BIOLOGIJA II BILJNA TKIVA I ORGANI 01.03.2012.

BILJNA TKIVA

TKIVA su grupe istovrsnih stanica koje obavljaju istu
funkciju i svojom graĎom su prilagoĎene toj funkciji.

U BILJKAMA RAZLIKUJEMO DVIJE OSNOVNE GRUPE TKIVA: 1. TVORNA (EMBRIONALNA) TKIVA – MERISTEMI 2. TRAJNA (DIFERENCIRANA)TKIVA

VRSTE BILJNIH TKIVA zadebljale EPIDERMA stijenke SKLERENHIM MERISTEMSKO TKIVO element sitaste cijevi PARENHIM traheida zadebljale stijenke stanica pratilica FLOEM KSILEM KOLENHIM .

TVORNA TKIVA MERISTEMI .

U ovu skupinu spadaju pluteni kambiji (felogeni) i interfascikularni kambiji koji se stvaraju tek sekundarno u parenhimima zraka srčike .TVORNA ILI MERISTEMSKA TKIVA 1. razmjerno malih stanica s tankim staničnim stijenkama. zadrţavaju sposobnost dijeljenja tijekom čitavog ţivota a) apikalni ili tjemenišni meristemi (ili vegetacijske točke) b) zaostali meristemi. kod jednosupnica u bazalnim dijelovima članaka stabljike kao umetnute (interkalarne) zone rastenja. a kod dvosupnica vrpčasti fascikularni kambij u ţilama 2. Sekundarni meristemi nastaju kao nove tvorevine od trajnih stanica koje su ponovo stekle sposobnost dijeljenja.diferencijacijom stanica tvornog tkiva nastaju sva trajna tkiva . U pravilu imaju prozenhimski izgled produţenih pločastih prizama te sadrţe vakuole. Primarni meristemi sastoje se od nediferenciranih. uglavnom izodijametrične i ne sadrţe vakuole.

interfascikularni kambij odgovorni su za rast biljke u debljinu iz njih se razvijaju sekundarna tkiva .MERISTEMI -su lokalizirani na točno odreĎenim dijelovima biljnog organizma. pa razlikujemo VRŠNE (apikalne. primarne) i BOČNE (lateralne. sekundarne) meristeme karakteristika VRŠNI MERISTEM funkcija odgovorni su za produţeni rast biljke iz njih se razvijaju primarna tkiva nalazimo ih na vršku izdanka i na vršku korijena BOČNI MERISTEM nalazimo ih u perifernom dijelu korijena i stabljike npr.

MERISTEMI Vršni meristemi izdanka (u pupovima) Bočni meristemi Vršni meristemi korijena .TVORNO TKIVO .

TVORNO TKIVO .MERISTEM mladi list vršni meristem (vršni pup) pupa meristem (bočni pup) vršni meristem korijena korijenova kapa .

VRŠNI MERISTEM IZDANKA lisni zameci tjemenište .

iz njega nastaje koţno staničje – epiderma PERIBLEM – ima više nizova ponešto izduţenih stanica iz kojih kasnije nastaje primarna kora stabljike i korijena. a iz njega fascikularni kambij – inicijalno staničje ţiljnog sistema . kao i unutarnje staničje lista PLEROM . iz perifernog sloja se u kasnijem razvoju stvara prokambij dezmogen.iz njega nastaje najvećim dijelom srčika.VRŠNI MERISTEM KORIJENA dermatogen periblem plerom periblem dermatogen dermatogen kaliptrogen statoliti DERMATOGEN – jedan sloj meristemskih stanica.

Slika vršnog meristema vrste roda Myriophyllum dobivena elektronskim mikroskopom Apikalna zona je konveksna (izbočena) i površina je mekana Novonastali listovi prekrivaju vršak stabljike Začeci listova .

BOČNI MERISTEM floem kambij floem kambij ksilem ksilem .

TRAJNA TKIVA .

APSORPCIJSKO TKIVO .POKROVNO ILI KOŢNO TKIVO .PROVODNO TKIVO .POTPORNO ILI MEHANIČKO TKIVO -TKIVO ZA LUČENJE I IZLUČIVANJE .OSNOVNO TKIVO ILI PARENHIM .TRAJNA TKIVA: .

OSNOVNO TKIVO (PARENHIM) .

OSNOVNO TKIVO (PARENHIM): -najrasprostranjenije je tkivo kod zeljastih biljaka. . korijenu i stabljici. Ima različite funkcije u listu. ispunjava sve dijelove u biljnom organizmu izmeĎu ostalih tkiva. IzgraĎeno je od relativno velikih parenhimskih (ţivih) stanica tankih stijenki s velikom vakuolom.

PARENHIMSKO VODENO TKIVO .ASIMILACIJSKI PARENHIM .PROVODNI PARENHIM .SPUŢVASTI PARENHIM .AERENHIM (PARENHIM ZA PROZRAČIVANJE) .Vrste parenhima prema funkciji: .SPREMIŠNI PARENHIM .

OSNOVNO TKIVO (PARENHIM) .tanke stanične stijenke .ţive stanice .obavlja više funkcija .

PARENHIM parenhim kolenhim epiderma Celuloza u staničnoj stjenci obojena anilinom plavo .

Stanična stijenka i obična jaţica primarna stijenka tri sloja sekundarne stijenke središnja lamela vakuola stanični zid plazmodezmija citoplazma plazmatska membrana GraĎa staničnog zida: središnja lamela primarna stijenka sekundarna stijenka .

TKIVO ZA PROZRAČIVANJE sadrţi velike intercelularne prostore i sluţe vodenim biljkama za uspješniju izmjenu plinova. osobito u spremišnim organima (stabljični i korjenovi gomolji) kao i spremišnim tkivima sjemenki. . Zrake srčike drva i kore uz spremišnu ulogu sluţe i kao PROVODNI PARENHIM.ASIMILACIJSKI PARENHIM u listu (mezofil) kao i zeleno tkivo kore izdanka. Bogato je proţet intercelularnim prostorima što olakšava izmjenu plinova koja je potrebna za asimilaciju CO2. Veliki intercelulari u spuţvastom parenhimu istovremeno omogućuje izlučivanje vodene pare u atmosferu (transpiracija) PARENHIM ZA PRIČUVU nalazi se u srčiki i kori izdanka i korijena.

ASIMILACIJSKI PARENHIM .

SPUŢVASTI PARENHIM spuţvasti parenhim .

SHEMATSKI PRIKAZ STRUKTURE LISTA kutikula epiderma palisadni parenhim spuţvasti parenhim epiderma kutikula .

SPREMIŠNI PARENHIM .

Amiloplast (plastid koji sadrţi škrob)

Mladi amiloplast (proplastid u razvoju u Cuscuta odorata, vilina kosa

Amiloplasti (statoliti) u statocistu korjenove kape u Vicia faba (bob)

Stanica gomolja krumpira

škrobno zrnce

leukoplast

jezgra citoplazma stanična membrana stanična stijenka

SPREMIŠNI PARENHIM

Škrobna zrnca graha obojena jodidom (Lugolovom otopinom)

Škrobna zrnca u kloroplastu jagode (Fragaria vesca) .

Škrobna zrnca u krumpiru (Solanum tuberosum) .

ŠKROB krumpir kukuruz grašak kukuruz .

SPREMIŠNI PARENHIM .

Poprečni presjek kroz zrno pšenice Triticum sp.
Spremišne stanice iz endosperma ricinusa (Ricinus communis)

Aleuronski sloj

Stanice sa škrobnim zrncima

Aleuronsko zrnce sa tetraedričnim kristaloidom i okruglim globoidom

PARENHIMSKO VODENO TKIVO

Aerenhim u poprečnom presjeku stabljike močvarne biljke šilj (Cyperus alternifolius)
sklerenhim parenhim

shizogeni meĎustanični prostor
meĎustanični prostor provodna ţila aerenhim

Aerenhim u poprečnom presjeku stabljike močvarne biljke sit (Juncus infexus) meĎustanični prostor .

POKROVNO ILI KOŽNO TKIVO .

POKROVNO ILI KOŢNO TKIVO (EPITELNO) Vanjska koţna tkiva dijelimo na: primarna sekundarna .

. Dodatno je još na površini prekivrena tankom koţicom – KUTIKULOM. Sadrţe tanak sloj protoplazme uz staničnu membranu i vrlo veliku vakuolu. Epidermalne stanice su većinom meĎusobno čvrsto povezane (nema meĎustaničnih prostora). Epiderma u korijenu naziva se rizoderma. Vanjska membrana. Poseban aparat u epidermi koji sluţi za izmjenu plinova i transpiraciju je PUČ ili STOMA. koja graniči s okolišem.Primarna koţna tkiva – EPIDERMA Epidermalne stanice nalaze se na površini biljke u obliku jednog sloja stanica. je zadebljana. zaštitna funkcija (inkrustacija celuloze kutinom).

Pluto nastaje djelatnošću plutnog kambija ili felogena – razvija se ispod epiderme. Taj sekundarni pokrovni sloj stanica naziva se PERIDERMA. Epidermu zamijenjuje pluto – sekundarno koţno tkivo. Pluto je graĎeno od više slojeva stanica.Sekundarno koţno tkivo Stabljika (ili plod) jako raste u debljinu – epiderma se stalno mora povećavati. .

često s debelim vanjskim stijenkama funkcija zaštita kod mladih biljaka PERIDERMA vodootporne stanice s debelom staničnom stijenkom odumiru u punoj zrelosti formira vanjsku koru drveća .POKROVNO ILI KOŢNO TKIVO -zrele diferencirane stanice štite vanjsku površinu tijela mlade biljke karakteristika EPIDERMA plosnate stanice.

stanice zapornice. kutin. puč (stoma). kolenhim. puč (stoma) Stanice zapornice sa kloroplastima. ţila epidermalne stanice epidermalne stanice. stanice zapornice. porus.Raspored puči u epidermi kutikula. puči (stome) .

STOMA (PUČ) .

Transpiracija – otvorena i zatvorena puč Otvorena puč stanice zapornice kloroplast jezgra H 2O Zatvorena puč H 2O K+ K+ ulazi u zapornice slijedi ga voda K+ K+ izlazi iz zapornice slijedi ga voda .

STOMA (PUČ) .

Trihom (dlaka) koprive (Urtica sp.) Trihom Gornja epiderma Donja epiderma .

rajčica Medicago sativa.crvaena pustikara Eleagnus sp. afalfa .dafin Lycopersicon lycospersicum .lucerna .TRIHOM (DLAKA) Digitalis purpurea . .

Primjeri različitih tipova trihoma a) Cannabis indica .konoplja (marihuana) b) Phaseolus vulgaris .bušin d) Tillandsia spec.grah c) Cistus villosus .kaktus e) Opuntia .kaktus f) Loasa sp. . g) Antirrhinum majus – zijevalica h) Drosera capensis – južnoafrička rosika .

Cistolit u stanicama epiderme lista fikusa (Ficus elastica) drţak (SiO2) cistolit grozd (CaCO3) .

Cistolit u stanici epiderme lista fikusa (Ficus elastica) kutikula cistolit polisadni parenhim epiderma Provodna ţila spuţvasti parenihim puč .

PROVODNO TKIVO .

.sitaste cijevi sa stanicama pratilicama.specijalizirano za provoĎenje hranjivih tvari. vode i asimilata (vode od korjena prema gore. Sastoji se od traheja i traheida kao provodnih elemenata. Ulogu provoĎenja vrše posebne strukture . asimilata od vrha prema korijenu). Razlikujemo dva tipa provodnog tkiva: FLOEM KSILEM .PROVODNO TKIVO . .Floem provodi asimilate u ostale dijelove biljke i prema korijenu.Ksilem provodi vodu s mineralnim tvarima od korjena prema ostalim organima biljke.

koje se proteţu kroz cijelu biljku funkcija transport vode i minerala od korijena do listova potpora FLOEM transport organskog materijala do svih dijelova biljke .Izduţene stanice specijalizirane za provoĎenje transportnog materijala kroz biljku karakteristika KSILEM jako produzene mrtve provodne stanice stanice imaju jako zadebljale stanične stijenke i tvore dugačke cijevi provodne stanice ţivog protoplasta stanice tvore sitaste cijevi.PROVODNO TKIVO .

PROVODNO TKIVO ksilem ţilni element traheida element sitaste cijevi floem stanica pratilica .

PROVODNO TKIVO ksilem traheide ţila .

Razmještaj ksilema i floema u stabljici KSILEM FLOEM .

epiderma kora srčika ţilni kambij ksilem floem ksilem ţilni kambij floem .

FLOEM Citoplazme susjednih floemskih stanica meĎusobno su povezane tankim porama koje se nalaze na staničnim stijenkama pora jezgra članak sitaste cijevi stanica pratilica sitasta ploča .

KSILEM traheja TRAHEJE jaţice traheja traheide TRAHEIDE .

OgraĎene jaţice kod bora Pinus sp. torus primarna stanična stijenka sekundarna stanična stijenka .

OgraĎene jaţice u drvu bora Pinus sp aspirirana poprečni prijesjek trangencijalni prijesjek radijalni prijesjek aspirirana .

POTPORNO ILI MEHANIČKO TKIVO .

POTPORNO ILI MEHANIČKO TKIVO -vrši potpornu funkciju u biljnom organizmu. Same parenhimske stanice ako su dobro opskrbljene vodom svojim turgorom mogu vršiti potpornu funkciju. a sklerenhim mrtvo mehaničko tkivo . Učvršćuje i podupire pojedine biljne organe. Postoje dva tipa: KOLENHIM SKLERENHIM Osnovna razlika izmeĎu ta dva tipa je u tome što je kolenhim ţivo.

čvrsta mehanička potpora drugom tkivu .POTPORNO ILI MEHANIČKO TKIVO Kolenhim: .mehanička potpora (neelastična) Sklerenhim: .stanične stijenke nejednaliko uzadebljale .jako debele stanične stijenke .mrtve stanice .

POTPORNO ILI MEHANIČKO TKIVO .jednostavna tkiva graĎena od jednog tipa stanica karakteristika KOLENHIM funkcija izduţene stanice s potpora u listovima i mjestimično stabljici zadebljalim stijenkama ţive stanice SKLERENHIM izduţene stanice s potpuno zadebljalim stijenkama mrtve stanice potpora .

KOLENHIM Kolenhimske stanice (uzduţni presjek) Kolenhimske stanice (poprečni presjek) SKLERENHIM Vlakno u uzduţnom presjeku Vlakno u poprečnom presjeku Sklereida (kamena stanica) iz usploĎa kruške Sklereida iz orahove ljuske .

KOLENHIM parenhimska stanica kolenhimska stanica .

Uglovni kolenhim u stabljici begonije (Begonia heraclea) epiderma parenhimske stanice uglovni kolenhim .

Uglovni kolenhim .

Sklereide (kamene stanice) u usploĎu kruške (Pirus sp.) .

SKLERENHIM Sklerenhimske stanice obojene safraninom crveno .

SKLERENHIM vlakna jaţice traheide citoplazma traheja jezgra kubične sklereide sklereide u obliku zvijezde .

TKIVA ZA LUČENJE I IZLUČIVANJE .

Od produkata lučenja osobito su česti: sluzi.TKIVA ZA LUČENJE I IZLUČIVANJE . kao i zeleni parenhim primarne kore s brojnim pučima. MeĎutim. . eterična ulja. alkaloidi i kristali kalcijeva oksalata i brojne druge tvari. guma. smole.u njih u širem smislu ubrajamo spuţvasti parenhim listova. u biljaka nalazimo i specijalizirane tvorevine za lučenje i izlučivanje poput idioblasta koji se pojavljuju kao pojedinačni umeci u različitim primarnim i sekundarnim tkivima.

) – mlijčne cijevi .Uzduţni presjek stabljike mlječike (Euphorbia sp.

Trihom (dlaka) koprive, Urtica sp.)
Trihom Gornja epiderma

Donja epiderma

Uljenica iz limuna (Citrus limon sp.)

Poprečni presjek stanice idioblasta sa snopom rafida u listu biljke pričje mlijeko (Ornithogalum sp.)

Presjek smolenice iz bora (Pinus sp.) traheide epitel (ţljezdane stanice) lumen traheide .

Idioblast s rafidima u biljci punak (Tetramerista glabra) .

Liliaceae) stanična stijenka rafidi ..Idioblast s rafidima u biljci sanseverije (Sanseveria sp.

Idioiblast s rafidima u listu agave (Agave americana) .

BILJNI ORGANI .

STABLJIKA .PLOD .KORIJEN .CVIJET .LIST ..

KORIJEN .

Funkcija korijena: učvršćuje biljku za tlo. RAZVOJNE ZONE U VRŠNOM DIJELU KORIJENA 1. prestaje produţeni rast. VRŠNA ZONA . ZONA PRODUŢENOG RASTA – izraziti rast stanice 3. stvaranje RIZODERME – podudara se s epidermom stabljike . primarni meristem 2. upija vodu s mineralnim tvarima.vegetacijska točka. ZONA KORIJENOVIH DLAČICA – povećavaju površinu za upijanje vode. a često sluţi i za pohranjivanje pričuvnih tvari.

RAZVOJNE ZONE U VRŠNOM DIJELU KORIJENA zona korijenovih dlačica zona produţenog rasta zona diobe stanica .

Dijelovi korijena epiderma (rizoderma) endoderma centralni cilindar (zemlja) primarna kora Casparyjeva pruga .

Poprečni presjek korijena s radijalnom ţilom centralni cilindar primarna kora epiderma (rizoderma) endoderma stanica propusnica primarni ksilem pericikl primarni floem .

GRAĐA ENDODERME Casparyjeva pruga endoderma primarna kora endoderma centralni cilindar metaksilen .

Casparyjeve pruge sprečavaju prolaz vode primarna kora endodermalna stanica Casparyjeva pruga pericikl .

PRIMARNA KORA .GRAĐA KORIJENA 1. endoderma sadrţi Casparyeve točke (zadebljanja stanične stijenke) 3.nema kutikule ni puči . a kod dvosupnica membranae su nezadebljale.zadrţi se kratko vrijeme na korijenu 2.radijalna ţila = centralni dio.parenhim primarne kore – spremište rezervne tvari .endoderma – unutarnji sloj primarne kore. tetrarhne i poliarhne ţile .istovjetna epidermi stabljike .pericikl (perikambij) = vanjski sloj centralnog cilindra. CENTRALNI CILINDAR . jedan sloj stanica . tj. po broju ksilema razlikujemo: diarhne. triarhne. debele. lignizirane membrane kod jednosupnica.ispid rizoderme je egzoderma (jedan sloj lagano oplutnjelih stanica) preuzima funkciju rizoderme . RIZODERMA (EPIDERMA) .

GRAĐA KORIJENA korijenova dlačica rizoderma pericikl floem radijalna ţila centralni cilindar ksilem endoderma parenhim egzoderma primarna kora .

CENTRALNI CILINDAR .

POPREČNI PRESJEK KORIJENA DVOSUPNICE JEDNOSUPNICE rizoderma primarna kora centralni cilindar endoderma pericikl srčika ksilem floem 500 mm 100 mm .

Nastajanje bočnog korijenja epiderma (rizoderma) lateralni korijen .

ksilem u središtu: zadebljale membrane pruţaju dovoljnu čvrstvoću .velike količine sluzi – potječe iz centralnih lamela stanica kaliptre .skup parenhimskih stanica .MEHANIČKI DIJELOVI – korijen otporan na sile potega .sklerenhimsko tkivo VEGETACIJSKA TOČKA .zaštita prilikom prodiranja u tlo .za razliku od apikalnog meristema stabljike vegetacijska točka korijena ovijena je ovojem od trajnog tkiva – KALIPTROM ILI KORIJENOVOM KAPOM .kaliptra nastaje iz KALIPTROGENA (poseban sloj meristemskih stanica) nalazi se na dnu kaliptre.vršak kaliptre je zašiljen – prodiranje u tlo . pored površinskog sloja vegetacijske točke .

UZDUŢNI PRESJEK KORIJENA primarna kora rizoderma Legenda: epiderma primarna kora ţile tri primarna meristema protoderma Parenhim primarne kore radijalna ţila zona korijenovih dlačica korijenova dlačica zona produţenog rasta prokambij vršni meristem inicijalne stanice korijenova kapa zona diobe stanica 100 mm .

formiraju se i traci srčike . mrkva .rotkva. a ksilemi unutar prstena.formira se kontinuirani kambijski prsten (izravna se radijalni poloţaj floema i ksilema): svi floemi dospiju izvan prstena.mesnata struktura korijena -Umjesto ksilema prilikom sekundarnog rasta u debljinu nastaje tkivo bogato parenhimom . grana se bočno: ogranci se zameću endogeno = u unutrašnjosti organa (u periciklu) SEKUNDARNA GRAĐA KORIJENA dvosupnice i golosjemenjače . a istovremeno i povećava apsorpcijsku površinu.Korijen se grana – povećava duţinu.poprečni presjek kroz višegodišnji korijen jedva se razlikuje od presjeka kroz višegodišnje stablo REPASTO KORIJENJE djelatnost kambija .

Bočni ogranak korijena koji nastaje meristemskom aktivnošću u periciklu rizoderma primarna kora korijenova kapa 50 mm .

VRSTE KORIJENA Alorizni korijenov sustav mrkve (Daucus carota) – spremišna funkcija Homorizni korijenov sustav zobi (Avena sativa) Alorizni korijenov sustav suncokreta (Heliantus annuus) Alorizni korijenov sustav vrste Liatris spicata .

.

.

.

a morfološki se razlikuje jednako snaţni i busenasto rasporeĎeni organci čupavo ili HOMORIZNO KORIJENJE .PRAVO KORIJENJE ILI PRAVI KORIJENOV SUSTAV imaju ga golosjemenjače i dvosupnice korijen se razvija direktnoiz klicinog korijena i prelazi u sekundarnu graĎu raste geotropno iz glavnog korijena se arktropetalno (najmlaĎi i najkraći organci najbliţi korijenovom vrhu) razgranjavaju bočni ogrnci cijeli razgranjeni sustav se zove ALORIZNO KORIJENJE ADVETIVNO KORIJENJE ILI PRIDOŠLO KORIJENJE nema sekundarsnog rasta u debljinu jednosupnice i papratnjače funkcionalno odgovara pravom korijenu.

upijanje atmosferske vlage . jagoda) .mangrove . ZRAČNO KORIJENJE .vegetativno razmnoţavanje: (vrba.intenzivni razvoj spremišnog parenhima 2.stabljično korijenje se spušta u tlo i ukorijenjuje se .bršljan (Hedera helix) . ŠTAKASTO KORIJENJE .prijanjanje uz podlugu 3. mrkva .npr.stabljično korijenje: tropsko drveće i lijane (npr.potpora široko razgranjenoj krošnji .DODATNE FUNKCIJE KORIJENJA – metamorfoza korijena = oblikuju se organi hormologni korijenu 1. fikus. ADVENTIVNO KORIJENJE . Ficus elastica) 4. SPREMIŠNO KORIJENJE .

STABLJIKA .

EPIKOTIL = iznad hipokotila (izmeĎu supkii i prvih listova) FUNKCIJA STABLJIKE .spremište za rezervne tvari .nosi listove .središnji biljni vegetativni organ .sprovodi hranjive tvari izmeĎu listova i korijena .prvi članak (bazalni) naziva se HIPOKOTIL .STABLJIKA .na stabljici razlikujemo kratke odebljale dijelove = NODIJE.zajedno sa listovima stabljika tvori biljni izdanak – osnovni dio izdanka .povezuje listove s korijenom . a izmeĎu njih duţe dijelove = ČLANKE (INTERNODIJ) .

Organizacija tkiva u stabljici biljke parenhim presjek stabljike kolenhim sklerenhim .

Organizacija stanica i tkiva u stabljici ţila u ksilemu stanica pratilica sitasta cijev vaskularni kambij stanice parenhimskog tkiva epidermalne stanice kutilula .

Raspored ţila u poprečnom presjeku stabljike kukuruza -jednosupnice epiderma osnovno tkivo parenhim meĎustanični traheja sklerenhimske prostor (ksilem) stanice zatvorena kolateralna ţila sitasta cijev stanica pratilica floem .

Raspored provodnih ţila u stabljici lucerne. stanice pratilice vlakna elementi floema . biljke dvosupnice (otovorena kolateralna ţila) kora srčika epiderma ţila u ksilemu fascikularni kambij ţilni snop srčika kora članovi sitaste cijevi.

Sekundarni rast dvosupnica u debljinu ksilem floem epiderma kora srčika ţilni meĎuţilni kambij kambij floem ksilem srčika ostatak kore i epiderme periderma ţilni kambij floem ksilem felogen periderma srčika zraka srčike ţilni felogen kambij .

Rast stabljike u debljinu primarni ksilem primarni floem Prvogodišnji rast ţilni kambij sekundarni ksilem Drugogodišnji rast sekundarni floem Trećegodišnji rast bočni rast ţilni kambij sekundarni sekundarni ksilem floem .

PRESJEK VIŠEGODIŠNJE STABLJIKE DVOSUPNICE rano drvo kasno drvo sekundarna kora floem periderma plutni kamabij (felogen) pluto ţilni kamabij .

LIST .

GRAĐA LISTA -biljni organ koji vrši asimilaciju i transpiraciju vrh lista rub lista plojka ţila plojka lisna baza peteljka peteljka pazušni pup palistići ili stipule .

LIST – RASPORED ŢILA dvosupnica jednosupnica .

PLOJKA .nema razlike u graĎi i boji gornje i donje strane lista .dorziventalini list: .biljke suhih i dobro osvjetljenih staništa (borovi) .najbitniji dio lista – asimilacija i transpiracija .donji (dorzalni ili abaksijalni dio) = svjetlozelena .ekvifacijalni list: .gornji (ventralni ili adaksijalni dio) = tamnija strana .

imaju velike vakuole i jače zadebljalu vanjsku membranu.GRAĐA PLOJKE EPIDERMA – PUČI Stanice epiderme su pločaste. .po poloţaju puči razlikujemo: a) hipostomatski list – puči na donjoj epidermi b) epistomatski list – puči na gornjoj epidermi c) amfistomatski list – puči i na gornjoj i na donjoj epidermi . Funkcija epiderme je zaštita od mehaničkih oštećenja i od prevelikog gubitka vode.

mnogo kloroplasta – asimilacijsko tkivo SPUŢVASTI PARENHIM – ispod donje epiderme. veliki intercelulari i malo kloroplasta. uski interceluulari izmeĎu palisadnih stanica. tkivo za prozračivanje. nalazi se ispod gornje epiderme. intercelulari u direktnoj vezi s pučima koje se nalaze u donjoj epidermi – transpiracija i opskrba palisadnih stanica s CO2 .MEZOFIL LISTA – graĎen je od parenhimskih stanica i ţila PALISADNI PARENHIM – jedan ili više slojeva stanica koje su produţene u smjeru okomitom na površinu lista.

GraĎa dorziventralnog (bifacijalnog) lista .

LIST Epiderma gornje strane Palisadni mezofil Kolateralna ţila Spuţvasti mezofil Epiderma donje strane .

ŢILE LISTA .ţile su ovijene parenhimskim i sklerenhimskim ovojem (čvrstoća lista) .dvosupnice (perasta) mreţasta nervatura lista. ţile prolaze paralelno kroz plojku lista .samo su glavne ţile dvosupnica i golosjemenjača otvorene (sadrţe vaskularni kambi) .kolateralne i zatvorenog tipa .jednosupnice imaju paralelnu nervaturu lista. a floem prema donjoj epidermi . središnja (medijalna) ţila iz koje se granaju boćne ţile .ksilem je uvijek okrenut prema gornjoj epidermi. povezane su poprečnim anastamozama.

Kod perunike. razlika je vidljiva u inverznoj orijentaciji ţila (prema van okrenut samo floem). imaju cilindričnu formu ili sabljastu. npr. velika sličnost po izgledu s bifacijalnim listovima. spuţvasti parenhim ima manje intercelulara.LIST SVJETLA kseromofne oznake: deblja epiderma. gušća mreţa ţila LIST TAME tanji i imaju veću površinu. raspored ţila jednak rasporedu kod stabljike . veći broj palisadnih stanica tako rasporeĎene da jedna drugu ne prekrivaju. pojačava se asimilacija (zbog difuznog svjetla je slabija) BIFACIJALNI LIST razvijena i dorzalna i ventralna plojka lista UNIFACIJALNI LIST razvijena samo jedna površina lista i to donja plojka. više slojeva palisadnih stanica.

slično graĎena kao centralna ţila plojke . a gornja konkavna .često bifacijalno graĎene. donja strana je konveksan. ali je donja strana puno jače razvijenja od gornje.epiderma .PETELJKA .ispod se nalazi kolenhimsko tkivo ili sklerenhimska vlakna .dorzalna medijalna ţila – glavna ţila u peteljci .

Ekvifacijalni igličasti list bora (Pinus resinosa) floem endoderma ksilem smolni kanal mezofil .

Tisa (Taxus cuspirata) .

) .Unifacijalni valjkasti list srpka (Juncus sp.

CVIJET .

.

Cvijet latica prašnica tučak lap njuška tučka vrat tučka plodnica (ovarij) .

Lilium sp.VRSTE PRAŠNIKA Convolvulus sp. .

VRSTE PRAŠNIKA Lilium sp. Hybiscus sp. .

.PRAŠNIK Lilium sp.

PRAŠNIK Lilium sp. .

Lilium sp.NJUŠKA TUČKA (STIGMA) Lilium sp. .

NJUŠKA TUČKA (STIGMA) Arabidopsis thaliana Nigella degenii .

LAP (SEPAL) .

JEDNOSUPNICE EMBRIJ jedna supka DVOSUPNICE dvije supke mreţasta nervatura lista alorizni korijenov sustav (glavni Korijen) NERVATURA LISTA paralelna nervatura lista homorizni korijenov sustav KRORIJEN STABLJIKA rastresiti poloţaj provodnih ţila organizacija cvijetnih dijelova na bazi broja 3 koncentrično rasporeĎene provodne ţile CVIJET organizacija cvijetnih dijelova na bazi broja 4 ili 5 .

PLOD .

NASTANAK PLODA latica njuška tučka prašnici vrat tučka lapovi lapovi plodnica uspoĎe Jaje (pod a) razvija se u sjemenku (pod b) .

b) sjemena lupina endosperm kotiledoni vršni meristem izdanka hipokotil radikula b) Ricinus ima membranske kotiledone koji će apsorbirati hranu iz endosperma tijekom stvaranja sjemenke. Rudimentarni začetni meristem izdanka je zaštićem strukturom zvanom koleoptila .STRUKTURA SJEMENKE a) sjemena lupina plumule radikula epitocil hipokotil kotiledoni (supke) a) Grah (Phaseolus vulgaris) Mesnate supke (kotiledon) graha (dvosupnica) čuva hranu koja je apsorbirana iz endopserma tijekom razvoja sjemenke. kotiledon c) koleoptida plumula koleoriza endosperm radikula c) Kukuruz kao i sve jednosupnice (monokotiledoni) ima samo jedan kotiledon (skutelum).

VRSTE OPRAŠIVANJA njuška tučka proklijalo polenovo zrno polenovo zrno prašnica (antera) jaje stijenka plodnice (ovarij) a) samooprašivanje uklonjene antere b) umjetno oprašivanje polenova zrna sa druge biljke .

Klasifikacija sočnih plodova Vrsta ploda Porijeklo graĎe cvijeta Primjer višnja Jednosjemeni plod (Monokarpni) Jedna plodnica u jednom cvijetu malina Zbirni plod Mnogo plodnica u jednom cvijetu ananas Skupni plod Mnogo plodnica porijeklom iz jednog cvijeta .

mnogokoštunica jedna koštunica (jedna plodnica) cvijetna os stari prašnici plod ţira usploĎe (perikarp) brakteje (nisu dio cvijeta ili ploda sočni plod boba .rajčica placenta stabljika klip sa pojedinačnim zrnima cvijetovi sa dugim vratovima tučka Klip kukuzuza – zbirni plod uzduţni presjek poprečni presjek brakteja bočnog pupa .VRSTE PLODOVA plod mahuna Plod maline .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful