ­ ντουσαν ότι οι εχθρο ί του θα έπαιρναν εκδίκηση. θάφτηκε στη Ναζάφ. ωστόσο. σύ μφωνα με τον μύθο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 147 Ο Αλί ήταν ξάδ ερφος και γαμπρό ς του προφήτη Μω ά με θ και τέταρτος χαλίφης. όπως ο Μ ανσούρ και οι περισσότεροι Αφγανο ί. ο Αλί ε ίναι ένας aπό τους μεγάλους ή ρωες του Ι σλά μ. για τους σουν ίτες ε ίναι τέταρτος. έγινε γνωστό ως Μ αζάρ-ε-Σ αρ ίφ. Έτσι έδεσαν το πτώ μα του Αλί στην πλάτη μιας λευκής καμήλας που την άφησαν να τρ έχει για όση ώρα άντεχε. θ α τον έθα­ β αν. όπως λέ ει και η ιστορ ία. Αν υπάρ­ χει κάτι που ο Σουλτάν aπεχθάνεται ε ίναι να λε ίπει ο Μανσούρ. Ξανά. Για τους σιίτες ε ίναι δ εύ ­ τερος στη σειρά διαδοχής μετά τον Μ ωά με θ . Ο Μανσού ρ έχει βρει και παρέα για το ταξίδι. επειδή τον ε ίχε επισκεφτε ί στον ύπνο του ο Αλί. 2009 . Αυτό ς ε ίναι η αιτία της δ ιαμάχη ς μεταξύ σιίτών και σουνιτών μουσουλμάνων. ενώ έκανε την προσευχή του στο τζαμί της Κούφα. Γ ια πάνω aπό πεντακόσια χρόνια τον τάφο έδ ειχνε μια πέτρα.ε ίναι ο προορισμός των προσκυνητών. στην αρ­ χή του 150υ αιώνα χτίστηκε ένα καινού ργιο μαυσωλε ίο π άνω από αυτό που οι Αφγανο ί θ εωρούν ότι ε ίναι ο τάφος του Αλί. Το μόνο που aπoμένει ε ίναι να πάρει την άδεια του Σουλτάν. Ύστερα ήρθ ε ο τζένγκις Χαν και κατέστρεψε τον τάφο και πάλι παρέ μεινε ασημάδ ευτος για αρκετέ ς εκατοντάδες χρόνια. που σημα ίνει «ο τάφος του ευγενού ς» . ακρωτηριά­ ζοντας το νεκρό κορμί του. για να λυτρωθε ί. γιατί θα χρειαστε ί να λε ίψει για αρκετές ημέρες aπό το μαγαζί. στο Ι ρ άκ . Ο Αλί δολοφονήθηκε. Πάντως. Μια Digitized by 10uk1s. ακό μη και για τους σουν ίτες. σύ μφωνα με τους περισσότερους ιστο­ ρικού ς. αλ­ λά τον 120 αιώνα ένας μουλάς έχτισε έναν μικρό θολωτό τάφο.Χ και.

«Όπως θέλεις» του λέ ει ξαφ­ νικά. Ο πατέ ρας του δεν θέλει να τον αποχωριστε ί για τη βδομάδα που θα διαρκέσει το ταξί­ δι. Πώς μπό ρεσε ο πατ έ ρας να του το αρνη θ ε ί. ουρλιάζει ο Μανσού ρ. και να πουλήσε ι βιβλία. λέ ει ο Σουλτάν.τι και να ζη­ τή σει. ό που γ ίνεται κι αυτός σκόνη πίσω από τα ράφια. Λέ ει πως ο Μανσούρ πρ έπει να ετοιμάσει καταλόγους. «Σ ε χρειάζομαι στο μαγαζί». Dec. 2009 . σκ έ φτηκε ο Μ ανσού ρ. Δ εν τον άφησε να τελειώσει το λύκειο. ούτε τον μέλλοντα γαμπρό του. το μόνο που σκέφτεσαι ε ίναι λ τα εφτά ». βρ ίσκει την άρνηση. Σώθηκα. το αφήνει για το τε­ λευταίο βράδυ πριν από την αναχώρηση. δεν έχω βγει ποτέ έξω από την Καμπούλ». Ο Μ ανσούρ ε ίναι επα­ ναστατη μ ένος. Την ευ θύνη για το β ιβλιοπωλε ίο. ο πατέρας του αρνε ίται. Δ εν εμπιστεύ ε­ ται κανέναν άλλο. Το συσσωρευμένο μίσος που νιώθ ει για τον πατέ ρα του σιγο­ βρ άζει μέσα του. Το μόνο που του χάρισε ο πατέρας του ε ίναι το αυτοκ ίνητο. Ο Μανσού ρ ε ίχε πά ει μέχρι την τρίτη γυμνα­ σίου. να παρακολου θή σει τον ξυλουργό που έχει έ ρ θ ει για να φτιάξ ει τα καινού ργια ράφια.148 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ μέρα άρχισαν να μιλάνε για τον εορτασμό της Πρωτοχρονιάς και ο Ι ρανό ς του ε ίπε ότι ήθ ε λε να τον ακολουθήσει. αλλά μην έχεις την εντύ πωση ότι Digitized by 10uk1s. ο Αλί με καλε ί. ο Μανσούρ φωνάζει. για να τον πηγαινοφ έ ρνει. Ό μως ο Σουλτάν δεν τον αφήνει. λέ ει θυ μωμένος.τι μου πεις. Και πού να 'ξ ερε πόσες ώρες ο Μανσούρ ε ίχε αφήσει τον Ρα­ σούλ μόνο του στο μαγαζί. Ο Ιρανό ς φεύγε ι το επό μενο πρω ί. Πηγαίνει τον πατέ ρα του με το αυτοκ ίνητο στο μαγαζί χωρ ίς να βγάλει λέξη κι απαντάει μονολεκτικά όταν τον ρωτάει κάτι. βιβλία. Αλλά και κάτι ακό μη. «Θα κάνω ό. Επειδή φοβά­ ται να ζητήσει την άδ εια του πατέ ρα του. « Θ α πουλάω β ιβλία για το Αφγανιστάν χωρ ίς να γνωρ ίζω τη χώρα. αν ε ίχε χώρο στο αυτοκ ίνητο. τον Ρασούλ. Ο Μανσού ρ βράζει. όταν ο Σουλτάν τον σταμάτησε και τον έβαλε στο β ιβλιο­ πωλε ίο. Ό . θέλει να με συγχωρήσει. « Είσαι γιος μου και θ α κάνεις αυτό που σου λέω». «Βιβλία. Ο πατέρας του δεν το συζητάει καν. λεφτά. λεφτά.

σκέφτε­ ται ο Μανσούρ. δ εν πρ ό κειται να π άω ποτ έ . και δ εν πρ ό κειται να σου ξαναζητήσω ποτέ τίποτα». Γιατί ο Αλί δεν τον θέλει να πά ει. Ο Ρ ουμ ί γεννή θηκε στα 1 200 στην Μπάλκχ. Ο Μανσούρ διαβάζει για το πώς μπορε ί να στραφε ί στον Θεό και για το πώς η ζωή πρέπει να περιστρ έφεται γύρω από τον Θε ό και όχι γύρω Digitized by 10uk1s.που ε ίναι η τελε ιότητα. Ή μήπως ο πατέ­ ρας του δεν ακού ε ι ότι ο Αλί τον καλε ί.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 149 θ α το κάνω με τη θέλησή μου. Το νόημα ε ίναι να ξ εχά­ σει κανε ίς τον εαυτό του. το εγώ του. «Μπορε ίς να πας του χρόνου» του λέ ει ο Σουλτάν . κοντά στη Μαζάρ-ε-Σαρίφ. Μή ­ πως οι σκέψεις του ήταν τόσο ασυγχώρητες. μπο­ ρε ί να πάει στη Μαζάρ. Ο Σουλτάν παγώνει με την εχθ ρ ότητα του Μ ανσού ρ. ο Μ ανσού ρ ανο ίγει και το δ ικό του. Μόλις παρέλαβε μια καινούργια φουρνιά βιβλίων και για τυ­ πικούς έστω λόγους πρ έπει να ξέρει περ ί τίνος πρόκειται. Α φού πή γε τον πατ έ ρα του στο μαγαζί του και τους δύ ο αδ ερφού ς του στο δ ικό τους. Ακό μη ένα σημάδι. Τα ποιήματα του Ρουμί μι­ λούν για την κάθαρση που χρειάζεται για να έρθει κανε ίς πιο κο­ ντά στον Θε ό . Π οτ έ δ εν μ' αφήνεις να κάνω αυτό που θέλω. ένας από τους αγαπημένους του πατέρα και από τους γνωστότε­ ρους ποιητ έ ς του Ι σλά μ. Dec. Κάθ εται π ίσω από το σκονισμένο γραφε ίο. Κοι­ τάζει τον θυμωμένο. «Όχι. Αυτό που βλέπει ε ίναι μια συλλογή ποιημάτων του μυστικιστή Ρουμί. Αποφασίζει να ψάξει να βρει κάτι που θα τον δι­ καιώσει απέναντι στον πατέρα του. αναπτυγμένο έφηβο και σχε δόν κυριεύ ε­ ται από φόβο. Ο Ρουμί λέ ει ότι «το Εγώ ε ί­ ναι φράγμα ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό». όταν κάνει σκοτεινέ ς σκέ ­ ψεις. 2009 . Λ ένε ότι μόνο αυτός που δέχεται το κάλεσμα του Αλί. Το σώ μα του παίρνει τη συνη θ ισμένη του στάση. Έτσι ανό ρεχτα και παρά τη θέλησή του τους ρ ίχνει μια ματιά . Έχει ακουμπήσει τους αγκώνες στο γραφε ίο και αισθά­ νεται ότι η ζωή του ε ίναι μια φυλακή που συνεχώς γεμ ίζε ι με όλο και περισσότερη σκόνη από τα βιβλία. Μ ε συντρ ίβεις».

«Συνά­ ντησα τον πατέ ρα σου στον δρ ό μο και με παρακάλεσε να σε πάρω μαζί μου. Ο Μανσούρ αισθάνεται πάλι βρό μικος όσο πιο πολύ διαβάζει τόσο πιο πολύ αισθάνεται την ανάγκη να εξα­ γνιστε ί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 150 από τον εαυτό του. πορτοκαλάδες και μπισκότα γεμιστά με μπανάνα Digitized by 10uk1s. μουρμουρ ίζει. αλλά το τούνε λ του Σαλάνγκ ήταν κλ ειστό σήμερα. για ένα ακό μη πιάτο ρύζι. Όταν σκοτεινιάζει ε ίναι ώρα να κλε ίσει το μαγαζί. «Πώς θα ξεπλύνεις τις αμαρτίες σου χωρίς τη βοήθειά μου. Είναι θυ μωμένος όλη μέρα. « Ξ εκινήσαμε. Ο Μ ανσού ρ δ εν πιστεύ ει στα μάτια του. Dec. «Είσαι σίγουρος ότι το ε ίπε αυτό. να πάρει τον πατέρα του και τους αδ ερφού ς του και να τους πά ει σπ ίτι. Θα φύγουμε αύ ριο από το σπίτι μου στις π έντε το πρωί. γιατί ντρ έπομαι πολύ». Ο Ι ρανό ς τώρα πρέπει να βρ ίσκεται κάπου ψηλά στα χιο­ νισμ ένα βουνά του Χ ιντουκού ς. «Δεν έ φυγες. Πρ έπει να ε ίναι το κάλεσμα του Αλί. μόλις λήξει η απαγό ρευση της κυκλοφορ ίας». Την ώρα που κατε βάζει τα ρολά κι ετοιμάζεται να βάλει το λουκέτο. ξ εκινάνε. με κάλεσε πράγματι. για ένα ακό μη βράδυ συντροφιά με την ανιαρή του οικογ ένεια. κι έτσι θ α ξαναπροσπαθή σουμε αύριο». Το επό μενο πρωί πριν χαράξει. νομ ίζει ότι βλέπει φάντασμα. Ο Μανσούρ περνάει το βράδυ στο σπίτι του Άκμπαρ για να σιγουρευτε ί ότι θα ξυπνήσει και από φόβο μήπως ο πατέρας του αλλάξει γνώμη. <<Δεν μπορώ. 2009 . Γ ια φαντάσου. εμφαν ίζεται ξ αφνικά ο Άκμπαρ.» Και το νερό και ο Θ ε ό ς φα ίνεται να τον έχουν εγκαταλε ί­ ψει. Ο αμαρτωλός απάντησε. σκέφτεται ο Μ ανσού ρ. Το νερό τότε του είπε. Στέκεται σ' ένα από τα πιο απλά ποιή ματα: Το νερό είπε στον αμαρτωλό. λέ ει. Ο ι μο­ ναδικέ ς αποσκευ έ ς του Μανσού ρ ε ίναι μια πλαστική σακούλα με κόκα-κόλα.» τον ρωτά ει με έκπληξη. «Έλα κ οντά μου». ο Ι ρανό ς δημοσιο­ γράφος.» Ο Μανσούρ έχει με ίνει άναυδος.

Ο Άκμπαρ έχει μαζί του κι έναν φ ίλο και έτσι η ατμόσφαιρα στο αυτοκίνητο ε ίναι εύθυ μη. αρχίζε ι το νεκρό τοπίο του πο­ λέ μου.52 . μια δυτική κα­ σέτα: Ρορ from the '80s. Αλί σού 'ρχομαι ! » Π ερνούν από περιοχέ ς που δ εν έχει ξαναδ ε ί ποτέ στη ζωή του. Ο Μαν­ σούρ έχει πάρει μαζί του τον μικρό του θησαυρό. Τα κρησφύγετα ό μως ε ίναι λεη λατημένα. ''Is this love? Baby don't hurt me. ένα από τα μέ ρη στο Αφγανιστάν που έπαθ ε τις περισσότερες ζημιέ ς από τον πόλεμο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 151 και ακτιν ίδ ιο. Βόρεια της Καμπούλ β ρ ίσκεται η πε δ ιάδα του Σ ομαλί. « Είναι τό σο ό μορφα». don't hurt me ηο more!" αντηχε ί μέσα στο παγωμένο ξημέρωμα. Ήδη το πρώτο ημίωρο ο Μανσούρ έχει φάει ένα πακέτο μπισκότα και έχει πιει δύο κουτάκια κόκα-κόλα. όταν επιτ έθηκαν στην Καμπούλ. Η πε δ ιάδα από μακριά φαίνεται ό μορφη. Μπα ίνοντας στην πε διάδα. Αισθάνεται ελεύθερος ! Έχει όρεξη να φωνάξει. Dec. Στο πλάι του κρε βατιού βρ ίσκεται ένα στρώ μα γαζωμένο από σφαίρες. Ακούνε μουσική από ινδικέ ς ταινίες και τραγουδάνε με όλη τους τη δύναμη. Εδώ έσκαγαν οι βό μβ ες από τα αμερι­ κανικά Β-52 πριν από λίγους μόλις μήνες. Σ ' αυτή την οροσειρά χιλιά­ δες Ινδο ί στρατιώτες π έθαναν από το κρύ ο. με τα χιονισμένα βουνά του Χ ι­ ντουκού ς στο βάθος να υψώνονται μέχρι τον ουρανό . Ένα αναποδογυρισμένο σιδ ε­ ρ ένιο κρε βάτι όπου πάνω του μπορε ί να κοιμόταν κάποιος Τα­ λιμπάν που οι σφα ίρες τον σκότωσαν στον ύπνο του. Π ολλά από τα βομβαρδ ισμένα κρησφύγετα των Ταλιμπάν έχουν με ί­ νε ι ό πως ήτανε τη στιγμή του βομβαρ δ ισμού . κατέφτασαν οι ντόπιοι για να μαζέψουν Digitized by 10uk1s. Σ ε αντ ίθ εση με τους Ιν δού ς στρατιώτες τα βουνά Χ ι­ ντουκού ς δ εν κατάφεραν να συγκρατήσουν τα Β . μοιάζει με σκε λετό παρατημένο στην άκρη του δρ ό μου. αναφωνε ί ο Μανσού ρ. 2009 . Βγάζει το κεφάλι του έξω από το παράθυρο και ουρλιάζε ι: «Ζήτωωωω! Αλίιιι. Ο ι κρυψ ώνες τους έγιναν μεγάλοι κρατήρες ή τινάχτηκαν στον α έρα όταν οι βό μβες τράνταξαν το έδαφος. Λίγες ώρες μετά τη φυγή των Ταλιμπάν. Χ ιντου­ κούς σημαίνει ο φονιάς του Ινδού .

συχνά έπεφταν θύ μα των φυλετικών εκκαθαρ ίσεων των Ταλι­ μπάν. οι ντόπιοι ήταν αναγκασμένοι να μετακινούνται ε ίτε βόρεια. ή πιο νότια προς την Καμπούλ. Τους έβγαλαν τα μάτια. Ίσως και να τα κατάφερναν αν δεν μεσολαβούσε η Ι Ι η Σ επτέ μβρη. Όσοι δ εν ήταν σε θέση να αποδρ άσουν. Κανε ίς δ εν έκλαψε τους νεκρού ς που κε ίτονταν στην άκρη του δρό μου ή πάνω στην ά μμο. που πριν από τον εμφύλιο ήταν σημαντική γεωργική περιοχή. Παντού βρ ίσκονται σκορπισμένα απομεινάρια από στραπα­ τσαρισμένα τανκς. πολλά πτώ ματα κακοποιήθηκαν από τους ντόπιους. 2009 . Στην πε δ ιάδα του Σομαλί έ μεναν πε­ ρισσότεροι Τατζίκοι. Οι Ταλιμπάν έκαψαν πολλά χωριά στην προσπάθ ειά τους να κερδίσουν και το υπόλοιπο κομμάτι της χώρας που ε ίχε απομε ίνει: την πε διάδα του Παντζίρ. ζωτικά για την άνυδρη πε διάδα. τους ξεκόλλησαν το δέρμα.ΟΣΝ Ε ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 152 τα σκεύη των στρατιωτών. Αντι­ θέτως. Καταμεσής στο χωράφι του βρ ίσκεται πεταμένο ένα Digitized by 10uk1s. τα χαλιά και τα σκεπάσματά τους. Επειδή το μέτωπο μετακινιόταν συχνά . τους δ ιαμέλισαν ή τους έκοψαν κομμάτια. τα στρώ ματα. Ένας άντρας μόνος του περπατάει πίσω από ένα αλέτρι. τις λάμπες γκαζιού . Τα περισσότερα ε ίναι ερειπωμ ένα και φαντάζουν σαν σκελετο ί. Dec. Η φτώχεια έκανε τη λεηλασία των πτωμάτων αναπόφευκτη. Ο Μανσού ρ κοιτάζε ι βουβός τα φρικαλέα χωριά στο διάβα τους. Προτού αποσυρθούν οι Ταλιμπάν. Αυτή ήταν η εκδίκησή τους απέναντι στους Ταλιμπάν που ε ίχαν τρομοκρατή σε ι για πολλά χρ όνια τους ντόπιους της πε διάδας του Σομαλί. πρόλαβαν να δηλητη­ ριάσουν τα πηγάδια και να ανατινάξουν πολύτιμα κανάλια νε­ ρού και φράγματα. στην πεδιάδα του Παντζίρ. τότε που ο κόσμος άρχισε να ενδιαφέρεται για το Αφγανιστάν. Η εξουσία στην πεδιάδα άλλαξ ε χέ ρια έξι φορέ ς . βομβαρδ ισμένα στρατιωτικά οχή ματα και μεταλλικά εξαρτή ματα που ο Μανσούρ προσπαθ ε ί να μαντέψει σε τι χρησίμευαν. Για πέντε χρόνια. η πεδιάδα ήταν το μέτωπο ανά μεσα στους Ταλιμπάν και στους άντρες του Μασούντ της Β όρειας Συμμα­ χίας. τα βουνά Χ ιντουκούς και τις περιοχέ ς της ερή μου προς το Τατζικιστάν.

Τώρα αυτή η πε διάδα ε ίναι ένα από τα μεγαλύτερα ναρκοπέδ ια στον κόσμο. Αν προσπα­ θήσε ι να τα κόψει κινδυνεύ ε ι να χάσει το χέρι ή το πόδι του. Αλλά δεν υπάρχει δρό μος χωρ ίς νάρκες μέχρι τα φρούτα. Συστηματικά καθαρίζουν ένα κομμάτι κάθε μέ­ ρα. Γε λάνε. Στην άκρη του δρό μου περπατάνε παιδιά με καυ­ σόξυλα στην αγκαλιά τους και γυναίκες που κουβαλούν κουβά­ δες με νερό .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 153 μεγάλο τανκς.ά τα χωριά δεν διαφέρουν πολύ το ένα από το άλλο. βα θυκόκκινες τουλίπες . Τα λουλούδ ια αυτά μπορε ί κανε ίς να τα θαυμάσει μόνο από απόσταση. Ο άντρας περπατάει αγκομαχώντας γύρω από το συντρ ίμμι. «Στην άκρη του δρό μου θ α δε ίτε παιδιά να πουλάνε ματσάκια με κόκκινες τουλίπες». μπορε ί να ε ίναι οποιο­ δήποτε απ' αυτά τα ερε ιπωμένα χωριά. τις ρουκ έτες. Μ ε το δάχτυλό του δε ίχνει στους άλλους συν έχεια καινούργια ερε ίπια. ε ίναι πολύ βαρύ για να το μετακινήσει. Εκε ί! Εκε ί! Αλλ. 2009 . οι βερικοκιές. Αυτή την άνοιξη βλέπει κανε ίς πού και πού μερικ έ ς περήφανες κερα­ σι έ ς που επαναστατημένες επέζησαν απ' όλους τους β ομβαρ­ δισμού ς. Ο Μανσού ρ προσπα θ ε ί να δ ιακρ ίνε ι το χωριό της μητέ ρας του . Πάνω απ ' αυτήν τη θ ανατηφό ρα παγ ίδα στα χαντάκια φυ­ τρώνουν άγριες. «Την άνοιξη. Dec. Η ανθισμένη εικόνα τον ακολου­ θ ε ί σε όλη τη διαδρομή μέχρι την Καμπούλ». Το αυτοκ ίνητο τρ έχει γρήγορα στον σκαμμ ένο δ ρ ό μο. Το αυτοκ ίνητο με τους προσκυνητ έ ς προ­ σπερνάει ένα συνεργε ίο που προσπαθε ί να καθαρ ίσε ι τον τόπο από τις νάρκες. «Η Digitized by 10uk1s. οι κερασιές. Το μέρος που πήγαινε για να επισκεφτε ί τους συγ­ γενε ίς της μητέρας του όταν ήταν μικρός. οι αμυγδαλιέ ς και οι αχλαδιές συναγωνίζονται για την προσοχή του ταξιδιώτη. ανατινάζοντας ή αφοπλίζοντας προσεκτικά τις νάρκες. δ ιαβάζει. Προσπαθούν να μην πατήσουνε πάνω στα χαντά­ κια με τις νά ρκες. Θυμάται πώς έτρεχε στα μονοπάτια και στους αγρού ς. Ο Άκμπαρ δ ιασκε δάζ ε ι δια βάζοντας έ ναν ο δηγ ό του Αφγανικού Ο ργανισμού Τουρισμού που εκδόθηκε το 1 967 . Μόνο οι δρόμοι ε ί­ ναι ασφαλε ίς. την ξηρασία και τα μολυσμένα πηγάδια. Έχει να πάει στο χωριό αυτό από τότε που ήταν πέντε χρονών.

Ο Μανσού ρ έχει ήδη μετρήσε ι εκατό. που ο δηγε ί το αυτοκ ίνητο. πεταμένα στον γκρεμό και σκορπισμένα σε χίλια κομμάτια από ε δώ και από εκε ί. Οι Μουτζαχεντίν σκαρφάλωναν στα βουνά σαν τα κατσί­ κια. διαβάζει ο Άκμπαρ . Ο δρ ό μος αρχίζει να γ ίνεται ανηφορικό ς . Dec. Ο ι Ρώσοι ό μως σύντομα έπεσαν θύ ματα της πολεμικής τακτικής των Μουτζαχε­ ντίν. Ούτε ένα εργαστήρι κεραμικής δ εν φα ίνεται κατά μή κος του δρ ό ­ μου. «Αυτ έ ς οι παραδόσεις δέχτηκαν σοβαρό πλήγμα» . Ο δρ ό μος στενεύ ει ' από τη μια πλ ευρ ά υψώνεται το βουνό και από την άλλη κυλάει νερό . Ακό μη και στα πιο απίθανα μέρη βλέπει κανε ίς καμένα ταν­ κς : κάτω στην κοιλάδα. στο π έ ρασμα του Σαλάνγκ. λέ ει ο φ ίλος του Άκμπαρ. Σ ε λίγα χρόνια θα πολλαπλασιαστούν και θ α δημιουργήσουν αποικ ία». εκε ί όπου οι τεχν ίτες φτιάχνουν διάφορα σκεύη ακολου θώντας την παράδοση αιώνων». μέσα στο ποτά μι. οι αντάρτες ήταν Digitized by 10uk1s. «Η κυβ έ ρνηση έ χει βάλει π έ στροφες στο ποτά μι. μερικές φο­ ρ έ ς ορμητικά σαν καταρράκτης και άλλες σαν χε ίμαρρος . όταν ο κό κκινος στρατό ς εισέβαλε στη χώρα από τις κεντρικέ ς σοβιετικέ ς δημοκρατίες και νό μιζε ότι ε ίχε τους Αφγανού ς υπό έλεγχο . την αδ ειάζει και την πετάει με χάρη έξω από το παράθυρο . Σταματήστε και ρ ίξτε μια ματιά στα εργαστήρια κατά μήκος του δρό μου. 2009 . Ακό μη και με τα αυτοσχέδ ια όπλα τους. Τα περισσότερα ε ίναι από τον πόλε μο με τη Σοβιετική Ένωση.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 154 ντόπια κεραμική ε ίναι από τις πιο αξιόλογες του Αφγανιστάν . Ο ανηφορικ ό ς δρ ό μος ο δηγε ί σ ' ένα απ ό τα υψη λότερα τούνε λ του κ ό σμου . ε ίχε πολύ πιο σοβαρά προ βλή ματα από την εκτροφή της π έστροφας . Ο Μανσού ρ ανο ίγει την τρ ίτη κ ό κα-κόλα. Σή μερα δεν υπάρχει ψάρι στο πο­ τά μι και η κυβ έ ρνηση από τότε που γρ άφτηκε ο τουριστικό ς οδηγό ς. Απ ό τα μακριν ά παρατηρητήριά τους π άνω στα βουνά έβλεπαν τα βαριά τανκς των Ρώσων να προχωρούν στην πε διά­ δα . ο ΣαΙντ. δ ια­ βάζει ο Άκμπαρ στο βιβλίο . Είναι προτιμότερο να πετάς τα σκουπ ίδ ια στους κρατή ρες από τις βό μβες παρά να λερώνεις το αυτοκίνητο.

π έ ρασε από το Χ ιντουκού ς πίσω στην Π ερσία. ε ίναι παρελθόν. Για τους πιο έ μπειρους. Κάποτε αυτή ν τη δ ια δ ρομή που ακο λου θ ο ύν τώ ρα. Και ο Μέγας Αλέξανδ ρος πολέ μησε σ ' αυτού ς τους ορει­ νού ς δρό μους. την έλ εγαν the hippie trail . Όλοι γε λάνε. να ζή σουν πρωτό ­ γονα και να βρούνε το φθηνότερο χασίσι στον κόσμο. Ο τουρισμός. «Έτος 1 967! Μόλις ο δρό μος γίνει άσφαλτος. Ήταν έτοιμοι να αρχίσουν τον αιφνι­ δ ιαστικό πόλεμο ανά πάσα στιγμή . « Λέγεται ότι ο Αλέξανδρος έγραψε ω δέ ς στα βουνά που εν έ πνευσαν μυστικισμό και αιώνια γαλή νη». γελάει ο Άκμπαρ. όπιο. αυτό έ μεινε στα σχέδια. Εδώ προοδ ευτικο ί και όχι τόσο προοδ ευτικο ί ν έοι έρχονταν να θαυμάσουν την ό μορφη φύση.τι έχει γραφτε ί για τον αιματηρό πόλεμο με τη Σ ο βιετική Ένωση. Dec. δ ιηγε ίται ο Άκμπαρ που έχει δ ιαβάσει ό. γράφει στο β ιβλίο ! » Όντως ο δρό μος ασφαλτοστρώθηκε όπως υποσχόταν ο του­ ριστικός οδηγός. « Θα γινόταν μια εκρηκτική πίστα». Η τραγική πραγματικότητα μοιάζει μερικ ές φορ ές σαν ταιν ία κινού μενων σχε δίων ή θ ρίλερ.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 155 σχε δόν αήττητοι. Ο ι στρατιώτες ήταν παντού ντυμένοι τσοπάνη δ ες. για όσους έχουν βαρεθε ί τη ζωή τους». που παλ ιότερα ήταν μια από τις πιο σημαντι­ κέ ς πηγ ές εσόδων για το Αφγανιστάν. Όσο για το χιονοδρομικό κέντρο. 2009 . αλλά η άσφαλτος διακρίνεται πια με δυσκολία. Φαντάζονται πως βλέπουν αν θ ρ ώπους με χρωματιστέ ς στολέ ς να κάνουν σνόουμπορντ και να τινάζονται στον αέ ρα σε χίλια κομμάτια. με Καλάσν ικοφ κρυμμένα κάτω από τις κοιλιές των ζώων. Αφού κατέκτησε την Καμπούλ. συνεχ ίζε ι την ανάγνωση ο Άκμπαρ. « Κάτω από τις κοιλι έ ς των μαλλιαρών προ βάτων έ κρυ βαν έ μ χρι και όλμους». Digitized by 10uk1s. «και οι νάρκες θα μπορούσαν να σημαδεύονται με τα σημαιάκια του σλά­ λομ ! Afghan AdvenTours. όταν έ στηναν εν έδρες. φωνάζει ξαφνικά και κοιτάζει ψη λά προς τις απότομες πλαγιές. « Εδώ σχε δίαζε η κυ βέρνηση να φτιάξ ει χιονοδ ρομικό κ έ ­ ντρο».

Dec. Ο δρόμος ε ίναι πολύ στενός για προσπεράσματα. «Πολλά αυτοκ ίνητα που κολλάνε στη χιονοθύ ε λλα μένουν εκε ί μέχρι το καλοκα ίρι. αλλά δ ιαρκε ί το λιγότερο 12 ώρες και άλλες φορές το διπλάσιο ή το τετραπλάσιο. σταματούν όλα. Είναι κολλημένο στην άκρη του δ ρό μου και οι επιβάτες του λ εωφορε ίου που πηγα ίνουν στον τάφο του Αλί κάνουν οτοστό π στα αυτοκ ίνητα που κατά φεραν να περ ά σουν. Μόνο το κομ­ μουνιστικό πραξ ικόπημα του 1978 και στη συνέχεια η εισβολή έβαλαν τέλος στα καραβάνια των χίπις. 2009 . Όταν σταματάει ένα αυτοκίνητο. από την Καμπούλ στη Μαζάρ. Έχει αρχίσει να χιον ί­ ζει. Κινδύνευαν να πέ ­ σουν θύ ματα των ληστών της υπα ίθρου. Σή μερα η κυκλοφορία γίνεται από τον νότο προς τον βορρά. Digitized by 10uk1s.Landan . Ο ι τρεις νεαρο ί ταξ ιδ εύουν ήδη δυο τρεις ώρες όταν περνούν μπροστά από μια ομάδα προσκυνητών. πα­ γωμένες αυλακιές του δρό μου. Η διαδρομή από την Καμπούλ στη Μαζάρ ε ίναι 450 χιλιό μετρα. Όλο και περισσότερα αυτοκίνητα σπινάρουν στις βαθιές. Νο ίκιαζαν σαράβ αλα και έ καναν εκδ ρομ έ ς. Η ομίχλη πυκνώνει. τους πειράζει ο Άκμπαρ. Ακό μη και γυνα ίκες ταξίδ ευαν μόνες τους. αλλά αυτό πρό σθ ετε περιπ έτεια στο ταξίδ ι.Kabal '' . Ο ι περισσότεροι χάνονται την άνοι­ ξη » . Ο Μ ανσού ρ δ ια βάζει αυτά που ε ίναι γραμμέ να με μπογιά στα πλάγια του λ εωφορε ίου και σκ ά ε ι στα γ έλ ια : ''Hmbork­ Frankfork. « Μ ε το 4 χ 4 δ εν χρειαζό μαστε αλυσίδ ες».ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 156 Τις δ εκαετίες του '60 και του ' 70 έφταναν ε δώ χιλιάδ ες χί­ πις κάθ ε χρόνο. το 1973 . καθησυχάζει τους υπόλοιπους. Την επό μενη μέρα θα γ ίνει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ούτε το πραξ ικό πημα κατά του Ζαχίρ Σάχη. Ο δρό μος που δ ιασχίζει το βουνό δ εν χω­ ράει αυτοκίνητα και προς τις δύο κατευθύνσεις. εμπόδ ισε το κύ μα των τουριστών. Ξ εκαρ δίζ εται όταν βλέ πει αυτό που ε ίναι γραμμένο στο παρμπρ ίζ. Προσπερνάνε το λεωφορε ίο που προκάλεσε το μποτιλιάρι­ σμα. το αυτοκ ίνητο γλ ιστρ ά ει και ο Σ αΊντ δ εν έχει αλυσίδ ες.

Μασούντ. Παρόλο που τους πε­ ρισσεύ ει λίγος χώρος. Ο φιλε λεύ­ θερος βασιλιάς ήταν αναγκασμένος να στραφε ί προς τη Σο β ιετι­ κή Ένωση γιατί ούτε οι Ηνωμένες Πολ ιτε ίες. 3 . Τα ίχνη των αυτοκινήτων που έχουν παγώσει ε ίναι δοκιμασία για ένα αυτοκίνητο που δ εν έχει αλυσίδες. Το τούνελ του Σ αλάνγκ. Dec. και οι στοές που φτιάχτηκαν σε πάνω από 5 . 2009 . Μπα ίνουν στην πρώτη στοά . Την περ ίο δ ο ε ξουσ ίας του Ζ αχ ίρ Σάχη το Αφγανιστάν θ εωρε ίτο μια φιλικά δ ιακε ίμενη χώρα. Το αυτοκ ίνητο γλ ιστρά ει. αλλά δ εν κατάφεραν να συνεχίσουν. δ εν πα ίρνουν καν έναν από αυτού ς που κάνουν οτοστόπ από το Καμπάλ-εξπρ έ ς.000 μέτρα υψόμετρο ε ίναι δώρο της Σο β ιετική ς Ένωσης από την εποχή που προσπάθησε να κά­ νει το Αφγανιστάν δορυφόρο της. Ο Σαιντ. κολλάει στο χιόνι. Ο βασιλιάς χρειαζόταν λεφτά και ειδ ι­ κού ς. ο Μανσούρ και ο Άκμπαρ δ εν θέλουν παρ έα. Οι πρώτοι άσφαλτοι στη χώρα φτιάχτηκαν από Ρώσους.Ο Β/ΒΛ/ΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 157 "Wellcam ! Kaing of Road" . Έχει αρχ ίσει να σκοτεινιάζει . Ο άνεμος σφυρίζει και η ορατότητα. λέ ει γε λώντας . αλλά ούτε και οι Ευρωπαίοι δεν ενδ ιαφέρονταν να επενδύσουν τα χρή ματά τους στα ορεινά αυτά μέ ρη. « Τι βασιλικό τουρ ! ». λόγω της Digitized by 10uk1s. Προς το τέλος της δ εκαε­ τίας του '90 το τούνελ ανατινάχτηκε από τον ήρωα των Μουτζα­ χεντίν. σε μια τελευταία. με φρεσκο β αμμ ένα κό κκινα γρά μματα. έχουν γεμίσει χιόνι που με τον αέ ρα έγινε πάγος.χοντρο ί στύλοι από μπετόν σκεπασμένοι για να προστατεύουν τα αυτοκ ίνητα από τις χιο­ νοστιβάδ ες. Επειδή ε ίναι ανοιχτές. 'Εφτασαν μέχρι εκε ί. απεγνωσμένη προσπάθ εια να αναχαιτ ίσει την προ έλαση των Τ αλ ιμπάν προς β ορρ ά . Το έργο ξεκίνησε από Σ οβ ιε­ τικούς μηχανικούς το 1956 και τα τούνελ ήταν έτοιμα το 1964.400 μέτρα υψόμετρο. επ ίσης τη δ εκαετ ία του ' 50 . και επ έλε ξε να παραβλέψ ει το γεγονό ς ότι οι δ εσμο ί της χώρας του με την κομμουνιστική υπερδύναμη έσφιγγαν διαρκώς. Είναι δύσκολο να περάσεις ανά μεσα από τις στο­ έ ς. Το τούνελ απέκτησε στρατηγική σημασία για την αντίσταση της χώρας απέναντι στους Ταλιμπάν .

Οδηγούν πάνω σε φρέ­ σκο χιόνι και σε πάγο. » φωνάζει ο Άκμπαρ τραβώντας του το τσιγάρο από το στό μα. 2009 . ε ίναι πολύ περιορισμένη. έχουν φτάσει στην ε ίσοδ ο του τούνελ Σ α­ λάνγκ.» «Όχι. κ ίν δυνος ασφυ­ ξίας. Είχε ε ίκοσι β α θ μού ς υπό το μη δέν και οι οδηγο ί κράτησαν τις μηχανέ ς των αυτοκινήτων αναμμένες για να συντηρή σουν τη ζέστη . «εγώ ό μως έχω πονοκέφαλο» . Ο Μ ανσού ρ ουρλ ι άζει. « Μήπως πρ έπει να πά με στην κοντινότερη έξοδο. «Έτσι ε ίναι όταν πε θα ίνεις από ασφυξία . βρέθηκαν μερικέ ς δ ε­ κάδες νεκρο ί που ε ίχαν πε θάνει από ασφυξία.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 58 χιονοΘύ ελλας. σκέφτεται ο Μανσούρ.» Digitized by 10uk1s. Ο Σαιντ ακολουθ ε ί αυ­ τό που νομίζει ότι ε ίναι ίχνη από ρόδες. σβήστε τη μηχανή και πηγαίνετε προς την εγγύτερη έξοδο». Κάπως φωτ ίζει. Χωρ ίς αλυσίδ ες. « Μόλις πριν από έναν μήνα πενήντα άν θ ρωποι λόγω της χιονο θύ ε λλας κλ ε ίστηκαν στο τούνελ». από το μονοξε ί­ δ ιο του άν θ ρακα. Μ ετά από μερικέ ς ώρες που το χιόνι καταλάγιασε και καθάρισαν το τούνελ. Αυτά συμβα ίνουν συχνά ». Ο Αλί μ' έχει καλέσει. Ο Μανσού ρ κοιτάζει τον Άκμπαρ με αγωνία. « Για σκ έψου ν ' αρχίσει η ουρά να προχωράει. ε ξηγε ί ο καλά ενημε­ ρωμένος Άκμπαρ. κι εμε ίς να μην ε ίμαστε μέσα στο αυτοκί­ νητο. η ουρά των αυτοκινήτων παρα­ μένει στάσιμη. » ρωτά ει ο Μαν­ σού ρ. Κάθ ονται μέ σα στο αυτοκ ίνητο με κλειστά παρ q-eυρα και ο Σ αΊντ ανά β ει τσιγ άρο. Αν με ίνετε κλεισμένοι στο τούνελ. λέ ει ο Μανσού ρ. Τότε θα φταίμε εμε ίς για το μποτιλ ιάρισμα». λέ ε ι ο Άκμπαρ καθώς προχωρούν σιγά μέσα στο τούνελ. Dec. «Ίσως να το φαντάζομαι» λέ ει ο Άκμπαρ. « Θέλε ις να μας πε θάνεις. μόνο ο Αλί μπορε ί να εγγυη θ ε ί ένα ασφαλές ταξίδι. « Κι εγώ ». ας ε λπ ίσουμε ότι η ουρά των αυτοκινήτων σύντομα θ ' αρχίσει να κινε ίται». Δ εν γίνεται να πεθάνω πριν φτά­ σω στον τάφο του. Το αυτοκ ίνητο σταματά ει. « Είσαι τρελός. λέ ει ο Σ αΊντ. Σ ε μια πινακ ίδα γρ άφει: « Προσοχή .

χιλ ιοπατη μ ένα και παγωμ ένα αυ λάκια. Όλοι οι προσκυνητές ακο­ λου θ ούν τα ίδ ια. Πε ρνάνε μια πινακί­ δ α που γράφει « Προσοχή ! Νάρκες ! ». Αυτό ε ίναι σκ έτη τρέλα. Ακό μη ε ί­ ναι ακίνητοι. Τα τρία αγόρ ια. εκε ί μέ σα ε ίναι ο μικρότε ρος. Ε πιτ έλους η ομ ίχλη υποχωρ ε ί. ο πονοκ έ φαλος φε ύγει. Ξ αφνικά γλιστράει στην άλλη άκρη του δρό μου.Ο Β/ΒΑIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΑ 159 Στο αυτοκίνητο επικρατε ί ατμόσφαιρα πανικού . Στο αυτο­ κ ίνητο επικρατε ί απόλυτη ησυχία. Το αυτοκίνητο γλιστρά ει στον δρό­ μο. 2009 . Και πάλι πέφτει μια αμήχανη σιωπή . γλ ιστρά ε ι ξανά και συνεχ ίζ ει να πηγα ίνει από τη μια πλευρά του δρό μου στην άλλη. Ο Σ αΙντ έχει χάσει τον έλεγχο και βρίζει. επαν έρχεται. Τα μπροστινά αυτοκίνητα αρχίζουν σιγά σιγά να προχωρούν. Όλο το χιόνι του κόσμου δεν μπορε ί να τους προστατέψει από τις ν άρκες. ε ίναι γεμά­ τες. σκ έ φτεται ο Μαν­ σούρ . Δ εν θέλει να τον πουν δ ειλό κι εκτός αυτού . Ο Μ ανσούρ κάνει μια προσευχή . Ύστερα κάτι αλλάζει. μαζί με σκε λετού ς αυτοκινήτων που δ εν έ φτασαν ποτ έ στον προορ ι­ σμό τους. Εξακολουθούν ό μως να μη βλέπουν τίποτα. έχουν έντονο πονοκέ φαλο . οι νάρκες και οι χιονοστιβάδ ες. Δεν μπορ ε ί ο Αλί να τον κάλ εσε μό νο και μόνο για να τον δ ει να π έ φτει στον Digitized by 10uk1s. Ακολουθούν τα χνάρια στα χιόνια και τα φώτα των μπροστινών. Τώρα πια δ εν μπορούν να γυ ρίσουν . Ο Μανσούρ έχει σταματήσει να μασουλάει μπισκότα. το αυτοκίνητο πατινά ρει από τη μια με ρ ιά στην άλλη. Οδηγούν στο πλάι της αβύσσου. μια λή θη απ ' όπου μπορ ε ί να τους βγάλει ξαφνικά ο γκρεμός. η ομίχλη ε ίναι σαν γκρίζος χυλός. Έχουν αρχίσει να κατηφο­ ρίζουν. λες και αυτό θα τους έσωζε αν έπεφταν. αλλά δ εν το λέ ει. Ο Άκμπαρ και ο Μανσούρ κρατι­ ούνται καλά. Τώρα που βλέπουν. Ταξ ι­ δ εύουν μαζί προς μια κοινή μο ίρα. Μό­ λ ις τους χτυπ ά ε ι ο κα θ α ρό ς α έ ρ ας. ε ίναι άλλ μ ον χειρότερα. Ο ι πε ριοχές στις οπο ίες παρασύρονται καθώς γλ ιστράνε με το αυτοκίνητο. Dec. Είναι σαν να οδηγούν προς τη λήθη. όταν επι­ τέλους κατάφε ραν να βγουν. Κοιτάζει κάτω τα τανκς που ε ίναι σκο ρπισμέ να και καλυμμ ένα από το χιόνι.

μόνο δυο τρεις αντιμαχό μενοι.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 160 γκρεμό . Αλί. Το αυτοκίνητο πηγαίνει πάνω κάτω με ε ξήντα μίλια την ώ ρα στους σκαμμένους δ ρό μους. Φτάνουν στην π όλη με το σ ώ μα τους να πον ά ε ι απ ό την κού ραση. Το τοπ ίο ε ίναι έ ρημος. έχει ξεκινή σει το ταξίδι για να εξαγνιστε ί. Απ ίστευτο κι ό μως αλη θ ινό . Α μπντούλ Ρασίντ Ντοστού μ . Digitized by 10uk1s. Μ ετά από μια αιωνιότητα αφήνουν το χιόνι και μπαίνουν στις στ έπες . Στην ε ίσοδ ο της πόλης συναντάνε ένα μπλόκο. στο τζαμί. «Γ ια σκέψου αυτούς που χρει­ άζονται μέρες ! Γ ιούπι. στέπα και βραχώδ εις λόφοι. Στις ανοιχτές καρότσες κάθονται γενειοφόροι στρατιώτες. έκαναν το ταξίδ ι σε δώ­ δεκα ώρες. εν ώ οι άλλοι στα φορτηγ ά ε ίναι οι άντρες του Τατζίκου. Π αρόλο που πολλέ ς από τις πράξ εις του δ εν συμφω­ νούν με το Ι σλάμ. Όλοι στοχεύουν με τα όπλα τους τον δ ρό μο. Αυτό το τε λευταίο κομμάτι της δ ιαδρομή ς στο βουνό το ζει σαν να βρίσκεται σε έκσταση. 2009 . «Ήταν λοιπό ν ένα φυσιολογικό π έ ρασμα απ ό το τούνε λ του Σ αλάνγκ» λέει ο Μανσού ρ. Ο ι στρατιώτες στις στέγες ανή ­ κουν στην κυ βέ ρνηση. στα πάρκα και στα πεζοδρό μια. Άτα Μ οχά μαντ. φτάσαμε. που ε ίναι Χαζάροι. Ο ι τε λευταίες ώρες για τη Μαζάρ-ε -Σ αρ ίφ ε ίναι πλέον παιχνίδι. κρατώντας Καλάσνικοφ που σκοπεύ ουν προς όλες τις μεριέ ς. Στον δρό μο για την πόλη συναντάνε φορτηγά με βαριά οπλι­ σμένους άντρες. εκε ί ό που χιλ ιάδ ες προσκυνητέ ς περιδ ιαβα ίνουν ή κάθονται σε ομάδ ες συζητώντας. αλλά τους κάνουν νόημα να περάσουν. Πού και πού περνάνε από μικρ ές πράσινες ο άσεις και χωριά με χωμάτινα σπ ίτια. Dec. ν ' αφή σει π ίσω του τις αμαρτωλές σκέψεις και να γίνει ένας σω­ στός μουσουλμάνος. Μ ια συγκεκριμ ένη στολή υποδ η λώνει αυτού ς που υποστηρ ίζουν τον Ουζμπ έκο. Π εριμένουν επεισόδ ια λόγω της Π ρωτοχρονιάς και ε δώ πάνω δ εν υπάρχουν δ ιε θνε ίς ειρηνευτικ έ ς δυνά μεις. σου έρχομαι ! » Στις στ έγες των σπιτιών ε ίναι σε ετοιμότητα οπλ ισμ ένοι στρατιώτες.

Και μεγάλη πε ίνα. ο Μανσού ρ στριμώχνε­ ται γ ια να περάσει από τα κιγκλιδώματα και να μπει στο τζαμί. Dec. Αλλαχού Άκμπαρ . 2009 . Εδώ θα ε ξα­ γνιστε ί. θ ' αποκτήσει άσπρα φτερά σε σαράντα μέρες. Θέλει να φωνάξει από τη χαρά του. Χ ιλ ιάδ ες άσπρα περι­ στ έρια πετούν πάνω από τον ιερό τόπο . Η κ όκα-κόλα και τα μπισκότα με γε ύ ση μπαν άνα κι ακτινίδ ιο δ εν επαρκούν για έναν ταξ ιδ ιώτη. Εδώ ο Μανσούρ θα ζητήσει άφεση αμαρτιών. και λένε ότι αν ένα γκρ ίζο περιστέ ρι μπει στο κοπάδ ι. Digitized by 10uk1s. Ζούνε σε δύο περιστε­ ριώνες έξω από την α ίθ ουσα του τάφου. Μαζί με τον Άκμπαρ και τον Σ α'ίντ. Κοιτάζοντας το μεγάλο τζαμί νιώθει ζάλη. Δ εν ε ίναι πια μικρό παιδί κι έτσι προσπαθ ε ί να δ ε ίχνει σαν τους άλλους. Κοιτάζει έξω από το παράθυρο. Κόκκινα φαναράκια φωτίζουν το πάρκο γύρω από το τζαμί. Λένε ακό μη ότι κάθ ε έβδομο περιστέρι ε ίναι μια ιερή ψυχή . τον Άκμπαρ και τον Σ αΙντ: χαλα­ ρός. ίσια στο μπλε τζαμί που γυαλίζε ι με το πρωινό φως. Το επό μενο πρωί ο Μανσούρ ξυπνά ει από το κάλεσμα του μουε ζίνη για προσευχή . ο Σ αιντ και ο Άκμπαρ β ρίσκουν μια γωνιά χαλ ι­ ού για να καθίσουν σ ' ένα σκοτεινό εστιατόριο στην ο δό Κε­ μπάπ. Ο ι προ βο λε ίς της φωταγ ώγησης ε ίναι δώρο της αμερικανικής πρεσβ ε ίας. Τ ' αυτιά του β ου ίζουν λες και κ άποιος έχ ε ι τοπο θ ετή σει μεγάφωνα μ έσα στο κεφάλι του. με αφορμή την πρωτοχρονιάτικη επί­ σκεψη του πρ έσβη στην πόλη.Ο Β/ΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 161 Το μπλε τζαμί ε ίναι ένα θαύ μα. Αλλά κάθ εται ή σ υχος και τρώ ει λα ίμαργα όπως και οι άλλοι δύο. Ο Μανσού ρ δοκιμάζει ένα μεγάλο κομμάτι από το κρεμμύ ­ δ ι και αισθάνεται σχε δόν με θυσμένος. Γ ια τον Μανσού ρ ε ίναι το ομορφότερο κτίσμα που έχει δ ει στη ζωή του. άνετος και πολυταξιδ εμένος. έτσι όπως λάμπει στο σκοτά­ δ ι. Ο Μανσούρ. Τα εστιατό ρια έχουν κατακλυστε ί από τους προσκυνητέ ς. που ξεχειλίζει από προσκυνητές. Παντού μυρ ίζε ι ψητό αρν ί που το σερ βίρουν με ψω μ ί και ολόκληρα κρεμμύδια.ο Θ ε ό ς ε ίναι μεγ άλος.

2009 . για να πε ί­ σει την ολιγαρχία ότι οι Ταλιμπάν ε ίχαν τελειώσει. αλλά παρ' όλα αυ­ τά πολλο ί συνεχίζουν να μπαίνουν. μεταξένια κά­ πα του. Πηδάνε τα κάγκελα και τρέ­ χουν για να αποφύγουν τα μαστίγια. ενώ στους άντρες επικρατε ί αταξία. Ο ι γυνα ίκες κάθο­ νται ή συχες στο δάπε δ ο. μερικ έ ς φορώντας μπού ρκα και μερικ έ ς με άσπρο π έ ­ πλο. Ο Καρζάι. Μ ε τη βοήθ εια της δημοσιογραφικής κάρτας του Άκμπαρ καταφ έ ρνουν να φτάσουν μέχρι την ε ξέ ­ δ ρα των επισή μων. Η αστυνομία κάνει βόλτες κρατώντας μαστίγια. Όταν οι Αμερικανοί ξεκίνησαν τους βομβαρδ ισμού ς. ο Καρζάι έ κανε μια περιοδε ία αυτοκτονίας με μοτοσικλέτα στον πυρήνα των περιοχών που ε λέγχονταν από τους Ταλιμπάν. Λέγεται ότι Digitized by 10uk1s. Ο Μ ανσούρ τεντώνεται και προσπαθ ε ί να πλησιάσει. Στη συνέχεια ό μως χρησιμοπο ίησε τη θέ­ ση του ως αρχηγού της ισχυρή ς φυλή ς των Π οπολζά ι για να κερ δίσει οπαδ ού ς στον αγώνα του ενάντια στους Ταλ ιμπάν. γιατί αναμένεται να παρευρε θούν όλοι οι υπουργοί. ο ν έος ηγ έτης του Αφγανι­ στάν υψώσει το λάβαρο του Αλί. Dec.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 62 Είναι περ ίπου εφτά μισι. Στα δέντρα έξω από το τζαμ ί ο κόσμος κρ έ μεται τσαμπιά . υποστή ριζ ε για έ να δ ι ά στη μα και ο ίδ ιος τους Ταλιμπάν. ο Χαμίντ Καρζάι πά ει μπροστά με τη χαρακτηριστική μπλε και πράσινη ριγωτή . Δ εν έχει ξαναδ ε ί ποτέ τον Καρζάι. Πολλο ί δ ιανυκτέρευσαν εκε ί για να βρίσκονται όσο πιο κο­ ά ντ γ ίνεται όταν ο Χαμίντ Καρζά ι. την Κανταχάρ . Καταφθάνει η κυ βέρνηση. Το καπέλο του ε ίναι από δέρμα προβάτου από την Κα­ νταχάρ στον νότο. Στη μια πλευρά κάθονται οι γυ­ να ίκες. Στην άλλη πλευρά κάθονται οι άντρες. τον άντρα που κατάφερε να δ ιώ­ ξ ει τους Ταλ ιμπάν από το αρχηγε ίο τους. Η κάπα του ε ίναι από τις βόρειες περιοχές και το πουκά μισό του από τις δυτικές περιοχές. Τα μέτρα ασφάλειας ε ίναι δρακόντεια. ο Παστού­ νος από την Κανταχάρ. και που κόντεψ ε να σκοτωθ ε ί από έναν αδέσποτο όλμο των Αμερι­ κανών που στόχευε τους στρατιώτες του. στα σύνορα με το Ι ράν. Ντύνεται έτσι που να εκπροσωπε ί ολόκληρο το Αφγα­ νιστάν.

« Π ροσπ άθ ησαν να καταστρ έ ψ ου ν την κου λτο ύ ρα μας. Μ ε το μέρος του ε ίχε και τον τακτικιστή Αχμάντ Σ αχ Μασούντ που θα γινόταν στη συνέχεια ο μεγάλος ήρωας του πολέμου κα­ τά της Σ ο β ιετική ς Ένωσης. έφτιαξε το κό μμα Τζαμία.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 163 περισσότερο τους έπεισε το θάρρος του παρά τα επιχειρή ματά του . να μας κάνουν εχθρού ς όλου του κ ό σμου . του ε μφυλίου και της αντίστασης κατά των Ταλιμπάν. Όσο οι μάχες γύ ρω από την Κανταχάρ μα ίνονταν και ο Καρζάι καθ ο δηγού σε την ά μυ να της πόλης.ε. Digitized by 10uk1s. Ι σλά μ σημα ίνει ειρήνη ! Το ν έ ο έτος που αρχ ίζ ει σή μερα. Μ ια μέρα θα γ ίνου με μια χώ ­ ρα που θ α μπορε ί να βοη θή σει τους άλλους» . Ένας άντρας με μεγάλο κύρος αλλά με περιορισμένη ε ξουσία. Σή μερα δ εχό μα­ στε βοήθ εια aπ ' όλο τον κό σμο. Μ ιλού σε άπταιστα γαλλικά και στόχευε στον εκσυγχρονισμό της χώρας. φωνάζει ενώ το πλήθος τον aπoθ ε ώνει. Προσπάθη­ σαν να μας πάρουν το Ι σλάμ !» φωνάζει ο Καρζάι στο πλήθος.Ισλαμί. « θ α β οη θή σο υ με τον κόσμο » . Θ εολόγος και καθηγητής στο Πανε­ πιστή μιο του ΚαΊρου. προσπά­ θησαν να μας τραβήξουν στον βού ρκο. που στους κόλπου ς του συγκέντρωσε μια φράξια των Μουτζαχεντίν. Από το φαγητό μέχρι τα όπλα. Dec. « Ο ι Ταλ ιμπάν προσπάθησαν να β ρομίσουν το Ι σλάμ. τον λόγο πα ίρνε ι ο πρ ώ ην πρ ό ε δ ρος Μπουρχανουντίν Ραμπανί. το συν έδριο του ΟΗΕ στη Βόννη τον ψή φιζε για νέο αρχηγό της χώρας. 2009 . το 1381 . Μ ετά τον Καρζά ι. « Ε με ί ς» ψ ι θ υ ρ ίζ ε ι ο Μ ανσο ύ ρ. Γ ια κε ίνον αυτό ε ίναι μια παράλογη σκ έψη . Θα δ ιαφυ λάξου με την ει­ ρήνη και θα αναπτύξου με την κοινων ία μας. Προσπάθησαν να συντρ ίψουν τις παραδόσεις μας. Είναι το έτος που η ζωή στο Αφγανιστάν θα γ ίνει ασφαλή ς. Ε με ίς ό μως ξ έ ρο υ με τι ση μα ίν ε ι Ι σ λά μ. Ο Μασούντ ήταν ένας χαρισματικός αρχη­ γό ς. Ο Μ ανσού ρ έχει ζή σει όλη τη ζωή του με πολέ μους και γι' αυτόν το Αφγα­ νιστάν ε ίναι μια χώ ρα που δέχεται τα πάντα aπό το εξωτερικό . ε ίναι το έτος της αναγ έννησης. β α θ ι ά θ ρησκε υ ό μενος α λλά και φιλο δυτικό ς.

Dec. «Στρατηγ έ . τι σκέ ­ φτεστε να κάνετε με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν όταν θα έχετε κα­ τακτήσει ολόκληρο το Αφγανιστάν. Τα ρωσικά στρατεύ ματα αποσύ ρ θηκαν από τη χώ ρα την άνοιξη του 1989 . 2009 . Ο πρώτος που θέλει να aπα­ θ ανατ ίσει ε ίναι ο Καρζά ι. κρατώντας σφιχτά τη φωτο­ γραφική του μηχανή .» ήταν η τελευταία ερώτηση που δέχτηκε ο Μασούντ. Σ π άσαμε τη Σ ο β ιετική Ένωση σε δ εκaπ έντε κομμάτια. Έχει στριμωχτε ί ανά μεσα στους πρώ ­ τους μπροστά στην εξέδρα για να τραβήξει κοντιν ές φωτογρα­ φίες αυτών που βγάζουν λόγους. Π ρόλα β ε να γε λάσει πριν σκάσει η βόμβα των τρομοκρατών που ήταν κρυμμένη στην κάμερα. Οι Τυνήσιοι ε ίχαν β ελγικά δ ιαβατή­ ρια και εμφανίστηκαν ως δημοσιογράφοι. Digitized by 10uk1s. διακηρύσσει. γεγονός το οποίο θεωρε ίται ότι προκάλεσε ο Ραμπανί εκτός aπό το ότι συνέβαλε στη δ ιάλυση της Σοβ ιετικής Ένωσης. Τρα βά ει και ξ ανατρα β ά ει φωτο­ γραφ ίες του μικροκαμωμ ένου άντρα. του λέοντα του Παντζίρ. και γι' αυτό ηρωοποιήθηκε. Θα έχει κάτι να δ ε ίξ ει στον πατέρα του. στο Αφγανιστάν ! » Ο Μ ανσού ρ στ έ κεται ό ρθ ιος. Ακό­ μη και οι Παστούνοι κρεμάνε τώρα φωτογραφίες του Τατζίκου Μασούντ. Ελευ θ ερώσαμε τον κό σμο από τον κομμουνισμό . ο κόσμος θα εξακολουθού σε να ε ίναι στα χ έ ρια των κομμουνιστών. Η τζιχάντ ο δήγησε σ ' έναν πιο ε λεύθερο κό σμο. Λίγους μήνες μετά έπεσε το τε ίχος του Βερολί­ νου. Ο Ραμπαν ί αφιερώνει την ομιλία του <πον Μασούντ. Αλλά η χρυσή εποχή του Ραμπαν ί ήταν ο ιερός πόλεμος κατά της Σοβιε­ τικής Ένωση ς.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 164 Δολοφονήθηκε από δύο Τυνή σιους ζωσμένους με εκρηκτικά δύ ο μέ ρες πριν από το τρομοκρατικό χτύπημα στην Αμερική . μπορού με να αναγκάσουμε και όλους τους ανεπιθύ­ μητους να φύγουν aπό το ιερό Αφγανι<πάν μας». Σώσαμε τον κόσμο γιατί ο κομμουνισμός θά­ φτηκε ε δώ. «Αναγκάσαμε τους κομμουνι<πές να φύγουν aπό τη χώρα μας. «Αν δ εν υπή ρχε η τζιχάντ. Το τε ίχος έ πεσε επειδή τραυματίσαμε θανάσιμα τη Σ ο β ιετική Ένωση και ή μα<παν πη­ γή έ μπνευσης για τους καταπιεσμ ένους λαού ς.

Γ ια πολλού ς Αφγανού ς το γεγονό ς ότι άπιστοι ποδοπατούν την οροφή του τζαμιού αποτελε ί ιεροσυ­ λία.άχ. ενώ ο υπουργός Παιδ ε ίας παρουσιάζει ένα Αφγανιστάν όπου τα όπλα θα δώσουν τη θέση τους στο Διαδίκτυο. Άλλοι στέ κονται δίπλα του και μπροστά του. Ένας μουλάς ευχαριστε ί τον Αλλ. Μ όνο κάποια μ έλη αποστολών ξ ένης βοήθ ειας ήταν χαμένα μέσα στις φιέστες της Πρωτοχρονιάς. Είναι όλοι Αμερικανοί. δ εν υπάρχουν τουρίστες από τη Δύση για να τους εμποδίσουν οι φρουρο ί. για να προστατεύ ­ σουν τον χλ ομό Α μερικαν ό πρ έ σ βη . Φυσικά. Ο ι φρουρο ί δ ιώχνουν αυτού ς που το αποτολμούν. Ο Άτα Μοχά μαντ και ο στρατηγός Α μπντούλ Ρασίντ Ντοστού μ. Τ ο ακροατή ριο κάνει τό ση φασαρ ία που δύσκολα ακού ει κανε ίς τις ομιλίες . Ζουν όλοι μαζί χωρίς προβλή ματα». Dec. αλλά αυ­ τό δ εν βοη θάει ιδ ιαίτερα την κατάσταση . 2009 . Στις στέγες γύρω στο τζαμί και στις σκάλες στέκονται οπλι­ σμένοι στρατιώτες. Σ τη δ ι ά ρκεια των λό γων τα μαστ ίγια ε ξ ακο λου θ ο ύ ν να σφυρίζουν στον αέ ρα για να απομακρύνουν το κοινό . Ο Ουζμπ έκος Ντοστού μ πιστεύ ει ότι αυτό ς θ α Digitized by 10uk1s. Ο Τατζίκος Άτα Μοχά μαντ ε ίναι αυτός που κυ βερ­ νά ει την πόλη. με αυτό ματα και μαύρα γυαλιά. «Ανταλλάξτε τα όπλα με υπολογιστέ ς». Την πρώτη άνοιξη μετά την πτώση των Ταλ ιμπάν δ εν θ α πήγαιναν πολλο ί για προ σκύ νη μα στο Α φγανιστάν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 165 Ο ένας μετά τον άλλο οι άντρες μιλάνε. Π ρό κειται περισσότερο για χάπενινγκ παρά για θρησκευτική τελετή . Ακό μη και οι πολέμαρχοι της πόλης έχουν πάρει θέση στην ε ξ έδρα. «Κοιτάξτε την Αμερική . προσεύχονται. φωνάζει και προ­ θέ σ τει ότι οι Αφγανο ί πρέπει να σταματήσουν να κάνουν δ ια­ κρίσεις ανάλογα με τις ε θνικέ ς φυλές . ε ίναι τοπο­ θ ετημένοι στην επίπεδη οροφή του τζαμιού. εκε ί ζουν όλοι μαζί σε μια χώρα. μιλά­ νε από την ε ξέδρα. Κανε ίς μη μουσουλμάνος δ εν επιτρέπεται να μπει στο τζα­ μ ί. μια δ εκάδα στρατιώτες των αμερικανικών ειδ ικών δυνά μεων. Όλο και περισσότε­ ρος κ ό σμος καταφ έ ρνε ι να μπε ι μ έ σα στον ιερ ό χ ώ ρο.

Ως τιμωρ ία για κάποιο παράπτωμα έδ ενε τους στρατιώτες του σ' ένα τανκς και το οδηγούσε μέχρι να απομε ίνουν μόνο ματωμέ ­ να κομμάτια. Dec. οι φυλακισμένοι ήταν νεκρο ί και το δέρμα τους αποτεφρωμένο από τη ζέστη. Ο Άτα Μοχά μαντ με γενειάδα σαν Ταλ ιμπάν και ο Ντοστού μ με το κύρος παλα ίμαχου μποξέρ. Ο τε λ ευτα ίος μου λάς κ άνει έ κκληση για αγ ώ να εν άντια στους τρομοκράτες. Ο Μανσού ρ γελάει. Αυτή θ α ε ίναι η χρονιά κατάθ εσης των ό πλ ων. «Το έτος 1381 κανε ίς δ εν έχει το δ ικαίωμα να μοιρ άζε ι ό πλα που θ α οδηγή σουν σε ν έ ες μάχες και δ ιαφω­ ν ίες. Καμιά φο­ ρά στ αματά ει. γιατί ο Ντοστού μ ε ίναι γνωστό ς αναλ­ άβ φ ητος.166 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ έπρεπε να κυ β ερνά ει την πόλη. Αναγκάστηκαν να συνεργαστούν στην τε λ ευτα ία επ ίθ εση κατά των Ταλιμπάν. 2009 . Τώρα τους χωρ ίζει πάλι ένα ψυχρό μέτω­ πο. έλ εγε πως ήταν άθ εος. Όταν τα ανο ίξανε. Ο άντρας που τώ­ ρα απολαμβάνει τη λιακάδα με τα χέρια του ειρηνικά σταυρω­ μ έ να μπροστ ά απ ό το β αρύ σώ μα του ε ίναι αυτό ς για τον οπο ίο ακούγονται οι πιο φρικτέ ς ιστορίες στο Αφγανιστάν. Υπη­ ρ έτησε πολλού ς αρχηγού ς που στη συν έχεια τού ς πρόδωσε. Π ο λέ μησε στο π λ ευρ ό των Ρώ σων κατά την ε ισ β ο λή . Ο Ντοστού μ ε ίναι το πιο μισητό μέλος της ν έ ας κυ βέρνη­ σης και τον συμπεριέλα βαν για τον απλό λόγο ότι έτσι δ εν θα ' μπαινε στον πειρασμό να τους σαμποτάρει. υμνε ί τον Αλλάχ και δ ιακη­ ρύ σσει ειρήνη. μερικ έ ς μέ ρες μετά . κι έπινε βότκα. Δ ια βάζε ι από το χαρτ ί που κρατά ε ι στο χ έ ρι του. αλλά τότε πα ίρνει δύναμη και φωνάζει ακό μη πιο δυνατά . Ο ι δύο θανάσιμοι εχθ ρο ί στέ­ κονται ο ένας δίπλα στον άλλο και ακούνε τις ομιλίες. Μ ια φορά οδήγησε χιλιάδ ες στρατιώτες των Τα­ λ ιμπάν στην έ ρημο και τους έκ λ εισε σε κοντ έ ινερ. Τώρα παριστάν ει τον σεμν ό . όχι της δ ιάδοσή ς τους ! ». συλλαβ ίζοντας σαν μαθητή ς της πρώτης δημοτικού . Ο Ντοστού μ ε ίναι γνωστό ς και ως μέγας δ ε ξ ιοτέχνης της προδοσίας. Στο σημερινό Αφγανιστάν τα πάντα ε ίναι Digitized by 10uk1s.

Ο ι πραγματικο ί μου σουλ μάνοι δ εν ε ίναι τρομοκράτες. Ο ι δέκα χιλιάδες άνθρωποι που έ στεκαν έξω ορμούν στο τζαμί. Ο ι τρομοκράτες ε ί­ ναι κίβδηλοι μου σουλμάνοι ! » Μ ετά από τις πολύωρες ομιλίες. και ε ίναι χρέος μας να του ς πολεμήσου με. Μ ε συνοδ ε ία ταμπούρλων και επευφη­ μιών του πλήθου ς. γιατ ί το Ι σλά μ ε ίναι η πιο ανεκτική από όλ ες τις θ ρησκε ί ες. Ο Αλί θα πρέπει να περιμένει. Ο Μανσούρ μπούχτισε από το στρίμωγμα και τους εορτασμού ς και έχει όρεξη να ψων ίσει. Dec. Το κοντάρι ε ίναι πεσμένο στο έδαφος και δ ε ίχνει προς το τζαμί. ανάλογα με το ποιος ε ίναι ο ομιλητής. Ύ στερα ψ ων ίζει κρυ στάλλου ς ζάχαρης . στον τάφο και στη σημαία. τότε και ο πατέρας του θα μαλακώσει και θα δέχεται ευκολότερα τις επιθυμίες του στο μέλλον. Ψων ίζει χαλάκια για τις προσευχ έ ς. Αν όλοι μοιραστούν μαζί του ένα μέ ρος από τις ανα­ μνή σεις του ταξιδ ιού. Καν ένα άλλο ιερό β ιβλίο δ εν μιλά ει γι' αυτό .μεγάλου ς κρυστάλλους.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 167 αγώνας ενάντια σ' έναν εχθρό δ ικό τους. η τζάντα που έχει να ανυψωθ ε ί 5 χρόνια. Η πράσινη σημαία του Αλί. Ο ι τρομοκράτες έχουν στραφε ί στο Αφγανιστάν . Ο Θ ε ό ς ε ίπε στον Μ ωάμε θ : "Δεν επιτρ έπεται να προσευχη θ ε ίς σε τζαμί που χτίστηκε από τρομοκράτες" . Θα κυ ματίζει για 40 μέρες. « Το ιερό β ιβ λίο του Ι σλάμ μιλά ει ενάντια στην τρομοκρα­ ί τ α. 2009 . Digitized by 10uk1s. Όταν ο Χίτλ ερ σκότωνε του ε β ρα ίου ς στην Ευρ ώπη. πετσέτες και κομπο­ σκο ίνια. που τους σπάνε και του ς βάζουν μικρά κομματά­ κια στο τσά ι. Ξέρει ότι η γιαγιά η Μπίμπι Γκουλ θα του συγχω­ ρ έσει όλες τις αμαρτίες που έχει κάνει κι αυτέ ς που πρόκειται να κάνει αν επιστρ έψ ει στο σπ ίτι με τους βαρε ίς κρυστάλλου ς ζάχαρης που παρασκε υ άζονται αποκλ ε ιστικ ά στη Μ αζάρ . Σκέ ­ φτεται ότι σε όλου ς στην οικογ ένεια θ α πρ έ πει να πάρει από ένα δώρο. ο Καρζάι το στήνει όρθ ιο και υψώνει τη ση­ μαία. θα γίνει επιτέλους η έπαρση της σημα ίας. Πυροβολούν στον αέρα και οι πύλες ανο ίγουν. οι ε βρα ίοι στις μουσουλμανικ ές χώρες ένιωθαν ασφαλε ίς.

Ο ι μουλάδ ες πα ίρνουν β ιαστικά τις πλαστικ έ ς σακούλες του Μ ανσούρ και τις ακουμπάνε στο κοντάρι.Special Light Cigarettes" . Τοποθ ετε ί τα δώρα που αγό ρασε μπροστά σ ' έναν απ ' αυτού ς που δ ια βάζει κάποιο από σπασμα από το Κοράνι και φυσά ει πάνω από τα δώρα. ακουμπάει το μέτωπό του στον τοίχο και προσεύχεται: να νιώσει περή φανος μια μέρα που ε ίναι Αφγανός. Οι ουρέ ς των ανθρώπων που θέλουν να τους ευλογήσουν τα χαλιά. το φαγητό και τις πετσέτες ε ίναι τεράστιες. ο Μανσού ρ τα ξ ανα βάζε ι στις σακούλες και φεύγει β ιαστικό ς. Dec. που ήταν και ο λόγος που ε ίχε έρθ ει στη Μαζάρ . Μ ε θυσμένος από όλες αυτέ ς τις νέ ες εμπειρ ίες. Τώρα ό μως δ εν έχει χρόνο να βγάλει τα δώρα από τις σακούλες. Και εκε ί στ έκονται μουλάδες που παίρνουν τις πλαστικέ ς σακούλες του Μανσούρ. χωμένα σε ροζ πλαστικές σακούλες που γράφουν : "Pleasure . να νιώσει περήφανος για τη χώ ­ ρα του και για τον εαυτό του. τα μεγ άλα με λ ιά μάτια και τα μπλεγμένα μαλλιά . Φορτωμέ ­ νος με όλα τα ψώνια. για να τα ευλογή σει. Μ ετά από τις πατριωτικέ ς ομιλίες που άκουσε. Ξέχασε τη μι­ κρή ζητιάνα. λένε μια γρήγορη προσευχή και του τις επιστρέφουν . Digitized by 10uk1s. 2009 . το λ επτό σώ μα. τα κομποσκο ίνια. Δ εν έχει δ ει που θ ενά στην Καμπούλ να πουλάνε γυαλιά η λίου . Πλά ι στον χρυσό το ίχο μπορε ί κανε ίς να κάνει μια ευχή . Τα δώρα της Πρωτοχρονιάς πρ έπει να ευλογη θούν. Τα παίρνει μαζί του μέ σα στην κρύπτη και πηγα ίνει προς τους μουλάδ ες που κάθονται κοντά στον χρυσό το ίχο της α ί­ θουσας του τάφου .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 168 Αγοράζει φορ έ ματα και κοσμή ματα για τις θ ε ίες του και γυα­ λιά ηλίου για τους αδ ερφούς και τους θ ε ίους του. ο Μανσού ρ ε ίχε ξ εχάσει την προσευχή της κάθαρσης και της συγνώ μης. πηγαίνει π ίσω στον τάφο του χαλίφη Αλί. Ούτε ο Χαμίντ Καρζά ι δ εν θ α τα ε ίχε πει καλύτερα. Βγαίνει από τον τάφο και κατευθύνεται προς τη σημαία του Αλί. Όταν έχει τε λ ειώσει η προσευχή. και το Αφγανιστάν να ε ίναι μια χώρα σε βαστή στον κό σμο.

Αποφασίζουν να χαζέψουν έναν αγώνα μπουζκάσι . Ο Άκμπαρ και ο Σ αιντ τον κοιτά­ ζουν απορημένοι και μάλλον ενοχλημένοι. ένα μι­ κρό σκουφί από πρόβειο δέρμα με γούνα ολόγυρα. Ο στόχος ε ίναι να μετακινη θ ε ί το μοσχάρι από τη μια άκρη του γηπέδου στην άλλη και να μπει στον μαρκαρισμένο κύκλο. Ο ι βό­ ρειες περιοχέ ς ε ίναι γνωστέ ς για τους πιο σκληρού ς. η πρώτη μ έ ρα στη ζωή του που δ εν έχει δ ει κάποιο πρό ­ σωπο από την οικογένειά του. κεντημένες δ ερ­ μάτινες μπότες μέχρι τον μηρό και καπέλα μπουζκάσι. λατρεύ ω τον Αλί. προσπα­ θούν να πιάσουν το κουφάρι που β ρίσκεται στο έδαφος. Ανυπομονε ί να τα δώ σει στον Σ ου λτάν. Digitized by 10uk1s. Φοράνε μακριέ ς κεντημένες κάπες. χωρ ίς τον έλεγχο του πατέ ρα του. Μ ερικο ί αγώνες ε ίναι τό σο βίαιοι που το ζώο γ ίνεται κομμάτια. Είναι ενθ ουσιασμ ένος ε λ ε ύθ ερος από το μαγαζί. Dec. Αυτή ε ίναι η πρ ώτη φορά που ταξ ι δ ε ύ ε ι μόνος του. με τους ιππε ίς να ισορροπούν στη σέλα. ενώ συγχρό ­ νως οι άντρες. Σ ας λατρεύω ! ». φωνάζε ι και χοροπη δά ει στο πε ζο δ ρό μιο. νομίζει ότι τα άλογα κυνηγούν το ένα το άλλο. άγριους και γρήγορους αγώνες μπουζκάσι. Από μακριά βλέπουνε ότι ο αγώνας έχει ξεκινήσει. Το νε­ κρό μοσχάρι αλλάζει τόσο γρήγορα χέρια. που μοιάζει σαν να το πετάει ο ένας στον άλλον. Π ερπατά ει στο πεζο δρό μιο έξω από το τζαμί μαζί με τον Άκμπαρ και τον Σ αΙντ. 2009 . Τ' άλογα δ αγκώνουν και κλοτσούν. «Αυτή ε ίναι η καλύτερη μέ ρα της ζωή ς μου ! Η καλύτερη μέρα ! ». με τα μαστ ίγια ανά μεσα στα δόντια. σηκώνονται στα πισινά τους πόδ ια και πη δ ούν. αλλά τους συγκινε ί η χαρά του. στους θ ε ίους και στις θ ε ίες του. Ο Μανσούρ περπατάει χαμο­ γε λαστό ς. ξ εσπάει ο Μανσούρ. στη γιαγιά του. Πριν καταλάβ ει κανε ίς περ ί τίνος πρόκειται. λατρεύ ω την ε λευ θ ερ ία. Σύννεφα σκόνης καλύπτουν τον αγωνι­ στικό χώρο όπου δ ιακόσιοι άντρες καβάλα στα άλογα μάχονται για ένα ακέ φαλο μοσχάρι. «Λ ατρεύω τη Μ αζάρ.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 169 Ο Μανσούρ τους πετάει μερικά χαρτονομίσματα' τα χαλιά και οι κρύσταλλοι έχουν ευλογηθ ε ί άλλη μια φορά .

Ο μεγάλος στρατηγό ς των στεπών τε λικά κερδίζει ή . οι αγώνες συνεχίστη­ καν. 2009 . Είναι κι αυτό ένα παιχνίδι για το χρή μα. Πολλο ί από του ς συμμετέχοντες δεν κατάφερναν να φτά­ σουν στον αγωνιστικό χώρο γιατί έπρεπε να περάσουν από τις Digitized by 10uk1s. Ό σο πιο πολλά τα χρή ματα. οι παίκτες πληρώνονται εκατομμύρια αφγα­ ν ί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕ ΡΣΤΑΝΤ 1 70 « ο Καρζάι ! ». Ο φύλαρχος από τον νότο ποτέ δ εν κατάφερε να μάθει σωστά του ς άγριους κανόνες του μπουζκάσι. Ο Καρζάι ιππεύ ει στην περιφ έρεια και δ εν καταφ έρνει να κρατή σει τη δ ο λ οφονική ταχύτητα των άλλων. Ί σως του ς το ανταποδώσει. Αυτό ε ίναι αγώνισμα από τις στ έπες. Βέβαια. Και ε ίναι παιχν ίδ ι με πολ ιτική σημασία. Ένας τοπικό ς αρχη­ γός οφε ίλει ή να ε ίναι ο ίδιος ικανός αγωνιστή ς του μπουζκάσι ή να δ ιατηρε ί στάβλο με άλογα και αναβάτες. Η ν ίκη προσδί­ δει κύρος. Ο Ντο­ στού μ κάθ εται σαν στρατη λάτης στ' άλογό του και δέχεται τα χειροκροτή ματα. αλλά να κρατιέται μέσα στο κ έντρο της μάχης. τον αφήνουν να κερδίσει. τόσο πιο σκληρό ς ο αγ ώνας. Σ ε κάθ ε γύρο. Το μπουζκάσι ε ίναι έ να απ ό τα πιο σκληρ ά αγων ίσματα στον κ ό σμο. Ο ι συμμετέχοντες το δέ­ χτηκαν χωρ ίς αντιρρή σεις ξέ ρουν πως ε ίναι αδύνατον να τη­ ρη θ ούν οι καν όνες. Dec. Ακό μη και μετά τη σο β ιετική επ έ μ β αση και το χάος που επικρατούσε στη χώρα. φωνάζει ο Μανσού ρ όταν δ ιακρ ίνει τον ηγ έ­ τη του Αφγανιστάν στην αρένα. σε άλλες πε­ ριπτώσεις ο καθένας αγωνίζεται εναντίον όλων. Συνή θως αγωνίζονται δύο ομάδες μεταξύ του ς. Για να θ εωρε ίται κάποιος ισχυρό ς ηγέτης πρ έπει να συμμε­ τέχει σε αγώνες μπουζκάσι και όχι μόνο να lJtΠεύ ει γύρω γύρω στον αγωνιστικό χώρο. όλα κανονίζονται με το χρή μα : συχνά οι μεγά­ λοι άντρες πληρώνουν για να κερδίσουν τον αγώνα. Μ ετά τη δ εκαετ ία του ' 50 οι αρχ έ ς του Αφγανιστάν προ­ σπάθησαν να ε λέγξουν του ς αγώνες. μάλλον. Σ το Αφγανιστάν το έφεραν οι Μ ογγόλοι που ρή μαξαν τη χώρα με τον τζένγκις Χαν. «Και ο Ντοστού μ ! » Ο φύλαρχος και ο πολέ μαρχος μάχονται για το μοσχάρι.

Μ ε αφορμή τον εορτασμό της Π ρωτο­ χρονιάς αυτό ς ε ίναι ο πρώτος μεγάλος αγ ώνας μπουζκάσι στη Μ αζάρ μετά την πτώση των Ταλιμπάν.Ο ΒΙΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 171 εμπόλεμες περιοχέ ς. Με το τσάι. και τρώνε σιωπηλο ί.» . Κάθονται σε λεπτά χαλιά. που προσπάθησαν να περιορ ίσουν τις βα θ ιά ριζωμένες παραδόσεις των Αφγανών. Ο ι κομμουνιστ έ ς. Ο ι Ταλιμπάν απαγό ρεψαν τους αγ ώνες και τους χαρακτή ­ ρισαν μη ισλαμικού ς. Μόλις άρχισε η κολ εκτιβοπο ίηση. αρχίζει η κου βέντα. Ο Μανσού ρ γν έφει καταφατικά . Ο ι προσκυνητές έχουν καλυφθ ε ί από τη σκόνη. το κακοποιημ ένο μοσχάρι. ε ξαφαν ί­ στηκαν και τα άλογ α των αγώνων και οι ιππε ίς. καθώ ς οι προηγού μενοι απαλλάσσονταν με αιματηρά πραξ ικοπή ματα. Μ ε την ε ξαφάνιση των μεγαλοκτηματιών. δ εν τόλμησαν ν ' ακουμπήσουν τους αγώνες μπουζκάσι. τον Καρ ζά ι μικρ ό στο βάθος. 2009 . Ο ένας κομμουνιστής δ ικτάτορας δ ιαδ εχόταν τον άλλο στην ε ξέδ ρα. Dec. Digitized by 10uk1s. Σ ούπα. ε λάχιστοι ε ίχαν τη δυνατό­ τητα να συντηρούν στάβλους με καλογυμνασμ ένα άλογ α. προσπάθησαν να κερδίσουν την εύνοια του κό­ σμου οργανώνοντας αγώνες. αρ­ ν ίσιο κρ έας και ωμά κρεμμύδ ια. τον νικητή Ντοστού μ. Κατάφεραν πά­ ντως σο β αρ ό π λή γ μα στα θ ε μ έλ ια των αγ ώνων μπου ζκάσι. Φωτογραφίζει τις κοι­ λι ές των αλόγ ων που ορθώνονται καταπάνω του. Τα άλογ α του μπουζκάσι χρησιμοποιούνταν τώ ρα σε γεωργικ έ ς δ ουλειέ ς. Ο Μανσού ρ τρώ ει λα ίμαργα και παραγγέλνει και δ εύτερο γ6ρο φαγητού . Ο ήλιος δύ ει. ρύζι. Μ ετά τον αγώνα τραβά ει τον εαυτό του δίπλα σ' έναν αγωνιστή του μπουζκάσι. αντ ικριστά. « Είστε από την Καμπούλ. Αντιθέτως. Έξω από την αρ ένα βρ ίσκουν ένα εστιατό ριο γ ια να φάνε. Η παρέα χαιρετά­ ει κάποιους άντρες που κάθονται σε κύκλο δίπλα τους και πα ί­ ζουν μπρα-ντε-φερ. τη σκόνη που στρο β ιλίζεται. Ο Μανσού ρ έπιασε θέση μπροστά και έτσι μερικ ές φορ έ ς αναγκάζεται να οπισθ οχωρή σει γ ια να μην τον ποδοπατήσουν τα άλογα. Βγ άζει πολλές φωτογ ραφίες. απλώνει το κόκκινο φως του στον αγωνιστικό χώρο. τους ρωτάνε οι άντρες.

«από τη Χ ε­ ράτ». Τότε ξ εκιν ά με». Ο άντρας βγάζει προσεκτικά από την τσέ πη του μια μικρή υφασμάτινη σακούλα. Το ορτύκι ζωντανεύ ει και κουνά ει τις φτερούγες του. Στο ξενοδ οχε ίο δ οκιμάζουν το χασίσι και στρ ίβουν το ένα τσιγαριλίκι μετά το άλλο . 2009 . « Ή ρ θ αμε απ ό τη Χ ε ράτ. Είναι τόσο μικρό που χωράει στα μεγάλα ζαρωμένα χέρια του γ έ ρου.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 72 «Ήρθατε για να προσκυνή σετε . «Το καλύτερο του κό σμου» . Ξ αφνικά αισθάνεται ότι δ εν μπορε ί να συνεχίσει τη ζωή Digitized by 10uk1s. Φεύγοντας τους δίνει ένα μεγάλο κομμά­ τι χασίσι. να ζητωκραυγά­ ζουν όταν το δ ικό τους μικρό ορτύκι χτυπήσει θανάσιμα το άλ­ λο με το ρά μφος του. Από μέ σα ξ επροβάλλει ένα ταλα ίπωρο μικρό ορτύκι. από την Κανταχάρ στην Καμπούλ και μετά ε δώ πάνω. Dec. Τώρα αξίζει αρκετέ ς χιλιάδες δολάρια» . μάλλον. απαντάε ι ένας φαφούτης γ έ ­ ρος . Μ ετά απ ό π έντε χρ όνια απαγορευμ ένες ορτυκομαχ ί ε ς . » Ο ι άντρες καθυστερούν να απαντήσουν. Η προσευχή της Παρασκευής αρ­ χ ίζει. Ο Μανσού ρ ξυπνάει από το κάλεσμα του μουε ζίνη σε προσευ­ χή . Εδώ γ ί­ νονται οι καλύτεροι αγώνες με ορτύκια». « Ελάτε αύ ριο το πρω ί. Ο γ έ ρος με τα τρεμάμενα. « Πά με μαζί με τα ορτύ κια» . Κάναμε έ ναν μεγάλο κύ κλο. στις εφτά . «Έχει κερδίσει σ' όλους τους αγώνες που το πήγαμε» . Μ ετά πέφτουν ξεροί και κοιμούνται για δώδεκα ώρες. τους λέ ει. κομπάζει. λέ ει ο λ η ικιωμένος άντρας. να παρακολου θούν δύο πουλιά να ραμφ ί­ ζουν το ένα το άλλο μέχρι θανάτου ή . μπορούν τώρα ν ' απολαύσουν και πάλι το πάθος τους. Η ώρα ε ίναι δωδ εκάμισι. « Μας έχει φ έ ρει ένα σωρό λεφτά . τους λέ ει. κρυφά από τους Ταλι μπάν. ροζιασμένα χέ ρια του ταΊζει το πουλί. Αυτο ί οι άντρες παράτησαν τις δ ουλ ε ι έ ς τους για να ασχολη θούν με τα ορτύκια.

Θυμώνει και βρ ίζει. Ό μως. Είναι απελπισμένος. Πλένει τα χέρια και τα πόδ ια του. τον πετά ε ι έξ ω. Ο Μ ανσού ρ συνεχ ίζ ε ι την γκρίνια. Βγάζει τα παπούτσια του στην ε ίσοδο και περπατάει ξυπό ­ λητος πάνω στις μαρμάρινες π έτρες που τις έχουν λειάνει χι­ λιάδες ξυπόλητα πόδια. Ο Μανσούρ φεύγει β ιαστικά. Έχει ξ εχάσει το σαλβάρι και τη μακριά που­ καμ ίσα του στην Καμπούλ . Ο Μαν­ ύ σο ρ αρπάζει τον σκούφο του ζητιάνου. Στε­ ρε ώνει τον σκού φο στο κεφάλι και πηγα ίνει στις ουρ έ ς των Digitized by 10uk1s. το νερ ό ! Ο ι μουσου λ μάνοι δ εν μπορούν να προσευχη θούν χωρ ίς να έχουν πλύνει το πρόσω­ πο. Δ εν μπορε ί να ε μφανιστε ί στην προσευχή της Π αρασκευή ς ντυμένος με δυτικά ρούχα. Εκνευρ ίζεται με την αφηρημάδα του και τρέχει προς το γα­ λάζιο τζαμί για να προλάβ ει την προσευχή . « Θα σου τον ξαναδώσω». Τώρα δ εν υπάρχει η Λέ ιλα για να ξ εσπάσει σ' εκε ίνη και ο Άκμπαρ με το που αρχίζει την γκρ ί­ νια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 173 του χωρίς την προσευχή της Παρασκευή ς. Πώς μπόρεσε να ξ εχάσει την πουκαμίσα του τώρα που ή ρθ ε να προσκυνήσει' και τον σκού φο του. «Πρ έπει να πλυ θώ. και στο ξ ενοδοχε ίο έχουν κλε ίσει το νε­ ρό ». τα χ έ ρια και τα π όδ ια τους. «Δ εν προλαβαίνω ! ». Πρ έπει να πάει στο τζαμί γρήγορα. «Έχει νερό στο τζαμί». του λέ ει ο Άκμπαρ πριν τον ξανα­ πάρει ο ύπνος. Πού θα βρει ν ' αγοράσει κατάλληλα ρούχα για την προσευχή . του φωνάζει και τρ έχει κρατώ ­ ντας το γκρίζο καπέλο με τον κίτρινο λεκέ από ιδ ρώτα στο τε­ λε ίωμά του. με τα βρό μικα ρούχα που φό­ ραγε στο ταξίδ ι. Dec. «Τον Αλλάχ δ εν τον νοιάζει τι ρούχα φορά ς». Στην ε ίσοδ ο βλέπει έναν ζητιάνο με παραμορφωμένο πόδ ι . 2009 . γκρινιάζει ο Μανσούρ. Το ακ ίνητο μέλος ε ίναι πρησμ ένο και παράλυτο. Όλα τα μαγαζιά ε ίναι κλ ειστά . για να τον ξεφορτωθ ε ί. μουρμουρ ί­ ζει ο Άκμπαρ νυσταγμένος.

Τε λ ικά πρόλα βε. τόσο πιο πολλές πιθανότητες έχουν να θ εραπευτούν. Είναι ο μόνος με δυτικά ρούχα αλλά ακολου θ ε ί του ς υπόλοι­ που ς: μέτωπο στο δάπε δ ο. βρ ίσκεται στη μέση του πλήθου ς. δ εκαπ έντε φο­ ρέ ς. Μ ετά από λίγα λεπτά . Σ ε δύο βδομάδες θα έχουν πε θάνει όλοι. γιατί όσο πιο κο­ ντά βρ ίσκονται στο μπλε μωσαΟίκό του το ίχου . Στο βάθος παρατηρε ί έναν άντρα με δ ιαπεραστικά μαύ ­ ρα μάτια και βαθ ιές πληγ ές. Dec. Μόνο οι πιο βαριά άρρωστοι ε ίχαν την τιμή να βρίσκονται ε δώ για να ζητή ­ σουν τη βοήθ εια του Αλί. ενώ ο μεγαλύτερος αδ ερφός του προσπαθ ε ί να του αποσπάσει την προσοχή . Είναι περιορισμένοι π ίσω από ψη λά κά ­ γκελα για να μην κολλάνε του ς υγιε ίς. Ο ι φυματικο ί με τα αρ­ ρωστιάρικα πρό σωπα προσεύχονται στον Αλί να του ς δώσει δύναμη. 2009 . μια επαν άλη ψ η ό σων ε ιπ ώθ ηκαν την προηγού μενη μέρα. Υπάρχουν δ εκάδες σειρ ές. Ο ι προσευχέ ς γίνονται κοντά στα κιγκλιδώ ματα που έχουν τοπο θ ετη θ ε ί γύ ρω από το τζαμ ί. σκέφτεται ο Μαν­ σούρ. Έχουν προστε θ ε ί αρκετές σειρ έ ς από π ίσω του . Ο ι περισσότεροι κοιτάζουν μακριά έξω από τα κά­ γκε λα με θ ολό βλέ μμα. μέσα στον τάφο. Έχει ό μως ό μορφα λεπτά. Ο Μανσού ρ πηγαίνει στο τ έλος και ακολου ­ θ ε ί τις προσευχ έ ς. Ο τό πος μυ ρ ίζει αρρώ στια και θάνατο. Σ ε κάθε σειρά έχουν γο­ νατίσει εκατό προσκυνητέ ς με το κεφάλι σκυ μμένο. Έχουν στριμωχτε ί ο ένας δίπλα στον άλλο κατά μήκος του το ίχου . Ο Μανσούρ ποτέ δ εν έχει δ ει τόσους ετοιμοθάνατους συγ­ χρ όνως. Χε ίλη σαν ανοι­ ξ ιάτικα λουλούδια βερικοκιάς. Digitized by 10uk1s. Ο χώρος ε ίναι τεράστιος. οπ ίσθ ια στον αέ ρα. απαλά ροζ χε ίλη. Τα μακριά κοκαλ ιάρικα χέρια και τα πόδ ια του έχουν πληγ ές που έχουν ματώσει από το ξύσιμο. για του ς β αριά αρρ ώ στου ς που προσεύχονται. Λέ ει ό σες προσευχ έ ς γνωρ ίζει και ακού ει τον λόγο που εκφωνε ί ο Ρ αμπαν ί .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 74 αντρών που γονατίζουν στραμμένοι προς τη Μέκκα. Ένας έ φη βος χτυπάει με πάθος παλαμάκια. Αν ά μεσα στου ς αρρ ώ στου ς β ρ ίσκονται και πο λλο ί ψυχοπαθ ε ίς.

Μοιάζει ό μως σαν να μιλάει σε άγαλμα καλυ μμένο με μπλε ύφασμα. Ο αμαρτωλός απάντησε. Κανέ­ νας γιατρός δ εν μπορε ί να τη βοη θή σει. Περιμένουν το θ αύ μα του Αλί. θα προσφέρει ελεημοσύνη. Ξε θωριασμένες μπλε μπούρκες με άρρωστα παιδ ιά στην αγκαλιά. Ένα άλλο παιδί χτυπά ει ρυ θ μικά το κεφάλι του με τα χέ ρια υ το . άλλες κοιμούνται. θα αφήσει γενειάδα και θα πάει στη Μέκκα. γιατί ντρέπομαι πολύ». φωνάζει. Μόλις τε λε ιώνει η προσευ χή και η υπό σχεση που δίνει ο Μ ανσού ρ στον Αλί αρχ ίζε ι η βροχή . Συγκινημέ­ νος από την ένταση της ατμόσφαιρας αποφασίζει ν ' αλλάξει τη ζωή του . Το νερό τότε του είπε. θα πηγαίνει στο τζαμί. Δ ιατρ έχει με μια ματιά τον δίπλα περιφραγμένο χώρο. Β ροχή μαζί με λαμπρ ό ήλιο. «Δ εν μπορώ. Θα γίνει καλός άνθρωπος και ευσε βή ς μουσουλμάνος. Θα σέβ εται τις ώρες της προσευχή ς. 2009 . Ο ι περισσότερες ό μως έχουν έρθ ει με τα παιδ ιά τους. Ο Μανσούρ τρέχει. «Πή ρα άφεση ! Είμαι καθαρός ! » Το νερό είπε στον αμαρτωλό: «Έλα κοντά μου». δεν θα κοιτάξει καμία κοπέλα πριν από τον γάμο. βρ ίσκει τα παπούτσια του και τον ζη­ τιάνο που του ε ίχε πάρει το καπέλο. Κάποιες γυνα ίκες κάθ ονται απαθ ε ίς. μόνο ο Αλί μπορε ί. Του αφήνει μερικά χαρτο­ νομίσματα και τρ έχει μέσα στη δυνατή βροχή . Εκε ί κά­ θονται οι άρρωστες γυναίκες με τα παιδ ιά τους. «Λυτρώθηκα». Μπορε ί να κου­ βαλούσε το παιδί στην αγκαλιά της για να το θ εραπεύσει. Ο Μανσούρ νιώθ ει τη ραχοκοκαλιά του να ριγά. θα νηστεύ ει.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 175 Ο Μανσούρ ανατριχιάζει και στρέφει το βλέ μμα του αλλού . Μ ια μητ έ ρα έχει αποκοιμη θ ε ί ενώ η κό ρη της που πάσχει ό απ μογγολισμό προσπαθ ε ί να της εξηγήσει κάτι. Ο ι στάλ ες της βροχή ς λαμπυ ρ ίζουν ' βρ έχει καταρρακτω­ δώς. «Πώς θα ξεπλύνεις τις αμαρτίες σου χω­ ρίς τη βοήθειά μου.» Digitized by 10uk1s. μερικ έ ς ε ίναι κουτσέ ς ή τυ φλές. Τα ιερά κτίρια και τα λιωμένα μάρμαρα αστράφτουν. Dec. Μπορε ί η μητέρα της να έκανε πολύ δρό μο ξυπόλητη για να φτάσει πρω­ τοχρονιάτικα στο τζαμί και στον τάφο του Αλί.

στα στήθη και στα πόδ ια. ρυ θ μικέ ς κινήσεις. άλλα φωνάζουν από τον πόνο και σπαρταράνε σαν ψάρια που μόλις πιάστηκαν στα δί­ χτυα. τρ ίβουν η μία την άλλη ή τα παιδ ιά τους. Το μπάνιο και το τρ ίψ ιμο ε ίDigitized by 10uk1s. με τα πλευρά τους να εξέχουν. Μ ' ε λαφρό πετρες τρ ίβ ουν το νεκρ ό δέρμα κάτω aπό τις πατούσες. Τρ ίβονται με μεγά­ λα χειροπο ίητα γάντια από άχυρο στην πλάτη. 2009 . Τα σώ­ ματα αρχικά δ ιακρίνονται αμυδρά μέσα στους ατμού ς μέχρι κα­ νε ίς να συνη θίσει το μαγικό φως.Μυρωδιά σκόνης Υδρατμοί αναδύονται aπό τα γυμνά σώ ματα. Δ εν περνά ει πολύ ς καιρό ς πριν τα μικρ ά κορ ίτσια με τα άγουρα στή θη γίνουν μητέρες που θηλάζουν. Αυτό δεν ε ίναι aπόλαυση ' ε ίναι σκληρή δουλειά. Σ χε δόν όλες οι γυναίκες έχουν ραγάδ ες στην κοιλιά μετά aπό τις πρόωρες και συνεχε ίς γέννες. Ο ι ακτίνες του ηλίου τρυπώνουν aπό τις χαραμάδες στο τα βάνι σκορπ ίζοντας το αχνό φως τους πάνω στους υγρούς γλουτούς. Ο ι μάνες τρ ίβουν με τα αχυρ ένια γάντια τους μέχρι τα βρ ό μικα καφετιά σώ ματα των παιδ ιών τους να γ ίνουν ροδ αλά . στα χέ ρια και στα π όδ ια. άλλες ε ίναι πετσί και κόκαλο. Dec. Σ ε δύ ο μεγάλες α ίθουσες γυναίκες όρθ ιες ή καθ ιστέ ς τρ ί­ βονται. Εδώ σε κανέναν δ εν δίνουν ένα κομμάτι ύφασμα για να μην του μπαίνει το σαπούνι στα μάτια. Μ ερικέ ς μοι­ άζουν με τις χοντρ έ ς γυναίκες του Ρού μπενς. Ο ι μανάδες τρίβουν τις κόρες τους που ε ίναι σε ηλ ικ ία γά μου εξ ετάζοντας προσεκτικά τα κορμιά τους. Τα παιδ ιά τσιρ ίζουν aπό φόβο ή aπό χαρά. Τα πρόσωπα δ ε ίχνουν περι­ συλλογή . αυτά που ε ίναι φρεσκοπλυμένα πα ίζουν με το νερό . Τα χέ ρια κάνουν γρήγορες. Ο ι έφη β ες ε ίναι γεμάτες ραγάδ ες aπό τις γέννες που βρήκαν το σώμα τους aπροετο ίμα­ στο.

Το δ εκαεννιάχρονο κορ ίτσι έχει παιδ ικό σώμα. έχει κλε ίσει τα μάτια της κι απο­ λαμβάνει τη ζέστη. Βουτάει ένα σφουγγαράκι στον κου βά που της έχει δώσει η Λέ ιλα μπροστά της. Ενώ η Λέ ιλα τρ ίβ εται και φλυαρε ί με τις ξαδέρφες της. κά­ θ εται γυ μνή στη δ ε ξαμενή . Κάθεται εκστασια­ σμένη. ακίνητη. σαν μεγάλο γκρ ίζο άγαλμα. ούτε κοριτσίDigitized by 10uk1s. Η πλάτη της καλύπτεται από τα μα­ κριά γκρίζα μαλλιά της. που συνήθως ε ίναι κρυμμένα κάτω από ένα γαλάζιο σάλι. Ως ανύπαντρες κοπέλες. ο λαιμός και τα πόδ ια τους τρίβονται ανελέητα. αφού θα βρομιστε ί αμέσως. Ο ιδρώτας ανα­ κατεύ εται με το νερό στα πρόσωπά τους. Είναι τόσο μακριά που επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού . Μοιάζει σαν να βρίσκεται σε έκσταση. Η ε βδομηντάχρονη Μπ ίμπι Γκου λ. Πού και πού κάνει μερικές τεμπέλικες προ­ σπάθειες να πλυ θ ε ί. Σύντομα ό μως τα παρατά­ ει. Σπάνια έχει νερό στο σπ ίτι και η Λέ ιλα δ εν βλέπει για ποιο λόγο πρ έπει να πλένεται συχνά. Η Λέ ιλα τρ ίβ ει από πάνω της τη βρό μα και το νεκρό δέρμα. αλλά τα χέ ρια. Dec. ρίχνει καμιά ματιά στη μητέρα της για να σιγουρευτε ί ότι ε ίναι καλά. 2009 .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 177 ναι μια μάχη όπου τα παιδ ιά βγα ίνουν πάντα χαμένα. Δεν φτάνει την περιοχή γύ ρω από την κοιλιά της και νιώθ ει τα χέρια της πολύ βαριά για να τα σηκώσει. εκε ίνη και οι ξαδέρ­ φες της. Έχουν περάσει αρκετ έ ς ε βδομάδ ες από την τε λευ­ ταία φορά που έκανε ένα καλό μπάνιο κι αρκετο ί μήνες από την τελευταία φορά που πήγε στο χαμάμ. Μόνο στο χαμάμ τα αφήνει ε λεύθ ερα. η μητέρα της Λέ ιλα. Ό σο πιο πο λύ τρ ί­ βουν τόσο καλύτερο θα ε ίναι το αποτέλεσμα. Σ κούρες λωρίδες κολλάνε πάνω στο γάντι ή π έφτουν κάτω στο πάτωμα. Αυτήν τη φορά ό μως ακολούθησε τη μάνα και τις ξαδέρφες της στο χαμά μ. η πλάτη. ε ίναι ιδ ιαίτερα ντροπαλές κι έτσι πλένονται φορώντας τα εσώρουχά τους. Τα βαριά στήθη της ξεκουράζονται πάνω στη μεγάλη κοιλιά της. νικημέ ­ να από τα σκληρά χέρια των μανάδων τους. Το αχυρ ένιο γάντι αποφεύγει τις περιοχέ ς που καλύπτονται από τα εσώρουχα.

800 μέτρα. AJ. τη Μαριάμ. Ανάβ ει με μικρά ξύλα τη σό μπα. Μ ετά βράζει το τσά ι ' πρ έπει να ε ίναι έτοι­ μο στις ε ξή μισι που ξυπνάνε οι άντρες του σπιτιού . Π ριν ακ ό μη ξημε ρ ώσει γεμ ίζει τα μπουκάλια. πατάτες τηγανη­ τές σε λίπος. Το δέρ­ μα της Λέ ιλ α ε ίναι χλο μό . 2009 . ε ί­ ναι κρυμμένη πίσω από την μπούρκα. το πλύ σιμο των πιάτων και των ρού χων.. γιατί αλ­ λιώ ς θα της βάλουν τις φων έ ς. Όλοι στην οικογένεια Χαν ε ί­ ναι παχουλο ί. Στο μικρό δ ιαμέ ρισμα της Μ ικροραγιόν ο ήλιος δεν φτάνει ποτέ . ενώ οι άλλοι στο δωμά­ τιο ροχαλίζουν. αφήνει τον ήλιο να ζεστάνει το σώ­ μα της. Στη συν έχεια ανά β ει τον φού ρνο με τα ξύλα στο μπάνιο και βράζει νερό για το μαγε ίρεμα. που έχει ένα σπίτι με αυλή στο χωριό. λ ε ίο και μαλακ ό σαν μωρού . Ποτέ δ εν έχει η λεκτρικό ρεύ μα αυτέ ς τις ώρες της μέ ρας και η Λέ ι­ λα έχει μάθ ει να δουλεύ ει στο σκοτάδ ι. Το χρώ μα του προσώπου της ε ίναι ανά μεσα στο άσπρο. Dec. Η Λέ ιλα ε ίναι αυτή που ξυπνά ει πρώτη και κοιμάται τελευ­ ταία. Ούτε μια μικρή ηλιαχτίδα δ εν δ ιαπερνάει το δίχτυ που καλύ πτει το πρό σωπό της.λά σπάνια έχει τον χρόνο να το κάνει. Εκε ίνος της ε ί­ πε ότι χρειάζεται ήλιο και β ιταμίνη D . Παραδόξως η Καμπούλ ε ίναι μ ία από τις πιο η λιόλουστες πόλεις στον κόσμο . Ο ήλιος λάμπει σχε δόν κάθ ε μέρα του χρό­ νου. Καμιά φορά έχει μαζί της ένα φαναράκι.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 78 στικο αλλά ούτε και γυναικε ίο. Όσο υπάρχει νερό γεμίζει συDigitized by 10uk1s. τους κου βάδες και τις κατσαρόλες με νερό . Και όταν βγαίνει έξω. στα 1. τουλάχιστον για τα αφγανικά πρότυπα. μέχρι που αποφάσισε να πάει στον γιατρό . Το λίπος και το λάδ ι που γενναιόδωρα χρησιμοποιούν στη μαγειρική τους δ ιαγράφονται στο σώ μα τους. Τηγαν ίτες. το κίτρινο και το γκρ ίζο. Ξηραίνει τους κήπους που κάποτε ήταν υγροί και καίει το δέρμα των παιδ ιών. Η Λέ ιλα ε ίχε πάντα ζαλάδες κι ένιωθ ε αδύνα­ μη. Μόνο όταν επισκέπτεται τη μεγάλη της αδ ερφή . Η Λέ ιλα ό μως δ εν βλέπει τον ήλιο. αρν ίσιο κρέας με σάλτσα και πολύ λάδ ι. και χαράζει το ξερό χώ μα. Τα σκληρά και σκασμένα χέ ρια της και το παι­ δ ικό της δέρμα που ποτέ δ εν το βλέπει ο ήλιος μαρτυρούν τη ζωή που κάνει.

Τε λ ικά. τα υπόλοιπα τα κάνει η Λέ ιλα. Η Σόνια τον περιποιε ίται. Ο δ εκατετράχρονος κάθ ε μέ ρα σκαρφ ίζεται καινούργιες αρρώστιες για να γλιτώσει το δωδ εκάωρο στο μα­ γαζί. Ποτέ δ εν ξέρεις πότε θ α κόψουν το νερό . « Λέ ιλα. και αρν ε ί­ ται να σηκωθ ε ί. τηγανίζει αυγά. τον Μανσού ρ. προσθέτει. Οι γιοι του Σ ουλτάν ουρλιάζουν. Κάθ ε πρω ί ο Έκμπαλ φωνάζε ι σαν αγρ ίμι και ταράζει τα νεύρα όλων. Αυτό δ εν ε ί­ ναι σπίτι σου. το ν ερό ε ίναι κρύ ο ! Δ εν έχει αρκετό ζεστό νερό ! Π ού ε ίναι τ α ρού χα μου. τις περισσότερες φορ ές. φωνάζει και τις πετάει στη Λέ ιλα. αλλά την επό μενη μέρα επαναλαμβάνεται η ίδια παράσταση. δ ιπλωμένος στα δύο. 2009 . Αν αντιμιλή σει. για να πάνε στη δουλειά τους. της κάνουν παρατηρήσεις. φέρνει ψ ωμί και γυαλίζει παπούτσια.» Χτυπούν τις πό ρτες και κοπανάνε τους τοίχους. ψάχνει για τα ρούχα. κάθ εται με τη Σόνια. Γεμίζει τον νιπτήρα με νερό. γιατί αυτό που θέλει πραγματικά ε ίναι να πάει σχολε ίο. της δίνει την ίδ ια σκληρή απάντηση: «Σκάσε γεροντοκόρη. « Παλ ιο β ρό μα ! Τ εμπ έλα ! Ο ι κάλτσες μου ε ίναι τρύ πιες». αλλά δ εν υπάρχει έλεος. Ποτέ δ εν της λένε ευχαριστώ και ποτέ δεν τη βοη θάνε. Digitized by 10uk1s. Dec. «Κακομαθημέ­ να παλιόπαιδα» ψιθυρ ίζει η Λέ ιλα όταν τα τρία αγόρια. Σ ου ε ίχα πει να π ά ρεις ! » ξ εσπ ά ε ι ο Μ ανσού ρ. Ξ εσπάει σ' όποιον μπορε ί. πού ε ίν αι οι κ άλτσες μου . Αλλά ούτε η Λέι­ λα αισθάνεται ότι ε ίναι σπίτι της. μαλώνουν και κλα ίνε. στον δ ιάδρομο και στο μπάνιο. κάθ ε πρω ί σηκώνεται. που ε ί­ ναι λίγα μόνο χρόνια μικρότερά της. « Δ εν έ χου με γ άλα . Φέ ρε το τσά ι ! Πρωινό ! Κα θάρισέ μου τα παπούτσια ! Γ ιατ ί ξύπνησες τόσο αργά . Είναι το σπ ίτι του Σουλτάν. ε ίναι δ ικό μου». Μ ε το ζόρι βοη θάει τους τρεις ανιψιούς της. Είναι ξαπλωμένος. άλλες φορ έ ς το κόβουν μετά από μ ία ώρα κι άλλες μετά από δύο. Γίνεται πό­ λεμος στα λίγα δωμάτια. τον Έκμπαλ και τον Άιμαλ. Ο Σουλτάν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 179 ν έχεια τον κου βά που χρησιμοποιε ί. της λέει άγρια. « Παράσιτο ! ». Οι πέντε άντρες του σπιτιού πρέπει να πάνε στη δουλειά τους. σερ­ βίρει τσάι. π ίνει τσάι και τρώ ει το πρωινό του.

την πρώτη φορά μέσα στη μέ ρα. Η μυρω δ ιά της σκ όνης ποτ έ δ εν εγκαταλ ε ίπει το δ ιαμ έ ρισμα. Η Λέ ιλα αγαπά ει τη μάνα της. και βρομίζει πολύ γρήγορα. « Ω ρα ία θ α ήταν να ε ίχα έ να σπ ίτι που θ α έ πρεπε να το σκουπίζω μόνο μία φορά την ημέρα και που θα κρατιόταν κα­ θαρό για ολόκληρη τη μ έ ρα». Μ ετά πρ έπει να καθ αρ ίσει τα δ ωμάτια. Μ ετά το χάος του πρωινού κι αφού οι άντρες έχουν φύγει. 2009 . τα χαρτάκια και τα σκουπ ίδ ια. Εκε ίνη. η Μπουλ­ μπούλα. Συνήθως στο σπίτι το πλύσιμο των ρούχων γίνεDigitized by 10uk1s. σκουπίζε ι όλα τα δωμάτια με μια μικρή αχυρ ένια σκούπα. Η δ ιάλυση της οικογ ένειας θα αποτε λού σε σκάνδαλο. Με­ ρικές φορές η Λέ ιλα λυπάται που δ εν την έδωσαν. Εξάλλου ε ίναι και πολύ καλο ί υπηρέτες. Σ κυμμένη σκουπ ίζει. Η σκόνη σηκώνεται στον α έ ρα αιωρε ίται και την ακολου θ ε ί. για να τα πλύνει. έχει εισχωρή σει στις κι­ νήσεις της. να πιει το τσά ι της και να φάει το πρωινό της. δ εν θ α ή μουνα σκλάβ α. ιδ ιαίτερα η Λέ ιλα. Η Λέ ιλα έχει πάρει μαζί της στο χαμά μ μερικά εσώρουχα. Μαζί με τη σκόνη σκουπίζε ι τα ψ ίχουλα. Απ' αυτήν τη βρό μα προσπαθ ε ί να απαλλαγε ί όταν τρίβ εται στο χαμά μ. η Λέ ιλα μπορε ί να χαλαρώσει. τη βρό μα που πέ φτει σαν κομμάτι στο πάτωμα. Εί­ ναι η σκόνη που έχει κολλήσει στη ζωή της.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 80 των γιων του και της δ εύτερης γυναίκας του. Θα ε ίχα ωρα ία ρού χα. στο σώ μα της και στη σκέψη της. Dec. Σ κουπί­ ζει πολλές φορέ ς την ημέρα. Θα ε ίχα μάθ ει κομπι­ ούτερ και αγγλικά από μικρή και θα ή μουνα τώρα στο πανεπι­ στή μιο. δ εν έχουν ό μως δυνατότητα να μετακο­ μίσουν. Η Μπίμπι Γκουλ δ εν έκανε άλλα παιδ ιά . σκουπ ίζει. ως μικρότερα κορ ίτσια της οικογ ένειας. επειδή όλα γ ίνονται στο πάτωμα. όπως τον με­ γαλύτερο αδ ερφό της. αλλά αισθάνεται πως κανε ίς δ εν νοιάζεται για την ίδ ια. η Μπ ίμπι Γκουλ και ο Γιουνού ς αισθάνονται ανεπιθύ­ μητοι στην οικογένεια. μόλις γεννήθηκε. ονε ιρε ύ εται. Ήταν π άντα ο τε λ ευτα ίος τροχός. Ποτέ δ εν θα απαλλαγε ί από τη σκόνη. ζουν την ίδια ζωή με τη Λέ ιλα. κι εκε ί έ μεινε. αναστενάζει η Λέ ιλα μπροστά στις ξαδέρφες της εκε ίνες συμφωνούν.

Η Λέ ι λα στο σπ ίτι κυκ λοφορε ί με παλ ι έ ς φ θ αρμ έ νες λ μπ ούζες. της λέ ει. Δ ιαφορετικά τα κρεμά ει στριμωγμένα στο μικρ ό μπαλκόνι. και κοιτάζει αβοή ­ θητη τη Λέ ιλα. « Ξάπλωσε ανάσκελα». Dec. Έναν για ανοιχτόχρωμα ρούχα κι έναν για σκούρα. Digitized by 10uk1s. Ο ι φού στες μαζε ύ ουν τη σκόνη που δ εν κατάφερε να σκουπ ίσει. Σ ε μεγάλες σκάφες πλένει τα σεντόνια. το σαπούνι. κουρ έλια κι άλλα πράγματα που κανε ίς δ εν τολμάει να τα πετάξει. χαρτόκουτα. Έχουν κρεμάσει σκοινιά έξω από το κτίριο. με λεκιασμένα πουκά μισα και με φούστες που σέ ρ­ νονται στο πάτωμα. Αυτό ε ίναι μόνο λίγα τετραγωνικά και γεμάτο με τρό­ φιμα και σκουπ ίδ ια. το σαμπουάν και τη λεκάνη. έναν με σαπούνι. Στα πόδ ια της φοράε ι λ ιωμένα πλα­ στικά σανδάλια και στο κεφάλι της ένα μαντίλι. έναν χωρίς. επειδή ίσως κάποια στιγμή μπορε ί να χρειαστούν. τις κου βέρτες. ένα καλάθ ι με κρεμ­ μύδια και σκόρδα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 181 ται στο μισοσκόταδο σε μια σκάφη δίπλα στην τρύπα της τουαλέ­ τας στο μπάνιο. Το μόνο που γυαλίζει πάνω της ε ίναι τα μεγάλα χρυσά σκουλαρ ίκια της και τα λεπτά βραχιόλια της. Η Λέ ιλα πηγα ίνει στην παχιά . αλλά από εκε ί της τα κλέβουν κι έτσι δ εν τολμά ει να απλώσει αν δ εν υπάρχει κάποιο παιδί να τα προσέχει μέχρι να στεγνώσουν. «Λέ ιλα ! » Ανά μεσα στα ουρλιαχτά των παιδ ιών και τις φωνέ ς ακού ­ γεται μια αδύναμη φωνή . μια κούτα με πατάτες. γυμνή μητέ ρα της το νερό . «Λέ ιλααα ! » Είναι η Μπ ίμπι Γκουλ που ξύπνησε από τον λή θαργο. λίγο κουρασμ ένη . Καταφ έ ρνει να επικρατήσει πάνω από τον θόρυβο των κουβάδων με νερό που αδ ειάζει η μία στη άλλη. τις πετσέτες και τα ρούχα της οικογένειας. 2009 . Τα τρίβ ει και τα στύ ­ β ει πριν τα κρεμάσει για να στεγνώσουν. Εκε ί έχει μερικούς μεγάλους κου βάδες. ένα μεγάλο σακ ί με ρύζι. παλιά παπούτσια. ιδιαίτερα τον χειμώνα. Το στέγνωμα ε ίναι δύ­ σκολο. Κά­ θ εται κρατώντας στο χέρι της ένα πανάκι.

θα πεθάνεις απ' αυτό πάχος». μια ά σπρη. μαμά. Το μπου­ κάλι με το σαμπουάν αδ ειάζει. Η δ ιαφορά ηλ ικ ίας μεταξύ τους ε ίναι σχε δόν πενήντα χρόνια. ενώ πλένει με το πανάκι τα σημε ία που η μη­ τέρα της δ εν φτάνει. Τα παιδ ιά που δ εν πρόλαβ αν να κάνουν ά μπ νιο. Η Μ π ί μπι Γκουλ γελάει με την κωμική κατάσταση. Είναι απομεινάρι από την εποχή των Ταλιμπάν. την πειράζει η Λέιλα. Η Λέ ιλα ζυμώνει και τρ ίβ ει δυνατά το κορμί της μητέρας της που τραντάζεται ολάκερη. οι άλ­ λες γύρω τους γελάνε και αυτές. Όταν γελάνε. Dec. π λα δ αρή μάζα που κυριαρχε ί . Δ εν έχουν φέρει καθαρά ρούχα. γκρινιάζουν ακό μη περισσότερο. στις τουαλέτες και στις αυλές τους. κρατώντας τα ρούχα στα χέ ρια τους. «Είσαι τόσο χοντρή . Στο τέλος της πλένουν τα μαλακά μακριά της μαλλιά. Οτιδήποτε ζωντανό δ εν έπρεπε να παρασταίνεται. Η φωτογραφία με την κοπέλα στο μπουκάλι ε ί­ ναι μουτζουρωμένη με ανεξίτη λο μαρκαδόρο. Η Μπ ίμπι Γκουλ βγα ίνει από το χαμάμ μαζί με τη Λέ ιλα και ξ τα αδέρφια. 2009 . Σύντομα έχει μόνο κρύο νερό στο χαμά μ που πριν από λίγη ώρα άχνιζε. Το π άτωμα ε ίναι λασπωμένο από τα σανδάλια που χρησιμο­ ποιούν στον δρό μο. η λεπτοκαμωμένη κό­ ρη που τρ ίβ ει την παχιά γριά μητέ ρα της. Το νερό κρυώνει. ε ξάγνιζε και τις συσκευασίες. Τα γυναικε ία πρόσωπα στα μπουκάλια του σαμπουάν. Τα στήθη κρ έ μονται στα πλάγια και η κοιλιά της καλύπτει το φύλο της. βάζουν αυτά που φορούσαν και όταν ήρ- Digitized by 10uk1s. και τρ ίβουν η καθ εμία τα τεράστια μέλη της Μπ ί μπι Γκουλ . και τα παιδικά στα σαπούνια εξαφανίζονταν με μαρ­ καδόρο. μ' ένα ροζ σαμπουάν από την Κίνα. σαν να φο βάται μή πως αυτά τα λεπτά μαλλιά ε ξαφανιστούν αν τους φερθ ε ί με σκληρότητα. όταν στέκεται και όταν κάθ ε­ ται. Στις γων ίες απομ ένουν τσό φλ ια αυγ ών και φαγωμ ένα μήλα. Η Λέ ιλα της τρίβ ει το κεφάλι με προσοχή . Ο ι γυναί­ κες φεύγουν από το λουτρό και αφήνουν π ίσω τους τη βρό μα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 182 Η Μ π ί μπι Γκου λ ξ απ λώ νει με δ υσκο λία στο δά πε δ ο . Στη συνέχεια τη γυρίζει μπρού μυτα μαζί με τις ξαδέρφες της. Η θρησκευτική αστυνομ ία που ακρωτηρ ίασε τα β ιβλία του Σ ουλτάν.

Τ ις μπού ρκες που ε ίναι ποτισμ ένες με τη μυρω δ ιά τους. Η Μπ ίμπι Γκουλ περπατάει μπροστά. 2009 . αλλά όταν τον βλέπουν να έ ρχεται πάλι προς το μέρος τους. Απολαμβάνουν τον ήλιο και γελάνε. Σύντομα οι γυνα ίκες αποκτούν τη γνωστή τους μυρωδ ιά. Ο αέρας με τη δροσιά του ανακουφίζει τα ιδρωμένα πρόσωπα. Τώρα οι γυναίκες ε ίναι πεντακάθαρες κάτω από τα ρούχα και τις μπσύ ρκες. Επειδή ε λάχιστος α έρας μπορε ί να μπει και να βγει από την μπσύρκα. κάθε μπσύ ρκα έχει τη δ ική της ιδ ιαίτερη μυρωδ ιά. Ο ι δ ρό μοι της Καμπσύλ βρομάνε σκουπίδια και υπόνομο. τη μυρωδ ιά που τους επιβάλλει η μπού ρκα. Της Λέ ιλα μυρ ίζει ιδ ρώτα και μαγειρε ίο. Τη μυρωδ ιά της γριάς σκλάβας και της νεαρής σκλάβας. αφού τις έχουν κρεμασμένες σε καρφιά. «Καλυφτε ίτε κορ ίτσια. Όλες οι μπούρκες της οικογένειας Χαν μυρ ίζσυν μα­ γειρε ίο. Ξαφνι­ κά περνάει δίπλα τους ένας άντρας πάνω σε ποδήλατο. αλλά το σαπσύνι και το σαμπου­ άν προσπαθούν να νική σουν σ' έναν άνισο αγώνα. άναψα» φωνάζει καθώς τις προσπερ­ ά ν ει. δεν πρόκειται να ξαναφορ έ­ σω μπού ρκα». ακριβώς έξω από την κουζίνα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 183 θανε. Προχωράνε μαζί γελώντας. Dec. Αυτή της Μπ ίμπι Γκουλ σκορπάει την απροσδ ιόριστη μυρωδ ιά που την περι βάλλει. Αλλά δ εν ε ίναι καθαρό ς. Digitized by 10uk1s. οι μόνοι δ ιαβάτες ε ίναι μερικά αγο­ ράκια και κάτι σκυλ ιά. από π ίσω ακολουθούν τα τρ ία κορ ίτσια που για πρώτη φορά ε ίναι τα πιο τεμπ έλικα. Ύστερα βάζσυν τις μπσύρκες πάνω στα φρεσκολουσμένα κεφάλ ια. καλύπτσυν τα κεφάλια τους με την μπούρκα. «Τότε θα ζού με σε μια ει­ ρηνική χώρα». Κοιτάζονται μεταξύ τους και γελάνε για την αστε ία έκφρα­ ση στο πρό σωπό του. χνώτο ανακατεμένο με γλυκιά μυρωδ ιά λουλουδ ιών και κάτι ξ ινό μαζί. Ένα βρό μικο ρυάκι τρ έχει παράλλη λα στον χωματόδρομο που περνά ε ι μπροστά από τα χαμό σπιτα. «Όταν επιστρέψ ει ο βασιλιάς. λέ ει η Λέ ιλα σο βαρά. Αλλά τα κορ ίτσια δ εν καταλα β α ίνουν τη βρό μα από το ρυ άκι και τη σκόνη που εισχωρε ί στους πόρους του δέρματός τους. Σ ' έναν άδειο δρό μο σηκώνουν τις μπούρκες για να βλέπουν.

Μέσα στη μέση του χαμού στέκεται η δ εύτερη γυναίκα του Σ ουλτάν . Χωρ ίς προειδοπο ίηση ο Σ ουλτάν έ φερε μαζί του από το Πακιστάν τη Σ αρ ίφα και τη Σ αμπνά μ. « Για πάντα». η Σ αμπνάμ. Το μόνο που επιθυμε ί ε ίναι περισσότερη ηρεμία και λιγότερες δουλειές . Παίρνει πάντα μαζί της κά­ ποιο γειτον όπου λο ή το παρακαλά ει να της ψ ων ίσει εκε ίνο. επικρατε ί το απόλυτο χάος. η Σόνια. μπορε ί ό μως και να πηγα ίνει για να αμαρτήσει. «Λένε ότι θα επιστρέψ ει την άνοιξη». Δ εν ε ίναι σωστό μια νεαρή γυνα ίκα να κυκλοφορε ί χωρ ίς συνοδό . Δ εν έχει με ίνει ποτέ μόνη της στο δ ιαμέρισμα. Η Λέ ιλα δ εν ξέρει τι ση μαίνει να μένεις μόνος και έτσι δ εν της λε ίπει. η Λέ ιλα δ εν πηγαίνει μόνη της. Η Λέ ιλα ποτέ δ εν βγαίνει έξω ολομόναχη. ούτε για κάποιον λόγο. Ούτε μια φο­ ρά.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 184 « Δ εν πρόκειται να επιστρ έψ ει». Ούτε μέχρι τον μανάβη. ψιθυρ ίζει η Σ αρ ίφα. Μπορε ί να πηγα ίνει για να συναντή­ σει κάποιον. Η κό ρη του Σ ουλτάν και της Σ αρ ίφα. 2009 . ποτέ δ εν έχει βρε θ ε ί μόνη της. Όλα της τα βράδ ια τα έχει περάσει στο στρώ μα. λέ ει ο Σουλτάν . Dec. δίπλα στη μητέ ρα της. κούτες και βαλίτσες. από τη χαρά της τρ έχει σαν τρελή από δω και από κει. το καλύτερο που έχουν να κάνουν για να ε ίναι ασφαλε ίς ε ίναι να καλύπτονται τα τρ ία κορ ίτσια μόνα τους. και χαμογελάει με τη Λατίφα στην αγκαλιά της. Digitized by 10uk1s. Ο τό πος έχει γεμίσει τσάντες. Αγκαλιάζει τη Λέ ιλα που αγκαλ ιάζει τη Σαρ ί­ φα. προσθέτει η σκεπασμένη ξαδέρφη. λέ ε ι η Μπουλ ­ μπούλα πανευτυχή ς που γύ ρισε η Λέ ιλα για να την αντικατα­ στήσει στον ρόλο της οικοδέσποινας. δ εν την έχουν αφήσει ούτε να με ίνει αλλά ούτε και να κοιμη θ ε ί μόνη της. « Για το καλοκαίρι» . Της ε ίναι αδ ιανόητο να κυκλοφορήσει μόνη της. Μέχρι τότε. που ε ίναι μόνο λίγα λεπτά από το σπίτι της. Ποιος ξέρει πού μπορε ί να πηγαίνει. λέ ει η Λέ ιλα. « Η Σ αρ ίφα ή ρ θ ε στο σπ ίτι ! Η Σ αρ ίφα ! » . Όταν φτάνει στο σπ ίτι. δ εν έχει πάει που θε­ νά μόνη της.

Λένε τα νέα τους. Ένα φό ρε μα για τη Λέ ιλα. στο σπ ίτι έχουν με ί­ ν ε ι μόνο οι γυναίκε ς. μια πλε κτή ζακ έ­ τα για την Μπ ίμπι Γκουλ και ρούχα και πλαστικά κοσμή ματα για την υπόλοιπη οικογ έν ε ια. «Δ εν γυρ ίζω π ίσω». Κάθονται σε κύκλο στο πάτωμα. σαν ψ εύτικη κούκλα. Η Σ αρ ίφα τους δ ιηγε ίται τα νέ α από την προσφυγιά . Κοιτάζουνε τα υφάσματα. άχρηστος». Dec. δοκιμάζουν μπλού ­ ζε ς και κοσμή ματα. για αρραβώνες. Αν ο Σουλτάν της πε ι ότι πρέπε ι να επιστρέψε ι. που τον συζητούν με την παραμικρή λεπτομέ­ ρε ια: τα δώρα που της έκαναν. ό μως τη λυπούνται που πρ έπε ι να παντρευτε ί ένα φτωχόπαιδο. ε ίναι και τε μπέλης. γάμους και θανάτου ς. Ξέρ ε ι πάντως ότ ι όλα ε ξαρτώντα ι από τον Σ ου λτάν . που δ ε ν μπορ ε ί να τα β ρ ε ι στην Καμπούλ. μια τσάντα για την Μπουλμπούλα. Όλοι συ μφωνούν. 2009 . Ο Σ ουλτάν σπάν ια φέ ρν ε ι δώρα στη νε αρή γυναίκα του κι έτσι ο ε ρχομός της Σ αρ ίφα ήταν ένα ευχάριστο δ ιάλε ιμμα στη μονότονη καθημε ρινότητά της. Γι' αυ­ ύ το ς που επ έστρ εψαν στα σπίτια τους και γι' αυτούς που παρέ­ με ιναν. Στο δ ιαμέρισμα δεν υπάρχε ι τηλέφωνο κι έτσι δεν ε ίχαν καν μιλή­ σε ι. Στους γιους έ φτιαξε ολόκληρη γκαρνταρ ό μπα μ ε ρούχα από τις αγορ έ ς του Πακιστάν .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 185 Ο Σουλτάν έχε ι πάε ι στο β ιβλιοπωλε ίο. θα πρ έπε ι να το κάνε ι. Digitized by 10uk1s. θυ­ μούνται πως η Σ αλίκα έκαν ε σαν τρ ε λή για τα λούσα. «Έτσι έπρεπ ε να γίν ε ι. Η Σόν ια τής δ ε ίχν ε ι τα δώρα που έ καναν σ' ε κ ε ίνη κα ι στην κόρη της. παρόλο που η οικογένε ια ήταν αντ ίθ ετη . Η Σ αρ ί­ φα μοιράζε ι τα δώρα. τα φορέ ματα που φορούσανε . Μαζί της έ φ ε ρ ε και τα πολύτιμα υπάρχοντά της. «Η Σ αλίκα αρραβων ιάστηκε ». Το αγόρι δ εν ε ίχε πε ­ ριουσία. λέ ε ι. ένα σάλι για τη Σόνια. για τα παιδιά των συγγενών. Το σημαντικότερο απ' όσα συνέβησαν στην Καμπούλ ήταν ο γάμος της Σακίλα. λέ ε ι. Ντύ­ ν ε ι τη Λατίφα με το ροζ φρουφρού φόρ ε μα που της έκανε δώ­ ρο η Σ αρίφα. Έχουν να βρ ε θούν πάνω από έναν χρόνο. Ο ι δύο γυναίκε ς του Σ ουλτάν κάθονται και τα λέν ε σαν πα­ λ ιέ ς φιλε νάδε ς. «Το μισώ το Πακιστάν».

η ζημιά ε ίχε γ ίν ει. 2009 . Η Σ αρ ίφα καθόταν στη σκάλα και τους άκουγε. ούρλιαξε.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 186 «Α φότου την πιά σανε μαζί του στο πά ρκο. Όταν προετο ίμαζαν τη γιορτή . «Ένα σκάνδαλο». κι έτσι αυτά που δ ιηγε ίται ε ίναι αλήθ εια. δ εν ε ίχαν άλλη επιλογή. Είχε ζητήσει άσυλο από τη β ε λγική κυβέρνηση. πόσο κό στισε. Η Ολλανδία του το ε ίχε ήδη αρνη θ ε ί και τώ ρα ζούσε με τα λ εφτά που του έδ ινε η β ε λγική κυβέρνηση. Η γιορτή δε ίχνει πώ ς η οικογ έν εια αξ ιολογε ί τη μέλ­ λουσα νύ φη. Τι ε ίδους δ ιακόσμη­ ση. Αν δ ιαλυ θ ε ί ο αρρα βώνας. π ό σο του ς κόστισε . Ο ι γονε ίς της δέχτηκαν. αυτό σημαίνει ότι δεν Digitized by 10uk1s. Είναι ιστορ ίες με τις οπο ίες ταυτ ίζεται όλο της το ε ίναι. την κλ ε ίσανε στο σπ ίτι για έ ναν μήν α». Τι φό ρεμα φορού σε η κοπ έλα . για να τον ίσει το γεγονός . επαναλαμβάνει η Σαρ ίφα. Ούτε κι ο πατέρας της Σ αλίκα ε ίχε ιδ ιαίτερα πολλά λεφτά . το κορ ίτσι θ α έ χει σο β αρ έ ς δυ σκο λί ες να πα­ ντρευτε ί στο μέλλον άσχετα από τον λόγο για τον οπο ίο δ ιαλύ­ θηκε ο αρραβώνας. του ς λέ ει η Σ αρ ίφα. Τ ι ε ίδ ου ς ορχή στρα. Ο αρραβώνας ε ίναι κι ένας καθ ρέφτης της οικονομική ς κατάστασης της οικογ έν ειας. ο πατέ­ ρας του αγοριού έβαλε μερικ έ ς χιλ ιάδ ες ρουπ ίες στο χέ ρι του πατέ ρα της Σ αλίκα που ε ίχε επιστρ έψει από την Ευρώπη για να βρει μια λύση στην οικογενειακή τραγωδία. Αν η γιορτή ε ίναι φτωχική. Dec. Αργ ότερα η θ ε ία και η μητέρα του αγοριού πήγαν στο σπίτι της και τη ζήτη­ σαν. ιδίως η Σόνια. Τι ε ίδους φαγητά . όταν αρ­ ραβωνιάζονται δύο νέοι. τα π έταξ ε στο πάτωμα. «Νομίζεις ότι μπορε ίς να κάνεις δ εξίωση με ψ ίχουλα». για να μπορέ ­ σει στη συν έχεια να πάρει μαζί του και την υπόλοιπη οικογ έ ­ νεια. το φόρεμα και τα κοσμή ματα. «Κρά­ τα τα ψιλά σου και θα αναλάβου με εμε ίς τη γιορτή ». Αλλά η γιορτή του αρρα βώνα ε ίναι μια σημαντική συμ β ο λ ική πρ άξη και η δ ιάλυση ενό ς αρραβώνα ε ίναι σχεδόν αδύνατη. Ο ι ιστορ ίες της Σ αρ ίφα ε ίναι η σαπουνόπερά της. Πόσο του ς κό στισαν. Όταν ε ίδ ε τα χρή ­ ματα. Συνη θίζεται η οικογένεια του μέλλοντα γαμπρού να πληρώνει για τη δ εξίωση. Και η γιορτή του αρραβώνα ! Ένα σκάνδαλο ! » Ο ι γυνα ίκες ακούν ε απορροφημένες. του ε ίπε.

Για τον ένα και τον άλλον και τον τρ ίτο ! Έχουν ακό μη αρ­ κετού ς συγγενε ίς στο Πακιστάν. Έχετε ακού σει ποτέ κάτι τέτοιο . φρ ίκη. πριν οι άλλες τρεις γυνα ίκες τη βομβαρδίσουν με ερωτήσεις. Είναι καλύτερα έτσι. Αν δ ιαλύσει τον αρρα­ βώνα της. ε ίναι ασύγκριτα προτιμότερο από το να κά­ νει μια φτωχική γιορτή και να εισπράξει την ντροπή . 2009 . η γη τους γεμά­ τη νάρκες. Dec. τι ντρο­ πή . συν έχεια. Digitized by 10uk1s. αλλά κι εγώ κι αυτή ξέρουμε ότι ε ίναι επιχρυ­ σωμένα. θ ε ίες. Τώρα πια ε ίναι αργά . με τις συνυφάδες της και τη μη­ τέ ρα της Λέ ιλα. Περπατάει και κου­ δ ουν ίζει τα έξ ι β ραχιόλια που εκε ίνος της έκανε δώρο. Σύντομα η κοπ έλα κατάλα β ε πό σο άχρηστος ε ίναι. Ε « πειδή δ εν έ χει λ εφτά . «Έχει ή δη αρχίσει να το μετανιώνει». συνεχίζει η Σ αρίφα. τρ έ μει ό μως τους κα βγάδ ες που π άντα ακο λου θ ούν τον ερχομό της. Η μητ έ ρα της δ εν μπορε ί να ε λέγξει τα όσα κάνουνε. της το έχω πει». Τους καβγάδες με τους γιους της. θ ε ίους και ανίψια που δ εν πιστεύουν ότι η κατάσταση στο Αφγανιστάν έχει σταθ ερο­ ποιη θ ε ί για να επιστρέψ ουν.» Η Σαρίφα παίρνει μια ανάσα και συνεχίζει : « Κάθ ε μέ ρα ε ίναι στο σπίτι τους.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 187 δ ε ίχνουν στη νύ φη και στην οικογ ένειά της την εκτ ίμηση που τους αξίζει. Ή μπορε ί να μην έχουν λόγο να επιστρέψ ουν: το σπίτι τους έχει βομβαρδ ιστε ί. τα καταστή ματά τους κατεστραμμένα. Λέ ει ότι ε ίναι χρυσά. Είναι χαρού μενη που γύρισε η Σ αρ ίφα. ό πως και η Σ αρ ίφα. Έχει περάσει ένας χρόνος από τότε που έχει να δει τους γιους της. Όλοι πάντως νοσταλγούν την πατρ ίδ α. Φρ ίκη. Ούτε για την Πρωτοχρονιά δ εν της πήρε καινού ργιο φό ρεμα. Θυμάται που η Σαρ ίφα τους έλεγε να τα μαζέ­ ψουν και να φύγουν. Η Λέ ιλα πρ έπει να πάει στην κουζίνα να μαγειρ έψει. αναστενάζει η Σ αρ ίφα. Να μην πάρει στην κοπέλα καινού ργιο φουστάνι την Πρωτοχρονιά ο αρραβωνια­ στικός της. μετά δ εν θα την παίρνει κανε ίς. Για τον πατέρα της Σ αλίκα το να χρεωθ ε ί για έναν αρραβώνα που οι μόνοι που τον χα ίρονται ε ίναι η Σ αλίκα και ο αγαπημένος της.

2009 . φώναζε όταν ο Σ ουλτάν έλειπε από το σπ ίτι.188 ΟΣΝ Ε ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ « Πάρε τις κόρες σου και ε ξαφανίσου ». έλεγε στην πε θ ερά της. οι υπόλοιποι τρώνε ρύζι και φασόλια. Και κάθε βράδυ τα κλε ιδώνει στο ντου λάπι. ζε ίτε με τα λεφτά μου». Σ υνήθ ως κρ έ ας τρ ώ ε ι μόνο ο Σ ου λτάν και οι γιοι του και ίσως καν ένα κομμάτι η Μπ ί μπι Γκου λ. τους λέει. Dec. ρύζι. Κρ έ ας. ειδ ικά όταν δ εν ε ίναι της εποχή ς. Κάθ ε απόγευ μα ο Σ ουλτάν έρχεται σπίτι με πάκα χαρτονο­ ί μ σματα που έβγαλε από τις δουλειέ ς του . Μό­ νο ο Σ ου λτάν και η Σόνια επιτρέ πεται να τα τρώνε. Σπά­ νια κλα ίει στ' αλήθ εια · έχει καταπιέσει όλες της τις επιθυμίες. Σ υχνά φ έ ρνει μαζί του μεγάλες σα­ κούλες γεμάτες ζου μερά ρόδ ια. η στάση της Σ αρ ίφα απέναντι στου ς συγγενε ίς του μαλάκωσε. μαγειρεμένα με αρν ί­ σιο λίπος. γλυκ ές μπανάνες. τα όνειρα και τις απογοητεύ σεις. Εκτό ς αυτού ε ίναι υποχρεωμένη να φτιάχνει τα φαγητά που αρέ σουν στον Σ ουλ­ τάν. Εκε ίνη την εποχή η Σ αρ ίφα έκανε κου μάντο στο σπ ίτι και στην καρδ ιά του Σ ουλτάν. αναστενάζει η Λέ ι­ λα. Το τηγανόλαδο ποτίζει τα μαλλιά της και του ς δίνει τη μυρωδ ιά ταγκιασμένου λίπους. Η μυ ρωδ ιά του σαπουνιού από το χαμά μ έχει φύγει ε δώ και ώρα. Η οικογ ένεια Χαν δ εν συνη θ ίζ ε ι να γιορτάζε ι τις γυνα ίκες. Από τότε που ο Σ ουλτάν πή ρε τη δ εύτερη γυναίκα. Μόνο αυ ­ το ί έχουν το κλε ιδί. την Μπ ίμπι Γκουλ. θέ­ λου με να με ίνου με μόνοι μας». Τα φρούτα ε ίναι ακριβά. Την πονάνε τα σκασμένα χέρια της από το τσίλι που δ ιαπερνά­ ει το λεπτό της δέρμα. Τώρα θα έχου με ακό μη λιγότερο χώρο. Αλλά και τα φρούτα τα κλειδώνει στο ντουλάπι. Καθ αρ ίζει κρεμμύδια και τα μάτια της δακρύζουν. Digitized by 10uk1s. μανταρίνια και μήλα. Δ εν θα ζούνε έντεκα αλλά δ εκατρ ία άτομα στα μικρά δω­ μάτια. « Δεν έχετε κάνει κάτι για να το αξίζετε. Το γεύ μα που ετοιμάζει ε ίναι απλό · παρόλο που απόψ ε γύ­ ρισε η Σ αρ ίφα δ εν φτιάχνει κάτι ιδ ιαίτερο. σπανάκι και φασόλια. « Δ εν υ πάρχει χώρος για σας ε δώ .

Της Λέ ιλα δ εν θα της π έρναγε ποτέ από το μυαλό να τα δοκιμάσει. θ α φά ει φασόλια. Γι' αυτό την έχουν βάλει να κάνει όλες τις δουλειέ ς. λίγο λιπαρό ρύζι και βραστά φασόλια. ξεσπάει στη Λέιλα. Dec. Και μόλις που προλα βα ίνει να βάλει τα καλά της ρούχα. Συνήθως στη δ ιάρκεια του φαγητού η Λέ ιλα κάθ εται σε μια γων ία κοντά στην πόρτα και αν κάποιος χρειάζεται κάτι. Άρχισαν να στεγνώνουν και η Σόνια τα έβγαλε έξω για γενική χρή ση. γεμίζει το πιάτο της με ό.τι έχει περισσέψει. 2009 .Ο ΒIΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 189 Λέ ιλα περιεργάζεται μερικά σκληρά πορτοκάλια που ε ί­ ναι ακουμπισμένα στο πρε βάζι. Τα πορτο­ κάλια θα με ίνουν εκε ί μέχρι να σαπ ίσουν. να καθ αρ ίσει πατάτες. Μόνο αφού τους έχει φροντίσει όλους. Όταν κάποιος δ εν έχει καλή δ ιά­ θεση. λίγο πριν έρθ ουν οι συγγενε ίς. Αφού σερ­ β ίρει. Όταν καλούν συγγενε ίς στο σπ ίτι. Η Λέιλα ε ίναι πολύ καλή μαγε ίρισσα. εκε ί­ νη πετάγεται για να του το φέρει ή για να ξαναγεμίσει τα πιά­ τα. Είναι πολύ καλή σε ό . μόνο που στον κό σμο της Λέ ιλα δ εν υπάρχει πρίγκιπας. Βάζει στο τηγάνι με το λάδι το ψι­ λοκομμένο κρεμμύδι. Είναι σαν τη Σταχτοπούτα. την ντομάτα. τα μπαχαρικά και τις πατά­ τες. Αν δεν έχει βγει ο λεκές από το ρούχο. αν το κρέας δ εν ε ίναι καλά ψημένο. φιλάει τη Σόνια στον δ ιάδρομο και χαιρετάει κο­ φτά τη Σ αρίφα που κάθεται στο δωμάτιο. για να υπηρετε ί. το υπόλοιπο βράδυ το περνάει στην κουζίνα πλένοντας πιάτα. να βράσει τη σούπα και να ψιλοκόψει τα λαχανικά . Ο Σ ουλτάν μπαίνει στο σπ ίτι με τον Μανσούρ. Αφού ε ίναι κα­ ταδ ικασμένη να τρώ ει φασόλια. Υπάρχουν πολλές αφορμές όταν θέλει κανε ίς να ξεσπάσει την οργή του στους άλλους. Έτσι τη μεγάλωσαν. όλοι τη δ ιατάζουν. Μαζί με κάθ ε νέα διαταγή μειώνεται και ο σε­ βασμός προς το πρόσωπό της. η Λέ ιλα ε ίναι αναγκα­ σμένη να σηκωθ ε ί νωρ ίς το πρω ί. κι έχει γίνει υπηρέτρια. τον Έκμπαλ και τον Άιμαλ. για να φτιάξ ει πρωινό στην οικογένεια. Η Λέ ιλα τινάζει το κεφάλι της περιφρονητικά και βάζει τη βαριά χύτρα με το ρύζι πάνω στο μάτι του γκαζιού .τι κάνει. Περάσανε μια ολόκλη­ ρη μέρα μαζί στο αυτοκίνητο από την Πεσάουαρ στην Καμπούλ Η Digitized by 10uk1s.

Σ κυλίσια ζωή . Ο Σ ουλτάν και οι γιοι του κάθονται. Απόψε κάτι τον απασχολε ί. Digitized by 10uk1s. Βάζει τη λεκάνη μπροστά τους και πλένουν με τη σειρά τα χέ ρια τους. για να τον ακού σει ο Γ ιουνού ς αλλά όχι ο Σ ουλτάν. Είναι ήρεμος και σκεπτικός και σπάνια συ μμετέχει στις συζητή σεις της οικο­ γένειας. Της πρό σφεραν χρή ματα και η μητ έ ρα άρχισε να αμφι βάλλει. που έχω να σου πω». Ο Γ ιουνού ς κοκκιν ίζε ι και κοιτάζ ε ι γύ ρω του σιωπη λά . η Λέιλα φέρνει μια λεκάνη από κασσί­ τερο και μια κανάτα. Η συγγενή ς αυτή έχει δ ιαδώσει άσχημες φή μες για την οικογ έ ­ νειά μας. ένα κοκαλάκι για τα μαλλιά. Είναι ο μόνος αδ ερφό ς που αγαπά ει. Ο πα­ τέ ρας της θ έλει. Αυτό ε ίναι όλο. κουρασμένος από την αναμονή . αλλά η μητέ ρα της λέ ει όχι. κι ύ στερα ως συνή θως σωπα ίνει. 2009 . Η τελευταία ε λπίδα του Γιουνού ς χάθηκε. Dec. « Η κατάσταση με την Μπε λκ ίσα ε ίναι μπερδ εμένη. Ο Γιουνούς ε ίναι ο μόνος για τον οποίο η Λέιλα θα έκανε τα πάντα. Ο ει­ κοσιοκτάχρονος ε ίναι βαθ ιά απογοητευμένος από τη ζωή του. μια χτένα. Στην ατμόσφαιρα υπάρχει αμηχανία. Το πλαστικό τραπεζομάντιλο ε ίναι στρωμένο στο πάτωμα και το δ ε ίπνο μπορε ί να σερβιριστε ί. Θ α χρειαστε ί ό μως να περιμέ ­ νει για να ρωτήσει. Ο Μανσού ρ χαμογε λάει πονηρ ά . μετά ό μως μ ίλησε με μια συγγενή που ε ίχε ένα γιο. από το ψά­ ξ ιμο από τη ζωή σ' ένα κλουβί. Μοιάζει σαν να μην τον ενδ ιαφέρουν τα όσα λέγονται. λέ ε ι.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 190 και δ εν χρειάζεται να μιλή σουν άλλο μεταξύ τους. Έχει έρθ ει και ο Γιουνούς. Αρχικά ή θ ε λε η μητ έ ρα. Η Σ αρ ίφα του παίρνει τον αέ ρα απ' τα πα­ νιά και τον προλαβα ίνει. Καμιά φορά της φέρνει μικρά δωράκια. «Τ ο εγγ όνι δ εν θ έλει να παντρευτε ί με τον παππού του» μουρμουρ ίζει σιγά. Δουλ ειά από το πρω ί μ έχρι το βράδυ και ψ ίχουλα από το τραπέζι του αδ ερφού του. ένα νε ότερο γιο που ή θ ε λ ε να παντρευτε ί την Μπε λκίσα. ο μικρότερος αδ ερφός του Σ ουλ­ ά τ ν και χαιρετάει τη Σαρίφα. Ν ιώ­ θ ει κουρασμένος. και τα δ ικά του προβλή ματα τα κρατάει για τον εαυτό του. Ρωτάει να μάθ ει τα τελευταία νέα των συγγενών.

δ εν σημαίνεις τίποτα για μένα. Ήλπιζε ότι όταν ο Γιουνούς θα παντρευ­ όταν θα έ παιρνε μαζί του εκε ίνη και τη μητέ ρα της. Ο Γ ιουνού ς κουνά ει το κεφάλι. Ο Σουλτάν παραπονιέται ότι δ εν μα­ γειρεύει το φαγητό όπως του αρέσει. λέ ει. Η Λέ ιλα σηκώνεται. σιωπηλός. Έχει μεγαλώσει μαζί με τη θ ε ία του που τον περνάει τρ ία χρόνια. « Κι εσύ .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 191 « Τσά ι ! ». Άλλες φορ έ ς ό μως όταν βρ ίσκεται με τις ξαδέ ρφες της. ότι τρώει πολύ και ότι δεν κάνει αυτά που της ζητά ει η Σόνια. 2009 . Ελαφρύ . Θα μάθαινε τις συνή θ ειες της Μπε λκ ίσα. παράσιτο». «Δ εν ενδ ιαφ έρομαι για καν έναν που δ εν έχει σημασία για το μέλλον μου». τις α δ ερφ έ ς και τις ανι­ ψιές της ε ίναι γε λαστή και λαμπερή. ξέρω τι θα πει. θ α αναλά μβανε τις πιο σκληρ έ ς δ ουλ ει έ ς και έτσι η Μπε λκ ίσα θ α μπορού σε να τε λ ειώσει το σχολ ε ίο. Είναι ο πιο βαρετό ς άνθ ρωπος που ξέρω». Έτσι θα ζούσαν όλοι μαζί και η Λέ ιλα θ α ήταν πολύ καλή . Ο Μανσούρ συν έχεια της μπαίνει και τη βασανίζει. γι' αυτό θέλει να ξέρει αν αύριο θέλει να φορέσει το φρεσκοπλυμένο. δ ιατάζει ο Γ ιουνού ς για να δ ιακόψ ει την ακατά­ παυστη φλυαρία της Σαρίφα. Θ α έ κανε τα πάντα για να φύγει από το σπ ίτι του Σ ουλτάν. ξέροντας ότι δεν έχει πού να πά ει. έξω από δω. λέ ει συνεχώς ο Μανσού ρ. «Η θ ε ία μου ε ίναι τόσο ηλίθ ια». της λέει χαιρέ ­ κακα. που ε ξηγε ί γιατί η οικογένεια της Μ πελκίσα δ εν ήθ ε λε να παντρ έψει την κό ρη της μαζί του. « Πάντα όταν ετοιμάζεται να πει κάτι. Dec. αν το επιθυμού σε. όπου κανε ίς δ εν την εκτιμούσε. πράσινο τσά ι. Συνήθως μιλάε ι για καθημερινά πράγματα. Μόλις το έπλυνε και ο Γιουνούς έχει μόνο δύο παντελόνια. Η Λέ ιλα ε ίναι αλήθ εια ότι συχνά επαναλαμβ άνεται γιατί νομ ίζει ότι δ εν την ακούνε. όχι σαν αδ ερφός αλλά σαν αφεντ ικό . γιατί αυτός ε ίναι ο κό σμος της. Σ ε ζει ο πατέ ρας μου. γελάει με κακ ία και την κο­ ρσ"ίδ εύ ει. Digitized by 10uk1s. Η Λέιλα φ έρνει το τσάι. Θ α περνού σαν τό σο ωρα ία. συχνά τη στέλνει στον αγύ ριστο. Ρωτάει τον Γ ιουνού ς αν θέλει να του σιδ ερώ σει το παντε λόνι του για την επό μενη μέ ρα. Είναι απογοητευμένη που ο γάμος του Γιου­ νούς καθυστερε ί τόσο.

Πλένει τα χ έ ρια της από το λάδ ι και πηγα ίνει για ύπνο. ο Έκμπαλ μαλώνει με τον Μ ανσούρ και ο Σ ουλτάν φλερτάρει με τη Σόνια. Απ λώνει το στρώ μα της και σκεπάζεται μ' ένα πάπλωμα. Όση ώρα το φαγητό βράζει. Η Σ αρ ίφα και η Σ αμπνά μ βρ ίσκουν θέση στο δωμάτιο που κοιμούνται η Μπ ίμπι Γκουλ. Το πρόσωπό της αλλάζει όταν σκάει στα γ έλια. «εγώ γελάω με το στό μα. λίγες ώρες αργότερα. Ο ι υπόλοιποι τρώνε σιωπη λο ί. Μ αγειρεύ ει ένα κοτόπουλο. Ο Σ ουλτάν θέλει να πα ίρνει μαζί του στη δ ουλ ειά μαγειρεμ ένο σπιτικό φαγητό . Dec. με τα ρούχα που φορούσε όλη την ημέ ­ ρα. και μετά πηγα ί­ νουν για ύ πνο. εκε ί­ νη πλένει τα πιάτα. Τότε τις περισσότερες φορέ ς κάθ ε­ ται σιωπηλή . και κοιμάται μέχρι να την ξυπνή σει η φωνή του μουε ζίνη. Καμιά φορά γελάει με τα χοντροκομμένα αστε ία των ανιψ ιών της. αλλά όπως ε ίπε στις ξαδέρφες της στο χαμά μ. 2009 . Έ χει μεγ άλους μαύ ρους κύ κλ ους κ άτω από τα μάτια. Η Λέ ι λα κάθ εται και μαγειρεύ ε ι μ' ένα κερ ί . βγάζει τις κατσαρόλες από τα μάτια και με ένα χοντρό ύ φασμα στερε ώνει κdλά το καπάκι. Μ ια καινού ργια μ έ ρα ξ εκιν ά ει με τη συνο­ δ ε ία του «Αλλάχου ακμπάρ . Ο Σ ουλτάν και η Σό­ νια έχουν την κρε β ατοκά μαρ ά τους. Μ ετά από την αποκαρ δ ιωτική ιστορ ία της Μπελκ ίσα. Ο Ά ιμαλ παίζει με τη Λατίφα και η Σ αμπνά μ παίζει με τις κούκλες της.Ο Θ ε ός ε ίναι μεγάλος». Το φως του κεριού φωτ ίζε ι το πρ ό σωπό της . Όταν το φαγητό ε ίναι έτοιμο. Digitized by 10uk1s. βράζει το ρύζι και φτιά­ χνει μια σάλτσα λαχανικών. ο Έκμπαλ. Κ ατά τις δώδ εκα όλοι έχουν ξαπλώσει εκτός από έναν. η Μπουλ­ μπούλα. ο Άιμαλ και ο Φαζίλ. Μ ια καινούργια μέ ρα που έχει την ίδ ια μυρωδ ιά και γεύση όλ με ες τις υπόλοιπες: τη μυρωδ ιά της σκόνης. η Λ έ ιλα. όχι με την καρδ ιά μου » . Όχι ό μως στη δ ιάρκεια του δ ε ίπνου.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 1 92 Μπορε ί να τους εντυπωσιάσει όλους με τις αστε ίες ιστορ ίες της. δ εν λά μι ει κανε ίς το πρώτο βράδυ της Σ αρ ίφα στο σπ ίτι. για να μη φεύγει όταν ο Σ ουλτάν και οι γιοι του θα τις πάρουν μαζί τους το επό μενο πρω ί .

η σκόνη γ ίνεται λάσπη. Ο δ ροσερός α έ ­ ρας ό μως δ εν καταφέρνει να περά σει μέσα από την μπούρκα. μπαίνει στα μάτια. Τα τε λευτα ία τρ ία χρόνια έχ ει βρ έξε ι ε λάχιστα στην Καμπούλ και τα μπουμπού κια κ άηκαν από τον δυνατό ήλιο πριν προλάβουν να ανθήσουν. 2009 . Όταν βρέχει. Π ερνάνε λού στρους. Dec. υπέροχη βροχή . την εκνευριστική σκόνη της Καμπούλ. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια τα φύλλα των δέντρων ε ί­ ναι πράσινα. αυτού ς που έχουνε χρόνο. την πρώτη μετά την πτώση των Ταλ ιμπάν. που έχουνε χρόνο για να κοιτάζουν. την ξεχαρβαλωμένη ε ίσοδο. Αυτό το απόγευμα έχ ει βρ έξει και η ατμό σφαιρα ε ίναι πιο δ ροσερή . Π ερνάνε τη γ έ φυρα. Σ ε έ να τσιμεντ έ νιο κτ ί ριο κατοικι ών της Μ ικροραγιόν αρι θ μό ς 4 έ χουν κρε μά σε ι μεγ άλ ες ταμπ έλες που γράφουν Digitized by 10uk1s. σου ξ ερα ίνει τον λαιμό και τα π λε μόνια.Η προσπάθεια Ένα απόγευμα η Λέ ιλα φοράει την μπούρκα της και τα ψηλο­ τάκουνα παπούτσια της και βγα ίνει έξω από το δ ιαμ έ ρισμα. πωλητέ ς πεπο­ νιών και φουρνάρη δ ες. Αυτή την άνοιξη. Όχι αρκετή για να γεμίσει το ποτάμι. και άντρες που απλώς κάθονται και χ αζ ε ύ ουν. Η Λέ ιλα το μόνο που αισθάνεται ε ίναι η μυρωδ ιά της νευρική ς της ανάσας και τον σφυγμό στους κροτάφους της. έβρεξ ε πολύ . περνά ει από τα απλωμένα ρούχα και φτάνει στην αυλή . αλλά αρκετή για ν ' αν θή σουν τα δέντρα που κατάφεραν να επιζή ­ σουν. Ήταν αρκετή για να ξεπλύνει τη σκόνη. η σκό νη στρο β ιλίζεται. πάνω από τον ξεροπόταμο της Καμπούλ κι ε ξαφαν ίζονται κάτω από τα δέντρα μιας από τις ε λάχιστες λεωφόρους της Καμπούλ. Μαζεύ ει ένα γειτονόπουλο για κάλυψη. Αυτού ς μισε ί η Λέ ι λα περισσότερο. όταν έχ ει ξηρασία. ευλογημένη βρο­ χή.

Η Λέ ι­ λα πληρώνει την εγγραφή και μπαίνει μέσα μαζί με εκατοντά­ δ ες άλλους που ψάχνουν να β ρουν τις τάξ εις τους. Είναι δυνατόν. Η Λέ ιλα βρ ίσκει τη δ ική της τάξη. Ν ιώθ ει τρομερά άβολα. Σ κέψου αν κάποιο από τα αγό­ ρια θ ε λή σει να της μιλήσει. Εδώ γ ίνονται μαθή ματα για αναλφάβητους. 2009 . Dec. για κομπιούτερ και για γράψι μο. που μοιάζει με κα­ ταφύγιο. Σ ε λίγες τάξ εις υπά ρχουν και μερικ ά ξύλ ινα θ ραν ία. Πηγαίνει και κάθεται στο τέλος. Ακούγεται ένα χαμη λόφωνο σού σουρο ' η ζέστη στο δωμάτιο αρχίζει να γ ίνεται ανυπό φορη. Ξ εχωρ ί­ ζουν ο ι δυνατές φωνέ ς των δασκάλων. Κάθε τάξη έχει π ίνακα. Τα αγόρια γράφουν βρισιές στον πί­ νακα : "Pussy". Δύο κορ ίτσια κάθ ονται σιωπη λά στην άλλη γων ία. Αλλά αυτές τις λέξ εις δεν τις έχει το λε ξ ικό . Το κτίριο ήταν αποθή κη όπλων την περ ίοδο του εμφυλίου και βρ ίσκεται στη μέ ση της κατοικημένης περιοχή ς. Έχει έ ρ θ ει νωρ ίς όπως και τα μπουνταλάδ ικα αγόρια της τάξης. απορε ί. Ο ι φων έ ς από τις άλλες τάξεις δημιουργούν ένα δυνατό βουητό . μόνη ή σχεδόν μόνη ανάμεσα σ' ένα τσούρμο συνομήλικα αγόρια. Ο ι δ ι άφορες «τάξ εις » χωρ ίζονται μεταξύ τους με πρ όχειρα χωρ ίσματα. Τι ντροπή . Η Λέ ιλα κοιτάζει αδ ιάφορα τις λέξεις. αλλά παραμένει. Η Λέ ιλα θέ­ λ ε ι να γραφτε ί σε ένα τμή μα αγγλ ικών. Έξω από το κτίριο περιμένει πολύς κόσμος που έχει σχηματ ίσει μεγάλες ουρ έ ς. χάρακα και μερικούς πά­ γκους.194 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ « Μαθή ματα». Και τώρα έχουν δ ει όλοι το πρόσωπό της. Έχει μαζί της ένα αγγλο-περσικό λεξ ικό και το ανο ίγει κάτω από το θρανίο για να μην τη δουν τα αγόρια. Στην ε ίσο δ ο . "Dick" . σ ' έν α τραπέζι κάθονται δύο άντρες και κάνουν τις εγγραφ ές. Π ερνάει λίγη ώρα μέχρι να έρθ ει ο δάσκαλός τους. το μετανιώνει. Ο ι τρύπες από τις σφα ίρες ε ίναι η μόνη δ ιακόσμηση στους το ίχους. Και δ εν φοράει και την μπού ρκα της. Digitized by 10uk1s. Κατε βα ί­ νουν μια σκάλα και φτάνουν σε ένα κελάρι. αγγλικά για κάπως προ­ χωρημ ένους. "Fuck" . Θέλει να σηκω­ θ ε ί να φύγει. Αγό ρια στην τάξη . Είχε σκεφτε ί ότι δ εν πρέπει να τη φοράει μέ σα στην τάξη. Δεν έπρεπε να έρθει.

Παρόλο που δ εν υπή ρχαν πια οι Ταλιμπάν. των μου λάδων κα ι των Ταλ ιμπάν . ένας λεπτός. Όλοι πρ έπει να συστη θ ούν. Στα πέντε χρόνια της κυριαρχίας των Ταλιμπάν ε ίχε απαγ ορευτε ί η εκπαίδ ευση των κοριτσιών . γιατί υπή ρχαν λύκεια θηλέων . Φτά­ νοντας επιτέλους στο σπίτι. να πουν πό σο χρονών ε ίνα ι και να πουν κάτ ι στα αγγλικά . ε ίχε αποτύχει. Αισθάνεται βρό μικη. λέ ει η μητέ ρα της. της Σ αρ ίφα και της Σόν ια. τη δ ε ίχνε ι με τον χάρακα και της ζητά ει να μιλή ­ σει. Digitized by 10uk1s. της την απαγ όρευε ο εαυ­ τό ς της. στο κεφάλι της Λέ ιλα υπή ρχαν . πετάγ εται έξω από την τάξη. Μπορούσαν να ακούνε μουσική. Φοράει β ιαστικά την μπούρκα της και εξαφανίζεται. «Φρ ίκη ! Η τάξη ε ίχε και αγόρια ! » Ο ι υπόλοιποι μένουν κατάπληκτοι. Ο ι γυνα ίκες στη Μ ικροραγιόν χα ίρο­ νταν που ε ίχε περάσει η εποχή των Ταλιμπάν . Dec. «Αυτό δ εν ε ίνα ι καλό ».Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 195 Ο δάσκαλος μπα ίνε ι και τα αγόρια σβήνουν γρήγορα αυτά που ε ίχαν γράψ ει στον π ίνακα. και να κρύβονται κάτω από την ασφαλή μπού ρκα τους. Π αιδί του τρό μου. « Δ ε ν πρ έπει να ξαναπάς εκε ί». Δ εν τολμάει να φύγ ει. Αλλά όταν τε λειώνει η ώρα. Τ ι σκεφτόταν όταν γράφτηκε στο μάθημα. ν εα­ ρό ς άντρας. Και στα κεφάλια της Μπ ί μπι Γκουλ. Της Λέ ιλα δ ε ν θ α της π έρναγε καν από το μυαλό να ξανα­ ά π ει. να μάθ ει κάτι. ν α χορεύ ουν και να βάφουν τα νύχια τους. Τώρα που επιτρεπόταν. Ο δάσκαλος. Μέσα της θ ρηνούσε. Ακολου θ ε ί μια β ασανιστική ώρα. κρεμάει την μπούρκα στο καρφί της. Ο δάσκαλος θα μπορούσε να τη ρωτή ­ σε ι γιατί. δ εν θ α ε ίχε δημιουργη θ ε ί τέτοιο πρόβλημα. Δεν φταίει αυτή . Α ισθάν εται ότι αναγκάζεται να ξ εγυμνώσει την ψυχή της μπροστά σ' αυτά τ' αγό ρια. Ποτέ δ εν θα φανταζόταν ότι αγόρια και κορ ίτσια θα έκαναν μάθημα στην ίδια τάξη. ότι έχασε την αξ ιοπρ έ πειά της. Η Λέ ιλα ήταν παιδί της εποχή ς του εμ­ φυλίου. εκτε θ ειμένη. να ξεφύγει. ποτέ . 2009 . Αν ο Σουλτάν την ε ίχε αφήσει να πάει στο λύκειο. Η προσπάθ ειά της να κάνε ι μια αλλαγή . όταν δ εν τους έβλεπε κανε ίς.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 196 Κάθ ισε στο πάτωμα της καυζίνας να ψιλοκόψει τα κρεμμύδια και τις πατάτες. έλεγε δυνατά και γελού σε. Στην πραγματικό ­ τητα δ εν ε ίχε τίποτα προσωπικό με τη Σόνια που. πουδ ραριζόταν. τα παράτησε και ζήτησε την άδεια ταυ Σαυλτάν να σταματήσει. Όταν έλειπε από το σπ ίτι. Η Λέ ιλα έ καν ε παρατή ρηση στη Σόνια και τη δ ιό ρθ ωνε όταν έλεγε κάτι χαζό. Η Λέ ιλα έβλεπε τη Σόνια σαν το φτωχό χωριατοκό ριτσο που ε ίχε εισχωρή σει στη δ ική τους σχετικά πλού σια οικογ έ ­ νεια μόνο και μόνο επειδή ήταν ό μορφη . έβαφε τα μάτια της και έβαζε κραγιόν . αλλά μόνο όταν ο Σ αυλτάν έλειπε από το σπ ί­ τι. Την αντιπαθ ούσε για όλα τα προνό μια που της ε ίχε παραχωρή σει ο Σ ου λτάν και γιατ ί παρόλο που ήταν συνομήλικες οι δ ουλ ε ιέ ς του σπιτιού ήταν πολύ άν ισα μοιρασμέν ες μεταξύ τους. Dec. παυ δεν ε ίχε προσπαθήσει καν να το μάθ ει. Ο Σ ουλτάν ε ίχε προσλάβ ει έναν δάσκαλο παυ ερχότανε στο σπίτι για να τη μάθει γραφή και ανάγνωση. προσπαθε ί να μάθει στον γάιδαρό ταυ να μιλά­ ει». αφηρημένη έκφραση και κο ίταζε σαν να ήταν απού σα σ ' ό σα συν έ β αιναν γύ ρω της. Η Λέ ιλα δ εν ε ίχε όρεξη να μιλή σει μαζί της. τριγυρνού ­ σε στο σπ ίτι άπλυτη και απεριπο ίητη . Τίποτα όμως δεν της έ μενε. Μ' αυτό το ηλίθιο πλάσμα παυ δεν ήξερε ούτε το αλφάβητο. βοη θού σε στις δου­ λειέ ς. Ακό μη και η Λέ ιλα που δ εν της άρεσαν τα αστε ία ταυ Μανσούρ γελούσε όταν το άκουγε αυτό. Αλλά ο Σ ου λτάν δ εν την άφηνε να κάνει δουλειές. Δούλευε πολύ όταν έ μενε στο χωριό με τους γονε ίς της. Digitized by 10uk1s. κάθε ώρα ήταν πάντα σαν την πρώτη. 2009 . «Όταν ένας άντρας έχει τα πάντα και δεν ξέρει τι άλλο να κάνει. Όταν ήταν στο σπ ίτι. Ο Μανσούρ γέλαγε περιπαικτικά από τις πρώτες μέρες των μαθη ­ μάτων της Σόνια. τις περισσό ­ τερες φορέ ς. καθόταν με μια απαλή. Στην ουσία δ εν ήταν τεμπ έλα. κι αφού έμαθε πέντε γράμματα σε αντίσtoιχαυς μήνες. παρ ' όλ' αυτά τη Λέ ιλα την εκνεύ ριζε . Όταν έλειπε σε επαγγε λματικό ταξίδ ι. Δίπλα της η Σόν ια έτρωγε τηγανιτά αυγά και θή­ λαζε τη Λατίφα. Καθόταν όλη μέ ­ ρα και περ ίμενε τον Σ ουλτάν και όταν τον έβλεπε πετού σε από τη χαρά της.

Αλλά ε ίναι άλλο πράγμα να ψωνίσουν τον ε ξοπλισμό του σπι­ τιού μαζί και άλλο να κοιμούνται μαζί τα βράδ ια. Μ ια φορά ο Σουλτάν την ε ίχε πάρει μαζί του σ' ένα επαγ­ γελματικό ταξίδ ι στην Τ εχεράνη . Έτσι όπως το έβλεπε αυτό ς. το αρραβωνιασμένο ζευγάρι δ εν πρέπει να βλέ­ πεται μ έχρι τον γά μο. τους ε ίπε. Και σταδ ιακά προετοίμασε την κοπέ­ λα για τη νύχτα του γάμου. μόνος του. Μ έχρι κι ο θ υμωμ έ νος α δ ερφό ς ό μως ηρ έ μησε όταν ο Σ ου λτάν του έδωσε ζ εστά μετρητά κι έτσι μπορούσε να κάνει ό . η νύ ­ χτα του γάμου δ εν θα τη σοκάρει τόσο. Δωροδόκησε τους γονε ίς της κοπέλας για να μπορε ί να βλέπει τη Σόνια. της έκανε χάρη. Αυτά ήταν αδ ιανόητα πράγματα. Ο μεγάλος της αδερφός πήγε να υπερα­ σπιστε ί την τιμή της μ' ένα μαχα ίρι όταν έ μαθ ε ότι ο Σουλτάν ε ίχε δώσει λεφτά στους γονε ίς για να μπορε ί να κοιμάται με τη Σ όνια πριν από τον γ ά μο.τι ήθ ελε ανενόχλητος. Έλειψαν για έναν μήνα και όταν γύρισε.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 197 Σ όνια έγινε γυνα ίκα όταν ήταν μόλις δ εκαέξ ι χρονών. Dec. Τους ε ίχαν φιλοξε Η Digitized by 10uk1s. Δύο χρόνια μετά. έλεγε στους γονε ίς της κοπέλας. Η Σό ­ νια ό μως δ εν ε ίχε τίποτα να τους δ ιηγη θ ε ί. οι υπόλοιπες γυναίκες της Μ ικροραγιόν ήταν πε­ ρ ίεργες να μάθουν τις εντυπώσεις της από το ε ξωτερικό . «Αν περάσουμε αρκετέ ς ώρες μαζί. ε ίναι πολύ μικρή κι εγώ ε ίμαι ένας έ μπειρος άντρας». 2009 . πριν από τον γά­ μο. η Σόνια ε ίναι ευχαριστημένη με τη μονό ­ τονη ζωή της. Υπόσχομαι να μην την κακοποιήσω». Της αρ έ σει κάθ ε τό σο να της κάνει ο Σουλτάν δώρο ένα καινού ργιο φόρεμα και κάθ ε π έντε χρόνια ένα χρυσό βραχιόλι. « Πρ έπει να την προετοιμάσω για τη νύχτα του γάμου. Π ριν από τον γά μο έκλαιγε. αν και αυτό το έθ ιμο σπάνια τηρε ίται . Κανονικά. Δ εν επιθυμε ί τίποτα άλλο από το να κάθ εται στο σπ ίτι και πού και πού να πηγα ίνει σε σπ ίτια συγγενών ή να τους υπο δέχεται στο δ ικό της. αλλά σαν καλό κορ ίτσι σύντομα συνήθ ισε την ιδέ α του γά μου. Μ εγ άλωσε χωρ ίς προσδοκ ίες και ο Σουλτάν εκμεταλλεύτηκε τους δύο μήνες που μεσολάβη­ σαν πριν από τον γάμο.

«Δ εν πρ έπει να βγει κορ ίτσι. Δεν αντέχω να με ίνω άλλο ε δώ. το βράδυ έτρωγε μαζί τους και στριμωχνό Digitized by 10uk1s. « Μου το ε ίπε χτες». Η Σόνια δ εν ακού ει. η Σόνια τη χτυπάει και της το πα ίρνει από τα χέρια. με τη Σόνια. Δεν ανή ­ κω ε δώ. Αυτό ήταν που την έ κανε να σκεφτε ί πως έ φτασε η ώρα να σταθ ε ί στα πόδ ια της. να γραφτε ί σ ' εκε ίνο το τμή μα αγγλικών. Ξέρει ότι δ εν πρόκειται να αντέξ ει να με ίνει σπ ίτι όλη μέ ρα. «Στο λέει για να σε τρομοκρατήσει». Το μόνο που παρατή ρησε ήταν ότι ε ίχε ωραιότερα πράγματα στο παζάρι της Τεχεράνης από αυτά στο παζάρι της Καμπούλ. Ή μάλλον γιους. σκέφτεται η Λέ ιλα για τη συνομήλικη νύφη της. » ρωτά ει η Λέ ιλα παραξενεμένη. Δ εν έχει όρεξη για κου βέντα. Όταν η Λατίφα της τραβά ει το σ άλι για να παίξ ει. όπως πάντα. δ εν πρ έπει να βγει κορ ίτσι». Θα τρε λαθώ . Ο εντεκάχρονος δ ούλευε κάθ ε μέ ρα. «Σ ου το έχει πει. Το χρονιάρικο κορ ίτσι της αποκοιμιέται με τη μονότονη φωνή της.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 198 νή σει κάτι συγγενε ίς και εκε ί έπαιζε με τη Λατίφα στο πάτω­ μα. Γ ιατί όταν το τε λευταίο παιδί παίζει με το σ άλι της μητέ ρας λένε ότι το επό μενο παιδί θα γεννη θ ε ί κορ ίτσι. κου βαλούσε κιβώτια στο β ι βλιοπωλε ίο. λέ ει στην κουνιάδα της που κάθ εται σιωπη λή στο πάτωμα της κουζίνας. Είχε πάρει μια γεύση από την Τ εχεράνη αλλά δ εν ε ίχε όρεξη να την ε ξ ερευνή σει περισσότερο . μουρμουρ ίζει. Το σημαντικότερο πράγμα για τη Σόνια ε ίναι να κάνει κι άλλα παι δ ιά . Dec. ο Σ ουλτάν θ α π άρει και τρ ίτη γυνα ίκα». Ηλίθ ιο πλάσμα. 2009 . τη Σ αρ ίφα. την Μπουλ μπούλα και τη μητέ ρα της. Σ κ έ φτεται τον Φαζίλ και τον τρό πο με τον οπο ίο του φ έ ρ­ θηκε ο Σ ου λτάν. Πρέπει να βγει έξω. «Αν κάνω κό ρη. σκέφτεται. Τώ ρα ε ίναι πάλ ι έγκυος και έχει τρομοκρατη θ ε ί μή πως κάνει πάλι κό ρη.

Ο Φαζίλ ήταν ευχαριστημένος. Η Λέ ιλα προσπαθούσε να τον παρηγο­ ρήσει. ούτε και ο Φαζίλ. μακριά από τους λασπωμένους δρό μους του χωριού ταυ. Γενικά ο Φαζίλ απολάμβανε τη ζωή που ζούσε. Η Μ αριά μ και ο άντρας της δ εν ε ίχανε λεφτά για να μεγαλώσουν όλα τα παιδ ιά και όταν ο Σ ουλτάν χρειά­ στηκε βοήθ εια στο μαγαζί. δέχτηκαν με ευχαρ ίστηση την προ­ σφορά τροφή ς και στ έγης στον γιο τους. Μ όνο τις Π αρασκευ έ ς ε ίχε ρεπό και μπορού σε να π ά ε ι στους δ ικούς του στο χωριό . άλλες φορ ές τον κέρναγε τα μεσημέρια σε κάποιο καλό εστιατόριο . Digitized by 10uk1s. Αλλά ένα απόγευμα ο Σ ουλτάν του ε ίπε : « Σ ε β αρ έθηκα. Όταν ό μως ξάπλωσε στο χαλί του το βράδυ. 2009 . Το επό μενο πρω ί του μάζεψε τα ε λάχιστα υπάρχοντά του και τον έστειλε σπ ίτι. Το αντάλλαγμα ήταν το δωδ εκάωρο δουλειάς του Φαζίλ. πήγαινε στο σπ ίτι σου . Μ πορε ί εκε ίνη να ε ίναι η επό μενη που θα δ ιώξει. Έπρεπε να σκεφτε ί κάτι. αλλά δ εν μπορού σε να κάνει τίποτα. Ο λόγος του Σ ουλ­ τάν ήταν νό μος. ξέσπασε σε λυγμού ς. Dec. Ο μόνος που δ εν συμπαθ ού σε ήταν ο Μ ανσού ρ γιατ ί τον χτυ­ πούσε δυνατά στο κεφάλι και στην πλάτη με τη σφιγμένη γρο­ θ ιά του όταν έ κανε λάθ ος . και ανιψ ιό ς του Σ ουλτάν και της Λέ ιλα. Πώ ς μπ ό ρεσε ο Σ ου λτάν να φερ θ ε ί έτσι στον Φ αζίλ . Έπρεπε ο ίδ ιος να ε ξηγή σει στη μητέ ρα του τον λόγο της επιστροφή ς του. Κανε ίς δ εν έβγαλε άχνα.Ο ΒIΒΛIΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 199 ταν στο χαλάκι δίπλα στη Λέ ιλα για να κοιμη θ ε ί. Δ εν ε ίχε υποσχε θ ε ί στη Μ αριά μ ότι θ α φρόντιζε το αγ ό ρι για έναν χρόνο. Η οικογέ ­ νεια έ μεινε άφωνη. Ο Φαζίλ ε ί­ ναι ο μεγαλύτερος γιος της Μαριάμ. Τη μέ ρα καθάριζε και κου­ βαλούσε κιβώτια στο μαγαζί και τη νύχτα μάλωνε με τον Άιμαλ. Αλλά κάποιες φορ έ ς ο Μ ανσού ρ ήταν καλός μαζί ταυ. Μπορούσε ξαφνικά να τον πάρει μαζί του σ ' ένα μαγαζί και να του αγοράσει καινού ργια ρούχα. Η Λέ ιλα έβ ρα ζ ε απ ό θυμ ό . Μην ξανάρθ εις στο μαγαζί».

Ανατρ ίχιασε όταν τον ε ίδε . από τους ε ξίσου φτωχού ς τους γε ίτονες. Μ ια καλοανα θ ρεμμ έ νη κοπ έ λα ποτ έ δ εν απαντά ε ι Digitized by 10uk1s. Ο Σ αΙντ. Τα σπ ίτια στις άκρες της περιοχή ς ήταν τόσο κατεστραμμένα που ήταν αδύνατο να κατοικη θ ούν. δ εν θα τολμού σε να απα­ ντή σει. Εκε ί ήταν το σύνορο του χωριού και της πόλης. 2009 . Δεν ήξ ερε ούτε να γράφει. ού ­ τε να δ ιαβάζε ι και μιλού σε σαν χωριάτης. Πή ρε μαζί της πάλι ένα μικρό αγόρι. ε ίχε πει ο Σ ουλτάν. φόρεσε την μπού ρκα και δρασκέλισε το κατώφλι. ε ίχε απαντή σει η Μπ ίμπι Γκουλ. ο μεγαλύτερος γιος του Β ακ ίλ. άνοιξ ε την πό ρτα. της φαινόταν απλο·ίκό ς και χοντροκομμένος. σε όλους ό μως ε ίχε πει ότι ε ίχε σκοντάψ ει σε μια νάρκη. Εντούτοις κάποιες οικογ ένειες ε ί­ χαν εγκατασταθ ε ί στα ερε ίπια και ζού σαν από ελεημοσύνη. Dec. ε ίναι σχε δόν σαν να έχεις πολεμή σει. Τα έχασε όταν μια μπατα­ ρ ία αυτοκινήτου που επιδ ιό ρ θωνε ε ξ ερράγη. τη Σ ακίλα. αλλά και να τη ρωτού σε. Στην άλλη πλευρά του αγρού άρχιζε το χωριό Ντεχ Κουντα·ίντάτ. Κανε ίς δ εν ρωτούσε τη Λέ ιλα. Π ερνώντας δίπλα του της χαμογέ ­ λασε πονηρά και την άγγιξε κάτω από την μπού ρκα. του άντρα που πρό σφατα ε ίχε παντρευτε ί η Σ ακ ίλα. βγή κε απ ό τη Μ ικροραγιόν και αντίκρισε τη βομβ αρδ ισμένη έ κταση από μπετόν. Πρώτα πέ ρασε από την αδ ερφή της. ό πως και ο Βακ ίλ. « Είναι νωρ ίς». Ένα πρωινό όταν ο Σ ουλτάν και οι γιοι του ε ίχαν φύγει. Εκε ίνη τη μέρα ακολούθησε άλλον δ ρ ό μο. Π ροσδίδ ει περισσό ­ τερο κύ ρος ο τραυματισμό ς από νάρκη. που ε ίχαν ό μως μια στέγη πάνω από τα κεφάλια τους. Η Λέ ιλα π έ ρασε από έναν αγρό ό που ένα κοπάδ ι κατσίκες βοσκούσαν το ελάχιστο χορ­ τάρι και ο βοσκό ς ε ίχε αποκοιμη θ ε ί στη σκιά του μοναδ ικού δέντρου. Ανατρ ίχιαζε στη σκέψη ότι κάποτε θ α γινόντου­ σαν ζευγάρι. Η Σ ακ ίλα και ο Βακ ίλ ε ίχαν πά ε ι στην Μπ ί μπι Γκουλ για να τη ζητήσουν. Ανατρ ί­ χιασε ξανά . « Πάνω στην ώρα».ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 200 Η Λέ ιλα έκανε ένα σχέδιο. Η Λέ ιλα δ εν τον συ μπαθούσε. Πολλο ί στην οικογ ένεια προσπαθούσαν να τους τα φτιάξουν. Του έλειπαν δύο δάχτυλα στο ένα χέ ρι.

ούτε τα μαλ­ λιά αλλά ούτε και το πρόσωπο. ούτε τα ρούχα. Τα μάτια της είχαν αποκτήσει λάμψη. ήταν καθηγήτρια βιολογίας. Της επέτρεψε να συνεχίσει τη δουλειά της. Dec. το να μην έχετε πάει καθόλου στο σχολείο» . ήλπιζε ότι θα τα κατάφερνε. Η Σακίλα εμφανίστηκε κουνώντας τους γοφούς τη ς. Πηδάνε πάνω από λακκούβες και ξεραμένη λάσπη. Η Λέιλα με μαύρα ψηλοτάκουνα παπούτσια και η Σακίλα με τις άσπρες γόβες με αγκράφα . Η Σακίλα ε ίχε ακούσει ότι στο σχολείο που δούλευε δεν εί­ χαν δάσκαλο αγγλικών. Όταν οι μεγάλοι του γιοι έκαναν παράπονα. πίστευε ότι θα μπορούσε να διδάξει αρχαρίους. χαμογε­ λαστή και λαμπερή. Έστειλε τα παιδιά στο σχολείο.τα παπούτσια του γάμου της. Digitized by 10uk1s. Οι αδερφές φιλήθηκαν σταυρωτά. Η Σακίλα ήταν πανευτυχής που ε ίχε επιτέλους άντρα. Η Λέιλα θα ζητήσει να δουλέψει εκεί ως δασκάλα. Ο Βα­ κίλ και η προηγούμενη γυναίκα του δεν σκέφτηκαν να τα στεί­ λουν. Έβαλαν τις μπούρκες και βγήκαν έξω. Έπεισε τον άντρα της να φτιάξει το σπίτι και να της δώσε ι λεφτά για καινούργιες κουρτίνες και μαξιλάρια. Όταν έμενε στο Πακιστάν τα βράδια έκανε συ­ μπληρωματικά μαθήματα αγγλικών. 2009 . Οι ανησυχίες σχετικά με τον γάμο της Σακί­ λα ήταν ανεδαφικές. επειδή τους φαινόταν γελοίο να πηγαίνουν στην ίδια τάξη με τα μικρότερα παιδιά. είχε προσαρμοστεί από­ λυτα στον ρόλο της συζύγου. Ο δρόμος που πή­ ρανε είναι ο δρόμος για το σχολείο. Τα παιδιά του τη λάτρευαν. Μετά από τριάντα πέντε χρόνια ανύπαντρη. Τα παπούτσια είναι πολύ σημαντικά όταν δεν μπορείς να δείξεις ούτε το σώμα. Αυτό ήταν το μυστικό της σχέδιο. Έδειχνε ερωτευμένη. Παρόλο που η Λέιλα είχε κάνει μόνο εννιά τάξεις στο σχολείο. η Σακίλα τους έλεγε: «Θα είναι ακόμη μεγαλύτερη ντρο­ πή στο μέλλον. προχω­ ράνε πάνω στα βαθιά ίχνη των αυτοκινήτων και το χώμα μπαί­ νει μέσα στα παπούτσια με τις λεπτές σόλες. Ήλπιζε πάντως. τους φυ­ σούσε τις μύτες και τους έπλενε τα ρούχα.Ο ΒΙΒΛJOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 201 όταν τη ρωτούν για τον ένα και για τον άλλο.

Οι τάξεις έχουν μόνο τρεις τοίχους : τον πίσω τοίχο και τους δύο πλα·ίνούς. «Στην πρώτη θα ντρέπομαι να πηγαίνω στην ίδια τάξη με τόσο μικρά παιδιά». τώρα είναι χωράφι με πατάτες. Σ ε κάθε τάξη υπάρχουν πάγκοι. Η κυβερνητική εκστρατεία υπέρ του σχολείου είναι περισσότερο από εμφανής. τρα­ πέζια κι ένας μαυροπίνακας. Σ ' ολόκληρη τη χώρα έχουν αναρτηθεί μεγάλα πανό που απεικονίζουν χαρού­ μενα παιδάκια που κρατάνε βιβλία. Ένας γέρος κάθεται στην είσοδο. Μόνο τα μεγαλύτερα κορίτσ ια έχουν σκαμνιά και τραπέζια · τα μικρότερα κάθονται καταγής και παρακολουθούν τι γίνεται στον πίνακα. Η αυλή ήταν κάποτε στρωμένη με γρασίδι. η εικόνα δείχνει τα υπόλοιπα. Πολλές μαθήτριες δεν μπορούν ν' αγοράσουν τετράδια και γράφουν σ ε μικρά χαρτόνια ή σε κομμάτια χαρτί που έχουν μαζέψει. » τη ρωτάει η διευθύντρια. Η πλευρά προς την αυλή είναι ανοιχτή. που έτυχε να μείνει απείραχτο σε μια ντουλάπα όσο καιρό κυβερνούσαν οι Ταλιμπάν. Φρο­ ντίζει να μην μπουν παρείσακτοι. «Ξέρεις να γράφεις και να δια­ βάζεις. πολύ ψηλή για να δεις μέσα. «Πίσω στο σχολείο». σ Λέει ότι έχει ήδη κάνει τρεις τάξεις και θέλει να γραφτεί στην τε­ τάρτη . της λέει η διευθύντρια καθώς ψάχνει στο αρχείο των μαθητών. «Θα ήταν όμως καλά να πήγαινα στην τετάρτη». Καθημερινά εμφανίζονται νέ­ ες μαθήτριες που θέλουν ν' αρχίσουν το σχολείο· οι τάξεις γί­ νονται συνεχώς μεγαλύτερες. Στο τέλος παραδέχεται ότι δεν έχει πάει ποτέ της σχολείο. η διευθύντρια είναι απα­ χολημένη με μια κοπέλα που θέλει να κάνει την εγγραφή της. 2009 . αφού αυτό εί­ ναι σχολείο θηλέων και διδάσκουν μόνο γυναίκες.202 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Το σχολείο βρίσκεται πίσω από μια πλινθόκτιστη μάντρα. ψιθυρίζει. Όταν φτάνουν η Σακίλα με τη Λέιλα. Dec. έτσι που η διευθύντρια του σχολείου να μπορεί να παρακολουθεί τι γί­ νεται σε όλες τις τάξεις. Η γυναίκα δεν μιλάει. είναι η μόνη αναγκαία λεζάντα. Digitized by 10uk1s. Η γυναίκα αργεί ν' απαντή σει. ιδίως άντρες. «Δεν μπορώ να βρω το όνομά σου στις λίστες μας». Επικρατεί απόλυτη σύγχυση.

Dec. Η διδασκαλία θα έπαιρνε μόνο λίγες ώρες. Σκέφτεται να τα παρατήσει. που ξεχνάει ότι περπα­ τάει μόνη της με τα ψηλοτάκουνα παπούτσια. για να ησυχάσουν καθώς επιστρέφουν στις τάξεις τους. απλώς θα ξύπναγε ακόμη πιο νωρίς και θα δούλευε ακόμη πιο σκληρά. «Δεν γίνεται. Η πρώτη είναι μια τάξη που αποτελείται από παιδιά ηλικίας από πέντε χρονών μέχρι εφήβους. Η διευθύντρια τη θυμάται από την εποχή πριν από τους Ταλιμπάν. «Πρώτα όμως θα πρέπει να γραφτείς». Το σχέδιό της ήταν πρώτα να πιάσει δουλειά και μετά να το πει στον Σουλτάν. της λέει. Το πιστοποιητικό του σχολείου της είναι στο Πακιστάν. «Πρέπει να πας στο υπουργείο Παιδείας με τα χαρτιά σου και να κά­ νεις μια αίτηση για ν' απασχοληθείς εδώ». μπορεί και να την άφηνε να συνεχίσει. αυτοί είναι οι κανονισμοί». Η Λ έιλα βγαίνει από την πόρτα του σχολείου απογοητευ­ μένη. Πρέπει να πάρεις άδεια από τις αρχές. Η γυναίκα θα ήταν η μεγαλύτερη στην τάξη. Πηγαίνει τόσο βιαστικά προς το σπίτι. Ήταν μαθήτρια σ' αυτό το σχολείο και η διευθύντρια θέλει πολύ να την πάρει για να διδάξει. Γιατί αν το μάθει νωρίτερα.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ Η 203 διευθύντρια της λέει ότι αν θέλει να μάθει. Ευχαριστεί τη διευθύντρια και φεύγει. από την πρώτη τάξη.» της προτείνει η Λέιλα. Τηλεφωνεί σε κά­ ποιους συγγενείς στην Πεσάουαρ και τους παρακαλ ε ί να Digitized by 10uk1s. «Αφού δεν έχετε δάσκαλο αγγλικών. θα πρέπει ν' αρχίσει από την αρχή. σκέφτεται όμως το σκοτεινό δια­ μέρισμα με το σκονισμένο πάτωμα στη Μικροραγιόν και πη­ γαίνει να κάνει υπεραστικό τηλεφώνημα . Μια δασκάλα τα κυνηγάει μ' ένα κλαδί. ο ήχος από τις φωνές των σχολιαρόπαιδων έχει χαθεί. δεν μπορείτε να κά­ νετε εσείς την αίτηση για μένα. Πώς θα καταφέ­ ρει να πάει στο υπουργείο Παιδείας χωρίς κανείς να το πάρει είδηση. Μ ετά έρχεται η σειρά της Λέιλα. Οι φωνές των κοριτσιών φτάνουν στο ανοιχτό γραφείο. 2009 . αποκλείε­ ται να την αφήσει. αν όμως είχε πιάσει δουλειά.

μένει τώρα να τη βρει. Είναι αδύνατο να πάει μόνη της. Το υπουργείο Παιδείας βρίσκεται μισή ώρα με το λεωφορείο. Η Λ έιλα βρίσκεται σε τέλμα' τελματώνει στη λάσπη της κοινωνίας και στη σκόνη της παράδοσης. Η έιλα απελπίζεται. Της υπόσχονται ότι θα τη βοηθήσουν και ότι θα της στείλουν τα χαρτιά με κάποιον που θα πηγαίνει στην Καμπούλ. ξε­ φυσάει περιφρονητικά. Δ εν καταλήγει πουθενά. «Ποτέ δεν ξέρεις τι είδους δουλειά θα σου προσφέρουν». Ο αγαπημένος της αδερφός δεν τη βοηθάει ιδιαίτερα μ' αυ­ τά που της λέει. 2009 .204 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ βρούνε τα χαρτιά της. Αλλά πώς θα πάει εκεί. Βρίσκεται σε αδιέξο­ δο σ' ένα σύστημα που έχει χτιστεί μέσα σ' αιωνόβιες παραδό­ σεις και παραλύει τον μισό πλη θυσμό. Ρωτάει τον Γι­ ουνούς. Μπορεί στην πραγματικότητα να μη Λ θέλω να διδάξω. Ο ανιψιός της ο Μανσούρ όταν τον ρωτάει. Το σχολικό έτος έχει αρχίσει εδώ και καιρό. Ένα αφόρητο μισάωρο. Η Λ έιλα δεν έχει συνηθίσει να παλεύει για κάτι . Dec. Digitized by 10uk1s. της λέει. «περίμενε μέχρι τον επόμενο χρόνο». σκέφτεται για να της είναι πιο εύκολο να πα­ ρατήσει τα σχέδιά της. Το επό­ μενο βήμα είναι να πάει στο υπουργείο Παιδείας.αντίθετα. «Τώρα είναι αργά» . Μετά από μερικές εβδομάδες τα χαρτιά φτάνουν. «Κάτσε σπίτι και φρόντισε την ηλικιωμένη μητέρα σου » . Το ταχυδρομείο του Αφγανιστάν δεν λειτουρ­ γεί και έτσι η αλληλογραφ ία μεταφέρεται με τους ταξ ιδιώτες. αυτός όμως δεν νομίζει ότι πρέπει να δουλέψει. της λέει η μητέρα της. έχει μάθει να παραιτείται. Πρέπει πάντως να υπάρχει μια έξο­ δος.

Dec. Δεν θα αντέξει τα χτυπήματα στα δάχτυλα με τον χάρακα του δασκά­ λου · δεν θα αντέξει την ντροπή. Digitized by 10uk1s. Σαν να γράφεις πάνω σε φλόγες. Θέλει να πηδήξει πάνω και να ξεφωνίσει. σκέφτεται. Τα τετράδια είναι πολύ ακριβά. Είναι πάντα θυμωμένος. Ο λόγος που τιμωρήθηκε είναι επειδή απάντησε λάθος στο μάθημα για το Ισλάμ. Ο Φαζίλ κοντεύει να τρελαθεί από τη βαρετή επανάληψη της τιμωρίας. Σε μια γωνιά κάθεται η γιαγιά του και τον επιτηρεί με το μοναδικό της μάτι. ο Θεός βλέπει τα πάντα. Πρέπει να γράψει δέκα φορές τι είναι ο Θεός : Ο Θεός εί­ ναι ο δημιουργός. θηλάζει τον δίχρονο Οσίπ.Μπορε ί ο Θεός να πεθάνει. ο Θεός είναι αιώνιος. . ακόμη κι αν χρειαστεί να μείνει ξύπνιος όλη τη νύχτα. ο Θεός είναι η γνώση. . ο Θεός ακούει τα πάντα. το άλλο το έχασε όταν έπεσε πάνω σε ένα μαγκάλι τσιμενταρισμένο στο πάτωμα. όπως πρέπει να κάνει ένα εντεκάχρονο αγόρι που δεν ήξερε το μάθημά του . ο Θεός είναι καλός. η Μα­ ριάμ. κι αν κάνεις το παραμικρό λάθος σε μισεί». Η μητέρα του . Πρέπε ι να τελειώσε ι. Το φως της λάμπας γκαζιού που απλώνεται στον χώρο δίνει στο χαρτί μια κοκκινωπή λάμψη. ο Θεός κυ βερνάει τα πάντα. Ό σο πιο πολύ κου ράζεται ο Φαζίλ. ο Θεός είναι παντοδύ­ ναμος. 2009 . ο Θεός κρί­ νει τα πάντα. «Πάντα απαντάω λάθος». αλλά κρα­ τιέται. «Για­ τί φοβάμαι τόσο πολύ τον δάσκαλο. τόσο πιο παθιασμένα γράφει. Το χέρι του τρέχει πάνω στο χαρτί και κάνει μικρά γράμματα για να μην του πιάνουν πολύ χώρο. που ξεχνάω τα πάντα. ο Θεός . παραπονιέται στη μητέρα του. ο Θε­ ός γνωρίζει τα πάντα. ο Θεός είναι η ζωή.

όταν ο δάσκαλος σήκωσε τον Φα­ ζίλ στον π ίνακα για να τον εξετάσει. Είναι καλύτερα να μη μιλήσει καθόλου από το να πει κάτι λάθος και να γίνει ρεζίλι μπροστά στην τάξη.» ρωτάει ο δάσκαλος. Πάλι ένα άλλο αγόρι δίνει την απάντηση.» «Όχι». « Γιατί είναι αιώνιος».» Ο Φαζίλ στέκεται βουβός. « Σ ωστά. ναι». Ο Φαζίλ σωπ αίνει π άλι. «Όχι» .» ρωτάει ο δάσκαλος. Σφαίρες που μπορούν να τον τραυματίσουν. λες ότι μπορεί να μιλήσει. μάλλον. Με χαμηλή φωνή. Digitized by 10uk1s. σκέφτεται. Ο δάσκαλος του Ι σλάμ με τη μακριά γενειάδα. «Ή. ψιθυριστά . αλλά δεν τολμάει να μι­ λήσει.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 206 Όλα πήγαιναν στραβά. «Λοιπόν. 2009 . πώς μιλάει. Γιατί δεν π εθαίνει ο Θεός .» συνεχίζει ο δάσκαλος. « Γιατί όχι. » συνεχίζει ο δά σκαλος. Ό. αλλά τώρα που στεκόταν εκεί ήταν σαν να είχε άλλα πράγματα στο μυαλό του όταν διάβαζε. Πώς μιλάει.τι κι αν έλεγε π ί­ στευε ότι ήταν λάθος. απάντησε ο Φαζίλ τρεμάμενος. Ο Φαζίλ προσπαθεί να σκεφτεί ποια μπορεί να είναι η σωστή απάντη ση . Ο Φαζίλ κοκκινίζει και τραυλίζει. λέει. Κάποιο άλλο αγόρι απαντάει. απαντάει ο Φαζίλ. Ο Φαζίλ βλέπ ει τον δάσκαλο να χτυπάει τον χάρακα απα­ λά μέσα στο χέρι του σαν να κάνει εξάσκηση για το χτύπη μα που σύντομα θα δώσει στα δάχτυλα του Φαζίλ. γιατί δεν θυμόταν τίποτα. « Ωραία. Δ εν πιστεύει πως ο Θεός έχει γλώσσα. λέει γρήγορα. « Μιλάει μέσα από το Κοράνι». με το τουρμπάνι.» ρωτάει ο δάσκαλος. Dec. Οι σκέψεις στροβιλίζονται μέσα στο κεφάλι του. έχει γλώσσα . Με βροντερή φωνή . Ο Θεός μπ ορε ί να μιλήσει . «Σωστά. Ο Θεός βλέπει. την πουκαμίσα και το σαλβάρι τον κοίταξε στα μάτια και τον ρώτησε: « Μπορεί ο Θεός να πεθαίνει. αλλά δεν τολμάει να το πει. Είχε διαβάσει. Δεν υπάρχουν μαχαίρια που μπορούν να τον σκοτώσουν. «Αν π ιστεύεις ότι μιλάει.

Έχουν φτάσει στο κεφάλαιο που μιλάει για τις συνήθειές του. κατέληξε. ας αναπαύεται εν ειρήνη. Έχει μάτια .Ο ΒIΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 207 «Ναι». απαντάει ο Φαζίλ.» Τα χτυπήματα στα χέρια πέφτουν βροχή. ο δάσκαλος του έβαλε αυτή την τιμωρία. Στο τέλος το μαθαίνει. Κρατάει ένα ποτήρι με τα δάχτυλα που της έχουν απομείνει και ρουφάει το τσάι. θα πρέπει να το μάθει και απέξω. «Όταν έπινε ο προφήτης Μωάμεθ. λέει ο Φαζίλ αυστηρά. υπογραμμίζοντας τις λέ­ ξεις με το δάχτυλό του. εξηγεί στη συνέχεια. γιατί πίστευε ότι έπρεπε να περνάμε από τη ζωή σαν ταξιδιώτες. Στο τέλος. σοβαρά. Το μουρμουρίζει δυνατά και μετά το επανα­ λαμβάνει στη μητέρα του. Αφού έγραψε δέκα φορές τι είναι ο Θεός.» Ο Φαζίλ κομπιάζει πριν πει: «Δεν τον έχω δει ποτέ τον Θεό. Το σπίτι δεν μπορεί να είναι παρά ένας χώρος ξεκούρασης κι ένα καDigitized by 10uk1s. από τα δεξιά προς τα αριστερά. «Σε κάθε γουλιά απομά­ κρυνε το ποτήρι τρεις φορές από τα χείλη του και ευχαριστού­ σε τον Θεό». 2009 . Dec. όλοι ήταν ντυμένοι όπως αυτός. Η μονόφθαλμη γ ιαγιά του ρίχν ε ι ένα βλέμμα και λέει: Ά « ντε καλέ. Μισό χρόνο πριν. μέχρι που ξεσπά σε κλάματα. πώς μπορώ να ξέρω. δεν μπορείς να συνεχί­ σεις σ' αυτή την τάξη». Διαβάζει δυνατά. Δεν είχε κανένα έπιπλο στο σπίτι του. «Αν δεν μάθεις αυτά τα πράγματα. Η γιαγιά λυ­ πάται τον εγγονό της. «Πώς βλέπει . ο πόνος στα δάχτυλα δεν ήταν τίποτα μπροστά στην ντροπή που ένιω­ σε. καθόταν πάντα στο έδαφος. « ο προφήτης Μωάμεθ. Ο δά­ σκαλος του θύμιζε τους Ταλιμπάν. δεν ακουγόταν ο παρα­ μικρός ήχος». που ξαποσταίνουν για λίγο στη σκιά και συνεχίζουν. Αισθάνεται σαν τον πιο ηλίθιο της τάξης.» Αυτό που πρέπει να ξέρει για το επόμενο μάθημα είναι η ζωή του προφήτη. Εκε ίνη ποτέ δεν πήγε σχολε ίο και οι ασκήσεις τής φαίνονται πολύ δύσκολες για το αγόρι.

Πρόσεχε πάντα να κρύβεται πίσω από μια πέτρα ή από ένα ύψωμα. Ποτέ δεν χρησιμοDigitized by 10uk1s. αλλά συνήθως έβγαζε την πουκαμίσα του. Του άρεσαν ιδιαιτέρως ο λαιμός και τα πα·ίδάκια των ζώων αλλά ποτέ δεν έτρωγε κρεμμύδι ή σκόρδο επειδή δεν του άρεσε η δυσάρεστη αναπνοή.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 208 ταφύγιο που προστατεύει από το κρύο και τη ζέστη. ποτέ δεν άπλωνε το χέρι του στη μέση της γαβάθας. Όταν φτερνιζόταν κρατούσε πά­ ντα ένα μαντίλι μπροστά στη μύτη του» . Επειδή στα σπίτια. Καμιά φορά κοιμόταν ανάσκελα και έβαζε το ένα πόδι πάνω στο άλλο. αλλά ούτε και σε εξωτερικούς χώρους. Όταν κοιμό­ ταν ροχάλιζε ελαφρά. 2009 . εκείνη την εποχή. Απεχθανόταν να κοιμάται μπρού­ μυτα και απαγόρευε και στους άλλους να το κάνουν. κι ένας χώρος που περιφρουρεί την ιδιωτική ζωή. πριν ξαπλώσει πλενόταν και διά­ βαζε προσευχές μέχρι που τον έπαιρνε ο ύπνος. Όταν έτρωγε. Αν σηκωνόταν στη μέση της νύχτας για να ουρήσει. με γάλα ή με βούτυρο. Πριν καθίσει για φαγη ­ τό έβγαζε πάντα τα παπούτσια του και έπλενε τα χέρια του. Δεν του άρεσε να κοιμάται σε σκοτεινό δωμάτιο. κοι­ μότανε στη δεξιά πλευρά και έβαζε τη δεξιά παλάμη κάτω από το πρόσωπό του. από τα άγρια ζώα. Ο Μωάμεθ. μετά έπλενε πάντα τα χέρια και το πρόσωπό του. Φορούσε ένα συ ­ γκεκριμένο νυχτικό. Ο Φαζίλ συνέχισε να διαβάζει δυνατά για τις διατροφικές συνήθειες του προφήτη. Πάντα. και διάλεγε ένα μέ­ ρος για να κάνει την ανάγκη του. συνήθιζε ν' ακου­ μπάει στο αριστερό του χέρι. του άρεσε να σκάβει τη γη με ένα φτυάρι ή ένα ξύλο ή καθόταν με τα χέρια τυλιγμένα γύρω στα πόδια του. δεν υπήρχαν τουαλέτες. Όταν έκανε βαθιές σκέψεις. χρησιμοποιούσε πάντα το δεξί του χέρι και έτρωγε πάντα από τη δική του μεριά της γαβάθας. Του άρεσαν οι χουρμάδες. Διάλεγε πάντα μαλακό χώμα για να μην πιτσιλιέται. Dec. ας αναπαύεται εν ειρήνη. ο προφήτης ήταν ικανός να περπατήσει αρκετά χιλιόμετρα έξω από την πόλη για να μην τον βλέπουν. αλλά πάντα πρόσεχε το κάθε του μέλος να είναι καλυμμένο. Όταν ξάπλωνε.

Είναι έξω φρενών με τη μητέρα του. Οι σταγόνες κροταλίζουν στο πρεβάζι. ονειρεύεται ότι τον εξετάζουν και ότι δεν απαντάει σωστά σε τίποτα. Δόξα σοι ο Θεός». Στις εφτά το επόμενο πρωί θα πρέπει να είναι στο σχολείο. Διαβάζε ι τις ακαταλαβίστικες λέξεις από το Κοράνι. Κοιμάται εξα­ ντλημένος και ο ύπνος που κάνει είναι ανή συχος. Η Μαριάμ του έχει στρώσει να κοιμηθεί στο δωμάτιο που τρώγανε. Την ώρα που κοιμάται. 2009 .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 209 ποιούσε μαχαιροπίρουνα και πάντα χρησιμοποιούσε τα τρία του δάχτυλα. Digitized by 10uk1s. Στις πεντέμισι το επόμενο πρωί που ξυπνάει ο Φαζίλ. Ξ εσπάει δυνατή βροχή. Το μόνο που σκέφτεται είναι το μάθημα για το Ι σλάμ. «Πήγαινε να ξαπλώσεις. Γύρω του ροχαλίζουν ήδη τα τρία αδέρφια του. Στο δωμά­ τιο μπαίνει ένα δροσερό ρεύμα. Ο Φαζίλ όμως πρέπει να διαβάσει τις προσευχές στα αραβικά. Και όπως είπαμε. Φαζίλ» . Την πρώτη ώρα θα κάνουν για το Ι σλάμ. τρώει το πρωινό του και φεύγει τρέχοντας. όταν έπινε δεν ακουγόταν ο παραμικρός ή χος. Ανατρι­ χιάζει. Κλείνει το βιβλίο. Dec. ευχα­ ριστούσε τον Θεό. Ο Φαζίλ πίνει το τσάι του. μέχρι που τον παίρνε ι ο ύπνος στο χαλάκι του. ντύνεται και ετοιμάζει την τσάντα του. αλλά δεν μπορεί να τις πει. Τα τέσσερα παιδιά κοιμούνται ή συχα πλάι της. μεγάλα βαριά σύννεφα καλύπτουν το χωριό. αλλάζει πάλι πλευρό και συνεχίζει τον ύπνο της. « λέει όταν βλέπει τη βροχή . Ακουμπάει μ ε τ α μισερά χ έρια της τ ο πρόσωπο. με τα ρούχα. Ο ήλιος προσπαθεί να ξεράνει τις λακκούβες που δημιουργήθηκαν από τη βροχή . η βροχή έχει σταματήσει και ο ήλιος στέλνει τις πρώτες ακτίνες του στα υψώματα γύρω από την Καμπούλ. Πλένεται στο νερό που του έχ ει ετοιμάσει η μητέρα του. σαν να προσεύχεται. Θυμώνει όταν δεν κάνει γρήγορα αυτό που της λέει. Σ ε κάθε μπουκιά που έβαζε στο στόμα του. Το νερό πέφτει στην οροφή από λάσπη. Η γιαγιά ξυπνάει και γυρίζει πλευρό. Ξ έρει τις απαντήσεις.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 210 Η Μαριάμ κακομαθαίνει τον μεγαλύτερο γιο της. Ο Σουλτάν είχε αναλάβει την ανατροφή του και ο Φαζίλ τρεφό­ ταν καλύτερα εκεί απ' ό. ούτε έφεραν δώρα. Φοβόταν μήπως ο μικρός είχε φερθεί λάθος. Το μαγαζί του Καριμουλάχ καταστράφηκε στον ε μφύλιο και τώρα έπρεπε να ζήσουν με τα λεφτά που έπαιρνε ο Χαζίμ ως τελωνειακός. Η πεθερά με το ένα μάτι και η Μπίμπι Γκουλ αποφάσισαν να την παντρέψουν με τον μικρό αδερφό του Καριμουλάχ. σ' αυτόν θα αγοράσει ένα καινούργιο ρούχο. Στην αρχή σκεφτόταν ότι θα δούλευε στο μαγαζί του αδερφού της. Σ' αυτόν έχει εναποθέσε ι όλες τις ελπίδες της. η Μαριάμ έκλαιγε όλη μέρα. αλλά δεν έγινε ούτε γιορτή. Dec. Θυμάται πόσο ευτυχισμένη ήταν πριν από έντεκα χρόνια. Πάντα ανησυχεί ότι το φαγητό που δίνει στον Φαζίλ δεν είναι αρκετά καλό για το μυαλό του. Αν καμιά φορά τής περισσέψουν χρήματα. Κάνανε μεγάλη γιορτή και οι καλεσμένοι έφεραν ωραία δώρα σ' αυτήν και στο παιδί. ο Γιουνούς. ένα από τα καλύτερα σχοDigitized by 10uk1s. του Σουλτάν. Σκοτώθηκε από μια αδέσποτη σφαίρα. αλλά γνώριζε τις ιδιοτρο­ πίες του Σουλτάν και κατάλαβε ότι ο αδερφός της δεν είχε πια ανάγκη από κουβαλητή. προσφέρθηκε να γράψει τον Φαζίλ στην Εστεκλάλ. τον Χαζίμ. Δύο χρόνια μετά έκανε κορίτσι. Η Μαριάμ χήρεψε και πίστεψε ότι η ζωή της είχε τελειώσει. Πίστευε ότι το βιβλιοπωλείο θα είναι ένα καλό περιβάλλον για την εξέλιξη του γιου της. Εκείνη όμως ελπίζει ότι ο Φαζίλ θα σπουδάσει και θα γίνει σπουδαίος. Θυμάται τη γέννα και τη χαρά της όταν έκανε αγόρι. Η Μαριάμ δεχόταν επισκέψεις και πε ­ ριποίηση. 2009 . ο μικρός της αδερφός. δυνα­ τός και ικανός. Ήταν ευτυχισμένη στον γάμο της με τον Καρι­ μουλάχ. Όταν ο Σουλτάν της έστειλε πίσω τον Φαζίλ. όταν ο Φαζίλ ήταν τριών χρόνων. Τότε. Έζησε μόνο λίγα χρόνια με τον Καριμουλάχ. που σπάνια συμβαίνει.τι στο σπίτι τους. Από τα τέσσερα παιδιά αυτός τρώει το καλύτερο φαγητό και τη μεγα­ λύτερη μερίδα. Αυτός όμως δεν ήταν σαν τον μεγαλύτερο αδερφό του.

σφιχτά δεμένο με ζώνη γύρω στη μέση. επει­ δή ψήλωσαν. Άλλοι έχουν ανακαλύψει παντελόνια και μπλού­ ζες του '70 . Ένα αγόρι φοράει πολύ στενά ρούχα κι έχει διπλώσει το σώβρακο πάνω από το σορτσάκι του. Dec. Για να φτάσει στη στάση του λεωφορείου διασχίζει όλο το χωριό. ανήμερο βλέμμα. τον Άιμαλ. Σε πολλά μπαντζάκια έχουν προσθέσει ύφασμα. Είναι ένας από τους πρώτους που μπαίνουν στην τάξη και κάθεται στη θέση του στην τρίτη σειρά. Ο ένας μετά τον άλλον τ' αγόρια μπαίνουν στην τάξη . Πη ­ γαίνει στο μπροστινό μέρος του λεωφορείου. Πολλοί φοράνε τεράστια ρού­ χα. τον γιο του Σουλτάν. Ένα αγοράκι φοράει ένα φθαρμένο. Κάποι­ οι άλλοι έχουν ξεχάσει τα φερμουάρ των παντελονιών τους ανοιχτά. έχουν και το ίδιο πε ινασμένο. Ένα αγόρι φοράει ένα τζιν που μοιάζει με μπαλόνι. και άλλα φοράνε καμπάνες. Μερικοί φοράνε τις ίδιες γαριασμένες βαμβακερές μπλούζες που φορούσαν στα ρώσικα ορφανοτροφεία. ρούχα που φορούσαν τα μεγαλύτερα αδέρφια τους πριν από τους Ταλιμπάν. Επικρατεί ένα απίστευτο μείγμα τρόπου ντυσί­ ματος. Σκεφτόταν με φρίκη τον συνομήλικο ξά­ δερφο του Φαζίλ. εκεί που κάθο­ νται οι άντρες. Του χα'ί δεύε ι απαλά τα μαλλιά καθώς ο Φαζίλ τρέχει να βγει στον λασπωμένο δρόμο. Ο ι περισσότεροι ε ίναι πολύ αδύνατοι και φτωχικά ντυμένοι. Ο Φαζίλ ήταν τυχερός και του επέτρεψαν να αρχίσει στην τέταρτη τάξη. Από μικροί φόραγαν πουκαμίσες κι είναι εύκολο να ξεχάσουν αυτόν τον νέο άγνωστο μηχανισμό. που σπάνια έβλεπε τον ήλιο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 211 λεία της Καμπούλ. που τα κατέβασαν από τα πατάρια και τις αποθή ­ κες. Τελικά. 2009 . Εκείνος προσπαθεί να αποφύγει τις νερολακκούβες και πηδάει από θάμνο σε θάμνο. γιατί δούλευε από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ σ' ένα από τα μαγαζιά του Σουλτάν. όλα είχαν πάει καλά. Μερικά αγόρια εξακολουθούν να φορούν τα ρούχα που είχαν επιβάλει οι Ταλιμπάν σε όλους τους άντρες και τα αγόρια. και ξεκινάει για την Καμπούλ. επίση Digitized by 10uk1s. που πιθανόν τα έχουν κληρονομήσει από τα μεγαλύτερα αδέρφια τους. σκεφτόταν η Μαριάμ.

«Υπάρχει κανείς που ξέρει τι ση μαίνει. Όταν μπαίνει ο δάσκαλος. Το χαράμ Digitized by 10uk1s.» Ένα αγόρι σηκώνει το χέρι: «Ανάρμοστη συμπεριφορά ση μαίνει». «Χαράμ». Πολλά από τα πράγματα που είναι χαράμ για τους μουσουλμάνους. τα ναρκωτικά ή η αμαρτία είναι χαράμ. Γδέρνουν το πάτωμα καθώς σέρνουν τα θρανία τους. Ο δάσκαλος κοιτάζει την τάξη. Ακόμη και αν δεν είναι τελείως καθαρά. το να σκοτώσεις χω­ ρίς λόγο ή να τιμωρήσεις χωρίς λόγο. Στη συνέχεια τους εξετάζει. Τα αγόρια παίζουν. τουλάχιστον δεν πρέπει να είναι πολύ βρόμικα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 212 μο σακάκι που επειδή του είναι τεράστιο έχει δ ιπλώσει τα μα­ νίκια ως τους αγκώνες. Αυτό ε ίναι άσχημο». λέει ο δάσκαλος. Οι άπιστοι δεν νοιάζονται γι' αυτό που είναι χαράμ. Το να τρως χοιρινό κρέας είναι χαράμ. γιατί αυτό σημαίνει αποβολή. χαλάλ και μουμπάχ. «Σαλάμ αλέκουμ . « Μια κακή πράξη . Φτιάχνει ένα σχεδιάγραμ­ μα για τους τρεις όρους: χαράμ. Όταν χτυπάει το κουδούνι και μπαίνει ο δά­ σκαλος. Ο δάσκαλος περνάει αργά από όλες τις σειρές για να ελέγ­ ξει αν όλοι έχουν πάρει τα σωστά βιβλία και αν έχουν κάνει τις ασκήσεις τους. « Για παράδειγμα. Έχει δίκιο. που ε ίναι αντίθετη στον μωαμεθανι­ σμό» . και οι πενήντα μαθητές βρίσκονται στις θέσεις τους. Το να πίνεις αλκοόλ εί­ ναι χαράμ. τα ρούχα. Κάθονται σε ψηλούς ξύλινους πάγκους που είναι δεμένοι στα θρανία. λέει δυνατά και γράφει την άγνωστη λέξη στον πίνακα.η ειρήνη του Θεού μαζί σας» . αυτοί τα θεωρούν καλά. όλα τα παιδιά σηκώνονται αστραπιαία από τις θέσεις τους και τον χαιρετάνε. φωνάζουν και πετάνε διάφορα αντι­ κείμενα μέσα στην τάξη. Τα θρανία είναι φτιαγμένα για δύο. «Τότε να προχωρήσουμε » . αλλά σε πολλά κάθονται τρεις για να χωρέσουν όλοι. Σήμερα όλοι είναι διαβασμένοι. τα παπού­ τσια. Επιθεωρεί τα νύχ ια. 2009 . Dec. λέει ο δάσκαλος.

» Τώρα όλα τα χέρια είναι σηκωμένα. «Άπιστος». Digitized by 10uk1s. Ο Φαζίλ δεν τολμάει να ση κώσει το χέρι του. Ο δάσκαλος δ είχνει ένα από τα αγόρια. Ο άπιστος είναι κακός. αλλά που δ εν αποτελεί αμαρτία. απαντάει μόνος του ο δάσκαλος του Ισλάμ. «Το χαράμ είναι καλό ή κακό. το χαλάλ είναι αυτό που είναι καλό και επιτρεπόμενο.» Κανείς δεν απαντάει. που σηκώνεται στο κάθισμά του και λέει: «Κακό ! » Και ο Φαζίλ αυτό θα απαντούσε. Για παράδ ειγμα. «Το μουμπάχ είναι αυτό που δεν είναι καλό. το να φας χοιρινό κρέας αν πρόκειται να πεθάνεις της πείνας ή το να σκοτώσεις για να επιζήσεις» . και το μουμπάχ είναι το αμφιλε­ γόμενο. Τα αγόρια γράφουν συνέχεια ' στο τέλος ο δάσκαλος τούς κάνει τις συνηθισμένες ερωτήσεις για να δει αν κατάλαβαν. 2009 . τρέμει μήπως δώσει λάθος απάντηση. «Αν ένας άντρας πιστεύει ότι το χαράμ είναι κάτι καλό. τι είναι. Dec.Ο ΒΙΒΛfOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 213 είναι το κακό και το απαγορευμένο. Στριμώχνεται όσο μπορεί στην τρίτη σειρά για να μη φαίνεται.

Dec. εφτά μέρες την εβδομάδα. ντύνεται. Κάθε φορά που ανοίγει την πόρτα του μαγαζιού αισθάνεται μια μαχαιριά στην καρδιά κι ένα σφίξιμο στο στομάχι. και πίνει τσάι. τρώει ένα τηγανητό αυγό με τα χέρια. Εκεί πουλάει σοκολάτες. Πηγαίνει κατευ θείαν στο σπίτι για να φάει το βραδι­ νό του και να κοιμηθεί. τον ξυπνάνε χαράματα. Μετράει τα χρήματα και βαριέται. ανάβου ν τις λάμπες γκαζιού στον πάγκο της ρεσεψιόν. Είναι υποχρεωμένος να κάθεται εκεί μέχρι να έρθουν να τον πάρουν στις οχτώ το βράδυ . πάντα υπάρχουν λακκούβες με νερό έξω από την πόρτα του Άιμαλ. Όσου ς κου βάδες κι αν βάζει. Έξω από την πόρτα του βρίσκονται τρεις μεγάλοι κου βά­ δες. κι έτσι ο κόσμος αποφεύγει τις λακκούβες και το μαγαζί. 2009 . Το λό­ μπι συνήθως είναι σκοτεινό. όταν έχουν ρεύμα. Εκείνος αλλάζει πλευ ρό μέχρι που η Λέιλα ή η μητέρα του τον αναγκάζουν να σηκωθεί. αναψυκτικά και τσίχλες.Το κ ελί Ο Ά ιμαλ είναι ο μικρότερος γιος του Σουλτάν. βουτώντας ψωμί στον κρόκο του . Digitized by 10uk1s. ανά­ βου ν τα φώτα. Την ημέρα οι κουρτίνες είναι τρα­ βηγμένες. Πλένει το χλομό του πρόσωπο. όταν έχει πια σκο­ τεινιάσει. αλλά το φως του ήλιου δεν καταφέρνει να διεισδύ­ σει στο σκοτεινό χολ. Το απόγευμα. Είναι δώδεκα χρονών και δουλεύει δώδεκα ώρες τη μέρα. μπισκότα. Το μαγαζί το έχει ονομάσει «κελί». Κάθε μέρα. ο ρεσεψιονίστ μάταια προσπαθεί να μαζέψει το νερό που στάζει από το ταβάνι. Στις οχτώ ο Άιμαλ ξεκλειδώνει την πόρτα του μικρού περί­ πτερου που βρίσκεται στο σκοτεινό λόμπι ενός ξενοδοχείου της Καμπούλ. Όταν δεν έχουν ρεύμα.

γεμίζοντας τις φυλακές με πολιτικούς κρατούμενους. ήταν το πιο μοντέρνο της Καμπούλ. Τα δωμάτια που έβλεπαν προς την πόλη γέ­ μισαν τρύπες από σφαίρες. τη δεκαετία του '60. που περιόρισε τις πολιτικές ελευθερίες. έχει βάλει μπρος τα έργα για την επισκευή του ξε­ νοδοχείου. στη βασιλεία του φιλελεύ­ θερου Ζαχίρ Σάχη και στη συνέχεια του ξαδέρφου του. Οι δεκαετίες του ' 60 και του ' 70 ήταν οι πιο φιλελεύθερες στην ιστορία της Καμπούλ. Στη διάρκεια του εμφύλιου καταστρά­ φηκε ολοσχερώς. εντελώς μοναχικά. Αρχικά. όταν ανέλαβαν οι Ταλιμπάν. Μετά τον εμφύλιο. Το φουαγιέ γέμιζε κου ­ στουμαρισμένους άντρες και γυναίκες με κοντές φούστες και μοντέρνες κομμώσεις. οι χε ιροβομβίδες έσκαγαν στα μπαλκόνια και οι οβίδες κατέστρεψαν τη σκεπή. Μέχρι κι ο βασιλιάς εμφανιζόταν συχνά για επαγ­ γελματικά ραντεβού και για να δειπνήσει. Υπήρχαν ελάχιστοι πελάτες και άρα δεν υπήρχε ανάγκη για τα βομβαρ­ δισμένα δωμάτια. ν' αλλάζουν τα σπασμένα τζάμια. πέρασε αρκετός καιρός για να επιδιορθωθούν οι ζη μιές. όπως συνέβη και με τη χώρα. Οι μουλάδες που κυβερνούσαν δεν ενδιαφέ­ ρονταν για την ανάπτυξη του τουρισμού' αντιθέτως ήθελαν να υπάρχουν όσο το δυνατόν λιγότεροι αλλοδαποί στη χώρα. Dec.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 215 Την εποχή που χτίστηκε το ξενοδοχείο. Το λόμπι είναι η παιδική χαρά του Άιμαλ. Η σκεπή έπεσε και οι διάδρομοι στράβωσαν κάτω από τον αστα­ θή και μισογκρεμισμένο σκελετό του κτιρίου. Εντελώς βαρετά. ο Άιμαλ παρακο­ λουθεί τις επισκευές ή κοιτάζει τους ηλεκτρολόγους που παλεύουν απεγνωσμένα να βάλουν μπρος τη γεννήτρια. Σ έρβιραν αλκοόλ και έπαιζαν δυτική μουσική. Το ξενοδοχείο εί­ χε μπαρ και να'ίτκλά μπ. Ντα­ ούντ. Έχουν ξεκινήσει να μπαλώνουν τις τρύπες στους τοί­ χους. Στη συνέχεια όμως παρήκμασε. Τώρα που άλλη μια κυβέρνηση θέλει να αφήσει το στίγμα τη ς στην Καμπούλ. αλλά τίποτε άλλο. Digitized by 10uk1s. για κάποιο ση μαντι­ κό συνέδριο που χρειάζονται μικρόφωνα και μεγάφωνα. Συχνά. αλλά επιφανειακά δια­ τήρησε τον δυτικό και μοντέρνο τρόπο ζωής. 2009 . Εκεί μπορεί να παίξει και να τρι­ γυρίσει.

Δεν υπάρχει μεγάλη ζήτηση για κοσμήματα από τους πελάτες του ξενοδοχείου. Ένας άντρας πουλάει παραδο­ σιακά αφγανικά κοσμήματα. ούτε ξανάρχεται να κοι­ τάξει.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 216 Καμιά φορά μιλάει με κόσμο σ' αυτό το σκοτεινό λόμπι. τους πορτιέρηδες. με κάποιον επισκέπτη και με τους άλλους πωλητές. Με τους άντρες που πλένουν και καθαρίζουν. Αλλά ένα αεροπλάνο δεν φτάνει για να ανοίξουν ξανά τα γραφεία της εταιρίας στο ξενοδοχείο. αλλά έχει τους πιο φιλικούς σερβιτόρους της πόλης. τους ρεσεψιονίστ. Είναι σαν να κάνουν προσπάθειες ν' αντισταθμίσουν το άνοστο ρύζι. που είναι η εθνική αεροπορική εταιρία του Αφγανιστάν. υπουργούς. Σε μια σπασμένη ταμπέλα γράφει «Ariana Airlines ». Στη μέση του λόμπι υπάρχει ένας μικρός περιφραγμένος χώρος μερικών τετραγωνικών. Αυτό είναι το αεροπλάνο που θ' αναστήσει την εταιρία Ariana. Στην μια άκρη του φουαγιέ υπάρχει ένα εστιατόριο που σερβίρει το χειρότερο φαγητό της Καμπούλ. το στεγνό κο­ τόπουλο και τα νερόβραστα καρότα. στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν τον Οσάμα Μπιν Λάντεν και τον Μουλά Ομάρ. Πολ­ λά αεροπλάνα καταστράφηκαν στον ε μφύλιο. Εκε ί βλέπ ε ις επισκέπτες. Σπάνια έχουν πελάτη. τα υπόλοιπα βομβαρδίστηκαν από Αμερικανούς. Κομψές αεροσυνοδοί σέρβιραν στους επιβάτες ουίσκι και κονιάκ. όλοι Digitized by 10uk1s. Μόνο ένα αεροπλάνο γλίτωσε από τους βομβαρδισμούς και στις 1 1 Σεπτεμβρίου του 2001 βρισκόταν στο αεροδρόμιο του Ν έου Δελχί. δίπλα δίπλα στα μικρά χαλιά που είναι απλωμέ­ να πάνω στο μεγάλο πράσινο χαλί. Πολλά παράθυρα των μαγαζιών είναι σκονισμένα και καλυμμένα με χαρτόνια. 2009 . Κάποτε η εταιρία είχε πολλά αεροπλάνα. σωματοφύλακε ς και σερβιτόρους. Όταν προσεύχονται. Κι αυτός κάθεται όλη μέρα και βαριέται. Dec. Εξακολουθεί να κάνει τη διαδρομή Καμπούλ Ν έο Δελχί και πίσω . Είναι περιτριγυρισμένος από έναν χαμηλό ξύλινο φράχτη που αποτελεί το διαχωριστικό ανάμεσα στο λόμπι και στο πράσινο χαλί που είναι στρωμένο. Ένας άλλος πουλάει τόσο ακριβά τα σουβενίρ που κανείς δεν τα αγοράζει.

Καμιά φορά μεταδίδει κινού μενα σχέδια από την Πολωνία και την Τσεχία. Τότε ο Άιμαλ τρ έχει να τα δει.Ο ΒfΒΛlOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 217 ε ίναι ίσοι. εκε ίνος σπάνια παρακολου θ ε ί.μια πισίνα. Υπάρχει κι ένα μεγαλύτερο δωμάτιο προσευχής στο υπόγειο. Αλλά οι περισσότεροι προτιμούν να προσεύχονται για λίγα λεπτά ανά μεσα στις καρ έκλες και στους καναπέδες. Έξω από το ξ ενοδοχε ίο βρ ίσκεται αυτό που άλλοτε ήταν το καμάρι του . τουλάχιστον οι άντρες. ήταν ευπρόσδεκτοι το πρώτο καλοκα ίρι. δε λτ ία ειδήσεων και πολύ παραδοσιακή μουσική με φόντο κάποιο τοπίο του Αφγανιστάν. Σήμερα ένα παχύ στρώ μα σκόνης σκεπάζ ε ι τον γαλάζ ιο πυθ μένα της. γιατ ί οι υπηρεσίες που Digitized by 10uk1s. Αλλά ήταν τυχερ ό ς . αλλά δεν προβάλλει γυναίκες τρα­ γουδίστριες και χορεύτριες. Βρήκε άλλη δουλ ειά . Σ ' ένα ασταθέ ς τραπ έζι μια τη λε ό ραση πα ίζ ει όλη μέ ρα. Π αρ όλο που ε ίναι ακριβώς έξω από το μαγαζί του Ά ιμαλ. Σύντομα το νερό έγινε καφέ . που ούτε κι αυτό χρησιμοποιε ίται. ενώ ξεραμένοι θάμνοι γύρω από τα κάγκελα κά­ νουν μια αποτυχημένη προσπάθ εια να καλύψουν την κατάντια. 2009 . Κυκλο­ φό ρησαν φήμες ότι αρκετο ί π έθ αναν. Τα περισσότερα τα έχουν ξαναδε ίξει. σπάνια μεταδίδ ει κάτι ενδ ιαφ έ ρον. Η πισίνα γινόταν ολο ένα και πιο βρ ό μικη και εγκαταλε ίφθηκε. συνήθως ό μως απο­ γοητεύ εται. Δίπλα στην πισίνα υπάρχει ένα γήπε δο του τένις. Εγκαινιάστηκε με μουσικ έ ς και χορούς μια ό μορφη καλοκαιρινή μέρα και όλοι οι κάτοικοι της Καμπούλ. πολύωρες συ­ ζητήσεις. Η πισίνα άδ ειασε και δεν ξαναγ έ μισε ποτέ . Dec. « ο κό σμος δεν ε ίναι ακό μη έτοι­ μος για κάτι τέτοιο». Συνήθως προβάλλει θρησκευτικά προγρά μματα. το μοναδ ικό κανάλ ι του Αφγανιστάν. γιατ ί κανε ίς δεν ε ίχε σκεφτε ί να τοποθ ετήσει φίλ­ τρο καθαρισμού. Ο κόσμος ισχυριζόταν ότι έβγαλε ε ξανθήμα­ τα και κόλλησε δ ερματικές αρρώστιες από την πισίνα. Το κανάλι έχει γυναίκες εκφωνήτριες των ειδήσεων. Το ξ ενοδοχε ίο έχει ακό μη το νού μερο του δάσκαλου του τένις στη λίστα των τη λεφώνων του. Το Καμπούλ TV. ισχυρ ίζεται η δ ιεύθυνση του καναλιού . Η πισίνα ε ίχε άσχημη κατάληξη.

Όταν έ φυγαν οι Ταλιμπάν από την πόλη. Το χολ ήταν γεμάτο αστε ίους αν θ ρ ώπους που του έκαναν πλάκα και συζητού σαν μαζί του. ζώντας με ρύζι και πράσινο τσά ι. Τώρα αγ ό ραζαν Snickers και Bounty από τον Ά ιμαλ που ε ίχαν μπει στη χώρα λαθραία από το Πακιστάν.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 218 προσφέ ρει δεν έχουν μεγάλη ζήτηση αυτή την άνοιξη της ν έ ας Καμπούλ. Τότε ήταν μαζί του και ο Φαζίλ και τα δύ ο αγόρια εντυπωσιασμένα παρακολου θούσαν τον παράξ ενο κόσμο που ε ίχε εισβάλει στο ξ ενοδοχε ίο καθώς στο ίβαζαν τα Digitized by 10uk1s. Αγ ό ραζαν νερό που κό στιζε π έντε ευρ ώ το μπουκάλι. με βρό μικες μπότες. Ήταν βρό μικοι και αξύριστοι σαν αντάρτες οι γυνα ίκες ήταν ντυμένες σαν άντρες. Μετρούσε δολάρια. στο εστιατό ριο και ανάμεσα στα φθαρμένα καθί­ σματα. Ο ι δημοσιογράφοι δ εν νοιάζονταν για τις τιμέ ς . Κάποτε υπήρ­ χε πολύ ς κόσμος και οι πε λάτες άδ ειαζαν με μαν ία τα ρ άφια. όπου π έ ρασε το μεγαλύτε­ ρο κομμάτι της ζωής του ως πρόσφυγας. αφού καν ένα σχολε ίο δεν λειτουργού σε. Κανε ίς δεν τον ρωτού σε γιατί δ εν πήγαινε σχολε ίο . Το αγ ό ρι ε ίναι υπεύθυνο και π άντα ρ ίχνει μια ματιά στο μαγαζί μήπως εμφανιστε ί κάποιος πελάτης. Καμιά φορ ά ο Ά ιμαλ τρύ πωνε στη στέγη. έκανε υπολογισμού ς στο κομπιουτεράκι και όνειρα ότι θ α γ ίνει με­ γ άλος επιχειρηματ ίας. εκε ί που οι ρε­ πόρτερ κρατούσαν μικρόφωνα και μιλούσαν στις κά μερες. Αυ ­ το ί ε ίχαν πάψει να μοιάζουν με αντάρτες. Πολλο ί ε ίχαν ξανθά μαλλιά και ανοιχτόχρωμο δέρμα. Ο Άιμαλ ε ίχε μάθ ει λίγα αγγλικά στο Πακιστάν. Dec. ε ίχαν πλυ θ ε ί και ε ί­ χαν καλλωπιστε ί . οι δ ιάδρομοι ήταν γεμάτοι δημοσιογράφους ρεπό ρτερ που για μήνες ε ίχαν με ί­ νει με τους στρατιώτες της Βό ρειας Συμμαχίας. Τώρα ε ί­ χαν κατακτήσει την Καμπούλ κι ε ίχαν δ ιώξ ει τους Ταλιμπάν. Οι μέ ρες του Άιμαλ γεμίζουν με αδ ιάκοπες βόλτες στα διπλα­ νά μαγαζιά. 2009 . μικρά στρογγυλά τυράκια για δ εκαπέντε ευρώ το κουτί και βαζάκια με ελιές που κόστιζαν μια περιουσία.

δ εν πή γαινε σχο λε ίο . Ο ι καναπ έδ ες στο λό μπι ε ίχαν κατακλυστε ί από σκουρόχρωμους Παστούνους με τουρμπάνια από την Καντα­ χάρ. Δ εν θ α τους περνούσε καν από το μυαλό να πετάξουν τα λεφτά τους στα ει­ σαγό μενα ε ίδη που πουλού σε ο Ά ιμαλ. « Πηγα ίνω τα απογεύ ματα». αλλά δεν ε ίχαν μέ ρος να με ίνουν στην Κα­ μπούλ.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 219 λεφτά . Όταν ε ξ αφαν ίστηκαν οι δημοσιογράφοι. ρεύ μα και παρ άθυρα. Έναν πατέ ρα που τους μόνους που εμπιστεύεται για να κουμαντάρουν τα μαγαζιά του ε ίναι οι γιοι του. όπως και τα παιδ ιά του δ ρ ό μου. τους απαντού σε ο Ά ιμαλ. Γ ιατί δ εν πήγες στο σχολε ίο. Δεν τολμούσε να παραδεχτε ί ότι αυτό ς. ού ­ τε αγό ραζαν πράγματα από το μαγαζί του. Ο ι ιταλικ έ ς ε λ ι έ ς. ο καινού ργιος αρχηγό ς ε ίχε εγκατασταθ ε ί και το Αφγανιστάν ε ίχε πάψει να παρουσιάζει ενδιαφέρον. Καν ένας από αυτού ς δεν νοιαζότανε για τον Ά ιμαλ. «Πηγαίνω τα πρωινά». αν ήταν πρω ί.» τον ρω­ τούσαν. έναν πατέρα που έχει τρέλα για τις λέξεις και την ιστορία. τους έλεγε αν ήταν απόγευμα. τα Weetabix και τα γαλλικά μαλακά τυράκια που ε ίχαν λήξ ει προ πολλού δεν τους φα ίνονταν δελεαστικά. 2009 . Δεν ε ίχαν δοκιμά­ σει ποτ έ Bounty και νερό έπιναν από τη β ρύ ση. Καμι ά φορ ά επ έ στρεφε κ άποιος δη μοσιογρ ά φος στο Αφγανιστάν. Αλλά μετά από μερικέ ς εβδομάδες οι δημοσιογράφοι έ φυγαν από το ξ ενοδοχε ίο όπου ε ίχαν με ίνει σε δωμάτια χω­ ρ ίς νερό . Αφγανού ς πρώην εξόριστους με καλοραμμένα κοστού μια και φρεσκοξυρισμένους πολέ μαρχους από τις στ έπες. Το ξ ε­ νοδοχε ίο ε ίχε μετατραπε ί σε σπ ίτι γι ' αυτού ς που κυ β ερνού­ σαν τώρα τη χώρα. «Ακό μη ε δώ ε ίσαι. Ο πόλεμος ε ίχε τε λειώ σει. στο ξ ενοδοχε ίο και στο μαγαζί του Ά ιμαλ. έναν πατέρα που έχει μεγάλα όνειρα για την αυτοκρατορ ία των β ι­ βλίων του. Έναν πατέDigitized by 10uk1s. στο ξ ενοδοχε ίο εγκαταστάθηκαν οι Αφγανο ί υπουργο ί. οι γραμματε ίς τους και οι βοη θ ο ί . Έχει έναν πλού σιο β ι βλιοπώλη για πατ έ ρα. Dec. Γ ιατ ί ο Ά ιμαλ ε ίναι ένα πλού σιο αγ ό ρι.

παρα­ πονιόταν. στυλό. Τ ι άλλο μπορούσε να κάνει ο Άιμαλ. ξύ στρα. «Εγώ που έχω έναν πατέ ρα που έχει δ ιαβάσει όλα τα βιβλία του κό σμου. Τον ε ίχαν δεχτε ί στην Εστεκλάλ. Όταν έλειπε ο πατέ ρας του. «Αργότερα». τον Μανσού ρ. μάλωνε και έπαιζε ξύλο με τους αδ ερφού ς του. Μ ια μέρα εμφανίστηκε ένας Βρετανό ς υπάλληλος ανθρωπιστικής οργάνωσης. γιατί αυτό ς ήταν ο μό­ νος τρόπος για να διοχετεύσει κάπου την ενέ ργειά του. « ο ορφαν ό ς και φτωχό ς Φ α ζίλ πηγα ίνει στο σχολ ε ίο». Να αρ­ νε ίται να σηκωθ ε ί το πρωί aπό το κρε βάτι. Το πρόσωπό του χλό μιασε και το δέρμα του ζάρωσε . με λάσπη στα παντε λόνια του και ένα σωρ ό αστε ίες ιστορίες. Να το σκάσει. «Τώρα πρ έπει να κρατη θού με ενωμένοι. Μπήκε στο ξ ενοδοχε ίο Digitized by 10uk1s.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 220 ρα που δ εν νοιάστηκε να γράψει τους γιους του στο σχολε ίο όταν άνοιξαν πάλι τα σχολε ία στην Καμπούλ. Τώ­ ρα βάζουμε τις βάσεις της επιχε ίρησής μας». Ο Μ ανσού ρ συμφωνούσε. πρ έ πει να δ ου λ ε ύ ω δώδ εκα ώ ρες τη μ έ ρα . Κάθ ε μέρα ο Άιμαλ ένιωθ ε πιο άρρωστος και πιο aπογοη­ τευμένος. Ο Άι­ μαλ ζήλευε τον ξάδ ερφό του. έλεγε ο Ά ιμαλ στον μεγαλύτερο αδ ερφό του. ο Άιμαλ τολμούσε να βγει έξω aπό το λό μπι. και αυτό θα το μάθεις καλύτερα στο μαγαζί». Ο Φαζίλ ερχόταν στο σπ ίτι με β ι βλία. Τον φώναζαν. Εκε ί ίσως έβρισκε κάποιον να μιλήσει. έλεγε ο πατέρας. Θ α έπρεπε να παίζω ποδόσφαιρο. Είχε μόλις βρει το αυτοκ ίνητό του που του το ε ίχαν κλέψει οι Ταλιμπάν. να έχω φ ίλους παντού ». Το παιδ ικό του σώ μα μάζεψε και έχασε τη ζωντάνια του. ένα σχολε ίο που ε ίχε την υποστήριξη της γαλλικής κυβ έ ρνησης. «το θλιμμένο αγόρι» . τον Φαζίλ. να περάσει λίγο την ώρα του. Όταν γύ ριζε στο σπ ίτι. Κι αυτός παρακαλούσε τον Σου λτάν να στε ίλει τον μικρό στο σχολε ίο. δ εν του άρεσε που ο Άιμαλ κα­ θόταν στο σκοτεινό μαγαζί όλη μέ ρα. κλε ίδωνε το μαγαζί και έκανε μια βόλτα στο πάρ­ κινγκ. Dec. Ο Άιμαλ φώναζε και παρακαλούσε. χά­ ρακα. αλλά ο Σουλτάν επέ μενε : «Θα γίνεις επιχει­ ρηματίας. 2009 .

τό σο που δ εν άκουγε ούτε την ηχώ από τα βήματά του όταν πήγαινε στην τουαλέτα. Όπως και οι υπόλοιποι υπουργο ί που δεν ήταν από την πόλη. Τώρα το αυτοκ ίνητο ανήκε σε έναν υπουργ ό που ισχυριζόταν πως το ε ίχε αποκτήσει ν ό μιμα. Ο ι προσκυνητ έ ς μόλ ις ε ίδ αν έ να αεροπλάνο της Ariana στον δ ιάδρομο. Απαγορε ύτηκε στους ασπροντυμ έ νους χατζήδ ες να μπουν στο αεροσκάφος. Αλλά το αεροσκάφος δ εν πή ­ γαινε στη Μέκκα. Τους ε ίχε πουλήσει εισιτήρια ενώ δ εν υπήρχαν αεροπλάνα. Ό πως όταν δο λοφονή θ ηκε ο υπουργό ς Αεροπορ ίας. Ο Ά ιμαλ πάντα τον ρωτούσε πώς τα πήγαινε με το αυτοκίνητο. ν έοι ληστέ ς πήραν τη θέση τους ! » Μ ερικέ ς φορέ ς έσπαγε η μονοτον ία και το λόμπι γ έ μιζε κό­ σμο. αλλά δ εν αρκούσαν οι θέσεις για όλους. Μπα ίνοντας στο αεροσκά­ φος βρή καν τον υπουργό καθ ισμ ένο αναπαυτικά με τους συ­ νεργάτες του. ώ στε να οριστε ί υπουργό ς.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 221 για να μάθ ει τι γ ίνεται. πήγαινε τον υπουργό Αεροπορ ίας στο Νέο Δ ε λχ ί . Ο Άιμαλ ήταν ένας από τους πρώτους που άκουσε αυτή την ιστορ ία. Τ ους ε ίχε ξ εγε λάσ ει ο ταξ ι δ ιωτικ ό ς πρ άκτορας. 2009 . Μ ε μαν ία έ ριξ αν κάτω το κάγκε λο και αν έβηκαν τρ έχοντας τη σκάλα. Στη δ ιά ρκε ια της συνε δ ρ ίασης των Ηνωμ ένων Εθνών στη Βόννη. Ο Βρετανό ς από τότε ερχόταν στο μαγαζί του Ά ιμαλ. Ο ι προσκυνητέ ς τον τράβηξαν με βία στον δ ιά ­ δρομο και τον ξυλοκόπησαν μέχρι θ ανάτου. του απάντησε ο Βρετανό ς. Dec. του επιτέθηκαν.κόλλησαν στο αεροδρ ό μιο της Καμπούλ. Το δρ άμα έλαβε χώρα όταν χιλιάδ ες χατζήδες -προσκυνη­ τέ ς που πήγαιναν στη Μέκκα. ο κόσμος ήθ ε λε να Digitized by 10uk1s. Ο ι αντ ίπαλο ί του τον αποκαλού σαν πλέ ιμπο'ί και τσαρλατάνο. « Είναι απ ίστευτο ! Το έχασα για πάντα». Η Ariana ε ίχε προγραμματ ίσε ι μια πτήση για τη Μέ κκα. έτσι και ο Αμπντούρ Ραχμάν έ μενε στο ξ ενο δοχε ίο . έ πρεπε να οριστε ί καινού ργια κυβ έ ρνηση. Το λό μπι του ξ ενοδοχε ίου έβραζε. Ο Ρ αχμάν ε ίχε πολλού ς υπο­ στηρικτ έ ς. μετά την πτώση των Ταλιμπάν. « Μ ετά τους παλιού ς ληστ έ ς.

« Μάλλον ναι. «Όχι». Σκούπισε το πάτωμα και άδειασε τα καλάθια. «Ένας υπουργό ς που δολοφονήθηκε από προσκυνητές. «Τζίγκαρ χουν». του ε ίπε ο Ά ιμαλ. απαντάει ο Άιμαλ. Dec. Ήταν προτιμότερο η καρδ ιά του να ματώνει για τον νεκρό υπουργό . λίγο». Ήταν αυτή η αρχή μιας ένοπλης εξέγερσης. Μήπως οι Τατζίκοι ήθ ε λαν να σκοτώσουν τον Πα­ στού νο . «Ποιον. 2009 . Digitized by 10uk1s. σοβαρά και ξαναμμένα πρό σωπα γ έ μιζαν τον χώρο.» «Τον υπουργό ». Κάθ ισε π ίσω από τον πάγκο. Ξ αφνικά το λό μπι έγινε πολύ χειρότερο απ ' το κανονικό . Του έ μεναν τέσσερις ώρες μέχρι να γυρ ί­ σει σπίτι του. παρά για τη δική του σπαταλημένη παιδ ική ηλικία.» Ο Άιμαλ άκουγε τη μια θ εωρία συνωμοσίας μετά την άλλη. (Η καρδ ιά μου ματώνει. Ή μήπως έ φταιγε η απελπισία των προσκυνητών. Ήταν προσωπική εκ δίκηση . κι έφαγε μια Snickers. Επ έ στρεψε στο κε λί του. Ανά μεικτες φωνέ ς. σημα ίνει στα περσικά . «Τον γνώριζες. Μ ετά από λίγο μπήκε ο καθαριστής. « Φα ίνεσαι στενοχωρημένος Άιμαλ». Η έ κφραση αυτή ε ίναι συνδ εμ ένη με βαθιά λύπη ) . Ο Άιμαλ ήθ ελε να βάλει τα κλάματα.» τον ρωτά ει ο καθαριστής. Ποιοι κρύβονταν πίσω από αυτή την ιστορία.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 222 μάθ ει τις λεπτομέ ρειες. Ήταν μια ε θνική ε ξέγερση. του ε ίπε.

και σκ έφτηκα ότι αυτός ήταν ο λόγος. Στο χέρι του κρατάει έναν πάκο με κάρτες. Του απάντησα ότι θ α σε ρωτού σα. «Είσαι σί­ γουρος. Ο ι β ι βλιοθήκες ήταν έτοιμες . γράφει έναν αριθ μό στο βιβλίο των εσόδων και ε ξόδων και κοιτάζει τον γιο του. ρωτάει ο πατέρας . Και ιδ ού ! Π ροσπάθησε να κλέψει τις κάρτες μας ! Αλλά δ εν τα κατάφερε. "Δ ε ίξ' το μου " .Ο ξυλουργός Ο Μ ανσού ρ μπα ίνει λαχανιασμ ένος στο μαγαζί του πατ έ ρα του . ξαναλέει. « ο ξυλουργό ς ! » «Ο ξυλουργός. δίνει στον πατέ ρα του τον καφ έ φάκελο. « Δ ιακό σιες κ άρτες». «Προσπάθησε να κλέψει διακόσιες κάρτες ! » Στο πρ ό σωπο του Μ ανσού ρ κυλά ει ο ιδρ ώτας . Στο τ έλος τράβηξ α μόνος μου τον πάκο από την τσέ πη του. «Διακόσιες κάρτες ! » λέει ασθ μαίνοντας. Μ ου ε ίπε ότι ε ίχε ανάγκη από δου λειά . Αρνή­ θηκε. Dec. Μ ε ρ ώτησε αν υπήρχε κάτι άλλο να φτιάξει. Τότε παρατή ρησα ότι κάτι ε ίχε στην τσέπη του . " Ποιο. του ε ίπα. " μου ε ίπε παραξ ενεμ έ ­ νος.» λέ ει ο πατέ ρας παραξ ενεμένος. του ε ίπα. γιατί ε ίχα τον νου μου ! » Digitized by 10uk1s. "Είναι κάτι που ε ίχα μαζί μου ". " τον ρ ώτησα . Ήταν ό μως η τελευταία του μέ ρα στο μαγαζί. "Τ ι ε ίναι αυτό . Το τε λευ­ ταίο κομμάτι της διαδρομής το έκανε τρέχοντας.» Π ερήφανος. λες και έσωσε την επιχε ίρηση του πατέ ρα του από μια συμμορ ία μαφιόζων. 2009 . «Όταν πήγαινε να φύγει μου φάνηκε λίγο παράξενος. Αφήνει το κομπιουτεράκι στον ά π γκο. ''Αυτό που έχεις στην τσέ πη σου " . μου ε ίπε. «Ποιος».

Προερχόταν απ ό φτωχή αλλά ονομαστή ο ικογ ένε ια' ο πατέ ρας του ήταν επ ίσης ξυλουργό ς μέχρι πρ ιν από λίγα χρόν ια.» «Τον έστε ιλα στο σπίτι του. Οι βιβλιοθήκες κάλυπταν τους τοίχους και μερικές στέκονταν μό­ νες τους στη μέση. Ο Τζαλαλουντίν δεν ε ίχε αλλάξει από τότε που ήταν παιδί' ήταν λεπτός σαν στ έκα με μεγάλα. Ο Αμπντού ρ. Τότε μόνο αντ έδρασε ο Μανσού ρ κ ι έβγαλε τις κάρ­ τες από την τσέπη του Τζαλαλουντίν. Τώρα ήταν ακό μη π ιο αδύνατος από παλιά και παρόλο που ήταν μόνο σαράντα χρονών ήταν ήδη καμπούρης. τον ε ίχε δε ι να κλέβ ε ι τις κάρτες. Ο Σ ουλτάν χα ιρόταν που μπορούσε να του προσφέ ρε ι δου­ λε ιά. « Δ ε ίξ ε στον Μανσού ρ τις τσέ πες σου». στις οπο ίες φαίνονταν οι ράχες των βιβλίων. «Δεν θα δ ε ίξ ε ις στον Μανσσύρ αυτό που έχε ις στην τσέπη σου. 2009 . εκε ίνος μισοκο ι μόταν ως συνήθως . Θυμάτα ι τη μέρα που ο ξυλουργό ς ή ρ θ ε στο μαγαζί. Χρε ιαζόταν ράφια γ ια να δε ίχνε ι σωστά τα βιDigitized by 10uk1s. αλλά έχασε την όρασή του και σταμάτησε να δουλεύ ε ι. Ο Σ ουλτάν σωπαίνε ι . Όταν ο Τζαλαλουντίν ήταν έτο ιμος να φύγε ι. Τώρα υπερ βάλλε ι γ ια να κερδίσε ι την αναγνώρ ιση του πατέρα του. αλλά του ε ίπα ότ ι δεν θ α τη γλι­ ώ τ σε ι τόσο φτηνά» . Ο Τζαλαλουντίν προχωρσύσε προς την έξοδο. φ ώναζε στον ξυ­ λουργό . Ο καθ αριστής ήταν ένας φτωχός Χ αζάρος. έντονα μάτια. Ήταν από το ίδ ιο χωριό και έ μεναν πολύ κοντά . Dec. Ο Σουλτάν ό μως ξ ε φυλλίζε ι ήρεμα τις στο ίβε ς με τα χαρτιά και λέε ι: «Χ μ.224 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ο Μανσσύρ υπερβάλλε ι. από την ε θνική με ιονότητα που βρ ίσκεται π ιο χαμηλά στην κο ινων ική πυραμί­ δα της Καμπούλ. Σπάνια μιλούσε. φο βισμένα. το παιδί που καθαρ ίζε ι το μαγαζί. Ο Τζαλαλουντίν ήταν ικανός τεχνίτης και ο Σουλτάν χρε ια­ ζότανε καινσύργια ράφια. ήταν αυτό ς που τον ε ίχε π ιάσε ι στα πράσα.» του ε ίχε πε ι. Μέχρ ι τότε ε ίχε στο μαγαζί τις συνη θι­ σμένες βιβλιο θήκες. και τώρα πού βρ ίσκεται.

την έπαιρνε μαζί του στο Πακιστάν και την τύπωνε. Τότε το βιβλιοπω­ λε ίο του θα γινόταν σαν αυτά που υπάρχουν στη Δύση. Ο ι κάρτες πουλούσαν καλά. Μερικο ί φωτογράφοι του έδ ιναν τις φωτογραφ ίες τους χωρ ίς να του ζητήσουν λεφτά . σε συρτάρια. που βρισκόταν στο πίσω μέρος του μαγαζιού . Στο π ίσω δωμάτιο οι κάρτες ήταν στοιβαγμέ­ νες ή απλωμένες σε σωρούς. τους βού­ δες της Μπαμιάν πριν και μετά την ανατίναξή τους από τους Τα­ λιμπάν. την Καμπούλ όπως ήταν παλιά και όπως ε ίναι τώρα. Κάρτες που απεικόνιζαν γυναίκες με μπούρκα.Ο ΒΙΒΛΙ0ΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 225 βλία.» Ο Σ ου λτάν έδ ε ιχνε σκεφτικό ς . Έβρισκε μια φωτογραφία. Η αποθήκη. μετατράπηκε σε ξυλουργε ίο. 2009 . Συνήθως ο Σουλτάν διά­ λεγε εικόνες που του άρεσαν. Στο Πακιστάν τύπωνε 60 κάρτες με ένα δολάριο και τις που λού σε στην Καμπούλ με πολλαπλάσιο κέρδος. καρ­ φιά και τις πρώτες τάβλες. Ο Σουλτάν ήξερε να διαλέγει εικόνες και οι στρατιώτες έφευγαν κάθε φορά με καμιά δεκαριά κάρτες ο καθένας. Το μεροκά ματο του Τζαλαλουντ ίν αντιστοιχού σε ακρι βώς σε εννιά κάρτες. Όταν περι­ πολούσαν στην Καμπούλ. Τώρα που ε ίχε τυπώσει τόσους τίτλους. Dec. ήθ ελε φαρδιά ρά­ φια με ένα μικρό στήριγμα από κάτω για να τα τοπο θ ετε ί έτσι ώστε να φαίνεται ολόκληρο το εξώφυλλό τους. Σε σα­ κούλες. Κάθ ε μέρα ο Τζαλαλουντίν κάρφωνε. χιλιάδες από κάθ ε εικόνα. « Δ ιακ ό σιες ε ίπες. άγρια τοπία. παιδιά που έπαιζαν με τα τανκς. Οι κάρτες ήταν από τις πιο κερδοφόρες πηγ ές για τον Σουλτάν. χωρ ίς να αναφ έρει ποτέ τον ζω­ γράφο ή τον φωτογράφο. δεμένες με λάστιχο και χωρ ίς λάστιχο. σε κιβώτια και σε ράφια. Συμφώνη­ σαν την αμοιβή του στα 5 ευρώ την ημέρα και την επόμενη ο Τζα­ λαλουντίν επέστρεψε με σφυρ ί. πριόνι. τριγυρισμένος από ράφια και κάρτες. πριγκί'Jτισ­ σες από περασμένες εποχές με φανταχτερά φορέματα. « Π ι­ στεύ εις ότι ε ίναι πρώτη φορά . πτυσσό μενο μέτρο. έξω από τις σακούλες. παι δ ιά με παρα δοσιακ έ ς στολέ ς. άλογα μπου ζκά σι.» Digitized by 10uk1s. Το μεγαλύτερο αγοραστικό κοινό ήταν οι στρατιώτες των διε θνών ειρηνευτικών δυνάμεων. συχνά σταματούσαν έξω από το μαγαζί του Σουλτάν για να αγοράσουν κάρτες.

εγώ θα πάω στο σπίτι του . « Να θ υ μάσαι. 2009 . Πή ρε μαζί του τον Ρ ασούλ. συνάντησαν μια ομάδα αντρών. Ο Τζαλαλουντίν κο ίταξε τον Σουλτάν . Έτρεμε. αλλά ότι το ε ίχε ξεχάσει» . Καν ένας. Δ εν ε ίχε χρόνο για τέτοια. Σ ε δύο μέρες θα έφευγε για το Ιράν. «Μ πορε ίς να τον φωνάξεις. Πρ έπει να το τακτοποιήσουμε το ζήτημα». Και οι υπόλοι­ ποι άντρες ήθ ε λαν να μιλήσουν λίγο με τον Σουλτάν. «Θέλαμε μόνο να μιλή σουμε λίγο με τον γιο σου». Και δεν τις έκλεψε για να τις κρεμάσει στο σπίτι του» . «Πρόσεχε το μαγαζί.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 226 «Δ εν ξέρω. εκε ί που το μονοπάτι ο δηγού σε στο σπίτι του Τζαλαλουντ ίν. ο ΦαΙζ. « Πρ έπει κάποιος να τον έβαλε να τις κλέψει». λέ ει β ιαστι­ κά ο Μ ανσούρ . δ εν χρειάζεται να μοιραστε ί την ντροπή όλη η οικογένεια». ε ίπε ο Σουλτάν . Πή γαν στο χωριό Ντεχ Κουντα"ίντάτ. μου ε ίπε ότι ήθ ε λε να τις πληρώσει. που τον έκλεβε δ εν θα τη γλίτωνε φτηνά. Digitized by 10uk1s. έ σφιξ ε το χέρι του Σ ουλτάν και τον αγκάλιασε. Προφα­ νώς δεν ήξερε τίποτα για τις κλεμμένες κάρτες . Ο Σ ουλτάν βλαστήμησε. Dec. Το αυτοκ ίνητο συνο δ ευ όταν από ένα σύννεφο σκόνης σ ' όλη τη δ ιαδρομή μέχρι που μπήκαν στο μονοπάτι που οδηγού ­ σε στο σπίτι του Τζαλαλουντίν .» Ο η λικιωμένος άντρας έφυγε και επέστρεψε με τον γιο του. για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια. Είχε να κάνει πολλές ετοιμασίες. Τους κάλεσε εγκάρ δια μέσα για ένα τσά ι. ε ίπε ο Σουλτάν . που ήξερε καλά τον ξυλουργό . Στο γωνιακό μαγαζί. κανε ίς δ εν πρ έ πει να το μ άθ ει αυτ ό . ε ίπε ο Σουλτάν στον Ρασούλ. νομ ίζει ότι θ α μας ξ εγε λάσει μ' αυτήν τη δ ικαιολο­ ί γ α» . « Ν αι. ανά­ μεσά τους και ο πατ έ ρας του Τζαλαλουντίν. τον συγ­ χωριανό που τα ε ίχε καταφέ ρει στη ζωή του . Εκε ίνος πήγε προς το μέ ρος τους. « Δεν ε ίναι ικανός να τις πουλή σει ο ίδ ιος . αλλά πρώτα έπρεπε να τακτοποιήσει αυτό το θέ μα .

συγχώρεσέ με. η γυναίκα μου κλαίει κάθ ε μέρα. ε ίπε ο Σουλτάν ξ ερά όταν ήταν και οι δύο στο π ίσω κάθ ισμα του αυτοκινήτου που ο δηγούσε ο Ρ ασούλ. « Μόνο αυτές εκε ί . Ο ξυ λουργό ς κάθ εται σκυφτό ς. Τα παιδ ιά μου πε θαίνουν από την πε ίνα. που ε ίδες». σε παρακαλώ. μη συμπεριφ έρεσαι σαν η λίθ ιος ! » «Στ' όνομα του Αλλάχ. Είναι τό σο ό μορφες». Dec. «Είναι αλήθ εια». «Ήθ ε λα μόνο να τους ρ ίξω μια ματιά . θα σου το ξ επληρώ­ σω. Ο Σουλτάν έχει γε ίρει προς τα π ίσω με σιγουριά στο π ίσω κάθ ισμα και με ηρεμία τον ανακρ ίνει. . Η γυ­ ναίκα μου ε ίναι πάλι έγκυος και δεν έχουμε να φάμε. «Δεν σε πιστεύω».Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 227 «Σε χρειαζό μαστε στο μαγαζί. Μ πήγει τα νύχια του στους καρπού ς. ε ίμαι έντιμος άνθ ρωπος. θα σε καταγ­ γε ίλω στην αστυνομία». 2009 . τον Μίρτζαν. «Τότε θα έρ θ ετε για τσά ι μιαν άλλη φορά ». δεν έχω πάρει άλλες. Πήγαιναν στον αδερφό του Βακ ίλ. Ο Τζαλαλουντίν έγνεψε καταφατικά. «Πρ έπει να ξέρω πόσες κάρτες πή ρες».» του ε ίπε ο Σουλτάν. μπορε ίς να έ ρ θ εις μια βόλ­ τα. Έχω εφτά μικρά παιδ ιά. θ α τις επ έστρεφα. «Αν δ εν παραδεχτε ίς ότι πήρες περισσότερες. Κοιτάζει β ιαστικά και αμήχανα τον Σουλτάν και μοιάζει με φοβισμένο κοτόπουλο. ΤρώDigitized by 10uk1s. δύ ο από τα κορ ίτσια μου έχουν πολιομυελίτιδα . . Μη με στε ίλεις στη φυλακή. « Κόψ ' το. που ε ίναι αστυνομικό ς. γιατί τα λεφτά που βγάζω δεν φτάνουν για το φαγητό μας. Τα χ έ ρια του σφιχτοδ εμ ένα ανά μεσα στα πόδ ια του. στην τιμή μου. «Ξέρεις περ ί τίνος πρόκειται». με τους ώ μους πεσμένους μπρο­ στά σαν να προσπαθ ε ί να πιάσει όσο λιγότερο χώρο γ ίνεται. Ο Σουλτάν το τραβάει. φώναξ ε ο πα­ έ τ ρας του καθώς έφευγαν. Ο ξυ λουργό ς αρπ άζει το χέ ρι του Σ ουλτάν και το γεμίζει φιλιά . Ήθ ε λα να τις δ ε ίξω στα παιδ ιά μου.

Ο σκλη ρό ς χωματόδ ρομος έχει μετατραπε ί σε αυλάκι με σκουπ ίδ ια. «Η επιλογή ε ίναι δ ική σου. ακούνε φούστες να σέ ρνονται. Καθώς οι άντρες ανε βα ίνουν τη σκάλα. Έχουν δ ιασχίσει όλη την Καμπούλ και βρ ίσκονται και πάλι στην ε ξοχή . τους χαιρε­ τά ει φιλικά και τους λέ ει να περάσουν. Dec. Καν ένας Digitized by 10uk1s. 2009 . Η συζήτηση επαναλαμβάνεται. μια γυνα ίκα με μπού ρκα προσπαθ ε ί να ισορροπήσε ι π άνω στην μπροστινή μπάρα του ποδηλάτου του άντρα της. Ο Ρ ασούλ περνά ει μέ σα από χωματόδρομους και αν θ ρ ώπους που β ιάζονται να φτάσουν στα σπ ίτια τους πριν πέ σει το σκοτάδ ι. και μένω με τους γ έροντες γονε ίς μου και τη γιαγιά μου». ο ξυλουργό ς παραπονιέται για τη φτώχεια του και ο Σουλτάν έχει την απαίτηση να παρα­ δ εχτε ί ότι έκλεψε κι άλλες κάρτες και να του πει σε ποιον τις έχει πουλήσει. άλλες φορέ ς ό μως πουλάνε τα αποφάγια στην αγορά. Έχω να θρ έψω και τα πέντε παιδ ιά της αδερφής μου. αποφάγια και ακα­ θ αρσί ες ζώων που η καταρρακτώδης βροχή έ φερε μαζί της από τις αυλές και τα πεζοδρ ό μια. Ένα κορ ίτσι κοιτάζει από μια χαρα­ μάδα της πό ρτας για να δ ει ποιος ή ρ θ ε τό σο αργά . ούτε για ρύζι δ εν μας φτά­ νουν. Η μητέρα μου γυρνάει σε νοσοκομε ία και εστιατόρια για να της δώσουν τα αποφάγια. Ο Σ ου λτάν του λέ ει να πάει να χτυπήσει. Ο ι γυναίκες του σπιτιού κρύβονται · μερικές στέκο­ νται π ίσω από μισόκλειστες πό ρτες κι άλλες ε ίναι κρυμμένες π ίσω από τις κουρτ ίνες . Βγαίνει ο Μίρτζαν.228 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ με πατάτες και βραστά λαχανικά . Ο Ρ ασούλ σταματά ει μπροστά σε μια πό ρτα. Τα παι δ ι ά τρ έ χουν ξυπόλητα. παραδέξου ότι έκλεψες περισ­ σότερες και θα γλιτώσεις τη φυλακή». λέ ει ο Σουλτάν. τις τε λ ευτα ί ες μ έ ρες. Τις τε λευταίες μέρες δεν ε ίχαμε ούτε ψωμί. ο άντρας της δ εν έχει δουλειά. Μ ερικά αδέσποτα σκυλιά τσακώνονται για ένα κ ό καλο. Καμιά φορά τους περισσεύ ει λίγο ρύζι. Ένας άντρας παλεύ ει να συγκρατήσει ένα καροτσάκι με πορτοκάλια · τα πόδ ια του βυ­ θίζονται στ' αυλάκια που έχουν αφήσει οι τροχο ί μετά τον κα­ τακλυσμό .

που φορούσαν οι αστυνομικοί πριν από τους Ταλιμπάν. Του ε ί­ ναι πλέον στενή.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 229 άντρας. Αλλά τις έ χω όλες στο σπίτι. « Είναι καλύτερα για σένα να λύ σουμε το πρ όβλη μα ε δώ παρά να πά με στην κανονική αστυνομία». Λες και τους ανα­ κρ ίνει. δ εν τις έχω αγγ ίξει». « Είμαι σίγουρος ότι πήρες πολύ περισσότερες. Του Σουλτάν ό μως δεν του αρκε ί η ομολογία του ξυλουργού . Dec. Ο Τζαλαλουντίν κοιτάζει κάτω.την παλιά αφγανική στολή του αστυνομικού . τρίβε ι τα χ έρια του και στο τέλος ομολογε ί. «Αν σε πάμε για ανάκριση στην αστυνοDigitized by 10uk1s.» λέει ο Μίρτζαν. με την παραδοσιακή πουκαμίσα του και το φαρδύ παντελόνι. εκτό ς από τους άντρες της οικογ ένειας δ εν πρ έπει να τις δει. θ α τις φέρω π ίσω. Εκτός αυτού ε ίναι και ζεστή γιατί μόνο η χειμερινή στολή που ε ίναι φτιαγμένη από χοντρό βαμβάκι επέζησε . Οι στολές ε ί­ ναι φτιαγμένες σύ μφωνα με τις σοβιετικές προδιαγραφές και ε ί­ ναι κατάλληλες περισσότερο για τη Σ ιβηρ ία παρά για την Κα­ μπούλ. «Έτσι μπράβο». Τα μεγαλύτερα αγόρια σερβίρουν το τσά ι που οι αδερ­ φ ές και η μητέρα τους ετο ίμασαν στην κουζίνα. λέ ει ο Μίρτζαν. 2009 . ο Μίρτζαν τους βάζει να μιλάνε με τη σειρά . «Λοιπόν. Κουνάει το κεφάλι του με αυτά που ακού ει και δ ιατηρε ί έναν ήπιο τόνο. του λέ ει ο Μίρτζαν . μετά από τόσα χρόνια που την ε ίχε στην ντου­ λάπα. Τώρα ε ίναι υποχρεωμένος να φοράει μια στολή που δ εν του αρ έσει . Ο Μίρτζαν τη λατρεύει' ε ίναι κοντός και χοντρός και αισθάνεται άνετα μ' αυτά τα ρούχα. ομολόγησε ! Σ ε ποιον τις πούλησες.» « Είναι καλύτερα για σένα να τα ομολογήσεις όλα τώρα». που κάθ εται σταυροπόδι. Δίπλα του κάθεται ο Σουλτάν και απέναντί του ο Τζαλαλουντίν. όχι στον Σουλτάν αλλά στον Μίρτζαν: « Π ρ έ πει να πήρα γύ ρω στις πεντακ ό σιες. Κερνάει τον Σουλτάν και τον Τζαλαλουντίν τσά ι και γλυκά. Έτσι ο Μίρτζαν ιδροκοπάει τις πρώτες μέρες του καλο­ καιριού που η θερμοκρασία έχει φτάσει τους τριάντα βαθ μούς. λέει ο αστυνομικό ς. Ο Σουλτάν του περιγράφει το περιστατικό. τη στολή που οι Ταλιμπάν επέβαλαν σε όλους τους άντρες.

συ λλαμβάνονται. θ α ε ίναι πολύ χειρ ότερα. του λέ ει. Είναι πιθανόν να άνοιξε μερικά πακέτα και να πήρε λίγες κά ρτες από το καθένα». Ορκ ίζομαι στον Αλλάχ». « Μ α σας λέ ω την α λήθ ε ια. Ο ι κάρτες έχουν διαφορετικές εικόνες. Στέ κεται στο κατώ φλ ι και Digitized by 10uk1s. Ο Σουλτάν υπολογ ίζει πόσες μπορε ί να πήρε ο ξυλουρ­ γό ς. Σε λίγο αρχίζει η aπαγόρευση της κυ­ κλοφορίας και ο Σουλτάν πρέπει πρώτα ν' αφήσει τον ξυλουρ­ γό . αν ό μως λε ίπουν καμιά δ εκαριά κ άρτες από κάθ ε πακέτο . οι λέξ εις επαναλαμβάνονται. Ξ αφνικά εμφα­ ν ίζεται στην π ό ρτα ο ξυ λουργ ό ς. Το επό μενο πρω ί ξ εκιν άει η καταμέτρηση. Ο Ρασούλ οδηγε ί τον Σουλτάν στο σπίτι. «Θα πρέπει να τις μετρήσουμε αύ ριο». και μετά να πά ει σπ ίτι του. Dec. Κάθονται αμίλητοι στο αυτοκίνητο. 480 κάρτες. Ο Έκμπαλ και ο Άιμαλ κάθονται στο χαλί και με­ τράνε. Στο π ίσω δωμάτιο ε ίναι στοιβαγμένες ανά εκατό . Ο ξυλουργό ς τρ έχει να φέρει τις κάρτες. ε ίναι δύ σκο λο να το ε λέγξ εις. Ο Ρ ασούλ συνεχώς πιέ­ ζει τον ξυλουργό να του πει όλη την αλήθ εια. Μ ετά aπό λίγο εμφανίζεται κρατώντας έναν πάκο. δ εν τις πούλησα σε κάποιον. 2009 . . Ο ξυλουργό ς στέκεται ντροπιασμένος στο μονοπάτι που οδηγε ί στο σπίτι του.230 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ μία. δ εν έχει τσά ι και γλυκά». Έχουν σκοτω θ ε ί άν θ ρωποι επειδή οι στρατιώτες αισθάνονταν aπειλoύ μενo ι aπό τα περα­ στικά αυτοκ ίνητα. ή ρ θ ε η ώρα να φύγουν. Τώρα βρ ίσκονται στα χέ ρια του πραγματικού τους ιδιοκτήτη που θα τις τοποθ ετήσει και πάλι στα ράφια τους. Αρχικά όμως θα τις χρησιμοποιήσει ως aπόδειξη. λέ ει και κοιτάζει μια τον έναν και μια τον άλλον. Ο ι κάρτες ε ίναι τυ­ λιγμένες με μια πορτοκαλί πετσέτα με πράσινα σχέδ ια. Ο Σουλ­ τάν τις βγάζει και τις κοιτάζει περήφανος. Έχουν φτάσει. . Όσοι κυκλοφορούν μετά την απαγ ό ρευση. λέ ει αινιγματικά κοιτάζοντας τον Τζαλαλουντίν στα μάτια. « Αν λ ε ίπ ε ι ένα ο λό κληρο πακ έ το. «Αλλι ώ ς δ εν θ α ξ εφύγεις ποτ έ . Ο Σου λτάν επιμένει. συμπληρώνει ο Σ ουλτάν. Τζαλαλουντ ίν».

που θα μπορούσε να ε ίναι πατέρας του.» Έχει έ ρθ ει και ο γέρος πατέρας του Τζαλαλουντίν. θ α σου τα πληρώσω. «Να ξέρεις ότι τον χτυπούσα όλη τη νύχτα. θέλω να μου πεις σε ποιον τις πούλη σες. άνθρωπέ μου ! Δεν θέλω τις προσευχέ ς σου ! » «Συγνώ μη. Και αυτό ς προσπα θ ε ί να γ ονατ ίσει και να φιλήσει τα πόδ ια του Σουλτάν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 231 φα ίνεται ακ ό μη πιο καμπού ρης απ ό πριν. λίγο πιο σκούρος. Πέ φτε ι μπροστά στον Σουλτάν και αρχίζει να του φιλάει τα πόδ ια. Ο Σ ουλτάν τον σηκώνει από το πάτωμα και φωνάζει : «Σύνελθε. 2009 . «Δώσε μου μια μέρα και 'γω θα τον κάνω να τα ομολογήσει όλα». αλλά τα παιδιά μου πεινάνε». ιδ ιαί­ τερα ένας ηλικιωμένος γ ε ίτονας. συγχώρεσέ με ! Θ α σου τα πληρώσω. Κάνει μερικά αποφασιστικά βήματα προς τον γ ιο του που στ έκεται μπροστά στη βιβλιοθήDigitized by 10uk1s. δεν φοράει κάλτσες και συγκρατε ί το παντελόνι του μ' ένα κορδόνι. Έχει το ίδ ιο πρόσωπο με τον γ ιο του. δ εν θέλω τα λε­ ά φτ σου. αλλά ο Σουλτάν τον προλαβαίνει πριν ακουμπή ­ σει στο πάτωμα ' δ εν του αρέσει να του φιλάνε τα πόδια. πιο κοντό ς και πιο ζαρωμένος. λέ ει ο ΦαΊζ. Στο τέλος. Ότι ο Τζαλαλουντ ίν πήρε μαζί του τις κάρτες και ότι τώ ρα θέλει να ξέ ρει π όσες ήταν και σε ποιον τις ε ίχε πουλήσει. ο ΦαΊζ κουνι έται. Και οι δύ ο ε ίναι λεπτο ί και εύθραυστοι. Πόσες πήρες. Το σακάκι του ε ίναι φθαρμένο στους αγκώνες. Ο πατέρας στέκει ανήμπορος μπροστά στον Σουλτάν. Ο Σ ου λτάν εξη γ ε ί ή ρεμα στον πατ έ ρα του ξυ λουργ ού τα ό σα συνέβησαν. Ντροπιάστηκα ! Τον με γάλωσα να γίνει τίμιος εργάτης. Ο καμπουριασμένος ξυλουργός μοιάζει με μικρό παιδάκι που έκλεψε και ε ίπε ψ έ ματα και τώρα πρό ­ κειται να φά ει ξύλο. και τώρα ! Τώρα έχω γ ιο μου έναν κλέφτη». λέ ει και αγ ριοκοιτάζει τον γ ιο του που ζαρώνει σε μια γωνιά . του λέ ει ο ξυλουργός. ο ΦαΊζ. Dec. Ο ι ραφέ ς των παπουτσιών του έχουν ξη λω­ θ ε ί. Ούτε και ο Σουλτάν ξέρει πώς να αντιδράσει' αισθάνεται ντροπή μπροστά στον ηλικιωμένο άντρα. «Σου ξ αναλέω αυτό που σου ε ίπα και χτες.

Μόλ ις τα πράγματα ηρεμού ν μετά από την ντροπιαστική σκηνή. Ο Σουλτάν τον βλέπει από το τζά μι να κα βαλάει το παλιό του ποδήλατο. εν ώ ο πατ έ ρας του συνεχ ίζ ει να τον χτυπ ά ει. πιστεύει ότι όλη η ιστο­ ρ ία έπρεπε να ξ εχαστε ί. ο Σουλτάν συνεχίζει το μέτρημα. Τεντώνει το κορμί του. « Μ πορε ί να τον πλή ρωσαν για να το κάνει. Νό μιζα ότι αυτέ ς που ε ίχαν τους έφταναν. Εσύ τι πιστεύ εις. Ο Τζαλαλουντίν απλώς δέ­ χεται τα χτ υπήματα σκυφτό ς και προστατεύ ει το στήθος του με τα χ έ ρια του. ε ίσαι η ντροπή της οικογ ένειας. ουρλιάζει ο πατέ ρας. χαιρετά ει τον Σουλτάν και φεύγει. « Δούλεψε ε δώ σαράντα μέ ρες. Το καπέλο του Φαιζ από δέρμα αρνιού έχει πέσει στο πάτω­ μα. αλλά απ' ό. «Άχρηστε. τώρα τις ε ίχαν πάρει π ίσω. Κι εκε ί. Είμαι σίγουρος ότι έχει πάρει το λιγότερο οχτώ χιλιάδ ες κά ρτες». Τον χτυπάει με το γόνατο στην κοιλιά. Ήταν πολύ ψυχοφθόρο το θέαμα. Ο ε ξαθλιω­ μ έ νος ξυ λουργ ό ς να ξυ λοκοπι έ ται απ ό τον πατ έ ρα του. Μ ε τρ ία βήματα έχει κατέβε ι τη σκάλα και έχει βγει στον δρό μο. στη μέση του μαγαζιού . Σαν αστραπή το χέρι του τεντώνεται. χαστουκίζει τον γιο του. 2009 . Είναι αρκετά η λίθ ιος να τις πούλησε τζάμπα. Ύ στερα ξεφεύγει και βγα ίνει τρ έχοντας από το μαγαζί. δ εν έπρεπε να έχεις γεννη θ ε ί ποτέ . ικετεύ ει. Ας πού με ότι έπαιρνε δ ια­ κόσιες κάρτες την ημέρα. « Είναι η λίθ ιος. ένα κάθαρμα». Μ ερικο ί δ εν έχουν ε μφανιστε ί τον τε λευτα ίο καιρό . το ξεσκον ίζει και το φοράει. Ο Μανσούρ δεν νοιάζεται για τις κάρτες. Dec. λέ ει και κοιτάζει τον Μ ανσού ρ που απλώς σηκώνει τους ώ μους του. τον κλοτσάει στα πόδια και τον χτυπάει στην πλάτη. » Digitized by 10uk1s. ε ίσαι ένας χαμένος. παλιοκλέφτη. τότε μας κάνουν οχτώ χιλιάδ ες κάρ­ τες. ενώ τον κλοτσάει και τον χτυ­ πάει. Το μαζεύ ει. να κοιτάζει δεξ ιά και αριστερά και να τραβάει σιωπηλά προς το χωριό.τι φαίνεται αγό ρασαν φτη­ ν έ ς κά ρτες απ ό τον ξυλουργό. δ εν θ α μπορούσε να τις πουλήσει.232 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ κη. ξέχασέ το». Ξέ ρεις τους δ ι ιοκτήτες περιπτέ ρων που ψώνιζαν κάρτες από μας.

Η προσή λωση κράτησε μια βδομάδα . Εκε ί θα τις πουλάνε πολύ φτηνότε­ ρα από μένα και ο κόσμος θα αρχίσει να πηγαίνει σ' αυτούς αντί σε μένα. Τότε θα χάσω τους στρατιώτες που αγοράζουν κάρτες αλλά κι αυτούς που αγοράζουν βιβλία. τότε η αλήθ εια θα βγει στην επιφάνεια. «Θα μπορούσε να μου κατα­ στρ έψει την επιχε ίρηση». «Θα το κάνω». γιατί ο πα­ τέρας του θα πάει στο Ιράν και θα λε ίψει για έναν μήνα. να κάνει τον σοφέ ρ για τους αδ ερφού ς του. Ξέρει επίσης ότι εκε ίνος θα πρέπει να ασχολη θ ε ί μ' αυτό . να φροντίζει και να προσέχει το δ ικό του βι­ βλιοπωλε ίο και να γ ίνει από πάνω και ανακριτής. Dec. Θα αποκτήσω τη φή μη ότι ε ίμαι ακριβότερος από τους άλλους. ο Μ ανσούρ τα ξ εχνάει όλα. Έχει περάσει η εποχή της ευλάβ ειας μετά το προσκύνημα στον τά­ φο του Αλί. Μόλις φεύγει ο πατέ ρας του. έκλεβ ε χιλιάδ ες κάρτες τις οποίες στη συνέχεια πούλησε σε περίπτερα και β ιβλιο­ πωλε ία σε όλη την Καμπούλ.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 233 Ο Μανσού ρ σηκώνει π άλι τους ώ μους. λέει με αυστηρό βλέμμα. 2009 . Θα πρέπει χώρια από το να ενημερώνει τα βιβλία. να παραλαμβάνει τις καινούργιες κούτες με β ι βλία που στ έλνουν τα τυπογραφε ία του Πακιστάν. Το ότι προ­ σευχόταν πέντε φορέ ς τη μέρα δ εν τον ωφέλησε ιδιαίτερα. Κανε ίς δεν κλέβε ι τον Σουλτάν». «Αν εσύ και ο Μίρτζαν ερευνήσετε το ζήτημα όσο θα λε ίπω. Ξέ ρει τον πατέ ρα του και καταλαβα ίνει ότι θ α το ε ξ αντλή σει το ζήτημα. Αφού δ εν μπορ ώ να περιφ έ ρομαι κάνοDigitized by 10uk1s. «Δεν έχω άλλη επιλογή». λέ ε ι. Ο Μανσούρ ακού ει τον πατέ ρα του που μιλάει για την πα­ ρακμή της επιχε ίρησης χωρ ίς να δίνει ιδ ια ίτερη σημασία. Το γ ένι τού δημιουργού σε φαγούρα και όσοι τον έβλεπαν του έλε­ γαν ότι δ ε ίχνε ι απεριπο ίητος. Δ εν αισθ αν όταν ωρα ία με τη φαρ δ ιά πουκαμ ίσα. λέ ει κοφτά . Εί­ ναι θυμωμένος και εκνευρισμένος που του ανέθ εσε ακό μη μια δουλειά. « Μην ε ίσαι τόσο μαλακός ! Μην ε ίσαι τόσο μαλακό ς !» Αυ­ τά ε ίναι τα τε λευταία λόγια που του λέ ει ο Σουλτάν πριν μπε ι στο βραδ ινό αεροπλάνο για την Τεχεράνη. «Για σκ έψου. Στο τέλος θα χρεοκοπήσω».

Το πρώτο βράδυ που έλειπε ο πατέρας του ήταν καλεσμένος δύο φ ίλων. όλα έχουν 40% . γιατί έπρεπε πρώτα να πά ει στο σπ ίτι τους δύο μικρότερους αδ ερφού ς του και όταν έφτασε. Γκρεμίστηκε ο κόσμος τους.τι καλύτερο. «Πώς μπόρεσα να κάνω τέ ­ τοιον γιο. α Μ ανσού ρ δ εν ε ίχε πιει ποτ έ αλκοόλ. που ε ίναι απαγο­ ρευμένη ουσία για το Ισλά μ.» α μεγάλος του γιος. Το τελευταίο εικο­ σιτετράωρο ήταν το χειρότερο της ζωής τους: να βλέπουν τον παππού να δέρνει τον καλό τους πατέ ρα και να τον αποκαλε ί κλέφτη. Τα παιδιά ε ίναι ξαπλωμένα στο πάτωμα και κλαίνε σιωπηλά. α Μ ανσού ρ δ εν ε ίχε φτάσει ακό μη. Τα αγόρια πλήρωσαν 40 δολάρια το μπουκάλι.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 234 ντας καλές σκέψεις. τους ε ίπε ο πωλητής. Αν ήταν να αρρωστήσει. Στον κήπο περπατάει νευ­ ρικά ο πατέ ρας του Τζαλαλουντίν. Αυτό τους ένοιαζε ' οι περισσότεροι πε λάτες ήταν νεαρο ί που όταν δ εν τους έβλεπαν οι γονε ίς τους έπιναν. σκ έφτηκε και έγραψε την ευλάβ ε ια στα παλιά του παπούτσια. το κρασί έχει 42% ». Ανακάτεψαν κονιάκ και βότκα σ' ένα ποτήρι και μετά από μερικά ποτά τρέκλιζαν στο με λαγχολικό δωμάτιο του ξ ενο δοχε ίου που ε ίχαν νοικιά σει. Στο σπίτι του Τζαλαλουντίν κανε ίς δεν κοιμάται. καλύτερα να τα «γράψω» όλα. Η θ ρη­ σκευτική εκδρομή στη Μαζάρ δεν ήταν παρά ένα ξέσπασμα. 2009 . α Μανσού ρ άλλαξ ε γνώ μη ' το αλκοόλ δ εν του φαιν όταν πια δε λεαστικό . σε εξαιρετικά ψηλές τιμέ ς στη μαύ ρη αγορά. που ντροπιάζει όλη την οικογένεια. Νωρ ίς το βράδυ οι φ ίλοι του άρ­ χισαν να π ίνουν. Δ εν μπορε ί να ξαπλώσει γιατί η πλάτη Digitized by 10uk1s. ο κλέφτης. Dec. Δ εν ήξερε ότι ε ίχαν αγοράσει ουζμπέ κικη βότκα. αρμένικο κονιάκ και κόκκινο κρασί. Τι λάθος έκανα. καλύτερα να μην έπι­ νε καθόλου. Δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι ο πω­ λητής ε ίχε προσθέσει δύο μικρέ ς γραμμέ ς στην ετικέτα και ότι το 12 ε ίχε γ ίνει 42 στο γαλλικό επιτραπέζιο κρασί. «Αυτό ε ίναι ό . για να με θύσουν. οι φ ίλοι του φώ ­ ναζαν και ήθ ελαν να πη δήξουν από το μπαλκόνι. κάθ εται σ' ένα χαλί στο ένα και μοναδ ικό δωμάτιο.

Το σπίτι ήταν χτισμένο γύ ρω από μια αυλή ' ένας από τους τοίχους ήταν φράχτης προς το μονοπάτι που περνού σε απέξω. κουζί­ να γκαζιού και μερικά ράφια. τον πατέρα του και τη γιαγιά του. σε άλλα πλαστικό . Dec. Τα χαλιά που πάνω τους ξάπλωναν τα παιδ ιά του ξυλουρ­ γού ήταν μια σύν θ εση από κουρέλια και κομμάτια υφάσματος. Τα δύ ο κοριτσάκια με την πολιομυε λίτιδα ε ίχαν σίδερα που τους στήριζαν το ένα πόδ ι και περπατούσαν με δε­ κανίκια. τον συνεπή ρε μια με θυστική α ίσθηση ε λευ θ ερ ίας. αλλά πού να τα πήγαιναν. μια τραπεζαρία και μια κουζίνα με χτιστό φούρνο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 235 του ε ίναι χαραγμένη από τα χτυπή ματα που του έδωσε ο πατέ­ ρας του μ' ένα κλαδί. Κατά μήκος των δύ ο το ίχων υπήρχαν ταράτσες και από κάτω ήταν χτισμένα δωμάτια με μεγάλα παρ άθυρα καλυμμένα με πλαστικό . στην άλλη άκρη της πόλης. και αλλού σακιά . Τα παιδ ιά του ξυλουργού αποκοιμήθηκαν όταν οι φ ίλοι του Μ ανσού ρ ε ίχαν κάνει εμετό αρκετ έ ς φορ έ ς. Ένα δωμάτιο για τον ξυ ­ λουργό . Ήταν ε λεύθ ερος ! Ο Σ ουλτάν ε ίχε φύγει κι ο ξυλουργό ς είχε ξεχα­ στε ί. Όταν ο Μανσού ρ ξύπνησε το άλλο πρω ί που έφυγε ο πατέρας του. ένα δωμάτιο για τη μητέ ρα του. Ο πατέ ρας συν έχισε να τον χτυ­ πά ει και ο γιος δ εν πρόβαλε καμία αντίσταση. τον άντρα της και τα π έντε παιδ ιά τους. Δύο άλλα υπέ φεραν από έκζεμα' έξυναν συνεχώς τις ματωμένες πληγέ ς τους. Μ ε εκατό χιλιό μετρα την ώ ρα ξ εχύθηκε στους Digitized by 10uk1s. Τα χτυπήματα έτσουζαν στην πλάτη και οι βρισιέ ς τον έλουζαν. Σ ε μερικά σημε ία υπήρχαν χαρτόνια. τη γυνα ίκα του και τα εφτά παιδ ιά του. που έβγαιναν στην αυλή. 2009 . Μ ετά τη σκηνή στο β ι βλιοπωλε ίο πήγαν και οι δύο στο σπίτι. ενώ όλη η οι­ κογ ένεια κο ίταζε έντρομη. Ο ι γυναίκες προσπάθησαν ν ' απο­ μακρύνουν τα παιδ ιά. Πρώτα ο πατέρας με το ποδήλατο και στη συν έχεια ο γιος με τα πόδ ια. ένα δω­ μάτιο για την αδ ερφή του. Ο Μανσού ρ φόρεσε τα γυαλιά η λίου που ε ίχε αγοράσει στη Μαζάρ.

Την παρακαλε ί να περάσει από το μαγαζί. Στο πρ ώτο κιόλας μάθ ημα έ χει εντοπ ίσει την πιο ό μορφη. Άφησε π ίσω του τη μία μετά την άλλη τις γειτονιέ ς της Καμπούλ. σκέφτεται να μην κάνει τίποτ' άλλο. περνώντας δίπλα από φορτωμένα γα·ί­ δού ρια και βρό μικες κατσίκες. Ο Μανσούρ θα περάσει καλά μέχρι να γυρ ίσει ο πατέ ρας του. καθώς το αυτοκ ίνητο έπεφτε και γ δερνόταν στις χιλιάδ ες λακκούβες της ασφάλτου και οι πε ζο ί άνοιγαν δρ ό μο έντρομοι. αφού π έ ρασε τα σχολικά του χρόνια στο Πακι­ στάν. του μπερδ εμένου μωσα·ί­ κού από ερε ίπια και ετοιμόρροπα σπίτια. αλλά περισσότερο στενοχωριέται που σταμάτη­ σε το μάθημα. να φτιάξει χαρακτή ρα». Έδ ειξ ε προσβλητικά το μεσαίο του δάχτυ λο στους Γ ερμανού ς. ε ίχε πει ο Σ ου λτάν . Ο στόχος του Μανσού ρ ε ίναι να γνωρ ίσει κορ ίτσια. από ζητιάνους και πειθαρχημέ ­ νους Γ ερμανού ς στρατιώτες. Του λε ίπει. Ήθελε τόσο πολύ να μάθει αγγλικά. 2009 . Μ ε προσοχή προσπαθ ε ί να της πιάσει την κουβ έντα. Ο ι περισσότερες οικογένειες προσέχουν τα κορίτσια τους σαν τα μάτια τους. Του έρχεται μια λαμπρή ιδέα στο μυαλό και αποφασίζει να γραφτε ί σ' ένα τμήμα αγγλικών για αρχάριους. Ο Μανσούρ μορφάζει μ έ σα στο αυτοκ ίνητο. Αυτό δεν μπορε ί εύκολα να συμβε ί στην Καμπούλ. Dec. « Πρ έπει να γ ίνει υπεύθυνος. Εκτό ς από τις πρωινέ ς διαδρομέ ς. που πρέπει να τις κάνει για να μην τον μαρτυρήσουν τα αδέρφια του. Μ ια μέρα του δίνεται η ευκαιρ ία να την πάει στο σπίτι της. ε ίναι ο μοναδικός άνθρω­ πος που σέβ εται. αλλά εκε ίνη δεν εμφαν ί­ ζεται ποτέ . Γράφεται ό μως στο τμή μα των αρχάριων γιατί πιστεύ ει ότι εκε ί θ α βρε ι τα πιο μικρά και τα πιο ό μορφα κορ ίτσια. Από δω και π έρα ε ίναι η σειρά του Ρ ασούλ να κουβαλάε ι τις κούτες και να εκτελε ί τις παραγγελίες. Digitized by 10uk1s. Ποτέ δεν τολμάει να του φέρει αντίρρηση. τουλάχιστον όταν τον έχει απέναντί του. Δ εν πέ ­ φτει έξω.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 236 δρ ό μους της Καμπούλ. Ο Μανσούρ ε ίναι καλός στα αγγλικά . Η κοπέλα δ εν ξ ανά ρχεται στο μάθημα των αγγλι­ κών. Ο Μ ανσού ρ δεν μπορε ί να τη βρει γιατί δ εν ξέρει πού μέ ­ νει. Τον μόνο άν θρωπο που φοβάται ο Μ ανσούρ ε ίναι ο πατέ ρας του.

Εγώ αποκοιμήθηκα τε λευτα ίος. Μ ια μ έ ρα ο Σ ου λτάν στ έλνει μήνυμα ότι επιστρ έ φει την επομένη.» Η Σαρίφα μουρμουρ ίζει και φωνάζει στα παιδιά της η Λατ ίφα αρχ ίζει να κλα ίει. Είναι κάτωχρος και τα μάτια του ε ίναι κ ίτρινα και πιο λυπημένα παρά ποτέ . Γ ιατί δεν θέλουν τη μάνα τους. κομπάζει ο Μανσού ρ. Dec. Η Σαρ ίφα τον πλησιάζει. Αυτή την άνοιξη. «Τι έχεις γιε μου. Δεν έχει ενημερώσει τα β ιβλία.» «Δεν έχω τίποτα». Ο Γιουνούς κοιμάται και ροχαλίζει. « Τον κάναμε σκόνη και τον ανακατέψαμε με καπνό . η Μπουλμπούλα κοιτά­ ζει το κενό . Digitized by 10uk1s.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 237 Σύντομα ό μως την ξ εχν ά ει. Δ εν έχει κάνει τ ίποτα απ' όσα του ε ίχε ζητήσει ο πατέρας του. «Πώς έβγαλα τέτοια αγόρια. Είσαι άρρωστος. «Από τότε που ή ρθ ες όλα πάνε κατά διαβόλου». Η Μ π ίμπι Γκουλ σεργιανάει από τη μια μεριά στην άλλη. ποιο ήταν το λάθος μου. ουρλιά­ ζει ο Μανσούρ. Φτιαχτήκαμε εντε λώς και γ ίναμε κάπως επιθ ετικο ί. Η Σόνια προσπαθ ε ί να ηρεμήσει τη Λατίφα και η Λ έ ιλα πλένει τα πιάτα. δ εν έχει καταχωρήσει το ν έ ο εμπό ­ ρευμα. 2009 . «Καπνίσαμε ξεραμ ένο σκορπιό ». Και ούτε έχει καν σκεφτε ί το θέ μα του ξυλουργού και τις έ ρευνες που θ α ξ εκινούσε. Ο Μ ανσού ρ κοπανά ει την πό ρτα του δωματίου που μοιράζεται με τον Γιουνούς. τ ίποτα δ εν έχει δ ιάρκεια και τίποτα δεν ε ίναι αλη θ ινό στη ζωή του Μαν­ σού ρ . Εκε ίνη συνεχίζει να τον ζαλίζει. δεν έχει φτιάξει τις λίστες με τις ν έ ες παραγγε λίες. Τέλειο πάρτι» . Ο Μανσού ρ συν έρχεται αστραπια ία από τον λήθαρ­ γο. τσιρ ίζει. δ εν έχει τακτοποιήσει τα π ίσω δωμάτια και δ εν έχει παραλάβ ει τις κούτες των β ιβλίων από την αποθήκη. Έχει κολλήσει ηπατίτιδα Β και όλη μέρα ε ίναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι και παίρνει φάρμακα. «Γύρνα π ίσω στο Πακιστάν με το μυξ ιάρικό σου ! ». Η Σαρίφα ξ εσπά ε ι σε κλά ματα. Κάποια στιγμή τον καλο ύν σε μια γιορτή στην άλλη άκρη της πόλης. λέ ει ο Μ ανσού ρ ενθ ου­ σιασμένος την επό μενη μέ ρα σ ' έναν φ ίλο του.

και τώρα έχει περάσει ένας μήνας ! «Αν δ εν τον έχουν κλε ίσει στη φυλακή μέχρι να γυρ ίσω από το Πακιστάν. Μ ε όλα αυτά τα χαρτιά πήγε στην τοπική αστυνομ ία της Ντεχ Κουντα'ίντάτ. 2009 . «Προσπαθε ίς να σαμποτάρεις την επιχε ίρησή μου. Dec. δεν ε ί­ σαι γιος μου». Φο βότανε μήπως κάποια από τις κοπέλες του έ μπαινε στο μαγαζί. Υπήρχε ό μως ένα θέ μα που ο Σουλ­ τάν δεν ε ίχε ξ εχάσει: το θέ μα του ξυλουργού . « Δ εν έ μαθ ες τίποτα. ο πατέ ρας τού αναθέτει καινού ργιες δου λει έ ς. Ο Μαν­ σού ρ αναστ έναξ ε με ανακού φιση . λέ ει προφητικά . Για φαντάσου να τον πλησίαζε καμιά απ ' αυτ έ ς για να του μιλήσ ει. Άλλωστε ο Σουλτάν ποτέ δεν μιλούσε στις γυναίκες που φορούσαν μπούρκα. «Αυτό ς που βάζει χέ ρι στην ιδ ιο­ κτησία μου. δεν θα περάσει καλά». ο Μ ανσού ρ νιώθ ει τόσο αμήχανος που αποφεύγει να τον κοιτάξει στα μά­ τια.» Ο Σ ουλτάν κοιτάζει τον γιο του πα­ ραξ ενεμένος.ά δεν χρειάζεται να ε ίναι τόσο νευρικός γιατί το μόνο που απασχο λε ί αυτήν τη στιγμή τον Σ ου λτάν ε ίναι η Σόνια. Ο πατέ ρας του θα ' ρχόταν την άλλη μέρα με την ομολογ ία του γι­ ου του. Την επό μενη μέρα ο Μανσούρ πήγε στο υπουργε ίο Εσωτε­ ρικών για να καταγγε ίλε ι τον ξυ λουργό . ώστε αν ήταν εκε ί να κο ίταζαν μονάχα τα β ι βλία στα ράφια και να έ φευγαν. τον απειλε ί. Πή ρε μαζί του έ ναν Digitized by 10uk1s. Αλλ. Αύ ριο θ α πας στην αστυνομία να τον καταγγε ίλεις». Το επό μενο πρωί ο Σουλτάν έφευγε για το Πακιστάν. βρήκε ξανά τους παλιού ς του συνεργάτες και σύντομα θα παραλάβ ει πολλά κι­ βώτια με περσικά β ιβλία. μπροστά στον πατέ ρα του. Θα 'πρεπε να τους περιγράψει πώς ε ίναι ο πατέ ­ ρας του. Μ ε τη βοήθ εια του Μίρτζαν πήρε τις σφραγίδες που χρειαζόταν μέσα σε λίγες μό ­ νο ώρες. Την επομένη στο μαγαζί ρωτάει τον γιο του αν έκανε αυτά που του ε ίχε ζητήσει. Πριν καλά καλά προ λάβ ε ι ν ' απαντήσει ο Μ ανσού ρ. Το ταξίδ ι του Σουλτάν στο Ιράν πήγε πολύ καλά. που στεγαζόταν σε μια παράγκα που τη φρουρού σαν οπλισμ έ νοι αστυνομικο ί .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 238 Όταν την επ ό μενη μ έ ρα φτάνει ο Σ ου λτάν.

συγχωρ έ στε τον». Digitized by 10uk1s. «Παρακαλώ. κοιτάξτε τα παιδ ιά . για τον Θ ε ό ». κοιτάξτε τα παιδιά. «Δεν έχουμε να φάμε. Ό μως θα πληρώσουμε για τις κάρτες». ε ίναι μικροκαμωμένη και ζαρωμένη. Η Λέ ιλα αγουροξυπνημένη τους άνοιξ ε την πό ρτα. 2009 . Η γιαγιά του κοντεύ ει τα ενενήντα. Ο ι γυναίκες σπάραζαν στο κλά μα και η Λέ ιλα κατάλα βε ότι ήταν η γιαγιά και η θ ε ία του ξυλουργού . «Παρακαλώ. Είπαν ότι θ α πήγαιναν να τον συ λλάβουν το επό μενο πρω ί. ξ εκ ίνησαν οι δυο γριέ ς γυνα ίκες για να ζητήσουν το έλεος και τη συγχώρεση του Σουλτάν για τον συγγενή τους. Ο ι γυναίκες έχουν μαζί τους ένα δίχρονο αγοράκι και ένα από τα κορ ίτσια που έχει πολιομυελίτιδα. πε θα ίνουμε της πε ίνας. με πρόσωπο που μοιάζει με ποντίκι. συγχωρ έ στε τον. Η μικροκαμωμένη γιαγιά έ π φτει στα πόδια των γυναικών του σπιτιού που ξύπνησαν από τις φων έ ς. Την άλλη μέρα. Κάθ εται σοβαρή και παρακολου θε ί τη συζήτηση. «Αν έ κλεψε. πριν ξημερώσει. ε ίναι α δύνατα σαν κλωστέ ς. Η Λέ ιλα τους λέ ει να περάσουν. που στέ κονταν εκε ί με δύ ο από τα παιδιά του. Δ ε ίχνουν β αθ ιά ενοχλημ ένες από τη μιζέρια που έχει απλωθ ε ί στο δωμάτιο σαν κρύ ο ρεύ μα. Χωρ ίς ρούχα. Ν ωρ ίς το πρω ί. λένε οι γυνα ίκες.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 239 αστυνομικό με πολιτικά και του έδ ειξ ε το σπ ίτι του ξυλουργού . φωνάζουνε. Το ίδ ιο βράδυ θα περνούσαν από εκε ί για να τον συλλάβουν. Το ακ ίνητο πόδ ι με τα σίδ ερα προ βάλλει από κάτω της. κοιτάξτε τα. Έχει μυτερό τριχωτό πι­ γούνι. κι έτσι συν έλαβαν τον πατέ ρα και τον θ ε ίο του. Όλη νύχτα κανε ίς δ εν έ κλε ισε μάτι. Ο Τζαλαλουντίν έλειπε από το σπίτι όταν έφτασε η αστυνο­ μία. Είναι η μητ έ ρα του πατ έ ρα του ξυ λουργού που τις τε­ λευταίες βδομάδ ες προσπάθησε με ξύλο αλύπητο να τον κάνει να πει την αλήθ εια. Το κοριτσάκι κάθ εται στο πάτωμα με με­ γάλη δυσκολία. το έ κανε για να σώ σει την οικογ έ νειά του. Dec. πριν ακό μη φανε ί η αστυνομ ία. δύο γυναίκες που κρατού­ σαν δύ ο παιδ ιά χτύ πησαν την π όρτα της οικογ ένειας Χαν. χωρ ίς φαγητό».

δεν μπορε ί να δ ου λέψ ε ι. Ο Μανσού ρ ό μως έχει αποφασίσει να κά­ νει αυτό που του έχει πει ο πατέ ρας του. και αυτήν τη στιγμή λε ίπει» . Ποτέ δ εν θα το π ίστευα ότι θα με"{ άλωνα έναν κλέφτη» . την ε ξουσία την έχει εκε ίνος. « ο Σουλτάν αποφασίζει. παρόλο που ξέρουν ότι δεν έχει νόημα . επειδή ε ίναι ο με­ γαλύτερος γιος του . Μόλις μπαίνει στο δωμάτιο ο Μανσού ρ . λέει η γιαγιά . Όταν η γιαγιά και η θ ε ία επέστρεψαν στο χωριό με τα δύο παιδιά. αλλά δ εν μπορού με» . Ο ξυλουρDigitized by 10uk1s. Εκε ίνος τις κλοτσάει για να φύγουν . Στα μικρά προσφέρει ζεστό γάλα. «Θα σας βοη θ ού σαμε ευχαρ ίστως . Dec.τι μπορούν για να πε ίσουν τον Σ ουλτάν . 2009 . Η Λέ ι­ λα μπα ίνει στο δωμάτιο με τηγανητά αυγά και φρ έσκο ψωμί. Ξέρουν ότι τώρα που λε ί­ πει ο Σουλτάν. ε ίναι πετσί και κό ­ καλο .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 240 Ο ι καρ δ ι έ ς στη Μ ικροραγιόν λ ιώνουν. Ο ι γυνα ίκες της οικογένειας Χαν δ εν μπορούν να κάνουν κάτι από τη στιγ­ μή που ο Σουλτάν έχει πάρει την από φασή του . κοιτάξτε τα. Τα παι­ διά του ο λο ένα αδυνατίζουν . Ο ι γυναίκες συνεχίζουν να κλα ίνε και να σπαράζουν . Έχουμε ξ εχάσει τη γε ύ ση της ζάχαρης» . η αστυνομία ε ίχε ήδη συλλάβε ι τον Τζαλαλουντίν . Στο γραφε ίο οι καρ έκλες ε ίναι λίγες και έτσι δύο άντρες μοιράζονται μια καρ έκλα. λέ ε ι κλα ίγοντας η γιαγιά. Πόσο μάλλον όταν η απόφαση αφορά τη δουλειά του . Ο ι γυνα ίκες στη Μ ικροραγιόν υπόσχονται να κάνουν ό . Δεν έ χουμε φ ά ει ε δώ και πο λλέ ς εβδομάδες . Εφτά άντρες παρακολου θ ούν την ανάκριση. με τα πόδ ια σταυρωμένα. Ξέ­ ρουν ότι ε ίναι αλήθ εια. «Το ρύζι που αγοράζουμε ε ίναι σχε δόν σάπιο . οι δύο γυνα ίκες τρ έχουν και του φιλούν τα πόδ ια. Κάθ ε μέρα ο Τζαλαλουντίν τρώ ει ξύλο από τον πατέρα του. «Αφότου ο Σουλτάν του πήρε τα εργαλε ία του . η επ ίσκεψη ό μως δ εν έχε ι άλλο αποτ έλεσμα π έ ρα από τον ο ίκτο . αλλά δ εν παύ ουν να ε λπ ίζουν. λένε . Κάθ εται σε μια καρ έκλα δίπλα στο γραφε ίο του διευ­ θυντή της αστυνομίας. Το απόγευμα ο Μανσού ρ πήγε στην αστυνομ ία για να κα­ ταθέσει.

Ένας αστυ­ νομικός στέκεται στην πόρτα και δεν μπορε ί να αποφασίσει αν η θέση του ε ίναι μέσα ή έξω. ού ­ τε να ξαπλώσει ' μόνο να κουλουριαστε ί. Δ εν έχουν πολ­ λά περιστατικά σ' αυτό το αστυνομικό τμήμα. Μπορούν να αποσύ ρουν τη μήνυ­ ση ή να προχωρήσουν. μερικο ί φοράνε τις ζεστές. Σύντομα θ α τον στε ίλουν στο κελί του. γιατ ί εκε ί καταλήγουν όλοι οι πραγματικοί εγκληματ ίες. Τρ ίβ ει με δύναμη τα ταλαιπωρημένα χέρια του. Ο ξυλουργό ς κουλουριάζεται στο πάτωμα και μοιάζει αβοήθητος. τον ξυλουρ­ γ ό . θα ε ίναι πολύ δύ σκολο πια να αφε θ ε ί ε λεύθ ερος.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 241 γ ό ς κάθ εται σταυροπόδ ι στο π άτωμα. αυτόν. άλλοι τις παραδοσιακ έ ς φορεσιέ ς τους και άλλοι φοράνε τις πράσινες στολές του χωροφύλακα. ό χι το πρό σωπό του. Η λέξη κεντρικ έ ς φυλακ έ ς του φ έ ρνει κρύ ο ιδρ ώτα. γκρι. σαν να ε ίναι αυτά που τώρα κοιτάζουν ανέκφραστα τους εφτά άντρες. τώ ρα μπροστά σε όλους αυτά τα χ έ ρια. Πολλέ ς μικρ ές και μεγά­ λες πληγ έ ς δ ιασχ ίζουν τις παλά μες του. οπότε θ α πρ έ πει να αποφασίσει η αστυνομία για την τύχη του. του λέ ει ο επικεφαλής. Digitized by 10uk1s. δεν πιστεύ ει ότι η φτώχεια ε ίναι λόγος για να κλέψεις. «Θα πρ έπει να μας πεις σε ποιον τις πούλησες. Εκε ίνος πιστεύ ει ότι ο Τζαλαλουντίν πρ έπει να τι­ μωρη θε ί. στο δωμάτιο. Το δυνατό φως του ήλιου που μπα ίνει από το παράθυρο αποκαλύπτει τα σημάδ ια που τα μαχαίρια. Αν αποφασίσουν να προχωρήσουν. χειμωνιάτικες στολές τους. Dec. λέει ο επικεφαλής της αστυνομίας. λες και το ζήτημα δ εν αφορά εκε ί­ νον . Τώ ρα η οικογ ένεια του Μ ανσού ρ κρατά ε ι στα χ έ ρια της την τύχη του Τζαλαλουντίν. « Μ πορού με να τον κρατήσουμε ε δώ για εβδομήντα δύ ο ώρες. ένα απειροε λάχι­ στο δωμάτιο μέσα στο οποίο δεν μπορε ί να σταθ ε ί όρ θ ιος. αλλιώς θ α καταλήξεις στις κεντρικ ές φυλακές». οπότε η κλοπή των καρτ-ποστάλ έχει πάρει μεγάλες δ ιαστάσεις. 2009 . τα πριόνια και τα σουβλιά έχουν αφήσει στο δέρμα του. γιατ ί θ α έ χει μπει μπροστά το σύ στημα. Σαν να τον αντιπροσωπεύ ουν. Ο τό πος έ χει γεμ ίσει αστυνομικού ς. ύστερα θα πρέπει να αποφασίσετε».

Ήταν χειμώνας και δεν μπο­ ρούσε να βγει έξω. τότε η κοινων ία μας θ α γ ίνει απάνθ ρωπη. Αν δεν τιμωρη θούν επει­ δή έκλεψαν. Στον το ίχο ε ίναι κρε­ μασμένη μια μεγάλη φωτογραφ ία του πολέ μαρχου Μασούντ. «Αυ­ τό ς ε δώ ό μως. αρ έ σουν τα χρώ ματα. Ο μεγαλύτερος γιος της. για παραδειγματισμό των υπολο ίπων». Dec. Ω στό σο στολίζουν τον χώρο. Στους αστυνομικούς της Ντεχ Κουντα"ίντάτ. λέ ει ο αξ ιωματικό ς. Είναι σημαντικό να τιμωρε ίται κάποιος που παραβιάζει τους κανό ­ νες. τα πεινασμένα τους βλέ μματα και τα φθαρμένα ρούχα τους. αρχίζει να σκέφτεται τα παιδ ιά του. «Αυτό συνέβη σε ανθ ρώπους που ε ίχαν δ ιαπρ άξ ε ι μικρ ότερα εγκλή μ ατα απ ό αυτό ». επισημαίνει. 2009 . μην το ξ εχνάτε ! » λέ ει ο αξ ιωματικό ς με στό μφο. έχει δ ε ίξ ε ι τις εγκληματικ έ ς του τάσεις με τις επαναλαμβανό μενες κλοπ ές που έχει δ ιαπράξει. όπως σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες της Καμπούλ. πόσο εύ­ κολη ε ίναι. ο ξυλουργ ό ς. Σκέφτεται τη δική του ζωή. έ κλεψε ένα ζευγάρι παπούτσια για τον μικρό του α δ ερφό . που μόλις έ μπαινε στην εφηβε ία. Ο μικρότερος γιος της δεν ε ίχε παπού ­ τσια και τα πόδ ια του πάγωναν. πως μέσα σε μια μέ ρα μπορε ί να ξοδέψει τα λεφτά που η οικογ ένεια του ξυλουργού ξοδεύ ει σ' έναν μήνα. Τα λουλούδ ια έχουν σκεπαστε ί ε δώ και καιρ ό από ένα παχύ στρ ώ μα σκόνης. Ένα τεράστιο μπουκέτο με πλαστικά λουλούδ ια καλύπτει σχε δόν το μισό γραφε ίο. Ο ι το ίχοι ε ίναι βαμμένοι ανοιχτό πράσινο και η λάμπα ε ίναι κατακόκκινη. Ο αξ ιωματικός με τη βροντερή φωνή συζητά ει με τον Μαν­ σού ρ. Digitized by 10uk1s. προφα­ νώ ς. « Ο ι Ταλιμπάν θα του ε ίχαν κόψει το χέρι. «Ήταν πολύ φτωχή. Ήταν πολύ σκληρό ».242 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ «Πολλο ί άνθ ρωποι ε ίναι φτωχο ί. Ο αστυνό μος δ ιηγε ίται την ιστορία μιας χήρας. θα έκλεβε μονάχα μ ία φορά». Όταν συνειδητοποιε ί ότι ο Τζαλαλουντίν μπορε ί να καταδικα­ στε ί σε έξι χρόνια φυλάκιση επειδή έκλεψε τις κάρτες. που έχει αρχίσει να αμφι βάλλε ι για την όλη υπόθ εση. Τον πιάσανε επ ' αυτοφώ ρω και του έκοψαν το δ ε ξί του χ έρι. Εάν έκλεβε για να ταισει τα παιδιά του.

Όταν γ ίνεται γάμος τούς λέω ότι επιτρέπεται γιατί ε ίναι μέ ρα γιορτής. λέει γελώντας. Dec.» «Μια φορά πιάσαμε ένα ζευγ άρι σ' ένα αυτοκ ίνητο. Ξέρει ότι σύμφωνα με τους νό μους της Σαρ ία ε ίναι ένα από τα χειρότερα εγκλή ματα και τιμωρε ίται αυστηρά. ρωτάει ο Μ ανσούρ λίγο νευρικά.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 243 Ο αξ ιωματικό ς της αστυνομίας δ ε ίχνει στον Μ ανσού ρ τα ενοχοποιητικά στοιχε ία που έχουν κατασχε θ ε ί και μένουν φυ­ λαγμένα σ' ένα ντουλάπι ακριβώς π ίσω του. φακο ί και μια τρά­ πουλα. Μ ε τους απλού ς αν θ ρ ώ ΠQυς τι συμβαίνει. μάλλον. αλλά πρ έπει να γ ίνεται με μέτρο και μέ σα στην οικογένεια». Σ ' αυτή την περ ίπτωση προσπαθώ να τις βοη θήσω. πιστόλια. Αν ε ίναι ανύπαντροι. «Για να ε ίμαι ειλικρινής. Ε με ίς ή. για μέθη και για τζόγο». η μέθη τιμωρε ίται με ογδόντα βουρδουλιές . Μπορε ί να ε ίναι χή ρες που χρει­ άζονται τα χρή ματα. λέ ει ο αστυνό μος. Digitized by 10uk1s. Στιλέτα. οι γονε ίς τους. «Και η απιστία. η τιμωρ ία ε ίναι εκατό βουρδουλιές και πρ έ­ πει να παντρευτούν. σουγιάδες. « Ν αι.» «Αν ε ίναι παντρεμένοι τους λιθο βολούν μέχρι θανάτου. Ήταν πιωμένοι κι έτσι καταδ ικάστηκε για επίθ εση. Αν ο άντρας ε ίναι παντρεμένος και η γυ­ να ίκα ανύ παντρη. να τις επαναφέρω στον σωστό δρό μο». κι αυτή η τιμωρ ία τού ήταν αρκετή». « ο άλλος παίκτης γλίτωσε την καταδίκη γιατ ί έ μεινε ανά πηρος. Σύ μφωνα με το Κοράνι. «Αυτή η τράπουλα κατασχέθηκε γιατί ο παίκτης που έχανε έ ριξ ε κάτω τον νικητή και τον μαχα ίρωσε μ' αυτό ε δώ το μα­ χαίρι. κάνω τα στραβά μάτια σ' αυτό το θέ μα. «Ποια ε ίναι η ποινή για τη μέθη». κουζινο­ μάχαιρα. η γυ­ ναίκα θανατώνεται κι ο άντρας μαστιγώνεται και τον κλε ίνουν στη φυ λακή». « Αλλά και σ ' αυτέ ς τις περι­ πτώσεις κάνω υποχωρήσεις. 2009 . Ο τζόγος τιμωρε ίται μέχρι και με έξ ι μήνες φυλάκιση. λέ ει ο αξ ιωματικό ς . Αν εκε ίνη ε ίναι παντρεμένη κι εκε ίνος ανύπαντρος. πεταλούδ ες. εννοε ίς τις π ό ρνες. πρ έπει να την πά ρει για δ εύτερη γυνα ίκα του . τους ανάγκασαν να παντρευτούν».

» Digitized by 10uk1s. Κάθ εται aποκαμωμέ­ νος σ' ένα χαλάκι κι ευτυχώς το φαγητό ε ίναι έτοιμο. « Πρ έπει ν ' aποφασίσουμε τι θα κάνουμε με τον ξυλουργό ».244 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ λέ ει. συνεχίζει η Σαρίφα. Ο Μ ανσού ρ βγα ίνει σκεπτικό ς απ ό το τμή μα. Ο αστυν ό μος του έδωσε τρεις μέρες για να σκεφτε ί. τότε θα ε ίναι πια αργά . προτιμάει να πάει για μεσημεριανό στο σπ ίτι του. αν ό μως προχωρήσει η υπόθ εση. πρέπει να σέβεσαι τη μητέρα σου». «Μανσού ρ. «Βγάλε τα παπούτσια σου. Έχει ακό μη το περιθώ­ ριο να συγχωρήσει τον Τζαλαλουντίν. Ο Μανσού ρ δ εν θ α άναβε ποτ έ τσιγάρο μπροστά στον πατέ ρα του. Μανσού ρ». Η μητέρα του σφίγγει τα χε ίλια της. Ο καπνό ς aπλώνεται στο μικρό δωμάτιο. Ο ι Αφγανο ί έχουν υποφέρει αρκετά». λέ ει ο Μ ανσού ρ. Αλλά αυτήν τη φορά η ανάγκη της υπερισχύ ει. Τι νομίζεις. Dec. 2009 . κατά τη δ ιάρκεια και μετά τα γεύ ματα. Ανάβει τσιγ άρο και η μητέ ρα του βάζει τα κλά ματα. θα αρχίσεις το κάπνισμα. Ο Μανσούρ δεν απαντά ει.» Επικρατε ί aπόλυτη ησυχία. Τα παπούτσια του δ εν τα βγάζει. Δεν ε ίμαστε και Τα­ λιμπάν». κάτι που έχει να κάνει πολύ καιρό . Ό μως με το που φεύγει ο πατέρας του εκμεταλλε ύ εται την απουσία του. του λέ ει η μητέ ρα του. aπαντά ει ο Μανσούρ. «Δίκαιο δεν ε ίναι αυτό . κάθ εται ατάραχος και σταυρώ ­ νει το ένα πόδ ι πάνω από το άλλο. «Γιαγιά. ποτέ . λέ ει. απλώνει το χέ ρι της και του ψιθυρ ίζει : « Μου δίνεις ένα. Του έχει πει να τη σέβεται και να μην καπν ίζει μπροστά της. Ευχαριστι έται όχι μόνο να καπνίζει αλλά και να προκαλε ί τη μητέ ρα του ανάβοντας τσι­ γ άρο πριν. «Άμε στον διάβολο». Δ εν έχει όρε ξη να επιστρ έ­ ψει στο μαγαζί. «πρ έπει να ε μποδίζουμε τον λιθ ο βολισμό των ανθρώπων. Η Μπ ίμπι Γκουλ έχει εκφράσει πολλές φορ έ ς το παράπονό της για την άσχημη συμπεριφορά του απέναντι στη μητ έ ρα του.

Κανε ίς δεν έχει το δ ικαίωμα να καταστρ έψει τις επιχειρήσεις μου χωρ ίς να τιμωρη θ εί». « Γ ια φαντάσου να αρρωστήσουν και να μην έχουν λεφτά για τον γιατρό . Ο Μ ανσού ρ παίρνει τη λέφωνο τον Σουλτάν στο καινού ρ­ γιο του κινητό . ελάχιστοι καταφέρνουν να επιζήσουν. τραβάει μεγάλες ρουφη ξ ιέ ς. ας φάει και ε ξήντα χρόνια ! Θα υποφέρει μέχρι να μου πει σε ποιον πούλησε τις κάρτες». του λέει η Μπ ίμπι Γκουλ. λέ­ ει η Λ έ ιλα που επέστρεψε μόλις η μητέρα της έσβησε το τσιγά­ ρο. ε ίναι ένοχος και πρ έ πει να παραδ ε­ χτε ί την αλήθεια. Ζητάει την άδειά του για ν' αφήσουν ε λεύθερο τον ξυλουργό . «Έχει τιμωρη θεί αρκετά. και σταματάει να κουνιέται π έρα δώθε. «Θα έχουμε κι εμε ίς ευθύνη αν πεθάνουν τα παιδιά του». Έξι χρόνια. Ακούνε τον Σουλτάν να φωνάζει από το Πακιστάν : «Προσπάθησε να καταστρ έψει την επιχε ίρησή μου. Digitized by 10uk1s. Είναι κάθαρμα. «Δεν με νοιάζει. Πώς θ α τα καταφέρνουν χωρ ίς το μεροκάματο του πατέρα τους. 2009 . λέ ε ι αφού σβήν ε ι το τσιγ ά ρο της. Κρατά ει το τσιγάρο ψη λά στον αέρα. η ντρο­ πή . Η Μπ ίμπι Γκουλ ευτυχισμένη καπν ίζει το τσιγάρο και γελάει σιωπηλά. φωνάζει κι ο Μανσού ρ. Dec. ε ξηγε ί. «Μπορε ί κι ο ξυλουργό ς να πεθάνει στη φυλακή. να ρ ί­ ξ ει τις τιμέ ς μου. τότε θα πε θάνουν ε ξαιτίας μας ή μπορε ί να πε­ θάνουν από ασιτία». Το ξύλο από τον πατέρα του. λέει. «Δείξε ανθρωπιά». « Μπορε ί να φά ει έξι χρόνια φυλακή ! Όταν θα βγει τα παι­ δ ιά του μπορε ί να μη ζουν». « Ελ ευθ έ ρωσ έ τον». κυκλοφορούν πολλές μεταδοτικές αρρώστιες στη φυλακή». και τελοσπάντων τις κάρτες τις επέστρεψε». φωνάζει η Λ έ ιλα και της τραβάει το τσιγάρο από το χέ ρι.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 245 « Μαμά». Στο δωμάτιο επικρατε ί απόλυτη ησυχία ' όλοι παρακολουθούν τη συνομιλία. «Τα ε ίδες τα παιδιά του. «Έτσι θα τρώω λιγότερο». Τον πλή ρωνα καλά. δ εν χρεια ζόταν να με κλέψει. Ο Μανσού ρ της δίνει άλλο κι η Λέιλα φεύγει από το δωμάτιο τσαντισμένη.» τη σεκοντάρει η Σαρ ίφα.

2009 . Στο τέλος δεν αντέχουν ν ' ανο ίγουν την πό ρτα στην ταλα ί­ πωρη οικογ ένεια. ξέρουν ότι τώρα το πρόσωπό του ε ίναι κα­ τακόκκινο και το σώ μα του σπαρταράει. Ένας κρατού μενος δεν μπορε ί να μείνει στο κε λί παραπά­ νω από λίγες μέ ρες. Ο Μανσού ρ βρ ίζει. Κάθ ε φορά πα ίρνουν την ίδ ια απάντη­ ση : ότι ο Σ ουλτάν ε ίναι αυτό ς που αποφασίζει.» Το πρ ό σωπο του Μ ανσού ρ μαρτυρ ά τον εσωτερικ ό του αγώνα. Όλοι στην οικογένεια ε ίναι σιωπηλο ί. Ποτέ δ εν ε ίχε ανοιχτή δ ιαμάχη μαζί του γιατί δεν τολμάει να προκαλέσει την οργή του πατέρα του. Ο επικεφαλή ς της αστυνομίας ό μως δεν μπορε ί να περιμένει άλ­ λο. Κάθ ε πρω ί και κάθ ε απόγευμα η οικογ ένεια του ξυ λουργού έ ρχεται στο σπ ίτι τους. όλα θα τακτοποιη θούν. Καμιά φορά η γιαγιά . Κάθονται σιωπηλο ί και κάνουν πως λε ίπουν από το σπ ίτι. για να αναλάβει εκε ίνος την υπόθ εση. Όλοι στο δ ωμάτιο ξέ ρουν καλά τον Σ ουλτάν. Τι σ' έχει πιάσει. Γιατί ε ίσαι τόσο ασεβής στον πατέρα σου. ακού ς. «Τι σό ι γιος ε ίσαι εσύ . Παρακαλούν τον ξυλουργό ακό μη μια φοDigitized by 10uk1s. «Πώς τολμάς και αντιμιλάς στον πατέρα σου ! » Ο Σουλτάν ύ ωρ εται μ έ σα από το ακουστικό . άλλες φορ έ ς η μητέρα του. Όταν γυρ ίσει. η θ ε ία του ή η γυναίκα του.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 246 «Αυτό το λες επειδή η δ ικιά σου κοιλι ά ε ίναι χορτάτη ! » ουρ λι άζ ει ο Μ ανσού ρ. Ό μως ξέρουν ότι αυτό δεν ε ίναι αλή­ θ εια. λέ ει στο τ έλος ο Μ ανσού ρ και κλε ίνει το λέ τη φωνο. Ο Μ ανσού ρ πηγα ίνει στο τοπικ ό αστυνομικ ό τμήμα και ζητάει παράταση · θέλει να περιμένει μέχρι να γυρ ί­ σει ο πατέ ρας του. « Κλα ίω και μόνο που σκ έ φτομαι τα αποστεωμένα παιδιά του. «Ναι. ο Σουλτάν ε ίναι αμε ίλικτος. αναστενάζει η Σαρίφα. Πάντα έχουν μαζί τους κάποια από τα παιδ ιά . Δ εν έκανε ποτέ τίποτε άλλο απ' αυτό που του ζητούσε ο πατέ ρας του. πατ έ ρα». Η οικογένειά του ε ίναι ξοφλημένη». Dec. «Η καρδιά του ε ίναι από πέτρα». Η Σόνια σωπαίνει. Θα κάνεις αυτό που σου λέω.

Αυτή ήταν η έδ ρα της θ ρησκευτικής αστυνομ ίας. Η γιαγιά και ο μικρό ς γιος του ξυ λουργού πηγα ίνουν στο σπ ίτι τους. το υπουργε ίο Η θ ικής. 2009 . τις γυνα ίκες τις Digitized by 10uk1s. Η κατάσταση ε ίναι α βάσταχτη για τον Μ ανσού ρ. Δ εν το βάζ ει κάτω. Του βάζουνε χειροπέδες και τον βγάζουν έξω aπό το δωμάτιο. Έξω από το τμήμα περιμένει ο πατέ ρας του ξυλουργού . τους ε ξηγε ί. Αυτό το κτίριο ήταν aπό τα πιο μισητά την εποχή των Ταλιμπάν. Τους άντρες τού ς χτυπού σαν στο γυμνό κορμί τους. οι φυλακέ ς άνοιξ αν και οι κρατού μενοι απελευ θ ερώθηκαν. Βρ έθηκαν καλώδ ια και μπα­ στούνια που ε ίχαν χρησιμοποιη θ ε ί σε βασανιστήρια. Επειδή το τοπικό αστυνομικό τμήμα δεν δ ιαθέτει αυ ­ τοκ ίνητο. πλησιά­ ζουν δειλά προς το μέρος του. θέλει ν ' ακολουθήσει τον γιο του όσο μπορε ί. τις κρατού σαν κλεισμένες στο κελί για ατέλειωτες βδο­ μάδ ες. Όταν έφυγαν οι Ταλιμπάν. πρ έ πει ο Μ ανσού ρ να ο δηγήσει τον ξυ λουργό στο κεντρικό αστυνομικό τμήμα. « Κάνω μόνο αυτό που μου έχει πει ο πατέ ρας μου». Φτάνουν στο κεντρικό αστυνομικό τμήμα. Όταν βλέπουν τον Μ ανσού ρ. φορά ει τα γυαλιά του και κάθ εται στο αυτοκ ίνητο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 247 ρά να ομολογήσει ότι έκλεψε περισσότερες κάρτες και να πει σε ποιον τις πούλησε. Ο πατέρας του καβαλάει το σαράβαλο ποδήλατο του και ακολου θ ε ί το αυτοκ ίνητο του Μ ανσού ρ. Ο Μανσού ρ ο δηγε ί πιο προσεκτικά aπ' ό. Μπο­ ρε ί ο ξυ λουργ ό ς να κάνει πο λλά χρόνια να ξ αναδ ε ί αυτού ς τους δρό μους. Dec. αλλά εκε ίνος αρνε ίται τα πάντα όπως και πριν. στο κέντρο της Καμπούλ. ο γιος και η γιαγιά του. Εδώ έφερναν τους άντρες που ε ίχαν κοντύτερη γενειάδα ή κο­ ντά παντε λόνια.τι συνήθως. Πριν τις aπελευθ ερώσoυν ή πριν τις στε ίλουν σε άλλες φυ­ λακ ές. Βλέπουν τη λε­ πτή φιγού ρα του να χάνεται π ίσω τους. Αφού λε ίπει ο Σουλτάν έχει αναλάβ ει τον ρόλο του άκαρδου δ ικαστή. τις γυνα ίκες που ε ίχαν πιάσει να περπατούν στον δρό μο μόνες ή με άντρες που δεν ήταν συγγενε ίς τους και τις γυνα ίκες που ήταν μακιγιαρισμένες κάτω από την μπούρ­ κα.

Ο Σουλτάν έχει πάρει την απόφασή του και εκε ίνος πρ έπει να τη σεβαστε ί. συγχώρεσέ με. Συγχώρεσέ με ! » Ο Μ ανσού ρ κοιτάζει ευθε ία μπροστά του. Οποι­ οσδήποτε μπορε ί να κάνει μήνυση σε κάποιον και να τον στε ί­ λει στη φυλακή. ο Σουλτάν ε ίναι ικανό ς να κόψει κάθ ε δ εσμό μαζί του . τα νύχια του ε ίναι μαύρα στις άκρες. Πριν από τους Ταλιμπάν. Τα παντελόνια του κρέ μονται στους γοφούς. Το σύ στημα ε ίναι ότι ό ποιος κατηγορε ίται μένει στη φυλακή μέχρι να αποδειχθ ε ί η ενοχή ή η αθωότητά του . Μ ετά την κρ άτησή του. στον Έκμπαλ υποσχέθηκε ποδήλατο. τα μάτια του έχουν γ ίνει ακό μη πιο μεγάλα. έχει γ ίνει ο αγαπημένος του. στο κτίριο στεγάζονταν οι βάναυσες μυστικ έ ς υπηρεσίες της σοβιετικής κυβέρνησης . Κ ι αυτό δ εν θέλει να του συμβ ε ί ε ξ αιτ ίας του ξυλουργού . Το σακάκι και η μπλούζα του κρέ μονται ξ εφτισμένα στην πλάτη του . όσο κι αν τον λυπάται. Αν δ εν κάνει αυτό που του ε ί­ πε. Ο ξυλουρ­ γός κάθ εται και πάλι σταυροπόδι στο πάτωμα. Προσπαθ ε ί να βρ ίσκεται πλάι στον Μανσούρ και τον κοιτάζε ι παρακλητικά. Digitized by 10uk1s. «Συγχώρεσέ με. Ο ξυ λουργό ς ανεβα ίνει τα σκαλιά. με ωραία γρά μματα σ' ένα χαρτί με καρμπόν από κάτω. 2009 . Γρ άφει προσεκτικά . Μπορε ί να τον αποκληρώσει ή να τον πετάξει έξω από το σπίτι. Θα δου λε ύω για σένα χω­ ρ ίς λεφτά για την υπόλοιπη ζωή μου . Π εριμένουν την ανάκριση και τη συμπλήρωση της καταγγε­ λίας του. Μ ετά ακολούθησαν οι χαοτικ ές αστυνομικ ές δυ­ νά μεις των Μουτζαχεντίν. Ο ανακριτής κάθ εται π ίσω από ένα γραφε ίο και γράφει με λεπτομέ ρεια και τις δύο καταθέσεις. Τα δάχτυλα των ποδιών του ε ίναι μακριά και στραβά. δ εν πρ έ πει να μαλακώσει τώρα. Ήδη αισθάνεται ότι ο αδερ­ φό ς του ε ίναι πιο κοντά στον Σουλτάν. Τα μάτια με το ικετευτικό βλέμμα μοιάζουν έτοιμα να ξ εκολλήσουν από το πρόσωπο. Dec. Ο Έκμπαλ παρακολουθ ε ί μαθήματα πληροφορικής.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 248 κάλυπταν με ένα σεντόνι. Ο Μανσούρ εκθέτει τα γεγονότα στον ανακριτή . για να φτάσει στον π έ­ μπτο όροφο .

Πίσω απ ό τον ανακριτή από το παρ άθυρο δ ιακρ ίνεται έ νας από τους λό φους της Κα μπούλ . Ο Μ ανσού ρ κοιτάζει το ρολό ι του και χασμουριέται. λέ ει ο Μανσούρ. σε ποιον τις πούλησες. Μ ικρ ά σπ ίτια κρ έ μονται στην πλαγιά. Τα μονοπάτια χαράζουν το β ουνό. Αν δεν μου πεις. όλοι το έχουμε καταλάβ ει ότι δ εν τις έκλεψες για να τις στε ίλεις στους συγγενε ίς σου». θα καταδικαστε ίς σε αρ­ κετά χρόνια φυλακή». Αλλά πριν απαντήσε ι ο ξυ λουργό ς συνεχίζει : « Π ες μας. Γι ' αυτό σου δίνω μια τελευταία ευκαιρία. Τα σπ ίτια ε ίναι χτισμένα με τα υλικά της δ ιαλυμένης Κα­ μπούλ: κομμάτια σκουριασμένη ς λαμαρ ίνας. Μπορε ί να έχει πει την αλήθ εια. Ο Τζαλαλουντ ίν ξ εροκαταπ ίνει. μου έδωσε και μερικ έ ς ο Ρασούλ». προ­ σπαθ ε ί να αρθρώσει ο ξυλουργός . Digitized by 10uk1s. «Ξέρω ότι τα παιδ ιά σου πεινάνε και ξέρω επ ίσης ότι δ εν ί ε σαι εγκληματίας. λέ ει ο αστυν ό μος .» Ο αστυνομικός γε λάει γιατί όλη η υπόθ εση του φαίνεται λίγο πα­ ρ άξ ενη . Είναι η εκατοστή φορά που παροτρύνουν τον ξυλουργό να ομολογήσει σε ποιον πούλησε τις κάρτες. θ α σ' αφήσω να φύγεις. στο πάτωμα. τσουβάλια πλα­ στικό. Μην τη χάσεις. τώ ρα. Dec. τούβλα. Αν μου πεις σε ποιον πούλησες τις κάρτες. «Πήρα μόνο 200. Από το παράθυρο ο ξυ λουργό ς δ ιακρ ίνει τους ανθ ρ ώπους. που ανεβοκατεβα ί­ νουν σαν μυρμήγκια. πλέ κει τα χ έ ρια του και ξ εφυ­ σά ει ανακουφισμένος καθώς ο αστυνομικό ς στρ έ φεται στον Μ ανσού ρ . 2009 . Ξ αφνικά ο ανακριτής κάθ εται δίπλα του. «Θα θυμάσαι αυτό το δωμάτιο ως τον χώρο που σου έδω­ σε την ευκαιρ ία να πεις την αλήθ εια». αυτό ε ίναι ψ έ μα». Τον ρωτά ε ι πότε και π ώ ς συνέβησαν όλα . « Ο Ρασούλ δεν σου έδωσε καμιά κάρτα. Ο Μανσού ρ ακού ει αδιάφορα.Ο ΒIΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 249 « Γιατί σου αρέσουν τόσο οι κάρτες από το Αφγανιστάν. μπορε ί να μην τις πούλησε σε καν έναν. θρύψαλα των ερειπ ίων. κι αυτό ς σταυρο­ πόδ ι.

Ο άντρας που αν έ φερε ο Τζαλα λουντ ίν έχει περ ίπτερο στην αγορά . ό μως. ότι ποτέ δεν τα πη­ γα ίνω στον γιατρ ό όταν αρρωστα ίνουν. Σκέφτηκα ότι ποτέ δεν παίρ­ νω στα παιδ ιά μου ρούχα και παπούτσια. Σκ έφτηκα ότι αν έπαιρνα μερικ έ ς κάρτες όσο θα δούλευα στο β ι βλιοπωλε ίο. τόσο σιγά που μόλις ακούγεται. Επιτέλους το αίνιγμα λύθηκε. Ο Μ ανσού ρ τινάζεται. τρ έ μει ακό μη όταν μιλάει. Σκ έ φτηκα τη γυνα ίκα μου που κοντεύ ει να χά σει όλα της τα δόντια. «Μ ε πλησίασε ένα απόγευμα. και ε ίναι μόνο τριάντα χρονών. Μ ιλήσαμε λίγο. Δεν μπορώ να συντη­ ρήσω την οικογ ένειά μου με το μεροκά ματο του ξυλουργού . Ο Σ ουλτάν δ εν θ α το καταλά­ β αινε. αρραβώνες. Μέσα βρ ίσκουν έναν νεαρό . Τότε· με ρώτησε αν μπορού σα να του φέρω μερικές κάρτες. μετά ό μως μου ε ίπε π όσα λεφτά θ α μου έδ ινε. Σ κ έ φτηκα το άθλ ιο φαγητό που τρώνε. Τότε σκέφτηκα τα παιδιά μου. Τ ις κάρτες αυτ έ ς τις αγό ραζ ε π άντα από το βι­ βλιοπωλε ίο του Σου λτάν. Ο Μανσού ρ τον θυμάται καλά γιατί συνεχώ ς παραπο­ νιόταν για την τιμή. λέ ει ο αστυνό μος. όταν ετοιμαζό μουν να φύγω από τη δουλειά . Σηκώνεται και δ ιατάζει τον ξυλουργ ό . στυλό και κάρτες κάρτες για γ άμους. Dec. Έχει τό σες πολλές κάρτες και τόσα πολλά λεφτά. Πηγα ί­ νουν στην αγορά και στο περίπτερο. 2009 . «Πρέπει να πάμε εκε ί και να επιβεβαιώσουμε τα στοιχε ία». Σκ έφτηκα τα απογοη­ τευμένα βλέ μματα που εισπράττω. Digitized by 10uk1s. επειδή δ εν καταφέ ρνω να φέρω αρκετά χρήματα στο σπ ίτι. ο Τζαλαλουντίν. τον Μανσούρ και έναν αστυνομικό να τον ακολουθήσουν. αλλά τώ ρα έ χει αρκετέ ς μ έ ρες να φανε ί. Στην αρχή αρνήθηκα. γεννήσεις και κάρτες με τοπία από το Αφγανιστάν. θα μπορούσα να λύσω κά­ ποια από τα προβλή ματά μου.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 250 Ξ αφνικά ο Τζαλαλουντίν ξ εστομίζει ένα όνομα. Και εγώ φυσικά ε ίχα. και μετά με ρ ώτησε αν ε ίχα ανάγκη από λεφτά . και έτσι πήρα μερικέ ς κάρτες και τις πούλησα» . Πουλάει ημερολόγια.

Επιτέλους ο Μανσούρ μπορε ί να φύγει. Έχει πάει για μεσημεριανό . το αγόρι και τις κάρτες. Δ εν αντέχει άλλο. Ο ασιυνομικό ς τού δε ίχνει την ταυτότητά του και λέ ει πως θέλει να δ ει τις καρτ-ποστάλ.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 251 « Πού ε ίναι ο Μαχμούντ. Το περ ίπτερο ε ίναι κλειδωμένο. ο θ ε ίος του. Ο Τζαλαλουντίν ομολόγησε. Ο Μανσού ρ κι ένας ασιυνομικός βγάζουν τις κάρτες από τα ρά­ φια τους και όσες ε ίναι του Σ ουλτάν τις βάζουν σε μια σακού ­ λα . που ε ίναι ντυμένος με πολιτικά. Όταν ο Μ αχμούντ μυρ ίζοντας ακό μη κεμπάπ.» ρωτά ει ο ασιυνομικός. τον Έκμπαλ και τον Μ ανσού ρ . ξ εκινούν νέ ες ανακρίσεις. ο ανιψιό ς του και ο γιος του. Στην αρχή αρνε ίται ότι έχει δει στη ζωή του τον ξυλουργό . Digitized by 10uk1s. Πα ίρνουν μαζί τους. περνούν από τον στενό δ ιάδρομο. στο ασιυνομικό τμήμα. Λ έ ει ότι όλες τις κάρτες τις ε ίχε αγοράσει νό μιμα από τον Σουλτάν. φτάνει επι­ τέλους στο ασιυνομικό τμήμα. ανά μεσα από εμπορεύ ματα και τον πάγκο. 2009 . Πηγαίνουν προς το μέ ρος του. Το αγόρι τού ς βάζει μέσα στο περ ίπτερο. Dec. Στο τ έλος έχουν συγκεντρώ σει μερικ έ ς χιλιάδ ες κά ρτες. ο Σουλ­ τάν θα ικανοποιη θ ε ί. Εκε ίνη την ημέρα κανε ίς δ εν μπορούσε να αγοράσει ευχαριστή ριες κάρ­ τες ή κά ρτες με ήρωες και περήφανους πολεμιστέ ς από τον Μ αχμούντ. Και ο ιδ ιοκτήτης του περιπτ έρου θ α περάσει το β ράδυ του στη φυλακή. το ζήτημα τακτοποιήθηκε. αλλά εκε ίνος δεν αγόρασε τίποτα. Πόσες ό μως από αυτέ ς ο Μ αχμούντ αγόρασε νό μιμα και πό ­ σες αγό ρασε από τον Τζαλαλουντ ίν ε ίναι δύ σκολο να το ξέ­ ρουν. κά­ νουν να τον πιάσουν και έντρομοι τον βλέπουν να φεύγει β ια­ στικά . τον Γ ιουνού ς. Τώρα που η κλοπή και η πώληση αποδε ίχτηκε. Στον διά­ δ ρομο περιμ ένουν ο πατ έ ρας του ξυ λουργού . Ύ στερα αλλάζει γνώ μη και λέ ει ότι μια μέ ρα τον ε ίχε πλησιάσει ο ξυ λουργό ς. Ένας ασιυνομικός μένει έξω από το περ ίπτερο και περιμέ­ νει τον Μαχμούντ. μπορε ί να ξ εκινήσει η δια­ δικασία της δίκης.

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

252

Σκέ φτεται αυτό που ε ίχε πει ο αστυνομικό ς. «Αυτή ε ίναι η
τελευταία σου ευκαιρ ία. Αν ομολογήσεις θα σε αφήσουμε ελεύ­
θ ερο και θα μπορέσεις να επιστρέψεις στην οικογ ένειά σου».
Ο Μ ανσού ρ αισθάνεται ά σχημα. Βι άζ εται να βγει έξ ω.
Σκέφτεται τα τε λευταία λόγια που του ε ίχε πει ο Σουλτάν πριν
φύγει. « Εγ ώ ρ ίσκαρα τη ζωή μου για να φτιάξω τα μαγαζιά
μου, φυλακ ίστηκα, έφαγα ξύλο. Δ ουλεύ ω όλη μου τη ζωή για
να αφήσω κ άτι στο Αφγανιστάν, και ξ αφνικά ε μφαν ίζ εται
ένας καταραμένος ξυλουργό ς και βάζει χέ ρι στη δουλειά μου.
Τώρα θα τιμωρη θ ε ί. Μην ε ίσαι μαλακό ς Μανσούρ, δεν πρ έπει
να λυγ ίσεις».
Σ ' ένα ερειπωμένο σπίτι στην Ντεχ Κουντα'ίντάτ μια γυνα ί­
κα κοιτάζ ε ι χαμ έ νη . Τα μικρ ότερα παι δ ι ά της κλα ίνε, δ εν
έχουν τίποτα να φάνε και περιμένουν τον παππού τους να επι­
στρ έψει από την πόλη . Μ πορε ί να τους φ έ ρει κάτι να φάνε.
Όταν τον βλέπουν στην πό ρτα με το ποδήλατο, τρ έχουν προς
το μέ ρος του. Τα χέ ρια του ε ίναι άδεια. Και το καλα θάκι του
ποδηλάτου του ε ίναι άδ ειο. Όταν αντικρίζουν το σκοτεινό του
πρόσωπο, σταματάνε . Σωπαίνουν για λίγα λεπτά και μετά ξ ε ­
σπού ν σε κλά ματα. Κρεμιού νται π άνω του και τον ρωτού ν.
«Πού ε ίναι ο μπαμπάς; Πότε θ α έρ θ ει ο μπαμπάς;»

Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Η μητέρα μου, η Οσάμα
Ο Ταζμίρ σηκώνει το Κοράνι μπροστά στο μέτωπό του, το φιλάει
και διαβάζει στην τύχη έναν στίχο. Το φιλάει πάλι, το βάζει στην
τσέπη του μπουφάν του και κοιτάζει έξω aπό το παράθυρο. Το
αυτοκίνητο κατευθύνεται προς την έξοδο της Καμπούλ. Πορεύο­
νται ανατολικά, προς τις ανήσυχες περιοχές μεταξύ του Αφγανι­
στάν και του Πακιστάν, εκε ί που οι Ταλιμπάν και η Αλ Κά ιντα
έχουν τη μεγαλύτερη υποστήριξη, στις aπρoσπέλαστες ορεινέ ς
περιοχές όπου οι Αμερικανο ί πιστεύουν ότι κρύβονται οι τρομο­
κράτες. Εδώ χτενίζουν την περιοχή, ανακρίνουν τους κατοίκους,
τινάζουν σπηλιέ ς στον αέ ρα, ψάχνουν για κρυμμένα οπλοστά­
σια, ανακαλύπτουν κρυψώνες, βομβαρδίζουν και σκοτώνουν με­
ρικού ς αμάχους στο κυνήγι των τρομοκρατών και χάρη της μεγά­
λης σύλληψης που ονειρεύονται - του Οσάμα Μπιν Λάντεν.
Σ' αυτή την περιοχή πραγματοποιήθηκε την άνοιξη το με­
γάλο χτύπημα ενάντια στην Αλ Κάιντα. Η λεγό μενη «επιχε ίρη­
ση Ανακόντα» ξ ετ υλίχτηκε όταν ειδικ ές διε θνε ίς δυνά μεις, κά­
τω από το πρό σταγμα των Α μερικανών, πο λέ μησαν σκληρά
στο Αφγανιστάν ενάντια στους επιζώντες άντρες του Οσά μα.
Π ολλο ί μαχητ έ ς της Αλ Κά ιντα ζουν ακό μη ε δώ στα σύνορα,
όπου οι τοπικο ί αρχηγο ί ουδέποτε αναγνώρισαν την επίσημη
κυβ έ ρνηση, αλλά ασκούν την ε ξ ουσ ία τους σύ μφωνα με τον
φυ λετικό ν ό μο. Στη ζώνη των Π αστούνων, και από τις δύ ο
πλευρ έ ς των συνό ρων, ε ίναι α δύνατο για τους Αμερικανού ς
και την κυβ έ ρνηση να δ ιεισδύ σουν στα χωριά . Ο ι ειδή μονες
των μυστικών υπηρεσιών πιστεύουν ότι αν ο Μπιν Λάντεν και
ο αρχηγό ς των Ταλιμπάν, Μουλά Ο μάρ, βρ ίσκονται ακό μη στο
Αφγανιστάν, τότε σίγουρα κρύβονται ε δώ .
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

254

Αυτού ς ψάχνει να βρει ο Ταζμίρ. Ή έστω να βρει κάποιον
που άκουσε κάτι για κάποιον που τους ε ίδε ή νομίζει πως ε ίδε
κάποιον που τους μοιάζει. Σ ε αντίθ εση με τους συνταξ ιδ ιώτες
του, ο Ταζμίρ ε λπ ίζει να μη βρουν κανέναν. Ο Ταζμίρ δεν θέ­
λει τον κ ίνδυνο. Δεν του αρ έσει να ταξ ιδεύ ει σε περιοχέ ς που
ορ ίζουν οι φυλές και όπου ανά πάσα στιγμή μπορε ί να ξ εσπά­
σουν μάχες. Στο π ίσω κάθ ισμα έχουν αλε ξίσφαιρα γιλέκα και
κράνη, για κάθ ε ενδ εχό μενο.
«Τι διάβαζες Ταζμίρ;»
«Το ιερό Κοράνι».
« Ν αι, το πρ ό σεξα, α λλά ήταν κάτι ιδ ια ίτερο. Βρή κες, ας
πού με, κανένα "ταξ ιδιωτικό κομμάτι"; »
«Όχι, δ εν ψάχνω ποτέ κάτι συγκεκριμένο. Ανο ίγω μια σε­
λίδα στην τύχη. Πριν από λίγο έπεσα πάνω στους στίχους που
λένε ότι ό ποιος υπακού ε ι στον Θε ό και τον προφήτη του θ α
οδηγη θ ε ί στους κήπους του παραδε ίσου, όπου αναβλύζουν πη­
γ έ ς, ενώ ό ποιος του γυρ ίσει την πλάτη θα τιμωρη θ ε ί σκληρά .
Ανο ίγω το Κοράνι και διαβάζω όταν φο βάμαι κάτι ή ε ίμαι λυ­
πημένος».
« Oh, yeah», λέ ει ο Μπομπ, ακουμπώντας το κεφάλι του στο
ζά
τ μι. Μ ε μισόκλειστα μάτια βλέπει τους βρόμικους δρό μους
της Καμπούλ να ε ξαφανίζονται. Οδηγούν κόντρα στον πρωινό
ήλιο και ο Μπομπ κλε ίνει τα μάτια στη λάμψη.
Ο Ταζμίρ σκ έφτεται την αποστολή του. Ένα μεγάλο αμερικα­
νικό περιοδ ικό τον έχει προσλάβει ως δ ιερμηνέ α. Πριν, όταν
κυβερνού σαν οι Τα λιμπάν, δούλευε για έναν αν θ ρωπιστικό
οργανισμό . Είχε την ευ θύνη για τη διανομή αλευριού και ρυζι­
ού στους φτωχού ς. Μ ετά την Ι Ι η Σ επτεμβρ ίου, όταν όλοι οι ξέ­
νοι εγκατ έλειψαν τη χώρα, αν έλα β ε ως μόνος υπεύθυνος. Ο ι
Ταλιμπάν εμπόδ ισαν όλες του τις προσπάθ ειες. Ο ι δ ιανομέ ς
σταμάτησαν και μια μέρα μια βό μβα κατέστρεψε την παράγκα
όπου συνήθιζαν να μοιράζουν τρόφιμα. Ο Ταζμίρ ευχαρ ίστησε
τον Θ ε ό που δι έ κοψε τις δ ιανομ έ ς. Σ κ έψου ο τό πος να ήταν
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ

255

γεμάτος από απε λπισμένες γυναίκες και παιδ ιά που θ α περ ί­
μεναν στην ουρά για τρόφιμα !
Τώρα του φαίνεται πως πέ ρασε πολύ ς καιρό ς αφότου δού ­
λευε στον ανθρωπιστικό οργανισμό . Όταν οι δημοσιογράφοι κα­
τέκλυσαν την Καμπούλ, τον προσέλαβε το αμερικανικό περιοδι­
κό . Το ημερομίσθ ιο που του πρότειναν αντιστοιχούσε με τον μι­
σθό ενός δεκαπενθήμερου. Σκέφτηκε την οικογένειά του που ε ί­
χε ανάγκη από χρήματα. Άφησε τον οργανισμό κι άρχισε να κά­
νει τον διερμηνέα. Τα αγγλικά του ήταν έντεχνα και ευρηματικά.
Ο Ταζμίρ ε ίναι ο μοναδικό ς εργαζό μενος στην οικογ ένειά
του που για τα αφγανικά δε δομένα ε ίναι σχετικά μικρή. Μένει
μαζί με τη μητέ ρα, τον πατέρα, την ετερο θαλή αδερφή, τη σύ ­
ζυγο και το μικρό παιδί του, σ' ένα μικρό δ ιαμέ ρισμα στη Μ ι­
κροραγιόν, αρκετά κοντά στον Σ ου λτάν και την οικογ ένειά
του. Η μητ έ ρα του ε ίναι η μεγαλύτερη αδ ερφή του Σ ουλτάν,
που την π άντρεψαν για να τον σπου δάσουν με τα λ εφτά που
πήραν προ ίκα.
Η Φερόζα ήταν πολύ αυστηρή μάνα. Όταν ο Ταζμίρ ήταν
μικρ ό ς, δ εν τον άφηνε να βγει να πα ίξ ει με τ ' άλλα παιδ ιά .
Έπρεπε να παίζει ήσυχα κι ωρα ία στο μικρό δ ωμάτιο, κάτω
από το άγρυπνο βλέ μμα της. Όταν μεγάλωσε, τον έβ αζε να
διαβάζει τα μαθήματά του. Μ ετά το σχολε ίο έπρεπε να πηγαί­
νει κατευ θ ε ίαν σπ ίτι και ποτέ δ εν τον άφηνε να πάει στο σπίτι
κάποιου συμμαθητή ή να φ έ ρνει φ ίλους στο δ ικό του. Ο Ταζ­
μίρ δεν δ ιαμαρτυρόταν, δεν μπορούσε να δ ιαμαρτυρη θ εί' γιατί
η Φερόζα έδερνε και έδερνε αλύπητα.
« Είναι χειρ ότερη κι από τον Ο σά μα Μ πιν Λ άντεν», εξη­
γούσε ο Ταζμίρ στον Μπομπ, όταν έπρεπε να του δ ικαιολογη­
θ ε ί που πήγαινε αργ ά στη δουλειά ή αναγκαζόταν ν ' αφήσει
στη μέση τη δουλειά και να φύγει. Στους καινού ργιους Αμερι­
κανούς φ ίλους του έλεγε φοβερ έ ς ιστορ ίες για την « Οσά μα».
Φαντάζονταν μια μέγαιρα κρυμμένη κάτω από την μπούρκα.
Όταν ό μως τη συνάντησαν στο σπ ίτι του Ταζμίρ, δεν ε ίδαν πα­
ρά μια γελαστή κοντή γυναίκα με ερευνητικό , αλλήθ ωρο βλέ μDigitized by 10uk1s, Dec. 2009

256

ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ

μα. Στο στήθος της φορού σε ένα μεγάλο χρυσό μενταγιόν με
το σύ μβολο της ισλαμικής π ίστης. Το αγόρασε μόλις ο Ταζμίρ
έφερε σπ ίτι τον πρώτο αμερικάνικο μισθό του. Η Φ ερόζα ξέ­
ρει ακριβώς τι χρή ματα παίρνει ο γιος της και ο Ταζμίρ της δί­
νει ακέ ραιο τον μισθό του. Εκε ίνη του δίνει ένα χαρτζιλίκι. Ο
Ταζμίρ τους δε ίχνει στους το ίχους τα σημάδ ια από τα παπού­
τσια ή από άλλα πράγματα που του εκσφενδόνισε. Τώρα πια
γελάει' ο τύραννος Φερόζα έχει γ ίνει πλέον ανέκδοτο.
Η Φ ερόζα ε ίχε την έντονη επιθυμ ία να γ ίνει ο Ταζμ ίρ με­
γ άλος και τραν ό ς. Όταν της περ ίσσευαν λίγα χρή ματα, τον
έβαζε να παρακολου θ ε ί δ ιάφορα μαθήματα. Αγγλικά, μαθη­
ματικά, πληροφορική . Η αγρά μματη γυνα ίκα, που παντρεύτη ­
κε παρά τη θέλησή της για να φ έρει χρή ματα στην οικογ ένεια,
θ α γινόταν χάρη στον πετυχημ ένο γιο της μια σπου δα ία και
αξ ιοσέβαστη μάνα.
Η Φ ε ρ όζα μπορε ί να χτυπού σε τον Ταζ μ ίρ, α λλά στον
άντρα της δεν τολμούσε ούτε να αντιμιλήσει. Εντούτοις, ποιος
από τους δυο ε ίχε το πάνω χέ ρι ήταν ολοφάνερο. Μ ε τα χρό ­
νια η Φ ερόζα ε ίχε παχύνει, με τα γυαλιά της πρεσβυωπ ίας να
πέφτουν χαμηλά στη μύτη ή να κρ έ μονται γύ ρω από τον λαιμό
της. Ο άντρας της, αντίθ ετα, ήταν χλομός και αδύνατος, έτοι­
μος να σπάσει σαν ξ ερό κλαράκι. Ο Ταζμίρ έβλεπε ε λάχιστα
τον πατέρα του . Ήταν ένας αγαθός και ντροπαλός άν θρωπος,
αλλά καλή ς υγε ίας. Ταξίδ ευε ως πλασι έ στην Ινδία και στο
Πακιστάν' άλλοτε έ φερνε λεφτά κι άλλοτε όχι. Σύντομα η Φ ε­
ρόζα ανέλαβ ε αρχηγός της οικογένειας.
Ο Ταζμίρ ήταν ο μοναδ ικός γιος της Φ ερόζα, αλλά εκε ίνη
ποτ έ δ εν έπαψε να ελπ ίζει. Λαχταρούσε κι άλλο παιδί. Πήγε
λοιπόν στο β ρεφοκ ομε ίο της Καμπούλ κι εκε ί βρήκε την Κ ε­
σμέχ που κάποιος την ε ίχε εγκαταλε ίψει έξω από το κτίριο τ υ­
λιγμένη σ' ένα βρό μικο χράμι. Την πήρε σπ ίτι και την ανέθρε­
ψε σαν να ήταν αδερφή του Ταζμίρ. Ο Ταζμίρ ε ίναι φτυστό ς η
μάνα του, στρογγυλοπρόσωπος, με χοντρή κοιλιά και λικνιστό
βήμα, ενώ η Κεσμέχ ε ίναι ολότελα δ ιαφορετική.
Digitized by 10uk1s, Dec. 2009

Μ ια μέ ρα ένας Ταλιμπάν ξυλοκό πησε την Κεσμέχ και έναν φ ίλο της στη σκάλα του σπιτιού της. Ο ι Ταλιμπάν ήταν αυτο ί που δ εν της επ έτρεψαν να πάει σχολε ίο με τ' αγό­ ρια της Μ ικροραγιόν. Ο ι Ταλιμπάν ήταν αυτο ί που δ εν άφη­ ναν τον κόσμο να τραγουδήσει ή να χτυπήσει παλαμάκια. Σ αν μικρή α δύνατη σκιά ακολουθ ε ί τη στρουμπουλή μητέρα της.τι παιχν ίδ ια εύ ρισκαν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 257 Η Κεσμέχ ε ίναι ένα νευρικό και αεικίνητο κορίτσι. Η Φ ερόζα έβγαλε ένα σκονισμένο κασετό φωνο και τριDigitized by 10uk1s. Ο ι κούκλ ες και τα χνου δωτά ζωάκια ήταν απαγορευμένα. Το πρώτο που έκανε η Κεσμέχ όταν της ε ίπε η Φ ερόζα ότι έ φυγαν οι Ταλ ιμπάν ήταν να βγει έξω με την καλύτερή της κούκλα και να της δ ε ίξ ει τον κόσμο. μαλώνει και γεμίζει γρατσουνιέ ς. Στις οικογενειακέ ς συγκεντρώ σεις. Φιλάει τρυφερά και αγκαλιάζει σφιχτά τη μάνα της. έ παιρναν μαζί τους και ό . Δ εν τον άφηναν να χορ έψει. αφού απεικόνιζαν ζω­ ντανέ ς υπάρξ εις. η Κεσμέχ έ μαθ ε πολύ γρήγορα τι ση­ μα ίνει Ταλιμπάν. σαν να ζει σ' έναν φανταστικό κό σμο πολύ πιο συναρπαστικό από την πραγματικότητα. Ο Ταζμίρ ξύρισε τα γ ένια του. Όταν η στρατιωτική αστυνομία έκανε έφοδο στα σπ ίτια σπάζοντας τις τη λ εορ ά σεις και τα κασετό φωνα. η Κεσμέχ τρέχει γύ ρω τριγύ ρω σαν ατίθασο πουλάρι. Αδύνα­ τη σαν σπιρτόξυ λο με πολύ πιο σκού ρα επιδ ερμ ίδα από των άλλων στην οικογ ένεια. Ο πατέ­ ρας του τους άρπαξ ε και τους δύο και τους χτ ύπαγε με μια μα­ γκούρα. προς μεγάλη απελπισία της μάνας της. Αλλά κανε ίς δ εν ε ίναι τόσο τρυφερό ς όσο η Κεσμέχ όταν ε ίναι ήρεμη . 2009 . Ξ ερ ίζωναν από τις κού κλες τα χέ ρια και τα κεφάλια και τις ποδοπατού ­ σαν μπροστά στα έντρομα μάτια των παιδιών. Dec. Έπαιζαν με τον γιο του που ε ίχε π έσει κι ε ίχε χτ υπήσει σοβαρά . Η Κεσμέχ έχει ένα ατ ίθασο βλέ μμα. Από τότε δεν ξανάπαιξαν με το παιδάκι. Όπου και να πηγαίνει η Φ ερό­ ζα η Κ εσμ έ χ ακο λου θ ε ί λίγο πιο π ίσω. Ο Ταζμίρ ήταν ένα παιδί υπά­ κουο στις προσταγ έ ς της μάνας του. Όπως όλα τα παιδιά. ενώ η Κεσμέχ λερώνεται. Ο ι Ταλιμπάν ήταν αυτο ί που δεν την ά φηναν να πα ίξ ει έξω με τις κούκλες της.

«Και ποια ε ίναι. Είχε εκ­ παιδευτε ί να μη ζητάει τίποτε για τον εαυτό του ούτε ν' ανο ί­ γει την καρδ ιά του στη Φ ερόζα. 2009 . ο Ταζμίρ δεν θα τολ­ μού σε να μιλήσει ποτέ για τον έ ρωτά του στη Φ ερόζα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 258 γυρνού σε μ έ σα στο σπ ίτι τραγου δώντας: «Τώ ρα θ α γλεντή­ σουμε για τα πέντε χαμένα χρόνια μας ! » Η Φ ερόζα δ εν απέκτησε άλλα παιδιά για να τα φροντίζει.» ρώτησε. Μόλις υιο θέτησε την Κεσμέχ άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος και αναγκάστηκε να καταφύγει μαζί με την οικογένεια του Σ ουλ­ τάν στο Π ακιστάν. Όπως σ' όλα τα θέ ματα που αφορούσαν τη ζωή του Ταζμίρ έτσι και στο θέ μα της νύφης αποφάσιζε η μάνα του. Ο Ταζμίρ ήταν ερωτευμ έ νος με μια συμμαθήτριά του από το αγγλ ικό σχολε ίο στο Πακιστάν. Την καταπίεση που βίωνε την ερμήνευε ως σεβασμό . αλλά ονειρευόταν να την παντρευτε ί. Επιστρ έ φοντας από την ε ξ ορ ία η Φ ερόζα ήταν καιρός να βρει νύφη για τον Ταζμίρ κι όχι να ψάχνει στα βρεφοκομε ία για εγκαταλειμμένα παιδιά. Κατάλαβ ε απλώς ότ ι έπρεπε να γράψει ένα γράμμα στην αγα­ πημένη του και να της πει ότι όλα τέλειωσαν. «Σου βρήκα νύφη». του ε ίπε μια μέρα η Φ ερόζα. ό μως παρ ' όλα αυτά ήταν ζευγάρι κι έστελ­ ναν ο ένας στον άλλον ραβασάκια και ερωτικά γρά μματα. Από καλή οικογένεια». Έχεις να τη δεις από τότε που ήσουν μικρός. Ήταν σαν ζευγάρι μόλο που δεν ε ίχαν ποτ έ φιλη θ ε ί ούτε ε ίχαν πιαστε ί απ' το χ έρι. Digitized by 10uk1s. Ο Ταζ μίρ απλώς κούνησε το κεφάλι. Ανεξάρτητα ό μως από αυτό . Δύ ο μήνες αργότερα συνάντησε για πρώτη φορά τη Χαδίγια. Ήταν συγγενής του πολέ μαρ­ χου Μασούντ και ο νεαρός ήξ ερε πως η μάνα του φο βόταν τα μπλε ξίματα. Ένιωσε έναν κόμπο στον λαιμό. αλλά ούτε μια λέξη διαμαρτυρ ίας δεν βγήκε από το στό μα του. « Είναι η μακρινή ξ α δέ ρφη σου. Είναι καλή και εργατική. Ποτέ δ εν συνα­ ντιόντουσαν μόνοι. Ο Ταζμίρ δ εν τολμού σε να πει τίποτα γι' αυτή την κοπ έλα. η Χ α δίγια. Dec. στον αρραβώνα τους.» ε ίπε ο Ταζμίρ. «Αλήθ εια.

Ούτε τη σκέφτεται πια. «Χμ». Μπο­ ρε ί και να την αγαπήσω. αν πάλι αποκτήσουμε και άλλα θα χαρούν έτσι κι αλλιώς». προσπαθώντας να καταλάβε ι τη λογική του. Έτσι. Γι' αυτό λο ιπόν της λέω πως αρκε ί το ένα παιδί. Κι αν γεννιόταν αγόρι. πάλι δεν θ α 'λεγε κανε ίς τίποτα. Digitized by 10uk1s. Στη Δύ ση πολλά ζευγ άρια κάνουν μόνο ένα παιδί. ότι ε ίμαστε μια χαρά έτσι. Η Χ αδίγια μοιάζει με Παρισινή τραγουδίστρια της δεκαε­ ί τ ας του '20. δ εν ήθελε κόρη». όπως και στους άλλους. λέ ει ο Ταζμίρ. «Απίστευτη ιστορ ία ! Ώστε τώρα την αγαπάς πραγματικά . κομ­ μένα ίσια πάνω από τους ώ μους. επειδή προσπαθού με και δεν τα καταφέρνουμε. και εκε ίνη τη φορά φοβόταν πως θα γεννήσει κορίτσι. τον Α μερικανό δημοσιογράφο. 2009 . Αλλά σύ μφωνα με τα αφγανικά πρότ υπα δεν θ ε­ ωρε ίται ε λκυστική. Μ ε αδύνατα μάγουλα και σαρκώδη χε ίλη μοιάζει σαν να π έ ρασε όλη της τη ζωή ποζάροντας σε καλλιτεχνικ έ ς φωτογραφίες. «Η Χαδίγια φο βόταν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 259 Καθόταν δίπλα της όλη τη βραδ ιά χωρ ίς να της πει λέξη. μαύρα μακιγιαρισμένα μάτια και κόκκινα βαμ­ μένα χε ίλη. όλη του τη ζωή.» Ο Ταζμίρ δεν έχει ιδέα πραγματικά τι απέγινε η άλλη κοπέλα. πεταχτούς γοφούς και στρογγυλή κοιλιά . «Η Χαδίγια πάντα φοβάται κάτι. Dec. αφού όλοι θα ήταν χαρού μενοι έτσι κι αλλιώς». Και το άλλο κορ ίτσι. Είναι κοκαλιάρα και πολύ στενή. «Wow». ότι επιθυμού σα να αποκτήσω κό ρη. «Τώρα η Χ αδίγια φοβάται πως δ εν θ α ξαναμείνει έγκυος. Ιδανικέ ς γυνα ίκες στο Αφγανιστάν θ εωρούνται αυτ έ ς που έ χουν φου­ σκωτά μάγουλα. λέ ει. Όταν θ α γεννιόταν λοιπόν δ εν θα μπορούσε να πει κανε ίς "τι κρ ίμα" . Της ε ίπα. «Τώρα την αγαπώ ». λέ ει στον Μπομπ. ε ίπε ο Μπομπ. σκέφτηκε. Έχει κυματιστά μαλλιά με χωρ ίστρα στο πλάι. αν δ εν αποκτήσουμε άλλα παιδιά θα ξέρει ο κόσμος ότι δ εν ήθε λα άλ­ λα. Πλησιάζουν την Γκάρ­ ντες και ο Ταζμίρ έχει αφηγη θ ε ί στον Μπομπ. αφού αυτή ήταν η επιθυμία μου. Πριν από έναν χρόνο αυτός και η Χαδίγια απέκτησαν κόρη. Τώρα ζει για τη δική του μικρή οικογ έ­ νεια. Η επιδερμίδα της ε ίναι άσπρη από την πούδρα.

Και οι Α μερικανο ί χτυπούσαν. Σταματούν στην Γκάρντες για να αγοράσουν κάτι να φάνε. ο Παντσά Χαν ήταν σημαντι­ κό πρόσωπο για την αμερικανική αντικατασκοπ ία. Σ « ταμάτα το αυτοκίνητο ! » Ο Μ πομπ πα ίρνει μαζί του τον Ταζ μίρ και κατευ θύνεται προς τους άντρες. Είχαν την ανάγκη συμμάχων στο έδαφος και κανε ίς από τους πολέ μαρ­ χους δ εν ήταν καλύτερος ή χειρότερος από τον άλλον. Στην άκρη του δρό μου κάθονται καμιά τριανταριά άντρες σχηματ ίζοντας κύκλο. Η απο­ στολή του Παντσά Χαν ήταν να ανακαλύψει πού κρύβονταν οι Τ αλ ιμπ άν και οι στρατιώτες της Αλ Κά ιντα. Σ τη συν έ χεια έπρεπε να υποδεικνύ ει τα σημε ία στους Α μερικάνους. Ως δ ιοικητής της περιοχής όπου η Αλ Κάιντα ε ίχε τη μεγαλύτερη υποστήριξη. Όταν έφυγαν οι Ταλιμπάν. την άλλη το άλλο. ένα κιλό αγγού ρια. Τη μια το ένα χωριό . Dec. Αγοράζουν μια κούτα Hi-lite δέκα λεπτά το πακ έτο. Κανένας από αυτούς δεν ε ίχε σχέσεις με την Αλ Κάιντα. Μόλις κάθονται να καθαρ ί­ σουν τα αγγούρια και τα τσόφλια των αυγών. ο Παντσά Χαν ανέλαβε διοικη­ τής της επαρχίας Πάκτια. ά μαχους που ε ίχαν συγκεντρω θ ε ί σε κ άποιο σπίτι. Ανά μεσά τους κάθ εται ο Παντσά Χαν. ο Μπομπ φωνά­ ζει: «Στοπ ! ». Digitized by 10uk1s.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 260 «Χ μ». ο ση­ μαντικότερος από τους πολέ μαρχους των ανατολικών επαρ ­ χιών και ένας από τους σκληρότερους αντιπάλου ς του Χαμίντ Καρζάι. 2009 . Χτυπού σαν αρχηγού ς φυλών που πήγαιναν στην Καμπούλ για την ορκωμοσία του Καρζάι. μια από τις πιο επικίνδυνες περιοχές του Αφγανιστάν. « Είναι οι άντρες του Π αντσά Χ αν ! » φων άζ ει ο Μ πομπ. ε ίκοσι αυγά και ψωμί. Για τον σκοπό αυτό τον ε ίχαν εφοδ ιάσει μ' ένα δορυφορικό τηλέφωνο που το χρησιμοποιούσε συνεχώς για να ενημερώνει τους Α με­ ρικανού ς για τις κινήσεις των με λών της Αλ Κά ιντα στην πε ­ ριοχή. κόσμο που γλεντού­ σε σε γ ά μους. Κρατούν τα Καλάσκινοφ μπροστά τους και ε ίναι ζωσμένοι σφαίρες.

Χαιρετάει ψυ­ χρά τον Μπομπ και αγκαλιάζει θ ερμά τον Ταζμίρ και τον καθί­ ζει δίπλα του στο χώ μα. «Θα τον χτυπήσουμε ή θα περιμένουμε.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 261 αλλά ε ίχαν κάτι κοινό: ήταν εχθροί του Παντσά Χαν.» «Πηγαίνετε στη Χ οστ. Ο ι τοπι­ κ έ ς διαμαρτυρ ίες για τον ανε ξάρτητο δ ιοικητή που ε ίχε στην κατοχή του βομβαρδ ιστικά Β52 και καταδ ιωκτικά αεροπλάνα Ρ16. Dec. Τώρα β ρ ίσκεται στο στόχαστρο των αντρών του Παντσά Χαν. «Καθόμαστε ε δώ και σχε διάζουμε τι θα κάνου­ με». Εκε ί τοπο­ θ ετήθηκε καινούργιος διοικητής. αραχτός πάνω στην άμ­ μο. λέ ε ι ο Π αντσά Χ αν στον Ταζμίρ που μεταφράζει. Στο τέλος υποχρεώθηκε να σταματήσει τις επιθέσεις. τριγυρισμένος από μια ομάδα γενειοφόρων αντρών. Τότε να πε ίτε στον αδ ερφό μου να ξ εφορτωθ ε ί τον καινού ργιο δ ιοικητή το συντομότερο. υπήρξαν τό­ σο έντονες που ο Καρζάι αναγκάστηκε να τον καθαιρέ σει. Τότε ο Παντσά Χαν ξ εκ ίνησε τον δ ικό του μικρό πόλε μο. συνεχίζει κοιτάζοντας με νόημα τους άντρες του. 2009 . Έριχνε ρουκέτες στα χωριά που δι έ μεναν οι εχθ ρο ί του και ο πόλεμος ανά μεσα στις διαφορετικέ ς φυλές φούντωσε.» Είχαν συναντη θ ε ί πολλές φορ ές στη δ ιάρκεια της «επιχε ί­ ρησης Ανακόντα». Πώς περνάς. καθώς ο Μπομπ σημειώνει στο σημει­ ωματάριό του. Ο Ταζμίρ έκανε απλώς τον διερμηνέα. Πολλο ί αθώοι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθ εια του πολέ μαρχου να κερ δίσει τη χαμένη του ε ξ ουσία. τη μεγάλη επιχε ίρηση των Αμερικανών ενά­ ντια στην Αλ Κάιντα. «Τι γ ίνεσαι φίλε μου. Δ εν έχει περάσει καν μήνας που άφησε να π έσουν βροχή οι ρουκέ­ τες πάνω στην Γκάρντες. Πέ στε του να τον κάνει πακέτο και να τον στε ίλει στον Καρζάι ! » Digitized by 10uk1s. Ο Παντσά Χαν σηκώνεται μόλις τους βλέπει. « Ο ι άντρες μου ε ίναι έτοιμοι». Τώρα σειρά έχει η Χοστ. Ο Παντσά Χ αν έχει συνη θίσει να ε ξ ουσιάζει την περιοχή μαζί με τα τρ ία αδέρφια του. Ο Μπο­ μπ τον έψαχνε καιρό και να 'τος τώρα. σαν να ήταν τσιφλίκι τους. ένας κοινωνιολόγος που έζη ­ σε τα τελευταία δέκα χρόνια στην Αυστραλία. για να κανονίζει τις διαμάχες μεταξύ φυλών. τουλάχιστον για την ώρα.

μόλις πριν από έναν χρόνο. στην περιοχή μου». μετά στρ έ φουν το βλέ μμα στον Ταζμ ίρ κι ύ στερα στον ξ αν θ ομάλλη Μπομπ που γράφει πυρετωδώς. Κανε ίς δεν μπορεί να με νικήσει ε δώ. «Ακούστε». Πολλο ί από αυτούς. Ένας από τους νε ότερους άντρες έχει κολλήσε ι στο Καλάσνικό φ του μικρά αυτοκόλλητα. Πάνω στο πόδ ι του σκαρφαλώνει το μεγαλύτερο μυρμήγκι που ε ίδε ποτέ στη ζωή του. Ο Κ αρ ζά ι δ εν έχει στρατό ! Μόνο καμιά εκατοστή σωματοφύλακες που τους εκπαιδεύ ουν οι Άγγλοι. «Δ εν ανήκουμε σε καν έναν. Πάνω στο μπούτ ι του δ ιερμηνέ α σχε δ ιάζει χάρτες. 2009 . Σ ' ένα ρο ζ αυτοκόλλητο γρ ά φει με κ ό κκινα γρά μματα "kiss me" . Dec. λέ ει ο Παντσά Χαν κοιτάζοντας τους άντρες του. « ο Καρζά ι ετοιμάζεται να στε ίλει τον στρατό την επό μενη βδομάδα. Για κάθ ε φράση που θ εωρεί σπου­ δα ία. Ο Ταζ μ ίρ μεταφράζει μηχανικά . αγων ίστη­ καν στο πλ ευρ ό των Ταλιμπάν. αύριο μπορεί να τους μι­ σθώσουν οι Α μερικανο ί.» ρωτάει ο Μπομπ. ε ίμαστε μισθοφό ροι». Ο ι άντρες του τον παρακολουθούν. δρ ό μους. Ο πο­ λέ μαρχος χρησιμοποιεί το πόδ ι του Ταζμίρ για να δώσει έ μφα­ ση στα λόγια του. λένε οι Αφγανο ί εξηγώντας τις τόσο συχνές αλλαγ ές στρατοπέδου. Το μόνο που αστράφτει πάνω τους ε ίναι τα καλογυαλισμένα όπλα. « Ποιον στρατό. μόνο να μας νοικιάσουν μπορούν ε. «Δεν υπάρχει καμιά αμφι­ βολία για το ποιος ε ίναι ο αρχηγό ς αυτών των τριών επαρχιών που οι Α μερικανο ί παρακολου θ ούν με γερακίσιο μάτι. λέ ει ο Παντσά Χαν. μέτωπα. Κάθ ονται με τα λιωμένα σανδάλια τους και τα παλιά τους ρούχα. Το σημαντικότερο ό μως γι' αυτού ς ε ί­ ναι να πο λ ε μήσουν εκε ίνους που ο Π αντσά Χ αν θ εωρε ί Digitized by 10uk1s. Ο ι λαβές ε ίναι σκεπασμένες με σειρ έ ς χρωματιστά περιδέ ραια.262 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ο Παντσά Χαν μιμε ίται τις κινήσεις του πακεταρ ίσματος και με μια απότομη κίνηση των χεριών δ ε ίχνει πώς θα τον ξα­ ποστείλει. Σήμερα ανήκουν στον Π αντσά Χαν. τον χτυπάει δυνατά. Άλλοι τις έχουν στολίσει με κεντητέ ς μπορντού ρες. Τι θ α κάνεις τότε.

αντ ίθ ετα. λέ ει ο Ταζμίρ. «Αναρωτι έ μαι αν θα γ ίνουν σοβαρές μάχες». όλα αυτά κ άνουν τον Μ πομπ να αισθάνεται πως κάνει κάτι σπου δα ίο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 263 εχθ ρού ς του. Το μόνο καλό μ' αυτέ ς τις περιπ έτειες ε ίναι το επ ίδομα Digitized by 10uk1s. καταρι έται την ώρα και τη στιγμή που άλλαξ ε δου­ λειά . δεν ασχολούνται πια με το κυνήγι των Ταλι­ μπάν για λογαριασμό των Αμερικανών. μουρμουρ ίζει ο Μπομπ. Είναι τόσο τρελός που μπορε ί να ρισκάρει τη ζω ή χιλ ιάδ ων αν θ ρ ώπων μόνο και μό νο για να παραμε ίνει στην εξουσία. Ο Ταζμίρ θέλει να επιστρ έψει στο σπίτι του. Δ εν τους χτύ ­ πησε. « Είναι τρελός». Σε λίγες μέρες κλε ίνουν δύο χρόνια που παντρεύτηκε τη Χαδίγια και θέλει να προλάβε ι να γυρ ίσει για την επέτειο των γά μων τους. Θέλει να της κάνει έκπληξη μ' ένα ωραίο δώρο. Μ ο λον ότι φο βάται τον θάνατο. Το κυνήγι των Αμερικανών για οπαδού ς της Αλ Κάιντα έρχεται σε δεύτερη μο ίρα. Όσα περισσότερα πρ άγματα συμ β α ίνουν. 2009 . « Χ μ». λέ ει. «Αν ήθελαν να συνεργαστούν με ανθρώπους που δεν έχουν βάψει τα χ έ ρια τους στο α ίμα. λέει πιο πολύ στον εαυτό του παρά στον Ταζμίρ. Ο Μπομπ θέλει περιπέτεια. αλλά έπεσε στο π ίσω αυτοκίνητο. ό μως. Ο Ταζμίρ και ο Μπομπ έχουν τε λε ίως αντίθ ετη άποψη για το τι σημαίνει πετυχημένο ταξίδ ι. Ο Τα ζ μ ίρ. Και να σκεφτε ί κανε ίς ότι οι Αμερικανο ί δέχτη­ καν να συνεργαστούν μ' έναν τέτοιο άνθρωπο». το συντομότερο δυ­ νατό . λέ ε ι ο Μ πομπ. « Δ εν έχουν άλλη επιλογή». Όπως τις προάλλες. Ο Μπομπ θέλει δράση. τό σο το καλύτερο. « Κάτι τ έτοιοι φτα ίνε που δ εν γ ίνεται ποτ έ ε ιρήνη στο Α φγανιστάν. παρά χτυπούν ο ένας τον άλλον». λέει ο Ταζμίρ μόλις φτάνουν στο αυτοκίνη ­ το . δ εν θ α έβρισκαν και πολλού ς κα θ αρού ς σ ' αυτή ν ε δώ την περιοχή». Dec. Γ ι ' αυτόν η ε ξ ουσ ία ε ίναι πολύ πιο σημαντική από την ειρήνη. «Τώρα. Ή τότε που έπρεπε να κρυφτούν μ έ σα στο σκοτάδ ι γιατ ί τους π έ ρασαν για εχθ ρού ς στον δρ ό μο για την Γκάρντες και οι σφα ίρες σφύ ριζαν γύ ρω τους. που οι δυο τους παραλίγο να σκοτω θούν από μια χειρο βομβίδα.

όπως και τους περισσότερους κατο ίκους της Καμπούλ. Ο ι γυναίκες της φυλής των Κούτσι ε ίναι οι πιο ελεύθ ερες του Αφγανιστάν. Γυναίκες. Ούτε οι Ταλιμπάν δεν κατάφεραν να τις ανα­ γκάσουν να φορέσουν μπούρκα. Εδώ ζει ένας λαός που δεν θέλει να υποταχτε ί σε μια ε θνική κυ βέρνηση. Σ ε άλλα σημε ία νομάδ ες έχουν στήσει τις σκηνές τους στο χρώμα της άμμου. Γ ια τον Ταζ μίρ. κυκλοφορούν ανά μεσα στις σκηνές. αυτό το κομμάτι της χώρας ε ίναι το πιο ξένο. Εδώ οι γυνα ίκες δ εν εργάζονταν και τα κορ ί­ τσια δ εν πήγαιναν στο σχολε ίο. Έτσι ήταν πά­ ντα. Εδώ ο αρχηγός των Ταλιμπάν. Αυτά τα μέ ρη θ εωρούνται άγρια και επικίνδυνα. Εξαιτίας του πολέ μου και των ναρκών αναγκάστηκαν να αλλάξουν τις διαδρομέ ς που ακολουθούσε η φυλή τους ε δώ και εκατοντάδ ες χρόνια και να περιοριστούν σε πολύ μικρότερες εκτάσεις.264 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ πολέ μου. Πλησιάζουν στη Χ οστ . από πάνω τους οι ψη λέ ς βουνοκορφ έ ς σε δ ιαφορετικ έ ς μουντ έ ς αποχρώσεις . στις πλαγιές των βουνών. 2009 . το ένα π ί­ σω απ' το άλλο. Ο ι κάτοικοι της Χοστ και των γύρω περιο­ χών δ εν κατάλαβαν πως η χώρα ε ίχε καταληφτε ί από τους Τα­ λιμπάν. Ο Ταζμ ίρ τη μισε ί αυτή την πόλη. Μπού ρκα φορού σαν αν έ καDigitized by 10uk1s. με πολύχρωμες που­ καμίσες που ανεμίζουν στον α έρα. Γ ι' αυτούς η δ ιαφορά από την αλλαγή του καθ εστώτος ήταν ε λάχιστη . Αλλά κι αυτό ς ο νομαδ ικός λαός έχει υποφέ ρει πολλά από τον πόλεμο. Η ξηρασία των τελευταίων ετών ε ίχε σαν αποτέλεσμα να πεθάνουν πολλές από τις κατσίκες και τις καμήλες τους. Το τοπίο όσο πά ει και αδ ειάζει. πρόβατα που αναζητούν τροφή. Dec. Σ' αυτή την περιοχή ισχύ ει ο νό μος του πιο δυνατού . Στα βουνά δ ιακρ ίνονται μαύ ρα σχέδ ια σε σχή μα ζιγκ ζαγκ. Χαμηλά απλώνεται η έρη­ μος. Τα ε ξουσιάζει ο Παντσά Χαν και τα αδέρφια του. ο Μουλά Ο μάρ. όσο έ μεναν έξω από τις πόλεις. Σκόρπια ε δώ κι εκε ί βλέπουν νο­ μάδες και καμήλες να λικνίζονται ήρεμα και περήφανα ανάμεσα στους αμμόλοφους. Περνούν από έρημα τοπία. βρήκε τους πι­ στότερους οπαδού ς. Η Φ ερόζα δεν ξέρει τίποτα γι' αυτό κι έτσι μπορε ί να κρατή σει τα πρόσθ ετα χρήματα για τον εαυτό του.

Ο ι άντρες του συγκατανεύ ουν. « ο Καμάλ Χαν. κυρ ίως στις νοτιοανατολι­ κές περιοχέ ς της χώρας. Η ατμόσφαιρα ε ίναι φορτισμένη και λίγο ανήσυχη. Εδώ β ασιλεύ ει ο αυστηρό ς νό μος πούρντα . Είναι αγκαλ ιασμ έ νοι και τα πλεγμένα τους δάχτυλα ακουμπούν στο πόδ ι του ενός. Σε κάποια μέρη του Αφγανιστάν. έβγαλαν την μπούρ­ κα και άρχισαν να εμφαν ίζονται δ ειλά ακό μη και στα εστιατό­ ρια. αυτή την άνοιξη. όχι επειδή ήταν εντολή του καθ εστώτος. ε ίναι ξ απλωμένοι κάτω ή περιπο­ λούν. για πρώτη φορά μετά την πτώση των Ταλιμπάν.» ρωτάει ο Ταζμίρ. Η Χοστ ε ίναι μια πόλη χωρίς γυναίκες. τουλάχιστον σε πρώ­ τη ματιά . Στρατιώτες κάθε ηλικίας. Δέχεται να του πάρουν συνέντευξη. Δ εν τους επιτρέπεται να βγουν. ούτε και με μπού ρκα. κάθονται. Μέχρι να φύγει ο δ ιορι­ έ σμ νος δ ιοικητής από τη Χ οστ και να αναλάβει πάλι ο αδ ερ­ φό ς μου. του Καμάλ Χαν. αλλά επειδή τις υποχρ έωνε η οικογένεια. ενώ ο νεοδιορισμένος δ ιοικη­ τής βρ ίσκεται υπό κράτηση στο σπίτι του. Είναι ο υπαρχηγό ς του Καμάλ Χαν. Ζουν μια ερμητικά κλεισμένη ζωή στις αυλές των σπιτιών τους. να ψων ίσουν ή να επισκεφτούν κάποιον. Ένα αγόρι τού ς προσφέ ρει τσά ι. «Είμαστε έτοιμοι για τον αγώνα. π ίνει τσά ι και ακού ει. 2009 . Κάθ εται οκλαδόν στο πάτωμα. Ο Ταζμίρ και ο Μπομπ πηγαίνουν κατευθε ίαν στο σπίτι του μικρού αδερφού του Παντσά Χαν.Ο ΒΙΒΛfOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 265 θ εν. Αυτό ς έχει καταλάβ ει το σπίτι του δ ιοικητή. Ενώ οι γυναίκες στην Καμπούλ. λέ ει ο νεαρό ς πολέ μαρχος. ο απόλυτος διαχωρισμός αντρών και γυναικών. οι γυναίκες στη Χοστ δ εν κυκλοφορούν στον δρό μο. δ εν θ α υπάρξ ει ειρήνη». Δύο στρατιώτες τους οδηγούν επάνω στον διοικητή που κά­ θ εται με τους άντρες του. Όλη την ώρα θω­ πε ύ ε ι έναν συναγωνιστή του. Στον κήπο του διοικη­ τηρ ίου περιπολούν δεκάδες άντρες πιστοί στη φατρ ία των Χαν. Ένας άλλος κουνάει αποφασι­ στικά το κεφάλι. από αμούστακα αγόρια μέχρι γκριζο­ μάλλη δες άντρες. η ομοφυλοφιλία ε ίναι πολύ διαδομένη Digitized by 10uk1s. Πολλο ί στρατιώτες γλυκοκοιτάζουν τον Ταζμίρ και τον Μπομπ. Dec.

λέ ει ο Καμάλ Χαν αφοπλιστικά. θα πολεμήσουμε ως τον τε­ λευτα ίο άντρα. οι εραστέ ς ξεσπούν σε σκην έ ς ζη λοτυπ ίας. Ο Καμάλ Χ αν βγ άζει από την τσέ πη του γιλέκου του μια μικρή σακουλίτσα. Κάποια φορά δύο διοικητές κατέβασαν τα ταν­ κς στο παζάρι για την καρ δ ιά ενό ς νεαρού . όταν κάποιος νεαρ ό ς εραστής μοιράζεται ανά μεσα σε δύο άντρες. και βλέπει συχνά κανε ίς ηλικιωμένους άντρες να ακολου θούνται από ένα τσού ρμο αγόρια. «αλλά επειδή μας θέλει ο λα­ ός. Συχνά. 2009 . ένας ωρα ίος άντρας γύρω στα ε ίκοσι. Δύο μακρυπόδαρες αράχνες σκαρφαλώνουν στον το ίχο π ί­ σω του. για λόγους εκ­ δίκησης. Τα αγό ρια στολίζο­ νται με λου λούδ ια στα μαλλιά τους. Η εκτεταμένη ομοφυλοφιλία εύκολα εξηγε ίται. Γιατί εμε ίς ακολου θού με τις εντολές του».266 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ και σιωπηρά αποδ εκτή. Ο ι περισσότεροι έχουν σύζυγο και ένα σωρό παιδ ιά . Πα ίρνει από μέσα δύ ο ταμπλέτες και τις βάζει στο στό μα του. Ο ι δ ιοικητέ ς δ εν έ χουν μόνο την ομοφυλοφιλική πλευρ ά . Πο λλο ί δ ιοικητέ ς έχουν πλήθος νεα­ ρών εραστών. Ο Καμάλ Χαν. λέ ει με μάτια που εκλιπαρούν τον οίκτο μας. Αυτο ί οι άντρες αντιτ ίθ ενται ο λοκ ληρωτικ ά στον Χ αμ ίντ Καρζά ι. π ίσω από το αφτί ή στην κουμπότρυπα. «ο λαό ς ε ίναι με το μέ ρος μας. Έχουν βάψει τα μάτια τους με μαύρο καγιάλ και η εμφάνισή τους θυ­ μίζει τραβ εστί της Δύσης. Δ εν το κάνουμε επειδή δ ιψά με για εξουσία». Συχνά βλέπει κανε ίς ναζιάρη δ ες νεαρού ς να λικνίζονται στον δρ ό μο. ισχυ­ ίζ ρ εται με αυτοπεπο ίθηση ότι μόνο τα μ έλη της οικογ ένειας Χαν δ ικαιούνται να διοικούν την περιοχή. «Είμαι λίγο άρρωστος». που μπορε ί να καταλήξουν σε λουτρό α ίματος. Η μάχη τελε ίωσε με μια ντουζίνα νεκρούς. Ρίχνουν φλογερέ ς ματιέ ς και φλερτά­ ρουν. Αυτο ί οι άντρες συνεχίζουν να ε ξουσιάζουν με τον Digitized by 10uk1s. Dec. αν σκεφτε ί κανε ίς τον αυστηρό νό μο της πούρντα που ισχύ ει στις νότιες και ανατολικ έ ς περιοχέ ς της χώρας. κουνώντας τους γοφού ς και τους ώμους τους. Σπάνια ό μως βρ ίσκονται σπ ίτια τους και η ζωή τους κυλά ει ανά μεσα σε άντρες. Και τους αξίζει.

Ο μέγιστος εχθ ρό ς των αδερφών Χ αν λέγεται Μουστάφα. Μόνο η εξουσία τού ς ενδιαφέρει και αυτή σημαίνει δύο πράγματα : Δόξα . Ο ι ειδ ικέ ς μυστικ έ ς δυνά μεις των Αμερικανών που ε ίναι αδύνατο να τις πλησιάσει κανε ίς.έλεγχο του πα­ ρ άνομου λαθ ρεμπορ ίου που ανθ ε ί καθώς και του νό μιμου ει­ σοδή ματος από τα τελωνειακά τέλη. Είναι ο αστυνομικό ς δ ιευ θυντής στη Χ οστ. αναγκάστηκε να ταμπουρω θ ε ί για πολλές μ έρες στο αστυνομικό τμή μα.η οικογ ένεια Χαν να δ ιατηρή­ σει την εξουσία της στην περιοχή. Λ ίγο τους ενδιαφέρει αν στον αγώνα χα­ θούν απλο ί πολίτες. θα σκοτωθ ε ί πολύ ς κόσμος και τότε αυτό ς θα φορτωθ ε ί την ευ θύνη». Ο λόγος που το αμερικανικό περιοδικό ενδ ιαφέρεται τόσο για τις τοπικ έ ς δ ιαφορ έ ς στη Χ οστ. Και οι δύο πλευρ έ ς τού ς συνο δ ε ύ ουν στις αποστο λέ ς. Γ ι' αυτού ς θέλει ένα άρ θρο το περιοδ ικό του Μπομπ. Και στις δύο πλευρ ές υπάρχουν πρώην οπαδο ί των Ταλιμπάν. και οι δύ ο π λευρ έ ς πα ίρνουν όπλα. Ο Μουστάφα συ­ νεργάζεται και με τους Αμερικάνους και με τον Καρζά ι. Ένα αποκλειστικό άρ θρο : «Το κυνήγι της Αλ Κάιντα». δ εν ε ίναι επειδή ο Καρζά ι απειλε ί να στρ έψει τον στρατό του ενάντια στους πολέ μαρ­ χους. Το κα­ λύτερο θα ήταν να έβρισκε ο Μπομπ τον Οσά μα Μπιν Λάντεν ή έ στω τον Μ ου λά Ο μάρ . Εν δ ιαφ έ ρεται για τις αμερικανικ έ ς δυνά μεις που δ ρουν στην περιοχή . Αυτό μάλλον δ εν θα συμβε ί επειδή ο Παντσά Χαν ε ίπε : «Αν στρ έψει τον στρατό του εναντίον μας. Και οι δύ ο π λευρ έ ς αμε ίβονται από τους Αμερικανού ς. 2009 . και χρήμα . τη λεπικοινωνιακό και κατασκοπευτικό υλικό . Όταν οι άντρες του Μ ουστά φα σκ ότωσαν σε εν έδ ρα τ έ σσερις άντρες της ομάδας των Χ αν. Dec.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 267 νό μο των πολέ μαρχων και αρνούνται να υπακούσουν τις προ­ σταγέ ς της Καμπούλ. Ο ι Α μερικανο ί ε ίναι ε ξ αιρετικά προσεκτικο ί και συνεργ άζονται και με τις δύ ο πλ ευρ έ ς των αντιμαχό μενων τοπικ ών παρατάξ εων. οι μυστικοί πράκτο­ ρες που τριγυρνούν στις οροσειρ έ ς αναζητώντας μέλη της Αλ Κά ιντα. Ο ι τέ σσερις πρώτοι Digitized by 10uk1s.

έχουν περιγράψει τον Μουστάφα ως στυγνό εγκληματία που σκοτώνει γυναίκες και παιδ ιά και από τον οπο ίο πρέπει να απαλλαγούν το συντομότερο δυνατό . Κοιτάζουν επίμονα τον Ταζμίρ και τον Μπομπ. Η μυρωδ ιά έ ρχεται από τους ανθ ισμένους θάμνους και τα δέ­ ντρα. τον ψηλό. Μόλις τους γυρ ί­ σετε την πλάτη θ α σας προδώσουν. Πήραν μια παράταση. που μπορε ί να συ μβ ε ί ανά πάσα στιγ­ μή. Δύο αγόρια τούς οδη­ γούν στην έξοδο. Βασίρ Χαν. Φορούν καφ έ στο λέ ς. ξανθό Μπομπ ή τον εύ σωμο Ταζμίρ με το κατάλευκο πρόσωπο.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 268 που θα βγουν στον δρό μο θα εκτελεστούν. Αυτό ό μως δ εν σημαί­ νει τίποτα ' τέ σσερις από τους άντρες του Μουστάφα ζουν με την απειλή του θανάτου. Το αστυνομικό τμήμα βρ ίσκεται λίγα τετράγωνα πιο κάτω από το υπό κατάληψη δ ιοικητήριο και λειτουργε ί και ως φυλακή. «Προσέξτε τους άντρες του Μουστάφα». Dec. ε ίχαν προειδοποιή ­ σει οι Χαν. Αυτο ί δ εν στολίζονται. Τα κυματιστά μαλλιά τους ε ίναι στολισμένα με κ ί­ τρινα λουλούδ ια και στη μέ ση φορούν σφιχτοδεμένες φαρδι ές ζώνες. «Δεν μπορε ίτε να τους έ χετε καμιά εμπιστοσύνη. Πολλο ί καλύπτουν τη Digitized by 10uk1s. Ο ι άντρες του Μ ουστάφα ξ εκλειδώνουν τις κλειδαριέ ς και τους ανο ίγουν τις βαριέ ς σιδερ ένιες πό ρτες. Δ εν έρχεται ό μως από τους άντρες του Μ ουστάφα. Το α ίμα τιμωρε ίται με α ίμα και μόνο ο φόβος ότι οι απει­ λές μπορε ί να πραγματοποιη θούν ε ίναι μαρτύριο. Αφού ο Καμάλ Χαν και ο μικρότερος αδ ερφό ς του. Μπαίνουν στην αυλή και εκε ί τους υποδέχεται μια ευωδ ιά λουλουδιών. τους λένε. Και μη βγαίνετε έξω όταν σκοτεινιάζει ! Θα σας ληστέψουν ! » Ο ι δύ ο ταξ ιδ ιώτες τραβούν κατευ θ ε ίαν για τον εχθρ ό . μικρού ς τε­ τράγωνους μπερέδες και βαριέ ς μπότες. Μοιάζουν με ξωτικές γυναίκες από τη Νότια Θάλασσα. ο Ταζμίρ και ο Μπομπ ευχαριστούν και σηκώνονται να φύγουν. 2009 . Ο ι στρατιώτες του Μ ουστάφα ε ίναι δ ιαφορετικο ί από τους στρατιώτες των Χαν. Και όταν τους σώθηκε το νερό και τα τρόφιμα ζή­ τησαν ανακωχή. Δ εν ξέ­ ρουν ποιον να πρωτοκοιτάξουν. Το αστυνομικό τμήμα ε ίναι ένα φρούριο με χοντρού ς το ίχους.

Όπως και ο εχθρό ς του ο Χαν. Η σημαία του Αφγανιστάν σε μινιατού ρα κυματίζει μπηγμένη σ' έναν πλίνθο . Το γεγονός ότι δ εν μπορε ίς να δεις τα πρό σω­ πά τους. Στην πραγματικότητα μεταφράζει τους λόγους για τους οπο ί­ ους δεν θα υπάρξ ει ποτέ ειρήνη στο Αφγανιστάν . Τα μόνα λουλούδ ια ε ίναι οι πλαστικέ ς πασχαλιέ ς πάνω στο τραπέζι του διοικητή. Ο Ταζμίρ μεταφράζει ακατάπαυστα . Κι ε δώ δεν υπάρχουν αγο­ ρ άκια με λουλούδ ια στα μαλλιά . Ο Ταζμίρ και ο Μπομπ ανε βαίνουν από στενέ ς σκάλες και δ ιαδρό μους στο φρού ριο . Σ ε μια α ίθουσα στο βάθος του κτιρί­ ου κάθεται ο Μουστάφα. αλλά τα πάντα περιβάλλονται με μεγάλη μυστικότητα και ο Μπομπ και ο Ταζμίρ δεν κατορθώνουν να αποσπάσουν καμιά π ληροφορ ία. ε ίναι κυκλωμένος από τα ένοπλα παλικάρια του . Γ ιατί ο Μουστάφα ε ίναι καλύτερος από τον Πα­ ντσά Χαν και πώς ο Μουστάφα θα φέ ρει επιτέλους την ειρήνη. Τις ίδ ιες φράσεις. « Ο ι Χαν τον ρή μαξ αν τον τό πο. Ο ι Αμερικανο ί συ­ νεχίζουν τις έ ρευνες. Ο Μουστάφα έχει βρε θ ε ί σε πολλές αποστολές αν ίχνευσης ζί μα με τους Αμερικανού ς. Κρατούν τα ίδ ια όπλα. Ποτέ δ εν βρήκαν κανέναν.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 269 μύτη και το στό μα τους μ ' ένα μαντ ίλ ι και τα μάτια τους με σκούρα γυαλιά. Ή ρ θ ε η ώ ρα να βάλουμε τ έλ ος στις β αρβαρ ότητε ς ! » . Π ασχα­ λιέ ς σε φωσφορ ίζοντα χρώ ματα. Η μόνη δια­ φορά ε ίναι πως ο Μουστάφα δ εν κάθεται στο πάτωμα αλλά σε μια καρ έκλα π ίσω από ένα τραπέζι. Α ρκετά . Dec. τις ίδ ιες απειλές. 2009 . κ ίτρινες. Digitized by 10uk1s. Τους λέ ει πώς περικύκλωσαν σπί­ τια ό που ήταν σ ίγουροι ότι κρυβ όταν ο Μπιν Λάντεν και ο Μουλά Ο μάρ. λέ ει ο Μ ουστά φα. Ο ι άντρες γύ ρω του συγκατανεύουν. έχουν τα ίδ ια γ ένια και τα ίδ ια βλέ μματα. τους κάνει ακό μη πιο απειλητικούς. «Έχουμε τον Καρζά ι στο πλευρό μας και θ α παλέψουμε». Δίπλα στο βάζο ε ίναι ακουμπισμένο το Κοράνι μ έ σα σε μια πράσινη υφασμάτινη θή κη. Ο Μ πομπ ρωτά ει αν μπο­ ρούν να τους ακολουθήσουν σε κάποια νυχτερινή περ ίπολο. Ακό μη και η φωτογραφ ία της Μέκκας στον το ίχο ε ίναι η ίδ ια. κόκκινες και πράσι­ νες.

Γι ' αυτό πάψε τα παρακάλια. πριν σκοτεινιάσει. τους λέ ει ο Μουστάφα. αλλά το μόνο που τους εν δ ιαφ έ ρει ε ίναι το τη λέφωνο και το Digitized by 10uk1s. του λέει . μασκοφό ­ ρους αστυνομικού ς και κατο ίκους που συμπαθούν την Αλ Κάι­ ντα. Ο Ταζμ ίρ προσπαθ ε ί να τους πιάσει την κουβέντα. Ανε βα ίνουν στην ταράτσα για να βάλουν σε λειτουργ ία το δορυφορικό τηλέφωνο του Μπομπ.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 270 «Όχι». Καμιά δ εκαριά στρατιώτες του ξ ενοδοχείου έχουν μαζευ­ τε ί γύρω τους κοιτάζοντας σαστισμένοι τον Μπομπ που μιλάει στην ασύρματη συσκευή του. τους λέ ει με νόημα ο Μουστάφα συνοδεύοντάς τους στην έξο­ δο. Είναι ένα ψηλό και αδύνατο σκιάχτρο με τουρμπάνι. 2009 . ρωτάει ένας που μοιάζει να ε ί­ ι να ο αρχηγό ς τους. Ο Μπομπ που φο βάται τα μικρόβ ια και τα παράσιτα παραγγ έλλει βραστά αυγά και ψωμί. « Θ α σας επιτε θ ούν οι άντρες του Χαν». πουκαμίσα και σανδάλια. Ο Ταζμίρ γν έ φει κατα­ φατικά . Π ενήντα χιλιάδ ες δολάρια σ' όποιον σκοτώσει Αμερικανό . Κοιτάζουν τη Χ οστ. Κατευ θύνονται προς το κεμπαπτζίδικο της πόλης μακριά από τις απειλές των δύο πλευρών. « Μ ε την Α μερική μιλάει. μια πόλη με κλειστά μαγαζιά . Σ ' αυτή την πόλη μπορε ί να συμβ ε ί οτιδή ποτε. νεαρέ μου». Από πάνω τους πετάει ένα ε λικόπτερο.». Σ ' αυτή την περιοχή τα κεφάλια των Α μερικανών ε ίναι επικηρυγμένα. Ο ι στρατιώτες παρακολου θούν τον Μπομπ με τη μα­ τιά τους. Έτσι το θέλουν οι Αμερικανο ί. Ο Μπομπ προσπαθ ε ί να μαντέψει τον προορισμό του. «Και μην τολμήσετε να βγε ίτε έξω μετά το η λιο βασίλεμα». «ε ίναι άκρως απόρρητο. Μπα ίνουν σε μια μεγάλη α ίθουσα με χαμη λού ς πάγκους στρωμένους με μαξ ιλάρια. γι ' αυτό καλό ε ίναι να πα ίρνει κανε ίς τις απαιτού μενες προφυλάξ εις. Ο Ταζμίρ παραγγέλλει κε­ μπά μ και πιλάφι. Ένας περαστικό ς ρ ίχνει εχθ ρικά βλέ μματα στον Μπομπ και ο Ταζ μ ίρ παγ ώνει. Η β αριά σιδ εριά μπροστά από την ε ίσο δο του μοναδ ικού ξενο δοχε ίου της π όλης ανο ίγει και κλειδώνεται π ίσω τους . Τρώνε β ιαστι­ κά και φεύγουν για το ξενοδοχε ίο. Dec.

«Αυτο ί ε ίναι που θα μας σκοτώσουν μόλις τους στρ έψουμε τα νώτα μας. Η Νέα Υόρκη μοι­ άζε ι με μια λιλιπούτεια πόλη φτιαγμένη με ξύλινους κύβους. Ο ι στρατιώτες ανασηκώνουν τα κεφάλια τους. Και ότ ι θ α έ ριχνε στη χώ ρα περ ι σσότερο απ ' αυτό που δ εν χρειαζόταν: περισσότερες βόμβες. ξέ ρετε. με τους δύ ο πύ ργους του Δ ιε θνού ς Κέντρου Ε μπορ ίου να στ έ κονται ακ ό μη . Δ εν έχουν ξ αναδ ε ί τ έτοιο πράγμα. σε κορν ίζα. τους λέ ει ο Μπομπ. Πίσω από τα κτ ίρια ορθώνονται τεράστ ια βουνά και μπροστά έχουν κολλήσε ι ένα καταπράσινο λιβάδ ι με κόκκινα λουλούδια. «Η Αμερική. Δ εν απε ι κον ίζ ε ι ό μως τον πραγματικό ορ ίζοντα της Νέ ας Υόρκης. Είναι μ ια μεγάλη αφ ίσα της Νέας Υόρ­ κης.» ψιθυρίζει ο Μπομπ. Να τα δύ ο κτ ίρ ι α που κατέ στρεψαν οι άντρες του Ο σά μα Μ πιν Λάντεν». Πρ έπει να την κρ έ μασαν χωρ ίς να φαντάζονται ότι ακρι βώ ς αυτή η ε ικόνα μ ' έναν μο ι ρα ίο τρό πο θ α συνδ ε όταν με το Αφγαν ι στάν και την π όλη Χ οστ. αλλά τ ίποτα για το πώ ς να χρησιμοπο ιήσουμε ένα τη λέφωνο».». Digitized by 10uk1s. Σίγουρα την ε ίχαν κρεμάσει εκε ί από καιρ ό . Dec. « Π οια ε ίναι αυτή η πόλη. Ξέ ρουμε τα π άντα για τα ό πλα. κάτω από μια τεράστια οροσειρά . ρωτά ει ο Μπομπ. Ο Ταζμ ίρ και ο Μπομπ κάθ ονται σ ' έ ναν καναπ έ στην ε ίσοδ ο του ξ ενοδοχε ίου. 2009 . κατεβα ί­ νουν κάτω. Οι στρατιώτες τους ακολουθούν. «Είναι η Νέα Υόρκη». Τους ε ίναι δύσκο­ λο να φανταστούν ότι αυτή η πόλη ε ίναι πραγματική. Ο ι στρατ ιώτες κρατούν ο καθένας ένα Καλάσν ικοφ. Κά­ πο ιο ι έχουν στερε ώσε ι μακριέ ς ξ ιφολόγχες στα όπλα τους. Είνα ι ξ ε θ ω­ ριασμένη και λίγο κυματιστή. Μόλις τε λε ιώνει το τη λεφώνημα στην Α μερ ική. Πάνω από τα κεφάλια τους κρέ μεται μια πα­ ράξενη φωτογραφία. Ένας από αυτού ς λέ ε ι με θλίψη: «Ξέ ρεις ποιο ε ίναι το πρ όβλη μά μας ε δώ.Ο Β/ΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 271 πώ ς δουλεύ ει. αφού στη ζωή τους δεν έχουν δει άλλο από μονώροφα ή διώροφα σπίτια χτισμένα με λάσπη.

λέ ει χα­ μογελώντας. Ο ι στρατιώτες ανο ίγουν δ ιάπλατα τα μάτια τους και τρα­ βούν το περιο δ ικό από τα χ έ ρια του. Όλη τη νύ χτα ακού ­ γονται ριπέ ς από αυτό ματα όπλα. Κουνάνε αρνητικά τα κεφάλια τους. «Είναι ο Οσάμα Μπιν Λάντεν». Στη Χο­ στ δ εν υπά ρχουν περιο δ ικά και φωτογραφ ί ες και έτσι δ εν έχουν δ ει ποτέ τη φωτογραφ ία του Ο σά μα Μπιν Λάντεν. Κανε ίς δεν τους παίρνει μαζί του σε σημαντικέ ς αποστολές σε σπη λι έ ς για το κυνήγ ι της Αλ Κά ιντα. «Κανένα ν έο σήμερα». Τα ίδ ια κτί­ ρια ! Και να σκεφτε ί κανε ίς ότι περνούσαν καθημερινά μπρο­ στά από την εικόνα χωρ ίς να το ξέρουν ! Από τα περιοδ ικά που έχει μαζί του ο Μπομπ τους δε ίχνει τη φωτογραφία ενός άντρα που τον ξέρει όλη η Α μερική. «Π εριμένετε μέχρι να γ ίνει καλά ο Καμάλ Χαν». Την επό μενη μέ ρα συζητούν για το πού θα πάνε και τι θα σκαρφιστούν. «Ώστε αυτός ε ίναι ! » Έχουν εντυπωσιαστε ί από το περιοδ ικό και τη φωτογρα­ φία. τον Μουστάφα και τον Κεμάλ Χαν για να μάθουν κανένα ν έο . Digitized by 10uk1s. Να 'τα ! Δ ε ίχνουν με τα δάχτυλα και χειρονομούν .272 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ο ι στρατιώτες τινάζονται. Κάθ ε μέ ρα επισκ έ πτο­ νται τους θ ανάσιμους εχθρού ς. «Τρομοκράτης». Μ αζε ύ ονται γύ ρω του. Dec. Οι στρατιώτες ξανακάθονται και βγάζουν ένα μεγάλο κομ­ μάτι χασίσι. Έχουν ακού σει για τα κτ ίρια. « Ξέρετε ποιος ε ίναι αυτός. Ο Ταζ­ μίρ το μυρ ίζει και τους το επιστρέφει. Συνοφρυωμέ νοι περιφ έ ρονται στους δρ ό μους της Χ οστ. τους λένε οι καταληψίες του διοικητηρ ίου . Ο ι δύο ταξ ιδιώτες π έφτουν για ύ πνο. «Πολύ δυνατό ».» ρωτά ει. 2009 . Όλοι θέλουν να δουν. του άντρα που έφερε στην πόλη τους τον Μπομπ και τον Ταζμίρ . λένε και τον δ ε ίχνουν γελώντας . ακούγεται από το αστυνομικό τμήμα. Π ροσφέρουν στον Μπομπ και τον Ταζμ ίρ.

τον κοντόχοντρο και αλλήθωρο. Τίποτα δεν συμβα ίνει. 2009 . Μ ακριά από τη Χοστ. π ίσω στη Μ ικροραγιόν. Dec.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 273 Ο Παντσά Χ αν έ χει ε ξ αφανιστε ί από προσώπου Γης. Φεύγει ευτυχισμένος για να συναντήσει τον δ ικό του Οσά­ μα. Θα αγοράσει μια μεγάλη τού ρ­ τα για την επέτειο του γά μου του. Digitized by 10uk1s. Ο Ταζ μ ίρ πανηγυρίζε ι σιωπη λά . Ίχνος δεν φα ίνεται από τις ειδ ικ έ ς αμερι­ κανικ ές δυνά μεις. Βρ ίσκονται σε μια από τις πιο άνομες πόλεις του κόσμου κι έχουν βαρε θ ε ί. Τίποτα δ εν ακούγε­ ται εκτό ς από τις ριπ ές των αυτό ματων όπλων τις νύχτες και τα ε λικόπτερα που περιπολούν πάνω από την πόλη. Ο Μουστάφα κάθ εται αποσβολωμένος π ίσω από τα φωσφορ ίζο­ ντα λουλούδ ια του. Τ ελικά ο Μπομπ αποφασίζε ι ότι πρ έπει να επιστρ έψουν στην Καμπούλ . Τη μάνα του που λατρεύ ει περισσότερο από καθ ετί άλλο στον κόσμο.

«Βγήκες μόνο και μόνο για να αγορ άσεις κρεμμύδ ια. Δεν θ εωρε ίται σωστό να κοντοστέκονται οι κοπέλες και να Digitized by 10uk1s. «Τι ε ίπες. Πηγαίνει στο παζάρι.» Η Σαρ ίφα ε ίναι νευριασμένη. «Την άλ­ λη φορά να στε ίλεις κάποιο από τα αγόρια». Ξαφνικά μπήκε στο μυαλό της ένας καινούργιος κόσμος που δεν ήξερε ότι υπάρχει. «Μακριά! » φωνάζει. «Θέλω να φύγω ! Να φύγω ! » λέ ει δυνατά μια μέ ρα σκουπ ί­ ζοντας το πάτωμα. Αυ­ τά που δ ια βάζει την αναζωογονούν. Ό μως νιώθ ει πως δεν αντέχει άλ­ λο. τα σκ ίζει σε κομματάκια και τα πετάει στη σό μπα. 2009 . νιώθ ει τώρα ότι πρ έπει να βγει. Αφού τα δ ια βάζει. Το σπ ίτι ε ίναι μια φυ λακή. τη στιγμή που δ εν χρειαζό μαστε τίποτα. λέ ει η Λέ ιλα. Γ ρ ά μματα που την κάνουν να παγώνει από τον φόβο. προσθέτουν στη ζωή της μια ένταση. Σ ' ένα τέταρτο επιστρ έφει μ' ένα μάτσο κρεμμύδ ια και οι δικο ί της την κοιτάζουν καχύποπτα. Dec.Ραγισμένη καρδιά Εδώ και μ έ ρες η Λ έ ιλα λαμβάνει γρ ά μματα.» τη ρωτά ει η Σόνια σηκώνοντας το απλαν ές της βλέ μμα από το πάτω μα και χα'ίδεύοντας αφηρημένα τα σχέδ ια του χαλιού . «Τίποτα». Τα γράμματα την κάνουν να ονειρεύ εται μια άλλη ζωή. Η καρ δ ιά της πά ει να σπάσει και το μυαλό της έχει θο λώσει. Αυτή που συνήθως αποφεύ ­ γει τις ε ξόδους. Και τα δύο αυτά συναισθή ματα ε ίναι πρωτόγνωρα για τη Λ έ ιλα. ενώ σέ ρνει τη σκούπα π έρα δώθ ε στο δωμάτιο. «Γιατ ί ε ίναι όλα τόσο δύ σκο­ λα.» μουρμουρ ίζει με παράπονο. Τα ψώνια ε ίναι δουλειά των αντρών ή των μεγάλων γυναι­ κών. Τ ι θ ες να παραστήσεις και πας στο παζάρι.

Και μόνο που δέχτη­ κε να παραλάβ ει τις επιστολές έκανε κάτι ανήθ ικο. Τα κρύβει και τα δύο κάτω από τη φούστα της. δ ώσε μου μια απάντηση. Στέκεται στην κουζίνα όταν επιστρ έφουν τ' αγόρια. Τώρα της το απαγορεύει η Σαρίφα που πνίγεται από την ανικανοπο ίητη ζωή της. Στείλε μ ου. Την ώρα που οι άλλοι ε ίναι απασχολημένοι με το φαγητό . Όλοι οι πάγκοι και τα καρότσια στην αγορά ανήκουν σε άντρες και την εποχή των Ταλιμπάν απαγορευόταν στις γυνα ίκες να πηγαίνουν ασυνόδευτες στην αγορά. Digitized by 10uk1s.ε συναντήσω. Τι φο β ερό . Τι θα τους έλεγε αν τη ρωτούσαν ποι­ ος της το χάρισε. Κ. Στο πακ έτο υπά ρχει ένα ρολό ι με μπλε τζάμι και αση μ ένιο λουρ άκι. Ότι βγήκε για να πιάσει κουβέντα μ' έναν πραματευτή. και τα κλειδώνει. στο μπαουλάκι της. Μ ε τρεμά μενα χέ ρια ξ εκλειδώνει το μπαούλο και ξ ε διπλώνει το χαρτί. Η ζωή μου είναι στα χέρια σου.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 275 κάνουν παζάρια με μικροπωλητές ή άλλους άντρες στα μαγαζιά. Σκ έψου να το μάθ ουν τα αδέρ­ φια της ή η μάνα της. Του έχει πει να μην της φ έρει άλλα γρά μματα. Η καρδιά της πάει να σπάσει. Θέλ ω να . Κοκκινίζει. πηγα ίνει κρυφά στο καμαράκι όπου φυλάει τον θησαυρό της. Είσαι τόσο όμορφη. Πρ έπε ι να μ ου απαντήσε ι ς αμ έσως. Τι νομίζει. Νιώθει τον Άιμαλ να της χτυπά την πλάτη και μαζεύ εται. Η Λ έ ιλα δ εν απαντά . Το δοκιμάζ ει και το βγ άζ ε ι αμ έ σως. Ο Άιμαλ ό μως της δίνει το γράμμα μαζί μ' ένα σκληρό πακετά­ κι. τι ντροπή ! Ο Σουλτάν και ο Γιουνού ς θα την καταδίκαζαν και οι δύο. Χ ρησιμοποιε ί όλα τα κρεμμύ ­ δ ια στο φαγητό για να δε ίξει στη Σαρ ίφα ότι πράγματι τα χρει­ αζόταν. Θέλω να μοιραστώ τη ζωή μου μαζί σου. ένα μ ήνυμ α. Θέλε ις να δι ώξεις τον πόνο μου ή θέλει ς να ζήσω μια ζω ή βυθισμέ­ νος στο σκοτά δι. Η καρδ ιά μ ου φλέγεται για σένα. Την αγάπη μου. 2009 . Π οτ έ δ εν θ α μπορ έσει να το φορέσει. Α γαπημ ένη μου Λ. σε παρακαλώ. πάει βιαστι­ κά μέσα. Dec.

Τίποτα δεν μπορσύσε να νιώσει. ο Καρ ίμ προ­ σφέρθηκε με τα αγγλ ικά του να ε ξυπηρετήσει αυτούς που έδ ι­ ναν τα περισσότερα.276 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ «Νιώθεις όπως κι εγώ. Ο Καρ ίμ δεν παραπονιόταν. Ο πατέρας του ξαναπα­ ντρεύτηκε γρήγορα με μ ια γυνα ίκα που εκε ίνος δ εν τη συμπά­ θησε ούτε και εκε ίνη τον πήρε από καλό μάτι. Η μικρή του αδερφή παντρεύτηκε κάποιον από την Καμπσύλ και ο Κα­ ρ ίμ τσύς ακολούθησε για να ζήσει μαζί τους. Υπ έγραψε συμβόλαιο με καλό μισθό . Π ε ίθ ει τον εαυτό της ότι δεν νιώθ ει τίποτα αφού ε ίναι τόσο απαγορευτικό . αλλά αυτή και μόνο ήταν αρκετή για να νιώ σει ότι την ήθ ε λε για γυνα ίκα του. Μόλ ις τε λε ίωσε το σχο λε ίο δ ο ύλ εψ ε για έ να δ ι ά στη μα με τον πατ έ ρα του στο φαρμακε ίο του στην Τζαλαλαμπάντ. αλλά μετά από λίγο δ εν άντεχε να με ίνει άλλο με την καινούργια οικογ ένεια. Δεν έχει οικογένεια. Ο Κα­ ρ ί μ της ε ίχε ρ ίξ ε ι μια φευγαλέ α ματιά . 2009 . Δεν φρόντιζε τα παιδιά από τον πρώτο γ άμο και τα χτυπού σε όταν ο πατέ ρας δεν ήταν μπροστά. Σπούδασε πολλά και δ ιάφορα στο πανεπιστή μιο και όταν οι Ταλιμπάν έ φυγαν και η Καμπούλ γ έ μισε ξένους δημοσιογράφους. τα μάτια της. χλομό πρόσωπο. Για πρώτη φορά στη ζωή της κάποιος απαιτσύσε μια απάντηση από αυτήν. Ο Καρ ίμ ζει μόνος σ ' ένα δωμάτιο και δουλεύ ει σε μια για­ πων έζικη εταιρ ία τηλεοράσεων. Dec. Ήθ ελε να μάθει τι νιώθει και τι σκέφτεται. Εκε ί ο Digitized by 10uk1s.» έγραφε στο γράμμα ταυ. Ήταν τότε που για πρώτη φορά πήγαν μαζί με τη Σόνια φαγητό στον Σ ουλτάν και στα αγόρια στο ξ ενοδοχε ίο. Του πλήρωναν το δωμάτιο στο ξενοδοχε ίο. Αλλ' αυτή δεν αισθάνεται τίποτα κι ούτε ε ίναι μαθημένη να εκφράζει τα αισθήματά της. Ο Καρ ίμ ό μως αισθάνεται. Ήταν τυχερό ς και βρήκε δουλειά σε μια εταιρ ία με γραφε ία στην Καμπούλ. Ο Καρ ίμ την έχει δ ει μόνο μία φορά. η ωρα ία επιδερμίδα. Ο πατέρας ε ί­ χε δ ιαλέξε ι αυτήν και όχι τα παιδ ιά του. Το στρογγυλό. Η μητέ ­ ρα του π έθανε από τα θ ραύ σματα μιας ο βίδας που έπεσε στην αυλή τους στη διάρκεια του εμφυλίου. Φοβόταν τόσο πολύ! Μ ια νέα πραγματικό­ τητα της ε ίχε επιβλη θ ε ί. Της έ μα­ θαν από νωρίς πως τα αισθήματα ε ίναι ντροπή .

καλός ακροατής. Του άρεσε η οικογ ένεια. Αναρωτήθηκε μάλι­ στα πώ ς και την άφησαν να πά ει εκε ί. Dec. Ο Άιμαλ έγινε ο ταχυδρό μος του Καρ ίμ. Και πράγματι. το β ιβλιοπωλε ίο τους. Ξ ετύλιξ ε τα στρώ ματα. Ο Καρ ί μ δ εν μπορού σε να μιλήσε ι για τον έ ρωτά του σε καν έναν. δεν εμφαν ίστηκε καθό­ λου . Ο Μανσούρ δεν υπολόγιζε τίποτα και ούτε ενδ ιαφερόταν για τη θε ία του . Είχε σημασία να αρ έσει στη γιαγιά γιατ ί αυτή θ α ε ίχε τον τε λευτα ίο λόγο στο θέ μα της Λ έ ιλα. οπότε ξαναε ίδε για μια στιγμή τη Λέ ιλα. η εντιμότητά τους. αναστατώθηκε. Όταν απόφαγαν. πολλο ί κα­ λεσμένοι αναγκ άζονταν να δ ιανυκτερεύ σουν στους οικο δ ε­ σπότες τους και η Λ έ ιλα έπρεπε να μετατρ έψει την τραπεζα­ ρ ία σε υπνοδωμάτιο. Η Λέ ι­ λα ό μως δ εν ξ αναφάνηκε στο ξ ενοδοχε ίο . και τους έ κανε φιλο­ φρονήσεις για το φαγητό . σκέφτηκε. Όταν ο Καρ ίμ αντίκρισε τη Λ έ ιλα. Δ εν ήταν καλό μ έ ρος για νεαρ ές κοπέλες. Ο Καρ ί μ σκ έ φτηκε πως αν γνωριζόταν καλύτερα με τον Μανσούρ. Αλλά εκε ίνη για την οπο ία ε ίχε έρ θ ει. Καλή οικογ ένεια.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 277 Καρ ί μ γνώ ρισε τον Μανσού ρ και την υπόλοιπη οικογ ένεια Χ αν. στάθηκε τυχερό ς . Η Σαρίφα και η Μπου λμπούλα σ έ ρβιραν το φαγητό στο τραπ έζ ι . Ή ταν στην κου ζίνα και μαγε ίρευε. Μ ια μέ ρα που ήταν ελεύθ ερος τον κάλεσε ο Μανσού ρ στο σπίτι για φαγητό . Μόνο ο Ά ιμαλ το ήξ ερε και κρατού σε το στό μα του κλει­ στό . θ α του δινόταν η ευκαιρ ία να επισκεφτε ί την οικο­ γ ένεια. ήπιαν το τσά ι τους και ετοιμάζονταν να ξαπλώσουν. Εξαι­ τίας της νυχτερινής απαγόρευσης της κυκλοφορ ίας. Ο Μ ανσού ρ θ α τον κορό ιδ ευε ή θ α τα κατέ στρεφε όλα. Τα ανύπα­ ντρα κορ ίτσια της οικογ ένειας πολύ σπάνια εμφανίζονται όταν τους επισκέπτονται νεαρο ί άντρες που δεν ανήκουν στην οικο­ γ ένεια. οι γνώ­ σεις. 2009 . Ο Καρ ί μ έ β α λε τα δυνατά του για να τους εντυπωσι ά σει: Ήταν γ λυκομίλητος. Συνη­ θίζεται να παρουσιάζουν τους φ ίλους στην οικογ ένεια και ο Καρ ίμ ήταν ένας από τους πιο σοβαρούς φίλους του Μανσούρ. έβαλε στρωσίδ ια Digitized by 10uk1s.

μόλο που αυτή του ε ίχε ετοιμάσει το νερό για να πλυ­ θ ε ί. Ήταν βέβαιο ότι θα έλεγαν όχι την πρώτη φορά .ΟΣΝΕ ΣΕϊ ΕΡΣΤΑΝΤ 278 και μαξ ιλάρια και έ φερε ένα ακό μη χαλί για τον Καρ ί μ. «Ναι. Του ε ίχε μάλιστα λουστράρει και τα παπούτσια ενώ κοιμόταν. τον ρόλο αυτό αναγκάστηκε να τον αναλάβ ει η α δ ερφή του. Ήξερε το π άθ ος του αδ ερφού της για τη Λέιλα και τώ ρα θ α γνώριζε από κοντά την οικογένειά της. Ακό μη και τις πιο απλές πε­ ριγραφές ήθελε να του τις επαναλάβε ι. Την άλλη μ έ ρα. Όλη τη νύ χτα ο Καρ ί μ κρ άτησε την εικόνα της έτσι όπως ήταν σκυμμένη πάνω στο χαλί. «Σου λέω πως πρόκειται για μια τακτική κοπέλα». Νομίζοντας ότι έχει τε λειώσει. Η α δ ερφή ε ίναι η κοντιν ότερη συγγενή ς του Κ αρ ί μ. Αφού ο Καρ ίμ δεν ε ίχε μάνα να πάει να ζητήσει τη Λ έ ιλα. Ξαφνικά την ε ίδε μπροστά του. Ό μορφη και υγιής. σκυμμ ένη πάνω στο χαλί. αλλά τι ε ίπε. Πώς ε ίναι. ε ίπε στον Καρ ίμ αυτά που εκε ίνος ήδη ήξερε . Dec. Είναι καλή ν ύφη». του ε ίπε για να κλε ίσει τη συζήτηση. αφού δεν ε ίχαν καμιά συγγ ένεια. «Είναι καλή και προκομμένη . Το επό μενο πρω ί δεν την ε ίδ ε. Η Λ έ ιλα έκανε πως δεν καταλάβαινε τίποτα απ ' αυτά τα πειράγματα. μπήκε στο δωμάτιο για να προσευχη θ ε ί πριν πέσουν οι άλλοι για ύπνο . Ακουμπισμένος στην πό ρτα την κο ίταζε ξαφνιασμένος κι ανα­ στατωμ ένος. Όταν γύ ρισε στο σπ ίτι. έ στειλε την αδ ερφή του στις γυναίκες της οικογένειας Χαν . Ήταν ό μως νωρ ίς ακόμη. του ε ίχε τηγανίσει αυγά και του ε ίχε βρ άσει τσά ι. έπρεπε πρώτα να γνωριστε ί καλύτε­ ρα με την οικογ ένεια. Το μόνο που σκεφτόταν ήταν ότι ο αποστολέας των γραμμάτων βρισκόταν στο διαμέρισμα. Σαν τι μοιάζει.» Ο Καρίμ δεν ό χ ρταινε να ακού ει τις απαντήσεις. σκεπασμ έ να μ ' έ να λ επτό σάλ ι. Μετά την επ ίσκεψη της αδ ερφής. Η οικο­ γ ένεια ε ίναι ήσυχη και ευπρεπής. 2009 . άρχισαν όλοι στην οικο­ γ ένεια να πε ιράζουν τη Λέ ιλα για τον Καρ ίμ. Γνώρισε τη Λ έ ιλα. Όταν αποκτά κανε ίς και­ νού ργιους φ ίλους γνωρ ίζει και τους συγγενε ίς του στους φ ί­ λους . με τα μακριά μαλλιά της πλ εγμ έ να στην π λάτη. ΠροφαDigitized by 10uk1s.

Έσπασε το ρολό ι με μια πέτρα και το π έταξ ε. νομίζοντας ότι ε ίχε σοκαριστε ί. Digitized by 10uk1s. « Μα πώς το έ κανε αυτή. » εξαν ίσταται η Λέ ιλα. τι φοβερό! » λέει. χάρη στα αγγλικά της. « Και με Π ακισταν ό . «Τι φοβερό . Κάποτε που της ε ίχαν προσφ έ ρει μια μικρή δουλειά . « Τ ι ντροπή». αν και μέσα της φλεγόταν.» συμπλή ρωσε. Δ εν μπορούσε να σκεφτε ί ότι θ α δούλευε σ' ένα γραφε ίο μαζί με άντρες. Μό­ νο να μη μάθαιναν για τα γράμματα.» ξέσπασε ο Γ ιουνού ς. « Ο άντρας της ήταν πλού σιος και ωρα ίος». Η Λ έ ιλα θυμόταν πολύ καλά τη συζήτηση για την Τζαμίλα. ότι ε ίχε στενοχωρη θ ε ί που την Τζαμ ίλα τη σκότωσαν τα ίδ ια της τα αδέρφια. Είχε παρεξηγήσει την έκ­ φραση του προσώπου του. λέει αποφασιστικά . Και θα της σφ ίξω πολύ τα λουριά». Τώ ρα ε ί μα ι ακ ό μη πιο πεισμ έ νος πως πρέπει να βρω μια πολύ ν έα και αμόλυντη γυναίκα. ότι την Τζαμίλα την έπνιξαν επειδή ε ίχε δεχτε ί ν ύχτα τον αγαπητικό της στο σπίτι. ο Γ ιουνού ς δ εν της επέ ­ τρεψε να τη δ εχτε ί. Εκε ίνος ό μως ε ίχε σοκαριστε ί επειδή η Τζαμίλα τόλμησε να βάλει στο σπ ίτι τον εραστή της. Απ' όλη την οικογένεια.Ο ΒIΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 279 σιζόταν ότι δεν την ενδ ιέφερε. Dec. Η Σ αρ ίφα της ε ίχε μιλήσει για τον θάνατο της κοπ έλας από ασφυξία. «Αυτή . « Εννοε ίς αυτή που πέθανε από βραχυκύκλωμα στον ανεμιστήρα. ο Γιουνούς ήταν αυτός που πρ έ­ σβευε τους αυστηρότερους μουσουλμανικούς κώδ ικες διαβίω­ σης μόλο που ούτε ο ίδ ιος δεν τους ακολουθούσε πλή ρως. Πρ ώτα απ' όλα έτρεμε μην τυχόν ανακαλύψει κάτι ο Γ ιου­ νούς. λέ ει. Ήταν θυμωμένη επειδή ο Καρ ίμ την ε ίχε εκθέσει σε κ ίν δυνο.» Ο Γιουνού ς δεν ήξερε ότι ο ανεμιστήρας ήταν ψέ μα. « Τι έγινε με αυτήν. Η Λέιλα κουνάει το κεφάλι της. φανερ ά αναστατωμ ένος και με τρεμά μενη φωνή . 2009 . Η Λ έ ιλα του αφηγήθηκε την πραγματική ιστορ ία. Τον αγαπούσε περισσότερο απ' όλους τους άλλους και φοβόταν ότι ο Γιουνούς θα σχημάτιζε κακή εντύπωση γι' αυτήν αν μάθαινε ότι λάβαινε γρά μματα. ε ίπε.

«Τι τυχερή που ε ίσαι. Ήταν άνεργος. της έλεγε ο Μανσούρ πειράζοντάς την. ήταν εντάξει σε γενικέ ς γραμμέ ς. Θα ήταν οι δυο τους. Τώρα που άρχισε να βλέπει τον Καρ ίμ ως σωτή ρα της. λέ ει στη Σόνια λίγο αργότερα. Ο ένας ήταν γιος μιας θ ε ίας. Και από το λίγο που ε ίδε. Ίσως θα μπορούσαν να φύγουν κά­ που μαζί. Και τα δύο ε ίναι απαγορευμένα. Απ ό τη δ ική της πλευρά δ εν υπήρχε έ ρωτας. τεμπέλης και άχρηστος. Τον γιο του Βα­ κ ίλ. Αλλά ήταν μορφωμένος. «Μοιάζει με παιδί». Το σημαντικότερο στην υπόθεση ήταν ότι δεν ε ί­ χε μεγάλη οικογ έ νεια κι έτσι δ εν κινδύνευε να γ ίνει υπηρ έ ­ τρια. Μόνο φευγαλέα π ίσω από την κουρτίνα και από το παράθυρο την ώρα που έ φτανε με τον Μ ανσού ρ. δ εν Digitized by 10uk1s. γιατ ί θ α την έπαιρνε από τη σκλαβιά της που διαφορετικά θα την ακολου­ θούσε πάντα.» ρωτάει η Λ έ ιλα. φαινόταν καλός και δεν ε ίχε οικο­ γ ένεια. Ο άλλος ήταν ο γιος του Βακ ίλ. Η Λ έ ιλα θέλε ι κι αυτή να ε ίναι ν έ α και αμόλυντη.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 280 «Και η δολοφονία. ίσως στο εξωτερικό . «Είναι κοντός και αδύνατος. Ήδη τρεις υπο­ ψήφιοι γαμπρο ί την ε ίχαν ζητήσει. 2009 . αναλ­ φάβητος και άνεργος. συγ­ γενε ίς που δεν τους ήθ ε λε. και τα δύο ε ίναι κακά. Δ εν βλέπει τη δ ιαφορά ανά μεσα στο να απατάς τον άντρα σου και να δέχεσαι επιστολέ ς από ένα αγόρι. Καλά καλά δ εν τον ε ίχε δ ει. και τα δύο ε ίναι ντροπή. Γ ι ' αυτό λοιπόν τον έβλεπε ως σωτήρα. Σίγουρα εκε ίνος θ α την άφηνε να σπουδάσει ή να δουλέ­ ψει. «Το δ ικό της προηγή θηκε». Τρ έ μει μην τυχόν και ξ εσκεπαστε ί. αν αποκαλυφτούν. κι έχει παιδικό πρόσωπο». Μόνο ευκαιριακ ά β οη θ ού σε τον Βακ ίλ στις δ ου ­ λειέ ς του. που έχασε δύ ο δάχτυλα σκαλίζοντας ένα μηχάνημα. Dec. Όλοι ήταν συγγενε ίς. ένας ψηλολέλεκας. Υπή ρχαν κι άλλοι άντρες που την ήθ ε λαν. θα πάρεις έναν άντρα με τρ ία δάχτυ ­ λα». φοβάται ότι ο Γι­ ουνού ς δεν θα την υποστηρ ίξει σε περ ίπτωση που ο Καρ ίμ τη ζητήσει .

Θα έμπαινε πάλι στη φυλακή της οικογένειας. θα ζούσε όπως η Σακίλα. και πάντα με παιδιά γύρω στη φούστα της. Η Λέ ιλα δ εν άντεχε στη σκέψη να μπει σ' αυτήν τη χαοτική οικο­ γ ένεια. ένας αυστηρός γ έρος. Είχαν μεγαλώσει μαζί και τον συ­ μπαθ ούσε . κοτοπουλάκια. την πίε ζε να τον παντρευτε ί . που σήμαινε ότι δεν θα μπορούσαν ποτέ να μετακομίσουν σε δικό τους σπίτι. Όταν έ φυγαν οι Ταλι­ μπάν. Το σπίτι τους. οι άντρες αυτοί ξαναπήραν την εξουσία στο χωριό και από εκδίκηση έστειλαν τον πατέρα του Χάλεντ στη φυλακή. Κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους Ταλιμπάν. λεη­ λατήθηκε στη διάρκεια του εμφυλίου και όταν οι Ταλιμπάν ανέ ­ λαβαν την εξουσία και αποκατέστησαν την τάξη. «Καλά να πάθ ει» ε ίπαν μερικο ί. 2009 .. ζεστά μάτια. Dec. Η μεγάλη της αδερφή . Ο πατέρας του Χάλεντ ήταν γνωστός για τον νευρικό χαρα­ κτή ρα του. Ό. σκέφτηκε. Ήταν καλός και τρυφερό ς. Θέλω μια που θα με διατηρήσει νέο». Ήθ ε λε να έχει τη Λ έ ιλα κοντά της στην ίδ ια αυ λή. « Για να μάθει να παραπο­ νε ίται».Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 281 τον ήθ ε λε η Λ έ ιλα. Α.τι και να έκανε δεν γλίτωνε. Είχε και δύο γυναίκες που μάλωναν συνεχώς. με ωραία. ε ίχε πρόσφατα απο­ φυλακιστε ί. Αριθμούσε τριάντα περίπου άτομα και ο πατέ ρας.τι του έλεγε ο πατέρας του. όπως τα περισσότερα σπίτια στην Καμπούλ. Τότε δεν θα πλένω τα ρούχα δεκατριών ανθρώπων αλλά ε ί­ κοσι. Τους συνέ­ λαβαν και έ μειναν χρόνια στη φυ λακή . Η Σακίλα θα ήταν η οικοδέσποινα και αυτή πά­ λι η υπηρέτρια. ένας ευ­ γενικό ς και ήσυχος νεαρό ς. Digitized by 10uk1s. ο πατέρας του κατηγόρησε κάποιους Μουτζαχεντίν στο χωριό του. η Σακ ίλα. Τώρα έψαχνε να βρει και τρ ίτη γυνα ίκα. Εξάλλου ο Χάλεντ δ εν ε ίχε χρήματα. Ο Χάλεντ ήταν ξάδερφος. Ο τρίτος ήταν ο Χάλεντ. Η Λ έ ιλα ό μως ήξ ερε ότι έτσι θ α συν έχιζε να τους υπηρετε ί.λά η οικογένειά του ήταν φρικτή. Δ εν μπορούσαν να ανεχτούν η μία την άλλη. Θ α έ μενε κάτω από τον έλεγχο της μεγάλης αδ ερ­ φής της και ο γιος του Βακίλ θα συμμορφωνόταν πάντα με ό . έλεγε ο εβδομηντάχρονος γ έρος. « Γέρασαν πια οι άλλες για μένα. με κότες.).

τον Ρασούλ Αμίν. Dec. Ο Σουλ­ τάν λε ίπει στο ε ξωτερικό και ο Γιουνούς δεν της στέκεται εμπό­ διο. Digitized by 10uk1s. λίγο επικ ίνδυνη ζωή . Δοκιμάζει τα ρούχα της Σόνια. Η Λ έ ιλα δοκι­ μάζει όλα της τα ρούχα και τα απορρ ίπτει. και η συνάντηση με τον Καρίμ και η ουνάντηση με τον υπουργό. Η Λ έιλα δ εν έχει πολλά ρούχα και ε ίναι όλα παλι ά . Αλλά ο καιρ ό ς περνά ει και δ εν το αποφασί­ ζουν. της Σαρ ίφα.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 282 Τώρα ό μως η μο ίρα τής ε ίχε χαρ ίσει γενναιόδωρα τον Κα­ ρ ίμ. «Πολύ στενό! » «Πολύ παρδαλό! » «Πολύ γυαλιστερό ! » «Δ ιαφανέ ς ! » «Αυτό ε ίναι βρ ό μικο ! » Όλα κάτι έχουν. οι γυνα ίκες στρογγυλοκάθονται στο πάτωμα. φ θ αρμ ένα ή γυαλιστερ ά με χρυσαφιά στολίδ ια. Όλη τη νύχτα μένει ξάγρυπνη παρακαλώντας τον Θε ό να πάνε όλα καλά. Είναι σαν να άνοιξ ε ξαφνικά ο δρό μος της. Όταν β ε βαιώνεται ότι κανε ίς από τους άντρες της οικογ ένειας δ εν προτ ίθ εται να τη β οηθήσει. 2009 . Δ εν έχουν κανον ίσει ραντεβού και η Λ έ ιλα χάνει πάλ ι τον ενθουσιασμό της. Μετά από προσπάθ εια πολλών ε βδομάδων κι επειδή ο Καρ ίμ γνώριζε το δεξί χέρι του υπουργού Παιδε ίας. Ο Καρ ίμ θα έ ρ θ ει να την πάρει στις εννιά. της ξυπνάει αισθή μα­ τα και την κάνει να ε λπ ίζει. Η Λέ ιλα παίρνει την άδεια από τη μητέρα της να πάει αφού επι­ θυμε ί τόσο τον διορισμό της και τώρα ε ίναι η ευκαιρία. της προσφέ ρει υποστήριξη η Σαρ ίφα. Υπόσχεται να πάνε μαζί στο υπουργε ίο. Όταν οι άντρες του σπιτι­ ού έχουν φύγει. Η αδ ερφή του Καρ ίμ τού ε ίχε μιλήσει για το πρόβλημα που αντιμετώπιζε η Λ έ ιλα με την εγγραφή της στην επετηρ ίδα των δασκάλων. κατορθώ­ νει να κλε ίσει μια συνάντηση με τον υπουργό. Αρνε ίται να παραιτη θ ε ί από την προσπάθ ειά της να εγγραφε ί στην επετηρ ίδα των δασκάλων του υπουργε ίου Παιδ ε ίας. Η καινούργια. Η Λέ ιλα μπα ίνει με τα καινούργια της ρούχα. Αλλά ξαφνικά τα πράγματα αλλάζουν μ' έναν περίεργο τρόπο. τα δ ικά της.

και η Digitized by 10uk1s. η Λ έ ιλα στέκεται μπροστά στον καθρ έφτη με μια λάμψη στα μάτια που δεν ε ίχε ποτέ άλλο­ τε. Γ ια τη Σαρ ίφα. Επιθυμε ί με όλη του την καρδ ιά να ε ξ ε λιχθ ε ί το Αφγανιστάν σε μοντέρνα χώρα. της απαγόρεψε ο Σουλτάν να τη φορά ει. ε ίσαι γυνα ίκα ενό ς άντρα φιλε­ λεύθ ερου και όχι φονταμενταλιστή». ε ίναι για γά μο ή αρραβώνα και τότε δ ιαλέγει ό . Έδωσε στον εαυτό της την υπόσχεση πως μό­ λ ις επιστρ έψ ε ι ο βασιλ ι ά ς θ α τη β γ άλ ε ι απ ό π άνω τη ς το Αφγανιστάν θα γ ίνει μια σύγχρονη χώρα. Γ ια τη Σόνια ήταν πιο δύ σκολο. Όταν φτάνε ι επιτέλους ο Καρίμ. Τε λικά.τι πιο φανταχτερό μπορε ί να βρει. Θεωρούσε την μπούρ­ κα καταπιεστικό κλουβί και ε ίναι χαρού μενος που η κυβ έ ρνη ­ ση ε ίχε γυνα ίκες υπουργού ς. Όταν πο λύ σπάνια αγοράζει ρούχα. Η Λ έ ιλα πέτα­ ξε την μπούρκα. Το παράδ ειγμά της ακολούθησαν η Σόνια και η Σ αρ ίφα. « Δ εν θέλω να έχω μια προ'ίστορική σύζυγο. Το πρόσωπό της ό μως ε ίναι ε λεύθ ερο.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 283 Δ εν έ χει κάτι που να ε ίναι κα θ ημεριν ό . 2009 . ήταν απλό . που ε ίχε ζή σει το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζω­ ής της με το πρόσωπο ελεύθ ερο. Dec. και υποστηρ ί­ ζει θ ερμά τη χειραφέτηση των γυναικών. Ακολου θ ού σε πάντα ένα πρότυπο : αυτό του πατέρα του. λέγοντας στον εαυτό της ότι δ εν θ α ξ αναφορ έ σει ποτέ πια αυτό το σιχαμερ ό κουρ έλι. Εκε ίνο το απριλιάτικο πρωινό που ο έ κπτωτος βασιλιά ς Ζαχίρ Σάχης ξαναπάτησε το πόδ ι του στα χώ ματα του Αφγανι­ στάν. Στην οικογ ένειά του ό μως παρ έ μεινε ένας αυταρχικό ς πατριάρχης. φορά ει μια άσπρη μπλούζα της Σόνια και μια φαρδ ιά μαύ ρη φούστα που δεν φαί­ νεται και πολύ καθώς τυλίγεται μ' ένα μεγάλο σάλι που σκεπά­ ζει το κεφάλ ι και το πάνω μέρος του σώ ματό ς της μέχρι τους γοφού ς. Η Σαρίφα βγαίνει πρώτη. Η Σαρ ίφα κάθ εται μπροστά . Όταν πή­ γε στο Ιράν της αγόρασε δυτικά ρούχα. η Λ έ ιλα κρ έ μασε για π άντα την μπού ρκα στο καρφ ί. μετά από τριάντα χρόνια ε ξ ορ ίας. Σ ε πολλά θέ ματα ο Σουλτάν ήταν φιλε λεύθ ερος. Τη φορού σε από παιδί και την ε ίχε συνη θίσει. Τε λικά. Η Λέ ιλα ε ίναι νευρική και περπα­ τά ει με σκυμμένο κεφάλι .

Στέκονται στην ουρά. Dec. Όλοι φωνάζουν. Κανε ίς δεν τη βοη θάει. Ν ιώθ ει σφιγμένη αλλά η νευρικότητά της έχει περάσει. Μ ια γριά γυναίκα με στεγνό πρόσωπο γυρ ίζει χαμένη γύ ­ ρω γύ ρω. τις συμπληρώ ­ νουν και τις επιστρ έφουν. στους δ ιαδρό μους. Αν δ εν πά ει εκε ίνη να δ ιδάξ ει. «Ναι. μάλλον υπάλληλοι του υπουργε ίου. Τους πετούν αιτήσεις.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 284 Λ έ ιλα στο πίσω κάθ ισμα. Ένας θυρωρός τις χτυπά ει όταν κα­ θυστερούν. «Ξέρεις ότι δεν μπορ ώ να σου απαντήσω».» τη ρωτάει. Γύρω τους περιμένουν ένα σωρό γυναίκες. Μάλι­ στα κατορθώνει να με ίνει λίγο μόνος με τη Λ έ ιλα όταν η Σαρ ί­ φα τους αφήνει για να στη θ ε ί στην ουρά κάποιου άλλου γρα­ φε ίου. «Ποια ε ίναι λοιπόν η απάντησή σου. Αλλά δεν υπάρχουν άλλες υποψήφιες. μπρο­ στά σε αμέτρητα γκισέ . Όλα πά­ νε καλά. άλλα από το Πακιστάν και άλλα από τα αγ­ γ λ ικ ά τμήματα που παρακολούθησε. » Digitized by 10uk1s. Η Λέ ιλα έχει ένα σωρό πο­ λύχρωμα χαρτιά . Αυτο ί που κάθονται π ίσω από τα γκισέ τους φωνά­ ζουν. Φτάνοντας στο υπουργε ίο. Σ ε αντίθ εση με τη Λέ ιλα. πρέπει να περιμένουν με τις ώρες για να δουν για ένα λεπτό τον υπουργό . Τον ρωτάει για την οικογένειά του. του λέει. Δεν φαίνεται επικίνδυνος. Και η Σ αρ ίφα θέλει να ξαναδουλέψει ως δασκάλα. Μοιάζει καλός και ευχάριστος. Κάθονται στις γωνίες. Εξου θ ενωμένη κάθ εται σε μια γωνιά και αποκοιμιέται. Μ ερικο ί άντρες. με μπούρκες και χωρ ίς μπού ρκες. Εδώ επικρατε ί ένα ε ίδος ισότητας : οι άντρες βρ ίζουν τις γυναίκες και οι γυνα ίκες τους άντρες. για τη δουλειά . τρ έχουν κρατώντας στοίβες με χαρ­ τιά και μοιάζουν να σχηματίζουν κύκλους. Μ ια άλλη γερόντισσα κλα ίει. Ο Καρίμ κουβεντιάζει με τη Σαρ ίφα περ ί ανέ μων και υ δά­ των. Δ εν έ χει δ ιδ ασκαλική επάρκεια και ούτε έχει βγάλει το λύκειο. Ο Καρ ί μ εκμεταλλε ύ εται τον χρόνο της αναμονή ς. τα χαρτιά της ε ίναι τακτοποιημένα και δ εν χρειάζε­ ται παρά να υπο βάλει μια α ίτηση. 2009 . αλλά τι θέλεις . Τον χαιρετάει μονολεκτικά . το σχολε ίο δ εν θα έχει δασκάλα αγγλικών.

Η Λέ ιλα εκνευρ ίζεται που τολμάει να τη ρωτά τέτοια πράγματα. Πίσω από μια κουρτίνα κάθεται ο υπουργός. « Ναι. οι υπογραφέ ς τους έχουν αρχίσει να χάνουν την αξία τους . Η Λέ ιλα σκ έ φτεται ότι τώ ρα που πήρε την υπογραφή του υπουργού ο δρ ό μος προς τη δ ιδασκαλία θ α ε ίναι παιχνιδάκι.» «Η οικογ ένειά μου θα αποφασίσει αν μου αρέσεις ή όχι».» « Ξέρεις ότι δεν μπορώ να πω τίποτα γι' αυτό» . Παίρνει τα χαρτιά που του δίνει η Λέ ιλα και τα υπογράφει χωρ ίς καν να τα κοιτάξει. Τίποτα δ εν συμ βα ίνει αν δ εν έχεις την υπογραφή του σωστού ανθρώπου. «Θέλεις να με ξανασυναντήσεις. Γιατί ε ίναι τό σο δύσκο­ λο να σε προσλάβ ουν ως δάσκαλο όταν το Αφγανιστάν έχει τ έτοια έλλ ε ιψη δ ι δ ακτικού προσωπικού . Φυσικά και της αρ έ σει. Π εριμένουν με τις ώρες. Τους χαιρετάει. Επειδή ό μως οι υπουργο ί τον περισσότερο χρόνο τους υπογράφουν τα χαρτιά ανθ ρ ώ­ πων που τους δωροδοκούν. «Θα πεις το ναι όταν σε ζητήσω. Π ρ έπει να γνωρ ί­ ζεις κάποιον για να πας μπροστά . Η Λ έ ιλα με χαμη­ λωμένο βλέ μμα απλώς παρακολουθ ε ί. Π ρ έπει ό μως να επισκεφτε ί πολλά ακό μη γραφε ία και γκισέ . Δ εν σου αρέσω. αλλά σου αρέσω. Η Σαρ ίφα έχει αναλάβ ει τις συνεννοήσεις. Άλλος μπορε ί να τα καταφ έρει και με την υπο­ γραφή ενό ς κατώτερου λειτουργού . Σ ε πο λλέ ς π όλ ε ις Digitized by 10uk1s. «Γιατί ε ίσαι τόσο απότομη. Εφτά χαρτιά υπογράφει και φεύγουν αμέσως . 2009 . Η Λ έ ιλα κατόρ θ ωσε να χωθ ε ί στο γραφε ίο του υπουργού .» «Δεν μπορώ» . Ούτως ή άλλως.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 285 « Ξέρεις πως δ εν μπορώ να έχω επιθυμίες». Αλλά δεν τρ έφει ιδ ιαίτερα αισθήματα γι' αυτόν . Ένα σύ στημα που σε καθη­ λώνει.» «Ξέρεις ότι δ εν ε ίμαι εγώ αυτή που θα σου απαντήσει». Dec. Πώς μπο­ ρε ί να απαντή σει στις ερωτήσεις του Καρ ίμ. Έτσι λειτουργε ί το αφγανικό σύστημα. Επιτέλους τους φωνάζουν. Της αρ έ σει επειδή ε ίναι ο σωτή ρας της. ο Σουλτάν και η μάνα της αποφασίζουν .

Όταν η Λ έ ιλα μπα ίνει στην α ίθ ου σα ε ξ ετάσεων για ν έου ς δασκάλου ς. «Δεν θα με ε ξ ετάσετε στα αγγλικά . « Και πό σες φορέ ς προσεύχεσαι εσύ . αλλά κανε ίς για να διδάξει. Η Λέ ιλα ό μως δεν χάνει τα λόγια της. Digitized by 10uk1s. Μπροστά σε τέτοιους γραφειοκράτες ούτε η υπογραφή του υπουργού δεν ε ίχε αξία. λέ ει η Λέ ιλα. για μένα ό μως ε ίναι π έντε» . του ς ε ίπε ο υ που ργ ός.» Κουνούν τα κεφάλια του ς. Μ ετά από οχτώ ώρες στο υπουργε ίο. «Γνωρ ίζεις το μουσουλμανικό δόγμα. σπουδές. τα χαρτιά της έχουν πια τσα­ λακωθ ε ί μετά από τό σα χέρια που τα περιεργάστηκαν . Dec.» «Πέντε φορ ές την ημέρα». Κανε ίς από του ς τρεις δεν ξ έ ρει αγγλικά . Μ ετά δίνει τη λύ ση σ' ένα μαθηματικό πρόβλημα . ακολουθούν οι ερωτήσεις.τι θ έλεις».» «Ένας ε ίναι ο Αλλάχ και προφήτης του ο Μωά με θ ». λένε χαμογε λώντας ειρωνικά . « Έλα πάλι όταν βρεις το χαρτί που σου λε ίπει» . ηλικία. « Εδώ μπορε [ς να μας πεις ό . Η επιτροπή αποτελε ίται από δύο άντρες και μία γυναίκα. 2009 . Η Λ έιλα νιώθ ει ότι οι ε ξ εταστέ ς δεν έχουν καμιά δ ιάθ εση να δώ σουν τη δου λε ιά σε καν έναν από του ς υποψήφιου ς δασκάλους. «Μπορεί για σας να ε ίναι έξι. Στο τέλος της ε ξ έτασης και μετά από μεγάλη συζήτηση μετα ξύ του ς.» «Πέντε» . Έπειτα τη ρωτούν έναν τύπο της φυσικής που δεν έχει ξανακού σει.» λέ ει η γυναίκα που κάθ εται π ίσω από το γραφε ίο .ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 286 υπάρχουν και σχολε ία και β ιβλία. Πρ έπει να περάσει από προφορικές εξετάσεις για να κριθ ε ί η καταλληλότητά της ως δασκάλα . Μπορε ί και να μη θ έλω να δ ιδάξω». «Θα τα παρατήσω. « Πό σες φορ έ ς την ημ έ ρα πρ έ πει να προσεύ χεται ο μου ­ σουλμάνος. συ μφωνούν ότι λε ίπει ένα πι­ στοποιητικό . «Έξ ι δεν ε ίναι το σωστό . λέ ει η Λ έ ιλα. Μ ετά την καταγραφή των στοιχε ί­ ων της. όνομα. αρα­ διάζει η Λ έ ιλα. ξ εκινούν ε ξ ου θ ενω­ μένοι για το σπ ίτι.

» Ο Καρ ίμ κοντοστ έκεται σαστισμένος στο άνοιγμα της πόρτας. «Τώρα που το αν έλαβα θα το τακτοποιή σω το ζήτημα». Την άλλη μέ ρα ο Καρ ίμ ταξ ιδεύ ει στην Τζαλαλαμπάντ για να μιλή σει με του ς δ ικούς του . Λυπάμαι». η σχέ ση του με τον Μ ανσού ρ αρχίζει να παγ ώνει. Μήπως έγινε τίποτα κακό . Τους λέ ει για τη Λ έ ιλα. «Τώρα πρέπει να φύγω».» «Δ εν μπορώ να σου πω τι συ μβα ίνει. Όταν τον συναντά ει. αλλά αν ήξ ερες. Δ εν μπορώ να σου πω.Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 287 «Θα σε βοη θή σω». Ο Βακίλ ό μως που κι αυτός ε ίχε πληροφο­ ρη θ ε ί τις προθέσεις του Καρ ίμ. αλλά ο Μανσούρ κρατάει το στό μα του κλειστό . 2009 . έπιασε τον Μ ανσού ρ και του ε ίπε να κρατή σει τον Καρ ίμ μακριά από τη Λ έ ιλα. Το πράγμα καθυστερε ί. Ο Βακίλ ανήκε στην οικογένεια. της υπόσχεται. του λέ ει ο Μ ανσούρ. Παράλλη λα. «Άρρωστη ε ίναι. Μ ια μέρα ο Καρ ίμ τον ρω­ τάει τι συμβα ίνει. Ο Μανσούρ ό φειλε να κάνει αυτό που του υπαγό ρευ ε ο άντρας της θ ε ίας του . Ο Μανσού ρ αποφεύγει να του μιλή σει. του απαντά ει. «Τι.» ρωτάει ο Καρ ίμ. εκνευ ρ ίζεται. καλύτερα όχι. Ο Μανσού ρ ε ίχε μάθ ει για τις επιστολέ ς από τον Ά ιμαλ. « Μ α τι συ μ βα ίνει. Ο Καρ ί μ τον παρακαλά ει γονατιστό ς. της λέ ει ο Καρ ίμ με χαμόγε λο. Τις τε λευτα ίες μέ ρες ο Μανσού ρ δ εν του δίνει καμιά σημασία. Κάθ ε μέρα ο Καρ ίμ πιέζει τον Μανσούρ να του πει τι συμ­ βαίνει με τη Λέ ιλα. Dec. «Πρ έπει να σου πω κάτι για τη Λέιλα». τουναντίον. Συ μφωνούν και δ εν μένει παρά να στε ίλει την αδερφή του . ο Καρ ίμ όχι. το σπ ίτι. την οικογ έ­ νειά της και ότι πρό κειται να τη ζητήσει. Η καρδ ιά της Λέιλα μαλακώνει λιγάκι. Digitized by 10uk1s. τον χαιρετά ει με ένα απλό νεύ μα. τα έπιπλα. Κατά βάθ ος δ εν ε ίχε καμιά αντ ίρρηση να π άρει ο Καρ ίμ τη Λ έ ιλα. Ο Καρ ίμ φο βάται την άρνησή τους. δ εν θα ήθ ε λες να την πάρεις». «Όχι. Θυ μώνει. Χρειάζεται αρκετά χρή μα­ τα για τον γά μο.

Η Λέ ιλα νιώθ ει πως η ζωή. ενώ κοιτάζει την κόρη της. που ποτέ στη ζωή του δεν άνοιξ ε β ιβλίο. Το καλό που σου θέ ­ λω. «Την έχω επιλέ­ ξ ει για τον γιο μου». Το θέλω κι εγώ και ο Σουλτάν και η μητέ ρα τους. Τώρα δ εν βγάζει λέξη από το στό μα της. του ε ίπε. Dec. Ήταν αλήθ εια αυτό που του ε ίχε πει ο Μανσούρ.ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ 288 Ο Βακίλ βρήκε τον Καρ ίμ αυτοπροσώπως . Ο Καρ ίμ άρχισε να αμφιβάλλει για την όλη κατάσταση. Μ ' αυ­ τόν η ζωή της δεν πρόκειται να αλλάξει στο ε λάχιστο . «Η Λ έ ιλα ανήκει στην οικογ έ ­ νειά μας και η γυνα ίκα μου τη θέλει για τον γιο μου. Τι συν έβαινε ό μως με τη Λέ ιλα. χωρ ίς να μπορε ί να κάνει το παραμικρό . «Τους ε ίπα ότι δ εν ε ίχα καμιά αντίρρηση. της λέει η Μπ ίμπι Γκουλ: «Ήρ θαν να σε ζητή σουν από τον ΣαΙντ». η ελπ ίδα την εγκατα­ λε ίπουν. 2009 . Η Μ π ίμπι Γκουλ βουτά ει ένα κομμάτι ψωμ ί στο λάδ ι που έχει με ίνει στο πιάτο τη ς και το βάζει στο στό μα. της λέ ει η Μπ ίμπι Γκουλ. Η Λέ ιλα γυρ ίζει και κάνει τρ ία βή ματα προς την πόρτα. Ν ιώθ ει την καρδιά της σαν μια βαριά και μοναχική π έτρα. Η Λ έ ιλα ε ξ αφαν ίζεται στην κουζίνα για να φτιάξ ει φα­ γητό . να την αφήσεις ήσυχη». Η μόνη του ε λπ ίδα ήταν να παλέψει γι ' αυτόν η Λ έ ιλα . Η Λέ ιλα πετρώνει στη θέση της. αλλά ότι ήθ ε λα να ρωτήσω και σένα». Κι από πάνω θα πάρει έναν άντρα με τρ ία δάχτυ λα. Στο μεταξύ ο Βακίλ και η Σακ ίλα επισκ έπτονται τη Μ ικρορα­ γιόν. Η Λέ ιλα π άντα έ κανε αυτό που ήθ ε λε η μάνα της . Τον γιο του Βακ ίλ. το πα ίρνε ι και ρουφάει το μεδούλι. Τ ι μπορού σε να πει ο Καρ ί μ στον μεγαλύτερο σε η λικ ία Βακ ίλ. Τα συντρ ίμμια της καρδιάς Digitized by 10uk1s. τα νιάτα. την κλε ίνει ήσυχα πίσω της και φεύγει. Θα κά­ νει περισσότερες δουλειές για περισσότερα αφεντικά . Βρ ίσκει κι ένα αφημ έ νο κό καλο στο πιάτο της Σ ακ ίλα. καταδικασμένη να ποδοπατιέται για πάντα. Μόλις φεύγουν.

τη σκό νη που ζ ε ι στα χαλι ά .Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 289 της τ' αφήνει π ίσω. 2009 . Τ ο β ρ άδυ θ α τη μαζέψει με τη σκού πα και θ α την πετάξ ει στην αυλή. Dec. Digitized by 10uk1s. Σ ε λίγο θα ανακατευτούν με τη σκόνη που μπα ίνει από το παρ άθυρο.

έτσι δεν ε ίναι. Ένας κα βγάς κατέληξε σε χειροδ ικ ία. «Αν οι οικογέ ­ νειες δεν έχουν κανόνες. η Λ έιλα και η Μπουλμπούλα έφυγαν από το σπίτι.Επίλογος Όλες οι ευτυχισμένες ΟΙΚσΥένειες μoιάζσuν. ο Σουλτάν τον πήρε κατά μέρος και του ε ίπε ότι η μάνα. Από τότε δεν επέστρεψε κανε ίς.» ρωτάει. Κάθε δυστυχισμένη ΟΙΚσΥένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο. 2009 . διαλύθ ηκε η οικογ ένεια. παίρνοντας μαζί τους μόνο ό . Dec. Τα λόγια που ειπώθηκαν ανά μεσα στον Σ ουλτάν και τις δύ ο γυνα ίκες του από τη μια. Μ ετακό μισαν στον Φαρίντ. και τη Λ έιλα και την Μπ ίμπι Γκουλ από την άλ­ λη. ο Γ ιουνού ς. η Μπ ίμπι Γκουλ. τον «λλ. οι α δ ερφ έ ς κι αυτό ς ο ίδ ιος ό φειλαν να τον σ έβονται όπως του άξιζε. «Ήρ θ ε η ώρα να ζήσουμε χωριστά». Λ έ ων Τολστό ι.ο διωγμένο αδερφό που ζούσε με τη γυναί­ κα του. προτού καλά καλά ξημερώσει. και τα τρία παιδιά τους. « Ο ι Αφγανο ί αδ ερφο ί δεν φ έρονται καλά ο ένας στον άλ­ λον». Την επομένη μέρα. μου ε ίπε ο Σ ου λτάν στο τη λέ φωνο απ ό την Καμπούλ . ήταν τόσο βαριά και ασυγχώ ρητα που δ εν ήταν δυνατό να συνεχίσουν να ζουν μαζί. πώς θ α γ ίνουμε μια κοινων ία που σέ Digitized by 10uk1s. μια και ήταν μεγαλύτερος και επειδή έτρωγαν στο τραπέζι του. Όταν ο Γ ιουνού ς γύρισε σπίτι μετά τον καβγά . «Όταν ζούνε σπ ίτ ι μου. πρέπει να με σέβονται. έγκυο στον ένατο μήνα. Άννα Κα ρένινα Λίγες βδομάδ ες αφότου έφυγα από την Καμπούλ.τι μπορούσαν να σηκώσουν στα χέρια τους .

Υπολόγισα ότι έβγαλε πολλά λεφτά. μάλλον μας πε­ ρ ιμένε ι χε ιρότερο χάος». Η Λ έ ιλα δ εν ε ίχε πια κανένα ν έο από τον Καρίμ. Ο Σ ου λτάν ν ιώθ ε ι ανακουφ ισμ ένος. αλλά τα έκρυψε» . Ίσως στε ίλω τα άλλα αγόρ ια για σπουδές» . προκε ιμένου να εγκαινιάσε ι ένα κέντρο με βιβλία. η παραγγε λία παραήταν μεγάλη». αίθου­ σα διαλέξεων και β ιβλιοθήκη. έχε ι βγε ι μόλις από έναν εμφύλιο . δεν ε ίχε την ευκαιρ ία να επ ικο ινωνήσε ι με την ο ικογ ένε ια . Ο Σουλτάν καθ ιέρωσε την Παρασκευή ως μέρα αργ ίας και γ ια τους τρε ις γιους του. Ο Σουλτάν ήταν αμε ίλικτος. Την επό μενη χρον ιά υπόσχετα ι να στε ίλε ι τον Μανσού ρ στην Ινδία για δουλε ιές. Πουλάε ι β ι­ βλία και στις β ιβλιοθήκες των δυτικών πρεσβε ιών . Μπορούν να χρησι μοπο ιήσουν τη μέ Digitized by 10uk1s. μου ε ίπε ο Μανσούρ γε λώντας. Πήρε μια υποτροφ ία από την Αίγυπτο γ ια ισλαμικέ ς σπου δές στο Πανεπιστή μιο Αλ Αζχάρ του ΚαΙρου. Η μεγάλη παραγγε λία σχολικών β ι βλίων που περ ίμενε ο Σουλτάν ατύχησε. Αφότου η έ σχ ση του με τον Μανσού ρ πάγωσε. Αυτή η κο ινωνία βρ ίσκετα ι σε χάος.τι ε ίπε για τη φτωχή ο ικογένε ιά του ήταν ψέ­ μα. Ό. Δοκίμασε να αγορ άσε ι έναν από τους παλιού ς κ ινηματογρά φους της Κα ­ μπούλ. Είμαι σίγουρος ότι έκλεψε τουλάχιστον εφτά χιλιάδες κάρτες. Ο Σ ουλτάν έχε ι πολλέ ς σπουδα ίες παραγγε λίες από το Ι ράν. Dec. Το Πανεπιστήμιο της Οξφό ρδης κέ ρδισε τη μάχη . «Θα ε ξαντλού σα όλες μου τις δυνάμε ις. «Ο ι απατε ώνες δεν πρέπε ι να κυκλο­ φορούν ελεύθ ερο ι. Αν στις ο ι­ κογ ένε ιες δ εν υπάρχε ι σε βασμό ς σε μια αρχή. δ εν υπα­ κού ε ι σε νό μους. αυτό θα τον βοη θή­ σε ι να εξελιχτε ί. Ο ξυλουργό ς καταδ ικάστηκε σε τρ ία χρόν ια φυ λάκ ιση. 2009 . «Θα γ ίνε ι μουλάς». «Να αναλάβ ε ι ευ θύνες.Ο Β/ΒΛIOΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ 291 β ετα ι τους ν ό μους κα ι τους κανό νες και ό χι π ια τα όπλα κα ι τους πυραύλους. Εξάλλου δ εν ήταν π ια σ ί­ γουρος γ ια το τι ήθ ελε να κάνε ι . σε μια πολύ κακή τη λεφωνική σύνδεση με την Καμπούλ. έναν χώρο όπου ο ι ερευνητέ ς θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη μεγάλη συλλογή β ιβλίων του . Κατά τα άλλα τα β ιβλιοπωλε ία πάνε θαυμάσια .

Όταν εμε ίς οι Αφγανο ί επιλέγουμε τους αρχηγού ς μας. « Δεν κάνει». Δ εν υπάρ­ χει ισορροπ ία . αλλά αφού της το απαγορεύ ει ο μεγαλύτερος γιος της. «Τι θα γ ίνει αν ξαναγεννήσω κόρη. Ο Λ όγια Τζίργκα έδωσε πολύ μεγάλη ε ξουσία στη Βόρεια Συμμαχία. Η Μαριά μ. Εκε ί που ήταν υπάρχε ι μόνο το κενό . ε ίναι το μόνο που ε ίχε να πει. « Τα πρ άγματα ε ίναι πολύ επικ ίν δυνα. ε ίχε τον Αλλάχ στο πλευρό της και γ έννησε γιο. Ο Μανσούρ εξακολου θ ε ί να πηγαίνει σε γλέ­ ντια και δ ιηγε ίται δ ιάφορες ιστορ ίες από τις ε ξόδους του. Ούτε η Λέ ιλα κατάφερε τελικά να εγγραφε ί στην επετηρ ίδα των δασκάλων. Ο Σουλτάν προτί μησε να με ίνει στο σπίτ ι και δ εν επέτρεψε στις γυνα ίκες του και στους γιους του να πάνε στον γά μο. Όταν ο Σ ουλτάν και οι γιοι του ε ίναι στη δουλειά . Η Μ που λμπούλα παντρε ύτηκε στο τ έλος τον Ρ ασούλ . Ο Σουλτάν χά­ ρηκε που η Σ αρ ίφα αποφάσισε πάλι να δ ιδάξ ει. Ο Καρζάι ε ίναι πολύ α δύναμος δεν τα κατα­ φ έρνει να δ ιοική σει τη χώρα. Μου ζήτησε αν μπορούσα να προσευχη θώ κι εγώ. κάθονται μόνες τους στο δ ιαμέ ρισμα. Dec. άλλοτε σαν αντίζη λες . Σ ε λίγους μήνες η Σόνια θ α γεννήσει . όλα πάνε στραβά . Το καλύτερο θα ήταν να ε ίχαμε μια κυ βέρνηση τεχνοκρατών καθ' υπόδ ειξη των Ευρωπα ίων. Η καινούργια του αγάπη ε ίναι η γειτονοπούλα του τρ ίτου .» Άλλη μια μικρή καταστροφή για την οικογ ένεια Χ αν. Η Σόνια και η Σαρ ίφα ε ίναι οι μόνες γυναίκες που έ μειναν στο σπ ίτι του Σ ουλτάν. Εξάλ­ λου οι διανοού μενοι δεν ξαναγύρισαν. Χωρ ίς συνεργασία η χώρα θα υποφ έρει. Π αρακαλ ε ί τον Αλλάχ να της στ ε ίλει έναν γιο . δ εν ε ίναι δυνατόν να πατήσει πόδ ι. που φοβόταν τόσο πολύ ότι θα αποκτήσει κόρη. 2009 . Digitized by 10uk1s. Ο Σουλτάν ανησυχε ί για την πολιτική κατάσταση .292 ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ ρα όπως θέλουν . Άλλοτε σαν μάνα και κό ρη. Κατά τα άλλα ο Μ ανσού ρ απαγ ό ρεψε στη μάνα του να δουλέψει ως δασκάλα.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΟΣΝΕ ΣΕΪΕΡΣΤΑΝΤ Ο ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΠΑΠΑ ΦΙΓΚΟΥ ΜΕ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕ ΜΙΔΑΣ ΜΙΝΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΤΗΣ ΧΟΡΤΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗ ΘΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΑ ΦΙΛΜ ΕΓΙΝΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΤΙΜΗ ΚΑΡΡΑ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΗΛΙΟ ΤΥΠΟ ΑΕΒΕΕ ΚΑΙ Η ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ Θ. ΠΑΤΟΥΝΑ ΤΟΝ ΟΚΤΩ ΒΡΙΟ ΤΟΥ 2003 ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful