DEMOKRASİ VE ELEŞTİRİLERİ1

Yazar: Robert A. DAHL Çeviren: Memduh ASLAN

DEMOKRATİK SÜRECİN KRİTERLERİ Şimdi, bazı insanların bir siyasal düzen tesis etmek istediklerini varsayalım. Dahası, bu grup için demokratik bir siyasal düzeni haklı gösteren varsayımların varlığını kabul edelim. Bu varsayımların kabul edilebilir olması nedeniyle onların demokratik bir düzeni benimsemeleri gerektiği sonucuna varmaktayız ve bu nedenle demosun2 kararlarını almasını sağlayan bu süreç belirli kriterlere uygun olmalıdır. Bu sürecin belirli kriterlere uygun olması gerektiğini söylerken, birisinin bu varsayımlara inanması halinde, o kriterlerin istenilirliğini de mantıken doğrulamak zorunda olduğunu söylemek istiyorum; bunun aksine, kriterleri reddetmek için varsayımlardan birini veya birkaçını reddetmek de gerekmektedir. Beş kriter, varsayımların geçerli olduğu herhangi bir oluşumda, önerilen yöntemlerin değerlendirileceği standartlardır –dilerseniz buna ideal standartlar da diyebiliriz. Bunlara mükemmel bir biçimde uyan her süreç mükemmel bir demokratik süreç olacaktır ve oluşumun yönetimi de mükemmel bir demokratik yönetim olacaktır. Mükemmel bir demokratik sürecin ve mükemmel bir demokratik yönetimin gerçekte hiçbir zaman varolamayabileceğini kabul ediyorum. Bunlar, gerçeklikteki durumların karşılaştırılabileceği insani olanaklar konusundaki fikirleri ortaya koymaktadırlar. Bu kriterler hiçbir zaman mükemmel bir biçimde yerine getirilemese de göstereceğim üzere, gerçek dünyadaki olanakların değerlendirilmesinde yararlı olmaktadırlar. Doğal olarak bunlar değerlendirmede varolan bütün yargılama öğelerini ortadan kaldırmamaktadırlar. Örneğin bir kriter, çoğunluğun yönetimi gibi herhangi bir özel yöntem belirtmemektedirler çünkü, özel yöntemler bu kriterlerden doğrudan ortaya çıkmamaktadır. Ayrıca yargılar, demokratik bir oluşumun içinde gelişmek durumunda olduğu özgül tarihsel koşulları da dikkate almak zorundadırlar. Ancak, demokratik teorinin, diğer bütün normatif teorilerde olduğu gibi, alternatif öneriler arasında bir tercih yapmanın gerekli olduğu her somut durum için geçerli, hiçbir biçimde tartışılmaz cevaplar getirmemiş olması şaşırtıcı olmamalıdır. Şimdi, varsayımlarımızla eşsiz bir şekilde tutarlı olabilecek ve böylelikle demokratik bir sürecin ayırt edici özelliklerini bize verecek olan kriterler nelerdir? ETKİN KATILIM Bağlayıcı kararların alınması sürecinde vatandaşlar, ortaya çıkacak sonuç hakkında kendi tercihlerini ifade etmek için gerekli ve eşit imkana sahip olmalıdır. Vatandaşlar, gündemin sorunlarını belirlemek ve bir kararı başkalarının yerine benimsemek için hangi nedenlerin olduğunu ifade etmek bakımından gerekli ve eşit imkana sahip olmalıdır. Bir vatandaş için etkili katılım açısından gereken fırsatların dışlanması, tercihleri bilinmeyeceği veya yanlış algılanacağından dikkate alınmayacak anlamına gelmektedir. Fakat, nihai sonuçla ilgili tercihlerinin eşit biçimde dikkate alınmaması, çıkarların eşit bir biçimde değerlendirilmesi ilkesinin ihlali demektir.

Bu çalışma Dahl’ın “Democracy and Its Critics” adlı eserinin sayfa 57-66 arası tercümesidir. Bkz:Key Concepts In Critical Theory Democracy Edited by Philip Green, Humanities Press, New Jersey, 1993, Robert A. Dahl “Democracy and Its Critics” in, pp.57-66.
2

1

Demos: Eski yunanca da halk anlamına gelmektedir.

kriter özel bir oy verme veya seçim metodunu belirlemiş değildir. normal olarak oy verme ile anlatmak istediğimiz şey demek olduğundan. Çoğunluk yönetimin ve bunun alternatiflerinin ortaya koyduğu sorun. bunun gibi bir gereklilik. Çıkarların Eşit Değerlendirilmesi ilkesi'nin de ihlal edilmesine yol açmış olacaktır. çoğunluk yönetimi ile bunun alternatiflerinin. oyların veya oy kullananların gelişigüzel bir biçimde. Bu tür düzenlemeler istisnai olmakla birlikte. onların oylarının önceki aşamalarda daha fazla ağırlık vermek suretiyle eşit bir biçimde değerlendirileceklerine karar verebilir. demos. Öncelikle. Fakat. bir oluşumun kendi kararları için çoğunluk yöntemi ilkesini benimsemesini açıkça zorunlu kılmamaktadır. bir nispi temsil sistemi de pekala veya daha iyi hizmet verebilir. sık görülebilecek bir durum olarak. kararlaştırma aşamasında oy kullanma eşitliğinin açıkça belirtmediği noktaya dikkat edelim. Açıktır ki. hangi rasyonel zeminde? Bunun haklılaştırılması. karar alma aşamasında eşit oy verme şartı olmadığı takdirde. bu veya başka bir kritere göre değerlendirilmesini gerektirmektedir ve bu kriteri en iyi karşılayan çözüm benimsenmelidir. önerilen tüm yöntemlerin bazı yönlerden eksikliklerinin olması halinde de geçerlidir. Dahası. bu kriterlerin kararlaştırma aşamasında oy kullanma eşitliğini gerektirdiği söylenebilir. bazı kararları. sonuçta. Karar alma aşamasında sonuçların belirlenmesinde bu tercihler dikkate alınmalıdır. Aynı esaslar üzerinde. çıkarların eşit biçimde değerlendirilmesi ilkesi gibi bu kriteri haklılaştıran ilkeler ve varsayımlarda dahil olmak üzere. Tercihler. Bu olmadan vatandaşlar kararlar üzerindeki etkileri bakımından. kriteri daha kötü kılanlara tercih edilmelidirler. ek pratik yargıları gerekli kılan sorulardır. Diğer kaynaklardaki eşitsizliğin bazı insanlara. vatandaşların kendi tercihlerini ifade etmek bakımından eşit imkanlara sahip olmaları şartı. diğerinin ifade ettiği tercih ile eşit ağırlıklı olarak işleme tabi tutulacak bir tercihi ifade etme konusunda güvence altına alınmış eşit olanağa sahip olmalıdır. öyle sanıyorum ki. çoğunluk yönetiminin en iyi çözüm olup olmadığı konusu açıkta bırakılmıştır. Dolayısıyla. demos bu tür düzenlemeleri amaçların gerçekleştirilmesinde başarısız olmaları halinde veya demosun ortak kararlar üzerindeki nihai denetimini kaybetmesine yönelik bir tehlike ortaya koyduklarında değiştirmekte arak özgür değilse. oy kullanma eşitliği karar alma aşamasından önceki aşamalarda gerekmemektedir. bu durumda kriter de ihlal edilmiştir. buradaki kriter . karar alma aşamasındaki oy kullanma eşitliğinin vatandaşların doğal eşitliğini ve Kişisel Özerklik Varsayımını gereğince korumak için zorunlu olduğu konusunda pratik bir yargıya dayanmaktadır. demokratik ülkelerde tarihsel olarak gerçekleştiği üzere. Son olarak. Eski Yunan’dan bu yana demokratik teori ve pratiğin ana dayanaklarından biri olmuştur. şu an için hiç bir doyurucu çözümün . oylardaki eşitsizlik. kendileri tarafından yorumlandığı biçimiyle.OY KULLANMA EŞİTLİĞİ Ortak kararların karşılaştırılma aşamasında her vatandaş. makul olarak. her vatandaşın eşit sayıda seçmenin veya sakinlerin bulunduğu bölgelerde eşit oy hakkına sahip olduğu anlamına da gelmemektedir. Sadece. kendi çıkarlarının özel bir işlem görmesi olanağını sağlaması ve başkalarını engellemesi gibi. Daha iyi olan yöntemin daha kötüye tercih edilmesi gerektiği. Fakat buradaki kriteri daha iyi bir biçimde karşılayan yöntemler. yani kurayla belirlenmesi halinde yerine getirilmiş olabilir. buradaki kriteri mutlaka ihlal etmeleri söz konusu değildir. oyların eşit ağırlık taşımadığı vatandaş gruplarına devredebilir. bazı insanların çıkarlarının. Ancak. Oy verme eşitliği. Vatandaşların kendi tercihlerini en iyi biçimde nasıl ifade edecekleri ve ne tür özgül kurallar ile yöntemlerin benimsenmesinin gerektiği. potansiyel eşitsizliklerin sürekli bir biçimde ortaya çıkmasına yönelik bir beklentiyle karşı karşıya kalacaklardır ve siyasal bakımdan eşit kişiler olarak. Bir demos. eşit ağırlık taşıyıp taşımadığı konusunda karar verebilecekleri bir üst denetleme mekanizması da bulunmamaktadır. elbette. Bununla birlikte. kendi çıkarlarının.

bir vatandaşın diğer vatandaşlar adına karar verdiği bir yöntemden daha iyi tatmin edeceğini veya. buradaki kriteri . bu sınırlı ölçü içinde. vesayet altındaki demokrasiye meydan okuyabilir. çok sayıda mümkün yöntemleri değerlendirmemize olanak sağlamaktadır.yol açması diğerlerine göre daha olasıdır. bazılarının daha aydınlanmış bir demosa -ve dolayısıyla daha iyi kararlara. birisi. oy kullanma eşitliğini kabul etmiş insanların üzerinde anlaşamadıkları bir sorudur ve bu anlaşmazlık sürmektedir. Karara ilişkin hangi kuralın oy kullanma eşitliği kriterini en iyi şekilde karşıladığı hakkında. çoğu kez "halk tarafından yönetim"in "halk"ın istediğini ya da en iyi olarak gördüğü şeyi almasına. Fakat. tarihsel kullanımla tutarlıdır. Fakat. genel olarak veya özel bir bağlam içinde hüküm vermek. iyi özelliklere sahiptirler. kompozisyonu ve sınırları hakkındaki yargılar büyük ölçüde tartışmalıdır. Dolayısıyla. birden çok sayıdaki farklı yöntemler kriterleri eşit bir biçimde tatmin etmekle birlikte. bu gibi olasılıklar hakkındaki yargıların tam anlamıyla sıkı bir tutumdan çıkan çürütülmez sonuçlar niteliğinde olduğunu anlatmak istemiyorum. bir demosun varlığı. kapsam bakımından tam anlamıyla demokratik bir süreçten daha dar ise de. Burada katı bir tutum ortaya koymayacaksam da. Sanıyorum ki.bulunmadığı son derece zor bir sorundur. Bu durumda. Ayrıca demokrasinin savunucuları bunun büyük ölçüde farkında olduktan ve bilgilendirilmiş ve aydınlatılmış bir demosun . İlerde ortaya çıkacak bazı önemli ayrımlara yer vermek için. bazı vatandaşların on oya sahip olmalarına karşılık diğerlerinin hiç oy sahibi olmadıkları bir düzenlemeye göre bu kriteri daha iyi karşılayacağını reddetmek zordur. Aptalcadır çünkü. aşağıdaki gibi oluşabilecek olan ikinci bir itirazdır: İtiraz eden kişinin kabul edebileceği gibi vatandaşlar. Elbette. karar alma aşamasında her vatandaşa bir oyluk pay veren bir oy kullanma düzeninin. böylesi yargılara doğrudan karşı çıkılabilir. özel durumun gerçekleri veya insan davranış ve eyleminin genel eğilimleri ve düzenlilikleri hakkında ek yargıları gerektirecektir. demokratik bir süreçle yönettiğini söylemek. Elbette bunlar daha iyi yöntemlerdir ve diğerlerine tercih edilmeleri gerekmektedir. bunun aptalca ve tarihsel açıdan yanlış bir iddia olacağını düşünüyorum. bir bütün olarak alındıklarında. dar bir biçimde tanımlanmış bir demokratik sürecin kriterlerine göre tatmin edici olan yöntemlere göre kendi kendilerini yönetmeleri gerektiği görüşüne katılıyorum. bunlar arasında. Uzun uzadıya anlattığımız üzere bu itiraz. bütün bunlara rağmen. ne istediğini veya neyin en iyi olduğunu bilmek için halkın en azından bir ölçüde aydınlatılmış olması gerekmektedir. vatandaşların olabilecekleri kadar iyi niteliklere sahip olmadıklarını sanıyorum. bir yöntemin bir kritere nazaran iyi fakat diğerine göre kötü olduğu durumlar açısından belirleyici olamazlar. onların. demokrasi. aydınlanmanın demokrasiye hiçbir etkisi olmadığını söyleyerek buna karşı çıkılabilir. kararların gelişigüzel seçilmiş bir vatandaş grubu tarafından alınmasını sağlayan yöntemlerin . böyle bir oluşumun dar anlamda demokratik bir süreç ile yönetildiğini söylemek istiyorum. her ne kadar. Yine de. Şimdi üzerinde durmak istediğim şey. elbette. bu kriter tamamen boş değildir. ayrıca daha iyi bir biçimde bilinçlendirilmiş olmaları halinde reddedecekleri amaçları tercih etmektedirler. sanırım. Fakat. Bu süreç. Yönetime etkin katılım ve oy kullanma eşitliği kriterlerini karşılayan herhangi bir oluşumun kendi kendini. herhangi bir değerlendirme. bu kriterler. aralarından veya başka üyelerden veya üye olmayanlardan hiçbirinin demos yerine karar vermesini garantileyecek kadar üstün özelliklere kesinkes sahip olmadıkları konusunda da aynı şeyi düşünüyorum. Yine de. Normal olarak. bu iki kriter. gereken kararların alınması bakımından bazı vatandaşların diğerlerinden daha özellikli olduğu ileri sürülerek. Ayrıca. Kendilerini istedikleri amaçlara götüren araçlar konusunda yanlış yapmaktadırlar. İYİ KAVRAMA Belirtmiş olduğum gibi. Bununla birlikte. en iyinin ne olduğunu bir seçkinler grubunun belirlediği koruyuculuk gibi alternatif sistemlerden daha fazla imkan veren bir sistem olarak anlaşılmıştır.

Bununla birlikte. kurumların alması gereken biçimi belirlemek bakımından bir kılavuz işlevi görmektedir . anlam bakımından zengin ve buna uygun olarak da karmaşık sözcüklerin dışında. aydınlanmış anlama kriterini şöyle formüle edeyim: Her vatandaş. Atinalıları Chaeronea'da yenmiş olmakla. Yine de. gündemine göre ve demosla ilgili olarak. Kriter belirsiz olabilirse de. Nitekim bu kriter sağlanması halinde vatandaşların farklı bir karara ulaşmalarını pekala sağlayabilecek olan bilgiyi kesip atacak veya baskı altına alacak veya hayati önemi olan bilgiye bazı vatandaşların diğerlerinden daha kolay erişmelerini sağlayacak veya vatandaşların önüne. Atina kent-devleti eskiye göre daha az demokratik değildir fakat. GÜNDEMİN İZLENMESİ Herhangi bir oluşum bu üç kriteri da tatmin edecek ise. Makedonyalı Philip'in. siyasal sistemlerin büyük bölümü -belki de çoğu. o halde. Atina meclisinin dış ve askeri politika alanlarında herhangi bir karar alma yetkisini kaldırmış olduğunu düşünelim. kararların alınmasındaki alternatif yöntemlerin vatandaşlara sağladığı. bu üç kriterin tam olmamaları ihtimalini akla getirmektedir. tam anlamıyla şekli bir demokrasi diye görmek yerinde olacaktır. ilgili diğer tüm insanlar için beklenen sonuçları konusunda bir anlayışa sahip olması yönünde sağladığı imkanlara göre değerlendirilmelidir.varolmasını sağlayan eğitim ve kamusal tartışma gibi araçlara büyük önem verdikleri içindir ki. konularla ilgili bir anlayışa sahip olma imkanlarının varolması gerekmektedir. gerçekte varolan hiçbir sistemin bu kriterleri mükemmel bir biçimde tatmin etmesi beklenemezse de. Atina'nın tam olarak demokratik olduğunu veya eskisi kadar demokratik olduğunu söylemek isteyecek miyiz? . Buradaki kriterler . demokratik bir bakış açısından olabilecek en iyi siyasal sistemin boyutları biçiminde anlaşılmalıdır. Dördüncü bir kriterin neden gerekli olduğunu . vatandaşların çıkarlarına en iyi şekilde hizmet edecek biçimde karar bağlanması gereken bir konuyla ilgili tercihini bulup ortaya koymak ve (bir karara duyulan ihtiyacın izin verdiği süre içinde) geçerli kılmak için gereken olanaklara eşit olarak sahip olmalıdır. Dolayısıyla. itiraz tarihsel olarak da yanlıştır. Vatandaşın iyiliğinin veya çıkarlarının bir kamusal iyiye veya genel çıkara dikkat edilmesini gerekli kılması ölçüsünde vatandaşların bu. Vatandaşlar yılda yaklaşık kırk kez toplanmaya devam etmektedirler ve sorunları karara bağlamaktadırlar ama. bunu. üçüncü bir kriter eklemek suretiyle demokratik sürecin anlamını açıklığa kavuşturmayı öneriyorum. Şimdi.daha açık bir biçimde görebilmek için. bir kimsenin kendi çıkarları ile bu çıkarlar yönündeki politikaların sadece kendisi için değil. Bu kriter. bir sistemin "bir gündeme göre" ve "demosla ilgili olarak" tam anlamıyla demokratik bir süreç tarafından yönetildiğini söylemek. en önemli bazı konularda sessiz kalmaları gerekmektedir. zaman olmasına rağmen tartışılmaksızın karara bağlanması gereken bir karar gündemi getirecek olan veya bu gibi yöntemleri haklı göstermeyi zorlaştırmaktadır. "Yerel" konularla ilgili olarak. Bir demosun uygun ölçüler içinde kapsayıcı olup olmadığı ve gereğince oluşmuş bir gündem üzerinde denetimini uygulayıp uygulamadığı hakkında yargıya varabilmek için ek ölçülere ihtiyaç vardır. dış ve askeri ilişkilerli ilgili olarak Atinalılar artık hiyerarşik bir biçimde Philip veya onun memurları tararından yönetilmektedirler. Maalesef. sistemlerin bu kriterlere ne denli yakınlaştıklarına göre daha çok ya da daha az demokratik diye ve bu ölçüde de iyi ya da kötü diye değerlendirmek mümkündür. Elbette. bunlar kolay örnekler gibi görünebilir fakat. sözünü edeceğim kriteri nasıl formüle edeceğimi tam bilmiyorum.daha iyi olanlar yerine daha kötü olan yöntemlere göre işlemektedirler. amaçlarla araçlar. Niteleyici iki cümlecik – demokratik karar alma süreçlerinin dar kapsamlı bir süreçle bir gündemle sınırlandırılmış veya büyük ölçüde dışlayıcı bir demosa cevap verici olması yahut her ikisinin birlikte bulunması anlamında sınırlandırmaların mümkün olduğunu ima etmektedir.

3. yöneticilerin iğdiş edilmiş demokrasinin aşağılayıcı bir biçimde daraltılmış olan gündeminde kalmasına izin verdiklerinin dışında kalan ve kendilerinin önemli olduğuna inandıkları konularda demokratik bir biçimde karar verememektedirler. kendi kendini demokratik bir biçimde yönetirdi. kit. onların içlerinden çıkan bazı üyeler tarafından da alınabilir. "Tanrılardan oluşan bir halk olsaydı. Yöneticiler. (2) bağlayıcı karar almayı gerektiren konulardan hangisinde demosun karar verme yeterliliğine sahip olduğunu ve (3) demosun otoriteyi devretmesinin koşullarının kararlaştırma yeterliliğine sahip olduğunu bir ön kabul olarak benimsemektedir. Bunların ortak karar alma gündemi tam anlamıyla açıktır. herhangi bir konuyu kendisi tarafından karara bağlanacak bir konu haline getirebildiği sürece. sokakların bakımı ve yerleşim bölgelerinin tespiti gibi tümüyle yerel sorularla ilgili olarak. Bu kriteri . askeri önderler seçilmiş sivillerin sözde denetimleri altındadır ama seçilmiş siviller. O halde. bir demokraside halk son sözü söylemeli. Nihai denetim kriteri. Demokratik olmayan yöneticilerin gündem üzerindeki denetimleri daha az belirgin ve daha üstü kapalı olabilir. yeni yöneticiler eski anayasayı yürürlükte tutsunlar. demokrasiyi böyle bir devri olanaksız kılacak bir biçimde tanımladığı için Rousseau. Bu kritere göre. kararlarını ordunun istekleri doğrultusunda biçimlendirmedikleri takdirde mevkilerini yitireceklerini veya daha kötüsünün başlarına geleceğini bilmektedirler. 4. belki. 85). demokrasinin cinsiyet değiştirmiş bir biçimi olacaktır.bir kriteri . bunların dışında kalan konulan tamamen kendi denetimlerinde tutmaktadırlar. demosun bağlayıcı bir kararı gerektiren her soruda karar vermek bakımından gereken niteliğe sahip olduğu yolunda bir yargıyı önceden kabul etmiş değildir. bazı konulardaki bazı kararların. bu bakımdan. Ele aldığımız üç kriterin görece iyi bir biçimde karşılandığı ve buna ek olarak vatandaşların hakkında karar verebilecekleri konularla ilgili olarak hiçbir sınırlamanın bulunmadığı bağımsız bir ülke düşünelim. Böyle bir mükemmel yönetim insanlar için uygun değildir" (Rousseau 1978. demosun her konuda her türlü kararı almak yerine. Bu değişiklikten sonra insanlar. Demos. Demos konuların demokratik sürecin araçlarıyla kararlaştırılması gereken gündem maddeleri arasında nasıl yerleştirileceği konusunda karar vermek için başkalarını işin içine karıştırmayan dışlayıcı bir imkana sahip olmalıdır. Rousseau'nun Toplumsal Sözleşmede yer alan tuhaf demokrasi tanımının elverdiğinden çok daha geniş bir alan bırakmaktadır. Çünkü vatandaşlar. kendi demosu ile ilgili olarak tamamen demokratik bir sürece sahip bir sistem olarak görülebilir. eski demokratik kurumlarını sadece bir iki konuda -sözgelimi trafik denetimi. Dolayısıyla. böl. dördüncü. bu anayasayı bir açıdan değiştirmiş olsunlar. demosun (1) hangi konuların bağlayıcı karar almayı gerektirip gerektirmediğini. buradaki kriter de karşılanmış olacaktır. nihai denetim kriteri. s. Çünkü. Yeni sistem. Bu kriter. Diğer üçü yanında bu kriteri da tatmin eden bir sistem. sözgelimi hiyerarşik bir biçimde yargıçlar veya idareciler tarafından alınmasını tercih etmeyi kararlaştırması halinde bile tam olarak demokratik bir süreci uygulamış olacaktır. bir siyasal sistem. gündem üzerindeki denetim. Bununla birlikte. Demokrasi aleyhtarı bir hareketin bir şekilde gücü ele aldığını varsayın. örneğin. vatandaşların elinden. Bazı ülkelerde. karar almanın başkalarına devredilmesi konusunda.kullanabileceklerdir.Yabancı denetimi buradaki konuyu daha dramatik kılmakla birlikte. Kendi vatandaşlarının demokratik duygularını yatıştırmaya yönelik bir hareketle. ilk üç kriteri mükemmel bir biçimde karşılamakla ve "gündemine göre tümüyle demokratik" olmakla birlikte. burada sunulan demokratik süreç kriteri. Bu düşünceler. egemen olmalıdır derken anlatmak istediğimiz şeydir. gündemin nihai olarak demos tarafından denetlenmesini ortaya atmaktırlar.

yetişkinlerin görece geniş bir bölümünü içine alacak denli genişletilmiştir ve vatandaşlık haklan muhalefet etme ve yönetimde en üst düzeyde bulunan görevlileri seçimle işbaşından uzaklaştırma olanağını içermektedir. Seçilmiş Görevliler: Yönetimin izlenecek politika ile ilgili kararları üzerindeki kontrol. Ampirik olarak. nihai denetim kriterini açıkça ihlal edecektir ve vatandaşlar aramda tam bir eşitlik durumunun varolduğu yargısı ile tutarsız olacaktır. 2. bir yönetimin poliarşi olarak nitelendirilebilmesi için hepsinin birden bulunması gereken yedi kurumun varlığıyla diğerlerinden ayırt edilen bir siyasal düzen olmaktadır. poliarşiyi. adil bir biçimde yürütülen seçimlerle belirlenirler. geri alınabilecek bir biçimde verilmesidir. bu takdirde. Tam demokratik bir süreç için bu öneri beş ve nihai kriterde karşılanmaktadır. Kapsayıcı seçme hakkı : Pratikte her yetişkinin görevlilerin seçiminde oy kullanma hakkı vardır. devir ile ilgili kararlar demokratik usûllere göre verilecektir. genel ve eşit oy hakkının kabul edilmesinden önceki İngiltere'de.] * . devir ile elden çıkarma arasındaki sınırlar her zaman belirgin değildir ve devir olarak başlayan şey elden çıkarma ile sonuçlanabilir. yönetimlerin ve onların yasal muhaliflerinin sadece küçük bir grupla sınırlandırılmış olduğu. İkinci özellik. otoritenin demosun yeniden canlandırmasına tabi olacak tarzda. gereken niteliklere sahiplerse ve daha önce belirtilmiş olan diğer koşulların bu üyeler arasında geçerli oldukları kabul ediliyorsa. bir demos ile ilgili olarak tam anlamıyla demokratik bir sürecin gereklerini tamamlamaktadır. dolayısıyla. poliarşiyi. tam anlamıyla. * POLİARŞİ Poliarşi. Nihai denetim kriteri. nihai gündemin gizli bir biçimde demokratik sürecin dışında kalan -daha önce verilen örnekte olduğu üzere. Devir ile anlatmak istediğim . yetişkinlerin çoğu vatandaş olsa bile.. Tam anlamıyla demokratik bir sürecin işlediği bir sistemde. Belçika'da.yerinde bir kriter olarak görmek. Dahası. Özgür ve Adil Seçimler: Seçilmiş görevliler.önderler tarafından kontrol altında tutulup tutulmadığı hakkında karar vermekle ilgili ampirik sorun. 1.. İtalya'da ve diğer ülkelerde varolan türden daha dışlayıcı yönetim sistemlerinden ayırmaktadır. bu insanların. vatandaşlığın muhalefet etme ve yönetimi seçimle işbaşından uzaklaştırma hakkını içermediği. en genel düzeyde. demosun kendi ehliyeti ve sınırlan konusunda karar verecek en iyi yargıç olduğunu içermektedir. Mevki için yarışma hakkı : Pratikte bütün yetişkinlerin. poliarşi. İlk özellik. POLİARŞİNİN KURUMLARI Daha özgül olarak belirtirsek ve sözü edilen iki genel özelliğe biraz daha fazla içerik kazandırırsak. yani vatandaşların bağlayıcı kararlan almalarını sağlayan usûller bu dört kritere göre değerlendirilmelidir. Fakat. ordu gibi..şey."-Editör Notu. nihai gündem üzerindeki denetimin elden çıkarılması (veya bu kontrolün demokratik sürecin dışındaki önderler tarafından ele geçirilmesi). elbette. modem otoriter rejimler gibi rejimlerden ayırmaktadır. Bütün üyeler. 4. sık aralıklarla yapılan ve zor kullanmanın yaygın olarak görülmediği. yönetimde seçimle [Dahl’ın daha sonar ilave ettiği gibi "Demos bütün yetişkinlerin niteliklerini oluşumun bağlayıcı ortak kararında yansıtmalıdır. anayasal olarak. seçimle belirlenmiş görevlilere bırakılmıştır. iki geniş özelliğiyle ayırt edilen bir siyasal düzendir: Vatandaşlık. muhalefete izin verilmiş olmakla birlikte. kontrolün doğası gereği gizli olması nedeniyle karmaşık bir sorun haline gelmektedir fakat çizginin çekilmesi pratikte ne denli zor olursa olsun devir ile elden çıkarma arasındaki teorik ayrım yine de hayatı bir öneme sahiptir. 3.

özellikle de ulusal devlet ölçeğindeki bir demokrasi için zorunludur. bir ülkenin yönetiminde demokratik sürecin en üst. bir mevkiye seçilmek için gereken yaş sınırı. alternatif bilgilenme kaynaklarına ulaşma hakkında sahiptirler. bu kurumlardan her birinin gerçekçi bir anlamda varolup olmadıklarına göre. Kısaca. bugün veya geçmişte hangi ülkelerin poliarşiler tarafından yönetildiklerine karar vermek için birer kriter olmaktadırlar. Bu önermelerin sözde değil gerçekten var olan hakları. demokrasi üzerinde yarattığı etkileri nedeniyle bizi ilgilendiriyor. Örgütsel Özerklik : Yukarıda sıralananlar da dahil olmak üzere. bu kurumlar. İfade Özgürlüğü: Vatandaşlar. ciddi bir cezalandırma tehdidi altında olmaksızın. görevlilerin. Bu derecelendirme ve sınıflandırma. 7. yönetimin. POLİARŞİ VE DEMOKRASİ Ancak. düzeyde gerçekleştirilebilirliğini sağlamak için gereklidir. Buradaki yedi kurumun hepsinin gerekli olduğunu söylemek. Burada poliarşi. Ayrıca. siyasal partiler ve çıkar grupları da dahil. poliarşi demokrasi ile nasıl bir ilişki içinde bulunmaktadır. çeşitli haklarını gerçekleştirebilmek için. . geniş anlamıyla siyasal meseleler hakkında. görece özerk kuruluşlar ve örgütler oluşturma hakkında da sahiptirler. O halde. dünya üzerindeki ülkeler. Poliarşi ile demokratik sürecin gerekleri arasındaki ilişki. ileride göreceğimiz gibi. poliarşinin tüm kurumları. alternatif bilgilenme kaynakları vardır ve hukuken korunmaktadırlar. yaklaşık olarak derecelendirilebilirler. Alternatif Bilgilenme: Vatandaşlar. kurumları ve süreçleri nitelendirdiğini anlamak önemlidir. poliarşinin kurumları. vatandaşlar . Sonuç olarak. sosyoekonomik düzenin ve yürürlükte bulunan ideolojinin eleştirisi de dahil olmak üzere. tablo 1 'de ortaya konmuştur.belirlenen mevkiler için yarışma hakkı vardır. poliarşi ile sadece modern dünyaya özgü. Aslında. rejimin. belirgin bir siyasal iş düzen tipi olması yüzünden ilgilenmiyoruz. bunların yeterli olduğu anlamına gelmez. seçme hakkı için getirilen yaş sınırından daha yüksek olabilir. geniş-ölçekli. daha sonra. Konuyu biraz farklı bir biçimde ifade edersek. 6. poliarşi için elverişli olan veya ona zarar veren koşulların araştırılmasında da kullanılabilir. Ancak. kendi düşüncelerini ifade etme hakkına sahiptirler. 5.

Oy verme eşitliği 3. Seçilmiş görevliler II. Seçilmiş görevliler IV. İfade özgürlüğü 6. özgür ve adil seçimler 3. Örgütsel özerklik 5. Alternatif Bilgilenme 7. Seçilmiş görevliler I. Mevki için yarışma hakkı 5.Tablo 1 . Alternatif enformasyon 7. Özgür ve adil seçimler 1. Alternatif Bilgilenme 7. örgütsel özerklik 3. Etkili katılım 3 Kapsayıcı seçme hakkı 4 Mevki için yarışma hakkı 5 İfade özgürlüğü 6.Kapsama 4. örgütsel özerklik 1. Mevki için yarışma hakkı 5.PAOLİARŞİ VE DEMOKRATİK SÜREÇ KURUMLAR GEREKLİ KRİTERLER 1. Örgütsel özerklik . İfade özgürlüğü III. Alternatif Bilgilenme 7. Gündemin İzlenmesi 2. Kapsayıcı seçme hakkı V. İyi Kavrama 6. İfade özgürlüğü 6. Kapsayıcı seçme hakkı 4.

poliarşiler. poliarşi. sık sık poliarşinin kurumlarından hoşnutsuz ve bu kurumların eksikliklerini hor gören bir anlayışa sahip olsalar da. bu kurumlar. Poliarşinin ayrılmaz bir parçası. daha önce gördüğümüz gibi. demokratikleşmenin bir sonraki aşamasının ne olacağı hakkında birçok farklı görüş ortaya koymalarına rağmen. küçük bir şehir-devletinde varolabilecek bir vatandaş katılımın kolaylığını ve canlılığını garanti etmese. . insan yapısı bütün yönetim biçimlerinin en olağanüstü olanlarından birisidir. Poliarşinin birkaç nesil veya daha fazla bir süre boyunca. tarihsel ve varolan olasılıkları ile karşılaştırıldığında. Dolayısıyla. Poliarşinin kurumları. bunların bir çok vatandaş tarafından karşı çıkılan politikaları empoze etmelerinin önünde güçlü ve sürekli başvurulan bir engel olmaktadır. ülkelerinin bir gün poliarşi için gereken aşamaya geleceğine dair canlı bir umuda sahip olmalarıdır. Ortak kararlar üzerindeki vatandaş denetimi. poliarşi. Ayrıca. iyi ve kötü yönleriyle bir bütün halinde son derece arzu edilir şeyler olarak gördüklerini anlamak zor değildir. demokratik ülkelerdeki insanlar. Bununla birlikte. demokratlar. Bundan da öte. her ne kadar. vatandaşların çoğunluğunu derinlemesine yaralayan politikalar uzun süre devam ettirmesini imkansızlaştırmaktadır.POLİARŞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Otoriter rejimler tarafından yönetilen ülkelerde yaşayan demokratların belirgin özelliği. başka hak. poliarşinin demokratik olmak bakımından yetersiz olduğu ve bunu daha da demokratik kılmak için bir şeyler yapmanın gerektiği inancıdır. varolan dünyadaki hiçbir gerçek alternatifinin boy ölçüşemeyeceği kadar geniş bir insan hak ve özgürlükleri kümesini sağlamaktadırlar. özgürlük ve yetikleri de arzuladıkları için. Yine de. bir yönetimin. kuşkusuz demokratik sürecin gerçekleştirilebilmesi a. Çünkü. bir yönetimin önemli sayıda vatandaşın karşı çıkacağı ve sahip bulundukları hakları bu imkanları kullanarak altüst etmek amacıyla gayret gösterdikleri politikaları yürütmesini hemen hemen imkansızlaştırmaktadır. poliarşinin kendisini tahrip etmeden derinlemesine veya kalıcı bir biçimde ele geçirilemeyecek olan cömert bir özgürlük ve kontrol alanının olmasıdır. bu aslı alan çok daha fazla genişlemiştir. hiçbir kesintiye uğramaksızın varolduğu demokratik ülkelerdeki aydınlar. şu ana kadar hiçbir ülke poliarşiyi aşarak daha "yüksek" bir demokrasi evresine geçmiş değildir. Uzun bir süredir poliarşi ile yönetilen ülkelerdeki demokratların belirgin özelliği ise. vatandaşların seçilmişlerin yeniden seçilmelerini ve izledikleri politikaları veto etme olanağını. katılmacı demokrasi rüyası eğer gerçekleştirilebilmiş olsaydı uygulama imkanı bulacaklar güçlü kontrole göre daha zayıf olsa da. hatta yönetimlerin vatandaşlar tarafından yakından kontrol edilmelerini veya izlenen politikaların her zaman vatandaş çoğunluğunun isteklerine denk düşmesini sağlamasa bile.ısından oldukça eksik kalmaktadır. bu kurumlardan yoksun bırakılmış demokratların neden onları. en uç noktada.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful