Tên bài: VÔ KHUẨN TRONG SẢN KHOA Bài giảng: lý thuyết Thời gian giảng: 01 tiết Địa điểm

giảng bài: giảng đường Mục tiêu học tập: Sau khi học xong bài này, sinh viên phải

1. Nhắc lại các định nghĩa: vô khuẩn, khử khuẩn, tiệt khuẩn. 2. Nêu được một số đặc điểm sản khoa có liên quan đến vô khuẩn. 3. Mô tả được cơ chế lây nhiễm cho người bệnh. 4. Nêu đượccác phương pháp áp dụng cho thai phụ để đề phòng nhiễm khuẩn 5. Nêu được một số phương pháp áp dụng cho nhân viên y tế và dụng cụ để đề phòng nhiễm khuẩn.
Nội dung chính: Vô khuẩn là toàn bộ các biện pháp, kỹ thuật nhằm bảo vệ cơ thể tránh khỏi mọi sự lây nhiễm của vi sinh vật gây bệnh như vi khuẩn, virus, nấm, đơn bào.... Khử khuẩn là những thao tác có kết quả tạm thời trong từng lúc cho phép loại trừ hay tiêu diệt hầu hết các vi sinh vật hay làm bất hoạt các virus, nhưng không diệt được nha bào. Tiệt khuẩn là phương pháp nhằm tiêu diệt hoàn toàn các loại vi khuẩn kể cả nha bào và virus. Hàng năm, trên toàn thế giới có trên 500000 bà mẹ mang thai bị tử vong vì các lý do khác nhau. Nhiễm khuẩn là nguyên nhân đứng thứ hai trong số các nguyên nhân gây tử vong cho bà mẹ mang thai. Tình trạng nhiễm khuẩn lại càng xảy ra trầm trọng, nặng nề ở các nước còn gặp nhiều khó khăn về kinh tế. Hơn nữa đây là một nguyên nhân tử vong có thể tránh được. Có rất nhiều trường hợp, chỉ vì thiếu sót nhỏ trong khâu vô khuẩn đã dẫn tới các tử vong đáng tiếc. Mặc dù có nhiều kháng sinh mới, rất tốt, nhưng công tác vô khuẩn ngày càng được chú ý, quan tâm. Có thể nói rằng đa số các trường hợp nhiễm khuẩn trong sản khoa là các bệnh lý do thầy thuốc gây nên. Vô khuẩn là một vấn đề rất cơ bản. Thực hiện vô khuẩn chính là thực hiện y học dự phòng. Đầu tư vào công tác vô khuẩn là mang lại lợi nhuận cao nhất. Vô khuẩn trong sản khoa có những đặc điểm riêng. 1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA SẢN KHOA CÓ LIÊN QUAN ĐẾN VÔ KHUẨN Trong thời gian mang thai, đáp ứng miễn dịch của người mẹ có xu hướng giảm đi để giúp cho thai tồn tại thuận lợi trong cơ thể người mẹ. Đó là mặt tích cực của vấn đề. Nhưng chính điều đó đã làm cho cơ thể người mẹ dễ bị các tác nhân gây bệnh xâm nhập. Sức đề kháng của người mẹ càng giảm đi nếu bị mất máu nhiều trước, trong và sau khi đẻ. Trong khi chuyển dạ và sau đẻ, cổ tử cung mở rộng tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh xâm nhập vào trong buồng tử cung. Sự xâm nhập vào buồng tử cung càng thuận lợi nếu có nhiễm khuẩn sẵn có ở âm đạo, nếu có các can thiệp không bảo đảm vô khuẩn vào buồng tử cung. Từ buồng tử cung, các mầm bệnh có thể lan rộng ra bằng các con đường bạch huyết, đường máu, đường lân cận . Đặc biệt, mầm bệnh có thể lan theo hai vòi trứng, đi vào ổ phúc mạc, gây ra nhiễm khuẩn ổ phúc mạc.

Các móng tay luôn luôn được cắt ngắn. người bệnh luôn luôn phải đương đầu với nhiều nguy cơ bị lây nhiễm. Rửa tay thông thường được thực hiện trước khi cho bệnh nhân uống thuốc. khẩu trang phải che kín cả miệng và mũi. giữa các chăm sóc không đòi hỏi vô khuẩn. Trên đây là một số điều kiện thuận lợi cho nhiễm khuẩn xảy ra trong sản khoa. Quần áo công tác phải sạch sẽ. Lây nhiễm cho người bệnh có thể thực hiện qua các con đường sau: . các mầm bệnh từ quần áo. Rửa tay để phòng tránh sự chuyển tải mầm bệnh đến các khu vực chưa bị ô nhiểm bằng cách loại bỏ hầu hết các vi sinh vật bám trên tay của nhân viên y tế. . để từ đó nhiễm khuẩn lan rộng. 3. Mũ phải bảo đảm che kín hết tóc.. Trong nhiều trường hợp. bụi. bơm tiêm. đó là nhiễm khuẩn huyết.. Mỗi khi làm các thủ thuật. Lưu ý trước khi rửa tay cần phải tháo đồng hồ và tất cả đồ trang sức đeo ở trên tay. Rửa tay là kỹ thuật đơn giản và quan trọg nhất để đề phòng nhiễm khuẩn mắc phải trong bệnh viện. nhất là các thủ thuật can thiệp trực tiếp vào buồng tử cung qua đường âm đạo.) không được khử khuẩn tốt đi vào người bệnh. 2..Rửa tay thông thường với xà phòng và nước sạch. phẫu thuật đều phải đội mũ.) xâm nhập vào cơ thể người bệnh. kéo. trước khi ăn. Mọi cán bộ y tế công tác trong ngành sản khoa đều phải ý thức được tầm quan trọng của vô khuẩn và phải triệt để tuân thủ các nguyên tắc vô khuẩn trong khi làm việc. sinh hoạt hàng ngày.CƠ CHẾ LÂY NHIỄM CHO NGƯỜI BỆNH Trong thời gian nằm chữa bệnh trong bệnh viện. Đó cũng là những lý do làm cho vô khuẩn có vai trò đặc biệt quan trọng... đeo khẩu trang đúng qui cách. Rửa tay là một động tác rất quan trọng. ví dụ khi thông đái mà không thực hiện sát khuẩn tốt thì có thể gây nhiễm khuẩn bàng quang bằng các vi khuẩn đã có sẵn trên người bệnh. sau khi ra khỏi nhà vệ sinh. dao.Nhiễm khuẩn từ ngoài vào: mầm bệnh từ môi trường bên ngoài (không khí. tổ chức thai là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. thông qua dụng cụ y tế không được khử trùng tốt. ĐỐI VỚI NHÂN VIÊN Y TẾ Điều trước tiên là phải nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện vô khuẩn trong công việc hàng ngày. Trong sản khoa các thủ thuật đường dưới luôn luôn mang theo nguy cơ cao gây nhiễm khuẩn.. dụng cụ y tế (kim tiêm.. Gần gũi hơn..Nhiễm khuẩn chéo trong bệnh viện: các mầm bệnh được lây lan từ người bệnh này sang người bệnh khác thông qua đồ dùng. lau khô sau khi rửa.Diện rau bám sau khi bong rau là một cửa ngõ vô cùng rộng cho các mầm bệnh xâm nhập trực tiếp vào tuần hoàn của người mẹ gây nên hình thái nhiễm khuẩn nặng nhất với tỷ lệ tử vong cao. nước. . luôn luôn được giặt sạch.Tự nhiễm khuẩn: các mầm bệnh có sẵn trên cơ thể người bệnh. Các tổ chức còn sót lại trong buồng tử cung như rau. . . găng tay. thông qua bàn tay không sạch sẽ của nhân viên y tế. nếu không tuân thủ tốt các quy định vô khuẩn thì chính nhân viên y tế là người đã giúp mang mầm bệnh từ người bệnh này sang người bệnh khác.

lau ướt. có các phương tiện tránh bụi có hiệu quả (1g bụi chứa 1500000 vi khuẩn). Sàn nhà phải được lau 2 lần mỗi ngày. Trong điều kiện của chúng ta. làm vệ sinh sạch sẽ. bên trong không nên bày quá nhiều thứ gây khó khăn mỗi khi làm vệ sinh. sau một chăm sóc nhiễm khuẩn.. nơi nước bẩn. sau khi làm việc với đồ vải. chậu hứng dịch và máu phải được đổ đi ngay. tránh để kéo dài gây các hậu quả nặng nề. cho trẻ bú sớm và hết từng vú một để tránh các biến chứng cho vú. Các bàn đẻ cần được bố trí ngăn cách với nhau. có hiệu quả và vệ sinh. 4. ĐỐI VỚI THAI PHỤ 4.. Lau ướt là một cách làm nhanh chóng. Sau mỗi một trường hợp đẻ.1. 4. phải lau bàn đẻ sạch sẽ. Chúng ta luôn nhớ rằng trong khi có thai. hạn chế tối đa thăm trong. 5.Rửa tay có thuốc sát khuẩn được thực hiện cho tất cả mọi người trước khi rời khỏi nơi làm việc.2.. 5. trừ những trường hợp sắp đẻ. nhất là sau khi đại. ĐỐI VỚI PHƯƠNG TIỆN. 4. Sau khi làm vệ sinh sạch sẽ. tránh nằm lâu tạo điều kiện cho bế sản dịch. Bộ phận sinh dục ngoài cần được cạo lông. người nhà sản phụ không được vào trong phòng. bộc lộ tĩnh mạch. Trong quá trình theo dõi chuyển dạ đẻ. DỤNG CỤ 5.Rửa tay phẫu thuật được áp dụng cho tất cả mọi người tham gia vào phẫu thuật hay một số thủ thuật như mở nội khí quản. đặt ống thông tĩnh mạch rốn. tiểu tiện. nên đóng khố vô khuẩn. Ngoài ra cần nâng cao sức đề kháng toàn thân bằng chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng.3. . Quần áo được thay luôn và giặt sạch. Tầng sinh môn được làm vệ sinh nhiều lần trong ngày (không dưới 2 lần) với nước sạch. Sau mỗi lần đại hay tiểu tiện đều được rửa sạch và thấm khô. Các nhiễm khuẩn này cần được chẩn đoán và điều trị sớm. Nên bố trí phòng đẻ cách ly cho những sản phụ bị mắc các bệnh truyền nhiễm. Mọi sản phụ đều được thụt tháo phân trước khi vào phòng đẻ. Phòng đẻ cần được bố trí ở nơi cao ráo. Hai tuyến vú cần được lau và giữ sạch. Sản phụ có thể tự làm vệ sinh cho bản thân mình. sát khuẩn âm hộ trước khi thăm khám. không làm cho bụi tung lên. Cần có giầy dép sạch sẽ để đi riêng trong phòng đẻ. Tường nhà được cọ rửa hàng tháng. Trong nhiều trường hợp. không tắm rửa trong ao hồ. Nguồn nước . xa các nguồn ô nhiễm. đồ vật bẩn. bổ xung thêm sắt để tránh thiếu máu... mỗi khi thăm trong phải mang găng vô khuẩn. Trần nhà được làm vệ sinh mỗi quý một lần. thai phụ dễ bị viêm nhiễm âm đạo và dễ bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu.1. trước mọi chăm sóc vô khuẩn. thấm khô sau khi rửa sạch. nhiễm khuẩn. Sau khi đẻ Sau khi đẻ sản phụ nên vận động sớm. sách sẽ. biểu hiện lâm sàng của nhiễm khuẩn không điển hình hay không có biểu hiện lâm sàng. Trong khi chuyển dạ Sản phụ nên được tắm rửa sạch sẽ trước khi đi đẻ. không dùng chổi để quét. Thai phụ phải tuân thủ những phép vệ sinh trong thai nghén. Trong thời gian mang thai Thai phụ đóng vai trò quyết định.2. Hàng ngày thực hiện vệ sinh sạch sẽ bộ phận sinh dục ngoài. Sàn nhà phải được lát gạch để có thể cọ rửa dễ dàng. Diện tích đủ rộng.

các chất bẩn.Cung cấp đủ nước cho bệnh viện hoặc cơ sở y tế có nghĩa là nước bảo đảm tiêu chuẩn an toàn và đủ số lượng để chăm sóc bệnh nhân và cho các hoạt động khác của bệnh viện nhằm duy trì môi trường bệnh viện an toàn và hạn chế khả năng lây lan bệnh tật.Formaldehyt: thời gian 30 phút. các dụng cụ không tiệt khuẩn được như các ống nội soi và các dụng cụ không cần tiệt khuẩn (bô. Dụng cụ Toàn bộ dụng cụ đều phải được khử khuẩn. tiệt khuẩn vì nó loại bỏ toàn bộ bụi. Tiệt khuẩn được áp dụng cho tất cả các đồ vật được đưa vào tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các vùng vô khuẩn của cơ thể và một số dụng cụ đưa vào các khoang không vô khuẩn như chai sữa. vịt). . Các chất bẩn dính trên dụng cụ là nơi ẩn náu của vi khuẩn để tránh không bị tiếp xúc với các hoá chất sát khuẩn. vú chai sữa hoặc băng gạc. Dụng cụ Nhiệt độ Áp suất (kg) Thời gian sau khi đạt nhiệt độ và áp suất (phút) 30 15 Đồ vải Cao su 120 o C 120 o C 7 kg 7 kg . Nếu không cọ rửa đúng kỹ thuật thì việc khử khuẩn. được xử dụng ngay hay lưu giữ trong các hộp kín để ở nơi không có bụi. áp suất và thời gian cần thiết để tiệt khuẩn các loại dụng cụ bằng hơi nóng ẩm. tiệt khuẩn sẽ không thu được kết quả. . .5 g pha trong 10 lít nước. vì vậy phải lựa chọn phương pháp thích hợp cho từng loại dụng cụ. Cọ rửa dụng cụ là bước quan trọng hàng đầu trong quy trình khử khuẩn.Phenol 1 . ngâm trong thời gian 60 phút.Viên Presept (dichloroisocyam urate) viên 2. tiệt khuẩn theo đúng quy cách. Trong sản khoa nhu cầu xử dụng nước lại càng lớn. không còn được áp dụng ở trong bệnh viện. .Idophor (Betadine) trong 30 phút. 5. Bảng 1: Một số phương pháp khử khuẩn . Bảng 2: Nhiệt độ. . tiệt khuẩn.2% trong 30 phút. Người ta ước tính rằng mỗi giường bệnh cần trung bình 300 đến 350 lít nước mỗi ngày. . đồng thời làm giảm hoạt hoá của các hoá chất sát khuẩn.Ngâm trong cồn 70 hay 90 trong thời gian 10 phút. Có nhiều phương pháp khử khuẩn.Đun sôi: nước phải được đun sôi liên tục trong thời gian 30 phút (lưu ý đây không phải là phương pháp tiệt khuẩn).3. Khử khuẩn được tiến hành trên các dụng cụ tiếp xúc với màng (dụng cụ hô hấp).Cidex ngâm trong thời gian 15 phút.

Các dụng cụ hấp cần có chất chỉ thị màu để cho biết là dụng cụ đã được đi qua chu kỳ hấp sấy (bột lưu huỳnh.). Nói tóm lại thực hiện triệt để vô khuẩn đã giúp cho chúng ta tránh được các tai biến nhiễm khuẩn đáng tiếc. Nồi hấp và thức ăn cho trẻ được pha chế trong bệnh viện phải được kiểm tra bằng nuôi cấy vi khuẩn thường quy. Số vi khuẩn đếm được ở mức chấp nhận là 25/ml. Đối với sữa chọn ngẫu nhiên 1 ml trong lô sữa đã pha chế để gửi đi xét nghiệm. Các dụng cụ đã tiệt khuẩn mà quá thời hạn chưa xử dụng vẫn phải tiệt khuẩn lại. băng chỉ thị màu. Khi số lượng vi khuẩn vượt quá mức chấp nhận cần xem lại quy trình kỹ thuật pha chế.Giáo trình phát tay .. Trường Đại học Y Hà Nội. Bộ môn Phụ Sản. có tranh minh họa Phương pháp đánh giá: bộ câu hỏi lượng giá Tài liệu học tập: . bảo đảm an toàn trong điều trị..Gói dụng cụ ngoại khoa Dụng cụ ngoại khoa không gói 120 o C 120 o C 7 kg 7 kg 7 kg 30 15 15 Thủy tinh 120 o C Công tác khử khuẩn và tiệt khuẩn phải được kiểm tra theo dõi bằng nuôi cấy vi khuẩn.Bài giảng sản phụ khoa tập I. Phương pháp giảng dạy: thuyết trình. . tích cực.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful