P. 1
Lecture 7

Lecture 7

|Views: 134|Likes:
Published by Nkhjn Gnbld

More info:

Published by: Nkhjn Gnbld on Apr 04, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/04/2012

pdf

text

original

Äýëõèéí õàìòûí íèéãýìëýãò ýçëýõ

áàéð ñóóðü: Эрсдэлийн үнэлгээ
1. Õºðø îðíóóäûí óëñûí
ýðñäëèéí ¿íýëãýý
2. Ìîíãîë óëñûí ýðñäýëèéí
¿íýëãýý
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Улсын эрсдэлийн судалгаа
• Ïàðèñò òºâòýé îëîí óëñûí
Coface Country@rating
ñóäàëãààíû áàéãóóëëàãаас
áàãö ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã
ашиглан 150 ãàðóé îðíû
óëñûí ýðñäýëèéã
òîдорхойлсон байíà.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Эрсдлийг тодорхойлоход
хэрэглэсэн багц үç¿¿ëýëò¿¿ä
• Ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéí ýìçýã
áàéäàë
• Ãàäààä âàëþòààð òºëáºð õèéõ
÷àäâàð нь эрсдэлтэй эсэх
• Ãàäààä ºðèéí íèéò õýìæýý
• Ñàíõ¿¿ãèéí áèåý äààõ ÷àäâàðûí
¿ç¿¿ëýëò
• Áàíêíû ñàëáàðын сул талууд
• Óëñ òºðèéí áîëîîä èíñòèòóöûí
тогтворгүй байдал
• Õóâèéí ñåêòîðûí òºëáºðèéí ÷àäâàð
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Үнэлгээний ерөнхий зарчим
• Óëñûí ýðñäýëèéã óëñ òºð, ýäèéí çàñàã,
ñàíõ¿¿ãèéí ãýñýí ãóðâàí äýä á¿ëýãò ¿çýí
òóñ á¿ðä íü 50,25,25 ãýñýí ïðîöåíòîîð
¿íýëãýýã ºãäºã áàéíà.
• ¯íýëãýýã íýãòãýí á¿õ îðíóóäûí ýðñäýëèéã
À1, À2, À3, À4, Â,Ñ,Ä ãýñýí ¿íýëãýý өгч
àíãèëñàí áàéíà.
• Ãàçàð ç¿éí áàéðëàëààð íü Àôðèê,
Àìåðèê, Àçè, Åâðîï, Îéðõè äîðíîä ãýæ
àíãèëàí óëñóóäûã á¿ñ íóòãààð íü
õàðüöóóëñàí áàéíà.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Хөрш орон- ÎÕÓ
• ÌÓ-ûí ãàäààä õàðèëöààíû á¿õ
÷èãëýëä ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã,
бàéíãûí ñàéí õºðøèéí õàрилцаатай
äýëõèéí òîì ã¿ðí¿¿äèéí íýã.
• ÎÕÓ-òàé õèéñýí ãàäààä õóäàëäààíû
íèéò ýðãýëò 1.0 тэрбум орчим àì
äîëëàðаар хэмжигдэж байгаа нь
мàíàé óëñûí ãàäààä õóäàëäààíä
Хятад Улсын дараа 2-ð áàéð ýçëýнэ.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Äàâóó òàëóóä
• Îðîñ óëñ íü áàéãëûí àñàð èõ
áàÿëàãòàé.
• Мýðãýæëèéí ºíäºð óð ÷àäâàðòàé
àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö èõòýé.
• Âëàäèìàð Ïóòèíы үед ýíý á¿ñ
íóòãèéí öºìèéí õ¿÷èí ÷àäàë
äýýøèëñýí.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
• Çàñãèéí ãàçàð áîëîí ò¿¿íèé
áàéãóóëëàãóóä, ïàðëàìåíòèéí á¿òэц
øèíý÷ëýãäýí áàòëàãäсан.
• Үíäýñíèé òîìîîõîí îëèãàðõóóä
óëñûíõàà ýäèéí çàñãèéí á¿òýö, õýâ
øèíæèä íºëººëæ ýõëýñýí.
• Óðñãàë данс èë¿¿äýëòýé ãàð÷, õóâèéí
ñåêòîðèéí õºðºíãèéí ãàäàãø óðñãàë
áàãàññàí çýðýã íü Îðîñ îðíû
ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäàâõèéã ñàéæðóóëæ
âàëþòèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä
íºëººëñºí.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Ñóë òàëóóä:
• Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ãàäààäûí
õºðºí㺠îðóóëàã÷äàä á¿ðýí íýýëòòýé
áèø áºãººä îäîîã õ¿ðòýë ìàø
õÿçãààðëàãäìàë õýâýýð áàéíà.
• Ò¿¿õèé ýä ¿éëäâýðëýõ ñàëáàðóóä
çîíõèëæ, ¿íäýñíèé âàëþòèéí
òîãòâîðã¿é áàéäàë íü ¿íäýñíèé
¿éëäâýðëýëä ñààä áîëæ ýäèéí çàñàã
íü äýëõèéí ¿íèéí ººð÷ëºëòºä èë¿¿
ºðòºìòãèé áàéíà.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Ñóë òàëóóä
• Õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà øèíý÷ëýë¿¿ä íü
ýäèéí çàñãèéí áîëîîä á¿ñ íóòãèéí саад
бэрхшээлтэй òóëãàðч байгаа.
• ªì÷èéí õàðèëöàà, êîìïàíèéí ñàíõ¿¿ãèéí
èë òîä áàéäàëòàé õîëáîîòîé
øèíý÷ëýë¿¿ä íü áèçíåñèéí îð÷èíã
ñàéæðóóëàõàä ¿ð àøèã ìóóòàé õýâýýð
áàéíà.
• Óëñ òºð ýäèéí çàñãèéí òîãòâîðã¿é áàéäàë
íü íýãýíò ìóó áàéãàà òºëáºðèéí íºõöºë
áàéäàëä öààøäàà íºëººëºõ ìàãàäëàë
ºíäºðòýé.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ОХУ-ын эрсдэлийн зэрэглэл:
A1, A2, A3, A4, B, C, D
Улс төр эдийн засгийн тогтворгүй
байдал нь нэгэнт муу байгаа
төлбөрийн нөхцөл байдалд
цаашдаа нөлөөлөх магадлал
ихтэй.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ДҮГНЭЛТ
• Ýäèéí çàñàã íü ò¿¿õèé ýäèéí ñàëáàðààñ
øóóä õàìààðàëòàé áàéãàà õýâýýð áºãººä
ãàçðûí òîñíû ¿íèéí ººð÷ëºëòèéí àþóë
í¿¿ðëýñýýð áàéíà.
• Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòã¿éãýýð
ýð÷èì õ¿÷íèé ñàëáàðûí öààøäûí ºñºëò
õºãæèë òóí õÿçãààðëàãäìàë áàéíà.
• Уëñ òºðèéí áîëîí çàõ çýýëèéí çàíãèëàà
àñóóäëûг шийдэхэд çºâõºí
åðºíõèéëºã÷ººñ õàðààò байдал их байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ДҮГНЭЛТ
• Áèçíåñèéí îð÷èíã ñàéæðóóëàõàä çîðèìîã
øèíý÷ëýë¿¿äèéã çàéëøã¿é õèéõ
øààðäëàãàòàé.
• Áàíê áîëîí áàéãëûí áàÿëãèéг ýçýìøèã÷
ìîíîïîëèóäàä õýðõýí á¿òöèéí ººð÷ëºëò
õèéõээс их зүйл шалтгаална.
• Хóóëь эрх зүйн ººð÷ëºëò¿¿äèéã
õýðýãæ¿¿ëýõýä çàõèðãààíû áîëîí ýðõ
ç¿éí бүтцийн øèíý÷ëýëò çàéëøã¿é
øààðäëàãàòàé
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Хөрш орон- ÁÍÕÀÓ
• Х¿í àì, ãàçàð íóòãèéí õýìæýýãýýð
äýëõèéí õàìãèéí òîì ã¿ðýí
• ͯÁ-ûí Àþóëã¿éí çºâëºëèéí áàéíãûí 5
ãèø¿¿íий íýã. Уëñ òºð ýäèéí çàñãèéí
õºãæèë äàëàéöààð îëîí óëñûí õýìæýýíä
íºëºº á¿õèé îðîí.
• Манай улсын гадаад худалдаанд Õÿòàä
óëñтай хийсэн худалдаа òýðã¿¿í áàéð
эзлэж áàéíà.
• Õÿòàä óëñ Ìîíãîë óëñ äàõü ãàäààäûí
øóóä õºðºí㺠îðóóëàëòààð бас äýýã¿¿ðò
îðäîã.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Äàâóó òàëóóä:
• Õÿòàä óëñ äýëõèéí õóäàëäààíû
áàéãóóëëàãàä ýëññýíýýñ õîéø ýðõ á¿õèé
áàéãóóëëàãóóä íü á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéã
õýðýãæ¿¿ëýõ ¿¿ðãèéã õàðèóöàí ã¿éöýòãýæ
áàéíà.
• Вàëþòèéí íººöòýé íü õàðüöóóëàõàä
ãàäààä ºðèéí õýìæýý íü õàðüöàíãóé áàãà.
Вàëþòèéí íººöººðºº äýëõèéä ÿïîíû
äàðàà 2-ðò îðäîã.
• Ýêñïîðòûí õýìæýý áàéíãà ºñºæ áàéäãààñ
ãàäààä õóäàëäààí äýýð áàéíãà àâëàãàòàé
áàéäàã.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Äàâóó òàëóóä:
• Ãàäààäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëòûí
õýìæýý èõ áàéäãààñ Õÿòàäûí
âàëþòèéí íººö áàéíãà íýìýãäýæ
áàéäàã.
• Áàíêóóäûí õàäãàëàìæèéí õýìæýý
ìàø ºíäºð
• Äàäëàãà ÷àäâàðòàé õÿìä àæèëëàõ
õ¿÷òýé.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Ñóë òàëóóä:
• Àæ ¿éëäâýðèéí ¿íäñýí ñàëáàðóóäûí õýò
ºíäºð õ¿÷èí ÷àäàë íü нөгөө талаас
хувийн хэвшлийн шинэчлэлд бэрхшээл
учруулж байна.
• Улсын секторт олгосон зээл муу
үнэлгээтэй байгаа нь банкны үйл
ажиллагаанд муугаар нөлөөлж байна.
• Тайвантай харилцах Хятадын харилцаа
хурцадмал хэвээр байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Ñóë òàëóóä:
• Нийгмийн болон байгаль орчны
асуудлыг шийдвэрлэхийн зэрэгцээ
төрийн мэдлийн банк болон аж
үйлдвэрийн салбарын өөрчлөлтийг
хэрэгжүүлэхэд санхүүгийн ихээхэн
нөөц шаардлагатай байна.
• Хөгжлийн тэгш бус байдал нь эрэг
хавийн баян мужууд, ядуу мужуудын
хооронд эсрэг тэсрэг байдлыг
дэвэргэж байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ДҮГНЭЛТ
• Үсрэлтийн үе шат байгаа хэдий ч
тогтвортой оршсоор байгаа
тэнцвэргүй байдлыг арилгаж
чадахгүй байна. Эх газрын бүс
нутгууд эрэг хавийн мужуудаасаа
хөгжлөөр эрс ялгаатайн дээр
хөдөөгийн олон сая хүн эдийн
засгийн хөгжлийн гадна байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ДҮГНЭЛТ
• Санхүүгийн гадаад нөхцөл нааштай,
валютийн нөөц өсөж байгаа хэдий ч
үндэсний валют болох юанд дахин
үнэлгээ хийх хэрэгтэй гэж олон
улсын зүгээс шаардаж байна.
• Улсын үйлдвэр банкны салбарын
шинэчлэл удаан явагдаж , улсын
үйлдвэрийн өр төлбөр нь эдийн
засгийн шинэчлэлд муугаар
нөлөөлсөөр байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Хятад улсын эрсдэлийн зэрэглэл:
A1, A2, A3, A4, B, C, D
• Улс төр, эдийн засгийн
тааламжгүй нөхцөл байдал нь
төлбөрийн гүйцэтгэлийг
биелүүлэхгүй магадлалтай.
Өмнөх үзүүлэлтээсээ доогуур
байгаа нь төлбөрийн
тогтолцоонд муугаар нөлөөлөх
талтай гэсэн үнэлгээ байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
• Дэлхийн хүн ам: 6 тэрбум 273 сая
• Дэлхийн ДНБ: 34 577.0 тэрбум долл
Нэг хүнд ногдох үндэсний орлого
• Дэлхийн дундаж 5510 долл
• Хөгжсөн орнуудад 28600 долл
• Буурай хөгжилтэй орнуудад 440
долл
www.zaluu.com
www.zaluu.com
3. Монгол улсын үнэлгээ
Үндэсний орлого
• Нэг хүнд ногдох орлого 2005
онд 479 долл
• Энэ үзүүлэлтээрээ дэлхийд 165-р
байранд орсон.
• Зүүн ази номхон далайн бүс
нутагтаа хамгийн сүүлийн
байранд орсон.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гадаад өр
• 2005 онд ДБ-аас 136 орныг өртэй гэж
нэрлэсэн.
• Нийт өртэй орныг 6 бүлэгт хуваасан.
• Монгол, Узбекстан, Молдав, Пакистан
зэрэг 16 орон 4-р бүлэгт буюу өр ихтэй
улсын тоонд орсон.
• 1998 онд 727 сая ам долл-ын өртэй
байсан нь үндэсний орлогын 75 %-д хүрч
байсан бол 2003 онд 1472 сая ам долл
болж үндэсний орлогын 118% -д хүрсэн
байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гадаад өр
• Дэлхийн хэмжээнд өр зээлтэй 136
улс орон байгаагаас үндэсний
орлогоосоо хэтэрсэн өртэй 26 улс
байгаагын 13 –д манай улс орж
байна. ҮО-ын 128%-тай тэнцэх
хэмжээний гадаад өртэй байна.
• Гадаад өрийг нэмэгдүүлэхгүй
тогтвортой барихын хамт ДНБ- ээ
өсгөх хувилбарыг хөгжиж байгаа
олон орон баримталж байна
www.zaluu.com
www.zaluu.com
• 2007 онд 4 тэрбум $ ДНБ, 2 тэрбум $
ҮО-той, 1.8 тэрбум долл-ын гадаад
өртэй .
• Эрчим хүч зам тээврийн салбар
хамгийн их зээл авсан. Эргэн төлөлт
хамгийн муу.
• Эрүүл мэнд, боловсролын салбар
зээлийг үрэлгэн зарцуулдаг, үр дүн
нь харагдахгүй байгаа
• Ядууралд нилээд зээл зарцуулагд-
сан. Ядуурлыг бууруулж чадаагүй ,
тогтворжих хандлагатай.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гадаадын хөрөнгө оруулалт
• Хөгжиж байгаа орнуудад ГШХО
151776.0 сая долл
• Буурай хөгжилтэй хөгжиж байгаа
орнуудад 10% нь орсон байна.
• Зүүн ази Номхон далайн бүс нутагт
59612.0 сая долл ГШХО
• 90 % нь Хятад улсад орсон байна
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гадаадын хөрөнгө оруулалт
• МУ-д ГШХО 2003 онд 132 сая
долл буюу манай ДНБ-ий 10.3%
байна.
• Энэ үзүүлэлтээр ядуу орнууд
ихтэй бүс нутаг дотроо дээгүүр
орох ч шилжилтийн орнууд
дотор доогуур байр эзлэж байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гадаад худалдаа
• 1993-2003 онд манай бүс нутгийн улс
орнуудад импорт 5.0 дахин, экспорт
4.6 дахин өссөн.
• Энэ хугацаанд Монгол улсад импорт
1.6 дахин өссөн, экспорт огт өсөөгүй
байна. Гадаад худалдаа алдагдалтай
гарсан байна.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
ДҮГНЭЛТ
Эрсдэлийн хэмжээгээр дэлхийд
дээгүүр байр эзлэж, эдийн
засгийн бүтэц, бизнесийн
өрсөлдөх чадвараар сул,
гадаадын хөрөнгө оруулалтыг
татах улс төр эдийн засгийн
орчин муу, дэд бүтэц сул
хөгжсөн.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
Монгол улсын эрсдэлийн
зэрэглэл:
A1, A2, A3, A4, B, C, D
Эрсдэлтэй орнууд :
Òóõàéí óëñûí ýäèéí çàñãèéí á¿õ
ñåêòîð íü áàãöààðàà ìàø ºíäºð
ýðñäýëòýé, óëñ òºðèéí îð÷íû
òºëºâøèëò óäààí ýñâýë öààøèä
ìóóäàõ õàíäëàãàòàé, ãàäààä ºð
çýýëèéí ýðãýí òºëºëò åðºíõèé人
ìàø ìóó.
www.zaluu.com
www.zaluu.com
D үнэлгээ авсан эрсдэлтэй орнууд
• Àçèéí 25 îðíîîñ 7 íü Ä ¿íýëãýý
• Åâðîï òºâ Àçèéí á¿ñèéí 47 îðíîîñ
10 îðîí Ä ¿íýëãýý
• Àôðèê òèâèéí 55 óëñààñ 20 íü Ä
¿íýëãýý àâñàí áàéíà.
www.zaluu.com
www.zaluu.com

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->